OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Antso

Antso euskarazko gizonezko izena da.

## Historia

Latinezko Sanctius izenetik atera zen, (sanctus, santu), San(t)zo eta San(t)so bitarteko zirela. Nafarroako hainbat erregeren izena izanik, nahiko famatua izan zen Erdi Aroan.
Antsoren Erdi Aroko patronimikoa Sanoitz zen.
Euskaraz hitz berean bi txistukari daudenean hasierakoa galdu daiteke: Antsoren hasierako s (Santso) edo Gipuzkoako atoz, atozte bezala, zatoz, zatozte ordez. Beste batzuetan hitz barrukoa desagertu da: Sanoitz (Santsoitz), ugazaba (hitzaren jatorria ugaz + asaba omen da) edo Plaentxia bezala (gaztelaniaz: Placencia, orain Soraluze).
Izen hau Antsoain herri izenaren eta Antsorena deituraren jatorria da.

## Beste hizkuntzetan

* Latinez: Sanctius
* Gaztelaniaz: Sancho
* Frantsesez: Sanche

## Pertsonak

* Antso I.a Garzeitz Iruñeko erregea.
* Antso II.a Garzeitz Abarka Iruñeko erregea.
* Antso III.a Garzeitz Nagusia Iruñeko erregea.
* Antso IV.a Garzeitz Peñalengoa Iruñeko erregea.
* Antso V.a Remiritz Iruñeko erregea.
* Antso VI.a Nafarroakoa Nafarroako erregea.
* Antso VII.a Nafarroakoa Nafarroako erregea.
* Antso (Naiarako apezpikua)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: "Antso", Euskal Onomastikaren Datutegia.
* 1 2 Koldo Mitxelena. (1990). Fonética histórica vasca. Donostia: ASJU, 293 or.. « El nombre Anso ( < Sanso) tiene como patr. Sanoyz, atestiguado con frecuencia en documentos medievales de Navarra: la pérdida de la sibilante interior fue suficientemente antigua para que su -n- aparezca tratada como intervocálica en vizc. ant. Saonch Sánchez < *Sãõch < *Sãõitz.  »
* ↑ Larry Trask. (1997). The History of Basque. Londres: Routledge, 345 or.. « The usual patronymic suffix was -iz ~ -itz, derived from the Latin genitive ending -IS. Among the numerous patronymics attested are Enecoiz (from the personal name Eneko), Berascoiz ~ Erascoyz (from Berasko), Sanoiz (from Sanso, with dissimilatory loss of the second sibilant), Miqueleiz (from Mikele) and Ortiz (from Orti, a Basque form of the Spanish name Fortuni), but there are many others.  »
* ↑ Koldo Mitxelena. (1969). Notas lingüísticas a "Colección diplomática de Irache". FLV, 37 or.. « Hay por ello motivo bastante para sospechar que Garcia Sanz de las Eras, nombre de un collazo de la Montaña (105, siglo XIII), puede no ser sino la versión de G. Sanoiz Larrainetaco.  »
* ↑ Koldo Mitxelena. (1975). Distribución defectiva y evolución fonológica. Studia Hispanica in Honorem R. Lapesa III. Madril. « en forma específicamente vasca, siempre Semero, patr. Semeroyz, como Anso ‘Sancho’, patr. Sanoyz  »

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100325279
# Antsa Santxitz

    Artikulu hau Antso I.aren alabari buruzkoa da; Gartzia IV.aren alaba gaitzat duena beste hau da: «Antsa Iruñekoa (XII. mendea)»
Antsa Santxitz (?, 959) Iruñeko Erresumako infanta izan zen. Aita Antso I.a Gartzeitz eta ama Toda Nafarroakoa izan zituen. Hil zenean, San Pedro de Arlanzako monasterioan hilobiratu zuten. 1841ean, Covarrubiasko San Kosme eta San Damian kolegiatara eraman zuten.

