OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Andres Urrutia

    Artikulu hau euskaltzainburuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Urrutia».
Andres Maria Urrutia Badiola (Bilbo, 1954ko abenduaren 21a) notarioa, idazlea eta, 2005etik, Euskaltzaindiko burua da.

## Bizitza

Batxilergo ikasketak Indautxuko Jesuitetan egin zituen. Deustuko Unibertsitatean Zuzenbide ikasketak burutu zituen, 1976an lizentziatu zelarik, abokatu-ekonomista sailean. Ondoren, notarioa izateko oposizioak prestatu zituen eta, gainditu ostean, Ondarroako notarioa izan zen, 1981etik 1994 arte eta hortik aurrera Bilbon. Deustuko Unibertsitatean Zuzenbide Fakultateko irakasle da, eta eskolak euskaraz nahiz gaztelaniaz ematen ditu.
1984tik 1988ra Euskararen Aholku Batzordeko kidea izan zen. Arlo juridikoan, hainbat lan lexikografiko eta terminologikotan hartu du parte, besteak beste "Euskara legebidean" (Gotzon Loberarekin batera), "Euskara, zuzenbidearen hizkera" eta "Bizkaiko Batzar Nagusiak eta euskara: 1833–1877" lanetan. Labayru ikastegiko kolaboratzailea ere bada.
Idazle gisa, hainbat itzulpen egin ditu (Álvaro Cunqueiroren Hareazko erlojua, Tolkienen Silmarillion edo James Joyceren Ostatua), eta bi narrazio liburu argitaratu:
* Orrialdeak 1992, Labayru.
* Berbondo 2004, Labayru.
1997an euskaltzain oso izendatu zuten Alfonso Irigoien ordezkatuz. Azkenik, 2005eko urtarrilaren 27an Euskaltzaindiaren buru hautatu zuten, Jean Haritxelhar ordezkatzeko. Hartara, akademiaren zazpigarren presidente bilakatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Oviedo, Alex. «Andrés Mª Urrutia, Notario. Presidente de la Academia Vasca de Derecho (AVD-ZEA) y de la Real Academia de la Lengua Vasca-Euskaltzaindia: “Los años en Ondarroa fueron mi mejor máster en euskera y Derecho civil vasco”» Escritura Pública.
* ↑ erabili.eus. (2004-12-1). Andres Urrutia da euskaltzainburu berria. .
* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Andrés Urrutia Badiola. .
* ↑ Zientzia, Elhuyar. (2011-05-01). «Euskarazko Tesien II. Koldo Mitxelena sariak jaso dituzte bost doktorek» Zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-03-07).
* ↑ Maite Oronoz eta Larraitz Uria punta-puntan Mitxelena tesi-sarian – Hizkuntza-teknologiak. (Noiz kontsultatua: 2019-02-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2846535
* Multimedia: Andres Urrutia / Q2846535
# Andres Vesalio

Andres Vesalio (jaiotza-izena: Andries Van Wesel; Brusela, 1514ko abenduaren 31 – Zante, Veneziako Errepublika, 1564ko urriaren 15a) flandriar anatomista izan zen.

## Biografia

Lovainako eta Parisko unibertsitateetan egin zituen ikasketak. Inperioko gudarosteko kirurgilaria izan zen eta Paduako Unibertsitateko Anatomiako eta Kirurgiako katedra sortu zuen.
De humani corporis fabrica libri septem (1543, "Giza gorputzaren egiturari buruzko zazpi liburukiak"), sarritan Fabrica soilik deitua, obra idatzi zuen, giza anatomiako lehen liburu zehatz eta osoa, behaketa errealetan oinarritua eta irudi ugarikoa; giza gorpuekin egindako ikerketetan oinarriturik Galenoren printzipio batzuk okerrak zirela frogatu zuen Vesaliok lan hartan, eta anatomia modernoaren oinarriak finkatu zituen.
1544an, Espainiara erbesteratu zen eta Karlos I.aren eta, geroago, haren seme Filipe II.aren mediku gisa lan egin zuen. 1564an, Jerusalemgo hilobi santura erromes joan eta itzulerako bidaian hil zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 185. arauaː Errenazimentuko pertsona-izenak. .
* Datuak: Q170267
* Multimedia: Andreas Vesalius / Q170267
# Andres Iturzaeta

Andres Iturzaeta Egia (Otxandio, Bizkaia, 1838ko azaroaren 9 – Otxandio, Bizkaia, 1912ko otsailaren 12) euskal idazle eta apaiza izan zen, Otxandioko erretore izandakoa.

