OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Witzhave

Witzhave Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Stormarn (barrutia)|Stormarn]] barrutian. 2014an 1.491 biztanle zituen 7,87 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q635113
* Multimedia: Witzhave / Q635113
# Witzleben

Witzleben Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, Ilm-Kreis barrutian. 2014an 652 biztanle zituen 22,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q637339
* Multimedia: Witzleben / Q637339
# Witzin

Witzin Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 458 biztanle zituen, 18,79 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q652876
* Multimedia: Witzin / Q652876
# Witzeeze

Witzeeze Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Herzogtum Lauenburg (barrutia)|Herzogtum Lauenburg]] barrutian. 2014an 861 biztanle zituen 10,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q632439
* Multimedia: Witzeeze / Q632439
# Witzenhausen

Witzenhausen Alemaniako hiri-udalerri bat da, Hessen estatuan. Azken zentsuaren arabera 15.005 biztanle zituen, 126,78 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q564827
* Multimedia: Witzenhausen / Q564827
# Witzkeita

Witzkeita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Witzkeita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na4K4Ca(NO3)2(SO4)4*2H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Witzkeite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Wittorf

Wittorf Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Lüneburg barrutia|Lüneburg]] barrutian. 2014an 1.448 biztanle zituen 12,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q502837
* Multimedia: Wittorf / Q502837
# Wittstock/Dosse

Wittstock/Dosse Alemaniako hiri-udalerri bat da, Brandenburgo estatuan. Azken zentsuaren arabera 14.104 biztanle zituen, 420,24 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159572
* Multimedia: Wittstock/Dosse / Q159572
# Witwatersrand

Witwatersrand (afrikaansez: Witwatersrand, euskaraz: «ur zurien mendia»), Rand ere deitua, Hegoafrikako ipar-ekialdeko mendilerroa da, Gauteng probintzia mendebalde-ekialde norabidean zeharkatzen duena. 100 kilometro luze da eta 20 kilometro zabal.

## Geografia

Batetik Ozeano Atlantikora isurtzen diren Vaal eta Orange, eta bestetik Indiako ozeanoan ahoa duen Limpopo ibaien banalerroa da. Tokiko kliman eragin nabarmena du, haizealde-haizebe efektua sortzen baitu; hori dela eta, Johannesburgeko iparraldeko aldiriak hezeagoak dira hegoaldekoak baino.
Witwatersrand eta Rand izenekin ezagutzen da Johannesburg Handiko Metropoli Eremua ere, Randfontein eta Carletonvilletik Springseraino hedatzen dena. East Rand, West Rand eta Sowetoko eremu zabalak ere hartzen ditu.

## Ekonomia

Bertan daude munduko urre hobirik handienak. Izan ere, Witwatersrand izan da noizbait lurretik ateratako urre guztiaren %40aren iturria. Halaber, uranio, platino, harrikatz eta fosfato hobiak ere oparoak dira. Mineral ugaritasun horregatik, Rand izena eman zitzaion Hegoafrikako txanponari 1961ean.
Johannesburg, Germiston, Benoni, Springs eta Roodepoort hirietan metalurgia sare zabala osatu zen mineralok lantzeko.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2022/1/22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ University Of Arizona. Scientists Discover That 40 Percent Of The World's Gold Is 3 Billion Years Old. sciencedaily.com (Noiz kontsultatua: 2022-1-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q587808
* Multimedia: Witwatersrand / Q587808
# Ōjin enperadorea

Ōjin enperadorea (japonieraz: 仲哀天皇, Ōjin Tennō, Umi, 200 - Karushima no Toyoakira (Nara), 310) Japoniako hamabostgarren enperadorea izan zen, ordena tradizionalaren arabera.
Lehen enperadore historikoa omen zen (hau zalantzan egon arren), eta Hachiman, sintoismoan gerlarien zaindaria, bezala jainkotu zuten. Hata klanak kami zaindaritzat zeukan.
Kojiki eta Nihon Shokiren arabera, Ōjin enperadorea Jingū enperatriz ezkontidearen eta Chūai enperadorearen semea izan zen. Chūai enperadorea Ōjin jaio aurretik hil zenez, bere ama de factozko gobernari bihurtu zen. Ōjin Tsukushin jaio zen, ama Korearen inbasiotik itzuli zenean, eta Hondawake printze izendatu zuten. Lau urte zuela, koroaren printze bihurtu eta 270ean koroatu zuten 70 urterekin. Beste 40 urterako gobernatu zuen 310ean hil zen arte, nahiz eta bere erregealdiari buruzko data horietako batek ere ez izan oinarri historikorik. Gaur egun Osaka den bi jauregitan bizi izan zen. Nintoku enperadorearen aita izan zen, bere ondorengoa.

