OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aingeru gaizto

Kristau eta judu doktrinetan, aingeru gaiztoak Jainkoaren aurka errebelatu eta horregatik zigortuta Zerutik kanporatutako aingeruak dira. Artean maiz irudikatutako figura izan da.
Zenbaki zuzena ez dago definitzeko zenbat izan ziren. Adibidez Joan XXI.ak 133 306 668 aingeru errebeldeen zifra eman zuen. Kristautasunaren arabera hauexek dira Jainkoak zerutik bidalitako aingeru ezagunenak:
* Grigori
* Luzifer
* Lilith
* Mefistofeles
* Semyazza
* Belial

## Errepresentazioak artean

Aingeru gaiztoak askotan izan dira margolanen protagonistak. Ezagunenak, ziur aski, Gustave Dorék egindako marrazkiak izan daitezke baina Pizkundean ere margolari askoren interesa bultzatu zuten.
* Peter Paul Rubensen margolana.
* Aingeruen eta aingeru gaiztoen arteko borroka Giordanoren arabera.
* Alexandre Cabanel (1847).
* Pieter Bruegel Zaharraren Aingeru errebeldeen eroria.
* Aingeru gaiztoak, Gustave Doréren marrazkia John Miltonen Paradise Lost (1667) poemarako.

## Filmografia

* Duo luo tian shi (euskaraz: «Aingeru gaiztoak») Wong Kar-wai zuzendariaren filma, 1995an Hong Kongen egina.
* Il mondo le condanna Gianni Franciolini zuzendariaren filma 1953an egina.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2003] eta Elhuyar Hiztegia

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Aingeu gaiztoa Entziklopedia Katolikoan.
* (Ingelesez) Aingeru gaiztoa Jewish Encyclopedian.
* (Frantsesez) Aingeru gaiztoen izenak.
* Datuak: Q581450
* Multimedia: Fallen angels / Q581450
# Aingeru Eroriaren iturria

Aingeru Eroriaren iturria edota Aingeru Eroriaren monumentua Espainiako Madril hiriburuan dagoen iturri eta monumentu bat da.

## Monumentua

Retiroko parkean dago. 1885an inauguratu zen, aingeruaren irudia Ricardo Bellver eskulturgileak egin zuen, eta oinarria berriz, Francisco Jareño y Alarcón arkitektoak. Multzoak denera 7 X 10 X 10 metroko neurriak ditu eta estatuak 2,65 metroko garaiera.

## Bitxikeriak

Monumentua Alacanteko probintziako itsas mailatik 666 metroko garaieran dagoenez, eta gainera 1995ean Alex de la Iglesia bilbotarrak zuzendutako El día de la Bestia (Piztiaren eguna) film ospetsuaren amaiera bertan filmatu zenez, esoterismo zaleen nolabaiteko helmuga ere bada.
Jende askok munduan Luzifer edo Aingeru Eroriari buruzko monumentu bakarra dela uste arren, beste batzuk ere badaude, adibidez, Italiako Turin hirian Traforo Frejuskoaren monumentua eta Ekuadorko Tandapi herrian dagoen eta deabruaren aurpegia irudikatzen duen El poder brutal (botere basatia) eskultura ere bai.
* Iturria.
* Aingeru Eroriaren irudia.
* Ur-txorrotaden xehetasuna.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1999259
* Multimedia: Fuente del Ángel Caído, Madrid / Q1999259
# Aingeru Zaindariaren baseliza (Donostia)

Aingeru Zaindariaren baseliza Gipuzkoako Donostia hiriburuko Ibaeta auzoan dago, Usurbil eta Zubietarako bide zaharraren ertzean. Baseliza, jatorriz, XVI. mendekoa izan daiteke, haren inguruko lehenengo berriak 1584koak baitira, baina egun dagoena auzolagunen artean konpondu zen, aldameneko Urreztigarai baserrira itsatsita. Eguna martxoaren 1ean ospatzen da eta Ibaeta auzoaren festa eguna da. Baseliza horretan intereseko bi arte lan zeuden: Jesusen Bihotz bat eta Pietà bat Pizkunde garaikoa, biak gaur egun auzoko Espiritu Santuaren elizan babestuak.

