# Shimonoseki

Shimonoseki (japonieraz: 下関市, Shimonoseki-shi) Japoniako hegoaldeko hiria eta portua da. Yamaguchi prefekturako hiri handiena den arren Yamaguchi da hiriburua. 2014ko erroldaren arabera 272.668 biztanle ditu. Honshu uhartean egon arren ia 6 milioi biztanle dituen Fukuoka–Kitakyushu metropoli eremuan sartzen da.
Japoniako globo arrain ekoizle nagusia da, bertan fugu (河豚) izena ematen zaio.

## Geografia

Honshu uhartearen hego-mendebaleko muturrean dago, Yamaguchi prefekturan, Kanmon itsasartearen ertzean, Tsushimako itsasartearen eta Setoko Barne Itsasoaren artean.

## Historia

XII mendeko Genpei Gerran Dan-no-ura borroka bertan izan zen. 1185eko martxoaren 24an Genjiren flotak (Minamoto leinua) Heikerena (Taira) garaitu zuen. Gerra honi esker Tairatarrek Japoniaren kontrola galdu eta Minamoto Yoshitsune shogun bihurtu zen Kamakuran bere egoitza ezarriz.
1863. urtean Komei enperadoreak atzerritar guztiak bota zituen hiritik, eta europarrek hiria bonbardatu zuten. Txinaren eta Japoniaren arteko gerra amaitu zenean, 1895ean, han negoziatu zuten bakea, eta Txinak, Korearen independentzia onartzeaz gainera, Japoniaren menpe utzi zituen Lao-Tongeko penintsula, Taiwan eta Pesng-hu uhartea.
1899ko dekretu batek Shimonoseki nazioarteko itsas-portu izendtu zuen eta Erresuma Batuarekin eta Estatu Batuekin merkatal harremanak izateko ireki zen.
1902 arte Bakan (馬関) izenaz ezagutu izan zen Shimonoseki.

## Klima

Datu klimatikoak (Shimonoseki) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 8.5 | 9.0 | 12.3 | 17.4 | 21.5 | 24.7 | 28.8 | 30.3 | 26.8 | 21.8 | 16.6 | 11.4 | 19.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 5.8 | 6.0 | 8.9 | 13.7 | 17.8 | 21.3 | 25.6 | 27.0 | 23.5 | 18.3 | 13.3 | 8.5 | 15.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 3.4 | 3.5 | 5.9 | 10.6 | 14.8 | 18.7 | 23.3 | 24.6 | 20.8 | 15.4 | 10.5 | 5.9 | 13.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 73.5 | 76.8 | 108.5 | 158.4 | 161.3 | 278.5 | 264.2 | 126.8 | 179.7 | 95.1 | 78.7 | 58.2 | 1659.7 |
| Eguzki orduak | 89.7 | 106.1 | 165.9 | 176.0 | 200.7 | 159.0 | 183.0 | 213.2 | 164.4 | 177.6 | 132.2 | 100.0 | 1867.8 |
| Hezetasuna (%) | 65 | 66 | 68 | 73 | 75 | 80 | 82 | 78 | 76 | 70 | 69 | 66 | 72.3 |
| Iturria: NOAA (1961-1990) ||||||||||||||

## Ekonomia

Hango portutik merkataritza-harreman estuak bideratzen dira Errusia, Korea eta Txinarekin. Ikatza, ehunak, kontserbak eta tresneria mekanikoa esportatzen ditu. Japoniako mendebaleko lehen arrantza-portua da, eta garrantzi handikoa da, halaber, hiriko industria (ontziolak, eraikuntzarako gaiak, kimika-industria). 1942. urtean zabaldutako tunelak hiria eta Kyushu uhartea lotzen ditu.

## Ondasun nabarmenak

* Buzenda auzoa: Hiriko kale komertziala da, prefeturako ezagunena.
* Kaikyō Yume Tower: Japonia mendebaldeko dorrerik garaiena da, 153 metrotako altuera dauka. Buzenda auzoan dago.
* Akama santutegia: XII mendean eraiki zen santutegi xintoista hau.
* Kōzan-ji tenplua: XIV mendeko tenplu budista da.
* Kanmon itsasartea: Honshu eta Kyushu uharteak banatzen dituen itsasartea da. Kanmonkyo zubiak zeharkatzen du.

## Iruditegia

* Buzenda auzoa.
* Kaikyō Yume Tower.
* Akama santutegia.
* Kōzan-ji tenplua.
* Kanmon itsasartea.
* Kanmonkyo zubia.
* Tsunoshima uhartea eta zubia.
* Shimonosekiko portua.

## Hiri senidetuak

* Santos (Brasil) (1971)
* Istanbul (Turkia) (1972)
* Busan (Hego Korea) (1976)
* Qingdao (Txina) (1979)
* Jidda (Saudi Arabia) (1995)
* Pittsburg (California) (AEB) (1998)
* Kikugawa (Shizuoka) (Japonia)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Shimonoseki Climate Normals 1961-1990. National Oceanic and Atmospheric Administration (Noiz kontsultatua: January 6, 2013).

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Shimonosekiko webgune ofiziala
* Datuak: Q203308
* Multimedia: Shimonoseki, Yamaguchi / Q203308