OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 803 Picka

803 Picka asteroide gerrikoan aurkitutako 803. asteroidearen izena da. 1915eko martxoak 21ean aurkitu zuen Johann Palisak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1915 WS zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157186
* Multimedia: 803 Picka / Q157186
# 806 Gyldenia

806 Gyldenia asteroide gerrikoan aurkitutako 806. asteroidearen izena da. 1915eko apirilak 18an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1915 WX zen. Bere izena Hugo Gyldenengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157198
# 804 Hispania

    Artikulu hau asteroideari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hispania (argipena)».
804 Hispania asteroide gerrikoan aurkitutako 804. asteroidearen izena da. 1915eko martxoak 20an aurkitu zuen Josep Comas Solák Bartzelonatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1915 WT zen. Josep asteroide bat aurkitu zuen lehen espainiarra izan zen. Bere izena Espainiaren izen latindarragatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157192
* Multimedia: 804 Hispania / Q157192
# 805
## Kanpo estekak

* Datuak: Q30389
* Multimedia: 805 / Q30389
# 805 Hormuthia

805 Hormuthia asteroide gerrikoan aurkitutako 805. asteroidearen izena da. 1915eko apirilak 17an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1915 WW zen. 2,5 unitate astronomikoko distantziara orbitatzen du, Kirkwooden hutsune baten kanpoaldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157193
# 806
## Heriotzak

* Otsailaren 5a – Kanmu Enperadorea, Japoniako Enperadorea (j. 737).
* Otsailaren 25a – San Tarasio, Konstantinoplako patriarka.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30021
* Multimedia: 806 / Q30021
# 807
## Kanpo estekak

* Datuak: Q30016
* Multimedia: 807 / Q30016
# 802 Epyaxa

802 Epyaxa asteroide gerrikoan aurkitutako 802. asteroidearen izena da. 1915eko martxoak 20an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1915 WR zen. Flora familiako asteroidea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157181
* Multimedia: 802 Epyaxa / Q157181
# 804
## Jaiotzak

* Fujiwara no Yoshifusa, Fujiwara klaneko erregeordea (h. 872).

## Heriotzak

* Maiatzaren 19a – Alkuin, ingeles jakintsu, elizgizon, olerkari eta idazlea (j. c. 735).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29998
* Multimedia: 804 / Q29998
# Abeona

Erromatar mitologian, Abeona, haurrak, euren gurasoen etxea lehendabizi uzten zutenean babesten zituen jainkoa zen, bakarrik ematen zituzten lehen pausoak zaindu eta babesten zituena.
Jainkosa hau, Erromako di indigetesen artean zegoen (jainko indigenak), beranduagoko kultura ezberdinetako zenbait mitologien sinkretismoaren aurreko jainko abstraktu eta kontzeptuak zirenak.
# Aber Valley

Aber Valley, galesez: Cwm Aber, Galesko komunitate bat da, Caerphilly konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13127596
* Multimedia: Aber Valley / Q13127596
# Aber Clydach

Aber Clydach, Galesko herrixka bat da, Powys konderrian. Brecon Beacons Parke Nazionalan dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4666761
* Multimedia: Aber Village / Q4666761
# Aber-giar

Aber-giar, Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4666757
* Multimedia: Aber-giar / Q4666757
# Abentzerraje

Abentzerraje nazariek gobernatutako Granadako Erresumako ipar-afrikar jatorriko noblezia leinu ezagun baten gaztelerazko izena da: Banu Sarrai (arabieraz: بنو السراج‎) (literalki "uhalgilearen semeak").
Abentzerrajeak oso garrantzitsuak izan ziren Granada musulmaneko bizitza politikoan, XV. mendean, garai giltzarri horretan gertatu ziren matxinada sozio-politiko ezberdinetan parte hartuz eta nazari erresuma ahuldu eta Granadako erresuma Granadako gerraren ondoren arabiar domeinutik at geratzea eragin zuen gerra zibila sortzen lagunduz.
Botererik gehien Muhammad IX.a Granadakoa sultanarekin izan zuten, Jusuf ibn Sarrai sultan honen bisirra izan zelarik. Baina Muhammad X.a Granadakoa sultan bihurtu bezain pronto (1445ean) euren protagonismoa desagertzen hasi zen. Zenbait sultanen alde egin zuten, Abu Nars Said kasu, baina jazarpenak ere jasan zituzten. Málagan matxinatuak 1469an, Abu al-Hasan Ali (Muley Hacen) sultanaren garaian, Abentzerrajeak gogorki zapalduak izan ziren, horietako askok 1473tik aurrera Gaztelara ihesean joan behar izan zutelarik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 182. arauaː Dinastien izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q318818
* Multimedia: Abencerrajes / Q318818
# Abenójar (Ciudad Real)

