OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Flinders uhartea

Flinders uhartea, Furneaux taldearen uharterik handiena, Bass itsasartean dago kokatua, Tasmaniako ipar-ekialdean, Australian, 1.367 kilometro karratuko uhartea da. Flinders uhartea Portland lurmuturretik 54 kilometrora eta 40° hegoaldera dago, Roaring Forties izeneko gunean.

## Historia
### Historiaurrea

Flinders uhartean lehen aldiz bizi izan da gutxienez duela 35.000 urtetik, jendeak Australiatik joan zenean, gaur egun Bass itsasartea dagoen lurrezko zubia zeharkatuz. Duela 4.500 urte ingurura arte iraun zuen biztanleria, baina egarriak eta goseak jota hil zen, El Niño klima aldaketaren ondorioz.

## Geografia eta natura

Uhartea Tasmania estatuan dago, eta Flinders uhartearen udalaren zati bat da. Flinders uhartea udalerrian dauden uharte ugarietako bat besterik ez da. Flinders uhartea horietako uharte bakarra da establezimendu iraunkorra duena, eta, diferentzia handiz, Furneaux uhartediko handiena da.
Uhartea iparraldetik hegoaldera 62 kilometro (39 milia) luze ingurukoa da eta 37 kilometro (23 milia) ekialdetik mendebaldera. Guztira 1.367 kilometro koadroko (515 milia koadro) azalera du. Strzelecki mendia hego-mendebaldean dago, 756 metroko 2,480 oin) altuera duen gailur altuena. Uhartearen herena inguru menditsua eta malkartsua da, uhartearen luzera zeharkatzen duten granitozko gailurrekin. Kostaldeko eremuak areazko metakinak dira, askotan dunaren forma hartzen dutenak. Kostaldeko aintzira askok drainatzea blokeatzen duten dunek osatutako ekialdeko itsasertzeko puntak zeharkatzen dituzte. drainatze hori ibai txiki askotan ematen da batez ere, eta horietako batzuk Bass itsasartera edota aintziraren batera zuzenean etortzen dira.

### Klima

Flinders uharteak uda epeleko klima mediterraneo du (Csb), eta ozeanikoa (Cfb). Udak lehorragoak eta odei gutxiagokoak dira neguak baino, eta urteko batez besteko prezipitazioak 800 mm baino gutxiagokoak dira (31 hazbete).
Datu klimatikoak (Flinders Island Airport (1942–present)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 41.5 | 39.4 | 35.6 | 31.7 | 27.4 | 20.3 | 21.4 | 22.7 | 29.5 | 32.7 | 35.1 | 38.3 | 41.5 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 22.2 | 22.7 | 21.3 | 18.8 | 16.3 | 14.1 | 13.4 | 13.8 | 15.1 | 16.8 | 18.6 | 20.3 | 17.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 13.4 | 13.8 | 12.6 | 10.7 | 9.0 | 7.0 | 6.3 | 6.6 | 7.6 | 8.6 | 10.3 | 11.9 | 9.8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 2.6 | 4.0 | 1.6 | -0.4 | -1.5 | -2.5 | -3.5 | -3.0 | -2.5 | -1.4 | 0.5 | 2.5 | -3.5 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 45.5 | 38.4 | 50.3 | 58.1 | 78.9 | 72.5 | 82.2 | 75.9 | 63.0 | 58.7 | 55.4 | 57.3 | 743.7 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.2 mm) | 8.8 | 7.9 | 9.8 | 12.6 | 15.7 | 16.9 | 18.1 | 17.9 | 15.0 | 13.9 | 11.5 | 10.5 | 158.6 |
| Eguzki orduak | 238.7 | 220.4 | 220.1 | 183.0 | 148.8 | 117.0 | 142.6 | 192.2 | 192.0 | 223.2 | 228.0 | 244.9 | 2350.9 |
| Iturria: Bureau of Meteorology ||||||||||||||

## Kanpo estekak

* Datuak: Q938581
* Multimedia: Flinders Island / Q938581
# Flinkita

Flinkita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Flinkita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mn2+2Mn3+(AsO4)(OH)4}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Flinkite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Gloria Vanderbilt

