OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Abian

Abian Mañeruibarreko Zirauki udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
XIV. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Ziraukiko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak abiandarrak ziren. Ez dakigu non dagoen.

## Izena

Abian toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Abian

## Oharrak

* ↑ /aβ̞í.an/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Ikus, gainera

* Zirauki
* Mañeruibar
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113481773
# Abiarazte eta gelditze moduak aztertzeko gida

Abiarazte eta gelditze moduak aztertzeko gida, GEMMA gida izenez ezagunagoa, sistema automatizatu batean eman daitezkeen egoerak aurreikusteko irudikapen grafikoa da. GEMMA frantsesezko Guide d'Étude des Modes de Marche et d'Arrêt hitzen akronimoa da.
ADEPA (Ekoizpen Automatizatuaren Garapenerako Agentzia Nazionala) delako erakunde frantsesak garatu zuen. Gainera, GRAFCETak programatzeko oso baliagarria da.

## Ikus, gainera

* GRAFCET

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3100324
# Abias Judakoa

Abias Judakoa (hebreeraz: אביים‎, Aviyam, "Nire aita Jauna da" esan nahi duena) Daviden etxeko laugarren erregea eta Judako Erresumako bigarrena izan zen. Roboam eta Micaiahren semea zen eta K.a. 915 eta K.a. 913 bitartean gobernatu zuen William F. Albrighten arabera.
Abias errege bihurtu zenean Jeroboam I.ak gobernatutako Israeleko Erresumarekin etsaitasunak itzuli ziren, Semarayim mendian garaitu zuena, bere armada desagerraraziz, 500.000 soldadu hil baitziren. Judara zenbait herri erantsi zituen. Damaskoko Tab-Rimmonekin aliantza bat sinatu zuen, eta siriarrenganako bere hurbiltzeak hauen Juda eta Israelen arteko kontuetan jarraikako parte-hartzeen hasiera adierazi zuen.
Liburukoa baino osoagoa den biografia bat Iddo profetak idatzi zuen, baina testua galdu egin da. Abiasek lau emazte eta hogeita hamazortzi seme-alaba izan zituen, eta hil zenean bere arbasoekin batera lurperatua izan zen Jerusalemen. Bere seme Asa Judakoa izan zen bere oinordekoa.
* Datuak: Q273517
* Multimedia: Abijah / Q273517
# Abiatze (informatika)

Informatikan, abiatzea, hasieratzea edo abioa (ingelesez: bootstrapping, boot edo booting) konputagailua martxan jartzen denean abiatzen den prozesua da, BIOS memoriatik bideratuta. Prozesu horren ondorioz sistema eragilearen nukleoa (kernel) kargatzen da memorian, eta gailuak erabiltzeko prest geratzen dira.

## Abiatze-kargatzailea

Abiatze-kargatzailea edo -kudeatzailea (ingelesez: bootloader) programa sinple bat da, funtzio nagusitzat sistema eragilea memorian kargatzea duena. Hori lortzeko, normalean, urrats anitzeko abiatze-kargagailuak erabiltzen dira, zeinetan zenbait urrats sinple ematen dira sistema eragilea memorian kargatu ahal izateko.
Sistema memorian kargatzeaz ohiko funtzionamendurako beharrezkoak diren gailuen eta bestelako programen kontrolatzaileak (driver) kargatu ohi dira ere.
Linux sistema eragilean LILO edo Grub dira sistema eragilea memorian kargatzeko erabiltzen diren ohiko kargatzaileak.

## Erreferentziak

* ↑ Alegria, Iñaki. (2008). Linux : sistemaren eta sarearen administrazioa. (2. argit. (Debian eta Ubuntu). argitaraldia) Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 978-84-8438-178-5. PMC 863209419. (Noiz kontsultatua: 2021-12-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180256
* Multimedia: Booting / Q180256
# Abiadura muga

Abiadura muga edo abiadura terminala amaigabeko fluido batean mugitzen ari den gorputz batek indar iraunkorpean hartuko lukeen gehienezko abiadura da. Adibide argi bat nahiko altueratik erorketa librean erortzen ari den paraxutista batek hartzen duen abiadura muga da.

