OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Xabier Erkizia

Xabier Erkizia Martikorena (Lesaka, Nafarroa, 1975eko urriaren 27a - ) musikagile, komunikatzaile eta dokumentalgile euskalduna da.

## Formakuntza eta kazetaritza

Irrati-telebista ikasketak egin zituen Bilbon. Ordurako Xorroxin Irratian eta Bilboko Irola Irala Irratian musikari buruzko saioak egin zituen eta El Tubo edo Entzun bezalako idatzizko zenbait komunikabidetan zeregin berean jarraitu zuen. Horrez gain Napartheid komiki aldizkarian ere argitaratu zituen zenbait komiki.
Ikasketak amaituta, Ttipi-Ttapa Telebistan hasi zen lanean. Kazetaritzaren alorrean Euskadi Irratiako Arratsean saioan eta Berria egunkarian erregularki parte hartu du.

## Musika

2002an musikari emanda bizitzea erabaki zuen. Ordutik, musika elektronikoa ezagutu du, nazioarteko musikariekin harremanak estutu ditu, ERTZ jaialdiaren sortzaile eta zuzendarietako bat da, Artelekuko Audiolab soinu laborategiko zuzendari izan zen (2002-2014) eta Euskal Herriko soinu-mapa osatzen ari da. Horrez gain zinemarako, dantzarako edo antzerkirako soinu bandak konposatu ditu. Aldiberean soinu-artearen alorrean hainbat egitasmo, erakusketa, instalazio eta bestelako emanaldi egin eta antolatu izan ditu munduko hainbat herrialdetan.
2006tik 2011ra Ornitorrinkus proiektua ondu zuen Judith Montero eta Maialen Lujanbiorekin. Musika esperimentala, hotsak eta hitzak bat eginez. "Ornitorrinkus" diska-liburua izan zen proiektuaren emaitzetako bat.
Lujanbio bertsolariarekin beste proiektu batzuk ere landu ditu, 2011an "Txori Mugariak" irrati performancea eta 2013eko udan, "Hegi, Egia, Egiak" proiektua.
2018an Afoniak aurkeztu zuen Literaktum jaialdian. Proiektu hau Arantxa Iturbe eta Luca Rullorekin batera egin zuen eta oinarrian Idazlezainek Wikipediarako grabatutako idazleen ahotsak ditu.

## Ikus-entzunezkoak
### Dokumentalak

* "Ferreyra". (2020). 19 minutu.
* "Aboios" (2020-). Bideo laburren bilduma.
* "O Gemer" (2021). 63 minutu. Dokumental esperimentala.

### Soinu-bandak

Hainbat film eta ikus-entzunezkoren soinu-bandetan ere lan egin du, zerrenda luzea da.

## Ikus, gainera

* Dokumentalak Euskal Herrian
* Zerrenda:Euskal Herriko egungo musikariak

## Erreferentziak

* ↑ «"Saiatu gara bertsoak dauzkan balio berezkoenak mantentzen"» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).
* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa – Bertsozale. «Maialen Lujanbio - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).
* ↑ Literaktum. «Afoniak, Xabier Erkizia, Arantxa Iturbe, Luca Rullo - Literaktum» www.literaktum.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-19).
* ↑ «Bost mila urteko bidaia gurdien negarraren arrastoari segika» Irene Elorza @Zinemaldiaren egunkaria.

## Kanpo estekak

* Xabi Erkiziaren webgune nagusia.
* Elkarrizketa Xabi Erkiziari Argia astekarian.
* ERTZ elkartea
* SOINUMAPA, Euskal herriko soinuen mapa
* AUDIOLAB elkartea
* Datuak: Q12269011
* Multimedia: Xabier Erkizia / Q12269011
# Xabier Erostarbe

Xabier Erostarbe Arozena, pilota arloan Erostarbe deituraz ezaguna (Urretxu, Gipuzkoa, 1994ko maiatzaren 22a) esku huskako pilotari profesionala da. Atzelari aritzen da, Aspe enpresarekin.
Amezketako Zazpi Iturri klubean ibilitakoa, ezkerrez pilotan aritzeko erraztasun handiago du nahiz eta eskuina izan.

## Erreferentziak

* ↑ «Xabier Erostarbe urretxuarra fitxatu du Aspek» Diario Vasco 2015/10/29.