## Erreferentziak

* ↑ Imperial Household Agency (Kunaichō): 応神天皇 (15)
* ↑ Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, pp. 19–22
* ↑ Brown, Delmer M. (1979). Gukanshō, p. 255-56
* ↑ Varley, Paul. (1980). Jinnō Shōtōki, pp. 103–10.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q317997
* Multimedia: Emperor Ōjin / Q317997
# Ōsaka Tenman-gū

Ōsaka Tenman-gū santutegia (japonieraz: 大阪天満宮, Ōsaka Tenman-gū) Osakako jinja edo santutegi xintoista da.
949an eraikia, urtero bertan Tenjin festibala ospatzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q385793
* Multimedia: Ōsaka Tenman-gū / Q385793
# Ōkubo-ji

Ōkubo-ji (japonieraz: 大窪寺) , Japoniako Sanuki (Kagawa) hirian dagoen tenplu budista bat da, Shikokuko erromesbideari amaiera ematen diona. Tenpluan gurtzen den irudia Yakushi Nyorai da.
Erromesek bidea amaitu eta beren kongō-zue makila bertan uzten dute.
Japoniako ingurumen ministerioak tenpluko kanpaiak Japoniako 100 paisaia musikalen zerrendan sarturik dauka.

## Iruditegia

* Kongō-zue makilak.

## Ikus, gainera

* Shikokuko erromesbidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q667111
* Multimedia: Okubo-ji / Q667111
# Ōnineko gerra

Ōnineko gerra (1467-1477), Japonia erdialdean gertatu zen gerra zibil bat izan zen, gobernu autoritatearen hondarrak suntsitu zituena eta mende oso bat iraun zuten gatazka armatuak eragin zituena.
Gerraren jatorria, oinordetza gatazka batean egon zen, klan boteretsu bat Ashikaga shogunaren anaia babesten, eta beste familia bat, shogunaren semea babesten ari zelarik. Berdinduta amaitu zen, baina klanak, Japonia osoan, garaipenaren bidez euren lurraldeak handitzeko itxaropenean murgilduta geratu ziren.
Nazioa, azkenik, XVI. mendearen amaieran eta XVII. mendearen hasieran berbateratua izan zen, Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi eta Tokugawa Ieyasuren kargu.

## Ikus, gainera

* Muromachi aroa
* Erresuma Borrokariak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q385676
* Multimedia: Ōnin War / Q385676
# Ōsu Kannon

Ōsu Kannon (japonieraz: 大須観音) Nagoia hirian dagoen tenplu budista bat da, Aichi prefeturan. Ofizialki Kitanosan Shinpuku-ji Hōshō-in izena dauka.

## Historia

Owari probintziako Ōsu-gō herrixkan eraiki zen 1333 urtean Go-Daigo enperadoreak sustatuta, gaur egungo Hashima (Gifu) hiria dagoen lekuan. Shōnin Nōshin izan zen lehenengo apaiza eta honek Kannon jainkoarekin egin zuen amets (errukiaren buda) eta hortik tenpluaren izen herrikoia, Ōsu Kannon.
Sarritan urak hartzen zuenez Tokugawa Ieyasuk 1612an tokiz aldatu zuen gaur egun dagoen lekura. 1820 urtean tenpluaren zati handi bat suak erre zuen eta 1970k hamarkadan berreraiki zen.

