OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lido (Venezia)

Lido 12 km-ko hondar barra luze bat da, Venezian kokatua, Italiako iparraldean, non 20.000 biztanle inguru bizi diren. Irailero, bere Kongresu Jauregian, Nazioarteko Zinemaldia ospatzen da. Turismo gune garrantzitsua da.

## Izena

Uharte honi izena ematen dion Lido terminoa, aire zabaleko igerileku mota jakin bati erreferentzia egiteko erabiltzen da, bereziki Britainia Handian, baita gurutzaontzi batean estalki mota bat izendatzeko ere. Italiako kostaldeko herri askoren toponimoaren lehen zatia ere bada.

## Geografia

Uhartean hiru leku garrantzitsu daude. Lidok berak, iparraldean, non Nazioarteko Zinemaldia ospatzen den eta non Grand Hotel des Bains, Veneziako Kasinoa eta Grand Hotel Excelsior dauden. Malamocco, erdian, arrain freskoko jatetxe atseginengatik nabarmentzen dena. Garai batean Veneziako duxaren egoitza izan zen. Eta Alberoni, hegoaldeko muturrean, golf-zelai bat dagoen lekuan. Uharteak aireportu txiki bat ere badu.

### Hondartzak

Itsaso Adriatikora begira dagoen irlaren aurpegian hareazko hondartza batzuk daude, baina gehienak inguruko hoteletakoak dira. Hotel horien artean daude lehen aipatutako Excelsior eta Des Bains, Thomas Mannen Herioa Venezian (1912) eleberriaren agertokia. Hondartza horiek pribatuak dira, baina iparraldean eta hegoaldean bi hondartza publiko handi daude. Adriatikoko ura nahiko beroa eta garbia da, haurrentzat aproposa.

## Historia

1202an, Laugarren Gurutzadaren hasieran, dozenaka mila gurutzatu babesten ziren kanpamendu bat izan zen, veneziarrek blokeatzen zituztenak uhartea uzteko behar zituzten veneziar ontziak ordaindu ezin zituztenean.
Uharteko kasinoa itxi berri dute. Neguan Veneziako Ca 'Vendramin Calergira eramaten zen.

## Ondarea

Lidoko kultura-intereseko auzo bakarra San Nicolo da, iparraldean dagoena. Monasterioa eta San Nicolo eliza(1044) edo Juduen Hilerria (1386) bisita daitezke.
Uhartearen bihotzean Santa Maria Elisabetta Viale Handia dago, gutxi gorabehera 700 metro luze den kale zabala. Turistentzako hotelak, dendak eta jatetxeak daude bertan.

## Lidon jaiotakoak

* Gualtiero Galmanini (1909-1976), arkitekto eta diseinatzailea.

## Iruditegia

* Panoramika.
* Santa Maria Elisabetta eliza.
* Santa Maria Elisabetta Viale Handia.
* Grand Hotel Excelsior.
* Kanal bat Lidon.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.visitlido.it
* ↑ https://www.visitlido.it/esperienze/natura-a-venezia/
* ↑ https://www.veneziaunica.it/es/content/las-playas
* ↑ https://travel.sygic.com/en/poi/san-nicolo-al-lido-poi:5772391

## Kanpo estekak

* (Italieraz):Webgune ofiziala.
* (Italieraz)(Frantsesez)(Ingelesez):https://www.visitlido.it Webgune turistikoa.]
* (Italieraz):Lidoren mapa.
* Datuak: Q226221
* Multimedia: Lido di Venezia / Q226221
# Lidokaina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Lidokaina edo xilokaina anestesiko lokalen familiako sendagaia da, amino amidoen motakoa, horien artean dibukaina, mepibakaina, etidokaina, prilokaina eta bupivakaina izanda. 1943an Nils Löfgren eta Bengt Lundqvistek sintetizatu zuten. Gaur egun, odontologoek asko erabiltzen dute. Eragin antiarritmikoa ere badu.
Lidokainaren %90a gibelean metabolizatzen da, nukleo aromatikoaren hidroxilazioaren bidez, eta beste bide metaboliko batzuk daude oraindik identifikatu gabe. Giltzurrunek irensten dute. Kokaina eta prokaina bezalako esterretatik eratorritako anestesiko lokalek baino azkarrago eta iraupen luzeagoz egiten du efektua.
Zain barnetik emandako lidokainaren batez besteko bizitza 109 minutu ingurukoa da, baina metabolismoa gibelaren odol-irrigazioaren araberakoa denez, dosia jaitsi behar da bihotz-gastu txikia duten edo shockean dauden pazienteen kasuan. Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaien zerrendan dago.