## Ezkontzak eta seme-alabak

Hirutan ezkondu zen. Lehenik, Ordoño II.a Leongoarekin, aitarentzat Banu Qasi mendean hartzeko baliagarria.
Bigarrenez Alvaro Herramelizekin ezkondu zen. Senarra 931n hil zen.
932an hirugarrenez ezkondu zen, Gaztelako lehenbiziko konde Fernán Gonzálezekin. Zazpi-seme alaba izan zituzten:
* Gonzalo
* Antso
* Gartzia
* Urraka, Ordoño III.a Leongoarekin, Ordoño IV.a Leongoarekin eta Antso Abarkarekin ezkondu zena.
* Muniadona, Diego Muñoz Saldañakoa kondearen seme Gomez Diazekin ezkondu zena.
* Munio, fraidea.
* Fronilde, Asturias de Santillana konde Rodanio Diazekin ezkondu zena.
Zuhaitz genealogikoa :
Marjorie de Castille
Gonzalo García de Castilla
Antso Gartzeitz Gaztelakoa
Gartzia Fernanditz
Elvira of Castile, Queen of León
Fronilde Fernández de Castilla
Toda of Castile
Fortún Álvarez
Oneca of Castile
Herramel Álvarez
Urraca of Covarrubias
Munio Fernández de Castilla
Gonzalo Fernández de Castilla
Gartzia Semenoitz Iruñekoa
Antso I.a Gartzeitz
Bermudo II.a Leongoa
Dadildis Pallarskoa
Antsa Santxitz
Gartzia III.a Santxitz
Aznar Santxitz Larraungoa
Tota Iruñekoa
Jimena Sánchez
Oneka Ortitz Iruñekoa
Ramiro Sánchez de Navarra
Urraka Fernanditz
Abda Santxitz
Sancho Fernández de Castilla
Mayor Sánchez
Fernando Sánchez de Navarra
Ontzalu Santxitz
Muniadona Fernández de Castilla
Urraca Gómez :

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 192. araua: Iruñeko eta Nafarroako Erresumako errege-erreginen izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2554235
* Multimedia: Sancha of Pamplona / Q2554235
# Antsietate-nahasmendu orokortu

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Antsietate-nahasmendu orokortua portaerazko gaixotasun mental sarria eta iraunkorra da. Bere ezaugarri nagusia kezka handiegia, kontrolaezina eta, askotan, irrazionala izatea da, gertaera edo jarduera komunek ia egunero, gutxienez sei hilabetez, sortua. Helduengan hurrengoetako hiru sintoma edo gehiago diagnostikatzen dute: etengabeko ezinegona, harrapatuta egotearen sentsazioa, nekea, kontzentratzeko zailtasuna, giharretako tentsioa, loaren nahasmenduak (loak hartzeko zailtasunak, loari eusteko zailtasunak edo lo asegaitza edo inkonstantea) eta suminkortasuna (beste baldintza mediko edo substantzia batzuek sintoma hauek eragiten ez dituztenean). Haurren kasuan, nahikoa da sintometako batekin. Nahasmenduak eragin handia du pertsonen bizitzako hainbat arlotan, hala nola eskolako, laneko eta gizarteko garapenean eta bizi-kalitatean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Psikiatria Hiztegia] [2017]
* ↑ (Gaztelaniaz) Guía de consulta de los criterios diagnósticos del DSM-5. American Psychiatric Publishing ISBN 978-0-89042-673-9. OCLC .870907378.
* ↑ (Ingelesez) Sadock, Benjamin James; Sadock, Virginia Alcott; Ruiz, Pedro. (2015). Kaplan and Sadock's Synopsis of Psychiatry: Behavioral Sciences/Clinical Psychiatry. (11. argitaraldia) Filadelfia: Lippincott Williams & Wilkins, 407 or. ISBN 978-1-6091-3971-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q845224
* Multimedia: Generalized anxiety disorder / Q845224
# Antsiferov

Antsiferov edo Antsiferova (errusieraz: Остров Анциферова; baita Shirinki errusieraz: Ширинки japonieraz: 志林規島, Shirinki-tō ere) Kurileen uhartedian dagoen errusiar uharte bat da. Bere hedadura, 7 kilometro karratukoa da. Iparraldeko Kurileen uharteen taldean dago.