Abenójar Ciudad Realgo udalerria da, Valle de Alcudia eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.592 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ciudad Realgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1614505
* Multimedia: Abenójar / Q1614505
# Aber-arad

Aber-arad edota Aberadad, Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Newcastle Emlyn udalerritik milia bat ekialdera dago, Teifi ibaiaren ertzean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4666755
# Addams familia

Addams familia Charles Addams karikaturagile estatubatuarrak sortutako fikziozko familia da. Jatorriz, bineta bakarreko 150 komiki zerrendatu gabetan agertu ziren, eta horietatik erdiak The New Yorker aldizkarian argitaratu ziren, 50 urtez, 1938an sortu zenetik. Ordutik, beste hedabide batzuetara egokitu dira, hala nola telebistara, zinemara, bideojokoetara, komikietara, musikal batera eta merkantziara. Addam familiak XX. mendeko familia estatubatuarraren bertsio satiriko bat dira: klan aristokratiko bitxi bat, makabroan atsegin hartzen duena, eta itxuraz ez dira konturatzen edo ez ditu kezkatzen beste pertsona batzuek arrotz edo beldurgarri aurkitzeak.

## Familiaren pertsonaiak

Denborarekin familia aldatzen eta handitzen joan da.
1964ko telesailarekin hasita, Addams familia honako hauek osatzen dute: Gomez eta Morticia Addams, Wednesday eta Pugsley semeak, Uncle Fester eta Grandmama familiako kide hurbilak, eta Lurch etxezaina eta Pugsleyko olagarro maskota, Aristoteles. 1954an gorputzik gabeko esku bat sartu zitzaion Thing-i (Gauza), eta 1964an Itt de Gómez lehengusua eta Kitty Kat Morticiako maskota lehoia. Pubert Addams, Wednesday eta Pugsleyren anaia txikia 1993an aurkeztu zuten Addams Family Values filmean.
* Morticia Addams
* Gomez Addams
* Wednesday Addams
* Pugsley Addams
* Fester Addams
* Addams amona
* Cousin Itt
* Lurch
* Thing

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Addams familiaren garapena urtez urte.
* Datuak: Q3817916
* Multimedia: The Addams Family / Q3817916
# Addar

Addar edo Aiar, azken hau txikigarri bat izanik, Euskal mitologiaren Zuberoako irelu gaiztoa da. Etsai antzeko irelua da, eta berekiko antzekotasun handia dauka.

## Etimologia

Bere izenak adar esan nahi du. Izaki adarduna da beraz.

## Erreferentziak

* ↑ Jose Miguel de Barandiaran, obras completas. Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1972.

## Bibliografia

* Jose Miguel de Barandiaran, obras completas. Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1972.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252786
# Adberbio

Adberbioa gramatika-kategorietako bat da: aditzak —edo perpaus osoak— adierazten duenari buruzko informazio osagarria ematen duen hitz edo hitz-multzoa da.
Perpausaren zatietako bat dira. Hizkuntzalari modernoek adierazi dutenez, termino hori "komodin" kategoria modukotzat erabili izan da. Kategoria hori portaera sintaktiko desberdinak dituzten hitzak sailkatzeko erabiltzen da, eta ez dute zertan oso antzekoak izan, salbu eta eskuragarri dauden beste kategorietako batean ere sartzen ez badira (substantiboa, adjektiboa, preposizioa, etab.).

## Euskaraz

Euskaraz, irizpide morfologikoetan oinarriturik, bi sailetan banatzen dira: batetik, adizlagunak (deklinabide-atzizki bidez eratuak, hala nola mendi-an, aita-rentzat, edo postposizio bidez eratuak, hala nola mahai azpian); eta, bestetik, aditzondoak (atzizkirik eta postposiziorik gabe eratuak, hala nola gaur edo berandu).