## Lanak
### Erlijioa

* Urtearen domeca guztiñetarako berbaldiac (1894, Eusebio Lopez)
* Aita Gaspar Asteren icasbide cristinaucorraren Azalduera laburrac (1899, Roberto Soloaga)
* Esaldiac Santuen eta escutapeen miragarriscoen ganian eta gastechoac lehenengo confesinoera prestetaco arguibideac (1900)

### Beste batzuk
## Ikus, gainera

* Bizkaiko idazleen zerrenda

## Kanpo loturak

* Andres Iturzaeta Literaturaren Zubitegian

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12253517
# Andres Osa

Andres Osa Sakona Unamuno (Bergara, Gipuzkoa, 1940) euskal kirol kazetari bat da, nagusiki Euskadi Irratiko Hiru Erregeen Mahaia irratsaioan Herri Kirolei buruzko albisteak emateagatik ezaguna da. Ibilbide luze eta oparokoa, entzule askok aurpegiz baino bere ahotsarengatik ezagutzen du.
Sakona ezizena bere baserriaren izenetik dator, nonbait sakonean sartua baitago, eta herriz-herri aizkoran ibiltzen zen bere aititarengandik datorkio, bergararrez Sakonekua.
Filosofia ikasketak egin zituen eta, hainbat ikastoletan irakaslea izan zen. Herri Kiroletan aditua, guztiei buruzko albisteak eman izan ditu, baita zuzenekoak ere, bereziki bai txapeklketa, apustu eta desafioak.
Bertsolaritzan ere aditua bada, urte luzez eskualde guztietako eta Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusiari buruzko albisteak eman izan ditu.
1970eko hamarkadatik Egin eta Deia egunkarietan idatzi zuen.
2018ko irailean erretiroa hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Andres Osa Sakonari elkarrizketa ikusgai, 2018. Eitb.eus
* ↑ «Jokoan galtzen duenak beti esaten du iruzur egin dela; mitifikatu egin da hori». 2015eko urriaren 25a. Berria.eus

## Kanpo estekak

* Andres Osa Sakonari elkarrizketa ikusgai, 2018. Eitb.eus
* Andres Osa Sakonari egindako elkarrizketa. 2015ko urriaren 25a. Berria.eus
* Datuak: Q56884585
# Andres Serrano

Andres Serrano (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1950eko abuztuaren 15a) argazkilari eta artista plastikoa da.

## Bizitza

Aita Honduraskoa zuen, eta ama afrokubatarra; bera, berriz, estatubatuarra da. Bere obran probokazioaren bideari heldu dio, eta gizakiari eragiten dioten oinarrizko eta hurbileko gaiak landu ditu batez ere (bizitza, heriotza, sexua, erlijioa), ikuspegi heterodoxo baina erreferentzia klasikoez beteriko batetik; bide horretan erabili duen zakartasunak haserrea sortu izan du, sarritan, klase burgesetan. Adibidez, gernuz bustiriko gurutze bat ageri duen Piss Christ (1984) obrak protesta eta ondoez handia eragin zuen Estatu Batuetako gizarteko talde kontserbadoreenetan; hainbesterainoko istilua sorrarazi zuen, eztabaida nazionala sortu zen Estatu Batuetako kongresuko biltzarrean. Harrezkero, gero eta erradikalagoa izan da Serranoren artea, eta horrela eman zuen argitara 1996an Sexu-istorio bat argazki-saila, zeina izan baitzen harriduraz baina begi onez hartua Parisen eta Madrilen egindako erakusketetan.
Aurretik ere ospe handiko lanak egina zen, adibidez Alderraiak (1990) eskaleen argazkiez osaturiko saila; Klaneko gizonak (1990), Ku-Klux-Klaneko kideen argazkiena; Eliza (1991) erlijio-irudiez osatua, edo La morgue (1992), zeinetan gorpuak agertu baitzituen.
Serranoren lanean nabarmentzen da klasizismoaren eragina, adibidez Italiako Berpizkundeari, Espainiako barrokoari eta modernitatearen aitzindariei egiten dizkien erreferentziekin. Kritikariek Michelangeloren oreka plastikoaren, Goyaren izugarrikeriaren edo Murilloren birtuosismo barrokoaren kutsua ikusi diete bere argazkiei, eta bere gaiak eskandalagarritzat hartuak izan diren arren, baretasuna, hoztasuna eta sortzailearen fintasuna nabarmentzen dira haietan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q503335
* Multimedia: Andres Serrano / Q503335
# Andres Narbarte