## Erreferentziak

* ↑ World Health Organization Model List of Essential Medicines. 21st List. 2019. apps.who.int (Noiz kontsultatua: 2020-3-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q216935
* Multimedia: Lidocaine / Q216935
# Lidzbark Warmiński

Lidzbark Warmiński ( (Audio·info)) Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Lidzbark barrutian kokatuta. 14,35 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 16040 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q751123
* Multimedia: Lidzbark Warmiński / Q751123
ieaVarmia-Mazuriako voivoderriko udalerriak :
# Lidzbark Warmiński landa-udalerria

Lidzbark Warmiński ( (Audio·info)) Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-udalerri bat da, Lidzbark barrutian kokatuta. 372,12 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6813 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q554630
* Multimedia: Gmina Lidzbark Warmiński / Q554630
ieaVarmia-Mazuriako voivoderriko udalerriak :
# Lavaltrie (Quebec)

Lavaltrie Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Lanaudière eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen D'Autray konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 13,267 biztanle zituen 68.18 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141403
* Multimedia: Lavaltrie / Q141403
# Lavallée (Meuse)

Lavallée Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 96 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Lavallée udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 42 etxebizitza zeuden, 36 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 5 hutsik zeuden. 40 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 36 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Lavallée udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 4 | 65-69 | 4 |
| 8 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 4 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 8 | 45-49 | 4 |
| 0 | 40-44 | 4 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 8 | 30-34 | 4 |
| 8 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 8 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 4 |
| 0 | 5-9 | 8 |
| 4 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 42 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 42 pertsona aktiboetatik 35 lanean zeuden (19 gizon eta 16 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa batena zen.
2000. urtean Lavallée udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1159534
* Multimedia: Lavallée (Meuse) / Q1159534
# Lavallette (New Jersey)

Lavallette New Jerseyko borough bat da. Ocean konderrian kokatua dago. 2010ean 1.875 biztanle zituen, 2,09 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ocean konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q957726
* Multimedia: Lavallette, New Jersey / Q957726
# Lavalleja departamendua

Lavalleja departamendua Uruguai osatzen duten departamenduetako bat da, erdialdean kokatutakoa. Hiriburua Minas da.
Bertan 60.925 pertsona bizi ziren 2004an 10.016 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Departamenduko webgune ofiziala
* Datuak: Q460435
* Multimedia: Lavalleja Department / Q460435
# Lavangen

Lavangen Norvegiako udalerria da. Troms konderrian kokatua dago. 301.67 km² ditu eta 101 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Salangen Bardu Narvik Municipality $^{(en)}$ Gratangen Ibestad

## Kanpo estekak

* Datuak: Q502217
* Multimedia: Lavangen / Q502217
# Lavandeira (Tocantins)

Lavandeira Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. 1.626 biztanle ditu 519,614 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Tocantins

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1801192
* Multimedia: Lavandeira (Tocantins) / Q1801192
# Leire Ferro

Leire Ferro Leturia (Donostia, Gipuzkoa, 1988) telebista aurkezlea da.
Halaber, Hamaika Telebistarako elkarrizketa eta telesaio batzuk aurkeztu izan ditu. Batik bat Hurbilean aurkezten du Hamaika Telebista kanalean.
# Leire Etxaniz

Leire Etxaniz Bengoa (Etxebarria, 1990eko otsailaren 2a) Euskal Herriko pilotaria da. Emakumezko esku-huskako pilotarien artean txapel gehien eskuratu dituena da.

## Biografia

Txikitatik aritu izan zen frontoian pilotan jokatzen baina kirol ibilbidea futbolean jokatzen hasi zuen 2007an, hasieran Artibai taldean eta ondoren Eibarren. Bi urte egin zituen talde gipuzkoarrean. Pilota mundura palan jokatuz sartu zen eta 2017tik aurrera esku-huska ari da. Aurreneko urtea bikaina izan zuen, Emakume Master Cup bi modalitateetan, binaka eta bakarka lau t'erdian. Binakako lehen bi txapelak Olatz Arrizabalagarekin lortu zituen eta hirugarrena Leire Garairekin.

