OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# The Good Son (filma)

The Good Son (euskaraz Seme Ona), 1993ko Joseph Ruben estatubatuarrak zuzendutako thriller psikologiko bat da. Macaulay Culkin, Elijah Wood, Wendy Crewson eta David Morse aktoreek antzeztu zuten. Elmer Bernsteinek soinu banda konposatu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEB, Maine. Henry Evans (Macaulay Culkin) itxura eredugarria duen eta bere gurasoak berataz harro egoteko asko arrazoi dituela dirudien mutiko bat da. Halere, bere itxura zintzo eta goxoaren pean gaiztakeri ta bihurrikeriez beteriko haurra dago. Horretaz beste mutiko bat bat bakarrik jabetu zitekeen, hain zuzen ere, haren ama minbiziaren ondorioz hil ondoren Evans familiarekin bizitzera joango den Mark (Elijah Wood) Nevadako lehengusu ailegatu berria.

## Aktoreak

* Elijah Wood: Mark Evans
* Macaulay Culkin: Henry Evans
* Wendy Crewson: Susan Evans
* David Morse: Jack Evans
* Daniel Hugh Kelly: Wallace Evans
* Jacqueline Brookes: Alice Davenport
* Quinn Culkin: Connie Evans
* Ashley Crow: Janice Evans
* Rory Culkin: Richard Evans

## Kanpo estekak

* fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q589713
* Multimedia: Film locations of The Good Son (1993) / Q589713
# The Good Earth

The Good Earth (euskaraz: «Lur ona») Pearl S. Buckek 1931n argitaratutako liburua da. 1932n Fikzioko Pulitzer Saria eskuratu zuen eleberri hau dela eta. Bi urte horietan zehar Ameriketako Estatu Batuetako best-sellerra izan zen, eta 1938an Buckek Literaturako Nobel Saria irabazi izanaren arduradun nagusia da. Sons eta A House Divided eleberriekin batera trilogia bat eratzen du.
Eleberrian Lehen Mundu Gerra baino lehen familia txinatar baten bizitza dramatizatzen du. 1924-1944 arteko liburu nabarmenen artean jarri zuen Life Magazinek. 2004an Oprah Winfreyk liburua hautatu zuen bere liburu kluberako eta berriro ere best-seller izatera iritzi zen. 1930ko hamarkadan zehar AEBk Txina Japoniaren aurkako aliatu izaten lagundu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1218608
# The Good Fight

The Good Fight CBSek sortutako estatubatuar telebistako telesail bat da eta CBSren streaming zerbitzuan estreinatu zen. Telesailak 2009 eta 2016 artean eman zen The Good Wife telesailaren jarraipena da. Biak Michelle eta Robert King-ek idatzi eta ekoitzi dituzte. Hala ere, pertsonaia batzuen jarraipena gora-behera, eta kokapena Chicagoko ingurune judiziala izanik, gai sozialei ikuspegi askoz kritikoagoarekin begiratzen die telesail berriak, eta denboraldiak aurreratu ahala, Donald Trump-en presidentziako kritika politikoak doinu sarkastikoa ere hartu izan du.