## Adibideak

* η likatasunezko fluido baten barneko isuri ez uher batean mugitzen ari den R erradioko esfera batentzat, abiadura muga Stokesen legeak adierazten du, erresistentziaren indarra, abiadurarekiko proportzionala dela dioena. Kasu horretan, abiadura muga honek emango luke:
$v_{\infty }={\frac {F}{6\pi \eta R}}$
* Isuri uher batean mugitzen ari den gorputz batentzat, non mugitzen ari den gorputzaren inguruan zurrunbiloak eratzen diren, marruskadura indarra v$^2$en araberakoa da eta presio aerodinamikoarekiko proportzionala da. Kasu horretan, abiadura muga honek emango luke:
$v_{\infty }={\sqrt {\frac {2F}{\rho AC_{d}}}}$
non
    F erortzen ari den objektuaren pisua den, erorketa librearen kasurako F = mg.
    C$_d$ Marruskaduraren koefiziente zinetikoa den.
    ρ objektua mugitzen den fluidoaren dentsitatea den.
    A mugimenduaren norantzarekiko zabaletarako norantzan dagoen objektuaren sekzioa den.

### Magnitude ordena

Erorketa librean doan gorputz batek, atmosfera batean, azeleratu egiten du grabitatearen ondorioz. Baina azelerazio hau geroz eta txikiagoa da, marruskadura indarra gehitu egiten baita abiadurarekin. Une bat heltzen da, non marruskadura indarra eta grabitatea berdinak diren, eta objektua abiadura iraunkorrean erortzen da. Erorketa librean erortzen ari den gizaki batentzat, posizio horizontalean eta gorputzadarrak luzaturik, abiadura muga, gutxi gora- behera, 55 m/sko da (200 km/h) eta ur tanta batentzat, gutxi gora-behera 9 m/s (32 km/h), bere tamainaren arabera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q614981
* Multimedia: Terminal velocity / Q614981
# Aitzinindoeuropera

Aitzinindoeuropera berreraikitako aitzin-hizkuntza da, aitzinindoeuroparrek hitz egingo zuketena, eta indoeuropar hizkuntzen arbaso komuna zatekeena. Indoeuropar hizkuntzen idatzizko lekukotasunik zaharrenak (hitita, sanskritoa, mizenikoa) K.a. XX-XV. mendekoak badira ere, bizpahiru mila urte lehenagoko aitzinindoeuropera berreraiki ohi da.
Aitzinindoeuroperako hainbat ezaugarri (hots sistema, morfologia, lexikoa, eta abar) ondorengo indoeuropar hizkuntzak elkarrekin erkatuz berreraiki dira, konparazio-metodoa erabiliz. Berreraikitako formak (eta ez lekukotutakoak) direla adierazteko asteriskoa erabiltzen da: *wódr̥ 'ura', *ḱwṓn 'txakurra', edo *tréyes '(gizonezko) hiru'.

## Erreferentziak

* ↑ Lakarra, Joseba. Ná-De-Ná. UZTARO, 31 - 1999, 15-84. orrialdeak, uztaro.eus (Noiz kontsultatua: 2022-11-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37178
# Aitzoaingo errepide lotunea

Aitzoaingo errepide lotunea Nafarroako Berriobeiti udalerriko autobide lotunea da.
A-15 eta PA-34 autobiak elkarrekin lotzen ditu.

## Historia

AP-15 autobidearen Noain eta Berriozar arteko zatia 1991n inauguratu zen. Hor sortu zen errepide lotunea.

## Autobiak edo Autobideak

* A-15 edo Nafarroako autobia (Noain ↔ Berriozar)
* PA-34 edo Iruñeko Iparraldeko sartzbidea (Iruña ↔ Berriobeiti)

## Erreferentziak

* ↑ http://camaradecomptos.navarra.es/imgx/informes/Todo9618.pdf
* ↑ (Gaztelaniaz) Angulo, Cristina. (1995-05-05). «Inaugurada la autovía de Leizaran tras seis años de obras bajo la sombra de ETA» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-05-30).
* ↑ http://camaradecomptos.navarra.es/imgx/informes/Todo9307.pdf
* ↑ (Gaztelaniaz) RIEZU, MIGUEL ÁNGEL. (2008-04-20). «Itínere saca a bolsa la Autopista de Navarra | Últimas noticias de la actualidad comarcal de Navarra en Diario de Navarra» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-05-30).

