OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sandra Oh

Sandra Miju Oh (Nepean, Ottawa, 1971ko uztailaren 20a) aktore kanadar-estatubatuarra da. HBO-ko Arliss komedian (1996-2002) Rita Wu-ren papera antzeztu zuen, ABC-ko Grey's Anatomy draman (2005-2014) Cristina Yang-ena, eta Killing Eve thrillerrean (2018-2022) Eve Polastri-rena. Hainbat sari jaso ditu, besteak beste, bi Urrezko Globo. 2019an, Time aldizkariak munduko eragin handiena duten 100 pertsonen artean kokatu zuen Oh.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Sandra Oh: The 100 Most Influential People of 2019» TIME (Noiz kontsultatua: 2022-04-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40337
* Multimedia: Sandra Oh / Q40337
# Saïd Mortazavi

Saïd Mortazavi (persieraz: سعید مرتضوی‎; Meybod,Iran, 1967)) Teherango prokuradorea da.

## Kazetari baten hilketa

Mortazavi ezagutzera eman zen 2003an. Urte horretan, uztailaren 10ean, Zahra Kazemi kazetari eta fotokazetari kanadarra, torturatua eta hilarazia izan zen.
2006ko ekainaren 23an Stephen Harper, Kanadako Lehen Ministroa, nazioarteko komunitateari Saïd Mortazavi atxilotzeko «dauden legezko neurri guztiak erabiltzera» dei egin zion, epaitua izateko. Mortavaziren aurkako akusazioa kanadar-irandar baten heriotzaren arduraduna izatea da.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20090708160635/http://shooresh1917.blogspot.com/2009/07/who-is-mortazavi-executioner-who-gives.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q931734
* Multimedia: Saeed Mortazavi / Q931734
# Saïd Taghmaoui

Saïd Taghmaoui (Paris, Frantzia, 1973ko uztailaren 19a) aktore marokoar-frantziarra da. Mathieu Kassovitzen La Haine filmean bere izen berdineko pertsonaiaren papera egitean arrakasta lortu zuen aktore moduan.

## Biografia

Pariseko Villepinte izeneko auzoan jaio zen Saïd bederatzi seme-alabadun familia batean. Eskola utzita boxeolari bezala jardun zuen gaztaroan.
Mathieu Kassovitz zuzendariarekin batera La Haine filmaren gidoia idatzi zuen eta bertan aktore protagonista bezala parte hartu zuen. Film honek arrakasta handia izan zuen eta aktore lan gehiago izaten hasi zen Frantzia, Los Angeles eta Marokotik mugituz.

## Filmografia
### Zinema

* La Haine (1995) - Mathieu Kassovitz
* Hideous Kinky (1998) - Gillies MacKinnon
* Three kings (1999) - David O. Russell
* Nationale 7 (2000) - Jean-Pierre Sinapi
* Ali Zaoua (2000) - Nabil Ayouch
* The good thief (2002) - Neil Jordan
* Crime Spree (2003) - Brad Mirman
* Spartan (2004) - David Mamet
* Hidalgo (2004) - Joe Johnston
* I love huckabees (2004) - David O. Russell
* Five fingers (2006) - Laurence Malkin
* O Jerusalem (2006) - Elie Chouraqui
* The kite runner (2007) - Marc Forster
* Traitor (2008) - Jeffrey Nachmanoff
* Vantage point (2008) - Pete Travis
* G.I. Joe: The Rise of Cobra (2009) - Stephen Sommers

### Telebista

* Lost (2009 - 2010)

## Kanpo loturak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q373034
* Multimedia: Saïd Taghmaoui / Q373034
# Saúde (Bahia)

Saúde Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 10.478 biztanle ditu 494,289 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2247752
* Multimedia: Saúde (Bahia) / Q2247752
# Saúca

Saúca Guadalajarako udalerria da, Sierra norte de Guadalajara eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 54 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1766058
* Multimedia: Saúca / Q1766058
# Sañoa

Sañoa, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Etumeta aldetik hasi eta Arauntzaraino luzatzen den bizkar luzeko gain altuena da Sañoarena, baina gorabehera gutxiko gandor zabala da eta erraz zeharkatu daiteke dena, batzuetan pinudian eta bestetan larrean barrena. Tontorra bera baino leku aproposagoa da ordea Arauntzarena, metro bakar batzuk beherago ekialdeko muturrean, buzoi eta guzti, ikuspegi zabala eskaintzen baitu Azpeitia eta Izarraitzen gainean. Ohiko igoerabidea Azpetitik abiatzen bada ere, bada beste zenbait aukera, Lasao aldetik esaterako, pinudian barrena, edo Etumeta aldetik, hegi luzearen bizkarrari jarraituz.

