OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Halinów udalerria

Halinów ( (Audio·info)) Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Mińsk barrutian kokatuta. 63,09 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 15748 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q607946
ieaMazoviako voivoderriko udalerriak :
# Heinersbrück

Heinersbrück Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, [[Spree-Neiße (barrutia)|Spree-Neiße]] barrutian. 2014an 608 biztanle zituen 23,98 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q574750
* Multimedia: Heinersbrück/Móst / Q574750
# Heinkenborstel

Heinkenborstel Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Rendsburg-Eckernförde (barrutia)|Rendsburg-Eckernförde]] barrutian. 2014an 137 biztanle zituen 7,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q555267
* Multimedia: Heinkenborstel / Q555267
# Heinrich Anton Dähling

Heinrich Anton Dähling (1773ko urtarrilaren 19a – 1850eko irailaren 10a) Hannoveren jaiotako margolaria izan zen. 1794. urtean Berlinera joan eta miniaturazko pinturari ekiteaz gain, marrazketa irakasle aritu zen. 1802. urtean Parisera joan eta olioz pintatzeko grina piztu zitzaion. 1811 urteaz geroztik eta bere heriotza egunera arte, Berlin Akademiako kide izan zen eta 1814. urtetik aurrera bertako irakasle ere. Potsdamen zendu zen 1850. urteko irailak 10ean. Bera margolanik ezagunena Gurutzetik jaitsiera da Potsdameko Garrison Elizako aldareko pieza bat hain zuzen ere. Berlingo Altenational museoan berak egindako Estatuko Sarrera margolana dago ikusgai.

## Erreferentziak

Artikulu hau "DAEHLING, Heinrich Anton" Bryan da Hiztegi Margolari eta Grabatzaile testutik atera da, Michael Bryan-ek idatzia, Robert Edmund-ek eta Sir Walter Armstrong-ek editatua, egun argitalpen publikoa.

## Ikus, gainera

* Alemaniar margolari zerrenda
* Datuak: Q178747
* Multimedia: Heinrich Anton Dähling / Q178747
# Heinkel He 111

Heinkel He 111, alemaniar hegazkin bonbaketari bat izan zen. 1930eko hamarkadaren hasieraldera Siegfried eta Walter Günter alemaniar anaiek diseinatu zuten. «Ardi larrudun otsoa» bezala deskribatua izan da, garraio hegazkin itxura izan arren, Luftwaffek abiadura azkarreko bonbaketari bezala erabili baitzuen. Bere ezaugarri nagusia, aurrealdeko muturrean zuen kristalezko beiratea zen.
Espainiako Gerra Zibilean Kondor Legioak erabilitako gerra hegazkin modeloetako bat izan zen, tartean Gernikako bonbardaketan. Bigarren Mundu Gerraren hasieran ere gehien ekoiztutako alemaniar gerra hegazkin modeloa izan zen, halere Ingalaterrako guduan RAFeko hegazkinen aldean defentsa armategi ahula, abiadura motela eta maniobrak burutzeko mugak ikusgai utzi zituen. Dena den, kalte larriak jasan eta hegan egiten jarraitzeko gai zela ere erakutsi zuen.
Bigarren Mundu Gerran, He 111 hegazkinek eraman ohi zuten bonben artean daude:
* SC1000 "Esau".
* SC1800 "Satan": Luftwaffek erabili ohi zuen bonbarik handiena.