## Geografia

Antsiferov uhartea, honako koordenatu geografiko hauetan dago:
* latitudea 50º11' eta 50º13'
* longitudea 154º57' eta 155º00'
* garaiera altuena: 747 m
Ekialdean, Paramushir uhartea dago, Luzhin itsasarteak banatua.
Administratiboki, Sakhalingo oblastak kontrolatzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q614531
* Multimedia: Antsiferov / Q614531
# Antso (Naiarako apezpikua)

    Artikulu hau apezpikuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Antso».
Antso (?-1046) nafar elizgizona izan zen.
Gartzia III.a Santxitz Naiarakoak 1045ean Calahorra konkistatu zuenean, Antsori katedrala martxan jartzeko agindua eman zion. Horretarako hainbat dohaintza egin zizkion.
Antso beneditar monjea izan zen Leiren eta 1032 eta 1046 artean apezpikua izan zen Naiaran.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Sáinz Ripa, Eliseo. (2001). «Los obispos de Calahorra en la Edad Media (Siglos VIII-XV)» I Semana de Estudios Medievales, Nájera, del 6 al 11 de agosto de 1990: 37-66..
* ↑ (Gaztelaniaz) Fortún Pérez de Ciriza, Luis Javier. (1982). «El dominio alavés de San Salvador de Leire» La formación de Alava : 650 aniversario del Pacto de Arriaga (1332-1982): 339-372..
* Datuak: Q6119821
# Antsiolitiko

Antsiolitikoak Nerbio Sistema Zentrala inhibitu eta eragin antsiolitikoa lortzea helburu duten sendagaiak dira.
Antsietatearen ohizko sintomak takikardia, insomnioa, amesgaiztoak, konortea galtzearen sentsazioak... dira. Sintoma hauek aldakorrak izan daitezke gaixoak duen antsietate motaren arabera. Garrantzitsuenak, antsietate orokortuaren asaldura, fobiak, ikara asaldurak... izan ohi dira. Antsiolitikoak asaldura hauek tratatzeko erabiltzen dira, batez ere epe laburrean.
Antsiolitikoen barnean bi talde handi aurki ditzakegu:
* Barbiturikoak
* Bentzodiazepinak.
Gaur egun, azken hauek gehiago erabiltzen dira. Izan ere barbiturikoek eragin desiragaitz bortitzagoak dituzte eta gainera, leiho terapeutikoa ere estuagoa da. Honek eragin terapeutikoa lortzeko behar den dosi eta dosi toxikoaren artean marjin txikia dagoela esan nahi du eta horrek, nahigabeko gaindosi asko eragin ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62903
* Multimedia: Anxiolytics / Q62903
# Antsinananako euri-ohianak

Atsinananako euri-oihanak$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Andohahela Parkea, Antsinananako euri-ohianen partea. ||
| Mota | Naturala |
| Irizpideak | ix, x |
| Erreferentzia | 1257 |
| Kokalekua | Madagaskar (Afrika) |
| Eskualdea$^2$ | |
| Koordenatuak | 14°27′35″S 49°42′09″E﻿ / ﻿14.45972°S 49.70250°E﻿ / -14.45972; 49.70250 |
| Izen ematea | 2007 (XXXI. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Atsinananako euri-oihanak Madagascarreko ekialdeko kostaldean dauden sei parke nazionalak dira. Biodibertsitatearen ikuspuntutik balio handiko inguruak dira; horregatik, 2007an Gizateriaren Ondarea izendatu zituzten.
Izenpetze honetan jasotako parkeak hauexek dira:
* Marojejy Parke Nazionala
* Masoala Parke Nazionala
* Zahamena Parke Nazionala
* Ranomafana Parke Nazionala
* Andringitra Parke Nazionala
* Andohahela Parke Nazionala

## Mehatxuak

* Ehiza, batez ere lemuren aurka
* Ohianaren desforestazioa
* Egur baliotsuen trafikoa
Arazo hauek 2009an Madagaskarren izandako krisialdiaren ondorioz larritu ziren. Horregatik, 2010eko uztailaren 30 Antsinanananko ohianak arriskuan dauden Gizateriaren Ondarearen arrisku-zerrendan sartu zuten.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) (Ingelesez):Unescoren fitxa..
* (Ingelesez): Rainforests of the Atsinanana – World Heritage Site
* Datuak: Q564321
* Multimedia: Rainforests of the Atsinanana (UNESCO) / Q564321
# Antsiranana

