OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maratoi mistoa errelebotan

Maratoi mistoa errelebotan ibilketa atletikozko maratoi-lasterketa 2024ko Udako Olinpiadetan lehengoz antolatu den maratoi-distantziako errelebo mistozko lasterketa da.
World Athleticsek eta Nazioarteko Batzorde Olinpikoak 2023ko apirilean aurkeztu zuten lasterketa. Lasterketaren distantzia 42.195 kilometrokoa da. Erreleboan bi atleta aritzen dira, gizon bat eta emakume bat.
Atleta bakoitzak bi zati egin behar ditu ibilbidean, ordena honetan txandakatuz: gizonezkoak 11,45 km, emakumezkoak 10km, gizonezkoak 10km, emakumezkoak 10,745 km.
Lehen lasterketa, Parisko 2024 Olinpiar Jokoetarako kalifikatzaile gisa balio izan zuena, Antalyan, Turkian, antolatu zen 2024an Walking Team Atletismoko Lasterketen Munduko Txapelketan. Ekitaldi berri hau eztabaidagarria da – batzuek kritikatu, baina beste batzuek onartzen dute, erreleboek erritmoan eta kokapenean eragiten duten aldaketagatik. Olinpiar Jokoetan 50 km-ko lasterketa ordezkatzeko sartu zen.<ref name="auto">

## Erreferentziak

* ↑ «New Olympic marathon race walk mixed relay for Paris 2024 revealed» www.insidethegames.biz April 8, 2023.
* ↑ Luca Lovelli. (16 Oct 2023). What's new at Paris 2024? The marathon race walk mixed relay. .
* ↑ «New Olympic race walking event revealed | PRESS-RELEASES | World Athletics» worldathletics.org.
* 1 2 Taylor, Tony. (May 19, 2023). The End of Race Walking?. .
* ↑ «New Olympic race walking event revealed | PRESS-RELEASES | World Athletics» worldathletics.org.

## Kanpo estekak

* World Athletics Competition page
* MUNDUKO IBILALDI-TALDEKO TXAPELKETAK IAAF-EN LASTERKETAK - GERTAKARIAK ETA ZIFRAK
# Marauri

Marauri Trebiñuko Konderriko herria da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 12 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Marauriko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 10 | 10 | 10 | 9 | 13 | 14 | 13 | 12 |

## Garraio

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 16 | Armentia T. Trebiñu | Arluzea • Markiz • Saseta • Urarte • Paritza • Lañu • Albaita • Fuidio • Faidu • Mesantza • Samiano • San Martin Galbarin • Torre • Argote • Axarte • Agilu • Marauri • Ogeta • Saratsu • Pedruzo • San Vicentejo • Imiruri • Uzkio | Armentia T. Trebiñu |

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Marauriko euskal toponimiari buruzko artikulua
* Datuak: Q12263006
# Maraton

Maraton (grezieraz: Μαραθών, Marathôn) Greziako Atika eskualdeko ipar-ekialdeko kostaldeko udalerri garrantzitsu bat da. 2001eko erroldaren arabera 8882 biztanle ditu.
Bere ipar muturrean babestua dagoen eta Penteliko mendiaren hegoaldetik igarotzen den errepide baten bidez Atenasekin lotuta dagoen badia sakon baten luzera osoan zehar dagoen lautada luze eta emankor bat kontrolatzen du.
Bertan, Miltziades buru zutela atenastar eta platearrek pertsiarrak garaitu zituzten K.a. 490ean Maratongo guduan.

## Biztanleria

| Urtea | Hiria | Udal-unitatea | Udalerria |
| 1981 | 4.841 | - | - |
| 1991 | 5.453 | 12.979 | - |
| 2001 | 4.399 | 8.882 | - |
| 2011 | 7.170 | 12.849 | 33.423 |

## Ikus, gainera

* Maratoi (lasterketa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q212150
* Multimedia: Marathonas / Q212150
# Macrocystidia cucumis var. latifolia

Macrocystidia cucumis var. latifolia Marasmiaceae familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena

Kapela: 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa. Haragi gutxikoa, kanpai itxurako zabaldua, titi kamutsarekin, marroia edo gaztaina ilun kolorekoa, ertzean argiagoa eta arreagoa erdigunean; horia eguraldi lehorrarekin; tomentudun samarra, orriak zeharrargitsuak dira erdigune alutazeoraino.
Orriak: Sabeldunak, pixka bat itsatsiak, estu, zurbilak, gero laranja-arrosa kolorekoak.
Hanka: 4 eta 7 cm bitarteko garaierakoa eta 0,3 eta 0,7 cm bitarteko diametrokoa. Liraina, erraz bereizten dena, zilindrikoa, oinarrira mehetua, kartilaginosoa, muindun-barrubetea, amaieran barnehutsa. Arre iluna edo marroia, tomentuduna, argiagoa eta pruina gehiagorekin goialdean.
Haragia: Arrexka, angurriaren usain tipikoarekin eta gero sardinzarrena.
Etimologia: Cucumis epitetoa latinetik dator, sandia esan nahi duen “cucumis” hitzetik. Bere usain tipikoagatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Macrocystidia Cucumis-aren latifolia aldaera da, kapelaren gorri-horiagatik bereizten dena eta forma tipoan aurkitzen ez diren ildaska oso nabariengatik.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Basoetan, larreetan; gregarioa.

### Banaketa eremua

Europa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 261 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Macrocystidia cucumis var. latifolia, Danmarks Svampeatlas

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108649298
# Macrocheira kaempferi

Japoniar karramarro erraldoia (japonieraz: タカアシガニ , takāshigani, lit. "Hanka luzetako karramarroa") (Macrocheira kaempferi), Brachyura infraordenaren krustazeo dekapodoa da. Armiarma karramarroaren taldekoa da. Bere ezaugarri nagusiak hauek dira: oskol triangeluarra eta hanka luzeak; bere lau metroko hanken luzera kontutan hartuta inoiz izan den artropodo luzeena dela esan daiteke, Arthropleura baino gehiago zeren eta azken honek hiru metro baititu.

## Ezaugarriak

Karramarro hau Ozeano Barearen ur sakonetan bizi da, Japoniako kostaldetan. Itsua da baina, aldiz, entzumena zorrotza du; gainera itsas azpiko soinu-uhinen aurrean oso ile sentiberak ditu eta horri esker, entzuten ez dituen soinu uhinak atzeman ditzake. Laranja kolorekoa da, puntu zuriekin hanketan.
Bizi den munduko artropodo handiena da. Hankek bi metro baino gehiago ditu; hori gehi gorputz txikiaren tamainua lau metroko diametroa ematen dio. Bere pisua 20 kilo baino gehiagokoa da. Entzerratuta 70 urte inguru bizi daiteke baina, askea dagonean, ehun inguru ere.
Haginak dituzten hankak besteak baino luzeagoak dira. Hagin horiek oso indartsuak dira; krokodiloen masailezurrekin konparatuak izan dira. Depredatzaileengandik haren burua defenditzeko, bestetik, antikoagulante baten dosi txikiak injekta dezake.
Kamuflatzeko ahalmen handia du. Askotan itsasoan dauden gauzetan itsasten dira eta haien koloreak hartzen dituzte.

## Erreferentziak

* ↑ «Japanese Spider Crabs Arrive at Aquarium». Oregon Coast Aquarium.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q273655
* Multimedia: Macrocheira kaempferi / Q273655
* Espezieak: Macrocheira kaempferi
# Macrocossus

Macrocossus Cossidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Macrocossus rudis da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Macrocossus caducus | daturik gabe |
| Macrocossus coelebs | daturik gabe |
| Macrocossus grebennikovi | daturik gabe |
| Macrocossus rudis | daturik gabe |
| Macrocossus sidamo | daturik gabe |
| Macrocossus sidano | daturik gabe |
| Macrocossus toluminus | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13911410
* Multimedia: Macrocossus / Q13911410
* Espezieak: Macrocossus
# Mayfair (Kalifornia)

Mayfair Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fresno konderrian dago, Kalifornia estatuan. 4.831 biztanle ditu, 1,340442 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Fresno konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14683295
# Mayfield (Kansas)

Mayfield Kansasko hiri bat da. Sumner konderrian kokatua dago. 2010ean 113 biztanle zituen, 0,27 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sumner konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q657644
# Mayfield (Kentucky)