### Aldaezintasuna zalantzan

Hainbat hizkuntzatako gramatiketan azpimarratu izan da adberbioen ezaugarri nagusia dela aldaezintasuna. Gaztelaniazko siempre adberbioa ez da formaz aldatzen, baina euskaraz halakorik egon daitekeen arren (ere partikula adibidez: *erek, *ereko, *eretik... bezalakoak ez baitaude), zenbait kasutan deklina daitezke (betiko, bihartik), eta baita mugatzaileak hartu ere ('laguna urrutian bizi da'). Hala ere, adberbioek ez dute kasu-marka gramatikalik hartzen (*atzok), baina bai leku-denborazkoak (atzotik) batzuetan; batzuek —ez guztiek— gradu markak har ditzakete (beranduegi, goizago baina *atzoegi). Argumentu horiek erakusten dute euskal adberbioa, guztiz aldaezina ez bada ere, badituela eranskinak hartzeko mugak, izenkiek ez bezala.

### Funtzioak aditzetatik haratago

Adberbioen definizio estandarretan aditzaren osagarri diren arren, aditzaz gain ('lasterka etorri'), adjektiboak ('aski ederra') eta beste adberbio batzuk ere ('arras ongi') zehaztu ditzakete euskaraz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Ingelesez) Payne, Thomas E.; Payne, Thomas Edward. (1997-10-09). Describing Morphosyntax: A Guide for Field Linguists. Cambridge University Press ISBN 978-0-521-58805-8. (Noiz kontsultatua: 2022-11-26).
* 1 2 «Adberbioa [Sareko Euskal Gramatika»] www.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2019-06-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q380057
# Adda

Adda (latinez: Abdua edo Addua; lombardieraz Ada) Italiako Lombardia eskualdeko ipar-mendebaldeko ibai bat da, Po ibaiaren ezkerraldeko ibaiadarra. Izena hizkuntza zeltikotik eratorri da, hori baitzen Antzinatean eskualde horretako populazioaren hizkuntza, eta «dabilen ura» esan nahi du.
Po ibaiaren ibaiadar nagusia da, eta 313 km luze da. Italiako ibaietan laugarrena da. Haren arro hidrografikoak 7.979 km² ditu.
Rhetiako Alpeetan du jatorria, Stelvio mendatetik mendebaldera, 2.235 m-ko altitudean. Lehenik, hegoalderantz egiten du; gero, mendebalderantz sartzen da, eta Como aintzira zeharkatzen du. Bere ibilbidearen azken zatian hegoalderantz egiten du berriro Lombardiako lautadan, eta Po ibaiarekin bat egiten du Castelnuovo Bocca d'Adda herrian, 36 m-ko altitudean. Lombardiako Sondrio, Como, Lecco, Bergamo, Milan, Cremona eta Lodi probintziak zeharkatzen ditu.
Energia hidroelektrikoa eta lautada ureztatzeko ustiatzen da. Batez beste, 187 m³/s-ko emaria du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63109
* Multimedia: Adda river / Q63109
# Addams (Artizarreko kraterra)

Addams Artizarreko talka krater bat da. 87 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 1994an jarri zion. Jane Addams (1860-1935) emakume soziologo estatubatuarraren omenez eman zitzaion.
Krater honek ezaugarri batzuk ditu: inpaktu gertatutako tokitik, orografia jarraituz, arroka urtuaren fluxu bat ikusten da. Agian, talkaren ondorioz, sumendi-leherketa eman zen eta handik sortuko zen laba.

## Erreferentziak

* ↑ https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/50?__fsk=1971655151
* ↑ https://web.archive.org/web/20120404010049/http://www.rmg.co.uk/visit/exhibitions/past/impact/written-in-the-rocks/
* Datuak: Q959273
# Adbentismo