## Ikus, gainera

* Noain
* A-15
* PA-34

## Kanpo estekak

* Datuak: Q99980409
# Aitzoaingo geltokia

Aitzoain (lehen: Ainsoáin) Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geltoki zahar bat da, Berriobeiti udalerriko Aitzoain herrian kokatuta dagoena.
Gaur egun, Plazaolako bide berdearen barruan dago.

## Historia

Iruña-Donostia burdinbideko Plazaola eta Iruña–Hiria geltokien arteko zatia 1914ko urtarrilaren 19an inauguratu zen.
1953ko urriaren 13 eta 14 artean eginiko euriteen ondorioz burdinbidearen azpiegitura oso kaltetuta geratu zen (euste-hormak, lubetak, zubiak...). Jabea zen enpresak hainbat saiakera egin zituen tokiko erakundeekin, azpiegitura konpontzeko asmoarekin. Baina, negoziazio hauek ez zuten emaitzarik eman eta zerbitzua geldi geratu zen, uholdeek eragindako kalteak ez zirelako konpondu.
Dena den, trenak jarraitu zuen zenbait zerbitzu lokal egiten zazpi urtez, esate baterako Elduain eta Andoain artean egurra garraiatzeko. Honetako bidaia batean, trenak Andoaingo parrokoa zen Rosendo Rekondo harrapatu zuen, 1957ko uztailean. Azkenean, konpainiak burdinbidea kentzeko eta burdinbidea behin betiko ixteko baimena jaso zuen 1958ko irailaren 5ean. Ondorioz, geltoki hori behin betiko itxi zen.

## Egoera

Geltokia Iruña—Donostia burdinbidearen 8,2 kilometro-puntuan zegoen, 430 metroko altueran, Iruña–Iparralde eta Berriogoiti geltokien artean. Tartea bide bakarra da eta ez zegoen elektrifikatuta.

## Erreferentziak

* ↑ «Iruñetik Plazaolara, Andoainera eta Lasarterako burdinbidea» web.archive.org 2017-01-09 (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
* ↑ Kabexoi, Xabier. «Plazaolako trenako historia» www.plazaola.net (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
* ↑ «Geltokiko fitxa Euroferroviarios webgunean» euroferroviarios.net (Noiz kontsultatua: 2020-12-01).

## Ikus, gainera

* Aitzoain
* Iruña-Donostia burdinbidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103186676
| | Iruña–Iparralde | Aitzoain | Berriogoiti | |
| Iruña–Hiria | | | | Amara–Donostia |
# Aitzineko bokal itxi ez biribildu

Aitzineko bokal itxi ez biribildua, edo aitzineko bokal altu ez biribildua bokal soinu mota bat da mintzatuak diren hizkuntza gehienetan agertzen dena. Nazioarteko Alfabeto Fonetikoak [i] sinboloarekin adierazia da eta bere X-SAMPA ikurra i da.
Soinu hau ahoskatua izaten ahal da bokal hutsa bezala hizkuntza batzuetan, esaterako frantsesez chic erraiten da, euskaraz korapilo. Bestalde, beste hizkuntzetan iraupen luzearekin ahoskatua da, adibidez ingelesez meet (/iː/ ikurraren bidez adierazia da, diptongo tipi bat da).
Aitzineko bokal itxi ez biribildua /j/ hurbilkari sabaikariaren parekoa da. Hizkuntza zenbaitetan elkarren arteko txandakatzeak daude, adibidez frantsesez. Diptongoen transkribaketan ez-silabikotasun diakrotikodun [i̯] eta [j] soinu bera adierazteko erabiliak dira maiz.
Soinu hau adierazteko latindar alfabetoa erabiltzen duten hizkuntzek ⟨i⟩ letra erabiltzen dute. Hala ere, badira salbuespenak, hala nola ingeles ortografian letra hau /aɪ/ (adibidez: bite) edo /ɪ/ (esaterako: bit) hotsekin erkidetua da eta ⟨e⟩ ⟨ea⟩ ⟨ee⟩ ⟨ie⟩ edo ⟨ei⟩ idazkerek adierazten dute /i:/, adibidez scene, bean, meet, niece, conceive. Irlandar ortografian ⟨aí⟩ ⟨ei⟩ edo ⟨aío⟩ sekuentziak erabili daitezke /iː/ adierazteko..

