OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alemaniar zela poni

Alemaniar zela ponia, (alemanieraz: Deutsche Reitpony eta Tysk ponia) deitua ere, Alemaniako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamainagatik zaldi arraza hau ponien sailkapen taldean sartzen da.
Arraza oso ezaguna eta erabilia da Alemanian barrena.

## Ezaugarriak

Arraza honetako zaldiak tamainaz poniak izan arren, beraien ezaugarriak eta fenotipoa zaldiarenak dira.

## Arrazaren historia

Alemaniar zaldi ponia hainbat zaldi arrazen arteko nahasketaren ondorioa da, arraza modernoa izanik. arraza hauek Galestar ponia , New Forest ponia , Connemarako ponia , Dülmen ponia, arabiar zaldia eta arabiar-ingeles zaldia. Guztien artean galesdar zaldia izan zen arrazan eragin handiena izan zuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q959446
* Multimedia: German Riding Pony / Q959446
# Alemanikera

Alemanikera (Alemannisch) goi germanierako dialekto talde bat da. Milioi bat pertsona inguruk hitz egiten dute, zortzi herrialdetan: Suitza, Alemania, Austria, Liechtenstein, Frantzia, Italia, Venezuela (Colonia Tovar) eta AEBetan (amish talde batzuk). Izena germaniarren antzinako aliantza batetik dator, Alamanniak ("gizon guztiak").

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131339
* Multimedia: Alemannic language / Q131339
# Alemaniarren ekialderako hedapena

Alemaniarren ekialderako hedapena (alemanez: Ostsiedlung) Erdi Aroan alemaniarrek egindako migrazioa izan zen, egungo mendebaldeko eta erdialdeko Alemaniatik Baltikora eta egungo Poloniara joanez, non baltiarrak eta eslaviarrak zeuden finkaturik.
Nahiz eta lehendabiziko bavarien eta frankoen mugimenduak IX. mendean hasi, avararrak garaitu ostean, ekialderako hedapen jarraituaren estreinako pausoak XII. mendearen inguruan datatzen dira, batik bat, Saxoniako autoritatea sorbiar eta wendiar zonaldeetan nagusitzean. Prusiar zaharreko konkista babesteko 1220ko hamarkadan gonbidaturik, Teutondar Ordenaren etorrerak Itsaso Baltikoko kokapenak areagotu zituen.
Goi Erdi Aroan, Europa osoan populazioa bizkor hazi zen. Oihanak eta padurak soro bihurtzeak, nahiz eta era masiboan gertatu, ezin izan zuen elikagai aski hornitu. Ostsiedlung prozesuan, alemaniarrak Elba eta Saale ibaiez bestaldean kokatu ziren, non eslaboak bizi ziren. Estirian eta Karintian esloveniarrek okupaturiko lurraldeak finkatu ziren alemaniarrak.
XIV. mendearen erdian hedapen prozesua moteldu zen Izurri Beltzaren ondorioz. Gainera, lurralde emankorrenak eta aberatsenak jadanik okupaturik zeuden. Pomeranian eta Silesian, tokian tokiko buru eslaboek, halaber, euren lurretan kokatzera alemaniar kolonoak gonbidatzen zituzten Erdi Aroaren amaieran. XVIII. mendean ere, Hogeita Hamar Urteko Gerrak Alemaniako populazioa heren batean murriztu arren, alemaniar batzuk Volga ibaiko ertzetan ere finkatzeko gonbidapenari jarraitu zioten.
XIX. mendean, prozesu konplexu honetaz ohartzeak Alemaniako nazionalismoaren aupadarekin egin zuen bat. Horrek pan-germanismoa eta Drang nach Osten (Ekialderako mugimendua) kontzeptuak sorrarazi zituen, zeinek, hein batean, Hitlerren Lebensraum kontzeptura eraman zuten.
Bigarren Mundu Gerran, alemaniarrak Oder-Neisse ibaiez haratago lurraldeetatik kanporatu zituzten. Hori dela eta, egungo alemanierazko mugak X. mendekoak baino txikiagoak dira. Populazio aldaketa horiek Ekialderako Hedapenak sortutako germanizazioa irauli zuten.

## Ikus gainera

* Drang nach Osten
* Lebensraum

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170346
* Multimedia: Ostsiedlung / Q170346
# Alemanikozko Wikipedia

Alemanikozko Wikipedia Wikipediaren alemanikerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 5.317 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 110.a zen.