Adbentismoa kristautasun protestantearen adar bat da, Jesu Kristoren Bigarren Etorreran (edo "Bigarren Abenduan") sinesten duena. 1830eko hamarkadan sortu zen, Ameriketako Estatu Batuetan, Bigarren Esnatze Handiaren baitan, William Miller predikari baptistak lehen aldiz proposatu zuenean Bigarren Etorrera 1843 eta 1844 bitartean gertatuko zela. Bere jarraitzaileak millerita bezala ezagutzen ziren. Millerren profeziek porrot egin ondoren, millerita mugimendua zatitu egin zen, eta elkarren artean doktrina ezberdinak zituzten talde batzuek jarraitu zioten. Talde hauek, enbor millerita beretik eratorriak, mugimendu adbentista bezala ezagutu ziren kolektiboki.
Eliza adbentistek protestantismo tradizionalarekin antza handia duten arren, euren teologiak ezberdinak dira: hildakoen bitarteko egoera lo inkontzientea edo ezagueraduna den, bekatarien azken zigorra deuseztapena edo betiereko tormentua den, hilezkortasunaren izaera, gaiztoak milurtekoaren ondoren berpizten diren eta Daniel 8k aipatzen duen santutegia zeruari edo lurrari dagokion. Zazpigarren eguneko adbentistak eta talde adbentista txikiago batzuek larunbata atsedenegun gordetzen dute. Zazpigarren Eguneko Adbentisten Biltzar Nagusiak eliza horren funtsezko sinesmenak bildu ditu Oinarrizko 28 Sinesmenetan (1980 eta 2005).
2010ean, adbentismoak 22 milioi fededun inguru zituen hainbat eliza independentetan sakabanatuta. Mugimenduaren barruko elizarik handienak – Zazpigarren Eguneko Eliza Adbentistak – 21 milioi kide baino gehiago zituen 2020an.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) beckettj. (2021-01-13). «Seventh-day Adventist World Church Statistics 2020» Adventist.org (Noiz kontsultatua: 2023-05-01).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q215168
* Multimedia: Adventism / Q215168
# Adbokazio

Adbokazioa erakunde batek (adib. Elizak) irudi erlijioso baten babesa bere gain hartzen duenean esaten zaio. Orokorrean santuei egiten zaie, baina zenbaitetan misterio erlijioso ezberdinei ere (adib. Jesusen Bihotzari edo Espiritu Santuari).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1414303
# Adda ibaiko gudua

Adda ibaiko gudua 490eko abuztuaren 11n gertatu zen, Italiako iparraldeko Adda ibaian, Lonbardia eskualdea zeharkatzen duena, Teodoriko Handiak zuzendutako ostrogodoen armadaren eta Odoakroren Alemaniako mertzenarioen armadaren artean. Italiako ostrogodoen hirugarren gudua izan zen eta Teodorikok irabazi zuen.
Ostrogodoak Odoakroren kontraerasoaren ondorioz Tessin aldera itzularazi ondoren, Teodorikok hirugarren aldiz jo zuen Odoakro. Milango ekialdean, Adda ibaian, armadak bideratu zituzten eta Teodorikok garaipen zaila lortu zuen.
Pierius, Odoakroren zerbitzura zegoen erromatar jenerala, guduan hil zen, Odoakro erromatar elitearen artean jarraitzaile leialak aurkitu zituela frogatuz.
Porrotaren ostean, Odoakro Ravenara erretiratu zen eta, ondoren, hiru urteko setioa pairatu zen. Asmakeria baten bidez Odoakro ostrogodoen eskuetan erori zen eta hil zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3147058
# Aiken konderria

Aiken konderria honako konderrietako bat izan daiteke:
* Aiken konderria (Hego Carolina)
* Aiken konderria (Minnesota), lehen Minnesotako Aitkin konderriak zuen izena.
# Aikido

Aikido (japonieraz: 合気道, Hepburn: aikidō, a.i.ki.doː ahoskatua) nork bere burua armarik gabe defendatzen irakasten duen borroka-artea da; Morihei Ueshiba (1883-1969) maisuak sortu zuen eta Japoniako borroka-arte tradizionalen sintesia da. Japonieraz izenak erakusten duen bezala (ai = bat egitea; ki = energia; dō = bidea), gorputzaren eta pentsamenduaren indarrak ekintza berean harmoniaz bat egitea du helburua. Beste borroka-arteetan ez bezala, helburua ez da arerioa menderatzea, erasoa desegin, erasoa desbideratu eta haren borondatea irabaztea baizik. Aikidoaren teknika gehienak ezpata, makila, aizto eta lantzazko borroketatik eratorriak dira. Horregatik, aikidoa armekin edo armarik gabe praktika daiteke.

## Hastapenak

Morihei Ueshibak aikidoa 1942an sortu zuen. Hala ere, lehenagotik Ueshibak bere arte martziala aikibudo edota aikinomichi deitzen zuen.

## Armak

Batez ere hiru arma mota erabiltzen dira:
Bokken: zurezko ezpata japoniarra, lehen aldiz Miyamoto Musashik entrenamendu eta borroketan erabilia.
Jo: zurezko makila, batez ere blokeatzeko balio duena.
Tanto: samuraiek erabilitako daga.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43114
* Multimedia: Aikido / Q43114
* ↑ Street, Web. «Aikido History» aikidohistory.com (Noiz kontsultatua: 2018-03-11).
* ↑ (Ingelesez) «Trainings with weapons in aikido» aikido.by (Noiz kontsultatua: 2018-03-11).
# Aikinita

Aikinita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Aikinita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: CuPbBiS₃.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Aikinit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q404955
* Multimedia: Aikinite / Q404955
# Aikanã herria

Aikanãk Brasilgo indigenak dira. Rondônia estatuan bizi dira, mendebaldeko Amazoniako lur baxuetan. Cassupá, Massaca, Columbiara, Huari, Mundé eta Tubarão izenez ere ezagutzen dira.

