OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Artifodina

Artifodina Gracillariidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Artifodina japonica da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Artifodina himalaica | daturik gabe |
| Artifodina japonica | daturik gabe |
| Artifodina kurokoi | daturik gabe |
| Artifodina siamensis | daturik gabe |
| Artifodina strigulata | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4801111
* Espezieak: Artifodina
# Bale zaldi

Bale zaldia, (Amhareraz: የባህር ፈረስ /yebahiri feresi), Etiopiako ekialdeko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da. Arraza zamari bezala erabili da mendetan. Arraza Bale zonan dago. Bale zona hau Oromia estaduko banaketa administratiboa da. Oromia duela gutxi Etiopiatik banandutako estatuetako bat da.
Abere hauen morfologia ez dute asko famatzen, bereziki ikuspegi hipiko batetik. Bizkar zorrotz eta hondoratua eta sabela zintzilika ditu eta. Arraza honen karakterizazioa oso berria da. 2.012 urtekoa hain zuzen.

## Historia

Etiopiako zaldi arraza ezberdinak nahiko ezezagunak dira, eta, Etiopiako zaldi guztiei "abisiniar" deitu izan zaie denbora luzez iturri idatzietan, bereizketarik gabe. Denak Abisiniako poniak bailiran. 2012. urtean, Cambridgeko Unibertsitatea, Bale eremuan, azterketa bat hasi ziren egiten, 45 zaldi eta 55 behor karakterizatzeko. Haren ondorioaz arrazaren ezaugarriak finkatu ziren Abisiniako ponietatik berezituz.
Arraza libururik ez dago.

## Bibliografia

* Kefena et al. 2012. "Morphological diversities and ecozones of Ethiopian horse populations. Animal Genetic Resources".Resources génétiques animales/Recursos genéticos animales. 50 liburukia.
* Kefena, 2012. Equine genetic resources of Ethiopia. Tesis doktorala. Dissertation Université d'Haramaya, Etiopia.

## Erreferentziak

* ↑ Kefena et al. 2012. "Morphological diversities and ecozones of Ethiopian horse populations. Animal Genetic Resources".Resources génétiques animales/Recursos genéticos animales. 50 liburukia.
* Datuak: Q50199157
* Multimedia: Bale horse / Q50199157
# Balea gris

Balea grisa (Eschrichtius robustus edo Eschrichtius gibbosus) zetazeo espezie bat da. Ozeano Barearen ekialdean topa daiteke, Ipar Amerikako kostaldetik ez urrun. Ozeano Barearen mendebaldean, Japoniako kostaldean ere topa daitezke ale batzuk. Espezie honetako kideek 16 metrorainoko luzera izan dezakete eta 40 tona pisa ditzakete. Ugaztun honek du migrazio biderik luzeena (12.500 km), Mexikoko kostaldetik Bering itsasorainoko bidaia egiten baitu urtero.
Aitzina Atlantikoan ere bazebilen, baina ehizaren ondorioz toki horietatik desagertu zen XVIII. mendean. Ozeano Barearen ekialdeako taldeak ere iraungitzat jo ziren XIX. eta XX. mendeetan, 1911ean zenbait ale topatu ziren arte. 1947tik espezie babestua da eta ale kopurua nabarmen igo da. Bestalde, Ozeano Barearen mendebaldeko taldeak arrisku larrian dira, 130 ale baizik ez baitira geratzen.

## Kanpo estekak

* US National Marine Fisheries Service Gray Whale web page
* Txantiloi:IUCNlink
* Arkive - images & video of gray whale
* World Wide Fund for Nature (WWF) - species profile for gray whale
* American Cetacean Society - information on gray whale
* Datuak: Q179154
* Multimedia: Eschrichtius robustus / Q179154
* Espezieak: Eschrichtius robustus
# Balear Uharteetako Gobernua

Balear Uharteetako Gobernua (ofizialki katalanez: Govern de les Illes Balears; 1999ra arte Govern Balear) Balear Uharteetako autonomia erkidegoan botere betearazlea jarduten duen erakundea da, 1983 urteko 2/19983 Lege Organikoaren bitartez sortu zena. Gobernuaren burua presidentea da.
Autonomia Estatutuaren erreformaren proposamena, besteak beste, autonomia erkidegoko gobernuari dagokio.

