OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Yokosuka

Yokosuka (japonieraz: 横須賀市, Yokosuka-shi) Japoniako hiria da, Honshu uhartean dagoena, Kanagawa prefekturan. 2012ko erroldaren arabera 414.960 biztanle ditu eta Toki Handiko hamaikagarren hiria da populazioz.

## Geografia

Yokosukak Miura penintsularen zatirik handiena hartzen du eta beraz Tokioko Badia dauka ekialdean eta Sagami Badia hegoaldean.

## Historia

Milaka urtetatik populatua izan da Yokosuka ingurua. Arkeologoek Jōmon eta Kofun Aroetako keramika aztarnak aurkitu dituzte. 1063an Muraoka Tamemichi jauntxoak Kinugasa gaztelua eraiki zuten bertan eta bere ondorengoek Miura leinua osatu zuten. 1247an Hōjō Tokiyorik leinua suntsitu bazuen ere gaur egun oraindik beren izena mantentzen du penintsulak. Odawarako borrokaren ondoren Toyotomi Hideyoshi jabetu zen Kantō eskualde guztiaz eta baita Uraga herriaz ere 1590an.
Bere garrantzi estrategikoa zela eta 1720an Tokugawa shogunerriak Uraga Bugyō postua ezarri zuen bertan eta Tokioko Badiara sartu nahi zuten untzi guztiek hantxe pasatu behar izaten zuten inspekzioa. Untzi ugari ziren azterketa sahiestu nahi izaten zutenak eta ondorioz 1842an kañoiak ezarri ziren bertan.
Meiji berrezarpenaren ondoren 1878an Uraga herriaren inguruan Yokosuka udalerria osatu zen eta 1889an trenbidea iritsi zen bertara. 1923ko lurrikarak kalte handiak eragin ztuen arren Yokosukak zabaltzen jarraitu zuen. Japoniako itsas flotaren egoitza garrantzitsuenetakoa bihurtu zen gainera.
Bigarren Mundu Gerran bonbakatua izan zen eta Japonia errenditu ondoren Estatu Batuetako itsas armadako zazpigarren flota bertan ezarri zen.

## Ekonomia

Merkataritza- eta arrantza-portu garrantzitsua da. Japoniako portu militarrik zaharrena da. Ontziolak eta burdin industria dira ekonomia-jarduera nagusiak. Jatorriz arrantza-portu txiki bat zen, 1865an lehenengo ontziolak eraiki ziren arte. Harrezkero hazi da hiria industria horren inguruan.

## Ondasun nabarmenak

* Yokosuka Arte Antzokia
* Mikasa akorazatua
* Sarushima uhartea

## Iruditegia

* Yokosuka.
* Yokosuka Arte Antzokia.
* Mikasa akorazatua.
* Sarushima uhartea.

## Hiri senidetuak

* Corpus Christi (Texas) (AEB)
* Brest (Bretainia)
* Fremantle (Australia)
* Medway (Ingalaterra)
* Aizuwakamatsu (Fukushima) (Japonia)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q200578
* Multimedia: Yokosuka, Kanagawa / Q200578
# Yolanda Adams

Yolanda Yvette Adams (Houston, Texas, 1961eko abuztuaren 27a) estatubatuar esataria, zinema aktorea eta gospel abeslaria da. Bere ibilbidean zehar Grammy bat eta GMA bat lortu ditu, Billboard aldizkariaren arabera hamarkadako lehen gospel artista izendatzeaz gain. Zerrenda berean, bere Mountain High... Valley Low albuma agertzen da, gospel album onena gisa sailkatua.

## Biografia

1979an Houstongo Sterling Prestakuntza Eskolan ikasi zuen, bere sei anai-arrebekin batera hazi zen hirian. Texasko Unibertsitatean graduatu ondoren, irakasle ikasketak egiten hasi zen, musikaren munduan lehen urratsak ematearekin batera.
SoundScanen arabera, Adamsek 4,5 milioi album saldu zituen 1991tik.

