OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Beñat Mardo

Beñat Mardo XVIII. mendeko idazle eta bertsolari zuberotarra zen. Ezagutzen den bertsolaririk zaharrentzat jotzen da..

## Biografia

Apenas ezagutzen den bere bizitzari buruzko daturik.
Barkoxen jaio eta hil zen. Basabila edo hiri behere auzokoa zen eta lanbidez jostuna.

## Lanak

Zuberoan garrantzi handiko bertsolaria izan zen; ahoz Jean-Louis Davanten aburuz herrialde honetan historiako onena da XX. mendeko Louis Ligetxekin batera. Askoz lehenago Agosti Xahok barkoxtarraren bertsotan aritzeko erraztasuna azpimarratzeko esan zuen hogei liburukitan ere ez zirela sartuko berak egindakoak.
Hala ere, bakan batzuk baino ez dira gorde, 6-8 edo; hauexek dira:
* Herriko semeak 1998an taularatutako pastoralean Patrick Keheille herrikideak hiru jaso zituen:
** Beñat Mardoren kantorea; "Müseña" Barkoxe hiri gainekoarekin izandako dema. Ni deitzen nük Beñat Mardo hitzekin hasten da eta bai Louis Dassancek bai Jean Dominique Julien Salaberrik argitaratu dutena. Grafia desberdintasunez gain, mauletarrarenak bi bertso gehiago du.
** Arbotiko prima eijerra. Jean Jaurgain ozaztarrak lehen aldiz 1899an bildua, Benito Lertxundik oso kanta ezaguna bihurtu du Jaun Baruak izenburuarekin baina askotan kanta "herrikoi" gisa ageri da, Mardoren aipamenik gabe.
** Barkoxeko gatü jalen khantorea.
* Dialogue entre un paresseux et un galantin ("Alfer baten eta ñapur zahar baten arteko solasa"): mitikiltar batekin izandako kobla lehia.
* Garrüzen eztei batzuetan emandako kantua, Barkoxeko andre bat han ezkondu zela eta. Arboti eta Garrüze herriak bere bertsoetan agertzeak esan nahi du Mardok arrakasta zuela Amikuzen, Zuberoaz gain.
* Bestaliarrak.
* Jaun barua Uharten.
* Xipa besta batez

## Diskografia

* Benito Lertxundiren disko bi hauetan agertzen da Jaun baruak kanta: ...eta maita herria, üken dezadan plazera eta Hunkidura Kuttunak I

## Iturriak

* Jean-Louis Davant: Zuberoako literaturaz. Antologia laburra, Euskaltzaindia, Bilbo, 2008; 30-36.or.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet hiztegi entziklopedikoak mendearen hasieran jaio zela jasotzen du; 1769an ezkontza batean kantatu zuela ezagutzen da.
* ↑ Mardo Lur hiztegi entziklopedikoan.
* ↑ Biarritz entre les Pyrénées et l'ocean. Itinéraire pittoresque, 1855; 2. liburukia, 159.or.
* ↑ Mardo izan zen Barkoxek emandako pastoral honetako protagonistetako bat, Pierre Topet eta Léon Uthurbururekin batera.
* ↑ Gogoan izan Mardo hiri beherekoa zela.
* ↑ Pierre Narbaitzek topatu zuen eta Dassancek atera zuen Gure Herria aldizkarian 1967ko azaroan.
* ↑ Chants populaires du Pays Basque paroles et musique originales recueillies et publiées avec traduction française (1870) liburuan agertua.
* ↑ Kanta hau e-boza.comen.
* ↑ Bertso horiek Euskal Poesiaren atarian
* ↑ Ez konfunditu Arbotiko prima eijerra kantuaren hasieran agertzen den "Jaun baruarekin". Bertsoa Klasikoen gordailuan.
* ↑ Bertso hauek Klasikoen gordailuan.