## Palmaresa

* Emakume Master Cup:
** Bikoteka (3): 2017, 2018, 2019.
** Lau t'erdikoa (2): 2017, 2019.
* Bizkaia Txapelketa (1): 2018.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Leire Etxaniz» TXAPELKETAK - "MUNDUKO PILOTA BATZARRA" (Noiz kontsultatua: 2019-03-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) Vocento, elcorreo com-. «Leire Etxaniz: premio mejor deportista del vasco en 2017 | EL CORREO» especial.elcorreo.com (Noiz kontsultatua: 2019-03-18).
* ↑ «LEIRE: Leire Etxaniz Bengoa (Delantera)» www.aupaathletic.com (Noiz kontsultatua: 2019-03-18).
* ↑ «Leire Etxaniz Bengoa etxebarritarrak Emakume Master Cupa irabazi du-Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza 2017-03-05 (Noiz kontsultatua: 2019-03-18).
* ↑ (Ingelesez) Berria.eus. «Dirudien baino gogorragoa» Berria (Noiz kontsultatua: 2019-03-18).

## Kanpo estekak

* Leire Etxanizi elkarrizketa Berria egunkarian. (2020.05.05) "Zerbait falta zaio"
* Datuak: Q62090510
# Leire Baños

Leire Baños Indakoetxea (Irun, 1996ko azaroaren 29a) gipuzkoar futbolaria da, erdilari jokatzen duena. Gaur egun Espainiako Emakumezkoen Futbol Ligaren Lehen Mailan aritzen den Real Sociedad futbol-taldean urte luzez jokatu ondoren 2021ean Levantek fitxatu du. Atletismoan ibili bazen ere, futbola aukeratu zuen.

## Ibilbidea
### Klubak

| Taldea | Urtea |
| Dunboa-Eguzki | 2007 – 2009 |
| Irun Artia | 2009 – 2012 |
| Oiartzun KE | 2012 – 2013 |
| Real Sociedad | 2013 – 2021 |
| Levante | 2021 - |
Dunboa-Eguzkin jokatu zuen lehendabizi, 2007tik 2009ra.
Ondoren, Irun Artian jokatu zuen hiru urtez, 2009tik 2012ra.

#### Oiartzun

Oiartzunek fitxatu zuen 2012an.
Bertan, urte bat jokatu zuen bigarren mailan.

#### Reala

2013an, talde txuriurdinak fitxatu zuen zelai erdia indartzeko asmotan.
2019ko Maiatzaren 11n, klubarekin lehen titulua (Erregina Kopa) lortu zuen Granadan, Nuevo Los Cármenes estadioan. Aurkaria Atletico Madril izan zen eta Reala suertatu zen garaile, 2-1 emaitzarekin.
2019ko Abuztuan, Euskal Herriko Kopa lortu zuen Azpeitian, Athleticen aurka 3-0 irabazi ostean. Leirek sartu zuen hirugarren gola.
2020ko Otsailan, lehenengo Espainiako emakumezkoen Superkopa jokatu zuen Salamancan. Finalerdietan Levante gailendu zuten Leirek sartutako golari esker. Finala Bartzelonaren aurka galdu ostean, txapeldunorde geratu zen.

### Selekzioak
#### Espainiako selekzioa

19 urte azpiko taldearekin Europako txapeldunorde gelditu zen.

#### Euskal selekzioa

Espainiako txapeldunorde gelditu zen.

## Sariak

* Donostiako Urrezko Danborra (2020)

## Erreferentziak

* ↑ «Leire Baños Indakoetxea (L. Baños)-ren fitxa» www.realsociedad.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-25).
* ↑ (Gaztelaniaz) MARCA.com. «Leire Ba�os, la aut�ntica delicia del norte» MARCA (Noiz kontsultatua: 2020-03-25).
* ↑ «Txapeldunak!» Euskal Irrati Telebista 2019-05-11 (Noiz kontsultatua: 2020-03-25).
* ↑ 2019/08/24. «Txapeldunak!» www.realsociedad.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) CALEYA, M. J.. (2020-02-05). «Supercopa de España | Leire Baños mete a la Real Sociedad en la final de la Supercopa» RTVE.es (Noiz kontsultatua: 2020-03-26).
* ↑ Arratibel Gascon, Ainara. «Urrezko Danborra Realeko futbol eta hockey taldeentzat» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-01-20).
* ↑ «Realaren ereserkia ozen abestu dute Realeko neskek» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2020-01-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37533849
* Multimedia: Leire Baños / Q37533849
# Leire Ezpeleta

Leire Ezpeleta Iturbe (Arrasate, Gipuzkoa, 1975) eskiatzailea eta mendi lasterkaria da.