## Diskografia

* 1987: Just as I Am
* 1991: Through the Storm
* 1993: Save the World
* 1995: More Than A Melody
* 1997: Yolanda..._Live_in_Washington
* 1998: Songs from the Heart
* 1999: Mountain High...Valley Low
* 2000: Christmas With Yolanda Adams
* 2001: Believe
* 2002: The Experience
* 2005: Day By Day
* 2007: What a Wonderful Time
* 2011: Becoming

## Filmografia

| Urtea | Izenburua | Papera | Oharrak |
| 1997 | In the House (telesaila) | Yolanda | Episodioa: "God Is in the House" |
| 2004 | The Parkers | Karla | Episodioa: "Practice What You Preach" |
| 2005 | The Gospel (filma) | Herself | |
| 2016 | Ride Along 2 | Preacher | |
| 2016 | The Passion: New Orleans | Gospel Singer | |
| 2020 | Blue's Clues & You! | The Sun (ahotsa) | 3 episodio |
| 2022–gaur egun | Kingdom Business | Denita Jordan | Protagonista |

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20110913121301/http://www.billboard.com/charts-decade-end/gospel-album-artists?year=2009#/charts-decade-end/gospel-album-artists?año=2009
* ↑ https://web.archive.org/web/20100106051824/http://www.billboard.com/charts-decade-end/gospel-albums?year=2009#/charts-decade-end/gospel-albums?año=2009
* ↑ https://web.archive.org/web/20070110203544/http://www.houstonisd.org/HISD/portal/article/front/0,2731,20856_67359489_94477637,00.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20070110203544/http://www.houstonisd.org/HISD/portal/article/front/0,2731,20856_67359489_94477637,00.html

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Webgune ofiziala.
* (Ingelesez):Official Radio Show webgunea.
* (Ingelesez):Yolanda Admas All Music webgunean.
* (Ingelesez):Internet Movie Database.
* Datuak: Q270869
* Multimedia: Yolanda Adams / Q270869
# Yol

Yol 1982ko Yılmaz Güney zinema zuzendari kurduak egindako film dramatikoa da. Güneyk gidoia idatzi eta Şerif Gören bere laguntzaileak zuzendu zuen Güney preso zegoelako. Güneyk espetxeetatik ihes egin zuenean negatiboak eraman zituen eta Parisen filma editatu zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1980ko Turkiako estatu kolpearen garaian, bost presok astebeteko baimena dute familiak bisitatzeko.

## Pertsonaiak

* Tarık Akan : Seyit Ali
* Şerif Sezer : Zine
* Halil Ergün : Mehmet Salih
* Meral Orhonsay : Emine
* Mevlat Çelik : Mevlat

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Johnston, Sheila. (2006-2-25). «Film-makers on film: Fatih Akin on Yilmaz Güney and Serif Gören's Yol (1982)» The Daily Telegraph.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q683020
# Yokota Takatoshi

Yokota Takatoshi (japonieraz: 横田 高松, 1487 – 1550eko azaroaren 9a) Japoniako historiako Sengoku aroan Takeda klanaren agindupeko zerbitzari bat izan zen.
Takatoshi oso gaztetatik entrenatu zen arte martzialetan, eta beraz urteetan zehar arku eta gezien erabiltzaile trebe bihurtu zen, eta bere zerbitzuen hasieran klanaren armadako autoritate maila bakar batean ere agertu ez zen arren, bere maisuaren miresmena ere lortzen hasi zen zenbait kanpainetan zehar, eta beraz Ashigaru kapitain kargura igoa izan zen eta beranduago Takeda Shingenen hogeita lau jeneraletakotzat errekonozitua izan zen.
1550ean Takeda Shingenek Murakami Yoshikiyo Shinano probintziarantz aurrera egiteko balizko mehatxu bat bezala ikusi zuen eta Takatoshi bidali zuen Sanada Yukitakarekin batera Murakamiren gotorlekua setiatzera, Toishiko setioa bezala ezagutzen den gatazka.
Gotorlekua azkenik 1551n erori zen okupatzaileek amore eman eta defendatzaileek 1000 baja baino gehiago jasan ondoren. Zoritxarrez Takatoshi gudu zelaian hil zen gatazkan zehar.
# Yokoyama Taikan