## Historia

Donostiako mapa zaharretan "Sant Angelo" izeneko baseliza agertzen da, Igeldomendi inguruan. Gaur egungo kokapena, bestetik, ez da betidanik izan. Lehen baseliza Urreztizar baserrian. Sute batek baserria txikitu zuen, antza, Bigarren Karlistaldian, eta etxola txiki batean egokitu zuten. Gero, gaur egungo tokira ekarri zuten. 1940. hamarkadan inguruko baserritarrek auzolanean gaur egungo eraikina egin zuten. Baselizan garai batean aingeruaren erlikia erakusten zen baina absurdoa zenez, aingeruek gorputza ez dute, apaizak ezkutatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.guregipuzkoa.net/photo/1147609?lang=es%5B%5D
* ↑ Josu Tellabide eta Asier Agirresarobe: 101 bazter Donostiako. Ezagutzen duzu Donostia? Alderdania, 2007.

## Kanpo estekak

* 101 bazter Donostiako. Ezagutzen duzu Donostia? Alderdania, 2007.
* (Gaztelaniaz): Baselizaren zaindariekin elkarrizketa.
* Datuak: Q25478984
* Multimedia: Aingeru Zaindariaren baseliza / Q25478984
# Aingeru-budin

Aingeru-budina (gaztelaniaz: tocino de cielo) arrautza gorringoa, ura eta azukrea erabiliz egindako postrea da, trinkoa eta hori bizikoa. Tradizioaren arabera, Jerez de la Fronteran duela 500 urte baino gehiago sortu zuten.
Gaur egun, Andaluzian tipikoa da, baina Villoldon, Palentzian eta Asturiasen ere tradizio zabala dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]
* ↑ Tocino de cielo de Jerez (Gaztelaniaz)
* ↑ ¿Cual es el origen de los tocinos de cielo? (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q956137
* Multimedia: Tocino de cielo / Q956137
# Aingeru Guardakoa ermita

Aingeru Guardakoa ermita Eskoriatzan dagoen XVIII. mendeko ermita bat da, herriaren hegoaldeko irteeran dagoena.

## Historia

Ermitari buruz dauden lehen agiriak 1795ekoak dira. Haietan kontatzen da Kortakozelaia baserriaren ondoan zegoela ermita eta San Martin de Cortacocelaya izena ematen zaio. Urte horretan ordea lekuz aldatu behar izan zuten Madril eta Irun arteko errege-bidearen eraikuntzaren ondorioz. 1857an Aingeru Guardakoa izena agertzen da.
Maiatzaren 15ean San Isidro jaiak ospatu izan dira bertan eta 1960. hamarkadatik aurrera prozesioak egin izan ziren Eskoriatzako parrokiatik Aingeru Guardako ermitara San Isidro santua eramanez. Urtean zehar hiru elizkizun egiten ziren, 2002 artean iraun zutenak.
2006an San Isidro eguna berriz ospatzea erabaki zen eta horretarako berriztatze lanak egin ziren eraikinean. Horretaz gain berdegune bat sortu zen errmitaren aurrean eta iturri bat ere ezarri zen. 2008an Zuhaitzaren Eguna ospatuaz zuhaitz ugari landatu ziren inguruan.

## Deskribapena

Oinplano laukizuzena du eta aterpe bat du aurrealdean. Erretaulak hiru zati ditu; erdikoan Aingeru Guardakoa dago, eskuinekoan San Martin eta ezkerrekoan San Isidro.
Plaka bana ezarri zen alboetako hormetan honela dioena; "Aingeru Guarda Oinezkoen Zaindari".

## Erreferentziak

* 1 2 «Aingeru Guardakoa - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-07-27).
* 1 2 3 Mireia Bikuña. (2017). Aingeru Guardakoa. Puntua, 22 or. ISSN 2443-9738..
* ↑ «San Isidro egunerako berritu dute Aingeru Guarda ermita - Eskoriatza» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2024-07-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) RAMOS, JOXEBI. (2008-05-15). «Los baserritarras de Eskoriatza celebran hoy la festividad de San Isidro» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2024-07-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q127943433
# Aingeru Iker Jayo Basterra

Aingeru Iker Jayo Basterra (Bilbo, 1927ko maiatzaren 20a) bizkaitar margolaria da. Frantziara jo zuen Gerrate Zibilaren garaian. Bizkaiko Artisten Elkarteko eta Euskal Akuarelagileen Elkarteko kidea izan da. Bilboko Arte Eder Museoko Gobernu Batzordeko kidea da. Akuarelak landu ditu bereziki, inpresionismoaren eta kubismoaren ikuspegitik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12252924
# Aberkenfig