## Lurrak

Aikanã herriaren lur tradizionalak Guaporé ibaiaren eskualdean daude. 1970ean, Brasilgo gobernuak Tubarão-Latundê Lurralde Indigenara eraman zuen tribua, lur pobrearekin. Hiru herrixka dituzte eta inguruko hirietan bizi dira, hala nola Vilhenan.

## Hizkuntza

Aikanã herriak Aikanã hizkuntza hitz egiten du, sailkatu gabeko hizkuntza bat. Haren ISO 639-3 hizkuntza-kodea "tba" da.

## Erreferentziak

* ↑ «Aikanã - Indigenous Peoples in Brazil» pib.socioambiental.org (Noiz kontsultatua: 2022-12-09).
* ↑ "Aikaña: Location and Demographics." Povos Indígenas no Brasil. (retrieved 27 April 2011)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2222837
* Multimedia: Aikanã / Q2222837
# Aiken (Hego Carolina)

Aiken Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Aiken konderrian dago, Hego Carolina estatuan. 32.025 biztanle ditu, 54,442926 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Aiken konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q404887
* Multimedia: Aiken, South Carolina / Q404887
# Aijā

"Aijā" (euskaraz: «sehaska-kanta») Letoniako Sudden Lights indie rock taldearen abestia da, 2023ko urtarrilaren 27an argitaratua. 2023ko Eurovision Abesti Lehiaketan herrialdeak aurkeztutakoa izan zen Supernova 2023 irabazi ostean, Letoniako abesti lehiaketa ofiziala.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Matamis, Apostolis. (2023-01-27). «Sudden Lights:"We want the audience to have the feeling of a rock concert" | Exclusive Interview» Eurovision News | Music | Fun (Noiz kontsultatua: 2023-05-13).
* ↑ (Ingelesez) Veen, Renske ten. (2023-02-11). «Sudden Lights win Supernova final and will represent Latvia at Eurovision 2023 with "Aija"» wiwibloggs (Noiz kontsultatua: 2023-05-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116762635
# Aiken konderria (Hego Carolina)

Aiken konderria (ingelesez: Aiken County) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Aiken da. 2010eko zentsuaren arabera 160.099 biztanle zituen, Aiken kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Aiken konderriak 2.798,73 kilometro koadro ditu. Horietatik 24,76 ura dira. Beste 2.773,97 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 57,2 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 160.099 pertsonetatik 116.390 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 7.824 dira. 39.043 beltzak edo afroamerikarrak. 589 amerikar natiboak ziren eta 52 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.318 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 199 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.508 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q404898
* Multimedia: Aiken County, South Carolina / Q404898
# Aiket gaztelua

Aiket gaztelua (ingelesez: Aiket Castle) Eskoziako Dunlop herrian dagoen gaztelua da, Ekialdeko Ayrshire eskualdean.

## Historia

Cunningham familiak eraiki zuen 1479an lurraldea eskuratu eta berehala. Lau solairutako dorretxea zen, zanga batek inguiratzen zuena. Eglintoneko 4. Earla erahil zutenean gaztelua suntsitua izan zen baina 1592an berreraiki egin zuten gehikuntza batekin.
XVII mendearen hasieran Dunlop familiak erosi zuen eta 1734an gaztelua saldu. Jabe berriek jauregi itxura eman zoten. Horretarako goiko solairua kendu zioten. Hurrengo mendeetan nekazarientzako bizilekua bihurtu zen. 1957an suak erabat erre zuen eta 1734 aurreko itxuran berreraiki zuten.