## Presidenteak

| Izena | Hasiera | Bukaera | Alderdia |
| Gabriel Cañellas | 1983ko ekainaren 10a | 1995eko abuztuaren 2a | PP |
| Cristòfol Soler | 1995eko abuztuaren 2a | 1996ko ekainaren 18a | PP |
| Jaume Matas | 1996ko ekainaren 18a | 1999ko uztailaren 27a | PP |
| Francesc Antich | 1999ko uztailaren 27a | 2003ko ekainaren 27a | PSIB-PSOE |
| Jaume Matas (2. aldia) | 2003ko ekainaren 27a | 2007ko uztailaren 6a | PP |
| Francesc Antich (2. aldia) | 2007ko uztailaren 6a | 2011ko ekainaren 18a | PSIB-PSOE |
| José Ramón Bauzá | 2011ko ekainaren 18a | 2015eko uztailaren 2a | PP |
| Francina Armengol | 2015eko uztailaren 2a | gaur arte | PSIB-PSOE |

## Gobernuko sailak

* Berrikuntza, Ikerketa eta Turismo Saila / Presidenteordea
* Presidentetza Saila / Gobernuko Bozeramailea
* Ogasun eta Herri Administrazio Saila
* Lurralde, Energia eta Mugikortasun Saila
* Hezkuntza eta Unibertsitate Saila
* Lan, Merkataritza eta Industria Saila
* Partehartze, Transparentzia eta Kultura Saila
* Ingurumen, Nekazaritza eta Arrantza Saila
* Osasun Saila
* Gizarte Zerbitzu eta Lankidetza Saila

## Kanpo estekak

* Govern de les Illes Balears
* Datuak: Q581816
* Multimedia: Government of the Balearic Islands / Q581816
# Balea-bizar

Balea-bizarra egiazko baleen goiko masailezurrari atxikitako adarkizko plaka da.

## Deskribapena

Mistizetoek (odontozetoek ez bezala) ez dute hortzik, eta, horren ordez, «bizar» izeneko xafla-ilarak dituzte goiko masailezurrean. Leunak dira, malguak, ertz zarpiatuak dituzte, bi ilara paralelotan jarriak, orrazi handien antzekoak. Bizarrak keratinaz osatuta daude, ileak, adarrak, azazkalak edo lumak osatzen dituen substantzia berberaz.
Mistizeto espeziearen arabera, bizar batek 30 zentimetro baino gutxiago izan ditzake zere txikiaren kasuan, 4,5 metroko luzera Groenlandiar balean. Balea grisaren 150 eta xibartaren edo balea urdinaren 400 arteko kopurua du.
Bitxia bada ere, mistizetoek hortz txikiak izaten dituzte fetu-fasean, baina garatzen diren bitartean desagertzen dira, eta jaio aurretik bizar iraunkorrak edukitzen dituzte haien ordez.

## Iragazki bidezko elikadura

Bale-bizarrek "iragazki bidezko elikadura" deritzon elikatze-prozesuan paper garrantzitsuena betetzen dute: barailak irekitzen dituzte igeri egiten duten bitartean, gero itxi egiten dituzte, eztarria eta mihia erabiltzen dituzte ura ahotik atera dadin bizarretan zehar, eta, horri esker, ura atera egiten da bizarren puntetako ile finen artean harrapakinak (arrain txikiak, kopepodoak, krilla...) harrapatzen dituzten bitartean. Mistizetoak dira elikatze-metodo hori erabiltzen duten ornodun talde bakarra (flamenkoek eta karramarro-fokek antzeko metodoak erabiltzen dituzte, baina ez dute bizarrik), eta sistema horrekin garatu egin dira tamaina itzeletara iritsi arte.