Aberkenfig, galesez: Abercynffig, Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Bridgend udalerriaren iparraldean dago.
2011ko erroldaren arabera 2.039 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4667120
* Multimedia: Aberkenfig / Q4667120
# Aberhosan

Aberhosan, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Machynlleth eta Dylife udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4667115
* Multimedia: Aberhosan / Q4667115
# Aberlemno

Aberlemno, Eskoziako gaeleraz: Obar Leamhnach, Eskoziako herri bat da, Angus eskualdean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1978003
* Multimedia: Aberlemno / Q1978003
# Aberllefenni

Aberllefenni Galesko Gwynedd eskualdeko hegoaldean dagoen udalerria da. Afon Dulas haranean dago.

## Kanpo estekak

* Aberllefenni eta inguruetako argazkiak (Ingelesez)
* Datuak: Q3398817
* Multimedia: Aberllefenni / Q3398817
# Abermeurig

Abermeurig edota Aber-meurig, Galesko udalerri txiki bat da, Ceredigion konderrian. Llanbedr Pont Steffan udalerritik 4 miliatara dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3401625
* Multimedia: Abermeurig / Q3401625
# Aberin (kontzejua)

Aberin kontzejua Aberingo auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 57 biztanle dauzka.

## Kokapena

Aberin Muniain kontzejuaren ekialdean dago. Bertara heltzeko NA-122 errepidean hasten den NA-6115 bidea hartu behar da.

## Demografia eta biztanleria

Aberin kontzejuko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 54 | 59 | 63 | 60 | 60 | 62 | 63 | 62 | 57 |

## Ikus, gainera

* Aberin

## Kanpo estekak

* Aberingo Foruen Plazaren ikuspegia Google Street View-n.
* Datuak: Q12252741
# Aberlady

Aberlady, Eskoziako gaeleraz: Obar Lobhaite eta eskozieraz: Aiberleddy, Eskoziako Ekialdeko Lothian eremuan dagoen kostaldeko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1010412
* Multimedia: Aberlady / Q1010412
# Aberlour

Aberlour, Eskoziako gaeleraz: Obar Lobhair eta eskozieraz: Aiberlour, Eskoziako herri bat da, Moray eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1010405
* Multimedia: Charlestown of Aberlour / Q1010405
# Abermagwr

Abermagwr, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth udalerritik 11 kilometro hego-ekialdera dago, B4340 errepidean.
Bertan, 2010ean erromatar villa baten aztarnak topatu ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3401742
* Multimedia: Abermagwr / Q3401742
# Al-Hufuf

Al-Hufuf edo Hufuf (arabieraz: الهفوف) Saudi Arabiako ekialdeko hiria da, Ekialdeko probintziako hiriburua. 1.136.900 biztanle inguru ditu. Al-Hufuf oasian dago, munduko oasirik handienetariko batean.

## Ekonomia

Antzina-antzinako karabanen topalekua eta Al-Hufuf oasiko ekoizpenen merkatalgunea da (laboreak, fruituak, barazkiak). Eskulangintza du jarduera nagusietako bat (larrua, oihalgintza, kobrea). Hiritik gertu, Itmanyyako petrolio-hobiak daude. Riadekin burdinbidez eta errepidez lotua dago.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ Population Distribution (Saudi and Non Saudi) in Governorates of Eastern Region, 2013 A.D.. stats.gov.sa (Noiz kontsultatua: 2017-6-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27136
* Multimedia: Hofuf / Q27136
# Al-Hudaida

Al-Hudaida (arabieraz: الحديدة) Yemengo hiri garrantzitsua da, Al-Hudaida gobernantziako hiriburua dena. Itsaso Gorriaren kostaldean kokaturik, XIX. mendetik aurrera itsas-portua da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q270041
* Multimedia: Al Hudaydah / Q270041
# Al-Hurr ibn Abd al-Rahman al-Thaqafi

