OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Untzueta

Untzueta edo Untzuetapiko Bizkaiko hegoaldean dagoen mendia da, Gorbeiako mendilerroan kokatuta Zeberio eta Orozko artean. Zehazkiago Mendigisako mendilerroan dago, horren mendebaldeko muturrean dagoelarik.
Tontorrean antena handi bi paratuta daude gaur egun, baina antzinean gaztelu bat egon zen hainbat mendez, XIV. mendean suntsitu zuten arte.

## Abiapuntuak

* Arrankudiagatik: Ordu 1 eta 30 min. Urdiolako sakanatik eta ekialdeko gandorretik egindako igoera eskaintzen du.
* Orozkotik: 2 ordu. Nafarrondoko harrobian dago abiapuntua, Atxondo eta Areatza auzoen ingurunean, eta pista zabala goraino iristen da, tarteka asfaltaturik egonda.

## Ikus, gainera

* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268592
# Untzueko jauregia

Untzueko Armagintzako Kaporalgo jauregia Orbaibar ibarreko Untzue udalerrian Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina

Herriaren goiko aldean zegoen, elizaren ondoan. Antzinatasun handikoa zen; 1336an Filipe III.a Nafarroakoa erregeak Per Ibainitz Leet eta Teresa Almorabideri eman zien. Jauregiko jaunak, Juan Balanzak, 1522an 10 000 marabediko oheratzea lortu zuen, eta kuartalak erremisionatu zituen. 1559an tokia Salvador Sebastian eta Katalina Balanza jauregien aurka jarri zuen, banaketan salbuespena ematea eztabaidatuz. 1575ean Juan Balanzaren jabea zen. Bere oinordeko Miguel Jimenez Balanzari 1606an 25 000 marabediko saria eman zitzaion. 1648an herriko bizilagunek auzia jarri zioten jauregian horma bat altxatzeagatik, elizaren alboko ate bat hartuz. Hurrengo urtean, haren seme Miguel Balanzak jarauntsia hartu zuen. 1723an jada Vicente Mutiloarena zen. Manuela Salcedo Beaumont alargunak hirugarrenei alokatu zien jauregia bere etxaldearekin. Armarriaren arabera, armarria sablezkoa zen eta urrezko hiru makila zituen. Elortzak eta Arradak, aldiz, 1714an zuzendu zuten urrezkoa zela, hiru makila urdinekin, eta almorabidetik zekarren, jatorriz gizon aberatsen leinu nobletik.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | UNTZUE. (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

## Ikus gainera

* Untzue
* Orbaibar
* Erdialdea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112195685
# Veľké Kosihy

Veľké Kosihy Eslovakiako udalerri bat da, Komárnoko barrutian kokatuta. 24,27 km²ko azalera du eta 965 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1268. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1043950
* Multimedia: Veľké Kosihy / Q1043950
# Veľké Kostoľany

Veľké Kostoľany Eslovakiako udalerri bat da, Piešťanyko barrutian kokatuta. 24,39 km²ko azalera du eta 2747 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1209. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q427573
* Multimedia: Veľké Kostoľany / Q427573
# Veľké Kozmálovce

Veľké Kozmálovce Eslovakiako udalerri bat da, Leviceko barrutian kokatuta. 5,92 km²ko azalera du eta 703 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1256. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1044667
* Multimedia: Veľké Kozmálovce / Q1044667
# Veľké Kršteňany

Veľké Kršteňany Eslovakiako udalerri bat da, Partizánskeko barrutian kokatuta. 13,48 km²ko azalera du eta 594 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1271. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1043685
* Multimedia: Veľké Kršteňany / Q1043685
# Veľké Orvište

Veľké Orvište Eslovakiako udalerri bat da, Piešťanyko barrutian kokatuta. 3,84 km²ko azalera du eta 1066 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1113. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1043597
* Multimedia: Veľké Orvište / Q1043597
# Veľké Ozorovce

Veľké Ozorovce Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 13,77 km²ko azalera du eta 754 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1304. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q651350
* Multimedia: Veľké Ozorovce / Q651350
# Veľké Lovce

Veľké Lovce Eslovakiako udalerri bat da, Nové Zámkyko barrutian kokatuta. 25,85 km²ko azalera du eta 1889 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1247. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q941274
* Multimedia: Veľké Lovce / Q941274
# Veľké Ludince