## Industriarako erabilerak

Bizarren ehuna luzetarako zuntzez osatuta dago, eta oso gorputz elastikoa da, malgua, erresistentzia ustelezina eta iraupen mugagabea dituena. Horregatik, plastikoa eta beste material sintetiko batzuk asmatu aurretik erabiltzen ziren objektu ugari fabrikatzeko, hala nola, venenciak eta beste batzuk, baina, batez ere, kortseterian (gaur egun ere «baleak» aipatzen dira jantzietan, kortseetan...) eta euritakoen hagaxkak (baleak ere esaten zaie) egiteko, haien sendotasuna, arintasuna eta elastikotasuna dela eta.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2005]
* 1 2 (Ingelesez) Tinker, Spencer Wilkie. (1988). Whales of the World. Brill Archive, 58-59 or. ISBN 0935848479..
* ↑ Ballenas, preguntas más frecuentes. in: My Animal Island. International Fund for Animal Welfare.
* 1 2 «489. Uso de las barbas de ballena» (PDF) Semanario pintoresco español (Biblioteca Digital del Instituto de Historia del CSIC) III (102) 1838-3-11.
* ↑ (Gaztelaniaz) Walton, Stuart. (200?). Atlas ilustrado de los vinos del mundo. Susaeta Ediciones, 146 or. ISBN 843055694X..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q275426
* Multimedia: Baleen / Q275426
# Atri

Atri Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. 9.996 biztanle ditu, 92,18 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Atrik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cellino Attanasio Elice Morro d'Oro Pineto Silvi Castilenti Città Sant'Angelo Montefino Notaresco Roseto degli Abruzzi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51420
* Multimedia: Atri / Q51420
# Atribis

Atribis, Behe Egiptoko X. nomoaren hiriburua izan zenaren izen greziarra da.
Izen egiptoarra: Hut Heryib edo Hut Ta-heryibt. Izen greziarra: Ἄθλιβις o Ἀθάρραβις Athribis. Izen koptoa: Athrebi. Izen arabiarra: Tell Atrib.
Atribisen gurtzen zen jainkoa, Khentekhtai izan zen, ondoren Horusekin identifikatutako krokodilo jainkoa.

## Hondar arkeologikoak

* Ramses II.ak, zenbait obelisko altxatu zituen. Gaur egun, horietako bat, zaharberritua, Poloniako Poznan hiriko Museo Arkeologikoan dago.
* Psametiko II.a faraoiaren emazte zen Takhut erreginaren hilobia.
* Ahmose II.ak eraikitako tenplu bat
* Greziar eta erromatar garaiko zenbait tenplu
* Greko-erromatar hiria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q755734
* Multimedia: Athribis, Lower Egypt / Q755734
# Atriko katedrala

Santa Mariako Jasokundearen Basilika konkatedrala (italieraz: Basilica Concattedrale di S. Maria Assunta) Atri hirian (Teramoko probintzia, Abruzos eskualdea, Italia) Maria Birjinaren Jasokundeari eskainitako estilo erromanikoan eraikitako katedral katolikoa da.
1251tik aurrera, Atriko Elizbarrutiaren gotzain egoitza izan zen (beranduago Penni-Atri), eta, 1986tik, Teramo-Atriko Elizbarrutiaren baterako katedrala da. 1964an basilika txiki bat izendatu zuten.
Gaur egungo eliza, 1223an sagaratua, aurreko eliza baten gainean eraiki zen. Beste berreraikuntza batzuk hurrengo bi mendeetan gertatu ziren. Istriako harri zurizko fatxada soilak Rainaldo Maisuaren atari handi bat du, gotiko estilokoa, eta arrosa-leiho handi bat, horma-hobi batekin eta Ama Birjinaren eta haurraren irudi batekin. Hegoaldeko hormak hiru atari ditu: ezkerrekoa, 1305ekoa, Rainaldok osatu zuena; erdikoa, 1288koa, lehoien eskulturekin eta Angevin dinastiako ikurrekin da; eta eskuinean dagoena, 1302koa, egile beraren lana da.

## Erreferentziak

* ↑ «Le CHIESE delle Diocesi ITALIANE Concattedrale di Santa Maria Assunta - - Atri - Teramo - Atri - elenco censimento chiese» www.chieseitaliane.chiesacattolica.it (Noiz kontsultatua: 2020-05-09).
* ↑ (Italieraz) «Facciata» Parrocchia Cattedrale Atri © 2017 (Noiz kontsultatua: 2020-05-09).
* ↑ «Cattedrale Santa Maria Assunta- Atri (TE) | Regione Abruzzo - Dipartimento Turismo, Cultura e Paesaggio» abruzzoturismo.it (Noiz kontsultatua: 2020-05-09).