## Antzezleak

* Christine Baranski da Diane Lockhart, emakumezko abokatu liberal indartsua, zuria izan arren nagusiki beltza den bulego batean sartzearekin hasten da telesailaren lehen denboraldia.
* Rose Leslie: Maia Rindell. Abokatu gaztea, aita ustelkerian nahastua du. 4. denboraldirako desagertzen da.
* Paul Guilfoyle, Henry Rindell, Maiaren aita telesailaren hasieran.
* Sarah Steele: Marissa Gold, Dianeren idazkari gisa hasten da, baina ikertzaile bilakatzen da.
* Cush Jumbo: Lucca Quinn, abokatu beltz gaztea. Ama bakarra bilakatu da telesaila aurreratu ahala.
* Delroy Lindo: Adrian Boseman, bulegoko abokatu nagusia, komunitate afro-amerikarrean oso inplikatua.
* Justin Bartha: Colin Morrello, fiskaltzakoa.
* Nyambi Nyambi: Jay Dipersia, ikertzailea.
* Michael Boatman: Julius Cain. Bulegoko abokatu beltza, kontserbadorea kontrasterako; 4. denboraldirako epaile bilakatzen da.
* Audra McDonald: Liz Reddick-Lawrence, bulegoko partaide nagusietako bat, fundatzailearen alaba, Adrianen emazte ohia:
* Michael Sheen: Roland Blum, oso abokatu berezia 3. denboraldian.
* Carrie Preston, Elsbeth Tascioni, pertsonalitate bereziko aktorea.
* Matthew Perry, Mike Kresteva abokatu aurkaria.
* Gary Cole, Kurt McVeigh, balistikan aditua, Dianaren senar kontserbatzailea, Trump administrazioan postu bat lortuko du.
* John Cameron Mitchell; Felix Staples, gay ultra-eskuindar probokatzailea.
* Fisher Stevens: Gabriel Kovac, abokatu trakets samar bat.
* Alan Alda: Solomon Waltzer, aurkari gisa nabarmentzen den abokatu zahar eta trebea.
* Hugh Dancy: Caleb Garlin, 4. denboraldian gehitzen den abokatua.
* Zach Grenier: David Lee, dibortzioetan berezitutako abokatua:
* John Larroquette: Gavin Firth, bulegoaz ia jabetu den STR Laurie abokatu konpainia handiagokoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28052823
# The Good Doctor

The Good Doctor (euskaraz: «Doktore Ona») AEBetako medikuntza drama telesail bat da. David Shore kanadar gidoilariak sortu zuen. 2017ko irailaren 25tik ABC katean aireratzen da. Freddie Highmore, Nicholas Gonzalez, Antonia Thomas, Chuku Modu, Beau Garrett, Hill Harper, Richard Schiff eta Tamlyn Tomita aktoreek antzezten dute.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Shaun Murphy (Freddie Highmore) autismoa eta jakintsuaren sindromea duen eta haurtzaro gatazkatsua izan zuen mediku bat da. AEBetako Wyoming estatuko Casper hirian dagoen San José St. Bonaventure ospitaleko zirujia sail prestigiotsuan lanean hasiko da.

## Pertsonaiak

| Aktorea | Pertsonaia | Denboraldia | Denboraldia |
| Aktorea | Pertsonaia | 2017-18 denboraldia | 2018-19 denboraldia |
| Freddie Highmore | Shaun Murphy doktorea | Nagusia | Nagusia |
| Nicholas Gonzalez | Neil Melendez doktorea | Nagusia | Nagusia |
| Antonia Thomas | Claire Browne doktorea | Nagusia | Nagusia |
| Chuku Modu | Jared Kalu doktorea | Nagusia | |
| Beau Garrett | Jessica Preston | Nagusia | Nagusia |
| Irene Keng | Elle McLean doktorea | Nagusia | Nagusia |
| Hill Harper | Marcus Andrews doktorea | Nagusia | Nagusia |
| Richard Schiff | Aaron Glassman doktorea | Nagusia | Nagusia |
| Tamlyn Tomita | Allegra Aoki | Nagusia | Nagusia |
| Will Yun Lee | Alex Park doktorea | Aldizkakoa | Nagusia |
| Fiona Gubelmann | Morgan Reznick doktorea | Aldizkakoa | Nagusia |
| Christina Chang | Audrey Lim doktorea | Aldizkakoa | Nagusia |
| Paige Spara | Lea | Aldizkakoa | Nagusia |
* Freddie Highmore
* Nicholas Gonzalez
* Antonia Thomas
* Beau Garrett
* Hill Harper
* Richard Schiff
* Tamlyn Tomita
* Fiona Gubelmann
* Will Yun Lee

## Kanpo estekak

* Webgunea (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q29908604
* Multimedia: The Good Doctor / Q29908604
# Stranraerko gaztelua

Stranraerko San Joan gaztelua (ingelesez: Castle of St. John) Eskoziako Stranraer herrian kokatzen den gaztelu bat da. A mailako eraikina izendaturik dago.