## Bitxikeriak

Tenpluko eraikin nagusiak paperezko linterna erraldoia dauka. Baina bereziki aipagarria da tenpluak gordetzen dituen 15.000 artelan japoniar eta txinatarrak. Hauen artean Kojiki liburuaren esku-izkribu zaharrena dago.
Hilabetero 18. egunean merkatua egiten da tenplura doan kalean.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q3594052
* Multimedia: Ōsu Kannon / Q3594052
# Ōnaruto zubia

Ōnaruto (japonieraz: 大鳴門橋, Ōnaruto-kyō) Japoniako zubi eseki bat da, Awaji uhartea eta Naruto hiria lotzen dituena. Awajitik aurrera Akashi Kaikyō zubiaren bidez errepidea Koberaino iristen da, Honshu eta Shikoku uharteak lotuz.

## Historia

1985ean eraiki zen zubia. 2004an 6'8 milioi auto eta kamioiek zeharkatu zuten, egunero 18.600 ibilgailuk.

## Narutoko zurrunbiloak

Zubiaren zutabeek zurrunbilo ikusgarriak sortarazten dituzte eta zubia bera atrakzio turistiko bihurtu da.

## Ikus, gainera

* Narutoko zurrunbiloak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Japonieraz)(Frantsesez)(Alemanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q1292175
* Multimedia: Ohnaruto Bridge / Q1292175
# Ōnuma Parke Kuasi-Nazionala

Ōnuma Parke Kuasi-Nazionala (japonieraz: 大沼国定公園, Ōnuma Kokutei Kōen) Japoniako Hokkaido uhartearen hegoaldean dagoen Parke Nazionala da, Oshima suprefeturan. 1958an ezarri zen.

## Geografia

Hokkaidoko parke txikiena da. Komagatake mendia (1.131m) eta mendebaldean dituen hiru aintzira hartzen ditu bere baitan, Ōnuma, handiena eta izena ematen diona, Konuma eta Junsainuma.
Sumendiak jaurtitako lokatzoldeek eratu zituzten hiru aintzirak. uharte txiki ugari dituzte zubiekin lotuta, eta ibilbide polita egin daiteke uhartez uharte edo aintzirei itzulia emanez.
Nanae herria dago bertan eta Hakodate hiritik nahiko gertu dago.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Daisetsuzan Parke Nazionalaren webgunea
* Datuak: Q997446
* Multimedia: Onuma Quasi-National Park / Q997446
# Ōsaki Hachiman-gū

Ōsaki Hachiman-gū (japonieraz: 大崎八幡宮) Sendai hirian dagoen santutegi xintoista nagusia da. Japoniako Altxor Nazionala izendaturik dago.

## Historia

Date Masamune daymioak eraiki zuen Toyotomi familiaren artisauak erabiliz. 1604 eta 1607 artean eraiki zen. Meiji berrezarkuntzaren ondoren Ōsaki Hachiman Jinja izena hartu zuen baina 1997an berriz ere hasierako izena hartu zuen.

## Egitura

Shaden eraikina ishi-no-ma-zukuri estiloaren adibide zaharrena da eta 1952an Japoniako Altxor Nazional izendatu zuten. Beste bi eraikin nagusiak santutegi nagusia (honden) eta errezurako gela (haiden) dira, hiruak ere ishi-no-ma pasabideak elkartzen ditu.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Ingelesez)(Japonieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q874428
* Multimedia: Osaki-Hachiman-gu / Q874428
# Ōshima suprefetura (Tokio)

Ōshima (japonieraz: 大島支庁, Ōshima-shichō) Tokio prefeturako hegoaldean dagoen suprefetura da, Izu uharteetan. 2011ko erroldaren arabera 141'82 km²-tan 13.825 biztanle zeuden.

## Geografia

Honako hauek dira uharte nagusiak:
* Ōshima edo Izu-ōshima (japonieraz: 伊豆大島)
* Toshima (japonieraz: 利島)
* Niijima (japonieraz: 新島)
* Kōzushima (japonieraz: 神津島)
* Izu-ōshima.
* Toshima.
* Niijima (handia) eta Shikinejima (txikia).
* Kōzushima.