## Ikus, gainera

* Eliza katolikoa
* Jasokundearen katedrala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2942549
* Multimedia: Duomo (Atri) / Q2942549
# Atrezzo

Atrezzoa (italieratik datorren hitza), antzezpenak eszenan edo zineko estudioan erabiltzen duen material multzoa da. Telebista estudioetan fikzioa ez diren saioetan ere (albistegiak, elkarrizketa-saioak, lehiaketak) atrezzo elementuak egoten dira halaber. Argazkilariaren estudioan ere atrezzo elementuak egon daitezke, erretratuetarako.
Atrezzo materialaz arduratzen den profesionala ere atrezzoa da.
Atrezzoetako materiala benetakoa izan daiteke. Aulki edo mahai batek benetakoa behar du, edo elementu zaharrak erabil daitezke garai bat berregiteko. Beste batzuetan, berriz, harri-kartoizko elementuak izaten dira, itxura emateko sortuak baina hutsak edo baliogarritasunik gabeak.

## Erreferentziak

* 1 2 «Mari Jesus Etxeberria, ETBn, Miramon estudioetan atrezzoa da. Zuzenbide ikasketak, lanean aritzen zen bitartean atera zituen, nahiz eta abog» Argia (Noiz kontsultatua: 2019-06-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La Importancia del Atrezzo en la Fotografía y 10 Claves para Sacarle Partido» dzoom (Noiz kontsultatua: 2019-06-05).
* ↑ «Antzezlanetarako atrezzoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2019-06-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q942297
* Multimedia: Theatrical props / Q942297
# Atributu (argipena)

Atributua erabilera ezberdinak dituen terminoa da:
* gramatikan, atributua sintaxiaren funtzioa da: aditz kopulatiboei laguntzen dien sintagma bat da eta, aldi berean berean, subjektuarekin batera dagoena.
* estatistikan, atributua aldagai kualitatiboaren sinonimoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61416983
# Artola

Artola Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Sunbillan sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 116 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %26,91.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254228
# Artomañako geralekua

Artomaña Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Urduña udalerrian kokatuta dagoena.
Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera

Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Castejon — Bilbo: 201,700 kilometro-puntua

## Historia

Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.
Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.
Geralekuan zerbitzua ematen zuten distantzia ertaineko zerbitzuak 2010eko urtarrilaren 1etik aurrera utzi zioten geralekuari; beraz, estazioa itxita dago teknikoki, nahiz eta sarekoa izan.

## Geralekua

Geralekua Artomaña iparraldean dago.

## Zerbitzuak

Ez dago zerbitzuak geralekuan.

## Etorkizuna

Ez dago etorkizuneko planik geraleku hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak

* ↑ «ABUAF - Tutera-Bilbo burdinbidea (Artomaña - geralekua)» www.abuaf.com (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).
* ↑ «Zaragozatik Iruñera eta Altsasura» web.archive.org 2011-01-15 (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
* ↑ Herri Lanen Memoria 1884
* ↑ Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideak

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
* Datuak: Q93345932
| | Urduña | Artomaña | Lezama | |
| Bilbo–Abando | | | | Castejon |
# Artondale (Washington)

Artondale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pierce konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. 13.641 biztanle ditu, 35,842666 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pierce konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1508649
# Artoisko konderria

    Artikulu hau Iparraldeko Frantziako estatu feudalari buruzkoa da; Frantziako eskualde historikoa gaitzat duena beste hau da: «Artois»
Artoisko konderria (frantsesez: comté d'Artois, nederlanderaz: graafschap Artesië) Erdi Aroko estatu feudala izan zen, 1384-1477/1482 bitartean Borgoinako dukeen esku, eta 1493-1659 bitartean Austriako Etxearen mende egon zena.

## Geografia

Iparraldean Flandriako konderriarekin zuen muga, ekialdean Flandria eta Hainautekin, mendebaldean Calaisko itsasartearekin eta hegoaldean Pikardiarekin. Hiri nagusiak Arras (Atrecht), Calais (Kales), Boulogne-sur-Mer (Bonen), Saint-Omer (Sint-Omaars), Lens eta Béthune ziren.