## Biografia

Arrasateko Bedoña auzoan jaioa, betidanik ibili izan da mendian eta lasterketa ugari ere egin ditu. Zuhaitz anaiarekin eta Mikel Nabarro bikotearekin batera lehiatu izan du sarritan. 2011ean esate baterako Goierriko Bi Haundiak mendi-lasterketa irabazi zuen. Gaur egun Euskadiko eski selekzioaren parte da eta 40 urtetik gorako kategoriako lasterketatan hartzen du parte. 2022an Causiat Extreme eski lasterketa irabazi zuen.

## Palmaresa

* 2005
** Urnietako mendi lasterketa
* 2011
** Goierriko Bi Haundiak
* 2021
** Causiat Extreme
* 2022
** Causiat Extreme

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Leire Ezpeleta Iturbe - Resultados de carreras» runedia.mundodeportivo.com (Noiz kontsultatua: 2023-02-08).
* 1 2 CLASIFICACION GOIERRIKO BI HAUNDIAK (G2HANDIAK) 2011. (Noiz kontsultatua: 2023-02-08).
* ↑ «Ezpeleta anai-arrebak eta Haritz Kortabarria aurrean, Urnietako mendi lasterketan - Arrasate» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2023-02-08).
* ↑ Gontzal. Leire eta Mikel: “Candanchú-ko Causiat Extremen parte hartuko dugu” | Mondraberri Arrasateko Ataria. (Noiz kontsultatua: 2023-02-08).
* ↑ Gontzal. Leire Ezpeletak Causiat Extreme irabazi du biko mistoetan [Irudiak: Julen Axpe | Mondraberri Arrasateko Ataria. ] (Noiz kontsultatua: 2023-02-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116733100
# Leire Fernandez Beitia

Leire Fernandez Beitia (Ondarroa, 1992) jarduera Fisikoan eta Kirolaren Zientzietan graduatua da eta kirol teknikaria da lanbidez. Hainbat kiroletan aritu izan da, batez ere, futbolean. Txikitatik futbola izan da bere kirol ibilbidea markatu duena eta Athletic eta Aurrera Vitoria bezalako taldeetan jokatu du. Behin futbola utzi eta gero, hainbat kirol probatu ditu.
Lehen Hezkuntzako 6. mailan Ondarroako Zubi Zahar ikastolako atletismo taldean hasi zen. Ikasturte bat egin zuen atletismo taldean, eta Bizkaiko txapelketan parte hartu zuen Durangoko atletismoko pistan egin zen lehiaketan. Hurrengo ikasturtean areto-futboleko taldean hasi zen bera baino zaharragoekin.
Aurrera Kirol Elkarteak emakumezkoen areto-futbol talde bat zeukan, eta jokalariek taldean sartzea proposatu zioten. Beraz, 14 urterekin futbol taldean sartu eta beste bi urte egin zituen bertan. Hiru leku ezberdinetan entrenatzen zuten: Zeledonio eraikineko jolastokian, kiroldegiko kantxan edo Anexoko futbol-zelai zaharrean. Hamasei neskako taldea osatu zuten. Futbol-hamaikako taldea sortu nahi izan zuten, eta Berriatuko taldean egin zieten leku.
Lau urtez jokatu zuen Berriatuako taldean, eta azkenengo urtean Lezamatik deitu zioten, Athleticekin entrenatzera joateko. Berriatuako laugarren denboraldia amaitu ondoren, hurrengoa Athleticen hasi zuen, eta bertan eman zituen beste bi denboraldi, zehazki, Batxilergoko bi urteak.
2010ean hasi zuen Jarduera Fisikoa eta Kirolaren Zientzietako Gradua Gasteizen. Athletic utzi eta Gasteizko Aurrera Vitoriarara joan zen, ordura arte jokatzen egon zen klubaz hitz egin eta horrela bideratuta.
2014an amaitu zuen Leire Fernandezek Gasteizko etapa. Behin ikasketak amaitu zituenean, Eibartik deitu zioten, kirol sektoreko enpresa baten lan egiteko. Beraz, Aurrera Vitoriako bere ibilbidea ere bertan amaitu zen. Horrela, ibilbide profesionalari hasiera eman zion, eta Ondarroara egin zuen buelta. Ostean, Mutriku Futbol Taldean jokatzen hasi zen Karmele Lopez lagunak taldean sartzea proposatuta.
Sei urte egin zituen Mutrikuko Futbol Taldean Fernandezek, lehenengo bi urteak jokalari, hirugarrena jokalari-entrenatzaile eta hurrengo hiru urteak, entrenatzaile soilik. Mutriku Futbol Taldean hiru urte zihoala lesionatu zen. Beste hiru urte egin zituen entrenatzaile lanetan eta 2019an agur esan zion futbolari.
Kirol munduan murgildurik jarraitzen du Leire Fernandezek, bai lanari dagokionean, bai jarduera fisikoa praktikatzeko orduan. Egun, kirol teknikaria da, eta formatzen jarraitzen du. Esaterako, duela gutxi lortu du kirol kudeaketa masterreko titulua. Horrez gain, Mutrikuko eta inguruko herrietako emakumeekin batera, pala txapelketetan ibili izan da. Gaur egunean, bizikletan eta mendizaletasuna uztartzen ditu.
# Leire Corrales