Antsiranana (malgaxez: Antsiran̈ana, antsʲˈraŋanə̥ ahoskatua), 1975 baino lehen Diego-Suarez izena zuena, Madagaskarreko iparraldeko muturrean dagoen hiria da.
Diana eskualdeko hiriburua, izen bereko badiaren hegoaldeko ertzean. 32.064 bizt. Artzapezpikutegi katolikoa. 1975era arte Frantziaren mende egon zen.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q218928
* Multimedia: Antsiranana / Q218928
# Ani

Ani (armenieraz: Անի; grezieraz: Ἄνιον, Ánion; latinez: Abnicum; turkieraz: Anı) Erdi Aroko armeniar hiri bat da, gaur egungo Turkiako Kars probintzian, Kars hiriburutik 48 kilometro ekialdera dagoena, eta Akhurian ibaiarekin mugakide duena.
Ekialdean, ibaiak eta, mendebaldean, Bostanlar haranak babesten zuten. X. mendearen amaieran, Bagratidarren Armeniako hiriburu bihurtu zen. Bere urrezko aroan, 100.000 biztanle baino gehixeago zituen, eta Bagdad, Kairo edo Konstantinoplarekin lehiatzen zen. "1001 elizen hiria" deitzen zioten bere eraikin erlijioso ugariengatik, bere eraikuntza guztiak garaiko egitura tekniko eta artistikoki aurreratuenen artean zeudelarik.
1064an Seljuktarrek Bizantziar Inperioari kendu zioten. 1071eko Manzikerteko guduaren ondoren, otomandar subiranotasuna sendotu zen, mongolek 1236an inbaditu zuten arte. 1319an, lurrikara batek suntsitu zuen, eta, honen ondoren, gainbehera hasi zen, eta, pixkanaka-pixkanaka, hustu zuten.
2016ko uztailean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Ani, a Disputed City Haunted by History» The Economist 2006-6-15.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q546010
* Multimedia: Ani / Q546010
# Ani DiFranco

Angela Maria DiFranco, Ani DiFranco bezala ezagunagoa (Buffalo, New York, 1970eko irailaren 23a) egile abeslari estatubatuarra da. 20 disko baino gehiago argitaratu ditu eta Grammy sari baten irabazlea da. DiFrancoren musika folk rock eta rock alternatibo gisa sailkatu bada ere, punk, funk, hip hop eta jazzaren eraginak ere baditu. Disko guztiak Righteous Babe Records izeneko diskoetxe propioarekin argitaratu ditu eta horrek sormen-askatasun nabarmena eman dio.
DiFrancok mugimendu sozial eta politiko asko babestu ditu. Righteous Babe Fundazioaren bitartez, abortatzeko eskubidea eta LGBT ikusgarritasuna bezalako kausen aldeko kultura- eta politika-erakundeei babesa eman die. Pete Seeger egile abeslari estatubatuarra du aholkulari.

## Biografia

Txikitatik hasi zen gitarra jotzen, eta 9 urte zituela eman zuen lehen kontzertua, Beatlesen bertsioak joaz bere gitarra-irakaslearekin batera. Geroago, gitarraren ordez balleta ikasten aritu zen aldi batez, baina hamalau urterekin musikara itzuli eta bere abestiak idazten hasi zen.
19 urte zituenerako 100 abesti baino gehiago zituen sortuak, eta horietako askok maitasun-harremanei edo genero-desberdintasunei buruz hitz egiten zuten. 1990. urtean, kontzertuetan saltzen zuen maketa baten (Ani DiFranco izeneko lehen lana) bostehun kopia azkar agortu ondoren, bere diskoetxe independentea sortzea erabaki zuen, Righteous Babe Records. Bere diskografia-zigilu propioa sortu zuen lehen artistetako bat izan zen. 1991n bigarren diskoa kaleratu zuen, No So Soft, eta bira bat hasi zuen Estatu Batuetan barna bere autoarekin, ahal zuen leku guztietan joaz. Bere musika-estilo berritzaileak, folk, punk eta rockaren artekoak, bere irudi pertsonal bereizgarriak –kaskamotza, tatuajeak, piercingak– eta lehen urteetan argitaratutako kontzertu eta disko ugariek publiko leiala ziurtatu zioten, eta, pixkanaka kultuko artista bihurtu zen.