Veľké Ludince Eslovakiako udalerri bat da, Leviceko barrutian kokatuta. 9,19 km²ko azalera du eta 1474 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1282. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q605041
* Multimedia: Veľké Ludince / Q605041
# Veľké Pole

Veľké Pole Eslovakiako udalerri bat da, Žarnovicako barrutian kokatuta. 35,62 km²ko azalera du eta 399 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1072107
# Veľké Leváre

Veľké Leváre Eslovakiako udalerri bat da, Malackyko barrutian kokatuta. 26,45 km²ko azalera du eta 3579 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1378. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q780356
* Multimedia: Veľké Leváre / Q780356
# Váceko elizbarrutia

Váceko elizbarrutia (hungarieraz: Váci egyházmegye, latinez: Dioecesis Vaciensis) Erromatar Eliza Katolikoaren hungariar elizbarrutietako bat da. XI. mendean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Vácen dago. Egun apezpikua Zsolt Marton da.

## Apezpikuen zerrenda

* Mátyás (Rátót) (1238-1240)
* István Bánsca (1241-1243)
* Lorinc (1318-1329)
* Rudolf (1329-1342)
* Mihály Széchényi (1342-1362)
* János de Surdis (1363-1375)
* Péter (1376-1400)
* Miklós (1401-1405)
* Fülöp (1407-1419)
* Miklós Ilsvai (1419-1430)
* Johann von Bucka (Železný) (1429-1430)
* Mátyás Gathali (1438-1440)
* Péter Agmándi (1440-1449)
* Vince Szilassi (1450-1474)
* Miklós Báthory (Báthori) (1474-1506)
* János Gosztonyi (1508-1511)
* Ferenc Várady (1511-1515)
* László Szalkai (1515-1523)
* János Ország de Guth (1520-1539)
* Stjepan Brodarić (1539-1539)
* Agostino Sbardelatti (1550-1553)
* Balázs Péterváradi (1554-1560)
* János Újlaky (1560-1578)
* Zakariás Mossóczy (1578-1583)
* Márton Pethe de Hetes (1583-1589)
* István Mathisy (1589-1591)
* István Szuhay (1594-1600)
* Péter Radovits (1600-1608)
* Pál Almásy (1610-1621)
* István Sennyey (1627-1628)
* Gregoire Nagy Falvy (1640-1642)
* Mátyás Tarnóczy (1655-1655)
* Ferenc Szegedy (1663-1672)
* György Pongrácz (1672-1676)
* Ján Gubasóczy (Gubašóci) (1677-1680)
* Péter Korompay (1681-1682)
* János Kéry (1682-1685)
* Miklós Balogh (1686-1689)
* Mihály Dvornikovich (1695-1705)
* Imre Esterházy (1707-1709)
* Sigismund von Kollonitsch (1709-1716)
* Wilhelm von Leslie (1716-1718)
* Mihály Frigyes Althan (1718-1734)
* Mihály Karl (Michele Carlo) von Althan (1735-1756)
* Christoph Bartholomäus Anton Migazzi Von Waal Und Sonnenthurn (1756-1757)
* Pál Štefan Forgách (1757-1759)
* Károly Esterházy de Galántha (1760-1762)
* Ferenc Xavier Splényi (1788-1795)
* Karl Ambrose Ferdinand von Habsburg (1806-1808)
* László Kámánházy (1808-1817)
* Ferenc di Paolo de Nádasdy-Fogaras (1823-1845)
* Ágoston Roskoványi (1851-1859)
* Antal Jószef Peitler (1859-1885)
* Konštantín Schuster (1887-1899)
* Károly Emmánuel de Csáky (1900-1919)
* Árpád István Hanauer (1919-1942)
* Jozsef Pétery (1942-1967)
* József Bánk (1969-1974)
* Mihály Endrey-Eipel (1975-1977)
* József Bánk (1978-1987)
* Izidor István Marosi (1987-1992)
* Ferenc Keszthelyi (1992-2003)
* Miklós Beer (2003-2019)
* Zsolt Marton (2019-)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Diocese of Vác» Catholic Hierarchy.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q118109
* Multimedia: Roman Catholic Diocese of Vác / Q118109
# Václav Klaus

Václav Klaus (Praga, gaur egun Txekiar Errepublika, 1941eko ekainaren 19a) txekiar politikari eta ekonomista da.