## Historia

1180an, Elisabet Hainautekoaren ezkonsari moduan, Frantziako koroak hartu zuen mendeko. Luis VIII.a Frantziakoak Roberto semeari utzi zion konderria; hau 1237an jabetu zen Artoisko lurrez. Oinordetzaren bitartez, 1384an Borgoinako dukeek jaso zuten konderria, eta 1493an habsburgotarren eskuetara pasa zen. XVI. mendetik aurrera Espainiako koroaren gutiziari aurre egin zion. 1659an, Pirinioetako Bakea sinatu ondoren, Frantziako eskualde bilakatu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016/03/25 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q778266
* Multimedia: County of Artois / Q778266
# Artomaña dorretxea

Artomaña dorretxea Amurrion (Araba) dagoen dorretxea da, estilo gotiko-errenazentistakoa, XIV. mendearen bukaeran eta XV.aren hasieran eraikia. 2018ko otsailaren 13an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, Arabako eskualde kantabriarreko dorreak monumentu-multzo sailkapenaren barnean.
Urduña haraneko kokaleku estrategikoa dago, Banderilla mendatearen ondoan, Zuia eta Kuartango, Urkabustaitzetik, Urduñarekin lotzen dituen bidean.

## Ezaugarriak

Dorretxeak oinplano angeluzuzena du (11 x 10 m inguru), ipar-hegora begira eta lau isurkiko teilatuak koroatua; hiru solairu eta ganbara bateko dorre honek mendebaldean du sarbide nagusia. Eraikina kareharri tuparritsuzko harlangaitzez eginda dago batez ere, bertako substratukoa; eskantzuak eta baoak, halere, tamaina handiko harlanduzkoak dira, oso ondo eskuairatu eta landutakoak, 45ºko okerdurarekin, horiek ere bertako kareharri tuparritsuzkoak. Beheko solairuari dagokionez, sarbide erdizirkular zabala dago aurpegi nagusian eta gezileiho-bikote oso garaiak eskuineko eta atzeko aurpegietan. Lehenengo solairuak sarbide erdizirkular garai edo balkoia eta leihatila arku-zorrotza ditu; horien gainean harburu-ilara bikoitza dago. Ezkerretara bi gezileiho daude, eta beste bat eskuinetara. Bigarren solairuak, bizitoki denak, leiho zorrotz samarra du, egun itxita dagoena; eskuinaldean, leiho biki zorrotza dago, hura ere itxia eta oso eraldatua (hari bikoitza baino ez da geratzen), bai eta zorrotz samarra den beste bat ere estalita; atzealdean, mota bereko beste bi leiho daude, horietako bat itxita dagoelarik, eta eskuinetara, konopio bikoitzekoa izan zitekeen (oso hondatuta dago) leiho bat eta gezileiho bat. Zertxobait berriagoak dira neurri handiagoko baoak, «ex novo» edo aurreko batzuk eraldatuz egin direnak. Bao hauek guztiak XIX. mende erdialdeko edo XX. mende hasierakoak izan litezkeen adreilu trinkoz daude eginda. Mendebaldeko fatxadan hainbat mentsula daude, bi mailatan lerrokaturik eta zurezko egituraren batekin loturik.
Mendebaldean kokatutako etxebizitzan geroko obrek ezkutatzen duten beste dorre bat dago. Micaela Portillaren arabera, zubi edo pasabide batek lotuko zituen eraikin biak.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).
* 1 2 Amurrio turismo webgunean.

## Ikus, gainera

* Mariaka dorretxea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65929458
# Artousteko aintzira

Artousteko aintzira (frantsesez: Lac d'Artouste) Bearnoko lakua da, Arriel menditik gertu dagoena.
Jatorri glaziarra duen iboi honek 0,56 km² eremua hartzen du. Pirinioetako Parke Nazionala gertu du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3215319
* Multimedia: Lac d'Artouste / Q3215319
# Artonges

Artonges Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Rhône-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aisne departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q677945
* Multimedia: Artonges / Q677945
# Azken afaria (eleberria)

Azken afaria liburua 2013.urtean kaleratu zen. Durangon, Madrilen eta Bilbon kokatzen da narrazioa. Xabier Montoiaren lanetan ohikoa den bezala, oso narrazio gordina eta kritikoa dugu eleberri hau. Liburuaren mamia epaiketa politikoak direla medio, euskal gazteek eta haien familiek pairatzen dituzten prozesu kafkiarrak eta bukaezinak dira.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Liburua lau ataletan antolatuta dago:
* "Bazkaria": ideologikoki jarrera desberdinak dituzten lau lagun bazkaltzeko Bilboko txoko batean biltzen dira. Une horretan ondoren nobelaren pertsonaia nagusia izango dena, EAJren aldeko pertsona da.
* "Gaua": hasierako bazkariaren partaide baten semea Ertzaintzak atxilotu du, antza kale borrokaz lotuta. Une horretan gurasoen sufrikarioa hasten da eta, halaber, haien aldaketa ideologikoaren prozesua, EAJ alderditik presoekiko elkartasuneko erakundetara. Semeak, kapituluaren amaieran, buruaz beste egiten du.
* "Gauaren gaua": atal gordinena eta, aldi berean, lirikoena. Gurasoek semerik gabeko bizitza batera ohitu behar dira.
* "Afaria": urteak aurrera joan ahala hasierako bi lagun elkar afaltzeko biltzen dira. Afari hori lagunarteko azkena izango da.