Mayfield Kentuckyko hiri bat da. Graves konderrian kokatua dago. 2010ean 10.024 biztanle zituen, 17,85 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Graves konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1012364
* Multimedia: Mayfield, Kentucky / Q1012364
# Mayfield (Midlothian)

Mayfield, Eskoziako komunitate bat da, Midlothian konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6797153
* Multimedia: Mayfield, Midlothian / Q6797153
# Mayfair Witches

Anne Rice's Mayfair Witches, edo soilik Mayfair Witches, estatubatuar telesail dramatikoa da, Esta Spaldingek eta Michelle Ashfordek AMCrako sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Rowan Mayfair protagonista neurokirurgialari gazte eta intuitibo bat da. Sorgin familia bateko oinordekoa dela jakitean, bere botere berriak ezagutu eta bere senideak belaunaldiz belaunaldi jazarri duen presentzia ilun bati egin beharko dio aurre.

## Aktoreak

* Alexandra Daddario : Dr. Rowan Fielding
* Tongayi Chirisa : Ciprien Grieve
* Jack Huston : Lasher
* Harry Hamlin : Cortland Mayfair
* Annabeth Gish : Deirdre Mayfair
* Beth Grant : Carlotta Mayfair
* Erica Gimpel : Ellie Mayfair
* Jen Richards : Jojo

## Erreferentziak

* ↑ «Mayfair Witches» Berria 2023-02-25 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113518826
# Mayfield (Edinburgh)

Mayfield, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren hegoaldean dagoen auzo bat da. Erdigunetik milia batera dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6797147
# Mayfield (Ohio)

Mayfield Ohioko herri bat da. Cuyahoga konderrian kokatua dago. 2010ean 3.460 biztanle zituen, 10,23 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cuyahoga konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2604968
* Multimedia: Mayfield, Ohio / Q2604968
# Mayfield (Pennsylvania)

Mayfield Pennsylvaniako borough bat da. Lackawanna konderrian kokatua dago. 2010ean 1.807 biztanle zituen, 6,34 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lackawanna konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1181844
* Multimedia: Mayfield, Pennsylvania / Q1181844
# Mayfield (Cork konderria)

Mayfield, historikoki Ballinamought (irlanderaz Baile na mBocht, Txirotasunaren Herria esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork hiriaren ipar-ekialdean dagoen eremu edo auzunea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4289184
* Multimedia: Mayfield, Cork / Q4289184
# Mayfield (New York)

Mayfield New York estatuko herri bat da. Fulton konderrian kokatua dago. 2010ean 832 biztanle zituen, 2,35 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Fulton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6797156
* Multimedia: Mayfield, New York / Q6797156
# Mainland (Orkadak)

Mainland uhartea (ingelesez: Mainland, Eskoziako gaeleraz: Mòr-thìr, norvegieraz: Megenland, Hrossey) Orkadak uhartediko uharte handiena da. 2013ko erroldaren arabera 17.162 biztanle ditu eta uhartediko hiriburua den Kirkwall bertan dago.

## Etimologia

Norvegiarrek Megenland (gerora Mainland bihurtu dena) izena ezarri zioten, "lurralde nagusia" esan nahi du. Hrossey izena ere erabili zuten, "zaldien uhartea".

## Geografia

Uhartearen ipar-mendebaldean itsaslabarrak daude baina lurraldeak apalki beherantz jotzen du hego-ekialderantz. Bi badia edo loch ditu, Stennes eta Harray. Punturik garaiena Mid Hill (271 m) da.
Bi udalerritan banatzen da uhartea, Kirkwall (7.405 biztanle) eta Stromness (1.758 biz). Hirugarren asentamendu txiki bat ere badago, Finstown.