## Biografia

Ekonomia-zientzietako ikasketak egin zituen Pragako Unibertsitatean. Erregimen komunista erori zenean, finantza-ministro izendatu zuten (1989). 1989an, Gobernuan zegoen alderdiko (Hiritarren Foroa) lehendakari eta Kongresuko diputatu izan zen. 1991n, ODS alderdia (Alderdi Demokratiko Zibikoa) sortu zuen. Alderdi horrek agintaritza lortu zuen 1992ko hauteskundeetan, eta Txekiar Errepublikaren Lehen Ministro hautatu zuten. 1993an, herrialdea zatitu eta Txekiar Errepublika eta Eslovakiar Errepublika sortu zirenean, Txekiar Errepublikako lehendakari izendatu zuten Klaus. 1997an, dimisioa eman behar izan zuen, bere alderdian izan ziren ustelkeria kasuen ondorioz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q57434
* Multimedia: Václav Klaus / Q57434
# Václav Neumann

Václav Neumann (Praga, 1920ko irailaren 29a - Viena, 1995eko irailaren 2a) txekiar orkestra-zuzendaria izan zen. Erdialdeko Europan egon den orkestra-zuzendari handienetako bat izan da. Pragako Musika Kontserbatorioan egin zituen biolin eta orkestra-zuzendaritzako ikasketak. Txekiar Errepublikako Orkestra Filarmonikoaren buru izan zen hogeita bost urtez. Horrez gainera, munduko orkestra garrantzitsuenak zuzendu zituen. Mahlerren interprete handienetako bat izan da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q450793
* Multimedia: Václav Neumann / Q450793
# Váci utca

Váci utca ("Váci kalea") oinezkoentzako kale nagusietako bat da, eta ziurrenik Budapesteko (Hungaria) erdialdeko kalerik ospetsuena. Kalean jatetxe eta denda ugari daude, batez ere turismo-merkatuari zerbitzu ematen diotenak.

## Dendak

Váci utca Budapest komertzialaren kale nagusietariko bat izanik, bertan nazioarteko marka nagusiak biltzen ditu: Zara, H&M, Mango, Douglas, Swarovski, Hugo Boss, Lacoste eta Nike.

## Historia

Erdi Aroan, Budaren muga harresiak markatzen zuen, gaur egun Deák Ferenc kalean eraikia. Vörösmarty plazan zegoen hiriko ateetako batera zeraman Váci kaleak.
Váci Utcaren eraikuntza XVIII. mendean hasi zen eta bere etxe batzuk garai hartakoak dira. Hala ere, gaur egun kontserbatzen diren eraikin gehienak XIX. eta XX. mendekoak dira.

## Iruditegia

* Argazki historikoa

## Erreferentziak

* ↑ https://www.budapest.es/vaci-utca
* ↑ https://bookinbudapest.com/es/calle-vaci
* ↑ https://www.budapest.es

## Kanpo estekak

* Datuak: Q950534
* Multimedia: Váci utca / Q950534
# Uranio hexafluoruro

Uranio hexafluoruroa ezagutzen den gas astunena da. Bere formula UF$_6$ da. Fluoruro edo silikatoa uranioarekin konbinatuz eratzen da.

## Erabilerak

Bere molekulen pisuari esker, zentrifugatua erabil daiteke $^{235}$U eta $^{238}$U isotopoak bereizteko, modu honetan, uranio aberastua lortuz. Hau, gasa sortzeko protoiekin konbinatzen da; astunegia kontsideratzen da gas hau, erositako protoien ondorioz.

## Toxikotasuna

Uranio-hexafluoruroa oso toxikoa da, eta — uranioaren isotopoaren arabera — oso erradioaktiboa ala gutxiagoa. Uretan egonda — gorputzeko fluidoarekin ere bai —, uranio hexafluoruroak azido fluorhidriko oso korrosiboa sortzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q408887
* Multimedia: Uranium hexafluoride / Q408887
# Uranio pobretu

Uranio pobretua naturan topa litekeen uranio naturalak baino Uranio-235 isotopo ehuneko baxuagoa duen isotopoen nahasketa bat da. Arma nuklearrren ekoizpenean edota zentral nuklearretarako erregai nuklear bezala erabiltzen den uranio aberastua lortzeko prozesutik ateratzen den hondakina da.
Gaur egun lurperatu edota itsaso sakonean urperatzen da, bere zati bat MOX erregaia sortzeko ere birziklatzen da. Birziklatze honek ez du beti berarekin batera etekin ekonomikorik ekartzen, baina lurpean edo itsaspean dauden hondakin kopurua murriztea ahalbideratzen du. Uranio pobretuarekiko alternatiba bat, arma nuklearrak ez ekoiztea eta zentral nuklearretan uranio naturala erabiltzea litzateke.
Oso produktu erradioaktiboa eta toxikoa da, larruazal eta biriketako minbizia ere eragin ditzake.