## Kanpo estekak

Sañoa, http://www.euskal-herria.org/.
# Sankt Michaelisdonn

Sankt Michaelisdonn Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Dithmarschen (barrutia)|Dithmarschen]] barrutian. 2014an 3.518 biztanle zituen 23,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q528499
* Multimedia: Sankt Michaelisdonn / Q528499
# Sankt Oswald-Riedlhütte

Sankt Oswald-Riedlhütte Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Freyung-Grafenau (barrutia)|Freyung-Grafenau]] barrutian. 2014an 2.864 biztanle zituen 40,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q505773
* Multimedia: Sankt Oswald-Riedlhütte / Q505773
# Sankt Wolfgang

Sankt Wolfgang Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Freising (barrutia)|Freising]] barrutian. 2014an 4.340 biztanle zituen 46,32 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q548507
* Multimedia: Sankt Wolfgang (Upper Bavaria) / Q548507
# Sanlucarreko Jaurerria

Sanlucarreko Jaurerria, ahoz, Antso IV.a Gaztela eta Leongoa erregeak, 1295eko apirilak 4an, Alonso Pérez de Guzmán Onari, Tarifa heroi bezala defendatzeagatik agindu zion noblezia titulu espainiar bat izan zen. Erregea, bere jaurerria baliatu gabe hil zen, eta, ondorioz, bere seme Fernando IV.a Gaztela eta Leongoak, Guzmáni, "Sanlucarreko hiribildua, bertako biztanle, toki eta jabetza guztiekin eta han zituen eta egon behar zuten petxo eta eskubideekin" eginiko dohaintza berretsi zion. Sanlucarreko Jaurerriaren dohaintza pribilegioa, Toron sinatu zen 1297ko urriak 13an, eta Medina-Sidoniako Etxearen Artxibategian kontserbatzen da.
Hasiera batean, Sanlucarreko Jaurerriak, Sanlucar hiribildua (gaur egun Sanlúcar de Barrameda hiria) eta Barrameda, Trebujena, Chipiona eta Rota tokiak hartzen zituen. Sanlucarreko I. Jauna izan zen Alonso Pérez de Guzmánen alaba zen Isabel Pérez de Guzmán Fernán Ponce de Leónekin ezkondu zenean, Chipiona eta Rota, hiribildu independente izatera pasa ziren bere ezkon sariaren zati bezala eta Ponce de León familiako jabetzakoak izatera pasa ziren, Arcoseko etxearen hazia izango zena.
Denboran zehar, Sanlucarreko Jaurerria izango zen Medina-Sidoniako etxearen orube nagusia izatera iritsiko zen, 1645 arte mantenduz, urte horretan, Sanlúcar de Barrameda espainiar koroan barneratua izan zenean, Andaluziako konspirazio independentista eztabaidatuaren ondoren. Gaur egun, Cadizeko iparrekialdeko kostaldea izeneko eskualdeak, ia zehatz hartzen du antzinako jaurerriak hartzen zuen jatorrizko hedadura.

## Sanlucarreko jaunak

* Alonso Pérez de Guzmán
* Juan Alonso Pérez de Guzmán
* Alonso Pérez de Guzmán y Osorio
* Juan Alonso Pérez de Guzmán y Osorio (Nieblako I. kontea ere bai)
* Enrique Pérez de Guzmán y Castilla
* Juan Alonso Pérez de Guzmán y Orozco (Medina-Sidoniako I. dukea ere bai)
* Enrique Pérez de Guzmán y Meneses (Gibraltarreko I. markesa ere bai)
* Juan Alonso Pérez de Guzmán y Afán de Ribera (Cazazako I. Markesa
* Enrique Pérez de Guzmán y Fernández de Velasco
* Alonso Pérez de Guzmán y Zúñiga
* Juan Alonso Pérez de Guzmán y Zúñiga
* Alonso Pérez de Guzmán el Bueno y Zúñiga
* Juan Manuel Pérez de Guzmán y Silva
* Gaspar Pérez de Guzmán y Sandoval