Leire Corrales Goti (Sestao, 1975eko urriaren 6a -) VII. eta VIII. legegintzaldietako EAJko eusko legebiltzarkidea da. EAJn barnan, 2000 eta 2002 bitartean Bizkaiko EGIko Herrialde Batzarreko kide eta 2002tik 2004 arte Bizkaiko EGIko Herrialde Batzarreko kide liberatua da. 1998tik 2000 arte, Sestaoko Uriburu Batzarreko kidea ere bazen. Ekonomi Zientzietan lizentziatu zen.

## Ikus, gainera

* Eusko Legebiltzarra
* EAJ
* Datuak: Q9021270
# Literatura Unibertsala bilduma

Literatura Unibertsala bilduma euskarara itzulitako literatur lanen bilduma bat da. 1989an jarri zen abian EIZIEk (Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea) eta Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak sinatutako lankidetza-hitzarmen bati esker, eta urtez urte zabalduz joan da. Bilduma honen xedea euskal irakurleei literatura unibertsaleko lan adierazgarrienak euskaraz irakurtzeko aukera ematea da, eta era berean, itzultzaileei egiten duten lana aitortzea. Lan horien itzulpena zein itzultzaileren esku utziko den erabakitzeko, EIZIEk lehiaketa bat antolatzen du. Proiektua martxan jarri zenetik, argitaletxe ezberdinek hartu dute obrak argitaratzeko ardura: lehen fasean (1990-2002) Ibaizabal argitaletxeak; bigarren fasean (2002-2010), berriz, Elkar eta Alberdaniak; eta gaur egun, Erein eta Igela argitaletxeek.

## Kanpo estekak

* EIZIEren webgunea
* Euskadi.eus webgunea
* Datuak: Q61069387
# Literatura errabinikoa

Literatura errabinikoak, zentzu zabalenean, juduen historian zehar idatzi errabinikoen espektro osoa hartzen du bere baitan. Hala ere, terminoak, askotan, Talmud garaiko literaturari erreferentzia egiten dio, eta literatura errabiniko moderno eta Erdi Arokoaren aurkako bezala, eta, horrela, Sifrut Chazal (hebreeraz: ספרות חז״ל‎ euskaraz: «[gure] jakintsuen literatura») hebreerazko terminoarekin bat egiten du, non Hazalek, normalean, Talmud garaiko jakintsuei bakarrik erreferentzia egiten dien. "Literatura errabinikoa"ren adiera zehatzago hau (Talmudim, Midrash (hebreeraz: מדרש‎) eta erlazionatutako idazkiei buruzkoa, baina ez geroagoko testuei buruzkoa) idazkera akademiko garaikidean erabiltzen den terminoa da. Mefareshim eta parshanim (euskaraz: «iruzkinak») terminoek, testu bibliko eta talmudikoei buruzko glosario errabinikoen Talmud ondorengo idazleak aipatzen dituzte ia beti.