Yokoyama Taikan (Mito, 1868ko azaroaren 2a - Tokio, 1958ko otsailaren 26a) japoniar margolaria izan zen.
Hishida Shunsorekin batera Japoniako margolaritza tradizionala aro modernoan berriro indartzeko eragin handia izan zuen. Tokioko Arte Eskolan egin zituen ikasketak. Japoniako margolaritza-tradizio osoa aztertu zuen eta estilo berri bat proposatu zuen, marra alde batera utziz eta garrantzia, batez ere, koloreari emanez. Japoniako Arte Ederretako Akademia indartzeko lan handia egin zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2034441
* Multimedia: Yokoyama Taikan / Q2034441
# Yokuts Valley

Yokuts Valley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fresno konderrian dago, Kalifornia estatuan. 3.564 biztanle ditu, 146,615274 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Fresno konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2141628
* Multimedia: Yokuts Valley, California / Q2141628
# Yadkin konderria (Ipar Carolina)

Yadkin konderria (ingelesez: Yadkin County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Yadkinville da. 2010eko zentsuaren arabera 38.406 biztanle zituen, Yadkin kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Yadkin konderriak 874,14 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,93 ura dira. Beste 867,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 43,94 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 38.406 pertsonetatik 36.771 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3.749 dira. 1.165 beltzak edo afroamerikarrak. 66 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 71 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 11 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 317 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q497284
* Multimedia: Yadkin County, North Carolina / Q497284
# Yafsoanita

Yafsoanita oxido motako minerala da eta garnet supertaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Yafsoanita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca3Zn3(TeO6)2}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Yafsoanite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Yadgir barrutia

Yadgir barrutia Indiako barruti bat da, Gulbarga dibisioan, Karnataka estatuan. 1.174.271 biztanle ditu 5.234 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Vijaypura barrutia

## Ikus, gainera

* Karnataka

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1786949
* Multimedia: Yadgir district / Q1786949
# Yagan hizkuntza

Yagan hizkuntza Yagan herriaren hizkuntza zen, Suaren lurraldeko uharteetan hitz egiten zena. Ofizialki zegoen hiztun bakarra 2022ko otsailaren 16an hil zen. Dena den, Navarino uhartean berpizteko saioak burutzen ari dira, Puerto Williams hiriburuan batez ere.
Ingelesa-Yagan hiztegi historiko bat sortu zuten 1865ean. Jaganerak 34.000 hitz inguru zituen. Geroago Cristina Zarraga-k (hizkuntza ikasi duena eta Cristina Calderón zenaren biloba dena) gaztelania-yaghan hiztegi bat landu zuen amonarekin.
2019tik hizkuntza batek galtzeko arriskua neurtzeko UNESCOk erabiltzen duen sailkapenaren arabera Yaganaren egoera "kritikoki arriskuan" zegoen, hau da, azken egoeraren ("galduta") egoeraren atarikoan zegoen.