## Erreferentziak

* ↑ «SC 1800 Satan German HE bomb» www.historyofwar.org (Noiz kontsultatua: 2023-03-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154532
* Multimedia: Heinkel He 111 / Q154532
# Heinrich August Marschner

Heinrich August Marschner (Zittau, Saxonia, 1795ko abuztuaren 16 – Hannover, 1861eko abendua) alemaniar musikagilea izan zen. Alemaniar opera erromantikoa finkatu eta zabaldu zuen. 1817an Beethoven ezagutu zuen Vienan, eta hark bultzaturik hasi zen musikagintzan. 1820. urtean Weberren zuzendaritzapean estreinatu zen Dresdenen Heinrich IV und d´Aubigné Marschnerren opera. Hannoverko gorteko kapera-maisua izan zen 1831-1859 urteetan. Weberren eta Wagnerren arteko zubitzat jotzen da; eragin handia izan zuen Wagnerren hasierako lanetan. Operak idatzi zituen batik bat: Der Vampyr (1828), Templer und Jüdin (1829), Scotten Ivanhoe lanean oinarritua, eta Hans Heilig (1833), operarik famatuena. Antzerkirako musika ere idatzi zuen, ganberako musika, liederrak, baladak, ahotserako eliza-musika eta pianorako musika.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q160063
* Multimedia: Heinrich Marschner / Q160063
# Heinersreuth

Heinersreuth Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Bayreuth (barrutia)|Bayreuth]] barrutian. 2014an 3.724 biztanle zituen 14,66 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q505061
* Multimedia: Heinersreuth / Q505061
# Heiningen

Heiningen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, [[Göppingen (barrutia)|Göppingen]] barrutian. 2014an 4.985 biztanle zituen 12,45 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q80444
* Multimedia: Heiningen (Landkreis Göppingen) / Q80444
# Heinosuke Gosho

Heinosuke Gosho (japonieraz: 五所 平之助, Gosho Heinosuke, Tokio, 1902ko urtarrilaren 24a – Mishima, 1981eko maiatzaren 1a) japoniar zinemagilea izan zen. Shimazuren laguntzaile bezala hasi zen, eta 1925ean Hodeirik ez zeruan lehen filma egin zuen. Zinema japoniarra errealismora bultzatu zuen Izu dantzaria (1933), Bizitzako zama (1935), Izenik gabeko jendea (1937) filmen bidez. Gerra ondoren, hiri handietako auzunetako bizitza jasotzen saiatu zen Osakako Ostatua (1954) eta Lau Tximiniak (1953), Hodeia hausten denean (1961).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q969527
* Multimedia: Heinosuke Gosho / Q969527
# Heinrich Barth

Johann Heinrich Barth (Hanburgo, 1821eko otsailaren 16a - Berlin, 1865eko azaroaren 25a) alemaniar esploratzailea izan zen.
Berlingo Unibertsitatean ikasi zuen Karl Ritter geografoarekin, Jacob Grimm historialariarekin eta August Böckh kultura klasikoko irakaslearekin. 1844an bere tesia aurkeztu zuen, Korintoko antzinateko merkataritza harremanei buruzkoa.
1845ean Ipar Afrika eta Ekialde Ertainetik bidaia bat hasi zuen bere aitak finantzatuta. Bi hilabete eman zituen Londresen arabiera ikasi eta britainiar babes kontsularra ziurtatzeko. Antzinateko hondakinak aztertu, eta liburu bat argitaratu zuen 1847an.
1849an Sudan, Saharako basamortua eta Mendebaldeko Afrika zeharkatu zituen bidaia bat hasi zen.
1859ko urrian Agadez hirira iritsi zen lehen europarra izan zen. 1855ean itzuli zen Tripolira Adamawara, Txad aintzirara, eta Timbuktura iritsi ondoren.
Bisitatu zituen lurraldeetako topografia, historia, zibilizazioak, hizkuntzak eta baliabideak aztertu zituen. Afrikako herrien kulturaz eta historiaz gehiago interesatu zen merkataritza ustiapenaz baino. Arabieraz eta Afrikako hainbat hizkuntzaz hitz egitea lortu zuen eta Songhai Inperioaren historia ikasi zuen.
1858an Asia Txikia bisitatu zuen eta 1862an Europako probintzia turkiarrak. Berlingo Unibertsitateko Geografia irakaslea eta Geografia Elkarteko lehendakaria izan zen.