## Erreferentziak

* 1 2 «Ani Biography – righteousbabe» www.righteousbabe.com (Noiz kontsultatua: 2020-04-24).
* ↑ (Ingelesez) DiFranco, Ani. (2014-01-28). «Ani DiFranco: Things Pete Seeger Taught Me» WSJ (Noiz kontsultatua: 2020-04-24).
* ↑ (Ingelesez) «Ani DiFranco | Biography & History» AllMusic (Noiz kontsultatua: 2020-04-24).
* Datuak: Q232462
* Multimedia: Ani DiFranco / Q232462
# Ani (letra)

Ani (asomtavruli; Ⴀ, nuskhuri; ⴀ, mkhedruli; ა) hiru georgiar alfabetoetako 1. letra da. Georgiar numeralen sisteman 1eko balioa du. Normalki bokal ireki bat da, /a/ modukoa, eta euskarazko "a" bezala ahoskatzen da.

## Letra

| asomtavruli | nuskhuri | mkhedruli |
| U+10A0 | U+2D00 | U+10D0 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2474551
* Multimedia: Georgian letter Ani / Q2474551
# Anhée

Anhée, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako Namur probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 7.034 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Direction générale Statistique et Information économique. 2011ko errolda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q545889
* Multimedia: Anhée / Q545889
# Ani Kuni

Ani Kuni Kaunani (Irokes-ez: Ani'qu ne'chawu'nani') amerindiar abesti tradizionala da.

## Deskribapena

Nahiz eta Ipar Amerikako nazio gehienek berenganatu zuten gero, litekeena da irokes nazioan sortua izatea. Otoitza da, baina batzuetan lo-kanta moduan ere hartu izan da. Dolu-tonu puntu batekin kantatzen da, dantzarien masailetan malkoekin batzuetan, beren mendekotasun-egoeraz pentsatzen-edo.Otoitz amerindiar hau Gure Aita otoitzarekin parekatu daiteke.

## Hitzak

| Jatorrizkoa | Transkripzioa | Itzulpena |
| Ani’qu ne’chawu’nani’, Ani’qu ne’chawu’nani’; Awa’wa biqāna’kaye’na, Awa’wa biqāna’kaye’na; Iyahu’h ni’bithi’ti, Iyahu’h ni’bithi’ti. | Ani kuni kaunani, Ani kuni kaunani; Awawa bikana kaina, Awawa bikana kaina; Eauni bissini, Eauni bissini. | Aita, erruki nitaz, Aita, erruki nitaz; Egarriz hitzen ari naiz, Egarriz hitzen ari naiz; Ez dago ezer, jatekorik ez dago, Ez dago ezer, jatekorik ez dago; |

## Musika

Abestia honela dago transkribatuta Fourteenth annual report of the Bureau of ethnology to the secretary of the Smithsonian institution (1896) liburuan:

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) Powel, W.. (1896). Fourteenth annual report of the Bureau of ethnology to the secretary of the Smithsonian institution. Government printing office (Washington), 977 or..

## Ikusi ere

* Irokes
* Amerindiar

## Bibliografia

* Powell, W. (1896). Fourteenth annual report of the Bureau of ethnology to the secretary of the Smithsonian institution (ingelesez). Washington: Government printing office (Washington). p. 977. Sar 31-07-2016.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2849894
# Aniak (Alaska)

Aniak (Alaska erdialdeko yupikeraz: Anyaraq) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Bethel Census Arean kokatuta dago, Alaska estatuan. 507 biztanle ditu, 8,8 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Alaska Native Place Names» www.uaf.edu (Noiz kontsultatua: 2023-07-01).

## Ikus, gainera

* Bethel Census Area

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79540
* Multimedia: Aniak, Alaska / Q79540
# Amiloplasto

Amiloplastoak landareen zeluletan almidoia metatzen duten plastoak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q482083
* Multimedia: Amyloplast / Q482083
# Amilosa

Amilosa glukosa unitatez egindako polimeroa da. Amilosa almidoi izeneko polisakaridoaren bi osagaietako bat da, egitura guztiaren %20-30a osatzen dena. Beste %70–80a amilopektina da. Landaretan aurkitzen da eta erreserba funtzioa betetzen du.

