# Txillardegi Liburutegia (bertsoak)

Txillardegi Liburutegia bertso sorta bat da, Unai eta Beñat Gaztelumendi bertsolariek 2021an egin zutena.
Txillardegiren heriotzaren 10. urteurreneko ekitaldi nagusian plazaratu zuten bertso-papera 2021ko urtarrilaren 15ean, Donostiako Antigua auzoan haren omenez Mikel Herrero artistak egindako horma irudiaren aurrean, dozenaka lagunek inguratuta.

## Txillardegiren ekarpena

Jose Luis Alvarez Enparantza, Txillardegi goitizenaz ezagunagoa, donostiar ingeniari, hizkuntzalari, idazle eta politikaria izan zen.
Haren eragina hainbat arlotan nabari da:
* Hizkuntzalaritzan, euskara batua sortzearen bultzatzaile nagusietako bat izan zen,
* Literaturan berrikuntza nabaria ekarri zuen Leturiaren egunkari ezkutua eleberriarekin, euskal nobelagintza modernoaren sorreratzat hartzen baita. Haren bidez iritsi zitzaien euskal letrei artean modan zegoen existentzialismoa.
* Soziolinguista aitzindaria izan zen Txillardegi. Hizkuntza estandarraren beharrezkotasuna defendatu, soziolinguistikan eredu matematikoa aplikatu, eta soziolinguistikaren eta politikaren arteko lotura azpimarratu zuen.
* Frankismoari aurre egiteko asmoz, Ekin eta ETAren sorreran pisu ideologiko handiaz parte hartu zuen (geroago 1967an atera zen ETAtik). Herri Batasunaren eta Aralarren sorkuntzan ere parte hartu zuen.
* Donostiari buruz bi liburu idatzi zituen: Antigua 1900 (1991, Kutxa) eta Santa Klara, gure uharte ezezaguna (2004, Kutxa). Saiakera historikoak dira Donostiako Antigua auzoaren eta Santa Klara uhartearen historia azaltzen duena.

## Eskaria

Donostiako Udal Liburutegiari Txillardegiren izena jartzeko eskaria da, bertsotan. Donostiako kale izendegiaren errepasoa egiten dute, Txillardegiri beste hainbati egin moduko aitortzarik egin ez diotela erakusteko. Hori garbi ikusten da bertso hauetan:
| « | [...] Etorbide zabala da Isabel II.a / Karlos I.a ez da ez periferia / Maria Kristinak dauka bere jauregia / eta Txillardegik non du liburutegia? [...] Zein da Donostiaren iruditegia? / zeinen izena dugu, zeinen aurpegia / justua izan dadin gure izendegia / Txillardegik behar du liburutegia. | » |
* "Txillardegi Liburutegia"
Txillardegiren ekarpenen maila ikusita bertsoetan konparazio batzuk egiten dute. Horrela, Donostian Txillardegi donostiarrak ez dauka kalerik baina bertsoetan aipatzen diren beste hauek badute:
* Cadizko 1812ko konstituzioa
* Isabel II.a Borboikoa eta Maria Kristina Borboikoa Espainiako erreginak
* Karlos I.a errege nafarra edo Karlos I.a Espainiakoa
* Juan Urbieta militar hernaniarra eta Tomas Zumalakarregi jeneral karlista
* Esteban Garibai arrasatear kronikari eta historialaria
* Kristobal Kolon nabigatzaile eta kartografoa
* Mandasko Dukea politikari eta historialaria
* Jose Matía Calvo euskal enpresari aberatsa
* Artzain ona, Kristo eta San Martin pertsonaia erlijiosoak
* Tomas Gros arkitektoa
* Pio Baroja idazlea
* Londres, Madril, Frantzia hiri edo herrialdeak
* Xalbador, Txirrita eta Bilintx bertsolariak