## Kanpo estekak

* Enpresaren webguneko fitxa
* Datuak: Q21686039
# Xabier Etxaniz (argipena)

Xabier Etxaniz pertsonaia zenbaiten izena da:
* Xabier Etxaniz Erle, oñatiar idazlea;
* Xabier Etxaniz Peña, donostiar kirolaria;
* Xabier Etxaniz Ulazia, azkoitiar trikitilaria;
* Xabier Etxaniz Rojo, donostiar idazlea.

## Ikus, gainera

* Javier Etxaniz
# Xabier Etxaniz Petralanda

    Artikulu hau gidoigileari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Javier Etxaniz».
Javier Félix "Xabier" Etxaniz Petralanda (Bilbo, 1956) film laburren zuzendari eta gidoigilea da.
Euskal Herriko Unibertsitatean medikuntza ikasi ondoren, zinemagintzan aritu da.

## Gidoiak

* Esto no es Hollywood (La historia inacabada de los hermanos Ibarretxe) (2024)
* Operación Marea Negra (telesaila, 2022)
* En temporada baja (2022)
* 70 binladens (2018)
* Cuando dejes de quererme (2018)
* Tiempo sin aire (2015)
* Iceberg (telefilma, 2011)
* Por los camareros (zuzendaria ere, 2011)
* Agallas (2009)
* Skizo (2006)
* En la boca del lobo
* Muertos comunes (2004)
* Carta mortal (telefilma, 2003)
* Carretera y manta (2000)

## Erreferentziak

* ↑ aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus
* ↑ (Ingelesez) «Javier Echániz | Writer, Music Department, Director» IMDb (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q78003507
# Wood River (Illinois)

Wood River Illinoiseko hiri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 10.657 biztanle zituen, 18,08 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Madison konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185601
* Multimedia: Wood River, Illinois / Q185601
# Wood konderria

Wood konderria honako konderrietako baten izena izan daiteke:
* Wood konderria (Ohio)
* Wood konderria (Texas)
* Wood konderria (Mendebaldeko Virginia)
* Wood konderria (Wisconsin)
# Wood konderria (Texas)

Wood konderria (ingelesez: Wood County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Quitman da. 2010eko zentsuaren arabera 41.964 biztanle zituen, Wood kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Wood konderriak 1.801,9 kilometro koadro ditu. Horietatik 130,75 ura dira. Beste 1.671,15 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 23,29 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 41.964 pertsonetatik 39.179 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3.551 dira. 1.951 beltzak edo afroamerikarrak. 198 amerikar natiboak ziren eta 12 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 156 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 460 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q112652
* Multimedia: Wood County, Texas / Q112652
# Wood River (Nebraska)

Wood River Nebraskako hiri bat da. Hall konderrian kokatua dago. 2010ean 1.325 biztanle zituen, 2,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hall konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q960746
* Multimedia: Wood River, Nebraska / Q960746
# Wood Village (Oregon)

Wood Village Oregongo hiri bat da. Multnomah konderrian kokatua dago. 2010ean 3.878 biztanle zituen, 2,44 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Multnomah konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q994939
# Wood konderria (Mendebaldeko Virginia)

Wood konderria (ingelesez: Wood County) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Parkersburg da. 2010eko zentsuaren arabera 86.956 biztanle zituen, Wood kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Wood konderriak 975,82 kilometro koadro ditu. Horietatik 27,21 ura dira. Beste 948,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 89,11 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 86.956 pertsonetatik 84.096 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 744 dira. 940 beltzak edo afroamerikarrak. 184 amerikar natiboak ziren eta 28 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 468 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 70 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.170 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q501331
* Multimedia: Wood County, West Virginia / Q501331
# Wood konderria (Ohio)

Wood konderria (ingelesez: Wood County) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bowling Green da. 2010eko zentsuaren arabera 125.488 biztanle zituen, Wood kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Wood konderriak 1.607,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,51 ura dira. Beste 1.598,55 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 78,09 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 125.488 pertsonetatik 118.684 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 5.663 dira. 2.906 beltzak edo afroamerikarrak. 232 amerikar natiboak ziren eta 30 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.924 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 104 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.608 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q485571
* Multimedia: Wood County, Ohio / Q485571
# Wood konderria (Wisconsin)