Gloria Laura Vanderbilt (New York, 1924ko otsailaren 20a - ibidem, 2019ko ekainaren 17a) estatubatuar artista, idazle, aktore, moda-diseinatzaile eta socialitea izan zen. 1930ko hamarkadan bere kustodiaren gaineko gatazka handia egon zen, 5 milioi dolarreko trust bateko fondoak jaso eta gero. Bere ama Gloria Morgan Vanderbilt eta bere aitaren aldeko izeba Gertrude Vanderbilt Whitneyk eskatu zuten Gloriaren kustodia. Komunikabideek "mendeko epaiketa" deitu zuten, aldi berean komunikabide horiek beraiek eman zioten kobertura zela eta, eta bestetik Whitneyk Gloria Morgan ama ona ez zela adierazteko aurkeztutako frogak zirela eta.
1970ko hamarkadan Gloria Laura Vanderbilt famatua izan zen modaren inguruan sortu zuen ildoa zela eta, baita lurringintza eta etxerako dekorazio elementuengatik. Diseinuzko jeans urdinen lehen egileetako bat izan zen.
Vanderbilt familiako kidea zen, eta CNNko Anderson Cooper aurkezlearen ama.
* Datuak: Q264730
* Multimedia: Gloria Vanderbilt / Q264730
# Gloria Velat

Gloria Velat Badía (Bartzelona, Katalunia, 1915 – 1988ko martxoaren 18a) bartzelonar xake jokalari aitzindaria izan zen. Kataluniako eta Espainiako txapelduna izan zen.

## Bizitza

1933an Bartzelonan hildako Josep Velat y Rodriguezen eta Concepció Badía y Campinsen (Joaquim Badia i Andreuren alaba) alaba zen. Xakearen aitzindaria izan zen Katalunian eta Espainian, eta emakumezkoen xakearen dominatzaile handia Katalunian, 1930eko eta 1940ko hamarkadetan.

### Ibilbidea

1930eko hamarkadaren hasieran hasi zen Club Ajedrez Barcelona taldean jokatzen, eta bost hamarkada baino gehiago iraun zuen. Sei aldiz izan zen Kataluniako txapeldun (1935, 1936, 1942, 1943, 1949, 1952). Espainiako Txapelketaren lehen edizioa irabazi zuen (1950), eta hiru aldiz izan zen txapeldunordea (1953, 1965, 1973).
1949ko Bartzelonako Emakumezkoen Nazioarteko Xake Txapelketan parte hartu zuen, eta 7. postuan geratu zen (txapelduna Eileen Betsy Tranmer izan zen, garai hartan Ingalaterrako txapelduna).

## Espainiako II. txapelketa

Espainiako Emakumezkoen Banakako II. Txapelketa (Valentzia, 1951) Sofía Ruiz Folguera katalana izan zen txapelduna eta Maria Luisa Gutiérrez bigarrena. Valentziako lonjako Urrezko Aretoan, 1951ko uztailaren 27tik abuztuaren 1era, Espainiako Emakumezkoen II. Txapelketa egin zen. Hasiera batean, txapelketa uztailaren 23an hastekoa zen, baina Venezian emakumezkoen zonala jokatzen ari zenez, Gloria Velat Espainiako txapeldunak, lehiaketa antolatu zuen Valentziako Xake Federazioak, Kataluniako Xake Federazioak eskatuta, atzerapen eskaera onartu zuen, eta txapelketa lau egun geroago hasi zen.
Zazpi jokalarik baino ez zuten parte hartu, eta faltan aurkitu zituzten Maria del Pilar Cifuentes, Isabelita Domingo eta Maria Jesus Cavanillas Gaztelako ordezkariak, baita Guadalajarako Maria del Pilar Villalba eta Donostiako Charito Casas ere, Madrilen ospatutako Espainiako I. Emakumezkoen Txapelketan parte hartu zutenak, baita beste eskualde batzuetako balizko parte-hartzaileak ere, beharbada, udako oporrengatik izan zitekeen Hala eta guztiz ere, txapelketak jendetza handia bildu zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 biografia. enciclopedia.cat.
* ↑ «esquela de José Velat Rodríguez» La Vanguardia: 2. 10 maig 1933.
* ↑ Esquela Glòria Velat i Badia. 2n aniversari. La Vanguardia 18 de març de 1990.
* ↑ Salvo, Roger. (5 de gener de 2014). Escacs femenins a Catalunya. axiomarsg.blogspot.com.
* ↑ Historial del Campionat Femení de Catalunya. escacs.cat.
* ↑ Campeonas de Cataluña
* ↑ Gloria Velat
* ↑ Travesset, Joaquim. (13 de març de 2012). Torneo Internacional de Ajedrez Femenino Barcelona 1949. .
* ↑ Torneo Internacional de Ajedrez Femenino Barcelona 1949
* 1 2 3 Pepelu. II Campeonato Femenino Individual de España (Valencia, 1951). (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).