## Literatua mishnaikoa

Midr'she halakha, Mishnah eta Tosefta (k.o. 200. urte aurreko materialen bilduma) literatura errabinikoaren lehen lanak dira, Judaismoaren Ahozko Legea eta irakaskuntza etikoak erakusten eta garatzen dituztenak. Jarraian bi Talmudak etorri ziren:
* Jerusalemdar Talmuda, c. k.o. 450
* Babiloniar Talmuda, aurreko testu guztien kanonizazio osoa c. k.o. 600.
* Traktatu txikiak (babiloniar Talmudaren parte direnak)

## Midrasha

Midrash (pl. Midrashim) hebreerazko hitz bat da,testu bibliko batean edo kanpoan xehetasun batzuk irakurtzeko moduari erreferentzia egiten diona. Terminoak testu midrashikoak ere aipa dezake, idazkera legal, exegetiko, homiletiko edo narratiboaren forman, Biblia edo Mishnaren iruzkin gisa maiz konputatua izan den irakaspen midrashikoen bilduma. Lan midrashiko "klasiko" asko garai mishnaikotik geonikora iragaten ari dira, antzinako materialetatik lan egin eta birlandu izanaren frogak erakusten dituzte, eta askotan aldaera anitzetan etortzen dira guregana.

## Bibliografia

* Holtz, Barry W.. (2008). Back to the Sources: Reading the Classic Jewish Texts. Simon & Schuster ISBN 9781439126653..
* Introduction to Rabbinic Literature Jacob Neusner, (Anchor Bible Reference Library/Doubleday)
* Introduction to the Talmud and Midrash, H. L. Strack and G. Stemberger, (Fortress Press)
* The Literature of the Sages: Oral Torah, Halakha, Mishnah, Tosefta, Talmud, External Tractates, Shemuel Safrai and Peter J. Tomson (Fortress, 1987)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2117603
* Multimedia: Rabbinic texts / Q2117603
# Literatur Gazeta

Literatur Gazeta 1985etik 1989ra Donostian La Primitiva Casa Barojak argitaratu zuen literatura aldizkari bat izan zen.

## Historia

| « | La Primitiva Casa Baroja argitaldariaren babesean, eta Koro Baroja idazkari zuela, 1985eko uztailean plazaratu zen Literatur Gazeta. Lehen zenbakiko editorialak azaltzen ditu aldizkariaren xedeak: "Ez dugu literatura teoria handirik nahi, gutxiago literatura teoria horregatik bandera egin (...) Liburu produkzioa gero eta handiagoa da. Kritika produkzioa gero eta murritzago (...) Literaturaren alorrean, informazioz eta kritikaz osatzen den abiadura aukeratu dugu". Hamaika Literatur Gazeta kaleratu ziren: hiru ale 1985ean, urtebeteko geldialdiaren ostean 1987an lau ale, 1988an hiru eta 1989ko apirilean azkenekoa (bikoitza zenbakiz).. | » |
Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua

## Ikus, gainera

* Mikel Lasa
* Mikel Azurmendi
* Bernardo Atxaga
* Joxerra Gartzia
* Nerea Azurmendi
* Joseba Sarrionandia
* Juan Antton Zubikarai
* Felipe Juaristi
* Patri Urkizu
* Tere Irastortza
* Joseba Zulaika
* Pako Aristi

## Erreferentziak

* ↑ http://andima.armiarma.eus/gaze/info.htm

## Kanpo estekak

* Literatur Gazeta (1985-1989)
* Datuak: Q16518220
# Literatura Terminoen Hiztegia

Literatura Terminoen Hiztegia Euskaltzaindiak 2008an, literatura terminologia euskara batuaz emateko hiztegia izan zen.

## Edukia

Liburuak 545 sarrera biltzen du. Bukaeran, bestetik, "Literatura terminoak lau hizkuntzatan" atala dago non terminoen parekotasuna euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez azaltzen diren.

## Talde sortzailea

Euskaltzaindia barruan Literatura Ikerketa batzordeak egin zuen lana. Batzorde horren barruan 1989an ekimena aurrera emateko talde berezia sortu zen; haren helburua literatura arlotan erabiltzen den terminologia finkatzeko eta ikertzeko asmoa".
Honako egile hauek hartu zuten parte azken erredakzioan:
* Jean Haritschelhar,batzordearen burua eta lanaren prestatzailea eta egilea
* Lourdes Otaegi, idazkaria
* Iñaki Aldekoa
* Ur Apalategi
* Aurelia Arkotxa
* Gorka Aulestia
* Jon Casenave
* Sebastian Gartzia Trujillo
* jon Kortazar
* Maria Jose Olaziregi
* Karlos Otegi
* Txomin Peillen
* Iratxe Retolaza
* Ana Toledo
* Patri Urkizu

## Kanpoko loturak

* Literatura Temrinoen Hiztegia online.

## Erreferentziak

* ↑ 751-766 or.
* ↑ XVII. or.
* Datuak: Q61070632