## Historia

1510 inguruan eriki zuen Kilhilteko Adair familiak. Izatez L-itxurako oinarria duen dorretxea da.
Mendeetan zehar Adairtarren etxea, epaitegia eta gartzela izan da. 1680ko Covenanter-en jazarpenean militarren kuartela ere izan zen.
1980an altzariak berriztu eta gaur egun museoa da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Dumfries eta Galloway eskualdeko webgunean dagoen informazioa
* Datuak: Q3663082
* Multimedia: Stranraer Castle / Q3663082
# Stranmillis

Stranmillis, irlanderaz: Sruthán Milis, Ipar Irlandako Belfast hiriaren hegoaldeko hauteskunde-eremu bat da, Laganbank hauteskunde-barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7621649
# Stranskiita

Stranskiita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Stranskiita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Zn2Cu(AsO4)2}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Stranskiite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Strap-on

Strap-on bat sexu-ekintza batean arnes batekin janzteko diseinatuta dagoen dildo bat da. Arnesak eta dildoak mota oso anitzetakoak izan daitezke, arnesa bera eramateko moduetan zein dildoa lotuta joateko moduetan. Dildoak ere eramalearen plazerra gehitzeko sistemak izan ditzake, eta sarketa jasoko duenaren kitzikadura aldatzeko.
Strap-on bat sexu-ekintza mota askotan erabili daiteke, alu-sarketa, aho-sexua, uzki-sexuan edo bakarka zein elkarrekiko masturbazioan. Sarketa emango bada lubrikantea erabiltzea gomendagarria da. Strap-on dildoak erabilgarriak dira edozein genero eta sexu-joera duten pertsonen aldetik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1639034
* Multimedia: Strap-on dildo / Q1639034
# Stranraer

Stranraer, Eskoziako gaeleraz: An t-Sròn Reamhar eta eskozieraz: Stranrawer, Eskozia hegoaldeko udalerria da, Dumfries eta Galloway eskualdeko bigarren hiri handiena. 2011ko erroldaren arabera 10.593 biztanle ditu. Eskualdearen mendebaldean dagoen Wigtownshire konderriko administrazioaren egoitza bertan dago.

## Etimologia

Gaelerazko An t-Sròn Reamhar izenak "sudur lodia" esan nahi du, dena den Ptolomeok aipatu zuen "Rerigorum" asentamenduaren aldaera izan liteke Reamhar hitza.

## Geografia

Rhins of Galloway penintsulako herri handiena da. Ryan aintziraren ertzean kokaturik dago, penintsularen istmoaren iparraldeko kostaldean.

## Historia

1307an Eskoziako lehenengo independentzia gerran borroka latza izan zen bertan. Bertako biztanleek gogor egin zieten aurre inbaditzaileei. Dungal MacDouall zen bertakoen nagusia eta etsaiak exekutatu ondoren beren buruak Eduardo I.a Ingalaterrakoari itzuli zizkion.
1510an San Joan gaztelua eraiki zen, L itxurako dorretxea. 1596an inguruko lurrak Baroi burgo bihurtu ziren eta 1600an Stranraer merkotu herri izendatu zuten. Garai bertsuan Dumfriesekin errepidez lotuta gelditu zen eta 1617an Errege Burgo bihurtu zen.
Stranraerreko lehenengo kaia XVIII mendearen erdialdera eraiki zen eta 1820an handitu egin zuten. Ordutik Irlandarako ferrientzako portu nagusia bihurtu zen. 1861ean Dumfriesekin lotzen zuen trenbidea inauguratu zen.