### Klima

Datu klimatikoak (Kirkwall, 26 m, 1981-2010, muturrekoak 1951-) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 12.2 | 12.8 | 18.9 | 18.3 | 22.0 | 22.8 | 25.6 | 24.8 | 22.8 | 19.4 | 14.5 | 12.8 | 25.6 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 6.4 | 6.4 | 7.6 | 9.5 | 12.0 | 14.0 | 15.9 | 16.0 | 14.1 | 11.4 | 8.6 | 6.8 | 10.7 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.9 | 1.7 | 2.4 | 3.8 | 5.6 | 8.1 | 10.2 | 10.3 | 8.8 | 6.7 | 4.2 | 2.3 | 5.5 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | −7.8 | −7.0 | −6.8 | −4.9 | −2.1 | 1.0 | 3.4 | 3.7 | 0.5 | -1.6 | −5.5 | −7.6 | −7.8 |
| Euria (mm) | 109.7 | 93.3 | 95.7 | 60.3 | 48.0 | 52.7 | 57.4 | 66.3 | 95.3 | 126.0 | 126.0 | 107.8 | 1038.5 |
| Euri egunak (≥ 1.0 mm) | 20.1 | 16.8 | 17.9 | 13.4 | 10.6 | 10.7 | 11.6 | 12.5 | 16.2 | 19.6 | 20.8 | 18.5 | 188.7 |
| Eguzki orduak | 32.2 | 59.3 | 98.2 | 136.8 | 190.0 | 148.6 | 132.2 | 129.7 | 105.3 | 75.8 | 40.1 | 24.5 | 1172.4 |
| Iturria (1): Met Office ||||||||||||||
| Iturria (2): Royal Dutch Meteorological Institute/KMNI ||||||||||||||

## Historia

Uhartearen mendebaldean Neolito garaiko aztarnak aurkitu dira, bai eta piktoen hainbat eraikuntza ere. Neolito garaikoek garrantzia berezia dute eta UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen 1999an.
IX. mendean bikingoek okupatu zuten Orkada uhartedi guztiarekin batera eta Norvegiako koroaren menpe egon zen harik et XV mendean Eskoziarrek eskuratu zuten arte.

## Ondasun nabarmenak

* Orkadetako bihotz neolitikoa (Gizateriaren Ondarea)
* Kirkwall.
* Stromness.
* Earlaren jauregia (Kirkwall).
* St Magnus Katedrala (Kirkwall).
* Yesnaby.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) UKMO. Kirkwall 1981–2010 averages. .
* ↑ (Ingelesez) KNMI. Kirkwall Extremes. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q148749
* Multimedia: Orkney Mainland / Q148749
# Mainlander

Mainlander 2021ean Azpeitian hainbat musikari beteranok sorturiko taldea da. Izena Philipp Mainländer filosofoaren omenez ezarri zioten taldeari.

## Diskografia

* Mainlander (2022, autoekoiztua)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Mañeru, Txema. (2022-05-23). «Mainlander: “Mainlander” (Gaztelupeko Hotsak)» RockinBilbo (Noiz kontsultatua: 2022-10-11).
* ↑ «Mainlander» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114595666
# Mainleus

Mainleus Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Kulmbach (barrutia)|Kulmbach]] barrutian. 2014an 6.478 biztanle zituen 49,42 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q304916
* Multimedia: Mainleus / Q304916
# Mainhardt

Mainhardt Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, [[Schwäbisch Hall (barrutia)|Schwäbisch Hall]] barrutian. 2014an 5.838 biztanle zituen 58,69 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q81038
* Multimedia: Mainhardt / Q81038
# Mainhausen

Mainhausen Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, [[Offenbach (barrutia)|Offenbach]] barrutian. 2014an 8.976 biztanle zituen 17,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q622274
* Multimedia: Mainhausen / Q622274
# Mainichi Shimbun

Mainichi Shimbun (japonieraz: 毎日新聞, euskaraz: «eguneko berriak») japoniar egunkaria da, herrialdeko nagusienetariko bat dena. 1872an sortua, kontinententeko zaharrenetariko bat da. Eguneko edizioa 3,94 milioi alekoa eta arratsaldekoa 1,61 mililoi alekoa (2005) izanda, herrialdeko egunkaririk zabalduenetariko bat da (lehendabizikoa Yomiuri Shimbun da). The Mainichi Newspapers Co., Ltd (japonieraz: 株式会社毎日新聞社, Kabushiki-gaisha Mainichi Shinbunsha) enpresak argitaratua, Pulitzer Sari bat eskuratu duen japoniar enpresa bakarra da.
Egunkariak ideologikoki «liberal eta ezkertiar»tzat du bere burua, lehiakideek azaldutako beste korronte ideologiko batzuen aldean.