## Ikus gainera

* Uranio aberastua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9698
* Multimedia: Depleted uranium / Q9698
# Uranio-235

Uranio-235 edo $^{235}$U, uranioaren isotopoetako bat da. Uranio natural guztitik %0.72 baino ez da uranio-235, gainerako guztia uranio-238 da batez ere.
Isotopo hau Arthur Jeffrey Dempsterrek aurkitu zuen 1935ean.
Uranio-235a ohiko fisio-erreaktoreetan erregai gisa erabiltzen den uranio-isotopoa da, uranio-238ak baino askoz errazago fisionatzen baita, eta baldintza jakin batzuetan erraz lortzen du kate-erreakzioa. Uranio nukleo batek neutroi bat xurgatzen duenean, bi nukleo arinagoetan banatzen da eta honi fisio nuklearra deritzo. Uranio nukleo bat haustean bi edo hiru neutroi askatzen ditu; inguruan uranio gehiago baldin badago, neutroi horiek inguruko uranio-235 nukleoak jo eta hautsiko dituzte, nukleo horiek ere neutroi gehiago jaurtiz, kate-erreakzioa sortuz. Erreaktore nuklearretan, kate-erreakzioa mantsotu eta kontrolatzen da neutroiak xurgatzen dituzten elementuak erabiliz.
Erreaktore nuklear arruntetan uranio aberastua erabiltzen da erregai gisa. Normalean uranio-235 erregaiaren %3 eta %6 arteko kontzentrazioan izan arte aberasten da, erreaktibitatea handitzeko eta erreakzioak denbora gehiagoz irauteko erregaia aldatu beharrik gabe. CANDU motako erreaktoreetan uranio ez aberastua erabiltzen da, baina ohiko erreaktoreek ez bezala ur astuna erabiltzen dute moderatzaile gisa. Halere, kontzentrazio handiagoan ere erabiltzen da, adibidez itsaspeko nuklearretan; itsaspeko nuklearrek uranio-235aren %60-70eko kontzentrazioa izaten dute. Bonba nuklearretan, aldiz, %90eko kontzentrazioan erabiltzen da.
Erregai gisa uranio-235 darabilen erreaktore nuklear batean uranio-235 atomo batek 200 MeV = 3,2 × 10$^{-11}$ J askatzen ditu bataz beste, hau da, 18 TJ/mol = 77 TJ/kg.

## Kanpo estekak

* Nukleido taula
* Uranio-235
* ATSDR en Español - ToxFAQs™: Uranioa
* ATSDR en Español - Resumen de Salud Pública: Uranioa
* Datuak: Q848497
* Multimedia: Uranium-235 / Q848497
# Uraniozko disko

Hispavox diskoetxeak disko baten berrogeita hamar milioi ale baino gehiago saldu zituzten musika-artistak aitortzeko emandako saria izan zen Uraniozko Diskoa. Raphael abeslari espainiarra izan zen lortzen lehena 1982ko Raphael, ayer, hoy y siempre LP album biltzailearekin. Dagoeneko urrezko eta platinozko ziurtagiriak zituenez, hedabideek baieztatzen dute kategoria bere disko biltzailearen salmenten lorpenaren ondorioz sortu zela, eta horrela ziurtagiri berezi bat duen lehen artista hispanoa bihurtu zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Raphael: 50 años en la música "sin fecha de caducidad"» El Imparcial 2008ko azaroaren 27a.
* ↑ Desberdintasunak daude emate-irizpideen artean, iturri batzuek karrera osoan berrogeita hamar milioi ale aipatzen dituzte, eta beste batzuek salmenta horiek album bakoitzeko direla. Raphaeleri eman ostean, ziurtagiriaren muga hamar milioi salmentera jaitsi zen album bakoitzeko beste artista guztientzat.
* ↑ Premios otorgados a Raphael. Inicio› pestaña Premios. .
* ↑ Linaresko (Jaén) Raphael Museoak 1980. urtearen berri ematen du Uraniozko diskoaren sari-data gisa saritutako diskoa bi urte geroago kaleratu zenean, 1982an.
* ↑ Raphael: Se cumplen 30 años desde que recibió Disco de Uranio. Radio Programas del Perú 2012ko maiatzaren 30a.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5808228
# Urano (eskultura)