## Ondasun nabarmenak

* San Joan gaztelua

## Iruditegia

* Agnew Crescent kalea.
* San Joan gaztelua.
* Epaitegia.
* Museoa.
* Kennedy gazteluaren hondarrak.
* Eliza nagusia.
* Kaia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1001935
* Multimedia: Stranraer / Q1001935
# Stranocum

Stranocum (irlanderaz Sraith Nócam) Ipar Irlandako Antrim konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 297 biztanle zituen. Bush ibaiaren alboan dago.
Dervock eta Armoy udalerrietatik hurbil dago, eta Ballymoney udalerritik 8 kilometrora.

## Iruditegia

* Kale Nagusia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2150747
* Multimedia: Stranocum / Q2150747
# Stranorlar

Stranorlar (irlanderaz Srath an Urláir) Irlandako Donegalgo konderrian dagoen udalerri bat da. 2006ko erroldaren arabera 4.176 biztanle zituen. Ballybofey udalerriaren alboan dago, bi udalerriak senidetuak daudelarik.

## Iruditegia

* Denda.
* Kalea.
* Eliza protestantea.
* Scoil Muire ikastetxea.

## Kanpo estekak

* Stranorlar eta Ballybofey udalerrietako webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q783750
* Multimedia: Stranorlar / Q783750
# Stranizza d'amuri

Stranizza d'amuri 2023ko Giuseppe Fiorello italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Sizilia, 1982ko ekaina. Italiarrek Munduko Kopa irabaztea amesten duten bitartean, bi nerabek beren maitasun istorioa beldurrik gabe bizitzea amesten dute.

## Aktoreak

* Samuele Segreto : Gianni Accordino
* Gabriele Pizzurro : Nino Scalia
* Simona Malato : Lina
* Fabrizia Sacchi : Carmela
* Enrico Roccaforte : Franco
* Simone Raffaele Cordiano : Toto
* Antonio De Matteo : Alfredo Scalia
* Anita Pomario : Giuseppina
* Roberto Salemi : Pietro Scalia
* Giuseppe Spata : Ciccio Scalia
* Maria Giuditta Vasile : Isabelle Scalia

## Erreferentziak

* ↑ «Artalderik gabeko artzainak» Berria 2024-05-29 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117314397
# Sviazhinita

Sviazhinita sulfato motako minerala da eta aubertita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Sviazhinita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Mg,Mn2+,Ca)(Al,Fe^{3+})(SO4)2F * 14H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Svyazhinite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Svinalängorna

Beyond 2010ean Pernilla Augustek zuzendutako suediar drama filma da, Noomi Rapace, Ola Rapace, Tehilla Blad, Outi Mäenpää eta Ville Virtanen aktoreek antzezten dutena . Jatorrizko izenburu suediarra Svinalängorna da, hau da, "Txerri ilarak" esan nahi du eta istorioaren atalak kokatzen diren etxebizitza proiektuari egiten dio erreferentzia. Filma Susanna Alakoskiren izen bereko eleberrian oinarrituta dago. 2010eko irailaren 6an Veneziako 67. Nazioarteko Zinemaldian ikusi ahal izan zen eta Nazioarteko Kritikaren Asteko saria lortu zuen.
Suediako Zinema Institutuak Svinalängorna aurkeztu zuen 2011ko Atzerriko Film Onenaren izendapenerako, baina ez zen azken zerrendatik pasa.

## Aktoreak

* Noomi Rapace Leena gisa
   * Tehilla Blad Young Leena gisa
* Ola Rapace Johan bezala
* Outi Mäenpää Aili gisa
* Ville Virtanen Kimmo gisa
* Rasmus Troedsson Sten gisa
* Alpha Blad Marja gisa
* Junior Blad Sakari gisa
* Selma Cuba Flisan gisa

## Erreferentziak

* ↑ Björling, Sanna. Svinalängorna till Venedig. .
* ↑ SIC - International Critics' Week. labiennale.org.
* ↑ Pernilla August's Beyond to be Sweden's Foreign Language Oscar entry. .
* ↑ 63 Countries Vie for 2011 Foreign Language Film Oscar. .
* ↑ 9 Foreign Language Films Vie for Oscar. .

