OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fauteako dorrea

Fauteako dorrea (korsikeraz: Torra di Fautea) Korsika uhartearen Zonza udalerrian dagoen defentsa eraikina da. Dorrea Punta di Fautean dago kokatuta eta hortik izena.

## Historia

Genovako Errepublikak uhartea XVI. mendetik XVIII. mendera arte Korsika okupatu zuen eta garai horretan pirata berbereen erasoetaz babesteko horrelako dorre ugari altxatu ziren.
Dorre hau, 1617ko Korsikako dorreen egoera azaltzen duen dokumentuan aipatua agertzen da. Bonifacioren jurisdikzioaren mende zegoen. XVII. mendean berriro zaharberritu zen, 1651. urtean turkiarren erasoa pairatu ondoren. 1979an eta 1988an zaharberritua izan zen. 1992an Frantziak Monumento historiko gisa babestu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00099146

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7826856
* Multimedia: Tour de Fautea / Q7826856
# Fauvillers

Fauvillers, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako Luxenburgo (Valonia) probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 2.236 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Direction générale Statistique et Information économique. 2011ko errolda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q713282
* Multimedia: Fauvillers / Q713282
# Faustoren kondenazioa

Faustoren kondenazioa (frantsesez: La damnation de Faust) lau aktotan banatutako opera bat da, Hector Berliozen musika eta Almire Gandonnière eta Berlioz beraren libretoa duena. Goetheren Faust antzelanean oinarrituta, fikziozko gertaerak azaltzen ditu. 1846ko abenduaren 6an estreinatu zuten Parisko Opéra-Comique antzokian.

## Pertsonaiak

| Pertsonaia | Tesitura | Estreinaren antzezle-zerrenda 1846-12-6 (zuzendaria: Hector Berlioz) |
| Marguerite, gaztea | mezzo-soprano | Hortense Dufflot-Maillard |
| Faust, agurea | tenor | Gustave-Hippolyte Roger |
| Méphistophélès, deabrua | baritono edo baxu | Léonard Hermann-Léon |
| Brander, ikaslea | bass | Henri |

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak
* ↑ Kern Holoman, D.. (1989). Berlioz. Cambridge, Massachusets, 340 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1144992
* Multimedia: La Damnation de Faust / Q1144992
# Faut pas lui dire

Faut pas lui dire 2017ko Solange Cicurel belgikar zinema zuzendariaren umorezko filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Laura, Eve, Anouch eta Yael lehengusinak dira. Oso ezberdinak dira, baina gauza batean berdintsu aritzen dira: gezurra esaten dute, baina, betiere, maitasunarengatik. Lehengusina gazteenak ezkondu egin behar du, eta, zeremonia baino egun batzuk lehenago, neskek jakingo dute senargai perfektuak engainatu egiten duela. Baina ez esatea erabakiko dute.

## Aktoreak

* Jenifer Bartoli : Laura Brunel
* Tania Garbarski : Anouch Arsalian
* Stéphanie Crayencour : Yael Bergman
* Camille Chamoux : Eve Brunel
* Arié Elmaleh : Maxime Leclerq
* Stéphane Debac : David
* Charlie Dupont : Jonathan Levi
* Fabrizio Rongione : Alain Grégoire
* Laurent Capelluto : Daniel Kantarian
* Clément Manuel : Stéphane Jonet
* Benjamin Bellecour : Ben
* Brigitte Fossey : Violette
* Lola Petit : Nina

## Erreferentziak

* ↑ «Entre ellas» Berria 2018-1-11.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21007624
# Fauteuils d'orchestre

Fauteuils d'orchestre 2006ko Danièle Thompson frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Jessica, bere amona Madame Rouxek inspiratua, "beti luxua maite izan zuena", bizitza berri bati ekiteko Mâcon bere hiri txikitik Parisera aldatu zen. Parisen, hasiera batean lana aurkitzeko arazoak izaten ditu eta aterperik gabeko gaua pasatzen du. Kafetegi txiki batean, Bar des Théâtres izenekoa, zerbitzari lana lortzen du, nahiz eta kafetegiak, tradizioari jarraiki, ez zuen inoiz zerbitzaririk kontratatu. Jabeak Jessica jendetza handia espero duelako eta langileak behar dituelako kontratatzen du. Kafea, Montaigne etorbidean, Parisko leku artistiko batzuetatik- Eliseo Zelaien Antzokia eta kontzertu-areto bat barne- gertu dago. Antzokiko eszenatokiaren atzean dagoen langileetako batek, Claudiek, Jessicari Parisera ongietorria egiten lagunduko dio.