Wood konderria (ingelesez: Wood County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wisconsin Rapids da. 2010eko zentsuaren arabera 74.749 biztanle zituen, Wood kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Wood konderriak 2.096,44 kilometro koadro ditu. Horietatik 42,28 ura dira. Beste 2.054,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 35,66 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 74.749 pertsonetatik 71.857 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.680 dira. 382 beltzak edo afroamerikarrak. 539 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.304 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 29 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 630 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q495332
* Multimedia: Wood County, Wisconsin / Q495332
# Wood River udalerria, Madison konderria

Wood River udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Madison konderrian. Azken zentsuaren arabera 29.938 biztanle zituen, 26.22 milia karratu (67.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Wood River udalerrian 12618 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 29.123 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7999497
# Yankton (Hego Dakota)

Yankton Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Yankton konderrian dago, Hego Dakota estatuan. 15.411 biztanle ditu, 21,89 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Yankton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q989288
* Multimedia: Yankton, South Dakota / Q989288
# Yankton konderria (Hego Dakota)

Yankton konderria (ingelesez: Yankton County) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Yankton da. 2010eko zentsuaren arabera 22.438 biztanle zituen, Yankton kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Yankton konderriak 1.378,44 kilometro koadro ditu. Horietatik 28,63 ura dira. Beste 1.349,81 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,28 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 22.438 pertsonetatik 21.177 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 614 dira. 327 beltzak edo afroamerikarrak. 537 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 115 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 270 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q493450
* Multimedia: Yankton County, South Dakota / Q493450
# Yann-Fañch Jacq

Yann-Fañch Jacq —frantsesezko grafian, Jean-François Jacq— (Konk-Kerne, Bretainia, 1954a) bretainierazko idazlea da. Hainbat eleberri idazteaz gainera, bretainieraz argitaratzen den Ya! astekariko erredaktore da.

## Lanak

* A-berzh Mamm-gozh. Keit vimp bev, 1999. Eleberria.
* Da fall ha da viken. Keit vimp bev, 2000. Eleberria.
* Evel ma tro an heol. Keit vimp bev, 2001. Eleberria.
* Tomm eo bet deomp, Keit vimp bev, 2002. Eleberria.
* E doare Picasso. Keit vimp bev, 2003.
* Goustadik war al lambig. Keit vimp bev, 2005.
* Laeron ar menezioù du. Keit vimp bev, 2005.
* Datuak: Q3571600
# Yanki

Yanki (ingelesez: yankee) britainiarrek Ingalaterra Berriko kolono matxinatuei eman zieten izena izan zen, Banakuntzaren gerran konfederatuek batasunaren aldekoei ematen zietena. Gero, hedaduraz, estatubatuar guztiak izendatzeko erabili zuten.

## Etimologia

Hitza lehendabizikoz XVII. mendearen erdialdean sortu zen. Orduko Ingalaterra Berrian herbeheretar asko bizi ziren eta horietako askok Jan (euskaraz Jon) zuten izena. Bere ezizena Janneke edo Janke (Jontxu) zen, ingelesez yankee bilakatu zena.
Robert Gravesek ianki komantxeerazko hitza izan zela zioen. Komantxeeraz ‘koldar’ esan nahi arren, estatubatuarrek bereganatu zuten ahoskera gustukoa zutelako. Hala ere, hitza hori komantxeeraz ez da existitzen.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Review of Quinion, Michael Port Out, Starboard Home
* ↑ Harper, Douglas. (2013). Yankee. in: Online Etymology Dictionary..
* ↑ The Merriam-Webster new book of word histories. , 516–517 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q692062
* Multimedia: Yankee / Q692062
# Yankee Stadium

Yankee Stadium AEBetako New York hiriko Bronx barrutian dagoen beisbol estadio bat da. Beisbol Liga Handietako taldea den New York Yankees taldearen jokaleku eta egoitza da, bai eta kirol honetako estadio mitiko eta ospetsuenetakoa.

## Eraikina

Zelaiak, 2009an inauguratua, izen bereko estadioa ordezkatu zuen (hura 1923an eraikia), hain zuzen ere, egungo zelaitik gertu zegoena. Orokorrean, zelai honek antzinako zelaiaren antzeko ezaugarriak ditu, %63 handiagoa den arren, eta gehikuntza modernoekin. Beisbolaren historian sekula eraiki den eraikinik garestiena da, eta, mundu mailan, Wembley estadioaren ondoren, bigarren kirol eraikinik garestiena.
Estadioaren beste sekzio batzuk Monument Park, erdiko lorategiaren atzean dagoena eta taldeko jokalaririk hoberenak oroitzeko tokia dena, New York Yankees Museuma, taldearen eta beisbolaren historiari buruzko objektu bilduma, eta Great Hall daude, zenbati denda eta jatetxe dituen eremu zabala. Partidu bat ikusteko sarrerarik garestiena 2.625 dolarretan balio zuen. Izan ere, denboraldi hasierako joko baterako sarrera baten bataz besteko prezioa Beisbol Liga Handietako garestiena zen 72,97 dolarrekin.
* Kanpoaldea.
* Barnealdeko aretoa.
* Zelaia.
* Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.