Al-Ḥurr ibn ʿAbd al-Raḥmān al-Thaqafi (arabieraz: الحر بن عبد الرحمن الثقفي‎; Ta'if, Hejaz, VII. mendea - Tolosa Okzitaniakoa, VIII. mendea) al-Andaluseko laugarren valia izan zen (716-719). Ifrikijako vali ere izendatu zuten. Valierriko hiriburua Kordoban finkatu zuen.
717ko udaberrian, urteroko kanpaina hasi zuen, Ekialdeko Tarraconensisen aurka abiatuz, non magnate godo batzuk azkar menderatu zituen. Ebrotik gora egin zuen, eta hainbat hiri menderatu zituen, tartean Iruñea.
Dirudienez, 718an berriro Tarraconensisko godoen aurka borrokatzeri ekin zion. Al Maqqari historialariak Al-Hurrek Bartzelona konkistatu zuela zioen, baita Tarraco eraso eta suntsitu zuela ere, San Prospero gotzaina Italiara ihes egitera behartuz. Beste historialari batzuek, gertaera hau, Musa ibn Nusairrek 713 inguruan egin zuela zioten. Edonola ere, handiki godoek, Ardo erregeari leial, Septimaniara edo Frankoen Erresumara ihes egin zuten. Ondoren, hispaniarrek, paper garrantzitsu bat izan zuten euren jatorrizko eskualdeetara itzultzean, Pirinioen hegoaldean frankoen domeinua ezarriz.
719ko udaberrian kargua galdu zuen eta Umar II.a kalifak zuzenean bidalitako Al-Samh ibn Malik al-Khawlanik ordezkatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Collins, Roger. (1983). Early Medieval Spain. New York: St. Martin's Press, 168 or. ISBN 0-312-22464-8..
* Datuak: Q286370
# Al-Idrisi

Abū Abd Allāh Muhammad al-Idrīsī (1100 – 1165 edo 1166; arabieraz: أبو عبد اللّه محمد الإدريسي), Al-Idrisi edo Dreses (Erdi Aroan, izena forma horretan igaro zen latinera.) Ceutan jaiotako kartografo, geografo eta bidaiaria izan zen, XII. mendean bizi izan zena. Bere lan handiena Siziliako Roger II.aren gorte normandiarreko Palermo hirian burutu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2016-09-30). (PDF) 181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak. Iruñea, 12 or..
* ↑ Atlas de los exploradores españoles. GeoPlaneta 2009 ISBN 9788408086833. PMC 556943554. (Noiz kontsultatua: 2018-11-30).
* Datuak: Q173441
* Multimedia: Al-Idrisi / Q173441
# Al-Islah (Yemen)

Al-Islah (arabieraz: التجمع اليمني للإصلاح‎ at-Tajammu’u al-Yamanī lil-Īṣlāḥ) Yemengo alderdi islamista da.

## Historia

Anaia Musulmanak mugimenduarekin lotura estua du. Yemen estatuen bateratzea gertatzean sortu zen, eta hasiera batean, Ali Abdullah Salehek babestu egin zuen, iparraldean zaidiei eta hegoaldean ezkerreko alderdiei aurre egiteko..
2011n, Ali Abdullah Salehen aurkako matxinada babestu zuen eta gaur egun, bigarren indarra da parlamentuan. Huthiak etsaitzat ditu, hala ere, hauen kontrako gerraren aurkakoa da.

## Ikus gainera

* Anaia Musulmanak

## Erreferentziak

* 1 2 «Zein da zein» Berria 2015/01/25.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q285388
# Al-Hirak

    Ez nahasi Al-Hira lakhmidar hiriarekin.
Al-Hirak (arabieraz: الحراك الجنوبي‎, euskaraz: «Hegoaldeko mugimendua») Hego Yemengo herri mugimendua da eta bertako independentzia aldarrikatzen du.

## Historia

2007an sortu zen, Hego Yemen estatu bilakatu nahi du. Horretarako babes zabala du. Yemengo gobernuarekin elkarrizketak egin nahi ditu lurralde egituraren inguruan jarduteko. Huthiak eta Al-Hirakek etsai komunak dituzten mugimenduak dira baina ez dira elkartu aurka egiteko..

## Erreferentziak

* ↑ «Zein da zein» Berria 2015/01/25.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6130720
# Al-Hudaida gobernantzia

Al-Hudaida (arabieraz الحديدة) Yemengo 21 gobernantzietako bat da. Bere hiriburua Al-Hudaida da. 13.250 km²ko azaleran 2.161.379 biztanle zituen 2004an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q275755
* Multimedia: Al Hudaydah Governorate / Q275755
# Alice in Wonderland (1976ko filma)

Alice in Wonderland 1976ko Bud Townsend estatubatuar zinema zuzendariaren film pornografiko musikala da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Alicek bere ustezko maitale William irain du bere eskaereei uko eginez. Gogaituta, Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian irakurtzen lo geratuko da. Untxi Zuria ametsetan agertu eta sexu-paradisu batera eramango du.