## Historia

1926an eratu zen Ōshima suprefetura uharte bakoitzeko gobernuak kandu eta guztiak batzean.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Ōshima suprefeturako webgune ofiziala
* Datuak: Q1074473
Auzo bereziak : Adachi | Arakawa | Bunkyō | Chiyoda | Chūō | Edogawa | Itabashi | Katsushika | Kita | Kōtō | Meguro | Minato | Nakano | Nerima | Ōta | Setagaya | Shibuya | Shinagawa | Shinjuku | Suginami | Sumida | Taitō | Toshima :
* Hiriak : Akiruno | Akishima | Chōfu | Fuchū | Fussa | Hachiōji | Hamura | Higashikurume | Higashimurayama | Higashiyamato | Hino | Inagi | Kiyose | Kodaira | Koganei | Kokubunji | Komae | Kunitachi | Machida | Mitaka | Musashimurayama | Musashino | Nishitōkyō | Oume | Tachikawa | Tama ||
* Suprefeturak : Nishitama | Hachijō | Miyake | Ogasawara | Ōshima ||
# Xayacatlán de Bravo (udalerria)

Xayacatlán de Bravo Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 1.649 biztanle zituen 59,91 km²ko azaleran. Herriburua [[Xayacatlán de Bravo (Xayacatlán de Bravo)|Xayacatlán de Bravo]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10834762
# Xaxixiloaga

Xaxixiloaga (edo Sasiziloaga) Zuberoako haitzuloa da, non M. Boucherrek Madeleine aldiko labar pinturak aurkitu baitzituen 1950ean, Etxeberri leizeko pinturen aurkikuntza ondoren. Altzürüküko eta Ozaze-Zühara udalerrien artean dago. Zenbait aztarna litiko ere aurkitu zituzten, horien artean hiru orri. Kanpora irekitako aretoaren hondoko korridorean daude. Bi bisonte dira, trazu hondatuak dituzte, bata bestearen aurrean, itxurazko liskarrik gabe. "S" moduko bat esanahi ezagunik gabe agertzen da.
Paleolitoko giza aztarnak dituzten bost kobazulo ezagutzen dira Arbailako mendigunean, elkarren artean 5 km-ko erradioan: Haregi, Gatzarria, Etxeberri, Sinhikole eta Sasiziloaga. Hargaina mendian dauden lehenengo biek etxebizitza-hondarrak soilik, besteak, berriz, apainduta daude.
2007an, Diego Garate arkeologoaren taldeak Arbailletako labar-artearen berraztertzeko lana abiatu zuen (Etxeberri, Zihinkola eta Xaxixiloaga karbeetan).
Egun, monumentu izendapena daukate pintura horiek.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Frantsesez) Centre de Recherche et d'Etudes pour l'Art Préhistorique Emile Cartailhac. [http://www.creap.fr/Arbailles.htm «Les grottes ornées du massif des Arbailles (Pyrénées-Atlantiques) : Etxeberri, Sinhikole et Sasiziloaga»] http://www.creap.fr/ (Noiz kontsultatua: 2018ko uztailaren 14a).
* ↑ «XAXIXILOAGA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-09).
* ↑ (Frantsesez) Laplace-Juaretche, Georges. (1950). «Nouvelles Peintures Prehistoriques en Haute-Soule: Chachichiloaga» Ikuska 4: 1-3..
* ↑ (Frantsesez) Garate, Diego; Raphaëlle, Bourrillon. (2009). «Les grottes ornées du massif des Arbailles (Pyrénées-Atlantiques) dans le contexte artistique du Tardiglaciaire» Bulletin de la Société Préhistorique Ariège-Pyrénées LXIV lib. (2009): 73 - 84..
* ↑ Velez de Mendizabal Etxabe, Zuriñe. (2011). «Gaiak: Zuberoan barrena: Altzürükü eta Urdiñarbe» Euskonews Gaztea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125401142
# Xebe Diez