## Lanak

* Barth, Henricus (1844). Corinthiorum commercii et mercaturae historiae particula. Berlin: Typis Unger.
* Barth, Heinrich (1849). Wanderungen durch die Küstenländer des Mittelmeeres: ausgeführt in den Jahren 1845, 1846 und 1847. Berlin: Hertz.
* Barth, Heinrich (1857–1858). Reisen und Entdeckungen in Nord- und Central-afrika in den Jahren 1849 bis 1855 (5 liburuki). Gotha: J. Perthes.
* Barth, Henry (1857–1858). Travels and Discoveries in North and Central Africa: being a Journal of an Expedition undertaken under the Auspices of H.B.M.'s Government, in the Years 1849–1855 ... 5 liburuki. London: Longman, Brown, Green, Longmans and Roberts.
* Barth, H. (1860). Dr. H. Barth's reise von Trapezunt durch die nördliche hälfte Klein-Asiens nach Scutari im herbst 1858. Gotha: J. Perthes.
* Barth, H. (1860). "A general historical description of the state of human society in Northern Central Africa". Journal of the Royal Geographical Society of London.
* Barth, Heinrich (1862–1866). Sammlung und bearbeitung central-afrikanischer vokabularien; Collection of vocabularies of Central-African languages (3 liburuki). Gotha: Justas Perthes.
* Barth, Heinrich (1864). Reise durch das Innere der Europäischen Türkei von Rustchuk über Philippopel, Rilo (Monastir), Bitolia und den Thessalischen Olym nach Saloniki. Berlin: Dietrich Reimer.

## Iruditegia

* Barthen bidaia Afrikan zehar 1848 eta 1855 artean
* Barth Timbuktura hurbiltzen 1853ko irailaren 7an. Johann Martin Bernatzek egindako marrazkia
* Agadezeko Barthen etxeko memoria-plaka
* Heinrich Barthen etxea Timbuktun (1908an

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60141
* Multimedia: Heinrich Barth / Q60141
# Ismoil Somoni haitza

Ismoil Somoni haitza (tajikeraz: Қуллаи Исмоили Сомонӣ, Qulla-i Ismō‘il-i Sōmōnî/Qullaji Ismojili Somonī; persieraz: قلّهٔ اسماعیل سامانی‎; errusieraz: пик Исмаила Самани pik Ismaila Samani) Tajikistango mendia da, herrialdeko altuena dena. 1998an Ismail ibn Ahmad, Ismail Samani deitua, samandar agintariaren omenez izendatu zuten, baina lehen Stalin haitza (1933) eta Komunismoaren haitza (1962) izenak zituen.
Xabier Ormazabalek bakarrik igo zuen ohiko bidetik 2002ko abuztuaren 15ean, eta harekin ekin zion SESBeko 5 tontorrik altuenak igotzeko proiektuari.

## Ikus, gainera

* Pamir mendikatea.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Ismoil Somoni "Peakware" webgunean.
* Datuak: Q41413
* Multimedia: Ismail Samani Peak / Q41413
# Ismene

Ismene (antzinako grezieraz: Ἰσμήνη, Ismēnē) greziar mitologian, Edipo eta bere ama zen Jokastaren alaba izan zen.
Ismene pertsonaia mitologikoa da eta hainbat tragediatan agertzen da, tartean Sofoklesen Antigona eta Edipo erregea.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak. .
* ↑ Graves, Robert. (1960). The Greek Myths. 2 Londres: Penguin Books, 380 or. OCLC .633629325.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753902
* Multimedia: Ismene (daughter of Oedipus) / Q753902
# Ismo Falck

Ismo Falck (Paltamo, 1966ko abuztuaren 22a) arkularia da. Finlandia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Ismo Falck

## Kanpo estekak

* Datuak: Q433468
# Ismaily SC

Ismaily SC (izen osoa, Ismaily Sporting Club), Egiptoko futbol talde bat da, Ismailia hiriburukoa.

## Palmaresa
### Egipton: 5

* Egiptoko Liga (3): 1967, 1991, 2002.
* Egiptoko Kopa (2): 1997, 2000.