## Aktoreak

* Kristine DeBell: Alice
* Ron Nelson: William
* Larry Gelman: Coniglio Bianco
* Bradford Armdexter: Humpty Dumpty
* Alan Novak: Cappellaio Matto
* Bree Anthony eta Tony Richards: Tweedledum eta Tweedledee
* Juliet Graham: Bihotzetako Erregina
* John Lawrence: Bihotzetako Erregea
* J. P. Paradine: Epailea
* Bruce Finklesteen: Zaldun Beltza
* Gila Havana: Zaldun Beltzaren neska
* Jason Williams: Zaldun Zuria
* Nancy Dare: erizaina
* Astrid Hayase: Tart
* Kristen Steen: Oogaloo
* Angel Barrett
* Ed Marshall
* Melvina Peoples
* Marcia Raven

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1761330
# Aliceville (Alabama)

Aliceville Alabamako herri bat da. Pickens konderrian kokatua dago. 2010ean 2.486 biztanle zituen, 210,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pickens konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79666
* Multimedia: Aliceville, Alabama / Q79666
# Alicia (Arkansas)

Alicia Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lawrence konderrian dago, Arkansas estatuan. 143 biztanle ditu, 0,325631 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lawrence konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2604899
# Alicia Amatriain

Alicia Amatriain (Donostia, 1980ko abuztuaren 8a) gipuzkoar ballet dantzaria da. 2002 eta 2022 artean Stuttgarteko Balletaren prima ballerina izan zen.

## Biografia

Jaioterrian ballet munduan hasi eta gero John Cranko Schulen ikasi zuen, Stuttgarten. 1998an graduatu zen eta Stuttgart Balleten sartu zen ikasle gisa. Urtebete geroago, balleteko kidegora igo zuten. 2002an dantzari nagusi izendatu zuten. 2015ean, Kammertänzerin izendatu zuten, dantzari batek Alemanian jaso dezakeen ohorerik handiena. Hurrengo urtean, Prix Benois de la Danse bat irabazi zuen A Streetcar Named Desire eta The Soldier's Tale obretan egindako lanagatik. Amatriainek agerraldiak ere egin ditu Errusian, Frantzian, Kuban, Argentinan eta Alemanian. Roberto Bolleren galan ere agertu zen.
Amatriainek John Crankoren Tatiana Oneginen, Odette/Odile Beltzargan eta Julieta Romeo eta Julieta obretan dantzatu ditu. John Neumeier, William Forsythe eta Hans van Manenen lanak ere dantzatu ditu. Koreografo askorentzat rolak sortu zituen, horien artean Christian Spucken Lulu balleteko rol nagusia.
2022ko apirilean, Amatriainek aldakako lesio baten ondorioz erretiroa iragarri zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The Company He Keeps, Virtuosic to Endearing» New York Times 2013-9-18.
* ↑ (Ingelesez) «The Standouts of 2018: Stuttgart Ballet in Christian Spuck's "Lulu"» Pointe Magazine 2018-12-28.
* ↑ (Alemanez) Kachelriess, Andrea. (2022-4-27). «Starballerina beendet Karriere – und erklärt die Gründe» Stuttgarter Nachrichten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q92200276
* Multimedia: Alicia Amatriain / Q92200276
# Alice in Wonderland (1951ko filma)

Alice in Wonderland (eusk: 'Alizia Lurralde Miresgarrian') 1951ko Clyde Geronimi, Wilfred Jackson eta Hamilton Luske estatubatuar zinema zuzendariek zuzendu eta Walt Disneyek ekoitzitako fantasiazko musikal komedia film bat da. Lewis Carroll ingeles idazlearen Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian idazlanean oinarritua dago.
Disney ekoiztetxearen marrazko bizidun film ezagun eta arrakastatsuenetako bat da, denboraren poderioz kultuzko filma bilakatuz.
Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Sariaren izendapen jaso zuen, baina An American in Paris filmak irabazi zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Alizia neska gazte ilehoria Lurralde Miresgarrian barneratuko da, bere abenturetan pertsonaia harrigarriak ezagutuz, tartean Tweedledee eta Tweedledum, Kapelagile Txoroa, Bihotzen Erregina edo Untxi Zuria.