## Egitura

Amilosa homopolisakarido bat da, α-D-glukopiranosen katea baita. Molekula hauek α(1→4) lotura O-glikosidikoaren bidez elkartuta daude. Maltosa molekulak (bi glukosatako disakaridoa) elkartuta daudela ere esan daiteke. Kate luzeak dira, 200 eta 2500 unitate artean eduki ditzaketenak.
Kate luze honek helize itxura hartzen dueta bira bakoitzean sei glukosa molekula izaten ditu. Helize honetan barnealdera hidrogeno atom oak bakarrik kokatzen dira, ingurune hidrofoboa osatuz, eta kanpoaldera aldiz hidroxilo taldeak, alde hidrofilikoa eratuz.

## Iodoaren testa

Amilosaren espiralaren barnean iodo ioia sartzen da eta amilosak kolore urdina hartzen du. Honetan oinarritzen da iodoaren testa, polisakaridoak identifikatzeko edota elikagai desberdinetan egon daitekeen almidoi kopurua zehazteko. Fruiten heldutasuna neurtzeko ere erabiltzen da, berde dauenean almidoi kopuru handia izaten baitute eta heltzerakoan almidoi hori sakarosa bihurtzen da.
Amilopektinarekin ezin da iodoaren testa egin, molekula adarkatua denez espiralak txikiegiak dira iodoa barnera sartu ahal izateko.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ https://web.archive.org/web/20100527134355/http://www.gmo-compass.org/eng/glossary/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207466
* Multimedia: Amylose / Q207466
Karbono hidratoak :
MonosakaridoakDiosakAldosak: GlikolaldehidoaTriosakAldosak: Glizeraldehidoa Zetosak: DihidroxiazetonaTetrosakAldosak: Eritrosa • Treosa Zetosak: EritrulosaPentosakAldosak: Arabinosa • Erribosa • Lixosa • Xilosa Zetosak: Erribulosa • XilulosaHexosakAldosak: Alosa • Altrosa • Galaktosa • Glukosa • Gulosa • Idosa • Manosa • Talosa Zetosak: Fruktosa • Psikosa • Sorbosa • TagatosaHeptosakZetosak: Manoheptulosa • SedoheptulosaDeribatuakDesoxiazukreakDesoxirribosa • RamnosaAminoazukreakGalaktosamina • Glukosamina • N-Azetilgalaktosamina • N-AzetilglukosaminaAzukre azidoakAzido galakturonikoa • Azido glukonikoa • Azido glukuronikoaAzukre alkoholikoakArabitola • Glizerola • Inositola • Manitola • SorbitolaOligosakaridoakDisakaridoakIsomaltosa • Kitobiosa • Laktosa • Laktulosa • Maltosa • Sakarosa • Trehalosa • Turanosa • ZelobiosaTrisakaridoakErrafinosa • Maltotriosa • MelezitosaGainerakoakDestrina (+ Maltodestrina+ Ziklodestrina) • Estakiosa • FruktooligosakaridoakPolisakaridoakHomopolisakaridoakAlmidoia (Amilosa + Amilopektina) • Glukogenoa • Kitina • Kitosanoa • Zelulosa • InulinaHeteropolisakaridoakAgar-agarra • Azido hialuronikoa • Glikosaminglukanoa • Hemizelulosa • Heparina • Kondroitina • Pektina Glukolipidoak • Lipopolisakaridoak • Glikoproteinak • Peptidoglikanoak :
# Amilotx zuri

Amilotx zuria (Cyanistes cyanus) Cyanistes generoko animalia da. Hegaztien barruko Paridae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Cyanistes
* Paridae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q499283
* Multimedia: Cyanistes cyanus / Q499283
* Espezieak: Cyanistes cyanus
# Amilopektina

Amilopektina glukosa unitatez egindako polimeroa da. Amilopektina almidoi izeneko polisakaridoaren bi osagaietako bat da, egitura guztiaren %70–80a osatzen dena. Beste 20-30%a amilosa da. Landaretan aurkitzen da eta ereserba funtzioa betetzen du.