Xebe Diez Zumalabe (1955, Donostia), euskal aktore bat da.
Bartzelonan Filosofia ikasketak burutu eta amaitzeke laga ondoren Kazetaritza ikasketak amaitu zituen. 1972an Orain antzerki taldeko kide izan zen, bertan haur eta helduentzako antzezlanak antzeztuz. kafe-antzokian nahiz bikoizketa lanetan ere jardun izan da, azken hau bere lanik gogokoena delarik, Peter Sellers, Marlon Brando eta Gary Cooper bezalako aktoreak bikoiztuz, hainbat ahots erregistro ezberdinen jabe baita. Telebistan Séptimo sentido saioko gidoigile izan zen, bai eta Euskal Telebistako eguraldi gizon edo aurkezle lanetan aritu ere, azken jarduera honen ondorioz Los refranes en el tiempo de Xebe Díez liburua argitaratu zuelarik. Irratian ere hainbat irratsaioetan elkarlanean aritu izan da.

## Filmografia

* Kukubiltxo, Juan Bautista Berasategi (1983, ahotsa), marrazki bizidun film laburra.
* Erreporteeroak, Iñaki Aizpuru (1983)
* Barrenen, Iñaki Aizpuru (1984), laburmetraia.
* Kalabaza tripontzia, Juan Bautista Berasategi (1985, ahotsa), marrazki bizidunak.
* Ipar Haizearen Erronka, Maite Ruiz de Austri, Carlos Varela (1992, ahotsa), marrazki bizidunak.
* Menos que cero, Ernesto Telleria (1995).
* Anabel duerme, Aitor Álvarez (1999).
* Mi hijo Arturo, Pedro Costa (2001).

## Bilbiografia

* Larrañaga Koldo; Calvo, Enrique. Lo vasco en el cine (Las personas), Donostia, Euskadiko Filmategia, 1999.

## Kanpo loturak

* Xebe Diez. Auñamendi Entziklopedia. Euskomedia.org
* Xebe Diezek bere Dibertimenduak liburua argitaratu berri du. 2010eko azaroaren 3a. Gara.net (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q12269072
# Xebe Peña

Seberiano Xebe Peña Albizu (Tolosa, Gipuzkoa, 1907ko azaroaren 7a - ib., 1999ko urriaren 16a), euskal mendizale eta ibiltari bat izan zen.
1925ean mendizaletasunean hasi eta 1936. urterako Euskal Herriko mendi gehienak igoak zituen, bai eta Pirinioetako nabarmenenak ere. 1936ko gerra iritsi zenean, Ipar Euskal Herrira erbesteratu zen eta Eusko Jaurlaritzan lanean aritu zen. 1953an 4 Katedralen Ibilbidea burutu zuen: Euskal Herriaren bira, Bilbo-Donostia-Iruñea-Gasteiz-Bilbo hiriburuetan barna. Ibilaldi honi buruzko "Al mismo tiempo que Hillary y Tensing..." liburua atera zuten ondoren.
1964an Cervino mendia igo zuen eta 1975ean Mont Blanc, azken hau zazpi aldiz igoa du. 1968an Kilimanjaro igo zuen, hau ere bigarren aldiz igoz. 1973an Aconcagua mendiaren igoera burutzen saiatu zen lehenbiziko euskal herritarra izan zen, baina ez zuen gailurrik egitea lortu, bidean frantziar mendizale bati bizitza salbatu baitzion. Ondoren, uztaila Alpeetan igaro eta Pirinioetan iragan zuen.
79 urteko adinarekin minutuko 42 bihotz-taupada eta esfortzu ondorengo osatze ahalmen bikaina zuen. 1992an Kilimanjaro mendia hirugarren aldiz igo zuen eta Aralarreko XIV Orduko Martxa burutu zuen hamargarren aldiz.

## Erreferentziak

* ↑ Peña, Xebe. (1953). Al mismo tiempo que Hillary y Tensing. .
* ↑ Salbador, Joseba. (1993). Erretratuak. Joseba Urretabizkaia ISBN 84-604-8478-5..

## Kanpo estekak

* Xebe Peñari buruzko artikulua. Patximendiburu.blogspot.com (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q63064715
# Xebeli

Xebeli (somalieraz: Webi Shabeelle; italieraz: Uebi Scebeli) ekialdeko Afrikako ibaia da, Etiopiar mendigunean jaioa. Urte gehienetan, Muqdisho zeharkatu ondoren, Juba ibairaino ailegatu baino lehen agortzen da, baina euri asko egiten duenean Jubaren ibaiadar bilakatzen da.