## Ikus, gainera

* Xakea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5881348
# Gloria al Bravo Pueblo

Gloria al Bravo Pueblo (euskaraz: Ohore herri ausartari) Venezuelako ereserkia da. Antonio Guzmán Blanco presidenteak ofizialtasuna 1881eko maiatzaren 25ean aldarrikatu zuen.

## Musika

Juan José Landaetak moldatu zuen 1810 inguruan. Gero, 1881 Eduardo Calcañok, 1911an, Salvador Llamozasek eta 1947an Juan Bautista Plazak birmoldatu zuten.

## Hitzak

Vicente Saliasek idatzi zituen 1810ean.

### Gaztelaniaz

Korua
Gloria al Bravo Pueblo que el yugo lanzó, la ley respetando la virtud y honor. Gloria al Bravo Pueblo que el yugo lanzó, la ley respetando la virtud y honor.
1. estrofa
¡Abajo Cadenas! ¡Abajo Cadenas! gritaba el señor gritaba el señor, y el pobre en su choza libertad pidió. A este santo nombre tembló de pavor, el vil egoísmo que otra vez triunfó. A este santo nombre A este santo nombre tembló de pavor, el vil egoísmo que otra vez triunfó. El vil egoísmo que otra vez triunfó.
2. estrofa
Gritemos con brío Gritemos con brío ¡Muera la Opresión! ¡Muera la Opresión!, Compatriotas fieles la fuerza es la unión. Y desde el Empíreo el Supremo Autor, un sublime aliento al pueblo infundió. Y desde el Empíreo Y desde el Empíreo el Supremo Autor, un sublime aliento al pueblo infundió. Un sublime aliento al pueblo infundió.
3. estrofa
Unidas con lazos Unidas con lazos que el cielo formó que el cielo formó, la América toda existe en Nación. Y si el despotismo levanta la voz, seguid el ejemplo que Caracas dio. Y si el despotismo Y si el despotismo levanta la voz, seguid el ejemplo que Caracas dio. Seguid el ejemplo que Caracas dio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208153
* Multimedia: National anthem of Venezuela / Q208153
# Gloria Vignau de Duñabeitia

Gloria Vignau de Duñabeitia (Tolosa, 1902- 1990) piano-jotzailea izan zen. Pedro Gorostola, Conchita Supervia eta Maria Angeles Olariagarekin batera ibili zen atzerrira egindako ibilaldietan. Donostiako Musika Kulturako Elkarteko lehendakaria izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Vignau de Duñabeitia, Gloria - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-06).
* ↑ Linazasoro, Iñaki. (1985). Tolosa herri musikaria. Tolosako udaletxea ISBN 84-7086-133-6. PMC 639992803. (Noiz kontsultatua: 2021-05-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106784114
# Gloria in excelsis Deo

    Artikulu hau ereserki liturgikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gloria (argipena)».
Gloria in excelsis Deo, doxologia nagusia ere deitua, ereserki liturgikoa da, modu silabikoan edo semisilabikoan kantatu ohi dena. Meza arruntaren nahitaezko piezetako bat da, bai Eliza katolikoaren liturgietan, bai Eliza ortodoxoan.
Aintza ereserki kristau-zahar eta agurgarria da, zeinaren bidez Elizak, Espiritu Santuan bildurik, Jainko Aitari gorazarre egin eta Bildotsari otoitz egiten dion. Testua Vetus Latinatik ateratako artzainei Jesusen jaiotza iragartzeko aingeruek erabili zituzten hitzekin hasten da (Lk 2:14).