## Ezaugarriak

Aitzineko bokal itxi ez biribilduak hurrengo ezaugarriak ditu:
* Bere garaiera itxia edo altua da. Honek esan nahi du mihia ahoaren sabaitik hurbil kokatzen dela, baina kontsonante bezala sailkatuko litzatekeen hersketarik sortu gabe.
* Bere atzekotasuna aitzinekoa da. Honek esan nahi du mihia ahoaren aurrealdean kokatzen dela, baina kontsonante bezala sailkatuko litzatekeen hersketarik sortu gabe.
* Bere biribiltasuna ez biribildua da. Honek esan nahi du ezpainak ez direla biribiltzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q320021
# Aitzingermaniko

Aitzingermanikoa indoeuroperaren germaniar adarraren aitzin-hizkuntza berreraikia da. Aitzingermanikoa aurre-aitzingermanikotik garatu zen hiru adarretan K.o. lehen milurtekoaren lehendabiziko erdialdeanː Mendebaldeko germanikoa, Ekialdeko germanikoa eta Iparraldeko germanikoa. Aitzingermanikoa definitzeko baliatu ohi den ezaugarria Grimm-en legea bete izana da, hots, oraindik ere indoeuropearen dialektoa zenean gertatu zitzaion hots-aldaketa multzo bat, denborarekin hizkuntza gisa bereizarazi zutenak.

## Erreferentziak

* Cercignani, Fausto. Indo-European ē in Germanic, Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung, 86/1, 1972, 104-110.
* Cercignani, Fausto. Indo-European eu in Germanic, Indogermanische Forschungen, 78, 1973, 106-112.
* Cercignani, Fausto. Proto-Germanic */i/ and */e/ Revisited, Journal of English and Germanic Philology, 78/1, 1979, 72-82.
* Kroonen, Guus (2013). Etymological Dictionary of Proto-Germanic. Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 11. Brill Academic Publishers. ISBN 978-90-04-18340-7.
* Lehmann, W. P. (January–March 1961). "A Definition of Proto-Germanic: A Study in the Chronological Delimitation of Languages", Language 37ː1, 67–74. doi:10.2307/411250
* Ringe, Donald A. (2006). From Proto-Indo-European to Proto-Germanic. Linguistic history of English, v. 1. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-955229-0.
* Voyles, Joseph B. (1992). Early Germanic Grammar. San Diego: Academic Press. ISBN 0-12-728270-X.

## Kanpo estekak

* W.P. Lehmann & J. Slocum (arg.) A Grammar of Proto-Germanic (Online version)
* Vladimír Orel (2003) A Handbook of Germanic Etimology. Brill
* Datuak: Q669623
# Aitzinindoeuropar mitologia

Aitzinindoeuropar mitologia aitzinindoeuroparrei lotutako mito eta istorioen multzoa da. Mito eta istorio horien zuzeneko lekukotasunik ez dagoen arren, indoeuropar herrien arteko praktika erlijioso eta jainkoen artean dauden antzekotasunetatik abiatuta berreraiki dira. Badirudi aitzinindoeuroparrek erlijio politeista zutela.
Antzinako mitologia haren zantzuak daude indoeuropar herrien erlijio eta hizkuntzetan, hipotesitzat mitologia hori nolakoa zen ondorioztatzeko bidea ematen dutenak, nahiz eta edozein xehetasun suposaketa baino ez den. Indoeuroparren arteko antzeko ohitura erlijiosoek herentzia erlijioso komun baten zantzuak eman ditzaketen arren, ez da segurua hala denik. Praktika horietako batzuk eboluzio prozesu paralelo batean agertuak izan daitezke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1401124
# Aitzinsolas

Aitzinsolasa edo atarikoa liburu baten edo beste edozein literatura lanaren hasieraren aurrean kokatzen den testu laburra da. Normalean liburuaren idazlea ez den beste pertsona batek idatzia izaten da eta idazlearen biografia laburra, haren alabantza, norbaiti esker ona, kritika, erreseina laburra edo geroago etorriko den testu nagusia hobeto ulertzeko argibideak bildu ohi ditu.
Idazkiaren argitaratze berriek beste aitzinsolas bat izan dezakete, edizio berriak aurrekoarekin dituen desberdintasunak azaltzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1358138
* Multimedia: Forewords / Q1358138
# Acobambako Ituna