## Historia

Yagan munduko hizkuntza australena zen, eta XX. mendearen hasiera arte mintzatzen zen Suaren lurraldeko irla nagusiko kostaldean zein Beagle kanalaren eta Hornos lurmuturraren arteko uharteetan.
Cristina Calderón, Yaganaren azken hiztuna izan zena, 2022ko otsailaren 16an hil zen, 93 urterekin.
2003an Ursula ahizpa hil zenetik jaganera norekin hitz egin ez zuela zioen Calderonek. 2012an Emelinda Acuña hil zenetik, Cristina Calderón zen hiztun bakarra, eta berari esker hainbat datu bildu dira hizkuntza eta ahozko tradizioari buruz.
Cristina Yaganaren azken hiztuna izateaz gain, haren defendatzaile sutsua zen. Txileko Kultura eta Arteen Kultura Kontseiluak bizi den ondare izendatu zuen Calderon 2009an. 1928an jaio zen, Villa Ukikan, Puerto Williamsetik gertu, eta han bizi izan da beti; saskigile izan zen. Berak 9 urte izan zituen arte ez zuen ikasi gaztelera, baina Txileko agintariek ia desagertzeraino eraman zuten hizkuntza XX. mendean, eta transmisioa eten egin zen.
Zazpi seme-alaba izan zituen Calderonek, eta, alabak azaldu duenez, herri indigenek Txilen jasaten duten arrazakeriaren eta bazterkeriaren eraginez, ez zien horiei yagana irakatsi. «Orduan denek hitz egiten zuten yaganera, baina hiltzen hasi ziren, eta ni bakarrik geratu nintzen. Haurrek ez zuten ikasi nahi izan. Lotsa zuten. Zuriek barre egiten zieten», aitortu zuen Calderonek El País egunkarian.

## Erreferentziak

* ↑ Urrutikoetxea, Urtzi. «Isilarazitako mihiak» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-02-21).
* ↑ Cristina Calderón Harban: A los 93 años muere la última hablante nativa de lengua Yagán. (Noiz kontsultatua: 2022-02-21).
* ↑ «Diccionario Inglés–Yagán de Tomás Bridges, 1865» patlibros.org (Noiz kontsultatua: 2019-02-03).
* ↑ «Cristina Calderón» blogoetak 2016-12-17 (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
* ↑ «UNESCO Atlas of the World's Languages in danger» www.unesco.org (Noiz kontsultatua: 2019-02-04).
* ↑ «Cristina Calderón. Azken yámana» Argia (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).
* ↑ «Argiaren erreportajea, (bideoa). Azken Yámana» Argia (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).
* ↑ https://www.berria.eus/albisteak/209769/azken-jagan-hiztuna-hil-ostean-hizkuntza-hori-berreskuratzera-deitu-du-haren-alabak.htm
* ↑ VISUALARTE - CENTRO DE PRODUCCION AUDIOVISUAL - CHILE. YAGAN - LOS CONFINES DEL MUNDO. Cristina Calderón - última hablante Yagan. (Noiz kontsultatua: 2019-02-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q531826
# Yagan

Yagán, yagan, jagan edo yámana, Suaren Lurraldeko uhartediko herri indigena bat da, Txile eta Argentinan. Bere bizimodu tradizionala nomada zen, kanoetan mugitzen ziren; ehiza, bilketa eta arrantzan aritzen ziren. Bere aurrekoek, 6.000 urte ingurutik, Beagle kanalaren hegoaldean dauden uharte eta kanalak zeharkatzen zituzten, Hornos lurmuturreraino. Beagle kanalaren mendebaldean dauden kanaletara ere joaten ziren, kawésqarren lurraldea, Magdalena eta Cockburn kanaletaraino iritsiz, sua pizten zuten burdinazko piritaren bila.
Yaganen egungo ondorengoek komunitate bat osatzen dute Villa Ukikan, Puerto Williamsetik gertu, Navarino uhartean (Txile). Ushuaian (Argentina) 2014ko azaroaren 25ean Yagan Paiakoala komunitate indigena eratu zen. Punta Arenasen (Txile) bizi da Yagan Lom Sapakuta komunitatea, 2015eko otsailaren 14an eratua.

## Historia
### Aurrekariak

Aintzatespen-bidaiak eta batzorde hidrografikoak

### Misiolariak
## Lurraldea
## Hizkuntza

Jagan hizkuntzaren azken hiztuna zena, Cristina Calderón, 2022an hil zen 93 urterrekin. Lidia González Calderón alabak jakinarazi zuen. Txileko Biltzar Konstituziogileko kide zen, eta hizkuntza hori berreskuratzeko deia egin zuen.
Txileko Kultura eta Arteen Kultura Kontseiluak 'bizi den ondare' izendatu zuen Calderón andrea 2009an. 1928an jaio zen, Villa Ukikan, Puerto Williamsetik gertu, eta han bizi izan zen beti; saskigile izan zen. Berak 9 urte izan zituen arte ez zuen ikasi gaztelania, baina Txileko agintariek ia desagertzeraino eraman zuten hizkuntza XX. mendean, eta transmisioa eten egin zen.