## Hitzak
### Grezieraz

| « | Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. Ὑμνοῦμέν σε, εὐλογοῦμέν σε, προσκυνοῦμέν σε, δοξολογοῦμέν σε, εὐχαριστοῦμέν σοι, διὰ τὴν μεγάλην σου δόξαν. Κύριε Βασιλεῦ, ἐπουράνιε Θεέ, Πάτερ παντοκράτορ, Κύριε Υἱὲ μονογενές, Ἰησοῦ Χριστέ, καὶ Ἅγιον Πνεῦμα. Κύριε ὁ Θεός, ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Υἱός τοῦ Πατρός, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ἐλέησον ἡμᾶς, ὁ αἴρων τὰς ἁμαρτίας τοῦ κόσμου. Πρόσδεξαι τὴν δέησιν ἡμῶν, ὁ καθήμενος ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός, καὶ ἐλέησον ἡμᾶς. Ὅτι σὺ εἶ μόνος Ἅγιος, σὺ εἶ μόνος Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ἀμήν. Καθ' ἑκάστην ἡμέραν εὐλογήσω σε, καὶ αἰνέσω τὸ ὄνομά σου εἰς τὸν αἰῶνα καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. | » |

### Latinez

| « | Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonæ voluntatis. Laudamus te, Benedicimus te, Adoramus te, Glorificamus te, Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam, domine Deus, Rex cælestis, Deus Pater omnipotens. Domine fili unigenite, Iesu Christe, Domine Deus, Agnus Dei, Filius Patris, Qui tollis peccata mundi, miserere nobis; Qui tollis peccata mundi, suscipe deprecationem nostram; Qui sedes ad dexteram Patris, miserere nobis. Quoniam Tu solus sanctus, Tu solus Dominus, Tu solus Altissimus, Iesu Christe, Cum Sancto Spiritu in gloria Dei Patris. Amen. | » |

## Erreferentziak

* ↑ Erromatar Errituaren instrukzioa (53)
* ↑ (Latinez) Sumptibus Irenæi Barlet, ed. Missale Romanum ex decreto Sacrosancti Concilii Tridentini restitutum, Pii V. Pont. Max. jussu editum, et Clementis VIII, auctoritate recognitum. Lugduni, 235 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q211979
* Multimedia: Gloria in excelsis Deo / Q211979
# Gloria Zubia

Gloria Zubia Erdoiza (Durango, Bizkaia, 1906ko abenduaren 11 – Alacant, 1987ko abuztuaren 19a) abertzalea eta euskaltzalea izan zen. EAJko militantea eta hizlaria.

## Biografia

Gloria Zubiak Filosofia ikasketak egin nahi izan zituen, baina ezinezkoa suertatu zitzaion, bere familian ez baitzen emakumeentzat horrelako ikasketarik onartzen. Karlista familia batean sortua, ideologia horretako militantea izan zen Primo de Riveraren diktadura garaira arte. Ondoren, Euskal Nazionalismora hurbildu zen Luis Arregi Garaigordobil bere senarraren bidez.

### Militantzia

1933an, EAJk emakumeei militantzia ireki zienean, Durangoko Emakume Abertzale Batzan afiliatu zen eta hizlari aritu zen alderdiaren hainbat mitinetan.
Horrez gain, Durangoko, Batzoki Tabiratarra izeneko Euzkel-ikastolako irakaslea izen zen. 1933an 74 ume zeuden izena emanda Batzokiko ikastolan. Gloria Zubia, Irune Garro eta Libe Erostegi ziren irakasleak. Gloria, Pospoliñas dantza taldeko zuzendaria ere izan zen. Antzezle ere jardun zuen, “Iru gudari” eta “Astinduak” izeneko antzezlanetan parte hartuz. Lourdes eta Erromara joan zen erromes Eusko Gaztedi taldekoekin. Erroman ikurriña astindu zuten bertako plaza eta kaleetan.

### Gerra eta herbestea

1935ean Durangoko Uri Buru Batzarreko partaide izendatu zuten. Gerra Zibilaren garaian erantzukizun handiak izan zituen. 1937an Lapurdin erbesteratu behar izan zuen, eta handik itzultzean, 1941ean, Iruñera desterratu zuten 5 urterako, bere senarra berriz, lan bortxatuen esparrura sartu zuten. Gloria, kartzeletako bitartekari ere aritu zen.