## Kanpo estekak

* Alemanikozko Wikipedia
* Datuak: Q1211233
* Multimedia: Alemannic Wikipedia / Q1211233
* Koordinazioa: Alemannic Wikipedia
# Abya Yala

Abya Yala, Panama eta Kolonbiako kuna herriak, Kristobal Kolon iritsi aurretik, Amerikari eman zion izena da. Itxuraz, izen hori beste amerikar etnia batzuek ere hartu zuten, maiek kasu. Gaur egun, etnia indigenen hainbat ordezkarik izen horrekin aipatzen dute kontinentea, europar jatorriko Amerika izena erabili beharrean. Abya Yala izenak «lur heldua» esan nahi du edo, beste interpretazio batzuen arabera, «lur bizia» edo «loratzen ari den lurra».
Izen horren erabilerak jarrera ideologikoa adierazten du, europar kolonizatzaileengandik jasotako Amerika edo Mundu Berria izenen aurka, eta kontinenteko jatorrizko herrien alde.

## Ikus, gainera

* Kuna Yala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q336391
* Multimedia: Abya Yala / Q336391
# Abyan gobernantzia

Abyan Gobernantzia Yemengo 21 gobernantzietako bat da. Bere hiriburua Zinjibar da. 20.380 km²ko azaleran 433.819 biztanle zituen 2004an.
1990era arte Hego Yemengo probintzietako bat izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q241774
* Multimedia: Abyan Governorate / Q241774
# Abyssocottidae

Abyssocottidae arrain eskorpeniformeen familia da, Baikal aintzirako endemismo bat dena.
Ur sakonetan, normalean 170 m. baino gehiago, bizi dira. Familiako kideak diren Abyssocottus korotneffi eta Cottinella boulengeri ur gezako arrainen artean sakonera handietan bizi direnak dira.

## Generoak

FishBaseren arabera, familiak egun 24 espezie ditu, 7 generotan banaturik:
* Abyssocottus
* Asprocottus
* Cottinella
* Cyphocottus
* Limnocottus
* Neocottus
* Procottus

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, Joseph S.. (1976). Fishes of the World. John Wiley & Sons ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ Hunt, D. M., et al.. (1997). «Molecular evolution of the cottoid fish endemic to Lake Baikal deduced from nuclear DNA evidence» Molecular Phylogenetics and Evolution 8 (3): 415-22..
* ↑ Jakubowski, M.. (1997). «Morphometry of gill respiratory area in the Baikalian deep-water sculpins Abyssocottus korotneffi and Cottinella boulengeri (Abyssocottidae, Cottoidei)» Journal of Morphology 233 (2): 105-12..
* ↑ www.fishbase.org
* ↑ (Ingelesez) Abyssocottidae. Integrated Taxonomic Information System.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1789959
* Espezieak: Abyssocottidae
# Aby-Kem

Aby-Kem Bergaran 2003an sortutako musika talde bat da. Talde honek Heavy Metala jotzen du.

## Taldea

Aby-Kem izenak "pantera beltza" esan nahi du Egiptoko hieroglifikoetan idatzita. Debagoieneko Danbaka musika lehiaketaren irabazleak izan ziren 2006an eta 2007an beren diska atera zuen, "Azken guda".

## Taldekideak

* Mikel-Ahotsa
* Xarti-gitarra
* Rober-gitarra
* Aimar-Baxua
* Gordo-Bateria

## Diskografia

* Azken guda (2007, autoekoiztua)

## Erreferentziak

* ↑ «Aby-Kem — Gaztelupeko Hotsak» www.hotsak.com (Noiz kontsultatua: 2018-03-26).
* ↑ «Danbaka musika lehiaketako irabazle: Aby-Kem. Zorionak!» https://goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2018-03-26).
* 1 2 Matxinsalto. (2011-03-04). «Aby-Kem- Azken Guda (2007)» EKAITZALDI (Noiz kontsultatua: 2018-03-26).