## Ibaiadarrak

Xebeli ibaiak hainbat ibaiadar ditu, batzuk urtarokoak eta besteak etengabeak. Hona hemen nagusiak:
* Erer ibaia
* Galetti ibaia
* Wabe ibaia
* Fafen ibaia

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-03-30). 167. araua: Saharaz hegoaldeko Afrikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141915
* Multimedia: Shebelle River / Q141915
# Xaximiku

Xaximiku taldea Tolosa herriko koadrila gazte batek osatu zuten 1986. urte inguruan. “Xaximiku” hitza baserri giroetan erabiltzen da, ume bihurriari edota jaten ez duen umeari deitzen zaio horrela. Festa giroko musika egiten zuten.
Lehen kontzertua Tolosan bertan eman zuten, AEK-k antolatutako jaialdi batean, Erramun Martikorenarekin batera. Geroago, inguruko herriko jaietan hasi ziren jotzen. 1988an Euskal Herriko Kantu Txapelketan aurkeztu eta sari bat lortu zuten. Hiru disko argitaratu zituzten, eta haietan hitzei garrantzia eman izan zieten, Tolosaldeko idazle eta bertsolariengana joz haiek idazteko: Kike Amonarriz, Anjel Mari Peñagarikano, Felix Aiestaran, German Ormazabal eta beste.

## Partaideak

* Jon Ander Larrañaga, gitarra akustikoa, gitarra elektrikoa, ahotsa
* Olatz Korta, ahotsa
* Karlos Aranzegi, bateria, perkusioak
* Txomin Agirregomezkorta, txistua, ahotsa
* Isidro Larrañaga, teklatuak
* Arantxa Montoya, biolina
* Martin Aranzegi, akordeoia

## Diskografia

* Musikarekin indarrean gatoz (1989, IZ Diskak)
* Euskaraz bizi (1992, IZ Diskak)
* Saldaberri (1993, IZ Diskak)

## Erreferentziak

* ↑ Xaximiku. (Noiz kontsultatua: 2018-03-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60554604
# Xbox 360

Xbox 360 Microsoft enpresaren bigarren bideo-joko kontsola da. Xbox kontsolaren ondorengoa da, eta PlayStation 3 eta Wii sistemak ditu lehiakide, bidejoko kontsolen zazpigarren belaunaldian.

## Ezaugarri nagusiak

Bere PUZ, “Xenon”, IBM-ren PowerPC teknologian onarrituta dago, eta hiru nukleoetako prozesatzaile zentrala erabiltzen du. Bere GUZ, “Xenos” deitutakoa, ATI enpresak garatu zuen, eta “Unified Shader” teknologia erabiltzeko gai da. Sistemak 512MB-eko EDRAM memoria nagusia dauka. Kanpo ataka bat dauka disko gogor batekin konektatu ahal izateko, Ethernet konexioa eta bi USB 2.0 ataka. Bere tamaina da, gutxi gora-behera, 258mm (zabalera) x 309mm (altuera) x 83mm (fondoa) eta, 3,5 kilogramo pisatzen du.

## Bilakaera

Xbox 360 2005ko azaroan kaleratu zen (“Core” eta “Premium” bertsioetan). Hasieratik, Europan eta AEBetan harrera oso ona izan zuen, baina nahiko makala Japonian. Hurrengo urteetan, kontsolaren beste bertsioak kaleratu zuen Microsoft-ek “Arcade” eta “Elite” izenekin hain zuzen ere.
2009 urterako, Microsoft-ek kontsola honen 30 milioi unitate saldu ditu mundu osoan, eta bere belaunaldiko bigarren kontsola salduena izatea lortu du (Nintendo Wii-ren atzetik eta Sony Playstation 3ren aurretik).