## Erreferentziak

* ↑ Roman Cybriwsky (2011). Historical Dictionary of Tokyo, The Scarecrow Press, 161. orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1136866
* Multimedia: Mainichi Shimbun / Q1136866
# Mary Galway

Mary Galway (Down Konderria, Irlanda, 1864 - 1928ko irailaren 26a) sindikalista eta sufragista irlandarra zen.

## Biografia

Mary Galway Moiratik hurbil jaio zen, Down Konderrian, non lau ahizpekin batera hazi baitzen. Gero, Belfastera joan ziren, han familiaren diru-sarrerak liho-ehunaren industriaren araberakoak baitziren. Mary Galway 11 urterekin hasi zen lanean, eta Textile Operatives Society of Ireland-ekin bat egin zuen. 1898an, Belfast Trades Council-eko exekutibo aukeratu zuten. Urte hartan bertan, Belfast Trades Council ordezkatu zuen Irlandako sindikatuen bosgarren biltzarrean, Lizzie Brucerekin batera.

## Sindikalismoa eta ehungintza

1907an, Mary Galway Textile Operatives Society of Ireland-eko lehendakari izendatu zuten. Sindikatu Irlandarren Kongresuko exekutibo nazionalean parte hartzen zuen lehen emakumea ere izan zen. 1910ean, sindikatuko lehendakariorde hautatu zuten lehen emakumea izan zen.
1900 baino lehen, sindikatuak 1.000 kide zituen, eta, 1918an, 10.000 baino gehiago ziren. James Connolly eta Mary Galway aurrez aurre jarri ziren: Galwayren iritziz, Connollyk sortu zuen sindikatua lehiakide baino ez baitzen. Hala ere, bere sindikatukideentzat helburu esanguratsuak lortzea eta herrialde osoan sindikatuaren adar berriak sortzea lortu zuen.
Bere konpromiso sindikal eta karrera profesional osoan, xede izan zuen genero-berdintasuna, emakumeen sufragioa eta Britainia Handiko Parlamentuan ordezkaritza izan zezatela emakumeek.
Mary Galway, halaber, Ulsterreko Emakumearen Enplegurako Batzorde Nagusiko kidea zen, eta soldatei, klase-borrokari edo langileen eskubideei buruz The Irish Citizen kazetak antolatzen zituen eztabaidetan ohiko partaidea.
Marie Galwayk langileekin zerikusia zuten zenbait gairen testigantza eman zuen Britainia Handiko Parlamentuaren aurrean, eta egun erdiz eskolan eta beste erdiz lan egiten zuten haurren egoera ezabatzen lagundu zuen. Asteko lanaldia 48 ordura murriztearen alde ere egin zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Mary Galway» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* ↑ (Ingelesez) «Galway, Mary | Dictionary of Irish Biography» www.dib.ie (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).
* 1 2 Therese Moriarty. (17 octobre 2012). «Suffrage and socialism: links with Labour» The Irish Times.
* ↑ Unions, Irish Congress of Trade. Mary Galway » Postcards of Pioneers » Equality » Congress. .
* ↑ Ray McLoughlin. (2013-11-28). No more the ‘slaves of slaves’ – Women in the Lockout. .
* ↑ Mary Galway. .
* ↑ Female activists: Irish women and change 1900–1960. 2013-02-12.

## Ikus, gainera

* Suffragette
* Sufragisten zerrenda
* Sufragisten zapia
* Suffragette filma
* Emakumeen sufragismoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18576723
# Mary Fields

Mary Fields, ezagunagoa 'Diligentzia (Stagecoach Mary)' ezizenez (Hickman konderria, Tennessee, Estatu Batuak, 1832 – Great Falls, Montana, AEB, 1914ko abenduaren 5a) esklabo jaiotako estatubatuar posta-banatzailea izan zen, lan horretan jardun zuen lehen emakume afroestatubatuarra, eta Estatu Batuetako Posta Zerbitzurako lan egin zuen bigarrena.