## Bertsoak

Hauek dira 8 bertsoak:
1.Donostian kaleei zuzendu begia: gaur Duque de Mandasen hasten da Egia Konstituzio plazan ze erromeria ta Txillardegik non du liburutegia?
2.Urbietan erosten nuen loteria Garibain saltzen zuten zenbait lentzeria Colonek kale bat du hau da miseria ta Txillardegik non du liburutegia
3.Etorbide zabala da Isabel IIa Karlos lehena ez da ez periferia Maria Cristinak dauka bere jauregia ta Txillardegik non du liburutegia
4.Londresek hotel bat du hori da egia Madril etorbidea ez da huskeria Frantzia paseoa Grosen arteria ta Txillardegik non du liburutegia
5.Zumalakarregin da anbulategia Matia kalera joan ohi da gaztedia Pio Barojarena da kiroldegia ta Txillardegik non du liburutegia
6.San Martinen zegoen lehenago feria Artzai Onak zainduko du arditegia Urgullen kristo zahar bat dago eskegia ta Txillardegik non du liburutegia
7.Xalbadorrek kale bat dauka zilegia “Bertsolari Txirrita” ze izen heavya Bilintxek kale bat du, bueno ez, erdia ta Txillardegik non du liburutegia.
8.Zein da Donostiaren iruditeria noren izena dugu noren aurpegia juxtua izan dadin gure izendegia Txillardegik behar du liburutegia

## Erreferentziak

* 1 2 «Gaztelumenditarren bertso jarriak Donostiako izendegia gaitzat hartuta» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-09).
* ↑ Aperribai, Julen. ««Zauria orbaintzeko» eskea» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-03-09).
* ↑ Gerindabai. (2022-01-16). «Gerinda Bai: TA TXILLARDEGIK NON DU LIBURUTEGIA? UNAI GAZTELUMENDIREN BERTSO SORTA EDERRA» Gerinda Bai (Noiz kontsultatua: 2023-03-09).
* ↑ Zabala, Edu. (2022-01-15). Ta Txillardegik nun du liburutegia? Beñat eta Unai Gaztelumendiren bertso sorta ederra.. Youtube (Noiz kontsultatua: 2023-03-09).
* ↑ Etxebarria Bilbao, Jose Ramon. (2020). Komunikazioa euskaraz ingeniaritzan (Bigarren argitalpena zuzendua). Udako Euskal Unibertsitatea, 12 or. PMC 1222923008. (Noiz kontsultatua: 2021-11-30).
* ↑ Petxarroman, Iñaki. ««Arraunlari bat jarri zen kapitainaren aulkian» "Euskara batuaren eraikuntzari Txillardegik egindako ekarpena (...)"» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-01-12).
* ↑ «Leturiaren egunkari ezkutua. Txillardegi», Euskal Literaturaren Hiztegia.
* ↑ Ugarte Irizar, Itziar. «Literaturan ere lorratza» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-01-13).
* ↑ Etxaniz Iriondo, Maider. (2016). «Joseba Leturia kalekume agnostikoa» Uztaro: giza eta gizarte-zientzien aldizkaria (Uztaro 99): 51–112. ISSN 1130-5738. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).
* ↑ Txillardegi., Álvarez Enparantza, José Luis,. (1994). Soziolinguistika matematikoa. Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 84-86967-58-9. PMC 907371297. (Noiz kontsultatua: 2021-10-16).
* ↑ Alvarez Enparantza, Jose Luis (Txillardegi). (2010). Hacia una socio-lingüística matemática. Euskal Soziolinguistika Institutua ISBN 8460737675. PMC 433119180. (Noiz kontsultatua: 2019-02-15).
* ↑ Larresoro.. (1993). Antigua 1900. Caja Gipuzkoa San Sebastián PMC 33428312. (Noiz kontsultatua: 2021-10-16).
* ↑ (1929-2012), Txillardegi,. (2004). Santa Klara, gure uharte ezezaguna. Kutxa Fundazioa = Fundación Kutxa ISBN 84-7173-448-6. PMC 863171678. (Noiz kontsultatua: 2021-10-16).
* ↑ Aperribai, Julen. «Donostiako Udalari Txillardegi ofizialki aitortu dezan eskatu diote Antiguan, «zauria orbaindu» dadin» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-03-09).
* ↑ «Bisiten Analisia Wikipedia. Txillardegi.» pageviews.wmcloud.org (Noiz kontsultatua: 2023-03-23).

## Ikus, gainera

* Txillardegi
* Txillardegi etxea
* Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena

## Kanpo estekak

* Ta Txillardegik nun du liburutegia? Beñat eta Unai Gaztelumendiren bertso sorta ederra. (2022-01-15). Edu Zabala Youtube
* «Gerinda Bai: TA TXILLARDEGIK NON DU LIBURUTEGIA? UNAI GAZTELUMENDIREN BERTSO SORTA EDERRA» Bideoa: 2022ko urtarrilaren 15an Unai eta Beñat Gaztelumendi bertsolariak bertso sorta kantatzen..
* Datuak: Q117034839