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9076690
# Sankt Märgen

Sankt Märgen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Breisgau-Hochschwarzwald (barrutia)|Breisgau-Hochschwarzwald]] barrutian. 2014an 1.828 biztanle zituen 33,32 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q550625
* Multimedia: St. Märgen / Q550625
# Sankt Peter-Ording

Sankt Peter-Ording Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Nordfriesland (barrutia)|Nordfriesland]] barrutian. 2014an 3.742 biztanle zituen 28,32 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q20749
* Multimedia: Sankt Peter-Ording / Q20749
# Sankt Peter (Baden-Württemberg)

Sankt Peter Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Breisgau-Hochschwarzwald (barrutia)|Breisgau-Hochschwarzwald]] barrutian. 2014an 2.535 biztanle zituen 35,93 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q557671
* Multimedia: St. Peter (Hochschwarzwald) / Q557671
# Sankt Pauli

Sankt Pauli edota St. Pauli Alemaniako Hanburgo hiriko erdigunean dagoen Hamburg-Mitte barrutiko auzo bat da. Erdi Aroan Hansa Ligako merkatarien auzo gisa sortu eta XVII. mendean garatu zen. Gaur egun 2,6 km²-ko azalera eta 27.000 biztanle inguru ditu. Sankt Pauli auzoa "Kiez" izenez ere ezaguna da.
Europako osoko auzo gorri ospetsuenen artean sailkatua dago, Hanburgo hiriko gau giroaren kokaleku nagusia da, bertako Reeperbahn kale nagusian prostituzio lokalalak daudelarik. Bestalde, kultur giro handia duen auzoa ere bada, mota askotako artisten bilgunea delarik, bai aktoreak, nahiz musikagilea nahiz musikariak, etab. Ondorioz, auzotarrek orokorrean joera ireki edo ezkertiarra izan ohi dute.
1960ko hamarkadan auzo honetako Reeperbahn kokalekuko tabernetan The Beatles musika talde ospetsuak bere ibilbide profesionalari ekin zion. Bestalde, FC St. Pauli futbol talde ezagunari izena eman eta bere egoitzaren kokalekua ere bada.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1556
* Multimedia: Hamburg-St. Pauli / Q1556
# Searsport (Maine)

Searsport Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Waldo konderrian dago, Maine estatuan. 2.649 biztanle ditu, 42,53 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Waldo konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3242161
* Multimedia: Searsport, Maine / Q3242161
# Seascale

Seascale, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko dagoen udalerri bat da, Cumbria konderrian.
2011n 1.754 biztanle zituen.
* Datuak: Q2049615
* Multimedia: Seascale / Q2049615
# Seaside (Oregon)

Seaside Oregongo hiri bat da. Clatsop konderrian kokatua dago. 2010ean 6.457 biztanle zituen, 10,19 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clatsop konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2624434
* Multimedia: Seaside, Oregon / Q2624434
# Seaska-abestia (antzezlana)

Seaska-abestia (gaztelaniaz: 'Canción de cuna') Gregorio Martínez Sierraren sinadurarekin 1911an taularatu zen. Geroago egilea zalantzan jarri izan da, María Lejarraga emaztearen lana zela onartuz. Antzezlana arrakasta izan zuen eta zinemara eramana izan da behin baino gehiagotan. Euskarazko bertsioa Ixaka Lopez Mendizabalek Antzerti aldizkarian 1932an plazaratu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Espainiako komentu baten atarian, XIX. mendeko hondarrean, neska haur bat utzita agertu zen. Domingotar mojek jaso zuten eta Teresa izena eman zioten. Komentuko mojek haren heziketaren ardura hartu nahi dute. Horretarako herriko medikuari konbentzitu zuten adopzioan hartzeko. Teresa komentuaren hormen artean handituko da. Gaztea denean Pablo gaztea ezagutu zuen eta maitemindu ziren. Azkenik, ezkondu eta biak Ameriketara joan ziren, bizimodu berri baten bila.