## Aktoreak

* Cécile de France : Jessica
* Valérie Lemercier : Catherine Versen
* Albert Dupontel : Jean-François Lefort
* Laura Morante : Valentine
* Claude Brasseur : Jacques Grumberg
* Christopher Thompson : Frédéric Grumberg
* Dani : Claudie
* Annelise Hesme : Valérie
* François Rollin : Marcel
* Sydney Pollack : Brian Sobinski
* Daniel Benoin : Daniel Bercoff
* Françoise Lépine : Magali Garrel
* Michel Vuillermoz : Félix
* Guillaume Gallienne : Pascal
* Christian Hecq : Grégoire
* Suzanne Flon : Jessicaren amama
* Julia Molkhou : Margot
* Simon de Pury : komisarioa
* Kaori Tsuji : japoniar kazetaria
* Laurent Petitgirard : orkestra-zuzendaria
* Sigolène Vinson : saltzailea
* Marc Rioufol : Claude Mercier
* Laurent Mouton : Serge
* Werner Küchler : Werner
* Michèle Brousse : andrea
* Ève Ruggieri : bera
* Serge Bento : groupie
* Sabrina Ouazani : Rachida

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Johns, Ian. (2007-02-24). «Orchestra Seats» The Times (Londres).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2609486
# Enchelycore

Enchelycore Muraenidae familiako genero bat da.

## Espezieak

* Enchelycore anatina (Lowe, 1838)
* Enchelycore bayeri (Schultz, 1953)
* Enchelycore bikiniensis (Schultz, 1953)
* Enchelycore carychroa Böhlke & Böhlke, 1976
* Enchelycore kamara Böhlke & Böhlke, 1980
* Enchelycore lichenosa (Jordan & Snyder, 1901)
* Enchelycore nigricans (Bonnaterre, 1788)
* Enchelycore nycturanus Smith, 2002
* Enchelycore octaviana (Myers & Wade, 1941)
* Enchelycore pardalis (Temminck & Schlegel, 1846)
* Enchelycore ramosa (Griffin, 1926)
* Enchelycore schismatorhynchus (Bleeker, 1853)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13424561
* Multimedia: Enchelycore / Q13424561
* Espezieak: Enchelycore
# EusCat

EusCat Trikizio taldeak 2008ko ekainaren 27an aurkeztu zuen diskoa da, talde horren iraupen luzeko lehendabiziko lana. Euskarazko abestiak katalanera moldatu zituzten, eta katalanez abestutakoak euskarara.

## Abestiak

EusCat diskoko piezak (parentesi artean, piezaren sortzailea):
* Mª Merce (Pomada)
* Jo Ta Ke (Su Ta Gar)
* Perque Vull (ovidi montillor)
* Esaiok (euskaraz) (Hertzainak)
* La gallineta (euskaraz) (Lluís Llach)
* Martxa baten lehen notak (Mikel Laboa)
* Sarri-sarri (kortatu)
* Lluita Tambè (Inadaptats)
* Caça de bruixes (Obrint Pas)
* El cants del maulets (all tall)
* Nere ametsa (kaxiano)
* Esaiok (katalanez)
* La gallineta (katalanez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61069609
# EusLinux

EusLinux Debianen oinarrituta dagoen GNU/Linux banaketa da. Proiektua Eusko Jaurlaritzako Hizkuntz Normalkuntzako Sailburuordetzak bultzatu zuen 2005ean, baina ez zuen jarraipenik izan.
Oraindik ere Interneten dago eskuragarri, Jaurlaritzaren webgunean.
Proiektu honen ekarpen nagusiak Debian eta GNOMEren tresna batzuk euskarara itzultzea eta, beste aldetik, aurreko proiektuetan itzuli ziren tresnak eguneratzea izan zen, esaterako OpenOffice.org.
Proiektuan Elhuyarrek, UZEIk eta Zundan-ek hartu zuten parte.

## Ikus, gainera

* Linux
* Linux banaketa
* GNU

## Kanpo estekak

* Euskarazko softwarea: Sistema eragileak (EusLinux jaisteko orria, Eusko Jaurlaritzaren webgunean)
* Datuak: Q8846519
# Eusa (argipena)

Eusa hitzak adiera batzuk ditu.

## Toponimia

* Eusa: Ezkabarteko herria.
* Eusa (frantsesez Eauze): Okzitaniako udalerria.
* Eusa edo Enez Eusa (frantsesez Ouessant): Bretainiako uharte eta udalerria.