## Kanpo estekak

* Taldearen atala Myspace.com webgunean.
* Aby-Kem taldeak irabazi du Danbaka musika lehiaketaren bigarren edizioa albistea Sustatu.com webgunean.
* Datuak: Q12252759
# Alessandro Miressi

Alessandro Miressi (Turin (Italia), 1998ko urriaren 2a) igeriketan aritzen den kirolari italiarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), bi domina eskuratu zituen: 4x100 m estilo libreko erreleboan zilarrezkoa Italiako taldearekin 3.10,11ko denbora eginez, AEBko taldearen atzetik (urrezkoa, 3.08,97koarekin) eta Australiakoaren aurretik (brontzezkoa, 3.10,22koarekin) sailkatuz. Italiako taldea igerilari hauek osatu zuten: Alessandro Miressi, Thomas Ceccon, Lorenzo Zazzeri, Manuel Frigo eta Santo Condorelli-k. 4x100 m lau-estiloko erreleboan, brontzezkoa eskuratu zuen Italiako taldearekin 3.29,17ko denborarekin, AEBko taldearen (urrezkoa, 3.26,78koarekin ME) eta Erresuma Batukoaren atzetik (zilarrezkoa, 3.27,51koarekin) sailkatuz. Hauek osatu zuten Italiako taldea: Thomas Ceccon. Nicolò Martinenghi, Federico Burdisso eta Alessandro Miressi-k.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, brontzezko domina bat eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | 4x100 m estilo libreko erreleboaa, gizonezkoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | 4x100 m lau-estilo erreleboa, gizonezkoa |
| 2024 | Paris ( Frantzia) | 03 ! | 4x100 m librea |

## Erreferentziak

* ↑ «Alessandro Miressi» olympedia.org 2021-10-28an begiratua. (Ingelesez)
* ↑ "Alessandro Miressi" Olympics.com 2021-10-28an begiratua
* ↑ 4x100 m estilo libreko erreleboa, emaitzak 2020 olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ 4x100 m lau-estilo erreleboa, emaitzak 2020 olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55802685
# Alessandro Scarlatti

Alessandro Scarlatti (Palermo, Italia, 1660ko maiatzaren 2a - Napoli, Italia, 1725eko urriaren 22a) musikagilea izan zen.
1679-1683 urte-bitartean, Suediako Kristina erreginaren kapera-maisua izan zen Erroman, eta 1684-1703 urte-bitartean Napoliko espainiar erregeordearena. Erroman eta Napolin bizi izan zen, eta gorteko eta elizako kargu ugari izan zituen. Napolitar eskolaren sortzaileetako bat izan zen, eta opera seria izenekoaren oinarriak jarri zituen, eta aria da capo eta hiru zatiko obertura ezarri zituen. Ikasle izan zituen Johann Adolf Hasse, Francesco Geminiani eta Domenico Scarlatti, semea, besteak beste.
Ehun bat opera idatzi zituen, horien artean: Statira (1690); La caduta de Decemviri (1697); Eraclea (1700); Mitridate Eupatore (1707); Telemaco (1718); La Grisella (1721). Oratorioak, kantatak, meza ugari, moteteak eta bestelako eliz lanak, madrigalak, kontzertuak, ganbera-musika eta klaberako lanak idatzi zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183087
* Multimedia: Alessandro Scarlatti / Q183087
# Alessandro Roncaglia

Alessandro Roncaglia (1947) italiar ekonomialaria da. Ekonomia irakaslea izan zen Erromako Sapienza Unibertsitatean 1981etik 2017ra.
Bere belaunaldiko pentsamendu ekonomikoaren historialari burutuenetako bat. Lehenik, Piero Sraffa (Roncaglia, 1975) bere heroi intelektualaren lana maisuki aztertuz ospera jauzi egin zuen, eta, ondoren, William Pettyren (Roncaglia, 1977) obraren azterketa goraipatua egin zuen. Hala ere, bere lorpen gorena Ideien aberastasuna izan zen (Roncaglia, 2005), irakurlea XX. mendeko ekonomia politikoaren historiaurretik zatiketaren arora eraman zuena, liburu honen izenburua, zeinak Schumpeterrenarekin (1954) lehiatzen baitu Analisi Ekonomikoaren Historia, estalduran eta erudizioan, eta haren bertsio sinplifikatu eta laburtuari jarraitu zion 2017ko Historia Ekonomiko Berritua.