## Pertsonaiak

* Sor Ione (gaztelaniaz Sor Juana) (18 urte)
* Terese (Teresa) (18 urte).
* Lekaimeburua (La Priora) (40 urte).
* Buruordekoa (La Vicaria) (40 urte).
* Irakaslea (Maestra de Novicias) (36 urte).
* Sor Markele (Sor Marcela) (19 urte).
* Sor Iosuren Miren (Sor María de Jesús) (19 urte).
* Sor Iosune (Sor Sagrario) (18 urte).
* Sor Inese (Hermana Inés) (50 urte).
* Atezaia (Hermana Tornera) (30 urte).
* Sendagilea (El Médico) (60 urte).
* Andoni (Antonio) (25 urte).
* Olerkaria (El Poeta).
* Neskamea, herriko gizon bat eta lekaime batzuek.

## Euskarazko bertsioa

Euskaraz lenengo aldiz Tolosako Ureta Antzokian anteztu zen, 1932ko azaroaren 20an. Bertsioaren egilea Ixaka Lopez Mendizabal izan zen eta Antzerti aldizkarian 1932ko azaroa-abenduan, 11-12. zenbakian plazaratu zuen. Lehenengo antzezpenaren euskal aktoreak hauek izan ziren: Iñake Munita, Miren Brau, Godalupe Urkiola, Margarite Urkiola, Juste Artolazabal, Pillare Sansienea, Pantzezke Aiertza, Miren Terese Muñoa, Ione, Goikoetxea, Miren Nekane Agirre, Pantzezka Esnaola, Iosu Intxausti eta Pausta Leunda.

## Zineman egindako bertsioak

* Canción de cuna (1933ko filma), zuzendaria Mitchell Leisen.
* Canción de cuna (1941eko filma), zuzendaria Gregorio Martínez Sierra.
* Canción de cuna (1953ko filma), zuzendaria Fernando de Fuentes.
* Canción de cuna (1961eko filma), zuzendaria José María Elorrieta.
* Canción de cuna (1994ko filma), zuzendaria José Luis Garci.

## Kanpo estekak

* Lanaren euskarazko bertsioa.
* Datuak: Q5747226
# Seaside (Kalifornia)

Seaside Kaliforniako hiri bat da. Monterey konderrian kokatua dago. 2010ean 33.025 biztanle zituen, 23,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Monterey konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q986900
* Multimedia: Seaside, California / Q986900
# Seaside Park (New Jersey)

Seaside Park New Jerseyko borough bat da. Ocean konderrian kokatua dago. 2010ean 1.579 biztanle zituen, 1,68 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ocean konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1089470
* Multimedia: Seaside Park, New Jersey / Q1089470
# Searsmont (Maine)

Searsmont Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Waldo konderrian dago, Maine estatuan. 1.400 biztanle ditu, 39,15 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Waldo konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3448358
* Multimedia: Searsmont, Maine / Q3448358
# Seaside Heights (New Jersey)

Seaside Heights New Jerseyko borough bat da. Ocean konderrian kokatua dago. 2010ean 2.887 biztanle zituen, 1,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ocean konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1086913
* Multimedia: Seaside Heights, New Jersey / Q1086913
# Sarina Valentina

Alexis Sharp (Filadelfia, Ameriketako Estatu Batuak, 1988ko urriaren 8a), are ezagunagoa Sarina Valentina izen artistikoaz, estatubatuar emakumezko aktore pornografiko eta glamour modelo transgeneroa da.
14 urterekin emakumerako trantsizioa egiteari ekin zion.
2008an helduentzako argazki modelo amateur hasi zen. Ordutik hona modelo eta aktore transgenero erotikorik ezagunenetako bat bihurtu da. Hainbat film pornografikotan antzezle, sari ugari irabazi ditu.