## Deitura

* Martin Eusa, 1406-1407 artean Iruñeko apezpikua.
* Víctor Eusa (1894 - 1990), arkitektoa.
# Eusabena

Eusabena Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Eusabena selinialis da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Eusabena miltochristalis | daturik gabe |
| Eusabena monostictalis | daturik gabe |
| Eusabena paraphragma | daturik gabe |
| Eusabena selinialis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5414193
* Multimedia: Eusabena / Q5414193
# Eusako jauregia

Eusako oinetxe jauregia Ezkabarte ibarreko Eusa kontzejuan Erdi Aroko oinetxe jauregi bat da.

## Eraikina

Nafarroako Erresumako nomina ofizialean armagintza kabo gisa erregistratuta dago. Beharbada antzinako nomina deiturikoa zen, baina ez da erraza egiaztatzea, Ezkabarteko harana berariaz baztertu baitzuen Mosen Luis Sanoitz diruzainak, 1513an, kuartelen salbuespenak kontrolatzeko egindako zerrendatik. 1698. urtean, ibarreko epaimahaikide eta bizilagunek Erresumaren memoriala jaso zuten, jauregia Kontuen Ganberaren liburuetan armagintzako kabo gisa jasota gera zedin, egin zen bezala. Armagintza Liburuaren arabera, XVI. mendearen hasieran, orube honen armarria zilarrezkoa zen, hiru zerrenda gorriekin.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | EUSA. (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

## Ikus gainera

* Eusa
* Ezkabarte
* Ibarrak (Iruñerria)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q122584437
# Ferganako harana

Ferganako harana (uzbekeraz: Farg‘ona vodiysi; kirgizeraz: Фергана өрөөнү, ferʁana œrœːny ahoskatua; tajikeraz: водии Фaрғонa; errusieraz: Ферганская долина; persieraz: وادی فرغانه‎‎), erdialdeko Asiako eskualdea da, Uzbekistan, Kirgizstan eta Tajikistan artean banaturik dagoena. Naryn eta Kara Daria ibaiek zeharkatua, lur emankorra du. 2300 urteko historia dauka, eta Sobietar Batasuna desegin zenean, bertoko etnia ezberdinek gatazka asko izan zituzten elkarren artean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-05-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q486324
* Multimedia: Fergana Valley / Q486324
# Fergus Falls (Minnesota)

Fergus Falls Minnesotako hiri bat da. Otter Tail konderrian kokatua dago. 2010ean 13.138 biztanle zituen, 36,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Otter Tail konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1975464
* Multimedia: Fergus Falls, Minnesota / Q1975464
# Fergus ibaia

Fergus ibaia (irlanderaz An Forghas eta ingelesez River Fergus) Irlandako mendebaldean dagoen Clare konderriko ibai bat da. Bere ibilbide osoa Clare konderrian burutzen du. 61 kilometroko luzera du.
Ibai hau herrialde osoan amurrain eta izokinen arrantzaleku bikaina izateagatik ezaguna da. Ibaiaren amaieraldera Trummer uhartea kokatzen da. Ennis udalerrian bakarrik ibaia sei zubik zeharkatzen dute.
Loughnagowan aintziran iturburua du, Corofin udalerritik hurbil, ondoren udalerri hauek iragaten dituelarik: Corofin, Ennis, Clarecastle eta Newmarket-on-Fergus, azken honetan bere urak Shannongo estuarioan isuritzen dituelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2980641
* Multimedia: Fergus River / Q2980641
# Fergushill

Fergushill, Eskoziako komunitate txiki bat da, Kilwinning parrokia zibilean eta Iparraldeko Ayrshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5444214
* Multimedia: Fergushill / Q5444214
# Ferghanako zaldi

Ferghanako zaldia (txineraz: 大 宛马 / 宛马 , pinyin: dāyuānmǎ / yuānmǎ , Wade-Giles : ta-yüan-ma / yüan-ma ), Txinako bertako zaldi arraza bat izan zen, gaur egun iraungita dagoena. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen zen.
Dirudienez Asiako erdialdetik multzoka inportatu zituzten garai batean Txinara. Hau halaxe agertzen da islatuta Tang dinastiako zeramikan . Txinatar agiri zaharren arabera zaldi hauek ekartzeko erabakia Han Wudi enperadorearena izan zen, Zetaren Bideko karabanak babesten zituzten soldaduek erabiltzeko.