Andres Narbarte Olaizola, goitizenez “Xalto” ezaguna, (Goizueta, Nafarroa, 1927ko azaroaren 20a – 1971ko urtarrilaren 9a).
Moxo baserrian jaio baina Txameneko bordan bizi zen txiki-txikitatik. Soldaduska Afrikan egitea suertatu zitzaion, eta han Lazkao Txikirekin bat egin zuen. Lanbidez nekazaria eta afizioz bertsolaria, Nafarroako Bertsolari Txapelketa bitan irabazi zuen. Eskola zaharreko bertsolaria zen, alfabetatugabea baina oso zorrotza. 1971ean mendian sasi-larrea erretzean izandako istripuan hil zen.
Goizuetako eskolak bere izena darama.

## Txapelketak

* Nafarroako Bertsolari Txapelketa:
** 1960: txapelduna.
** 1961: txapeldunordea.
** 1962: finalista.
** 1963: txapeldunordea.
** 1964: txapelduna.
** 1966: txapeldunordea.
* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** 1960: seigarrena.
** 1965: bederatzigarrena.

## 1960ko Txapelketa Nagusia eta Fabiola erregina

1960ko Bertsolari Txapelketa Nagusian Xaltori gertatutakoa, oraindik ere ezaguna da.
Alfonso Irigoien gai-jartzaileak, honako puntua jarri zion:
| « | Belgatarren erregin egin da Fabiola. | » |
Xaltok, ordea, ez zekien Fabiola hori nor zen, (orduko Belgikako erregea zen Badouinekin ezkondu berria) eta gorriak ikusi zituen bere bertsoa ontzeko, hala ere, ezer esan gabe, nola edo hala moldatu zen erantzuteko:
| « | Igerri diot, Alfonso, egia diola beste gainekoan ez zen mintzatuko hola hantxen pentsatutzen det zerbait badagola. | » |
Istorio hau ez zen bertan amaitu eta bi urte beranduago, 1962ko abuztuaren 19an, Goizuetan jokaturiko Nafarroako Bertsolari Txapelketaren kanporaketa batean, Irigoienek berak azken puntua emanik, Xaltori Donostiako gertaera famatua etorri zitzaion burura.
Irigoienen azken puntua zen: "Gero juezak irakurri zun sententzia bat larria"
Xaltok orduan, hitzetik hortzera, bertso hau bota zuen:
| « | Ni Donostira neure ustetan joan nintzen bertsolaria, aitortuko det dotore asko eskolarikan gabia, eman zidaten ustekabean Fabiolaren berria, gero juezak irakurri zun sententzia bat larria. | » |

## Erreferentziak

* ↑ Vianako Printzea Erakundearen euskarazko gehigarria: 1971ko otsaila
* ↑ Pablo Jose Aristorena: Nafarroako Bertsolariotza
* ↑ Kike Diez de Ultzurrun: Belosotik Goizuetara

## Kanpo estekak

* Bertsozale.com: Andres Narbarte
* Auñamendi eusko enziklopedia
* Datuak: Q28059939
# Aspronema

Aspronema Scincidae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.

## Espezieak

* Aspronema cochabambae (Dunn, 1935)
* Aspronema dorsivittata (Cope, 1862)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2866895
* Multimedia: Aspronema / Q2866895
* Espezieak: Aspronema
# Arzúako eskualdea

Arzúako eskualdea Galiziako barrualdean dago, Coruñako probintziaren hego-ekialdean.