### Nazioartean: 1

* Afrikako Txapeldunen Liga:
** Txapelduna (1): 1969.
** Finalista (1): 2003
* Afrikako Futbol Errekopa (0): final erdiak 1986an.
* Afrikako Futbol Kopa (0): finalista 2000an.
* Arabiar Txapeldunen Kopa (0): finalista 2004an.

## Kanpo estekak

* (Arabieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q1329368
# Ismaning

Ismaning Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Munich (barrutia)|Munich]] barrutian. 2014an 16.084 biztanle zituen 40,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q254897
* Multimedia: Ismaning / Q254897
# Ismay (Montana)

Ismay Montanako herri bat da. Custer konderrian kokatua dago. 2010ean 19 biztanle zituen, 1,08 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Custer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q958787
# Isnello

Isnello Italiako udalerri bat da. Palermoko probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 1.306 biztanle ditu, 51 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Isnellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cefalù Gratteri Petralia Sottana Scillato Castelbuono Collesano Polizzi Generosa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q496885
* Multimedia: Isnello / Q496885
# Ismailia

Ismailia (arabieraz الإسماعيلية, al-ʾIsmāʿīliyyah, elʔesmæʕeˈlejjæ ahoskatua) ipar-ekialdeko Egiptoko hiria da, Suezko kanalaren ertzean dagoena. Izen bereko gobernazioko hiriburua da.

## Klima

Datu klimatikoak (Ismaïlia) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 19.2 | 20.9 | 23.3 | 28.6 | 31.8 | 34.8 | 35.7 | 37.3 | 33.1 | 30.0 | 25.4 | 20.9 | 28.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 7.6 | 8.3 | 10.3 | 14.1 | 16.4 | 19.5 | 21.3 | 21.5 | 19.7 | 16.6 | 12.7 | 8.9 | 14.7 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 7 | 6 | 7 | 2 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 6 | 5 | 35 |
| Iturria: Climate Charts ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ Climate Charts. Ismailia, Egypt: Climate, Global Warming, and Daylight Charts and Data. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217156
* Multimedia: Ismailia / Q217156
# Ingeles ertain

Ingeles ertaina (Englisch, Inglis, Inglisch), filologia historikoan, Ingalaterran XI. mendearen amaieratik (1066ko Gilen Konkistatzaileak burututako normandiar konkista hasierako datatzat hartzen ohi dute) XV. mendearen amaierara arte (William Caxtonek 1470eko hamarkadan Ingalaterran inprenta sartu zuen garaia bukaera datatzat hartzen ohi dute) ingelesaren aldera multzoei ematen zaien izena da.
Ingeles ertainaren ezaugarri nagusia definitzeko edo mugatzeko zaila izatea da, trantsizio azkar batean aldatu baitzen, non, hizkuntzak urteetan zehar aldaera ugari jasan zituen.
Gainera, garai hartan, normandiar inbasioaren ondorioz, frantsesa erresumako hizkuntza ofiziala zen, eta latina, berriz, elizako hizkuntza ofiziala, eta, beraz, ingelesak aurretik izan zuen prestigioa galdu zuen. Gainera, garai honetan, alfabeto latinoak antzinako ingeleseko idazkera bereizgarria ordezkatu zuen, frantsesetik jasotako grafia, fonema eta diptongo berriak sortuz. Testuinguru horretan, ingelesak frantses normandieraren lexiko asko bereganatu zuen eta antzinako ingelesaren deklinabideak desagertzen hasi ziren, hizkuntza analitikoagoa bihurtuz.
Ingelesaren aro honek XV. mendearen erdialdera edo amaierara arte iraun zuen, Londresko ingelesaren aldaera zen kantzilertzaren estandarra (ingelesez: chancery standard) hedatzen hasi zen arte. Prozesu honetan hainbat faktorek lagundu zuten baina batez ere 1204an frantziar monarkiaren eskuetara pasa zen Normandia galtzeak. Horren ondorioz, Gortea Londresera aldatu zen, inguruan hitz egiten zen ingelesaren erabilera bultzatuz. Gainera, Ehun Urteko Gerran, Ingalaterra eta Frantziaren arteko lehian, ingelesa berriro hizkuntza nazionaltzat hartu zuten eta inprenta sartzearekin batera ingelesa hizkuntza kultu bilakatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Crystal, David. (2003). The Cambridge Encyclopedia of the English Language. Cambridge University Press ISBN 0521530334..
* ↑ Pyles, T. & Algeo, J.. (2005). The Origins and Development of the English Language. Boston.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q36395
# Ingeles kreolerak