## Kanpo estekak

* Beyond Internet Movie Databaseren webgunean (Ingelesez)
* Datuak: Q401539
# Sviatoslavita

Sviatoslavita silikato motako minerala da eta feldspar taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Sviatoslavita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca(Al2Si2O8)}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Svyatoslavite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Svidnička

Svidnička Eslovakiako udalerri bat da, Svidníkeko barrutian kokatuta. 5,72 km²ko azalera du eta 142 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1572. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q632140
* Multimedia: Svidnička / Q632140
# Sviatoslav Richter

Sviatoslav Teofilovitx Richter (Zhitomir, Ukraina, 1915eko martxoaren 20a - 1997ko abuztuaren 1a) ukrainar pianista izan zen.

## Biografia

Teknika bikaina eta errepertorio zabala zuen. 18 urte zituela, Odesako operako pianista eta zuzendari-laguntzaile izendatu zuten. 1935ean eman zuen aurkezpen-kontzertua Odesan. 1937an, Moskuko kontserbatorioan sartu zen eta Heinrich Neuhaus izan zuen irakasle. 1945ean, Sobietar Batasun ohiko Musika Lehiaketa irabazi zuen, eta 1949an, berriz, Stalin saria.
Mundu osoan eman zituen kontzertuak: Estatu Batuetan, Britainia Handian, Italian, Frantzian, Alemanian eta Txinan, besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q124890
* Multimedia: Sviatoslav Richter / Q124890
# Svidník

Svidník (alemanez: Oberswidnik, rusinieraz: Свідник, ukraineraz: Свидник, hungarieraz: Felsővízköz) Eslovakiako udalerri bat da, Svidníkeko barrutian kokatuta. 20,20 km²ko eremua du, eta 11.206 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Toponimoaren idatzizko lehen aipamena 1355. urtekoa da. Udalerria 1944an sortu zen, Nižný Svidník eta Vyšný Svidník antzinako udalerriak batuz.

## Demografia

2001eko erroldaren arabera, udalerriak 12.428 biztanle zituen. % 79,60 eslovakiar, % 13,04 rusiniar, % 4,07 ukrainar, % 1,50 ijito eta % 0,39 txekiar jatorrikoak ziren. % 41.10 greziar katolikoak, % 25,82 ortodoxoa, % 24,13 katolikoa, % 5,17 erlijio gabekoa eta % 0,93 luthertarra zen.

### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Herri eta hiri senidetuak

* Chrudim (Txekia)
* Świdnik (Polonia)

## Erreferentziak

* 1 2 Statistical Office of the Slovak republic. Municipal Statistics. .

## Kanpo-estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q833845
* Multimedia: Svidník / Q833845
# Supernova (2020ko filma)

Supernova 2020ko Harry Macqueen ingeles zinema zuzendariaren amodiozko film dramatikoa da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Filma bere liburua bukatzear dagoen Tusker izeneko nobelagile estatubatuar baten eta Sam izeneko piano jole britainiar baten arteko harremanaren kontakizuna da. Tuskerri alzheimerra diagnostikatzen diote, gaixotasunaren aldi goiztiarrean. Orduan, bien bizitzak errotik aldatzen dira, eta azken bidaia bat elkarrekin egitea erabakitzen dute. Ingalaterra goitik behera zeharkatzen dute, haien RV zaharrean. Bidaiaren zentzua aspaldiko lagunak, senitartekoak eta iraganean ezagututako tokiak bisitatzea da. Baina sekretuak eta bien isilpeko plan pribatuak azaleratzen hasten dira, eta bidaia bereziak bestelako noranzkoa hartzen du; ez datoz bat etorkizuneko asmoen inguruan. Amaieran, Tuskerrek eta Samek elkarrekin kontzertu bat emango dute.