## Udalerriak

Arzúa, Boimorto, O Pino eta Touro.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q719075
* Multimedia: Comarca de Arzúa / Q719075
# Arándiga

Arándiga Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 503 biztanle zituen 50,10 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoan dago.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Arándiga posta kodea.
* Datuak: Q1650685
* Multimedia: Arándiga / Q1650685
# Aránzazu hotela (Donostia)

NH Collection San Sebastián Aránzazu hotela, Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen hotel bat da. 4 izar dauzka.

## Kokalekua

Antiguo auzoko Gasteiz kalearen 1. zenbakian dago, iparraldean Zubimusu parkea du, eta eraikinaren atzealdea berriz Zumalakarregi hiribidera begira dago.

## Instalakuntzak

* 180 logela
* Kukuarri jatetxea
* Zumalakarregi hiribideko ikuspegia.
* Eraikina.
* Eraikina.

## Kanpo estekak

* WEbgune ofiziala (eleanitza, euskararik ez)
* Datuak: Q56628268
* Multimedia: Hotel NH Collection San Sebastián Aránzazu / Q56628268
# Arzúa-Ulloa gazta

Arzúa-Ulloa gazta Galiziako behi esnez ekoitzitako gazta bat da. Arzúako eskualdean eta Ulloako eskualdean ekoizten da eta Jatorrizko Izendapena du. Lugoko gazta, Chantadako gazta eta Curtisko gazta izendapenak ere badauzka.

## Kanpo estekak

* Arzúako gaztaren festa (Galizieraz)
* Datuak: Q4845303
* Multimedia: Arzúa-Ulloa / Q4845303
# Astiages

Astiages (antzinako grezieraz: Ἀστυάγης; akadieraz: Ištumegu) Herodotoren esanetan, Mediako laugarren eta azken erregea izan zen K.a. 585 eta 550 artean. Ziaxaresen semea, Ziro Handia bere bilobak tronua kendu zion.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2014-03-28). (PDF) 175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia. Bilbo, 5 or..
# Astidamia

Astidamia greziar mitologian honako hiru pertsonaia hauen izena da:
* Astidamia Iolkoko erregina eta Akastoren emaztea zen. Peleok hil zuen.
* Astidamia, Amintor edo Hormenioren alaba zen. Heraklesi seme bat eman zion, hau ere Herakles izenekoa.
* Astidamia Peloperen alaba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q393681
# Astidamia (Amintorren alaba)

Astidamia izeneko greziar mitologiako pertsonaia hau, Amintor edo Hormenioren alaba zen. Heraklesek bahitu zuen, bere aitak, ezkontzeko baimena emateari uko egin ondoren. Heraklesekin, Ktesipo izeneko seme bat izan zuen.
# Asti (Zarautz)

    Artikulu hau Zarauzko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Asti (argipena)».
Asti Zarauzko (Gipuzkoa) auzoa da. Hiriko ekialdean dago eta bertan daude Udal kirol instalakuntzak, hala nola, errugbi eta futboleko zelaiak. Kamioi nahiz autoentzako aparkaleku handiak daude; baita baserri ugari ere. Iraganean, udalak etxebizitza ugari eta tren geltoki berri bat egiteko asmoak ditu, zonaldean auzo erresidentzial bat sortuz, beti ere, Iñurritza biotopo babestua errespetatuz.

## Ikus, gainera

* Zarautz

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254313
# Astiberri

Astiberri komikien argitaletxea da, 2001ean sortua Bilbon. Helduentzako lanak argitaratzen dituzte, alde batetik ingelesezko eta frantsesezko komikigileen itzulpen gaztelaniaratuak, eta bestetik "Piriniotik beherako" egileak (Raquel Alzate, Javier de Isusi, David Rubín...).
2001 eta 2005 artean "Trama" aldizkaria argitaratu zuen.