## Sariak eta Ohoreak

Accademia Nazionale dei Linceiko bazkide eta zuzendaritza kontseiluko kidea da. Moneta e Credito eta PSL Quarterly Review aldizkarietako zuzendaria izan zen 1989tik 2016ra, eta Italiako Società degli Economisti elkarteko presidentea (2010-2013). Berrehun argitalpen baino gehiago idatzi ditu; hainbat hizkuntzatara itzulitako bere liburuen artean honako hauek nabarmentzen dira: la ricchezza delle idee, Laterza, 2001; Il mito della mano invisibile, Laterza, 2005; Economisti che sbagliano, Laterza, 2010; Breve storia del pensiero economico, Laterza, 2016. 2002an The Wealth of ideas-en italiar edizioak, gero ingelesez edizio hedatu batean argitaratua, Pentsamendu Ekonomikoaren Historiaren Europako Elkartearen Jerome Blanqui saria irabazi zuen.2018an argitaratu zen Classical Economics Today: Essays in Honor of Alessandro Roncaglia, Marcella Corsi, JA Kregel eta Carlo D'Ippoliti-k zuzenduta.

## Bibliografia

Alessandro Roncagliaren argitalpenen artean hauek daude:
* (2006) The Wealth Of Ideas: a History Of Economic Thought. Cambridge University Press
* (2011) El mito de la mano invisible. Genueve Ediciones,ISBN 13: 9788493855727
* (2009) Piero Sraffa. Palgrave
* (2014) Piero Sraffa. His Life, Thought and Cultural Heritage. Routledge
* (2015) Economistas que se equivocan "Las raices culturales de la crisis". Prensas Universitarias de Zaragoza. ISBN 13: 9788416272778
* (2017) A Brief History of Economic Thought. Cambridge University Press. ISBN 13: 9788121565202
* (2019) The Age of Fragmentation. A History of Contemporary Economic Thought. Cambridge University Press.

## Erreferentziak

* ↑ Alessandro Roncaglia. Institute for New Economic Thinking.
* ↑ (Gaztelaniaz) Thirlwall, Anthony P.; Thirlwall, Anthony P.. (2021-06). «La era de la fragmentación de Alessandro Roncaglia: un artículo de recensión» Investigación económica 80 (316): 69–108. doi:10.22201/fe.01851667p.2021.316.79024. ISSN 0185-1667. (Noiz kontsultatua: 2022-04-28).
* ↑ «Moneta e Credito» rosa.uniroma1.it (Noiz kontsultatua: 2022-04-28).
* ↑ short CV of A. Roncaglia. Sapienza University of Rome.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16558857
# Alessandro Santos

Alessandro Santos, Alex (japonieraz: 三都主 アレサンドロ, 1977ko uztailaren 20a - ) Japoniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin: 2002tik 2006ra 82 aldiz jokatu izan du, 7 gol sartuz.
Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2002 | 9 | 1 |
| 2003 | 15 | 1 |
| 2004 | 22 | 2 |
| 2005 | 17 | 1 |
| 2006 | 19 | 2 |
| Guztira | 82 | 7 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q359738
* Multimedia: Alessandro Santos / Q359738
# Alessandro Rivolta

Alessandro Rivolta (Oleggio, 1962ko ekainaren 9a) arkularia da. Italia ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Alessandro Rivolta
* ↑ Alessandro RIVOLTA

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50359678
# Alessandro Salvio

Alessandro Salvio (1570-1640), italiar xakelari bat izan zen, bere garaiko onenetakoa. 1600. urte inguruan txapeldun ez ofiziala zen.
Napoliko xake eskola hasi zen. Trattato dell'Inventione et Arte Liberale del Gioco Degli Scacchi izeneko xake liburua idatzi zuen.
# Alessandro Stradella

Alessandro Stradella (Montefestino, 1642ko apirilaren 3a - Genova, 1682ko otsailaren 25a) Italiar musikagilea eta kantaria izan zen. Venezian, Turinen eta Genoan lan egin zuen. Ariaren, oratorioaren eta kantataren aurrerabidean eragin handia izan zuen. Adierazkortasuna zuen lehen kezka, eta garrantzi handia eman zion musika-tresnen lanari. Abenturaz betetako bizitza izan zuen eta maitale ugari. Esan ohi denez, gorabehera haien ondorioz hil zen sastakatuta. Bere bizitza kondaira askotako gai izan zen, eta opera-egile batzuek ere gaitzat hartu zuten (Niedermeyer, Flotow, Schimounek, besteak beste). Operak idatzi zituen: Forza dell´amor paterno (1678), Il trespolo tutore (1679 inguruan); oratorioak, kantatak, moteteak, madrigalak, ariak eta duetoak, eta musika-tresna askotarako lanak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q314765
* Multimedia: Alessandro Stradella / Q314765
# Acinetobacter