## Erreferentziak

* 1 2 Ordoñez Garmendia, Jon. «Azken jagan hiztuna hil ostean, hizkuntza hori berreskuratzera deitu du haren alabak» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-02-18).
* ↑ «Chile: fallece la última hablante nativa del idioma indígena yagán | Servindi - Servicios de Comunicación Intercultural» www.servindi.org (Noiz kontsultatua: 2022-02-21).

## Kanpo estekak

* Azken yámana - Argia 2778 zk.
* Datuak: Q580659
* Multimedia: Yamana / Q580659
# Yafran

Yafran Libiako muhafazatetako bat da. 9.310 metro koadro ditu eta 117.647 biztanle zituen 2003an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q965665
# Yaddle

Yaddle Star Wars film sagako pertsonaia bat da.
Jedi Maistra hau Yodaren espezie berekoa zen (ezezaguna eta oso urria zen espeziea). 477 urte zituen eta bere errukia eta pazientziagatik ezaguna zen, baita galdutako Morichro artean zuen maisutasunagatik ere. Aipaturiko arte honek bizi konstanteak animazio suspenditu egoerara iritsi arte murriztean zetzan. Oso arriskutsua eta indarraren alde ilunetik oso gertukotzat jotzen zen. Jedi Kontseilu Gorenean egon zen Nabooko gudua gertatu zen garaian. Coruscanten ez zegoenean Kamparaseko Jedi tenpluan zegoen, Jedi hasitakoen tutore bezala arituz. Yaddle Oppo Rancisisen irakaslea izan zen, eta, beraz, hau lehenengoaren padawana. Denbora batez elkarrekin egon ziren Jedi Kontseiluan. Yaddle hil ondoren, honen ordezko Shaak-Ti jedi irakaslea bihurtu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2481658
# Yadkinville (Ipar Carolina)

Yadkinville Ipar Carolinako herri bat da. Yadkin konderrian kokatua dago. 2010ean 2.959 biztanle zituen, 7,20 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Yadkin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1476438
# Yaeyama Uharteak

Yaeyama Uharteak (yaeyameraz: Yaima, yonagunieraz: Daama, okinaweraz: Yeema; japonieraz: 八重山列島 Yaeyama-rettō, baita ere 八重山諸島 Yaeyama-shotō) Okinawako Prefekturaren hego-mendebaldean dagoen uharte multzo bat da, Japoniaren mendekoa. 594,46 kilometro karratu inguruko azalera du eta ipar-ekialdean Miyako Uharteekin egiten du muga, horiek Ryukyu Uharteak uhartediaren zatia dira. Yaeyama Uharteak Japoniako uharte nagusietatik urrunen dauden uharteak dira eta herrialdearen hegoalderen dagoen puntua (Hateruma uhartea) eta mendebalderen dagoena (Yonaguni uhartea) bertan daude. Yaeyama Uharteen hiriburu politiko, kultural eta ekonomikoa Ishigaki da.
Yaeyama Uharteetan hainbat motatako espezie azpitropikalak eta landare tropikalak aurki daitezke, mangladiez gain. Uharte hauetan azukrea eta ananak ere ekoizten dira. Uharteak inguratzen dituzten koralezko uharriak bizitoki bikainak dira izurde, itsas dortoka eta arrain handiagoentzat, hala nola, manta-arrain era marrazo zurientzat. Gizakiak hara heldu arte, bale eta dugong ugari bizi ziren uhartedian. Esan beharra dago, Ryukyu Uharteetako dugong populaziorik handiena, garai batean, Yaeyama uharteetan egon zela. Aragusuku uhartean dugongak sagaratzen dituen Utaki bat dago, baina uhartean bizi ez direnak ezin dira bertara sartu, ez badute uharteko biztanleek eman dezaketen baimen berezirik. Gainera, esan ohi da baimenik gabe sartzen den kanpotar oro uhartetik indarrez kanporatua izango dela.