## Ikus, gainera

* Getxoko Komiki Azoka

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) "Astiberri"ren webgunea
* Datuak: Q2893811
# Asti (Italia)

    Artikulu hau Italiako hiriari buruzkoa da; Zarauzko auzoari buruzkoa beste hau da: «Asti (argipena)».
Asti (piemonteraz: Ast) Italiako ipar-mendebaldean dagoen Piamonte eskualdeko udalerria eta Astiko probintziako hiriburua da. Tanaro ibaiaren ordokian dago, Turindik 45 km hego-ekialdera. 2012an 77.026 biztanle zituen.
Erromatarrek sortu zuten hiria, K.a. II. mendean, Hasta izenarekin. 932tik apezpikutegia izan zen. XIII. mendean bere gorenera iritsi zen, herri independente gisa. 1575ean Savoiako etxearen menpe gelditu zen. Monumentu aipagarrienak Santa Maria Assunta katedrala (1309–1348), San Secondo kolegio eliza (XIII. mendea), Torre Troiana (XIII. mendea) eta San Pietro bataiategia (X. mendea) dira.
Astiko ardoak, Asti spumante bereziki, oso aintzat hartuak dira. Industrian elikagai kontserbak, metalurgia, beiragintza eta adreilu fabrikak nabarmentzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ 2012ko biztanleria: Asti Demo.istat.it
* 1 2 Asti 2013. Encyclopædia Britannica Online. 2013ko urtarrilaren 25ean begiratua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6122
* Multimedia: Asti / Q6122
# Asti

Asti izan daiteke:
* Asti, Zarauzko auzoa.
* Asti, Piemonteko (Italia) hiria.
* Asti, Piemonteko (Italia) probintzia.
# Angy (aktorea)

Angy, benetako izenez Ángela María Fernández González (Palma de Mallorca, 1990ko irailaren 5ean), Espainako aktore eta abeslari bat da. Famatua bihurtu zen telebista saioan "Factor X"-en bere ahotsaren esker. Saio honetan finalista geratu zen.

## Ibilbide profesionala
### Factor X

2007an, Factor X-en sartu zen hamasei urteekin, eta bere ahotsarekin gogokoen abeslaria bihurtu zen. Hemen, Christina Aguileraren "Beautiful" edo Queenen "We will rock you" abestiak abestu zituen. Finalera ailegatu zuen, baina azkenean, Maria Villalónek irabazi zion.

### Angy: Bere albuma

2008an, bere lehen albuma atera zuen, Angy izenarekin. CD-a hamabi abesti ditu eta bere lehen singlea "Sola en el silencio" izan zen. "Sola en el silencio"ren bideoklip-a "Premio del Público en la Sección Oficial de Videoclips" saria irabazi zuen. Bigarren singlea "Adios" izan zen.

### Física o Química

Hau izan da bere lehen agerpena telesaila batean, eta hemen erakutsi du bere talentua. Telesailan, "Paula"ren izenarekin aritzen da, eta sailaren gogokoen pertsonaia da. Paula neska normala da: bere gurasoekin eta anaiarekin bizi da, lagunak ditu eta mutil batzuk bere atzean dauzka; baina gauzak aldatzen dira bere inguruan Jan ezagutu eta gero. Jan Txinako mutil bat da, eta bere naziotasuna arazoetan sartu dio. Baina Paulari, bere naziotasuna ez dio inporta. Biok maitemindu dira eta elkarrekin ateratzen dute. Hau bukatzen da, zeren, Janek, bere lehengusinarekin ezkondu behar duela eta. Paula oso minduta ateratzen da, baina, beste kolpe batzuk, txartoago utziko du: bere gurasoak banantzen dira eta Isaac, bere anaia, istripu bat dauka eta istripu hauen erruz, Isaac hitzen da. Gero, Cabanorekin ateratzen da, baina, gauzak txarto bukatzen dira, zeren, Cabanok, Isaac-en istripuaz errua zeukala eta. Hau gertatu eta gero, Gorkarekin "abentura" bat eduki zuen eta haurdun geratu zen. Haurdunaldi hau mutilagun berri bat ematen dio: Umearen aita, Gorka. Denboraldi honetan, Gorka joan behar du, zeren, neska bat bortxatzeaz akusatzen diola eta, nahiz eta gezurra izan. Gorkari asko kostatu zitzaion joan, zeren, ez du nahi bere neska haurdun bakarrik. Paulak, institutua utzi nahi du, baina bere lagunen euskarriarekin iritziz aldatzen du. Paularena egin Frantzian ere famatua egin zion.