## Sariak eta izendapenak

| Urtea | Saria | Kategoria | Emaitza |
| 2014 | Tranny Awards | Urteko web neskarik onena | Irabazlea |
| 2014 | AVN Sariak | Transexualen kategoriako urteko antzezpenik onena | Proposatua |
| 2013 | Transgender Erotica Awards | Urteko web neskarik onena | Irabazlea |
| 2013 | Tranny Awards | Urteko web neskarik onena | Proposatua |
| 2013 | AVN Sariak | Transexualen kategoriako urteko antzezpenik onena | Proposatua |
| 2012 | Transgender Erotica Awards | Urteko web neskarik onena | Irabazlea |
| 2012 | Nightmoves | Transexualen kategoriako urteko antzezpenik onena | Proposatua |
| 2011 | Transgender Erotica Awards | Urteko web neskarik onena | Irabazlea |
| 2010 | Tranny Awards | Urteko web neskarik onena | Proposatua |
* Datuak: Q21558753
# Sarine barrutia

Sarine barrutia Friburgo kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Friburgo da. 217,65 kilometro koadroko azalera du eta 103.330 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Udalerriak

Autafond $^{(en)}$ Autigny (Suitza) Avry Belfaux Chénens Chésopelloz Corminboeuf Corpataux-Magnedens $^{(en)}$ Corserey Cottens (FR) Farvagny $^{(en)}$ Ferpicloz Friburgo Givisiez Granges-Paccot Grolley Hauterive (FR) La Brillaz La Sonnaz Le Glèbe $^{(en)}$ Le Mouret Marly $^{(en)}$ Matran Neyruz (FR) Noréaz Pierrafortscha Ponthaux Prez-vers-Noréaz Rossens $^{(en)}$ Treyvaux Villarsel-sur-Marly Villars-sur-Glâne Vuisternens-en-Ogoz $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q660688
* Multimedia: Sarine (district) / Q660688
# Sarita (Texas)

Sarita Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kenedy konderrian dago, Texas estatuan. 205 biztanle ditu, 3,165695 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kenedy konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q975090
* Multimedia: Sarita, Texas / Q975090
# Sariñena

Sariñena Huescako Monegroak eskualdean dagoen udalerria da.
2007an 4.206 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Sariñenako udalaren webgunea
# Sarinda

Sarinda edo saroh ((Persieraz) سارنده) arku batekin jotzen den sarangitik eratorritako hari instrumentu indiar bat da. Hiru hari ditu, horietako bi soinubakarrean afinatutakoak eta hirugarrena beheko laugarrenean. Mendebaldera iritsi zen lehen arku-instrumentua da.

## Erreferentziak

* ↑ Bengt Fosshag, "The Lutes of the Santal"

## Kanpo estekak

* Datuak: Q348878
* Multimedia: Sarinda / Q348878
# Sarit Thanarat

Sarit Thanarat (thailandieraz: สฤษดิ์ ธนะรัชต์; Bangkok, 1908ko ekainaren 16a - ibidem, 1963ko abenduaren 8a) thailandiar militar eta politikaria izan zen. Thailandiako lehen ministroa izan zen 1957an eta 1958tik hil zen arte.
Bere lehen hezkuntza monasterio budista batean izan zen eta 1919tik 1927ra Akademia Militarrean ikasi zuen. Bigarren Mundu Gerran infanteriako batailoi bateko komandantea izan zen eta Burmako inbasioan esku hartu zuen. Koronel mailarekin 1947ko estatu kolpean parte hartu zuen, Thawan Thamrongnawasawat lehen ministroa kargutik kendu eta Luang Phibunsongkram berriro boterean ezarri zuena. Harrezkero, politikarekiko interes iraunkorra izan zuen.
1950eko hamarkada ezegonkortasun handikoa izan zen Thailandian, 1957ko hauteskundeen ondoren okerrera egin zuena lehorte handi batek eta emigrazio masibo batek Isan eskualdetik Bangkokera. 1957ko irailaren 16an, Pibul lehen ministroa kargutik kendu zuen estatu-kolpe militarra zuzendu zuen Tharanatek. Bost egunen ondoren, Pote Sarasin eman zion boterea, eta 1958ko urriaren 20an lehen ministro karguari ekin zion berriro.
Bere gobernuaren ezaugarri nagusiak Gerra Hotzean Estatu Batuen interesei men egitea, paternalismoa, opioaren aurkako borroka eta monarkiaren papera indartzea izan ziren.
Karguan hil zen eta Thanom Kittikachorn jenerala izan zen haren oinordekoa.
* Datuak: Q975621
* Multimedia: Sarit Thanarat / Q975621
# Sarissa