Urano Pablo Gargallo zaragozarrak egin zuen azkenetariko eskultura da, 1933an, hil baino urte lehenago.

## Historia

Eskultura honen historia interesgarria da ezen lanaren prozesua zehaztasun handiez ezagutzen baita eta artistaren prozesu sortzailea ederki erakusten baitigu.
1930ean, Gargallok egun gordetzen den lehenengo zirriborroa prestatu zuen; han neska dantzari bat zaldiz ikus daiteke. Bi urtez geroago brontzez, Caballito de circo (Zirku-zalditxoa) izenburuz, eskultura txiki bat prestatu zuen. Eskultura horretan, zirriborroarekin konparatuta, aldaketa batzuk ikusten ziren: neska gizona bihurtu zuen eta oraingoan biluzik zegoen; aldi berean zirkuari erreferentzia eginez, pilota bat gehitu zion zeren eta hasierako dantzariaren zirkuko arropa desagertu baitzen. Hasierako marrazkiak, bestetik, neskaren gonan uhindura batzuk erakusten zituen; bertsio berri honetan uhindurak irudiaren oinarrian jarri zituen. Artistaren bizitzaren azkeneko hilabeteetan honek irudia lantzen jarraitu zuen. Aldaketa berriek zentzu mitologikoa zuten: zaldiari bi hegal jarri zizkion, Pegaso moduan, beheko uhindurak hodeiez bihurtu zituen eta pilota astrolabio batez trukatu zuen. Horrela eskulturak beste esanahi oso desberdina hartu zuen.
Jatorrizko eskultura igeltsuz egin zuen. Ondoren, brontzez kopia desberdinak egin ziren. Horietako bat Bartzelonako Hiriaren Etxean gordetzen da. Kopia horren inaugurazio 1990ean, artistaren alabaren presentziaz, Pierrette Gargallo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6157296
* Multimedia: Urà (Pau Gargallo) / Q6157296
# Urankalkarita

Urankalkarita karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Urankalkarita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca(UO2)3(CO3)(OH)6 * 3H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Urancalcarite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Utah

Utah (ingelesez ˈjuːtɔː edo ˈjuːtɑː ahoskatua; arapahoeraz: Wo'tééneihí') Ameriketako Estatu Batuetako erdi-mendebaldeko estatu bat da. Hiriburua, eta hiri nagusia, Salt Lake City da.
Mugak: iparraldean, Idaho eta Wyoming; ekialdean, Colorado; mendebaldean, Nevada; hegoaldean, Arizona.

## Geografia

Iparraldean, Wyomingeko estatuarekin muga egiten duen eremuan, Uinta mendiak daude (Kings Peak, 4.114 m); Wasatch mendiak, iparraldetik hegoaldera, (Timpanogos, 3.660 m), eta mendebaldean lautada zabal bat hedatzen da, Great Basin deitua (bertan daude Aintzira Gazi Handia eta Aintzira Gazi Handiko basamortua). Gainerakoa, lurraldearen erdia baino gehiago, Colorado ibaiaren arroak hartzen du. Hegoaldean eta hego-ekialdean ere mendi handiak daude: Delano Peak (3.730 m), Mount Ellen (3.487 m) eta Mount Peale (3.989 m). Ekialdetik mendebalera Colorado, Green (aurrekoaren adarra), Price (Green ibaiaren adarra) eta Sevier dira ibai garrantzitsuenak. Lurralde lehorra da, oro har, baina hego-mendebaldeko eremuan klima tropikala da nagusi.