## Erreferentziak

* ↑ Rekondo, Hasier. (2013). «Azukrerik gabeko "errelatoa"» Berria (Noiz kontsultatua: 2018-01-18).
* ↑ Susa literatura. Azken afaria. (Noiz kontsultatua: 2018-01-18).

## Kanpo estekak

* : Liburuari buruzko elkarrizketa "Sautrela" saioan: http://www.eitb.eus/eu/bideoak/osoa/1815946/bideoa-azken-afaria-xabier-montoiaren-azken-eleberria/
* Azken afaria "Kritiken hemeroteka"n
* Datuak: Q16516411
# Azken Portu

Azken Portu Zarauzko auzo handienetakoa da; tamaina eta baita biztanleria aldetik ere. Herriko erdialdean dago kokatuta, mendebaldean Salbide eta Alde Zaharra eta ekialdean Zelai-Ondo eta Aritzbatalde auzoak mugakide dituelarik.
Sasoi batean nekazarien auzoa zena, 60ko hamarkadaz geroztik nekazari, langile eta etorkinen auzoa bihurtu zen, eta bertan eraiki zituzten langile-etxeetara bizitzera aldatutako herritarrek zein kanpotarrek errotik aldatu zuten auzoaren izaera.
Auzoko eraikin zaharrena Santa Klara komentua da.

## Jaiak

Abuztuaren 12an ospatzen da Santa Klara eguna, eta egun horren inguruan antolatzen dira jaiak, abuztuaren 10ean, 11n eta 12an.
Santa Klara, Azken Portu eta Aritzbataldeko (SKAPA) jai batzordeak edota komisiyuak antolatzen ditu jaiak.
2006az geroztik, gainera, abuztuko festak antolatzeaz gain, hilero ekitaldi bat antolatzea erabaki du jai batzordeak.

## Artea, kalean

Duela zenbait urtetik hona, Azken Portuko jai batzordea osatzen duten auzotarrek, abuztuko jaiak antolatzeaz gain, beste zenbait ekimen ere egiten dituzte. Nabarmenena, Azken Portuko hormak auzoari buruzko horma-irudiekin margotzea da, zenbait artistaren laguntzarekin. Honela, dagoeneko hainbat horma-irudi ikus daitezke auzoan, bertako kontuekin eta jendearekin lotutako marrazkiekin osatuta. Ekimen honekin, Azken Portu "arteari eta kolore guztiei zabaldutako auzoa" dela nabarmendu nahi dute bertakoek.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254573
# Azken auzi

Azken auzia edo guztien auzia kristautasunaren, zoroastrismoaren, judaismoaren eta islamaren arabera munduaren amaian Jainkoak egin beharreko epaiketa da; bertan gaiztoak eta zintzoak bereiziko dira, eta, hurrenez hurren, betiko galdu eta salbatu egingo dira.
Kristau teologian, ebanjelio guztietan azaltzen da, batez ere Mateorenean. Futuristen arabera, hildakoen berpizkunde eta Kristoren Bigarren Etorreraren ondoren izango da, preteristen ustez, berriz, jada gertatu da.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1821239
* Multimedia: Last Judgment / Q1821239
# Azken Trena (musika taldea)

Azken Trena Beran sortutako rock musika taldea da. 2017ko Banden lehiako finalista dira.

## Diskografia

* Zerotik (2017, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ Aneguria, Raust!, Azken Trena eta Akabu, Banden Lehiako lau finalistak. (Noiz kontsultatua: 2017-10-28).
* ↑ Azken trena taldeak diska aurkeztuko du Beran. (Noiz kontsultatua: 2017-10-28).
* ↑ Zerotik. (Noiz kontsultatua: 2017-10-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61362034