## Egitura

Amilopektina homopolisakarido bat da, α-D-glukopiranosen katea baita. Adarkaturiko molekula denez glukosen artean lotura O-glikosidiko desberdinak agertzen ditu, zati lerrokatuetan maltosa molekulek α(1→4) loturak dituzte eta adarkadura puntutan isomaltosak agertzen dira α(1→6) loturarekin. Adarrak 24-20 glukosaz behin kokatzen dira. Animalien glukogenoak antzerako egitura dauka, baina adarkatuagoa da, 12 glukosatik behin hain zuzen ere.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ https://web.archive.org/web/20100527134355/http://www.gmo-compass.org/eng/glossary/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q271643
* Multimedia: Amylopectin / Q271643
Karbono hidratoak :
MonosakaridoakDiosakAldosak: GlikolaldehidoaTriosakAldosak: Glizeraldehidoa Zetosak: DihidroxiazetonaTetrosakAldosak: Eritrosa • Treosa Zetosak: EritrulosaPentosakAldosak: Arabinosa • Erribosa • Lixosa • Xilosa Zetosak: Erribulosa • XilulosaHexosakAldosak: Alosa • Altrosa • Galaktosa • Glukosa • Gulosa • Idosa • Manosa • Talosa Zetosak: Fruktosa • Psikosa • Sorbosa • TagatosaHeptosakZetosak: Manoheptulosa • SedoheptulosaDeribatuakDesoxiazukreakDesoxirribosa • RamnosaAminoazukreakGalaktosamina • Glukosamina • N-Azetilgalaktosamina • N-AzetilglukosaminaAzukre azidoakAzido galakturonikoa • Azido glukonikoa • Azido glukuronikoaAzukre alkoholikoakArabitola • Glizerola • Inositola • Manitola • SorbitolaOligosakaridoakDisakaridoakIsomaltosa • Kitobiosa • Laktosa • Laktulosa • Maltosa • Sakarosa • Trehalosa • Turanosa • ZelobiosaTrisakaridoakErrafinosa • Maltotriosa • MelezitosaGainerakoakDestrina (+ Maltodestrina+ Ziklodestrina) • Estakiosa • FruktooligosakaridoakPolisakaridoakHomopolisakaridoakAlmidoia (Amilosa + Amilopektina) • Glukogenoa • Kitina • Kitosanoa • Zelulosa • InulinaHeteropolisakaridoakAgar-agarra • Azido hialuronikoa • Glikosaminglukanoa • Hemizelulosa • Heparina • Kondroitina • Pektina Glukolipidoak • Lipopolisakaridoak • Glikoproteinak • Peptidoglikanoak :
# Amilotx

Amilotxa txori txiki bat da.
Gehienetan amilotx urdina (Cyanistes caeruleus) izendatzeko erabiltzen da.
Baina badira beste espezie batzuk ere amilotx izenekoak:
* Amilotx mottoduna (Lophophanes cristatus)
* Amilotx zuria (Cyanistes cyanus)
# Ariznabarra

Ariznabarra Gasteizko (Araba) auzoa da.

## Kokapena

Hiria erditik zatitzen duen trenbidearen hegoaldean dagoen auzoetako bat da. Hegoaldetik Gaztelako atea kaleak mugatzen du, eta mendebaldetik Mediterraneoaren hiribideak. Hegoaldean Prado parkea eta Mendizorrotz auzoa dauzka. Mendebaldetik Gasteizko muga izan zen 2000. urtera arte, Zabalganeko auzo berria eraiki zen arte hain zuzen.

## Historia

Auzoak ezaugarri ezberdinak dituzten bi esparru ditu: hasierako auzoa, Ariznabarra kalearen inguruan sortutakoa, 1960ko hamarkadan eraiki zen orduko hirigintza irizpideak jarraituz; bigarrena aurrekoa inguratuz sortu zen 1980ko hamarkadan, espazio ireki gehiago utziz eta kalitate handiagoko eraikinak sortuz.
Auzoko Etxezarra izeneko etxean Napoleon Bonapartek lo egin omen zuen 1808ko azaroaren 5ean.

## Kirola

Auzoko kirol talde nagusia Ariznabarra Kirol Elkartea da, 1972an sortu eta Arabako Erregional Preferentean jokatzen duena.
* Datuak: Q575993
* Multimedia: Ariznavarra / Q575993
# Arizona (Atlántida)

Arizona Hondurasko Atlántida departamenduko udalerri bat da. 568.77 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 22229 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Estadística. Censo de Población y Vivienda 2013. (Noiz kontsultatua: 2020-05-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2254748