Ingeles kreolerak Britainiar Inperioak eragindako hizkuntza kreoloak dira, nagusiki ingeles mintzairaren oinarria dutenak.

## Sailkapena

* Atlantiarrak: Jamaika, Belize, Nikaragua, Kolonbia, Bahamak, Antigua eta Barbuda, Grenada, Guyana, Trinidad eta Tobago, Kamerun, Liberia, Sierra Leona eta Nigeriako aldaerak dira, besteak beste, Ingeles Afroamerikar delakoarekin batera.
* Pazifikokoak: Australia (Aborigenen artean bereziki), Papua Ginea Berria eta Hawaiikoak.
* Asiako hego-ekialdekoak: Filipinak eta Singapurrekoak.

## Ikus, gainera

* Spanglish

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31989
# Ingelesa Moulin Rougen

Ingelesa Moulin Rougen (frantsesez: L'Anglais au Moulin-Rouge), Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1892an egin zuen lana da. Margolana Ameriketako Estatu Batuetako New Yorkeko Metropolitan Museum of Artean erakusten da.

## Ezaugarriak

Olioa kartoi gainean egina dago. Lanak William T. Warrener artista britainiarra eta Lautrecen lagun mina erakusten. Warrener Parisko Moulin Rouge kabaret ospetsuan bi emakumekin batera irudikatzen du. Margolana kolorezko litografia bat egiteko erabili zen, 1892an.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437835?searchField=All&sortBy=Relevance&high=on&ao=on&od=on&showOnly=openAccess&ft=*&offset=0&rpp=80&pos=4 2020ko ekainaren 19an irakurrita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19905264
# Ingeles bidea (Donejakue bidea)

Ingeles bidea Donejakue bideko ibilbideetako bat da. Galiziako Ferrol (118 km) edo Coruñako (75,5 km) hirietan hasten da eta hegoalderantz doa Santiagoraino.

## Erdi Aroa

Erdi Aroko erromes batzuentzako bide egokiena zen hau Santiagora iristeko. Eskandinaviako edo Europako iparraldeko beste eskualde batzuetako erromesak itsasontziz iristen ziren Galiziara, oinez edo zaldiz joan beharrean. Jakina da erromes islandiar batek behintzat jarraitu zuela bide hori 1154an. Frantziaren eta beste herrialde batzuen arteko gatazka-uneetan, batez ere Ingalaterran, horrek trafiko handia eragin zuen bide honetan. Ingalaterrako Erresumaren eta Frantziako Erresumaren arteko Ehun Urteko Gerran (1337-1453), bide ingelesa sendotu egin zen, erromes eta merkatari ingelesak Koroa ingelesaren baimenarekin Galiziako portuetara joango baitziren eta Santiago bisitatu ondoren. Erromesentzako ospitale askok laguntza ingelesa jaso zuten, adibidez Sigüeiro, San Paio, Pontedeume, Betanzos, Bruma, Nada, Miño eta Padernen.