## Geografia

Uharte hauek Ryukyu Uharte bolkanikoen hegoaldeko zatia osatzen dute. Yaeyama Barrutiak uharte multzo honen zatirik handiena bere gain du, Ishigaki eta Senkaku Uharteak izan ezik. Azken uharte horiek Yaeyamak sarritan aldarrikatu ditu.

### Biztanledun uharteak

* Ishigaki Hiria
** Ishigaki Uhartea (Ishigaki-jima)
* Taketomi Herria (Yaeyama Barrutia)
** Aragusuku Uhartea (Aragusuku-jima)
** Hateruma Uhartea (Hateruma-jima)
** Iriomote Uhartea (Iriomote-jima)
** Kayama Uhartea (Kayama-jima)
** Kohama Uhartea (Kohama-jima)
** Kuroshima Uhartea (Kuroshima)
** Sotobanari Uhartea (Sotobanari-jima) (nahiz eta berez inor ez bizi)
** Taketomi Uhartea (Taketomi-jima)
** Yubu Uhartea (Yubu-jima)
** Hatoma Uhartea (Hatoma-jima)
* Yonaguni Herria (Yaeyama Barrutia)
** Yonaguni Uhartea (Yonaguni-jima)
# Yaeyamera

Yaeyamera (八重山物言/ヤイマムニ, Yaimamuni) Yaeyama Uharteetan hitz egiten den hizkuntza da, Hego Ryukyuar familiakoa. Yaeyama uhartedia Japonian hegoalderen dagoen uhartedia da, hainbat uharte txiki eta ertainek osatzen dute eta guztira 53.000 lagun inguru bizi dira haietan. Yaeyamerak miyakoera gertuko hizkuntza du, izan ere, Miyako uhartedia Yaeyama uharteditik hurbil kokatzen da, hego-mendebaldean. Hizkuntza honen hiztun kopurua ez da ezagutzen, japoniar hizkuntza-politika zapaltzaileak ez diolako inolako aitorpenik egin ez eta ofizialtasunik eman; soilik dialektotzat hartzen du. Hizkuntza-politika horiek eragin dute hirurogei urtetik beherako biztanleak hiztun pasiboak izatea, hau da, hizkuntza soilik errituetan edo abestietan erabiltzen dute; gainera, belaunaldi berriek orokorrean japoniera baino ez dute erabiltzen. Yaeyamerak, alboko ryukyuar hizkuntzekin alderatura, ahulago dagoela nabaritu da azken urteotan.
Yaeyamera Ishigaki, Taketomi, Kohama, Kuroshima, Hatoma, Arangusuku, Iriomote eta Hateruma uharteetan hitz egiten da, baina uharte bakoitzean dialekto jakin bat hitz egiten da, uharte batetik bestera agoen distantzia handiaren ondorioz. Sarritan bi uharte ezberdinetako biztanleek elkar komunikatzerakoan zailtasunak dituzte. Bestalde, Yonaguni uharteak bere jatorrizko hizkuntza du, yonaguniera, zeinak yaeyamerarekin harreman estua izan arren, hizkuntza ezberdintzat hartzeko nahikoa desberdintasun dituen. Taketomi uhartean hitz egiten den dialektoa, agian, yaeyameraren dialektoekin elkartu zen Ipar Ryukyuar hizkuntza batetik dator.