## Biztanleria

Iparraldeko Ogden hiritik Provo hiria bitarteko lur-eremuan bizi dira biztanle gehienak. 1970-1980ko urteetan % 38 ugaldu zen biztanleria (Estatu Batuetako epe horretako batez besteko demografia-hazkundea baino hiru bider handiagoa). Biztanleen % 1 amerindiarrak dira, % 4 hispanoak eta gainerakoak ingeles jatorrikoak. Erlijioari dagokionez, mormoiak dira biztanleen bi herenak.

## Ekonomia

Nekazaritza (garia, garagarra, artoa), meategin ustiaketa (kobrea, berilioa, urrea, zilarra, uranioa, molibdenoa, beruna, ikatza, petrolioa) eta industria (janari-industria, garraiorako tresneria, ordenagailuak, metalurgia, kimika, petrolio-findegiak) eta merkataritza dira ekonomia-jarduera nagusiak.

## Historia

XVIII. mendean espainiar konkistatzaileak iritsi zirenean, shoshone indiarrak bizi ziren lurraldean. 1821. urtean, Mexikoko Lehen Inperioaren barne zegoen, eta 1848. urtean Mexikar-amerikar gerraren ostean, Ameriketako Estatu Batuetako lurralde bihurtu zen, baina ez zuen Estatu egoera 1896. urtera arte lortu, orduan, 45. Estatua bihurtu zelarik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ English-Arapaho dictionary. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q829
* Multimedia: Utah / Q829
# Utagawa Kuniyoshi

Utagawa Kuniyoshi (japonieraz: 歌川 国芳; Edo, 1798ko urtarrilaren 1a - ibidem, 1861eko apirilaren 14a) japoniar margolaria izan zen. Ukiyo-e estiloko azken maisuetako bat izan zen.
Utagawa Toyokunik bere eskolan onartu zuen haren marrazkien kalitateari erreparatu ondoren. Genero ugari landu zituen: paisaiak, emakume ederrak, kabuki aktoreak, katuak eta animalia mitikoak. Heroi samurai ospetsuen guduak ere margotu zituen.

## Iruditegia

* Takiyasha the Witch and the Skeleton Spectre, c. 1844
* Kajiwara Kagesue, Sasaki Takatsuna, and Hatakeyama Shigetada racing to cross the Uji River before the battle of Uji (1184) during the Genpei War
* The First Emperor of the Qin Dynasty in China, in Search of the Magical Herbs of Longevity, Had Ten Great Ships Built, and the Court Magician Xu Fu with Five Hundred Boys and Girls, Carrying Treasure, Food Supplies, and Equipment, Set Out for Mount Pengla (c. 1843)
* On the shore of the Sumida River
* Mt Fuji from the Sumida
* Pilgrims in the waterfall
* Banners for boys' day festival
* Courtesan in training
* Takeda Nobushige from the series Twenty-Four Generals of Takeda Shingen
* from the series One Hundred and Eight Heroes of the Popular Suikoden All Told
* from the series Heroes of Our Country's Suikoden
* Hanagami Danjo no jo Arakage fighting a giant salamander
* Miyamoto Musashi killing a giant lizard
* Saito Oniwakamaru, the young Benkei, fights the giant carp at the Bishimon waterfall
* Hatsuhana doing penance under the Tonosawa waterfall
* Keyamura Rokusuke under the Hikosan Gongen waterfall
* Kakinomoto no Hitomaro
* Portrait of Chicasei Goyô (Wu Yong) from Water Margin (1827–1830)
* Ukiyo-e of Oda Nobunaga
* Yoshitsune and Benkei defending themselves in their boat during a storm created by the ghosts of conquered Taira clan warriors
* Minamoto no Tametomo with a Japanese war fan
* Cats forming the characters for catfish
* Four cats in different poses illustrating Japanese proverbs
* Cats suggested as The Fifty-three Stations of the Tōkaidō
* Scribbling on the storehouse wall
* At first glance he looks very fierce, but he is actually a kind person
* Acts 9-11 of the Kanadehon Chūshingura with act nine at top right, act ten at bottom right, act eleven, scene 1, at top left, act eleven, scene 2 at bottom left
* Acts 5-8 of the Kanadehon Chūshingura with act five at top right, act six at bottom right, act seven at top left, act eight at bottom left
* Acts 1-4 of the Kanadehon Chūshingura with act one at top right, act two at bottom right, act three at top left, act four at bottom left

## Kanpo estekak

* Datuak: Q317736
* Multimedia: Utagawa Kuniyoshi / Q317736