Acinetobacter generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, bazilo edo kokobazilo itxura dutenak. Proteobacteria filumean sailkatuta daude. Ez dira mugikorrak eta ez dute esporarik sortzen.
Genero honetako bakterioak aske bizi dira ekosistema askotan, batik bat lurzoruan eta uretan. Lurzoruan funtsezko zeregina burutzen dute materia organikoaren mineralizazioan, eta baita hondakin-uretan ere. Batzuetan larruazalean egon daitezke, bakterio komentsal gisa eta inongo patologia sortu gabe.
Bere ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:
* aerobioak
* oxidasa (-)
* katalasa (+)
* ez dute hartzidurarik burutzen
* nitratoen erredukzioa (-)
Acinetobacter ez da patogeno hertsia, baina aldeko baldintzak dituenean sarritan infektatzen du. Mikrobio oportunista da, beraz. Klinika eta ospitaleetan arazoak sortzen ditu bertako gaixoengan (sarritan immunitate-sistema ahula dutenak), eta infekzio nosokomial askoren atzean dago. Penizilina eta beste antibiotiko askorekiko erresistentzia garatu du, eta horrek bere desagerpena zailtzen du.
Oportunista bezala jarduten duenean Acinetobacter-ek arnas-aparatuaren eta iraitz-aparatuaren infekzioak eragiten ditu, eta septizemia ere sor dezake.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q310457
* Multimedia: Acinetobacter / Q310457
* Espezieak: Acinetobacter
# Alexei Remizov

Alexei Mikhailovitx Remizov (Mosku, 1877ko uztailaren 6a/ekainaren 24a - Paris, Frantzia, 1957ko azaroaren 26a) errusiar eleberrigilea izan zen.

## Biografia

Moskuko Unibertsitatean ikasle zelarik bota zuten ikasleek antolatutako istiluetan parte hartzeagatik, eta espetxean izan zen aldi batez. 1905ean San Petersburgon hartu zuen bizilekua, eta handik gutxira jarri zen harremanetan literaturgintzan zebiltzan idazleekin, sinbolismoaren moldeak jarraitzen zituztenekin, bereziki.
Hiriko eta nekazari-giroan, folklorean eta alegietan oinarritutako obrak idatzi zituen.
Lan nagusiak: Istoriya Ivana Semyonovicha Strailatova (1909, Ivan Semionovitx Strailatoven historia) eta Slovo o pogibeli zemli Rossii (1921, Errusiako Lurraldeko suntsipenaren kantua).
Eragin handia izan zuen 1917. urteko Iraultza aurretiko eta ondorengo idazleengan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1340503
* Multimedia: Aleksey Remizov / Q1340503
# Alexia Castelo

Alexia Castelo de Sa (Bilbo, 1969) bizkaitar abokatu eta politikaria da. Deustuko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen. Sestaoko zinegotzia (1999-2015) VIII. eta XI. legegintzaldiko PSE-EEko eusko legebiltzarkidea izan zen.
# Alexeni

Alexeni Errumaniako udalerri bat da, Ialomița konderrian. 2.215 biztanle ditu, 26,54 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Alexeni $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16426744
# Alexia (argipena)

Alexia pertsona izena izan daiteke:
* Alexia Castelo, euskal politikaria.
* Alexia Chartereau, saskibaloi jokalaria.
* Alexia Herbehereetakoa, aristokrata.
* Alexia Putellas, futbolaria.
Alexia irakurtzeko sortzen den desgaitasuna izan daiteke:
# Alexey Shchebelin

Alexey Shchebelin (Mosku, 1981eko uztailaren 13a-), Errusiako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

2006
* 2. Ruota d'Oron
2007
* 3. Nafarroako Itzulian
2008
* Circuito Montañés eta etapa bat
* Maroko Itzulia eta hiru etapa
2009
* Turul Romaniei

## Kanpo estekak

* Alexey Shchebelin - ProCyclingStats
* Datuak: Q721061
# Alexia (irakurketa)

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Garuneko lesio batek irakurtzeko gaitasuna hein batean edo osorik galtzea da alexia, aurretik irakurtzeko gaitasuna eskuratua izan zenean. Ia beti idazteko trebetasuna galtzearekin batera doa (agrafia).
Gerta daiteke pertsonak hitz egiteko eta ahozko hizkuntza ulertzeko trebezia ez galtzea, baina alexia daukan pertsonak irakurtzeko gaitasuna galdu du eta ia beti, erabat edo hein batean eta oro har, irakurtzeko gaitasuna galtzearekin batera, idazteko gaitasuna ere galdu ohi da, hau ere erabat edo hein batean.
Alexia lesio edo istripuren bati loturiko gabezia da, lesio edo gaixotasun batetik eratorritako gabezia da. Alexia pairatzen duten pertsonek irakurtzeko gaitasuna jasaten dute. Alexiarik larriena irakurtzeko gaitasuna erabat galtzea litzateke, baina irakurtzeko gaitasuna murriztuta suertatzea ere gerta daiteke, alexia hain larria ez denean.