## Aktoreak

* Kathryn Beaumont: Alizia
* Ed Wynn: Kapelagile Txoroa
* Jerry Colonna: March Hare
* Richard Haydn: Harra
* Sterling Holloway: Cheshire katua
* Verna Felton: Bihotzen Erregina
* J. Pat O'Malley: Tweedledum eta Tweedledee / Walrus eta Arotza / Ama Ostruka
* Bill Thompson: Untxi Zuria/Pat the Dodo
* Heather Angel: Matilda, Aliziaren ahizpa
* Joseph Kearns: Pikaportea
* Larry Grey: Bill muskerra/Karta margolaria
* Queenie Leonard: Txoria zuhaitzean/Snooty lorea
* Dink Trout: Bihotzen Erregea
* Doris Lloyd: Arrosa
* Jimmy MacDonald: Muxarra

## Kanpo estekak

* Alizia Irrigarrizko Munduan filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q189875
* Multimedia: Alice in Wonderland (1951 film) / Q189875
# Alice in Wonderland (2010eko filma)

Alice in Wonderland (euskaraz Alice Lurralde Miresgarrian) Tim Burton estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko filma bat da. Lewis Carroll idazlearen Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian eta Ispiluan barrena eta Alicek han aurkitu zuena eleberrietan oinarritua dago. Bertan, Johnny Depp, Mia Wasikowska, Helena Bonham Carter, Anne Hathaway, Crispin Glover, Stephen Fry, Alan Rickman, Michael Sheen eta Timothy Spall aktoreek antzeztu zuten.
Filma honek 3 Oscar Sarietarako izendapenak jaso eta 2 irabazi zituen: Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Robert Stromberg eta Karen O'Hara) eta Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Colleen Atwood).
2016an Alice Through the Looking Glass (Alizia Ispiluan Zehar) jarraipena izan zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Alicia (Mia Wasikowska) 19 urtetako neska Victoriar Aroko etxalde batean ospatzen den jende aspergarriaz beteriko goi mailako festa batera joan da. Jendaurrean ezkontza proposamen bat jasotzera doala ohartzean, untxi txuri baten atzetik ihesi atera zuela 10 urte egona zen Lurralde Miresgarrian amaituko du. Lurralde hau Erregina Gorriak (Helena Bonham Carter) bere ahizpa den Erregina Txuria (Anne Hathaway) erregetzatik kendu arte herrialde baketsua zen, baina bertako biztanleak matxinatzeko zain daude, horretrako Aliceren laguntzaren zain daudelarik.

## Aktoreak

* Mia Wasikowska: Alice
* Johnny Depp: Tarrant Hightopp, Kapelagile Eroa.
* Helena Bonham Carter: Iracebeth, Erregina Gorria.
* Anne Hathaway: Mirana, Erregina Txuria.
* Crispin Glover: Ilosovic Stayne.
* Marton Csokas: Charles Kingsley, Aliceren aita.
* Lindsay Duncan: Helen Kingsley, Aliceren ama.
* Jemma Powell: Margaret, Aliceren ahizpa.
* Frances de la Tour: Imogene, Aliceren osaba.
* John Hopkins: Lowell, Aliceren ahizparen senarra.
* Tim Piggott-Smith: Lord Ascot
* Geraldine James: Lady Ascot
* Leo Bill: Hamish Ascot, Aliceren senargaia.
* Matt Lucas: Tweedledum eta Tweedledee.
* Alan Rickman: Absolem, Beldar Urdina.
* Crispin Glover: Bihotzezko Jota, Bihotzezko Erreginaren konfidantzazko laguntzailea.
* Christopher Lee: Jabberwocky.
* Eleanor Tomlinson: Fiona Chataway, Alicek Untxi Txuriaren atzemateari ekin aurretik ezagutzen duen neskato desatsegina.
* Stephen Fry: Cheshireko Katua
* Michael Sheen: Untxi Txuria

## Kanpo lotuak

* Alice in Wonderland filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q174385
* Multimedia: Alice in Wonderland (2010 film) / Q174385
# Alelopatia

Alelopatia organismo batek beste organismo batzuen biziraupenean, hazkuntzan edo ugalketan eragiten duen biokimiko bat edo hainbat sintetizatzea datzan fenomeno biologiko da. Konposatu alelokimikoek beste organismoan efektu onuragarriak eragin ditzakete, alelopatia positiboaren kasuan, eta baita efektu kaltegarriak, alelopatia negatiboaren kasuan, ere.