## XXI. mendea

21. mendean, bide ingeles hau Frantses bidearen alternatiba askoz motzago gisa berreskuratu da. Santiagoko Katedralak emandako ziurtagiri ofiziala jasotzeko, pertsona batek bere erromesaldia osatu duela baieztatzeko, gutxienez 100 km-ko pasealekua egin behar da. Ferroldik abiatzeak bakarrik uzten du distantzia hori egiten Bide ingelesean. Ferrolgo kaian markagailu bat dago, hura iragartzen duen informazio turistikoko eraikinaren parean. Aterpetxe publiko modernoak Neda, Pontedeume, Miño, Betanzos, Presedo eta Bruma herrietan dira.
Hala ere, 2016ko abendutik aurrera, Santiagoko Katedralak Coruñatik baldintza jakin batzuekin hasten direnei ere ziurtagiria ematea erabaki du: jatorrizko herrialdera itzulitakoan, han 25 km-ko erromesaldia egitera behartuta daude.
2018an, 14.150 erromesek (Santiagoko Katedraleko erromesen harrera-bulegora iristen ziren erromes guztien %4,32k) Bide ingelesa egin zuten.

## Erreferentziak

* ↑ «Camino Inglés desde Ferrol - GALICIA» www.turismo.gal (Noiz kontsultatua: 2021-07-28).
* ↑ «Camino Inglés - Camino de Santiago en Galicia: web oficial» www.caminodesantiago.gal (Noiz kontsultatua: 2021-07-28).
* ↑ «The Camino Inglés | The Confraternity of Saint James» web.archive.org 2018-08-29 (Noiz kontsultatua: 2021-07-28).
* ↑ (Ingelesez) «Celtic Camino - Camino Society Ireland» caminosociety (Noiz kontsultatua: 2021-07-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Estadísiticas: Oficina del Peregrino en Santiago de Compostela. (Noiz kontsultatua: 2021-07-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5795426
# Ingeles korno

Ingeles kornoa zurezko haize musika tresna bat da, oboea eta fagotarekin, orkestra sinfonikoetan aurkitzen diren mihi bikoitzeko haize musika tresnen subfamilia osatuz. Baina, oboearen hodia, haizea ateratzen dena, klarinetearen antzekoa den bitartean, korno ingelesarenak, madari itxura du.

## Musika tresna transpositorea

Oboea baino kinta bat beherago soinu egiten du. Gainera, transpositorea da. Jotzen denak, ez da idatzita dagoen gauza berbera. Idatzita dagoena baino kinta justu bat beherago soinu egiten du. Adibidez, oboejole batek, oboe batean, do4 bat jotzeko egingo lukeen giltza konbinazio berbera korno ingelesean errepikatuko balu, fa3 bat irtengo litzaioke.

## Erregistroa

Bere nota erregistroa mi3tik, si bemol 5era arte doa. Baina Ravelek Mussorgskiren Erakusketa batetako margolanak musikalanerako egin zuen orkestrazioaren arabera, ez litzateke beheko mi bemola baino gorago heldu behar.

## Orkestra sinfonikoan

Orkestra sinfonikoetako beste musika tresna klasiko bat da. Ohi, bakarra egoten da, piccoloa bezala. Oboe taldearen ezkerraldean kokatzen da, zuzendariaren eskuinaldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259616
# Ingeles landetxe

Ingeles landetxea, ingelesez: English country house edo country house, Ingalaterrako landa eremuan ohikoa den jauregi edo luxuzko etxe mota bat da, landa eremuko jauntxo eta aristokraziaren bizilekuak.
XX. mendearen hasiera arte ingeles aristokrazia ez zen hirien erdigunean bizi jende apal eta pobreen bizilekutzat jotzen baitzen, eta haietatik urruti landa eremuan eta beren lurjabetzez inguraturik bizitzeko ohitura zuten. XVIII. eta XIX. mendeen artean eraikin mota hauen bilakaera eta ugaritze garai oparoena izan zen.
Ingalaterran girotutako aristokraziari buruzko film eta telesaila ugari landetxe hauetan kokatuak dira.
* Datuak: Q1343246
* Multimedia: Country houses in England / Q1343246
# Ingeles muffin