Acobambako Ituna 1566ko abuztuaren 24an Espainia eta Vilcabamba erresumen artean Acobamba ibaiaren ertzean (gaur egun La Convencion probintzia, Cusco) sinatutako bake akordioa izan zen.
# Acocks Green

Acocks Green, Erresuma Batuko Birmingham hiriaren hego-mendebaldean dagoen auzo bat da, Mendebaldeko Midlands konderrian.
2011n 24.500 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* Zerrenda:Londresko auzoak
* Datuak: Q4674449
* Multimedia: Acocks Green / Q4674449
# Acokanthera

Acokanthera Apocynaceae familiako landare loredunak dira. Bost espezie daude barruan, Afrikan aurkitzen direnak, nahiz eta Acokanthera schimperi Yemenen ere aurki daitekeen. Bere zapan ouabaina izeneko glukosido kardiotoxikoa aurki daiteke. Elefantek ehizatzeko gezietan erabiltzen den pozoia oso ohikoa genero honetatik ateratzen da.

## Espezieak

* Acokanthera laevigata Kupicha
* Acokanthera oblongifolia (Hochst.) Benth. & Hook.f. ex B.D.Jacks.
* Acokanthera oppositifolia (Lam.) Codd
* Acokanthera rotundata (Codd) Kupicha
* Acokanthera schimperi (A.DC.) Schweinf.

## Erreferentziak

* ↑ Kinloch, Bruce.. (1988). The shamba raiders : memories of a game warden.. (Rev. ed. argitaraldia) Ashford ISBN 1-85253-035-9. PMC 59892296. (Noiz kontsultatua: 2020-08-29).
* ↑ Gould, George M. (George Milbry); Gould, George M. (George Milbry). (1905). A dictionary of new medical terms, including upwards of 38,000 words and many useful tables, being a supplement to "An illustrated dictionary of medicine, biology, and allied sciences.". London : Baillière, Tindall & Cox (Noiz kontsultatua: 2020-08-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1822458
* Multimedia: Acokanthera / Q1822458
* Espezieak: Acokanthera
# Acolman (udalerria)

Acolman Mexikoko udalerri bat da. Mexikoko estatuan kokatua dago. 2010ean 136.558 biztanle zituen 83,95 km²ko azaleran. Herriburua [[Acolman de Nezahualcóyotl (Acolman)|Acolman de Nezahualcóyotl]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1862947
* Multimedia: Acolman Municipality / Q1862947
# Acoelomorpha

Acoelomorpha lehenago Platyhelmintharen barruan sailkatzen ziren animalia phyllum bat dira. 2004an Jaume Baguña eta Marta Riutortek Bilateriaren barruan sailkatu dituzte. Har lau oso txikiak dira, baina ez dute hesterik. Janaria liseritzeko bakuolak eratzen dituzte hauen inguruan. Ez dute zelula epitelialik bakuola digestibo hauen inguruan. Beste animalia bilateral guztiek hesteak dituzte zelula epitelialekin lerrokatuak. Acoelomorpha gehienak guztiz itsastarrak dira, sedimentuaren inguruan bizitzen, plankton gisa igeri egiten edo algen gainean mugitzen. Estatokiste bat dute, baliteke grabitatearekin orientatzen lagundu ahal diena.
* Datuak: Q131486
* Multimedia: Acoelomorpha / Q131486
* Espezieak: Acoelomorpha
# Acoloithus

Acoloithus Zygaenidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Acoloithus falsarius da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Acoloithus basalis | daturik gabe |
| Acoloithus erythrozona | daturik gabe |
| Acoloithus falsarius | daturik gabe |
| Acoloithus flora | daturik gabe |
| Acoloithus giganteus | daturik gabe |
| Acoloithus isochrous | daturik gabe |
| Acoloithus novaricus | daturik gabe |
| Acoloithus opacus | daturik gabe |
| Acoloithus rectarius | daturik gabe |
| Acoloithus satanas | daturik gabe |
| Acoloithus totusniger | daturik gabe |
| Acoloithus trismegistos | daturik gabe |
| Acoloithus viridis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4674463
* Multimedia: Acoloithus / Q4674463
# Alajuela

Alajuela Costa Ricako hiria da, Alajuela probintziako hiriburua. Erdialdeko Haranean dago, San Josetik 20 kilometro mendebaldera. Herrialdeko hiri handienetan bigarrena da; 2014an 265.472 biztanle zituen. Bertan dago Juan Santamaría nazioarteko aireportua.