## Ikus, gainera

* Louis Ligetx
* Patrick Keheille

## Kanpo loturak

* Iturrietan aipatutako liburua pdf.n.
* Beñat Mardo Literaturaren Zubitegian.
* Barkoxeko koblakari-eskola XVIII-XIX. mendeetan Patri Urkizuren lana.
* Datuak: Q12255113
# Beñat Mendisko

Beñat Mendisko (Suhuskune, Nafarroa Beherea, 1917ko irailaren 24a - Kanbo, Lapurdi, 2003ko azaroaren 8a) ezizenez Beñat Karrika euskal idazlea izan zen.

## Biografia

Bost urtetik hamabi urtera Armendaritzen bizi izan zen eta bere liburu bakarrean Arberoako herri honi buruzko txikitako kontuak jaso zituen. Eskualdun Gazteen Batasuna taldearen sorreran parte hartu zuen, irakasleen izenean. 1943ko uztailaren 24an osatutako bulegoko presidente izendatu zuten; urte bereko abenduaren 4an dimisioa aurkeztu zuen.
Urte luzez Angelun bizi izan da. Han Herriko Etxean kontseilaria izan zen; 1971ko martxoan bere ordez Herriko Etxean sartu zen Erramun Laskibarrekin batera Angelun euskararen inguruko ekimena bultzatu zuen. Sei urtez Mendisko lehen Angeluko Eskualdunak eta gero Angeluko Ikasleak deituko den euskara irakasteko elkartearen irakaslea izan zen. 1979a arte taldeko lehendakaria ere izan zen; osasun arazoengatik utzi behar izan zuen arte.

## Lanak

Liburu oso bakarra argitaratu du:
* Armendaritze haur begiez, Auspoa, Tolosa, 1990.
Herri-kazetaritzan ere aritu zen, adibidez Herria eta Aintzina aldizkarietan. Lehenaren diruzaina izan zen; kargu honetan Andre Ospital ordezkatu zuen. Aintzinaren kasuan Zuzendaritza Batzordeko kidea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Frantsesezko grafietan Beñat edo Bernard Mendisco.
* ↑ Bernard Mendisco, avis de décès
* ↑ La culture basque sous l'occupation, Jean-Claude Larronde, Eusko Ikaskuntza; ikus 227.or.
* ↑ Historia Angeluko Ikasleak elkartearen webgunean.
* ↑ Piarres Lafitte Aintzinan, Amelia Hernández Mata; ikus 33.or.
* ↑ La culture basque sous l'occupation, Jean-Claude Larronde, Eusko Ikaskuntza.

## Ikus, gainera

* Piarres Lafitte
* Angeluko Ikasleak

## Kanpo estekak

* Armendaritze haur begiez liburua pdfan Euskaltzaindiaren webgunean. Mendiskori buruzko datuak ere eskaintzen ditu.
* Mintzoak: Beñat Mendiskorekin elkarrizketak
* Argazkia (1950 - Classe de M. Bernard Mendisco - Ecole Notre Dame Saint Joseph (Orthez))
* Datuak: Q12255116
# Añabaso

Añabaso, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Aizkorri-Arazko mendigunean zulatzen duen San Adriango tunelaren inguruetatik beste kate apalago bat zabaltzen da hego-ekialderantz, Aratz-Allaitz-Umandia harroagoaren paraleloan. Kate honek Añarri erreka estutzen du ekialdetik, gero Altzania bihurtu eta Urdalurko urtegian atseden egin ondoren, Sakana osoa Arakil izenaz zeharkatu eta Argarekin eginen du topo Iruñerrian, Mediterraneo urrunaren bila joan baino lehen.

## Kanpo estekak

Añabaso, http://www.euskal-herria.org/.
# Aïrosa

Aïrosa Donibane Lohizunen egoitza duen atunontzia da
1953an Ziburuko Hiribarren anaiek egina, Patchiku itsasontziaren moduan, euskal itsas-arotzeriaren adibide nagusienetariko bat da. BA 294 641 (Baiona) matrikula-zenbakia du. Inguratze arrantzan erabilia, bolintxa erabiltzen zuen sardinak harrapatzeko. Tretzaontzi moduan ere erabiltzen zuten.
1999an France 2rako Les Moissons de l'océan telefilmean agertu zen.
2002ko ekainaren 7an monumentu historiko izendatu zuten. Oraindik lanean dabil.