## Aktoreak

* Colin Firth: Sam
* Stanley Tucci: Tusker
* Pippa Haywood: Lilly
* Nina Marlin: Charlotte
* Peter MacQueen: Clive
* James Dreyfus: Tim
* Ian Drysdale: Paul
* Sarah Woodward: Sue
* Lori Campbell: Lola

## Erreferentziak

* ↑ «Bidaia bat oroitzapenetara» Berria 2021-10-16 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q98139723
* Multimedia: Supernova (2020 film) / Q98139723
# Superpotentzia

Superpotentzia mundu osoan eragin ekonomiko, politiko, militar nahiz kulturala handia duen herrialdea da. Terminoa 1944 urtean agertu zen lehen aldiz, Bigarren Mundu Gerran zehar, Estatu Batuak, Britainia Handia eta Sobietar Batasuna garaiko superpotentziak zirelarik.

## Ikus gainera

* Potentzia (nazioarteko harremanak)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1489259
* Multimedia: Superpowers / Q1489259
# Supersano

Supersano Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. 4.157 biztanle ditu, 36,41 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Supersanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Botrugno Casarano Collepasso Cutrofiano Montesano Salentino Nociglia Ruffano San Cassiano Scorrano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52202
* Multimedia: Supersano / Q52202
# Supersimetria

Supersimetria (ingelesez SUSY) bosoiak fermioi bihurtzen dituen simetria da, eta alderantziz. Teoria supersimetrikoetan, oinarrizko fermioi bakoitzak lagun supersimetriko (superpartner edo spartikula)bosoniko bat du, eta oinarrizko bosoi bakoitzak spartikula fermioniko bat.
Supersimetria 1973an proposatu zuten lehen aldiz Julius Wessek eta Bruno Zuminok. Lehenago, 60ko hamarkadaren amaieran, Gol'fand eta Likhtman teoriko sobietarrek proposatu zuten aljebra supersimètrikoa, baina haiek ez zieten zuzenean aplikatu partikulen fisikako problemei.
Howard Georgik eta Savas Dimopoulosek proposatu zuten eredu estandarraren lehen bertsio supersimetriko errealista 1981ean, eta eredu estandar supersimetriko minimo deritzo (ingelesezko MSSM siglek adierazten dute). Eredu estandarrak duen gauge-hierarkiaren problema ebazteko proposatu zuten, energia-eskala handiak dituen esparru teoriko batean txertatzen denean. Eredu estandar supersimetriko minimoak 100 GeV eta 1 TeV arteko energiak dituzten spartikulak aurreikusten ditu, eta GUT eskalako konstante elektromagnetikoak, ahulak eta indartsuak bateratzea (10¹⁶ GeV). Teoriaren beste alderdi interesgarri bat da partikula astun egonkor berriak ematen dituela (WIMP, neutralia bezala), materia iluna azaltzeko espero diren ezaugarrien antzekoak dituztenak.
Orain arte, ez dago supersimetria naturaren simetria bat dela frogatzen duen proba esperimentalik. SUSY seinaleen egungo ikerketa zuzena CERNren LHC azeleragailuari dagokio, inoiz lortu ez diren energia duten protoien arteko talketan.

## Erreferentziak

* ↑ A Supersymmetry primer. Adv.Ser.Direct.High Energy Phys. 21 (2010).
* ↑ Martinez Lizarduikoa, Alfontso. (1987-02-01). «Grabitazio kuantikoa. Teoria supergrabitatorioak» Zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-23).