## Diskografia

* Angy (2008) - #37
** Sola en el silencio
** Adios
* Izena ezezaguna (2010)

## Filmagintza

* Física o Química (2008-orain)

## Sariak eta izendapenak

2009
* Saria: Premio Joven de la denominación de origen de la Mancha Física o Químicaren aktoreei (Blanca Romero eta Úrsula Corberóekin).
2010
* Izendapena: Premio Teatro Musical como Mejor actriz de reparto - 40, el musical

## Kanpo loturak

* Angyren webgune ofiziala
* Datuak: Q270264
* Multimedia: Angy Fernández / Q270264
# Angélica (Mato Grosso do Sul)

Angélica Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. 10.729 biztanle ditu 1.273,268 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Mato Grosso do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1793031
* Multimedia: Angélica (Mato Grosso do Sul) / Q1793031
# Angéla Németh

Angéla Németh, edo Angéla Ránky ezkondu ondoren, (Budapest (Hungaria), 1946ko otsailaren 18a- ibidem, 2014ko abuztuaren 5a) hungariar atleta izan zen, xabalina jaurtiketan espezializatua. Bere herrialdea ordezkatuz 1968ko Mexikoko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta, xabalina jaurtiketako proban, urrezko domina lortu zuen.

## Biografia

Angela Nemeth Budapesten (Hungaria) jaio zen 1946ko otsailaren 18an.
Saskibaloian hasi zen eta nazioartean jokatzea lortu zuen, baina, 20 urte zituenean, xabalina jaurtiketan espezializatu zen eta Mexiko Hirian ospatu ziren 1968ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen bere jaioterriaren izenean, txapeldun atera zelarik eta urrezko domina lortu.
Urtebete geroago, Atenasen (Grezia) izan zen, 1969ko Atletismoko Europar Txapelketan ospatu zenean. Hemen ere urrezko domina lortu zuen, 59,76 metro jaurti zituelarik.
Arrakasta horiek medio, bai 1968an eta baita 1969an ere, Hungariako urteko kirolari aukeratu zuten.
2014ko abuztuaren 5ean, gaixotasun luze baten ondoren, hil zen.

## Erreferentziak

* ↑ Gyász: elhunyt Németh Angéla olimpiai bajnok gerelyhajító, nemzetisport.hu, 2014-08-05
* 1 2 https://www.sport.es/es/noticias/atletismo/campeona-olimpica-jabalina-angela-nemeth-muere-con-anos-3432579
* Datuak: Q256179
* Multimedia: Angéla Németh / Q256179
# Angéla Kóczé

Angéla Kóczé (Fehérgyarmat, 1970eko otsailaren 23a) soziologo feminista, ijito jatorrikoa. European Roma Information Officeko zuzendaria.

## Biografia

2011an doktoretza lortu zuen soziologian eta antropologia sozialean Central European Universityren eskutik. 2013an Estatu Batuetan ikasteko diru-laguntza lortu zuen eta Wake Forest Universityak irakastera gonbidatu zuen.
Budapesteko Central European Universityko irakaslea da eta Hungarian Social Research Fundeko ikerlaria izan da, bere ikerketetan Europan bizi diren ijitoei generoa, etnizitatea eta klasearen ardatzak nola eragiten dien jorratzen du. Argitalpenak izan ditu Palgrave Macmillan, Ashgate, eta Central European University Press-ekin. Roma Graduate Preparation Program-eko zuzendaria eta Romani Studies Program delakoa ere bultzatu du.