Ingeles muffina legamiaz hartzitutako ogi txikia, biribila eta zapala da, askotan horizontalki xerratan mozten dena, txigortua eta gurinaz igurtzita. Ingeles muffin txigortuak, Ameriketako Estatu Batuetan gosariaren janari gisa erabiltzen ohi direnak, osagarri gozoekin erabil daitezke, esate baterako, marmelada edo eztia edo osagarri gazekin, adibidez, arrautzak, saltxitxak edo hirugiharra, eta gazta. Ingeles muffina ere gosari ogitarteko askotarako ogi bezala erabiltzen da, eta Arrautza Benedict-en eta bere aldakuntzetan funtsezko osagaia da.
Ameriketako Estatu Batuetan eta AEBko eragina duten lurraldeetan, ingeles muffinak deitzen dituzte, Estatu Batuetako muffinetatik bereizteko, handiagoak, gozoagoak eta labean egiten direnak. Sukaldaritza portugesako Bolo do caco-ren oso antzekoak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q429483
* Multimedia: English muffins / Q429483
# Ingeles sinplezko Wikipedia

Ingeles sinplezko Wikipedia (Simple English Wikipedia) Wikipediaren ingeles sinplezko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 57.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 37.a zen. Wikipedia honen helburua ingelesa ongi ez dakiten ikasle eta gazteek artikuluak hobeto ulertzea da. Bere web helbidean hitz konpletu bat erabiltzen duen entziklopedia bakarra da (simple.wikipedia.org).

## Kanpo estekak

* Ingeles sinplezko Wikipedia
* Datuak: Q200183
* Multimedia: Simple English Wikipedia / Q200183
* Koordinazioa: Simple English Wikipedia
# Ingeles zumar

Ingeles zumarra (Ulmus procera) hosto-erorkorreko zuhaitza da, 40 m-rainoko altuera izan dezakeena. Europa osotik hedatuta dago.
Grafiosi agertu baino lehen, Europa espezierik hedatuenetariko bat izan zen. Bere izen arruntak kontrakoa dioen arren, litekeena da Italiako edo Turkiakoa jatorriz izatea.

## Erreferentziak

* ↑ Gil, L., Fuentes-Utrilla, P., Soto, A., Cervera, M.T., Collada, C.. (2004). «English elm is a 2,000-year-old Roman clone» Nature (Londres: Nature Publishing Group) 431: 1053..
* ↑ BBC. (2004-10-28). English elm 'brought by Romans'. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110767568
* Multimedia: Ulmus minor 'Atinia' / Q110767568
# Hirurogeita hamar

Hirurogeita hamar, hiruretan hogeita hamar edo 70 hirurogeita bederatziaren ondoren eta hirurogeita hamaikaren aurretik doan zenbaki naturala da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q712514
* Multimedia: 70 (number) / Q712514
# Hirurogeita bost

Hirurogeita bost (65) hirurogeita lauaren ondoren eta hirurogeita seiaren aurretik doan zenbaki naturala da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q645260
* Multimedia: 65 (number) / Q645260
# Hirurogeita hamahiru

Hirurogeita hamahiru (73) hirurogeita hamabiaren ondoren eta hirurogeita hamalauaren aurretik doan zenbaki naturala da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q713122
* Multimedia: 73 (number) / Q713122
# Hirurogeita hamalau

Hirurogeita hamalau (74) hirurogeita hamahiruaren ondoren eta hirurogeita hamabostaren aurretik doan zenbaki naturala da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q713143
* Multimedia: 74 (number) / Q713143
# Hirurogeita bi

Hirurogeita bi (62) hirurogeita bataren ondoren eta hirurogeita hiruaren aurretik doan zenbaki naturala da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q593966
* Multimedia: 62 (number) / Q593966
# Hirurogeita hamabost

Hirurogeita hamabost (75) hirurogeita hamalauaren ondoren eta hirurogeita hamaseiaren aurretik doan zenbaki naturala da.

## Frantziako departamendua

* Paris (75)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q601660
* Multimedia: 75 (number) / Q601660