## Historia

Dirudienez arrazaren jatorria Asiako erdi aldean aspalditik zela zaldiak hobetzeko eta tamainaz handitzeko aukeraketaren ondorio dira.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Valérie Courtot-Thibault (dir.), Le petit livre du cheval en Chine, Favre, coll. « Caracole », 25 avril 1989, 205 p. (ISBN 978-2828903312)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1151796
* Multimedia: Ferghana horse / Q1151796
# Fergus Slattery

John Fergus Slattery (Dún Laoghaire, 1949ko otsailaren 12a) irlandar errugbilari ohia da, hirugarren lerroko hegal moduan aritzen zena. University College Dublin RFC eta Blackrock College RFC taldeetan jokatu zuen. 1970ean debuta egin zuen Irlandako errugbi selekzioarekin, 61 partida jokatu zituen, horietatik 18 kapitain bezala eta hiru entsegu sartu zituen. 1971n British and Irish Lions taldeko jokalari bat izan zen Zeelanda Berrirako biran. 1973an Barbarians taldearekin jokatu zuen Zeelanda Berriaren aurkako partida epikoan. 1979an Australian jokatutako 8 partidetatik 7 irabazi zituen Irlandako selekzioaren kapitaina izan zen. 1982an selekzioarekin Koroa Hirukoitza irabazi zuen Bost Nazioen Ttxapelketan.
# Fergus konderria (Montana)

Fergus konderria (ingelesez: Fergus County) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lewistown da. 2010eko zentsuaren arabera 11.586 biztanle zituen, Fergus kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Fergus konderriak 11.267,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 27,48 ura dira. Beste 11.240,04 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,03 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 11.586 pertsonetatik 11.256 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 171 dira. 18 beltzak edo afroamerikarrak. 135 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 27 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 150 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q496693
* Multimedia: Fergus County, Montana / Q496693
# Fergie

Fergie Duhamel, jaiotza-izenaz Stacy Ann Ferguson, (Whittier, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1975eko martxoaren 27a) estatubatuar abeslari, abestigile eta aktorea da. 2002tik The Black Eyed Peas musika taldean abesten du.

## Diskografia
### Bakarkako lanak

* The Dutchess (2006)
* Double Dutchess (2017)

## Filmografia
### Filmak

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 1986 | Monster in the Closet | Lucy | |
| 1998 | Outside Ozona | Neska | |
| 2000 | The Gentleman Bandit | Zekeren neska-laguna | |
| 2005 | Be Cool | Bere burua | |
| 2006 | Poseidon | Gloria | |
| 2007 | Planet Terror | Tammy Visan | |
| 2008 | Madagascar: Escape 2 Africa | Hipporen neska-laguna | Ahotsa |
| 2009 | Arthur and the Revenge of Maltazard | Replay | Ahotsa |
| 2009 | Nine | Saraghina | |
| 2010 | Marmaduke | Jezebel | Voice |
| 2011 | Steve Jobs: One Last Thing | Bere burua | Dokumentala |

### Telebista

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 1984–89 | Kids Incorporated | Stacy | Pertsonaia nagusia 1. denboralditik 6.era |
| 1984 | It's Flashbeagle, Charlie Brown | Sally Brown | Ahotsa |
| 1985 | Snoopy's Getting Married, Charlie Brown | Sally Brown | Ahotsa |
| 1985–86 | The Charlie Brown and Snoopy Show | Sally Brown / Patty | Ahotsa |
| 1986 | Mr. Belvedere | Beth | Atala: "Valentine's Day" (2. denboraldia, 18. atala) |
| 1994 | Married... with Children | Ann | Atala: "Nooner or Nothing" (8. denboraldia, 21. atala) |
| 1995 | California Dreams | Christy | Atala: "Tiffani's Gold" (3. denboraldia, 17. atala) |
| 1998–01 | Great Pretenders | Aurkezlea | 1. denboralditik 3.era |
| 2003 | Rocket Power | Shaffika | Ahotsa; Atala: "Reggie's Big (Beach) Break" (3. denboraldia, 16. atala) |
| 2006 | Instant Def | Ella | Pertsonaia nagusia |
| 2007–gaur egun | Dick Clark's New Year's Rockin' Eve | Aurkezlea | |
| 2007 | Class of 3000 | Claus andereñoa | Ahotsa; Atala: "Class of 3000 Christmas Special" (2. denboraldia, 9. atala) |
| 2009–12 | The Cleveland Show | Jill / Richter andereñoa / Vanessa | Ahotsa; "Pilot" (1. denboraldia, 1. atala) "Buried Pleasure" (1. denboraldia, 13. atala) "Jesus Walks" (3. denboraldia, 19. atala) |
| 2011 | Avon Voices | Epailea / Mentorea | |
| 2012 | Fanboy & Chum Chum | Copy Kitten / Irakaslearen maskota | Atala: "Super Chums" (2. denboraldia, 25. atala) |
| 2013 | Fashion Police | Mentore gonbidatua | "2013ko apirilaren 12a" (8 denboraldia, 16. atala) "2013ko ekainaren 11" (8. denboraldia, 25. atala) |
* Datuak: Q180004
* Multimedia: Fergie / Q180004
# Fergana probintzia