## Bizitza

Mary Fields 1832 inguruan jaio zen. 1,80 metro luze zen eta 90 kg inguruko pisua zuen. Puruak erretzea gustatzen zitzaion, pistola bat eramaten zuen amantalaren azpian, eta whisky pitxer bat alboan. Esklabo jaio zen, umezurtz hazi zen, ez zuen hezkuntzarik izan, ez zen inoiz ezkondu, eta ez zuen seme-alabarik izan. Lanegun bakar bat ez galtzeagatik ezaguna, eta 5 minutu baino gutxiagoan sei zaldi kateatu zitzakeela esaten da.
Mary Fields bere talentu eta indarrari esker bizi izan zen. Ohioko iparraldera bidaiatu zuen, Toledon finkatu zen eta komentu katoliko batean lan egin zuen, non Ama Amadeusekin lotura estua izan zuen. Handik denbora batera, mojak Montanara joan ziren, eta Mariak Ama Amadeusen osasun txarraren berri izan zuenean, haiekin bizitzera joan zen.
Behin edo behin mojak babestu zituen errebolberrarekin zuen abileziaz, pistolero ona zen eta. Kafetegi bat ireki zuen, baina bere bihotz handiak hondamendira eraman zuen negozioa, irabaziak goseak zeuden pertsonak elikatzen gastatzen zituelako. Horrela, 1895ean, Cascade konderrian posta-banatzaile gisa lan egiten zuen lanpostu bat aurkitu zuen. Berak eta Moises izeneko mandoak "Diligentzia" ("Stagecoach") ezizena irabazi zuten, kartak beti entregatzeagatik, euria edo elurra gorabehera. Bere hilobia gurutze soil batekin markatuta dago.

## Literaturan

"Una carta desde las grandes cascadas" Pierdomenico Baccalarioren gazteentzako eleberriko protagonista da. Eleberri horren arabera, Maryk moja bat sendatu zuen, Amadeus ama, Coca-Colaren formularen aurrekoak izan ziren belar batzuekin, Pemberton doktorearengandik lortu zituenak, Cascade konderrirako bidaia trenean harekin topo egin zuen eta.

## Erreferentziak

* ↑ Shirley, Gayle C. (2011) More Than Petticoats: Remarkable Montana Women, 2nd Ed. Globe Pequot Press: Guilford, Conn. p.5 ISBN 978-0-7627-6692-5
* 1 2 Alter, Judy (1999). Extraordinary Women of the American West. Children's Press, pp. 55-57
* ↑ Drewry, Jennifer M.. (March–April 1999). Mary Fields a pioneer in Cascade’s past. Cascade Montana Community Website.
* ↑ (Ingelesez) «Mary Fields | Biography & Facts | Britannica» www.britannica.com 2024-05-09 (Noiz kontsultatua: 2024-06-30).
* ↑ (Ingelesez) «Meet Stagecoach Mary, the Daring Black Pioneer Who Protected Wild West Stagecoaches» HISTORY 2023-08-11 (Noiz kontsultatua: 2024-06-30).
* ↑ (Ingelesez) WHM. (2014-04-08). «The Life and Legend of Mary Fields» Montana Women's History (Noiz kontsultatua: 2024-06-30).
* ↑ Madrid: SM, 2002 ISBN 84-348-8835-1

## Ikus, gainera

* Cathay Williams

## Kanpo estekak

* Emakumeak historian zehar
* Black cowboys
* Datuak: Q6003189
* Multimedia: Mary Fields / Q6003189
# Mary Ford

Mary Ford (jaiotza izena, Iris Colleen Summers; 1924ko uztailaren 7 – 1977ko irailaren 30) estatubatuar abeslari eta gitarra-jolea izan zen, bere senarrarekin batera Les Paul and Mary Ford taldearen erdia. 1950 eta 1956 artean 16 hit izan zituzten arrakasta zerrendatan, tartean How High the Moon eta Vaya con Dios, Billboard zerrendako lehen postuetan izan zirenak. 1951ean sei milioi disko saldu zituzten. Les Paulekin batera pista-anitzeko grabazioaren aitzindarien artean egon zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q448704
* Multimedia: Mary Ford / Q448704
# Mary Esther (Florida)

Mary Esther Floridako hiri bat da. Okaloosa konderrian kokatua dago. 2010ean 4.141 biztanle zituen, 4,0 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Okaloosa konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1003695