## Jokoak

Bere belaunaldiko joko katalogorik handiena dauka Microsoft-en kontsola. Honen arrazoia zera izan daiteke: Bai Xbox 360 bai bere aurrekari Xbox Windows sistema eragilean oinarrituta daude, eta bere barne arkitektura PC baten ezaugarri ugari ditu. Horregatik, beti izan da errazagoa programatzaileentzat joko baten Xbox 360 eta PC bertsioak ia aldi berean garatzea. Horrez gain, kontsola hau Wii eta Playstation 3 baino urte bat lehenago kaleratu zen, eta honek merkatuan abantai handia eman zion Xbox 360 sistemari.
Xbox 360 kontsolan argitaratu diren joko arrakastatsuenak izan dira, beste batzuen artean, Gears of War, Halo 3, GTA IV, Bioshock, Oblivion edo Call of Duty 4.

## Xbox Live!

Xbox Live! internet-en bidez jolasteko eta edukiak banatzeko Microsoft-ek garatutako sistema da. Ordaindutako harpidetza bati esker, Xbox 360 kontsolaren erabiltzaileek beste erabiltzaileekin jolas dezakete internet-eko konexioa erabiliz, eta Xbox Live!-en argitaratutako edukiak (filmak, musika, bideo-jokoak, etab.) deskargatzeko aukera ere badute.
Bideo-joko kontsolen zazpigarren belaunaldi honek internet-en alde egin zuen apustu garbia. Hasieratik, Xbox Live! izan zen sistemarik indartsuena eta erabiltzaile gehien izan zuena.

## Kanpo estekak

* Xbox 360-ren webgune ofiziala
* Datuak: Q48263
* Multimedia: Xbox 360 / Q48263
# Xbox One

Xbox One Microsoftek plazaratu duen bideokontsolarik berriena da. 2013ko azaroaren 22an atera zuten Austrian, Brasilen, Kanadan, Frantzian, Alemanian, Irlandan, Italian, Mexikon, Zeelanda Berrian, Espainian, Erresuma Batuan eta AEBetan. Europako beste 8 herrialdetan, 2014ra arte atzeratu zuten: Belgika, Danimarkan, Finlandia, Herbehereak, Norvegia, Errusia, Suedia eta Suitza. Bere prezioa dolarretan 499koa zen baina eurotan 399. Xbox 360rekin konparatuz hau bakarrik erabili ahal da kinectekin, xbox kamara antzerako bat mugimendiak eginez jolasteko.
Xbox one GPU bat sartuta dauka dagoela oinarrituta AMD tekonolian, hau da, HD7790 xbox 360 baina 10 aldiz potentzia gehiagokoa. GPUa dauka 768 Shaders y 1,31 TFLOPS/s-eko potentzia dauka.Microsoftek DirectX 12rekin lankidetzan dago beraz Xbox ere dauka microsofteko lainoa beraz, honekin kapaz dira kalkulatzeko eta askatzeko kontsolen prozezamendua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13361286
* Multimedia: Xbox One / Q13361286
# Xcel Energy Center

Xcel Energy Center Minnesotako Saint Paul hirian dagoen kirol pabilioi bat da. Minnesota Wild eta Minnesota Swarm taldeen jokalekua da.
2000an inauguratu zen.

## Kanpo estekak

* Xcel Energy Center kirol pabiloiko webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q1421388
* Multimedia: Xcel Energy Center / Q1421388
ieaNational Hockey League :
Mendebaldeko KonferentziaEkialdeko Konferentzia
ieaPazifikoar DibisioaAnaheim DucksArizona CoyotesCalgary FlamesEdmonton OilersLos Angeles KingsSan Jose SharksVancouver Canucks
ieaErdialdeko DibisioaChicago BlackhawksColorado AvalancheDallas StarsMinnesota WildNashville PredatorsSt. Louis BluesWinnipeg Jets
ieaAtlantiar DibisioaBoston BruinsBuffalo SabresCanadiens de MontréalFlorida PanthersDetroit Red WingsOttawa SenatorsTampa Bay LightningToronto Maple Leafs
ieaMetropoliar DibisioaCarolina HurricanesColumbus Blue JacketsNew Jersey DevilsNew York IslandersNew York RangersPhiladelphia FlyersPittsburgh PenguinsWashington Capitals :