Sarissa 3 eta 7 metro arteko luzera zuen pika luze bat zen, ohi 6 metrokoa izaten zen arren, mazedoniar falangeak erabilia. Oso astuna zen, 5 kilo baino gehiagokoa. Bere altuera handia, oso egokia zen hopliten eta arma txikiagoak zeramatzaten beste soldadu batzuen aurkako borrokarako, sarissak eragotzi behar baitzituzten pezhetairoietara iristeko, ia erabat ezinezkoa zena, eta hortik dator Alexandro Handia eta bere aita Mazedoniako Filipo II.aren, lantza mota honen sortzailearen kanpainen arrakasta.
Edonola ere, falangetik kanpo ez zuen ezertarako balio, eta martxetan estorbu bat baino ez zen. Horregatik, sarissa, ohi, bi zati edo gehiagotan banatuta zegoen, guduan lotzen zirenak, bere maneiatzea erraztu eta armadaren mugikortasuna bermatzeko.

## Erabilpena

Falangearen eraketa estuak pika harresi bat sortzen zuen, eta sarissa nahiko luzea zen bere aurretik zeuden bost gizon hilarak babesteko. Horregatik, etsai batek lehen hilara apurtzea lortzen bazuen ere, oraindik beste lau geratzen ziren eraso egin eta geldiarazteko. Atzeko hilaratako pezhetairoiek, euren pikak 70-80ºko angelu batean jartzen zituzten, eta angelu hau txikitzen joaten zen, borrokako lehen lerroa hurbiltzen zihoan heinean, arantzurde ilusio bat sortuz. Eraketa hau, gainera, etsaiaren geziak eragozten ere eraginkorra zen. Mazedoniar falangea garaitezina zen aurrez aurre erasoz gero. Garaitzeko modu bakarra, bere eraketa apurtuz edo bere aldetik atereaz izaten zen.
Esan bezala, arma honen sorrera Filipo II.ari ematen zaio, Alexandro handiaren aita. Filipok, bere gizonei, pika hau bi eskuekin erabiltzeko esan zien. Taktika berria geldiezina izan zen, eta, Filiporen erregealdia K. a. 336an amaitu zenean, lehenago oso hauskorra izan zen mazedoniar erresumak, jada Grezia osoa kontrolatzen zuen, baita Epiro eta Trazia ere.
Bere seme Alexandro Handiak taktika hau erabili zuen Asian, Egipto, Persia eta Punjabeko eskualdea konkistatuz, azken hau Indiako iparmendebaldean, behin ere garaitua izan gabe. Falangeak eta euren sarissak ezinbestekoak izan ziren gudu bakoitzean, bereziki Gaugamelako guduan, non Dario III.aren gurdi eszitarrak falangeak suntsituak izan ziren, lagunen zalditeria (hetairoi) eta hipaspisten erabileraren laguntza konbinatuarekin. Alexandrok, pixkana-pixkana, falangea eta sarissaren garrantzia murriztu zuen, tropa eta armamentu asiarrak bilduz.
Guzti hori gora-behera, sarissak, aro helenistikoko armadan bizkarrezurra izaten jarraitu zuen, baina entrenamendu faltak eta falangean zuten gehiegizko konfidantzak eta ez tropen erabilera konbinatuan (non Filipo eta Alexandro nabarmendu ziren), Mazedonia, Pidnako guduan, erromatarren aurka galtzera eraman zuten.

## Ikus, gainera

Alexandro Handia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q271113
# Sceliphron spirifex

Sceliphron spirifex erle espezie bat da, Sceliphron generoan eta Sphecidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Sceliphron spirifex» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1639951
* Multimedia: Sceliphron spirifex / Q1639951
* Espezieak: Sceliphron spirifex
# Sceliphron caementarium

Sceliphron caementarium erle espezie bat da, Sceliphron generoan eta Sphecidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Sceliphron caementarium» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3951783
* Multimedia: Sceliphron caementarium / Q3951783
* Espezieak: Sceliphron caementarium
# Sceliphron curvatum

Sceliphron curvatum erle espezie bat da, Sceliphron generoan eta Sphecidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Sceliphron curvatum» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3411755
* Multimedia: Sceliphron curvatum / Q3411755