## Erreferentzia

* ↑ (Gaztelaniaz) Berriozabal, Román. Nacionalismo vasco en Durango (1893-1937). .
* ↑ Deia. «Gloria Zubia y Luis Arregi, un matrimonio histórico hoy casi desconocido» www.deia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-01-10).
* Datuak: Q56098009
# Gloria van Aerssen

Gloria Eliza van Aerssen Beijeren van Voshol (Dos Hermanas, 1932ko maiatzaren 1a - Cercedilla, 2015eko urriaren 22a) hispano-nederlandar abeslaria izan zen.

## Biografia

Carmen Santonjarekin batera osatu zuen Van Aerssenek Vainica Doble, 1960ko hamarkadaren amaieran, eta taldeak ibilbide luze eta arrakastatsua izan zuen, harik eta 2000. urtean Santonja hil zen arte. Espainiako telebistako hainbat film eta telesailetarako egindako musikari esker egin zen ezaguna taldea, eta urte batzuk geroago harreman zuzena izan zuen Madrilgo movida-ko taldeekin.

## Diskografia

* Vainica Doble (1971)
* Heliotropo (1973)
* Contracorriente (1976)
* El eslabón perdido (1980)
* El tigre del Guadarrama (1981)
* Taquicardia (1984)
* 1970 (1991)
* Carbono 14 (1997)
* Miss labores (1999)
* En familia (2000)

## Erreferentziak

* ↑ «Gloria Van Aerssen hil da, Vainica Doble taldeko kide ohia, 83 urterekin» Berria 2015-10-23 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21175460
# Gatzaga Buradongo anbar aztarnategia

Gatzaga Buradongo anbar aztarnategia Euskal Herrian anbara aurkitu den bigarren toki garrantzitsuena da, Araban bertan harekin konektatua dagoen Urizaharreko anbar aztarnategiaren ondoren. Inklusioak dituen anbara da eta erretxina fosilduan intsektuak, akaroak, armiarmak, krustazeoak, moluskuak, landare zatiak, onddoak eta bakterioak azaldu dira, airez eta likidoz betetako burbuilez gain.

## Aurkikuntza

2006an egin zen aurkikuntza, 10 urte lehenago Urizaharran topatutako anbararekin lotuta egon zitezkeen estratuak aztertu izan direlako inguruetan, Toloño mendilerroan. Gatzaga Buradon herrigunetik hegoaldera dago aztarnategia, Errioxara bidean doan N-124 errepide bazterrean, Ebroren ertzean.
Urtebeteko indusketen ondoren egin zen publiko albistea, tokia garbitu ondoren. 15 tona lur eta harri mugitu ziren, eta 1.100 gramo anbar topatu. Hala ere, proporio handiagoan suertatu zen materiala Gatzaga Buradonen, 1.000 kg arrokatik 75 g anbar, non eta Urizaharrekoan 1.000 kg-tik 10 besterik ez diren azaldu. Bi aztarnategiak Behe Kretazeoko Aptiar garaikoak dira, duela 114 milioi urte ingurukoak; munduan dauden Kretazeo goiztiarreko aztarnategirik oparoenak dira hauek. Konifera basoetako erretxina zen anbar hau, Araucariaceae motako Agathis generoko zuhaitzena, uste denez; egun hego hemisferioan dauden kauri koniferen ahaidea.
Gatzaga Buradonen identifikatutako lehen espeziea (berria zientziarentzat) Oribatida multzoko akaro bat izan zen, 2008. urtean, eta Ommatocepheus nortoni izena eman zitzaion.

## Erreferentziak

* ↑ Arantxa, Txintxurreta Agirre. (2007-09-01). «Anbara: eztizko malko lehorrak» Zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-25).
* ↑ (Gaztelaniaz) Vivanco, Joseba. (2007). «Un segundo yacimiento de ámbar sitúa a Araba como "puerta al Cretácico Inferior"» gara.naiz.eus (Gara) (Noiz kontsultatua: 2021-01-26).
* 1 2 Akrami, Mohammad Ali; Subias, Luis S.. (2008-12-03). «Oxyoppia (Dzarogneta) iranensis (Oppiidae: Oxyoppiinae), a new species of oribatid mite from Iran» Systematic and Applied Acarology 13 (3): 248. doi:10.11158/saa.13.3.12. ISSN 1362-1971. (Noiz kontsultatua: 2021-01-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105072118
# Gatzaga (eguzki lurrunketa)