## Alexien sailkapena

* Anatomikoki oinarritutako sailkapena
* Alexia zentrala (Alexia parieto tenporala)
* Atzeko alexia (Alexia okzipitala)
* Alexia aurrekoa (Alexia frontala)
* Alexia espaziala (Alexia eskuineko hemisferioan)

## Bibliografia

* (Gaztelaniaz) Ardila & Rossell (2007) Neuropsicología Clínica (or.: 67-75) Mexiko D.F. Eskuliburu modernoa.

## Ikus, gainera

* Afasia.
* Agrafia.
* Anomia.
* Agramatismoa.
* Dislexia.
* Ikaskuntzaren nahasmendu.
* Eranskina: Hizkuntzaren nahasteak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1246050
# Alena Mazanik

Alena Rygorauna Mazanik edo Jelena Grigorievna Mazanik (bielorrusieraz: Алена Рыгораўна Мазанік, errusieraz: Еле́на Григо́рьевна Маза́ник (Paddziahtsiarnia, 1914ko martxoaren 2a - Minsk, 1996ko apirilaren 7a) sobietar partisanoa izan zen Bigarren Mundu Gerran. 1943ko irailaren 22an Wilhelm Kube agintari nazia hil zuen. Gerra ondoren, Bielorrusiako Zientzia Akademiako liburutegi nagusiko zuzendariaren laguntzaile izan zen.

## Kuberen heriotza

Alemanek Minsken kontrola hartu ondoren, Mazanik Wehrmacht-eko unitate batean sartu zen "Halina" ezizena erabiliz, baina gero ofizial alemanentzako jangela eta kasino batean zerbitzari bezala lan egitera pasa zen 1943ko ekainean Wilhem Kubeko etxean lan egiteko errekrutatu zuten arte.
Naziek okupatutako Bielorrusian, hauek agintean jarritako Wilhem Kube komisario jeneralaren ohean lehergailua jarri zuen Alena Mazanik. Partisano sobietar hau, Minskeko nazi horren bere etxean neskame lanetan hasi zen noizbait Kube hiltzeko asmoarekin. 1943ko irailaren 22aren gauean, gauerdia pasatxo, lehergailuak eztanda egin eta Kube hil zuen. Bigarren Mundu Gerra amaitutakoan, Sobietar Batasuneko heroi izendatu zuten.
1946an Alderdi Komunistara batu zen 1952an Minskeko Institutu Pedagogikoan graduatu aurretik.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2023-11-17).
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/naziek-okupatutako-bielorrusian-hauek-agintean-jarritako-wilhem-kube-komisario-jeneralaren-ohean-lehergailua-jarri-zuen-halina-mazanik

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2477726
* Multimedia: Alena Mazanik / Q2477726
# Aleno

Izatez aleno propadienoaren izen arrunta da, baina aleno esaten zaio konposatu-familia bati zeinetan karbono-atomo batek lotura bikoitz bana duen ondoko bi karbonoekin. Produktu natural ugarik agertzen dute aleno funtzio-taldea.
Azken hamarkadotan alenoak asko erabiltzen ari dira sintesi organikoan oso bertsatilak direlako eta erreakzio korapilatsuetan balia daitezkeelako selektibitate egokiarekin eta urrats-kopuru txikiarekin. Halaber, estekatzaile gisa baliatzen dira koordinazio-konposatuetan.

## Ikus, halaber

- Kumuleno

## Erreferentziak

* ↑ Modern allene chemistry. Wiley-VCH 2004 ISBN 978-3-527-61957-3. PMC 212141791. (Noiz kontsultatua: 2021-04-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q411369
* Multimedia: Allenes / Q411369
# Aleneva (Alaska)

Aleneva Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kodiak Island Boroughn dago, Alaska estatuan. 5 biztanle ditu, 161,103987 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kodiak Island Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2731269