## Erreferentziak

* ↑ «八重山のデータ» www.zephyr.justhpbs.jp (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).
* ↑ Heinrich, Patrick; Barion, Fija; Brenzinger, Matthias (2009ko maiatzaren 9). "The Ryukyus and the New, But Endangered, Languages of Japan". The Asia-Pacific Journal. 7 (19): 6.
* ↑ «Ryūkyūan language history :: University of Southern California Dissertations and Theses» digitallibrary.usc.edu (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).
# Yutaka Enatsu

Yutaka Enatsu (japonieraz: 江夏 豊, Enatsu Yutaka) (Nara (prefektura), 1948ko maiatzaren 15a), beisbol jokalari ohi japoniarra da. Pitcher postuan jokatzen zuen eta 1968an 401 strikeout egin zituen, oraindik ere munduan gainditu gabeko errekorra da.

## Ibilbidea

1967an egin zuen debuta Hanshin Tigers taldean. 1971eko All-Star games txapelketan bederatzi strikeout lortu zituen jarraian. 1976an Nankai Hawks taldera pasa zen eta 1978an Hiroshima Toyo Carp taldera. 1979an Erdialdeko Liga irabazi zuen eta Erdiko Ligako MVP (jokalari onena) izendatu zuten. 1981ean Nippon-Ham Fighters taldeak fitxatu zuen eta Pazifikoko Liga irabazi eta MVP izan zen. Seibu Lions taldean erretiratu zen 1984an.
1985ean Estatu Batuetako Milwaukee Brewers taldearekin entrenatu zuen, 36 urterekin Estatu Batuetako Ligan jokatu nahian, baina ez zuen lortu.

## Egungo kulturan

Yōko Ogawaren The Housekeeper and the Professor (Hakase no ai shita sūshiki, 博士の愛した数式, 2003) eleberrian garrantzi handia duen pertsonaia da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Yutaka Enatsu Japanese Leagues Statistics» Baseball-Reference.com (Noiz kontsultatua: 2024-07-15).
* ↑ (Ingelesez) «Yutaka Enatsu» Hanshin Tigers English News (Noiz kontsultatua: 2024-07-15).
* ↑ (Japonieraz) «梨田監督、球宴でダルに９連続Ｋ狙わせる - 野球ニュース» nikkansports.com (Noiz kontsultatua: 2024-07-15).
* ↑ (Ingelesez) «The Housekeeper and the Professor by Yoko Ogawa, PopMatters» www.popmatters.com 2009-04-26 (Noiz kontsultatua: 2024-07-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1042095
* Multimedia: Yutaka Enatsu / Q1042095
# Yutaka Kaneko

Yutaka Kaneko (japonieraz: 金子 豊, 1979ko urriaren 16a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ehime FC.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q4382102
# Yutaka Soneda

Yutaka Soneda (japonieraz: 曽根田 穣, 1994ko abuztuaren 29a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q30924903
# Yutaka Tahara

Yutaka Tahara (japonieraz: 田原 豊, Tahara Yutaka, 1982ko apirilaren 27a -) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos, Kyoto Sanga FC, Shonan Bellmare, Yokohama FC eta Kagoshima United FC. 2001eko sub-20en Munduko Futbol Txapelketan ere parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ FIFA

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q763541
# Yutaka Baba

Yutaka Baba (japonieraz: 馬場 悠, 1986ko urriaren 4a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q8062066
# Yutaka Matsushita

Yutaka Matsushita (japonieraz: 松下 豊, 1968ko irailaren 13a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Marinos.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23823608
# Yutaka Ito

Yutaka Ito (japonieraz: 伊藤 豊, 1978ko apirilaren 23a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23900395
# Yutaka Azuma

Yutaka Azuma (japonieraz: 東 泰, Azuma Yutaka, 1967ko irailaren 21a -) Japoniako futbolari ohia eta entrenatzailea da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Toyota Motors.
Entrenatzaile gisa Tokushima Vortis taldeak zuzendu zituen.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3300894
# Yutaka Ikeuchi

Yutaka Ikeuchi (japonieraz: 池内 豊, 1961eko abuztuaren 25a - ) Japoniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1983 | 3 | 0 |
| 1984 | 1 | 0 |
| 1985 | 4 | 0 |
| Guztira | 8 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* Datuak: Q601701