Eguzki lurrunketako gatzaga da gatza eguzkiaren ebaporazioarekin ustiatzeko aintzira edo putzu multzoa. Ez da gatzaga baten ustiapen forma bakarra, suaren bidez gatzuna lurruntzeko beroketa artifizialeko gatzagak ere esistitzen dira. Bi motetakoak egon dira Euskal Herrian: uren banalerrotik iparraldera suan oinarrituak, eta hegoaldera eguzkiaren indarra lurruntze naturalerako darabilten hauek.
Munduko handiena Uyuniko gatzaga da, barnealdekoa dena eta Bolivian kokatua dagoena.

## Motak

Kokapen eta ur motagatik, barnealdeko edo kostaldeko gatzagak izan daitezke ustiapen hauek. Bi kasuetan, ur gazia gainazal lau eta zabal batean hedatzen da, gero eguzkiak ura lurrunarazi eta geratzen den gatza biltzeko. 21. mendeko gatz ekoizpenean, kostaldeko batzuek errentagarritasuna atxiki dute, barnekaldekoek ez bezala azpiegitura murritzagoa behar dutelako. Barnealdekoak arrazoi etnografiko eta kulturalengatik mantentzen dira neurri batean, gorde diren tokietan.

### Kostaldeko gatzagak

Kostaldeko gatzagetan itsasoko ur gazitik erauzten da gatza. Itsasertzean eraikitako aintzira artifizialetara pasarazten da ura, normalean itsasgora probestuz. Putzu horiek azalera handia eta sakonera txikia izaten dute, ura azkar lurruntzea errazteko. Askotan paduren ingurumarietan eraikitzen dira putzu horiek, ingurune lauan, itsasgorak putzuak betetzea errazteko.

### Barnealdeko lurruntze naturaleko gatzagak

Ur gazizko iturburuak lurpeko ur depositu bat gatz solido geruza batekin kontaktuan delako gertatzen dira. Kostaldeko gatzagetan bezala, ura putzuetara artifizialetara pasarazten da, lurrun dadin, eta ondoren gatza eskuz biltzen da.
Kostaldeko gatzagetan ez bezala, zailagoa da ingurune lauak topatzea, eta askotan terraza moduan eraikitzen dira putzuak, mendiaren magalean.

## Erreferentziak

* ↑ Angulo, Eduardo. (2022-02-01). «Gatz arrunta» Zientzia Kaiera (Noiz kontsultatua: 2024-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) iAgua, redaccion. (2018-05-18). «El salar de Uyuni, el espejo del mundo» iAgua (Noiz kontsultatua: 2024-09-16).
* ↑ «LAS SALINAS DE INTERIOR DE LA REGIÓN DE MURCIA: ¿PORQUÉ DIFERENCIAR ENTRE SALINAS COSTERAS Y SALINAS DE INTERIOR?» LAS SALINAS DE INTERIOR DE LA REGIÓN DE MURCIA (Noiz kontsultatua: 2024-09-16).

## Ikus, gainera

* Gatzaga (beroketa artifiziala)
* Euskal Herriko gatzagak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244326
* Multimedia: Salt evaporation ponds / Q244326
# Gatz mineral

Gatz mineralak izaki bizidun guztietan ageri diren biomolekula ez-organikoak dira. Izaki bizidunetan bi eratan aurki daitezke: uretan disolbaezinak direnak eta uretan disolba daitezkeenak.

## Disolbaezinak

Disolbaezinak direnak egoera solidoan egoten dira. Trinkotasuna eta erresistentzia mekanikoa ematen die egiturei: adibidez, ornodunen hezurretan, krustazeo eta moluskuen kare-exoeskeletoetan, eta zenbait organismo mikroskopikoen siliziozko eskeletoetan (alga diatomeoetan).
* kaltzio karbonatoa, kaltzio fluoruroa, kaltzio fosfatoa...