## Iruditegia

* Aurpegi nagusia.
* Gazteluko errota.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4862999
* Multimedia: Aiket Castle / Q4862999
# Aikia Aikianpoika

Aikia Aikianpoika (Kemi, Finlandia, 1591-1671) gizonezko xaman sami bat izan zen. Kuolajärvellan egindako sorgin-ehizan heriotzara kondenatu zuten. Etsai bat sorginkeria bidez hiltzea lortu zuelakoan akusatu eta kondenatu zuten (itota hil zen ustezko biktima). Aikianpoikaren kasua Finlandiako sorgin-ehiza gertaerarik ezagunenetako bat da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Etusivu» www.kansallisbiografia.fi (Noiz kontsultatua: 2018-03-16).
* Datuak: Q5544627
# Aezkoako mendiak

Aezkoako mendiak Pirinioko mendebaldean daude, ekialdean dagoen Orhi mendia eta mendebaldean dugun Ibañetako mendatearen artean kokaturik. Tontorrik altuena Ortzantzurieta dugu.
Aezkoako mendiak hiru zatitan sailkatuko ditugu, iparraldetik hegoaldera.

## Iparraldean

* Ortzantzurieta 1.570 m.
* Txangoa 1.471 m.
* Urkulu 1.419 m.
* Errozate 1.345 m.
* Mendilatz 1.337 m.
* Mendizar 1.323 m.
* Mozoloandi 1.255 m.

## Erdialdean

* Auztarri 1.416 m.
* Berrendi 1.354 m.
* Latxaga 1.204 m.
* Pettuberro 1.096 m.

## Hegoaldean

* Baigura 1.477 m.
* Corona-Bidausi 1.387 m.
* Bizkailuz 1.341 m.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252825
# Aezkoargain

Aezkoargain, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Baiguraren iparraldean, gorabehera handirik gabeko goi-ordoki zabal bat hedatzen da, bi Abaurreetaraino zabaltzen dena. Pagadi garbiek estaltzen dituzte profil leuneko gain hauek, lepo eta mendien arteko ataketan larreak agertzen badira ere.

## Kanpo estekak

Aezkoargain, http://www.euskal-herria.org/.
# Afa

Afa, (korsikeraz: Afà) Korsikako hegoaldeko udalerria da, Hego Korsika departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 3.010 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Populations légales 2013 | Insee» www.insee.fr (Noiz kontsultatua: 2016-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q382023
* Multimedia: Afa / Q382023
# Aezkoako batzarretxea

Aezkoako batzarretxea Aezkoako Batzarre Nagusiko biltzarlekua da, Nafarroa Garaian.
Aezkoako Batzarre Nagusiaren egoitza da eta Aribe udalerrian kokatuta da.

## Eraikina

Eraikina Aribe ibarburuan da.

## Erreferentziak

* «AEZKOA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2021-11-27).

## Ikus, gainera

* Aezkoa
* Aezkoako Batzarre Nagusia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109772337
# AfE-Turm

AfE-Turm Alemaniako Frankfurt hirian zegoen bulego etxe orratz bat zen, Staatliche Neubauabteilung des Landes Hessen arkitekto taldeak diseinatua. Guztira 116 metro eta 38 solairu zituen, eta 1972an amaitu zituzten eraikitze lanak. 2014ko otsailaren 2an eraitsi zuten.

## Ikus, gainera

* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa structurae.de webgunean.
* Datuak: Q381996
* Multimedia: AfE-Tower / Q381996
# Alet-les-Bains

Alet-les-Bains (okzitanieraz Alet, frantsesez eta ofizialki: Alet-les-Bains) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Okzitania eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q173787
* Multimedia: Alet-les-Bains / Q173787
# Alethinophidia

Alethinophidia sugeen infraordena bat da.

## Familiak

* Acrochordidae Bonaparte, 1831
* Aniliidae Stejneger, 1907
* Anomochilidae Cundall, Wallach & Rossman, 1993
* Boidae Gray, 1825
* Bolyeriidae Hoffstetter, 1946
* Colubridae Oppel, 1811
* Cylindrophiidae Fitzinger, 1843
* Elapidae Boie, 1827
* Homalopsidae Bonaparte, 1845
* Lamprophiidae Fitzinger, 1843
* Loxocemidae Cope, 1861
* Pareatidae Romer, 1956
* Pythonidae Fitzinger, 1826
* Tropidophiidae Brongersma, 1951
* Uropeltidae Müller, 1832
* Viperidae Oppel, 1811
* Xenodermatidae Gray, 1849
* Xenopeltidae Bonaparte, 1845

## Kanpo estekak

* Datuak: Q940396
* Multimedia: Alethinophidia / Q940396
* Espezieak: Alethinophidia
# Alesón

Alesón Errioxako udalerria da, 2005ean 119 biztanle zituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q928218
* Multimedia: Alesón / Q928218