## Ikus, gainera

* Partikula supersimetrikoen zerrenda

## Erreferentziak

* Datuak: Q193442
* Multimedia: Supersymmetry / Q193442
# Supernoba hondar

Supernoba hondarra (SNR bere ingelesezko siglez) izar batek supernoba bezala eztanda erraldoi bat egin ondoren sortzen den nebulosa itxurako egitura bat da. Supernoba hondarra eztandak kanporatutako materialaz eta prozesuan zehar aurrean eramandako izararteko materialez osatutako talka uhin batez inguratua dago.
Supernoba bat bi modu ezberdinetan sor daiteke: Ohikoenak, grabitate kolapsoko supernoba deiturikoak dira. Izar masibo bat erregairik gabe geratzen denean sortzen dira, euren nukleoan fusio energia sortzeari utziz eta bere grabitate propioaren mende inplosio eginez neutroi izar bat edo zulo beltz bat sortzeko. Ib, Ic eta II motako supernobak dira. Bigarren modu edo mekanismoa askoz arraroagoa da, eta supernoba termonuklear deritzenak sortzen ditu. Nano zuri batek, lagun duen izar batengandik jasotako materiala masa kritiko bat izan arte metatzen duenean gertatzen dira, hala, masa kritiko honetara iristean bere masa guztia modu suntsitzailean eztandarazten duelarik. Ia motako supernobak dira azken hauek.
Edonola ere, supernobaren eztandak materialaren zati bat edo guztia argiaren abiaduraren %1eko abiaduran jaurtitzen du, 3000 km/sko abiaduran. Material honek izaringuruko gasarekin edo izarartekoarekin talka egiten duenean, gasa 10 milioi kelvineko tenperatura altuetaraino berotzen duen talka uhin bat sortzen du, hala plasma sortuz.
Beharbada, supernoba hondar gazterik ezagunena eta hobekien behatuena SN 1987Ak sortu zuen, Magallanesen Laino Handian dagoen eta 1987an aurkitutako supernoba. Hala ere, supernoba hondar baten adibiderik ohikoena Karramarroaren Nebulosa da (M1, Taurus konstelazioan. Beste supernoba hondar ezagun batzuk, zaharragoak direnak, Tycho (SN 1572) Tycho Brahe astronomoaren omenez izendatua izan zena, supernoba honen jatorrizko eztandaren argitasunari buruzko konstantzia utzi zuena, eta Kepler (SN 1604) dira, azken hau Johannes Keplerren omenez izendatutakoa. Supernoba hondarrik berriena G1.9+0.3 da, galaxiaren erdigunean aurkitua eta 140 urte inguruko adina duena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207436
* Multimedia: Supernova remnants / Q207436
# Supernova (2000ko filma)

Supernova, 2000ko Walter Hill estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikzio eta beldurrezko film bat da. James Spader, Angela Bassett, Robert Forster, Lou Diamond Phillips, Peter Facinelli, Robin Tunney eta Wilson Cruz aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Espazio urruneko lekuren batean, Nightingale medikuntza laguntza espaziontziak arriskuan dagoen oro erreskatatu ohi du. Laguntza eskaera dei etsitu bat jasotzean, espaziontziko eskifaiak desagertzear dagoen izar bateko grabitate eremu batera jauzi arriskutsu bat eginez erantzungo du. Bertan, espaziontzi kaltetuak bizirik iraun duen kide bakarra eta estralurtar gailu bitxi bat dituen espazio-anezka bat erreskatatuko du.

## Aktoreak

* James Spader: Nick Vanzant
* Angela Bassett: Kaela Evers doktorea
* Robert Forster: A.J. Marley
* Lou Diamond Phillips: Yerzy Penalosa
* Peter Facinelli: Karl Larson
* Robin Tunney: Danika Lund
* Wilson Cruz: Benjamin Sotomejor
* Eddy Rice Jr.: Flyboy
* Knox Grantham White (Kerrigan Mahan, ahotsa): Troy Larson
* Vanessa Marshall: Sweetie (ahotsa)
* Kevin Sizemore: Erreskatatzaile burua (krediturik gabe)

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1749974
# Tamandaré (Pernambuco)

Tamandaré Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. 23.561 biztanle ditu 214,307 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pernambuco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2011531
* Multimedia: Tamandaré / Q2011531
# Tamanique

Tamanique El Salvadorko La Libertad departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 13544 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística y Censos. (2007). (pdf) VI Censo de Población y V de Vivienda 2007. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3980556
* Multimedia: Tamanique / Q3980556