## Erreferentziak

* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Aïrosa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2876409
* Multimedia: Aïrosa (ship) / Q2876409
# Aïwass

Aïwas Ziburun sorturiko musika taldea da.

## Taldekideak

Hona hemen taldekideak:
* Syphonmaster : ahots nagusia
* Regissidebassphematoire : baxua eta ahotsak
* Eldino : gitarra eta ahotsak
* Chov-guitarkrematoire : gitarra
* Panzeryul : bateria

## Diskografia

* Aïwass (2004)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254608
# Añamaza

Añamaza Soria, Errioxa eta Nafarroa zeharkatzen dituen ibaia da, Alhama ibaiaren ibaiadarra dena.

## Izena

Añamaza "uren basoa" esan nahi du, erromatarren aurreko aña arroa ibaia edo ura izanik. Sorian Manzano ibaia, Añaviejan San Salvador ubidea eta Dévanosen Fuentestrún edo Cajo izenak ditu.

## Ibilbidea

Malmayor eta Pozas erreken lotunean jaioa, Soria eta Errioxako zenbait herri zeharkatu ondoren Fiteron Alhaman du ahoa.
Hona hemen zeharkatutako herriak:
* Soria
** Trévago
** Añavieja
** Dévanos
* Errioxa
** Valdegutur
** Cabretón
** Cervera del Río Alhama
* Nafarroa
** Fitero
Bere ibilbidean Añamazako urtegia, Añaviejako urmaela eta Fuentestrúngo arroilak sortzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2876543
* Multimedia: Añamaza River / Q2876543
# Aïr mendiak

Aïr mendiak edo Aïr mendigunea, Nigerreko triangelu itxura duen mendigunea da. Saharako ekolurraldearen zatia da.

## Ezaugarriak

Mendebaldeko Sahararen zonalde lehorreko mendi xenofiloa da. 1800 metro gainetik altxatzen dira eta 84000 km2. Basamortuaren erdian kokatuta, klima baldintza bereziak ditu eta horri esker bizi-uhartea da. Giza-komunitate, landareria eta fauna ugari du. Halaber, geologikoki eta arkeologikoki balore handia du.

## Fauna

Espezie ugari aurki daitezke Aïr mendietan baina populazioaren handitze prozesua ingurumena asko kaltetzen ari da. Adibide ezagunena likaonena da, desagertzeko zorian dagoen ugaztuna eta zonaldetik azken urtetan desagertuta. Oraindik orain gepardo (Acinonyx jubatus) batzuk gelditzen dira, 15 eta 20 artean, eta tximino batzuk: 70 inguru Papio anubis espeziekoak eta 500 inguru Erythrocebus patas.
Ofizialki 40 ugaztun espezie aurki daiteke inguru honetan, 165 hegazti, 18 narrasti eta anfibio bat. Zonaldeko 9 espezie Nigerrerako IUCNk egindako zerrenda gorrian daude.

## Gizateriaren ondarea

Unescok 1991n zonaldea Gizateriaren Ondarea izendatu zuen, Ténéré inguruarekin batera. Bi erreserba hauek 7.736.000 ha dituzte. 1992an Gizateriaren Ondarea arriskuan dagoen zerrendan sartu zuten.