## Disolbagarriak

Disolbagarriak direnak, uretan aurkitzean, anioi eta katioietan disoziatzen dira. Gatz-ioien funtzioetako bat oreka gazia mantentzea da, izan ere, gazitasuna aldatuz gero, kaltegarri suerta daitezkeen fenomeno osmotikoak gertatzeko arriskua dago.
Beste funtzioetako bat, protoiak hartu eta emanez zelula barruko pH-a konstante mantentzea da. Azkenik, beste batzuk nerbio kinaden transmisioa edo muskuluen uzkurdura ahalbidetu dezakete.
* anioiak: Cl$^-$, SO$_4$$^{2-}$, NO$^{3-}$...
* katioiak: Na$^+$, K$^+$, Ca$^{2+}$...

## Ikus, gainera

* Gatza (sodio kloruroa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3478029
# Gatzaga (argipena)

Gatzaga hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
* Gatzaga gatza lortzeko ur gazia lurruntzen uzten den tokiari deritzo.
* Leintz-Gatzaga Gipuzkoako udalerria da.
* Gatzagako mendatea Eskoriatza eta Araba lotzen dituen mendatea da.
* Gatzaga Zaldibarko auzoa.
# Gatza eta argia

Gatza eta argia Jesus Nazaretekoak Mendi gaineko predikuan erabilitako irudiak izan ziren, Itun Berrian agertzen den Jesusen moraltasun eta diziplinari buruzko ikasgai nagusia. Irudi hauek agertzen dira Mt 5:13, Mt 5:14, Mt 5:15 eta Mt 5:16 bertsetetan.
Mateoren ebanjelioaren 5:13-16 bertsetek promesen eta espektazioen inguruan hitz egiten dute, eta nola espektazioek lehen egindako promesei erantzun behar dioten. Lehenengo bertsioak "munduarentzat gatza" esaldia aurkezten du (antzinako grezieraz: τὸ ἅλας τῆς γῆς, to halas tēs gēs):
| « | «Zuek zarete munduarentzat gatza. Baina gatza gezatzen bada, nola gazitu berriro? Ez du jadanik ezertarako balio, botatzeko baizik eta jendeak zapaltzeko. | » |
| —Elizen Arteko Biblia |||
Bigarren betsetak "mendi gainean dagoen hiria" kontzetua aipatzen du (grezieraz: πόλις […] ἐπάνω ὄρους κειμένη, erromanizatua: polis […] epanō orous keimenē):
| « | «Zuek zarete munduarentzat argia. Ezin daiteke ezkuta mendi gainean dagoen hiria. | » |
| —Elizen Arteko Biblia |||
Azken bi bertsoek eskatzen dute ez ezkutatzeko kriseilua ontzipean, Lk 8:16-18 bertsetean ere agertzen dena. Munduarentzat argia ere Jn 8:12 bertsetean agertzen da, Jesusek bere buruari buruz hitz egiteko.
| « | $^{15}$ Kriseilua ere ez da pizten ontzipean ipintzeko, argimutilaren gainean baizik, etxeko guztiei argi egiteko. $^{16}$ Era berean, zuen argiak denen aurrean egin behar du argi, zuen egintza onak ikusiz, zeruko zuen Aita gorets dezaten. | » |
| —Elizen Arteko Biblia |||

## Erreferentziak

* ↑ Vaught, Carl G.. (2001). The Sermon on the mount : a theological investigation. (Rev. ed. argitaraldia) Baylor University Press ISBN 0-918954-76-2. PMC 45243167. (Noiz kontsultatua: 2023-03-27).
* ↑ Talbert, Charles H.. (2010). Matthew. Baker Academic ISBN 978-0-8010-3192-2. PMC 460060210. (Noiz kontsultatua: 2023-03-27).
* ↑ Mt 5:13
* ↑ Mt 5:14
* ↑ Mt 5:15-16

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2667711
* Multimedia: Salt of the Earth / Q2667711
# Gatzaga Buradongo harresiak

Gatzaga Buradongo harresiak Bastidako herri horretako eraikin militarra da. Egun etxeen atzealdeak daude bertan.
1984an Espainiako Gobernuak kultura ondasun izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ www.mcu.es

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7963238
* Multimedia: Walls of Salinillas de Buradón / Q7963238
# Gatza

Gatza izenarekin hainbat artikulu aurki daitezke:
* Gatz konposatu kimikoa.
* Jose Mari Sagardui, Gatza, gartzelan denbora gehien zeraman euskal presoa.
* Gatza, musika taldea.