## Geografia
### Klima

Sabanako klima dauka, Aw Köppen klima sailkapenaren arabera.
Datu klimatikoak (Alajuela, Costa Rica) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 31.5 | 33.3 | 33.4 | 34.5 | 32.8 | 32.1 | 31.7 | 32.0 | 32.0 | 31.4 | 30.3 | 31.5 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 28.2 | 29.1 | 29.9 | 30.3 | 28.8 | 28.2 | 28.2 | 28.3 | 27.8 | 27.1 | 27.2 | 27.9 | 28.4 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 22.6 | 23.0 | 23.5 | 23.7 | 22.9 | 22.5 | 22.6 | 22.4 | 22.0 | 21.8 | 21.9 | 22.3 | 22.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 18.5 | 18.7 | 18.8 | 19.1 | 19.2 | 19.0 | 19.0 | 18.8 | 18.3 | 18.5 | 18.3 | 18.3 | 18.7 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 11.7 | 13.2 | 14.5 | 14.9 | 14.9 | 15.8 | 15.2 | 16.0 | 15.8 | 15.5 | 14.5 | 14.2 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 6.3 | 10.2 | 13.8 | 79.9 | 267.6 | 280.1 | 181.5 | 276.9 | 355.1 | 330.6 | 135.5 | 33.5 | 1971 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) | 3 | 3 | 5 | 10 | 23 | 22 | 20 | 22 | 26 | 25 | 17 | 8 | 184 |
| Eguzki orduak | 285.2 | 266.0 | 282.1 | 240.0 | 182.9 | 144.0 | 151.9 | 158.1 | 147.0 | 161.2 | 177.0 | 244.9 | 2440.3 |
| Hezetasuna (%) | 68 | 68 | 66 | 70 | 77 | 83 | 80 | 83 | 85 | 87 | 79 | 74 | 76.7 |
| Iturria (1): Deutscher Wetterdienst ||||||||||||||
| Iturria (2): NOAA (sun 1961–1990) ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Klimatafel von San José (Int. Flugh.) / Costa Rica. Federal Ministry of Transport and Digital Infrastructure (Noiz kontsultatua: 2017-12-16).
* ↑ Juan Santamaria Climate Normals 1961–1990. National Oceanic and Atmospheric Administration (Noiz kontsultatua: 2017-12-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37104
* Multimedia: Alajuela / Q37104
# Alakanuk (Alaska)

Alakanuk (Alaska erdialdeko yupikeraz: Alarneq) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Kusilvak Census Arean kokatuta dago, Alaska estatuan. 756 biztanle ditu, 102,494004 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Alaska Native Place Names | Alaska Native Language Archive. (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79334
* Multimedia: Alakanuk, Alaska / Q79334
# Alakrana

Alakrana Bermeon egoitza duen atunontzia da, ospetsua 2009 urteko urrian Somalia inguruko urtean jasan zuen bahiketarengatik.
Alakrana atunontzi izozkailuduna da, basea Bermeon duena. Echebaster fleet konpainiarena da eta 2005an uretaratu zen lehen aldiz. Garaiko azken berrikuntza teknologikoak ditu eta bere balioa 30 milioi euro ingurukoa da.

## Alakranaren bahiketa

2009ko udazkenean Indiako ozeanoan piratek Alakrana atunontzia bahitu zuten. Bahiketa 2009ko urriaren 2an hasi zen eta 47 egunez Somaliako kostaldean bahiturik izan ondoren, Alakrana eta bertako marinelak askatu egin zituzten azaroaren 17an.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Los piratas exigen por el 'Alakrana' más del millón de euros pagado por el 'Playa de Bakio', elcorreodigital. 2009-10-06.