## Ikus, gainera

* Ténéré

## Erreferentziak

* ↑ Dieresiak i letra gainean bokalak banan banan ahoskatu behar direla adierazten du.
* ↑ Thorp, M. B. (1969). «Some aspects of the geomorphology of the Air Mountains, southern Sahara». Transactions, Institute of British Geographers 47: 25–46
* ↑ C. Michael Hogan. 2009. Painted Hunting Dog: Lycaon pictus, GlobalTwitcher.com, ed. N. Stromberg
* ↑ Messan, Les Réserves Naturelle de l'Aïr et du Ténéré, Rapport à l'UNESCO,‎ 2001

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): Lonely Planet.
* (Frantsesez) (Ingelesez): Unescoren fitxa.
* Datuak: Q170383
* Multimedia: Aïr Mountains / Q170383
# Beriain (mendia)

    Artikulu hau Andimendiko tontorrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Beriain (argipena)».
Beriain (gaztelaniaz San Donato) Nafarroa Garaiko mendebaldeko mendi bat da, Andimendi mendilerrokoa. Sakana haranean dago, Euskal Herriko erdigunean, eta duen garaieragatik oso irudi ezaguna da ingurumarietan.
1.493 metro garai da. Goian dagoen San Donato baseliza Nafarroa Garaikoetan altuen dagoena da, eta bertan San Donato eta San Kaiet gurtu ohi dira.

## Izenaren auzia

Badirudi mendiaren izen bakarra, oraintsu arte, Berain zela. Beriain formaren lehenengo agerpena 1920koa da, Espainiako Instituto Geográfico y Catastral erakundearen mapa batean. Batzuek mendiaren tontorrean dagoen San Donato baselizaren izena ematen diote mendiari, baina inguru hori ondo ezagutzen duenak biak bereizi ohi ditu.

## Igotzeko abiapuntuak

* Lizarragako mendatea (4 ordu).
* Uharte Arakil (3 ordu).
* Goñerri (3 h 30 m).
* Unanu (2 h 30 m).
* Senosiain (2 h 30 m).
* Dorrao (2 h 30 m) .

## Iruditegia

* Beriain mendia Etxarri Aranazko soroetatik ikusita.
* San Donato baseliza.
* Beriain mendia, Unanu eta Dorrao herrien ikuspegi panoramikoa.
* Beriain mendia eta Unanu herria.
* Torrealdai eta Arrizabalaga, tontorreko ermitan, Sakana osoa lainopean dagoela.
* Beriain Zamartzetik.

## Erreferentziak

* ↑ «Beriain (San Donato) (1493 m) - Mendiak.eus» mendiak.eus (Noiz kontsultatua: 2021-06-10).

## Ikus, gainera

* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* Beriain inguruko hainbat ibilbide, Argia aldizkarian.
* Datuak: Q3756086
* Multimedia: Beriain (mountain) / Q3756086
# Berikon

Berikon Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Bremgarten barrutia barrutian. 2014an 4,776 biztanle zituen 5,38 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64334
* Multimedia: Berikon / Q64334
Rudolfstetten-Friedlisberg Widen Birmensdorf (ZH) Oberwil-Lieli Zufikon
# Beriberi

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Beriberi deritzo B1 bitaminaren gabeziak sortutako gaixotasunari; haren ezaugarriak edemak eta arazo kardiakoak eta nerbio-sistemakoak dira.
Gaitza Takaki sendagile japoniarrak deskribatu zuen estreinakoz XIX. mendearen bukaeran. Hala ere, B1 bitamina ez zen 1926. urtera arte bakartu.
XIX. mendean eta XX. mendearen hasieran gaitza Ekialde Urruneko herrialdeetan oso ohikoa zen. Arrazoia herrialde horietako dietan zegoen, batez ere arrozean oinarrituta.
Koadro kliniko bi ditu, bereziki: amak B1 bitamina-gabezia duen ume jaioberriarena, eta helduena.
Hiru eratara aurkezten da, nagusiki:
* Beriberi hezea
* Beriberi idorra
* Haurren beriberia
Gaitzak nerbio-sistema kaltetzen du gehienbat, polineuritis sortuz. Baita atrofia muskularra eta paralisia ere. Gutxiegitasun kardiakoa eta edemak eritasunaren beste ondorio kaltegarriak dira.
Tiamina edo B1 bitaminak pirubato deshidrogenasaren koentzima da. Entzima horrek azido pirubikoaren katabolismoan parte hartzen du. B1 bitaminaren ezak azido pirubikoaren pilaketa eragiten du, eta pilaketa hori nerbio-sistemaren kalteen erruduna dela uste da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184084
* Multimedia: Beriberi / Q184084
# Berilo