## Obra
##### Beste batzuekin batera

* The Romani Women’s Movement: Struggles and Debates in Central and Eastern Europe (Routledge, 2018)

##### Liburuetako kapituluak

* Antigitanismo: Trece miradas (Traficantes de Sueños, 2021)

## Sariak eta Aitortzak

* 2013an, Ion Ratiu Democracy Award jaso zuen Washingtongo Woodrow Wilson International Center for Scholars-ek emana.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) European Roma Information Office Archives. (Noiz kontsultatua: 2022-02-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) «101 mujeres gitanas pa’ construir tu feminismo» pikara magazine 2021-04-21 (Noiz kontsultatua: 2022-02-27).
* 1 2 «Angela Kocze: Moving Roma into the Mainstream | Central European University» www.ceu.edu (Noiz kontsultatua: 2022-02-27).
* 1 2 (Ingelesez) Eriac. (Noiz kontsultatua: 2022-02-27).
* ↑ (Ingelesez) «The Romani Women’s Movement: Struggles and Debates in Central and Eastern Europe» Routledge & CRC Press (Noiz kontsultatua: 2022-02-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111028830
# Angèle Van Laeken

Angèle Van Laeken (Angèle ezizenaz ezaguna; 1995eko abenduaren 3a - ) abeslari eta konpositore belgikarra da. 2019an argitaratu zuen bere bigarren albuma "Perdus". Bere neba, Roméo Elvis, rap abeslaria da eta abesti bat dute elkarrekin ("Tout Oublier").

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45192617
* Multimedia: Angèle (singer) / Q45192617
# Angéle de la Barthe

Angéle de la Barthe (Tolosa, Okzitania, 1230 – 1275) ustez Toulouseko emakume bat izan zen, Frantzian sorginkeriagatik salatua eta Inkisizioak heriotzarekin zigortua izan zena 1275ean. Erdi Aroko sorgin-jazarpenetan sorginkeriagatik hiltzera kondenatutako lehenengo pertsona bezala deskribatu da. Ikertzaileek frogatu dute historia eta epaiketak XV. mendeko idazle batek asmatu zituela.

## Akusazioa, epaiketa eta exekuzioa

Hugues de Beniols inkisidoreak (Toulouseko inkisizioaren buru gorena) akusatu zuen, deabrurekin sexu-harremanak izan zituela leporatuz, eta, ondorioz, otso burua eta suge isatsa zuen munstroa erditu zuela esanez. Munstroaren janari bakarra, Angéle de la Bartherek erail eta bere hilobietatik ateratzen zituen haurtxoak ziren. Bi urtez haurtxoekin elikatu zuela aitortu zuen Angélek, munstroak gauaren erdian ihes egin zuen arte. Hugues de Beniols-ek ez zuen galdetu ea bi urtetan haurtxo asko desagertu ziren ala ez. Angéle erruduntzat jo eta erre egin zuten Saint Stephen plazan, Toulousen.

## Ondarea

Gaur egungo jakintsuek zalantzak dituzte Angéle de la Bartheren istorioaren egiazkotasunaren inguruan, izan ere, ez dago bere epaiketaren frogarik Toulouseko erregistro historikoetan. Gainera, 1275. urtean, demonioekin tratua ez zen krimena. Azkenean, XV. mendeko kronikak badirudi, fikziozkoak direla.

## Erreferentziak

* 1 2 «The History of The Inquisition - Part 2 by Paul Carus» web.archive.org 2007-10-21 (Noiz kontsultatua: 2019-03-28).
* ↑ (Ingelesez) Kinsman, Robert S.. (1974-01-01). The Darker Vision of the Renaissance: Beyond the Fields of Reason. University of California Press ISBN 9780520022591. (Noiz kontsultatua: 2019-03-28).
* ↑ «Protected Blog › Log in» beyondtheblog.wordpress.com (Noiz kontsultatua: 2019-03-28).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) Medway, Gareth. (2001-04). Lure of the Sinister: The Unnatural History of Satanism. NYU Press ISBN 9780814756454. (Noiz kontsultatua: 2019-03-28).
* ↑ Lea, Henry Charles. (1906). A history of the Inquisition of the Middle Ages. New York : Macmillan (Noiz kontsultatua: 2019-03-28).
* ↑ (Ingelesez) Summers, Montague. (1958). The geography of witchcraft. University Books (Noiz kontsultatua: 2019-03-28).

## Ikus, gainera

* Sorgin
* Sorginkeria
* Azti
* Datuak: Q4764309