## Ikus, gainera

* Playa de Bakio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5133648
# Alaken

'Alaken Alaken' 1994an Donostian argitaratu zen gabon-kanta da. Aita Donostiak Hazparnen jasotakoa. gabon kanta honetan, artzainei buruzko jardunez eta lanez hitz egiten da eta garai hartan zuten garrantzia, adierazi eta aldarrikatzen du.

## Hitzak

Horrela dago jasota Alaken abestia, ahozko kantutegitik hartutako partituratik.
Alaken, alaken, ala pikula tun paire, errespunde la pikula tunpa Jesus Maria Jainkoa zen.
(bis) Adizkideok! Ikusi duzue zelai horietan artzaia, artzai txiki, artzai handi, artzai mutur leuna.
Alaken, alaken...
Lo leri lelo, goxo dek goxo, neguan etxe txokoa. (bis) Gaur jaio da, gaur, Jesus Haurtxoa. Lo leri lelo, hiru errege izar baten arrastoan. Lo leri lelo, tranka, trankatran, hirurak zaldiz badoaz.
Alaken, alaken...
"Iru errege ziran , Mago jakintsuak, Jesus adoratzera Belenen sortuak. Meltxor, Kaxpar, Baltaxar ziran bere izenak, intzentsua ta mirra eskeñi dutenak. Iru errege datoz
kale nagusitik
tripak ardoz beteta
ezin egon txutik.
Meltxorre'k eltzen diyon
Kasparr'i besotik
ez muturrez aurrera
eroiziagatik."

## Erreferentziak

* ↑ «Euskal kantutegia - Eusko Ikaskuntza» www.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-22).
* ↑ Alaken - Euskal Folklorea (letrarekin ). YukiPunki. Youtube (Noiz kontsultatua: 2022-12-22).
* ↑ Xirula mirula. (1984). Alaken. Elkar. Xirula Mirula: gaia - Youtube (Noiz kontsultatua: 2022-12-22).

## Ikus, gainera

* Olentzero
* Gabon kanta
* Kategoria:Euskal gabon kantak

## Kanpo estekak

* Gabon-kantak Ahotxak.eus (100dik gora grabazio).
* Datuak: Q115864905
# Alajuela probintzia

Alajuela probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Alajuela) Costa Ricako probintzia bat da. 9.757,53 km²ko azalera du eta 2011ko erroldaren arabera 848.146 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa

Alajuela probintzia 16 kantoitan eta 114 barrutitan banatuta dago:
* Alajuela (Alajuela)
* San Ramón (San Ramón)
* Grecia (Grecia)
* San Mateo (San Mateo)
* Atenas (Atenas)
* Naranjo (Naranjo)
* Palmares (Palmares)
* Poás (San Pedro de Poás)
* Orotina (Orotina)
* San Carlos (Quesada)
* Zarcero (Zarcero)
* Sarchí (Sarchí Norte)
* Upala (Upala)
* Los Chiles (Los Chiles)
* Guatuso (San Rafael)
* Río Cuarto (Río Cuarto)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q502188
* Multimedia: Alajuela Province / Q502188
# Alaka

Alaka bi azal elkartzen direnean, bereziki xafla edo plantxetan, ertz bizirik izan ez dadin egiten den azal zeiharra da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1397389
* Multimedia: Chamfer / Q1397389
# Alaka zaldi

Alaka zaldia , edo Alaka ponia Turkiako bertako zaldi arraza moderno bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sarzten da.
Bere jatorria Armeniar zenbait zaldietan dago, bertako zaldiekin gurutzatuta.
Tamainaz nahiko zaldi txikia da, orbain askorekin ilajean. Belaunen gainean zuriuneak ditu. Izaeraz lasaia da.
Bere jatorrizko eskualdea, herrialdearen ipar-ekialdeko muturrean dago, Armeniarekiko mugatik gertu, Ardahan probintzian.

## Erreferentziak

* ↑ [Porter et al. 2016] (en) Valerie Porter, Lawrence Alderson, Stephen J.G. Hall et Dan Phillip Sponenberg, Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding, CAB International, 9 mars 2016, 6e éd., 1 107 p. (ISBN 1-84593-466-0, OCLC 948839453)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30765778