Beriloa mineral ziklosilikato bat da. Bere formula kimikoa Be$_3$Al$_2$(SiO$_3$)$_6$ da. Beriloaren kristal hexagonalak oso txikiak izan daitezke, baina baita hainbat metroko tamainakoak ere. Berilo purua gardena da, baina askotan ezpurutasunen ondorioz koloreduna izaten da. Izena grezieratik datorkio (beryllos), hau da, "itsas uraren kolore urdin-berde bitxia".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103480
* Multimedia: Beryl / Q103480
# Berilo (Minas Gerais)

Berilo Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 9.826 biztanle ditu 587,106 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1756010
* Multimedia: Berilo (Minas Gerais) / Q1756010
# Berilita

Berilita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Berilita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Be3(SiO4)(OH)2 * H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Beryllite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Basara

Basara Larrabetzuko (Bizkaia) auzoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254820
# Basarrateko zelaia

Basarrateko zelaia :
| Santutxu, Bilbo ||
| Basarrateko zelaiaren ikuspegia. ||
| Herrialdea Probintzia Udalerria | Euskal Herria Bizkaia Bilbo |
| Bilbo erdigunea Basarrateko zelaia Basarrateko zelaia Basarrateko zelaia ||
| Koordenatuak: | 43°15′02.85″N 2°54′40.01″W﻿ / ﻿43.2507917°N 2.9111139°W﻿ / 43.2507917; -2.9111139 |
Basarrateko zelaia edota Basarrate plaza, herri hizkeran Hildakoaren zelaia, Bilboko Santutxu auzoan dagoen plaza bat da.

## Historia

Basarrate deritzon eremuari Hildakoaren zelaia (edo gaztelaniaz, "Campa del Muerto" ere deitzen zitzaion (gaur egun ere bai) eta baita Santutxuko mendia edota zelaia ere. XX. mendean erabiltzen hasi zen gaztelaniazko leku izenari azalpena emateko bi hipotesi daude:
* Lursail hauetan bere buruaz beste urkatuta agertu zen auzotarra, hortik Hildakoaren zelaia edo plaza.
* Begoña eremuko auzotar ororen heriotzarekin loturiko antzinako usadioa. Bolueta, Santutxu edo inguruko norbait hiltzean haren familia eta gorpua laguntzeko prozesioak egiten ziren, hilkutxa sorbalden gainean ala gurdiz Begoñako basilikaren alboan zegoen hilerrira eramanez. Eremu honetako erliebearen ezaugarriek (malda handiko aldapa, gaur egungo Losada Margolariaren kalean) Basarraten geldiunea egitera derrigortzen zuten, honetan prozesioak atseden hartu, eta auzotar gehiago elkartzen zitzaizkien eta elizako apaiza errespontsu bat errezatzera hurbiltzen zen. Ondoren, Iturriaga kalean barna elizaruntz jarraitzen zuten. Erlijio-ekitaldi hau orokorrean Bolueta, Otxarkoaga, Txurdinaga eta Santutxuko hilberri guztiekin burutzen zen.

## Garraiobidea

* Basarrateko geltokia, Bilboko metroa

## Ereferentziak

* ↑ Estudio de la transformación del paisaje de Santutxu: de Mahats-herri al denso urbanismo. 5. Los topónimos se mantienen. 2016ko urriaren 15a. Arbaiza Alvarez, Joseba Koldobika (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27304639
* Multimedia: Campa del Muerto / Q27304639
# Basarte

Basarte da Gipuzkoako Batzar Bereziak biltzen ziren Azkoitiko lekua. Basarten nahiz Bidaniako Usarragan biltzen ziren Gipuzkoako batzarkideak, premiazko gaiak erabakitzeko Batzar Nagusiak ospatu behar zirenean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254821
# Basandia

Basandia Tafallaldeko Uxue udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.
XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Uxueko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak basanditarrak ziren.