## Inaugurazioa

Ofizialki denboraldiko lehen partidua apirilak 16an Cleveland Indians taldearen aurka izan zen arren, etxeko taldeak bere denboraldi-aurreko lehen partidua apirilak 3an jokatu zuen Chicago Cubs taldearen aurka 7-4 irabaziz. Zeremoniazko jaurtiketa Reggie Jacksonek egin zuen.
Estadioaren inaugurazioan taldeko jokalari ohi ospetsuak egon ziren, aipaturiko Reggie Jackson, Rickey Henderson eta Rich Gossage kasu. Zeremoniazko jaurtiketa Yogi Berrak egin zuen. Jokoa hasi baino lehen, Babe Ruthek aurreko estadioaren inaugurazioan erabilitako bate bat egungo estadioko batealekuan jarri zen. Lehen jaurtilariak CC Sabathia etxeko taldetik eta Cliff Lee Clevelandetik izan ziren. Instalakuntzen barnean lehen hita lortu zuen, Johnny Damon izan zen, etxeko taldekoa. Lehen home runa ere etxeko taldeko batek lortu zuen, Jorge Posadak. Hala ere, etxeko taldeak partidua galdu zuen 2 lasterketa lortuz, aurkariek 10 lortuz. Era berean, eraikinaren lehen funtzionamendu urtean, bertan Munduko Sail bat ospatu zen, eta etxekoek lortu zuten titulua.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Yankee Stadium
* Datuak: Q753529
* Multimedia: Yankee Stadium / Q753529
# Yanki zaldi

Yanki zaldia, (Txinera sinplifikatuaz: 焉耆马 ; Txinera tradizionalez: 焉耆馬 ; pinyinez: Yānqí mǎ), Txinako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzxeko ezaugarriengatik Yanki zaldia ponien sailkapen taldean sartzen da.
Abere hauen jatorria Xinjiang eskualdean dago.
Zamabereak dira, zela zalditzat eta gurdietatik tiratzeko erabiltzen dira ere.

## Arrazaren historia

Yanki zaldia Xianjiang eskualdeko lurralde ezberdinetan zabaldurik dago. Bere jatorria bertan XIII. mendean zehar eta mongoliar zaldiak oinarritzat harturik, garatutako arraza da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Arrazari buruzko artikuloa "The equinest" entziklopedian.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Arrazari buruzko artikuloa "The equinest" entziklopedian. .
* Datuak: Q22009881
# Yanks

Yanks (euskaraz Yankeeak) 1979ko John Schlesinger ingeles zinema zuzendariaren amodio eta gerra filma bat da. Richard Gere, Vanessa Redgrave, William Devane, Rachel Roberts eta Lisa Eichhorn aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Bigarren Mundu Gerra. 1942. urtetik Normandiako Lehorreratzea jazo arte milioi bat estatubatuar soldadu Britainia Handian egon ziren. Ingalaterrako Lancashire konderriko udalerri txiki batean Arizonako Matt Dyson (Richard Gere) estatubatuar soldadaduak Jean Moreton (Lisa Eichhorn) neska gazte ingelesa zinema baten kanpoaldean topatu eta berarekin nesketan egiten saiatuko da. Jeanek berez badu Ken izeneko ingeles mutilaguna, baina itsasoz haratagoko lurraldetan borrokan dabilen ingeles soldadu gaztea da, hasieran batean Matti ezezkoa erantzungo dio, baina mutil ona dela ikusi eta Kenekin duen harremanarekin zalantzan dagoenez, azkenean Matti baiezkoa eman eta elkarrekin ateratzen hasiko dira. Hasiera batean Jeanen gurasoek ez dute heuren alabak Mattekin duen harremana batere gogoko izango, bai oraindik Kenen neskalaguna delakoa, bai eta Matt yankeea, ingeles izaeratik ezberdina eta harrotza delako ere.