Fergana (edo Farg‘ona) probintzia Uzbekistango probintzietako bat da, herrialdearen ekialdean kokatua, Fergana haranean. Mugakide ditu Turkmenistan, Tajikistan, Namangan probintzia eta Andijan probintzia. Bertan 2.597.000 biztanle inguru bizi dira, horietako %71 landa eremuetan.
Probintzia 15 barrutitan banatua dago. Hiriburua Fergana da (214.000 bizt). Beste hiri nagusiak honakoak dira: Besharik, Khamza, Kokand, Kuva, Kuvasay, Margilan eta Rishdan.
Bertako klima kontinentala da, muturreko tenperatura aldaketekin negu eta udaren artean.
Nekazaritza da probintziako aktibitate ekonomiko nagusia, batez ere kotoia, zeta, barazkiak eta ardoa.

## Erreferentziak

* ↑ Statistical Yearbook of the Regions of Uzbekistan 2005, State Statistical Committee, Tashkent, 2006 (Errusieraz).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q487089
* Multimedia: Fergana Region / Q487089
# Ferganako mendilerroa

Ferganako mendilerroa (kirgizeraz: Фергана тоо кыркасы, Ferğana tó qırqası) Kirgizistango mendebaldeko mendikatea da, Tian Shanen adarra. 206 kilometroko luzera du, ipar-mendebalde hego-ekialde norabidean, eta Ferganako harana Tian Shaneko barnealdetik bereizten du. Utx-Seit (4.893 metro) da gailurrik garaiena.

## Erreferentziak

* ↑ Shapovalov, Dmitry. Asia, Kyrgyzstan, Tien Shan, Jamantau and Fergana Ranges, Crossings and First Ascents. publications.americanalpineclub.org (Noiz kontsultatua: 2022-1-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2512677
# Epizentro

Epizentroa (Antzinako grezieraz ἐπί, epi, «gain» eta κέντρον, kéntron, «gune») hipozentroaren proiekzio bertikala dagoen Lurzoruko gunea da, alegia, lurrikara edo mugimendu sismiko bat indar gehienez sumatzen den Lurzoruko gunea.
Berez, epizentroa lurrikararen eraginez Lurzoruan kalte gehien jasatzen dituen gunea da. Halere, lurrikara handien kasuetan, failaren hausdura luzera oso handia izan liteke, hortaz, kalte larrienak epizentroan baino hausdurako beste edozein gunetan eman litezke. Adibidez, 2002ko Denaliko 7,9 graduko lurrikaran, epizentroa hausdura eremuaren mendebaldeko muturrean zegoen, baina kalte larrienak handik 330 kilometrora gertatu ziren, hausdura eremuaren ekialdeko muturrean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106032
* Multimedia: Epicenters / Q106032
# Epizikloide

Geometrian, Epizikloidea kurba bat da, zirkunferentzia finko (gidatzailea) baten inguruan ukitze eran biratzean beste zirkunferentzia (sortzailea) bateko puntu batek sortzen duena. Beste hitzez, Epizikloidea epitrokoidearen kasu berezi bat da, non kurba sortzen duen puntua zirkunferentzia sortzailekoa den, beraz, erruleta mota bat da.

## Ekuazioak

Zirkunferentzia sortzailearen erradioa r bada, eta zirkunferentzia gidatzailearena R = kr, orduan, epizikloidea ekuazio parametrikoetan hau da:
    $x(\theta )=(R+r)\cos \theta -r\cos \left({\frac {R+r}{r}}\theta \right)$
    $y(\theta )=(R+r)\sin \theta -r\sin \left({\frac {R+r}{r}}\theta \right),$
edo:
    $x(\theta )=r(k+1)\cos \theta -r\cos \left((k+1)\theta \right)\,$
    $y(\theta )=r(k+1)\sin \theta -r\sin \left((k+1)\theta \right).\,$

### Kasu bereziak

$k=1$ zenbaki arrazionala denean, hau da, $k={\frac {p}{q}}$, p eta q zenbaki osoak izanik, epizikloideak kurba aljebraikoak dira.
$k=1$ denean, kardioide bat lortzen dugu.
$k=2$ denean, nefroide bat lortzen dugu.