## Izena

Basandia toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Basandia ("bassandía" ahoskatua)
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Vasendia (1534)
* Basandia (1631)
* Basandia (1994)

## Historia

Hori da, hain zuzen ere, historiaurreko garaiaren eta Goi Erdi Aroaren artean Uxue mendilerroan zeuden herrixketako bat. VIII. eta IX. mendeen artean, Uxueko gotorlekua sortu zenean, bertako bizilagun asko hiribildu berrira aldatu ziren, batez ere defentsa-arrazoiengatik, musulmanekiko muga eremu lauan baitzegoen. Erdi Aroan zehar, populazioa eta erakargarritasuna galduz joan zen, Uxueren alde, eta, horren ondorioz, 1534. urterako jenderik gabe geratu zen.

## Oharrak

* ↑ /bàsanð̞í.a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza hirugarren eta kamutsa lehengo silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Basandia - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* Uxue
* Erdialdea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111977056
# Basarri-Uztapide

Basarri-Uztapide izenburuarekin Xabier Letek album bat plazaratu zuen 2001ean, Berrehun urtez bertsotan bertso klasikoen antologia barruan. Lan honetan Inazio Eizmendi "Basarri"ren eta Manuel Olaizola "Uztapide"ren bost bertso bana bildu zituen, abestiak bihurtuz. Grabazioak Elkarlanean estudioan egin ziren, Karlos Gimenez zuzendaritzapean, 1999tik 2001 arte. CD gisa plazaratu zen.

## Abestiak
### Basarri

* "Kanpoko jendea", 06:15 (Doinu herrikoia)
* "Estatutoa lenbailen", 05:32 (Doinua: Karlos Gimenez)
* "Ostikoketa", 05:13 (Doinua: Karlos Gimenez)
* "Euskal Erria itxusten" 08:05 (Doinu herrikoia)
* "Amerikara dijoan lagun bati" 05:44 (Doinu herrikoia)

### Uztapide

* "Garai bateko eztaiak" 09:39 (Doinu herrikoia)
* "Xalbador gogoan" 08:59 (Doinu herrikoia)
* "Garia Euskal Errian" 08:02 (Doinu herrikoia)
* "Gizonaren negua" 04:01 (Doinua: Karlos Gimenez)
* "Gerra" 05:03 (Doinu herrikoia)
Iraupen osoa: 67' 05"

## Talde teknikoa

* Azala: Juanma Aramendi, Ainhoa Lukas
* Soinu teknikaria: Cesar Ibarretxe
* Moldaketak, zuzendaritza, ekoizpena: Karlos Gimenez

### Musikariak

* Karlos Gimenez, pianoa
* Pello Ramirez, biolontxeloa
* Jabier Muguruza, akordeoia
* Pascal Gaigne, gitarra, bandoneoia
* Txema Garces, baxua
* Luis Camino, perkusioa
* Herve Michaud, oboea, adar ingelesa
* Iñaki Garmendia, flauta
* Juan Navarro, klarinetea
* Xabier Lete, ahotsa

## Erreferentziak

* ↑ https://www.elkar.eus/eu/musika_fitxa/basarri/uztapide/lete-xabier/8436007063052

## Kanpo estekak

* CD osoa Youtuben.
* Datuak: Q123507729
# Basaran

Basarana elorri beltzaren fruitua da. Mahats txiki baten tamainako drupa bat da, 5-10 mm-ko diametrokoa, fruitua heldua dagoenean, eta forma obalatukoa. Kolorea urdinxka, morea edo beltzarana izan daiteke. Testura tertziopelatua du eta zapore gazi-gozoa. Fruitu oso preziatua da patxarana egiteko.
Kaloria gutxiko fruituak dira, karbohidratoen proportzio txikia dutelako. Oro har, baiak zuntz-iturri onak dira, eta hesteetako zirkulazioa hobetzen dute. Potasio, burdin eta kaltzio (azken biak animalia-jatorriko elikagaietatik datozenak baino probetxu txarragokoak), tanino idorgarri eta zenbait azido organikoen iturri on bat ere badira. Hala ere, fruta hauen ezaugarri nagusia, antioxidatzaileak diren pigmentu naturalen (antozianoa eta karotenoidea) ugaritasuna da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]
* ↑ «Patxarana», Sukaldean.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12059685
* Multimedia: Prunus spinosa (fruit) / Q12059685
# Basardilla

Basardilla Segoviako udalerria da, Partido de Segovia eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 167 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1906443
* Multimedia: Basardilla / Q1906443
# Basarrate

Basarrate Santutxu (Bilbo) auzoan ingurunea da, gaztelaniaz Campa del Muerto izena hartzen duena. Inguruan dagoen gune berde bakarra da.

## Unión Begoñesa

Auzune honetan "Unión Begoñesa" izeneko kooperatibak etxaldea eraiki zuen XX. mendearen lehen erdialdean.

## Metroa

Bilboko metroak Basarrateko geltokia du gune honetan, Santutxu eta Bolueta artean.

## Jaiak

Santutxuko jaietan ingurune honetan txosnak paratzen dituzte.

## Ikus, gainera

* Mahatserri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254819
# Benlloc

Benlloc, Benlloch edo Bell-lloc del Pla (espainieraz: Benlloch) Valentziako Erkidegoko ofizialki udalerria da, Plana Alta eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.175 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1635703
* Multimedia: Benlloc / Q1635703
# Benna (Biella)

Benna Italiako udalerri bat da. Biellako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 1.133 biztanle ditu, 9,39 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Bennak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Candelo Cossato Massazza Mottalciata Verrone

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18018
* Multimedia: Benna / Q18018
# Bennet (Nebraska)

Bennet Nebraskako herri bat da. Lancaster konderrian kokatua dago. 2010ean 719 biztanle zituen, 1,32 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lancaster konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1943608
* Multimedia: Bennet, Nebraska / Q1943608
# Benleonardita

Benleonardita sulfuro motako minerala da eta pearceite-polybasite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Benleonardita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {[Ag6(Sb,As)2S6Te] [Ag9Cu(S,Te)2Te2]}}$. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Benleonardite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3638277
* Multimedia: Benleonardite / Q3638277
# Benllech

Benllech, Galesko udalerri bat da, Anglesey uhartean. Anglesey kostaldeko ibilbidea eta Galesko kostaldeko ibilbidea udalerritik igarotzen dira.
2011ko erroldaren arabera 3.382 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q402177
* Multimedia: Benllech / Q402177
# Bennacott

Bennacott, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4889607
* Multimedia: Bennacott / Q4889607
# Bennerleyko zubibidea

Bennerley zubibidea (berez Ilkeston zubibidea eta lagunartean Iron Giant gisa ezaguna) trenbide-zubi ohi bat da, gaur egun oinezkoentzako eta bizikletentzako zubia dena. Ilkeston-en (Derbyshire) eta Awsworth-en (Nottinghamshire) artean dago, Ingalaterran. 1877an amaitu zen eta Iparraldeko Trenbide Handiaren (GNR, ingelesez) Derbyshireko luzapena Erewash ibaitik haratago (eta, beraz, konderritik haratago) eramatea ahalbidetu zuen. Ingeniaria Samuel Abbott izan zen, eta lana GNRko makineriako buru zen Richard Johnson-en gidaritzapean egin zen. Ikatz-meatzaritza sakonaren ondorioz, ez zen posible ohikoa zen hargin lanez egindako zubibidea eraikitzea; beraz, neurrira egindako diseinu bat erabili behar izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4889617
* Multimedia: Bennerley Viaduct / Q4889617
# Benndorf

Benndorf Alemaniako udalerri bat da, Saxonia-Anhalt estatuan. Azken zentsuaren arabera 1.954 biztanle zituen, 5,77 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q564404
* Multimedia: Benndorf (Mansfelder Land) / Q564404