## Adibideak

* Epizikloideen adibide batzuk
* k=1 Kardioidea
* k=2 Nefroidea
* k=3
* k=4
* k=2,1=21/10
* k=3,8=19/5
* k=5,5=11/2
* k=7,2=36/5

## Ikus, gainera

* Erruleta
* Zikloidea
* Hipozikloide
* Pascalen barakuilua

## Kanpo estekak

* Epizikloideak, cfnavarra-n
* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Epicycloid" MathWorld-en.
* (Gaztelaniaz) Epizikloideak, Descartes-en
* (Gaztelaniaz) Kurba Teknikoak, tododibujo-n
* Datuak: Q214556
* Multimedia: Epicycloid / Q214556
# Epiziklo

Epizikloa (grezieratik zikloari buruz), Ilargia, Eguzkia eta planeten irudizko mugimenduaren norantza eta abiadura aldaketak azaltzeko pentsatutako eredu geometrikoa zen. Pergeko Apoloniok diseinatu zuen K.a. III. mendearen amaieran, Klaudios Ptolemaios astronomoaren teoria geozentrikoa bertan oinarritu zelarik.
Deferentea, epizikloaren erdia da, zirkulu batean zehar irristatzen dena.
Ekuantea, planetak, bere ibilbidean benetan biratzen duen puntua da.
Nikolas Kopernikoren eredu heliozentrikoaren garapenarekin eta Johannes Keplerren orbita eliptikoetan mugitzen diren planeten azalpenarekin, epizikloen antzinako kontzeptua zaharkitua geratu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q961202
* Multimedia: Epicycle / Q961202
# Epoka (geologia)

Epoka, geologian, denbora neurtzeko erabiltzen den unitate geokronologiko formal bat da. Epoka baten iraupenak, serie geologiko baten iraupena ere adierazten du. Hainbat epoka geologikok periodo geologikoak osatzen dituzte, eta epoka geologikoak edade geologikoetan banatzen dira.
Gaur egun, 38 epoka geologiko daude ofizialki onartuta Fanerozoikoan. Aurrekanbriarrean, ezin izan da epokarik ezarri, datu eta informazio faltarengatik. Epokaen arteko bereizketak, normalean, epoka batetik bestera dauden harrien kosnposizioarengatik zehazten dira. Epoka bakoitzak, gutxi gorabehera, 13 eta 35 milioi urteko iraupena du.
Epoka batzuen izena leku baten izenetik dator: Guadalupearra eta Lopingiarra adibidez. Beste batzuena, denbora horretan izan zen faunatik dator: Paleozenoa, Eozenoa, etab. Baina epoka geologiko gehienen izena haien periodoaren barnean duten posizioari dagokio, adibidez, Jurasiko Berantiarra edota Jurasiko Goiztiarra.

## Denbora neurtzeko erabiltzen diren unitateen taula

Jarraian, geologian, Lurraren historia azaltzeko erabiltzen diren unitateen taula.
Geologian erabiltzen diren unitate geokronologiko
eta kronoestratigrafikoak :
| Geokronologikoak (Denbora Neurtu) | Kronoestratigrafikoak (Harroka motak sailkatu) |
| Eoia | Eonotema |
| Aroa | Eratema |
| Periodoa | Sistema |
| Epoka | Seriea |
| Edadea | Pisua |
| Krona | Kronozona |

## Ikus, gainera

* Geologiaren historia
* Lurraren historia
* Epoka geologikoen taula
* Lurraren historia egun bakar batean

## Kanpo estekak

* Datuak: Q754897
# Epizootia

Epizootia animalia-kopuru handi bati modu bizkorrean erasaten dion gaixotasun kutsakorra da, herrialde osora edo are kontinente osora ere berehala hedatzen dena. Gizakien arteko epidemiaren kidekoa da. Terminoa nahiko zaharkiturik dago eta egun epidemia erabiltzen dute.
Gaixotasun hauek kontrolatzeko Epizootien Nazioarteko Bulegoa (OIE) sortu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia eta Euskalterm: [Ehiza eta Arrantza Hiztegia] [2017]
* ↑ Euskalterm: [Albaitaritza Hiztegia] [2018]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1126331