## Aktoreak

* Richard Gere: Matt Dyson sarjentua
* Lisa Eichhorn: Jean Moreton
* Vanessa Redgrave: Helen
* William Devane: John kapitaina
* Chick Vennera: Danny Ruffelo sarjentua
* Wendy Morgan: Mollie
* Rachel Roberts: Clarrie Moreton andrea
* Tony Melody: Jim Moreton jauna

## Kanpo estekak

* Yanks filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q2004460
# Yanliang Barrutia

Yanliang Barrutia (txinera sinplifikatuz: 阎良区; pinyineraz: Yánliáng Qū), Xi'an osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 240.000 pertsona bizi ziren 244,4 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera

* Xi'anen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Yanliang barrutiko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q1358657
* Multimedia: Yanliang District / Q1358657
# Yankee Lake (Ohio)

Yankee Lake Ohioko herri bat da. Trumbull konderrian kokatua dago. 2010ean 79 biztanle zituen, 1,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Trumbull konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2668645
* Multimedia: Yankee Lake, Ohio / Q2668645
# Yankeetown (Florida)

Yankeetown Floridako herri bat da. Levy konderrian kokatua dago. 2010ean 638 biztanle zituen, 52,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Levy konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2155971
* Multimedia: Yankeetown, Florida / Q2155971
# Xenosaurus

Xenosaurus Xenosauridae familiako narrasti genero bakarra da, Diploglossa taldearen barruan sailkatua. Mexiko eta Guatemalan bizi dira.

## Espezieak

* Xenosaurus agrenon (King & Thompson, 1968)
* Xenosaurus grandis (Gray, 1856)
* Xenosaurus mendozai Nieto-Montes de Oca, García-Vázquez, Zúñiga-Vega & Schmidt-Ballardo, 2013
* Xenosaurus newmanorum Taylor, 1949
* Xenosaurus penai Pérez Ramos, De La Riva & Campbell, 2000
* Xenosaurus phalaroanthereon Nieto-Montes De Oca, Campbell & Flores-Villela, 2001
* Xenosaurus platyceps King & Thompson, 1968
* Xenosaurus rackhami (Stuart, 1941)
* Xenosaurus rectocollaris Smith & Iverson, 1993
* Xenosaurus tzacualtipantecus Woolrich-Piña & Smith, 2012

## Kanpo estekak

* Datuak: Q855694
* Multimedia: Xenosaurus / Q855694
* Espezieak: Xenosaurus
# Xenpelar saria

Xenpelar saria Errenterian jokatzen den bertsolari gazteen txapelketa bat da, bertsolaritza munduan ibilbide luzea duena. 1971 urtean izan zuen lehen ekitaldia eta ordutik aurrera bertsolari ezagun askok irabazi dute. Hasiera batean jarraikortasun txikia izan zuen eta 1992tik aurrera bi urtean behin jokatzen da. 2020an ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz eta 2021eko abenduan izan zen txapelketa.

## Palmaresa

| Urtea | Irabazlea |
| 1971 | Juan Mari Narbaiza |
| 1972- 1978 | ez zen jokatu |
| 1979 | Iñaki Murua |
| 1980 | Anjel Mari Peñagarikano |
| 1981 | ez zen jokatu |
| 1982 | ez zen jokatu |
| 1983 | Xabier Euzkitze |
| 1984 | Xabier Euzkitze |
| 1985 | Jon Sarasua |
| 1986 | Jokin Sorozabal |
| 1987 | Xabier Narbarte |
| 1988 | ez zen jokatu |
| 1989 | Jon Maia |
| 1990 | Jon Maia |
| 1991 | Jexux Mari Irazu |
| 1992 | Jexux Mari Irazu |
| urtea | Irabazlea |
| 1994 | Ainhoa Agirreazaldegi |
| 1996 | Nahikari Gabilondo |
| 1998 | Amaia Agirre |
| 2000 | Nerea Elustondo |
| 2002 | Miren Artetxe |
| 2004 | Iñaki Apalategi |
| 2006 | Uxue Alberdi |
| 2008 | ez zen jokatu |
| 2010 | Agin Laburu |
| 2012 | Jone Uria |
| 2014 | Nerea Ibarzabal |
| 2016 | Maialen Akizu |
| 2018 | Eli Pagola |
| 2021 | Aner Peritz |
| 2022 | Irati Alcantarilla |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Xenpelar Saria - Ereintza Elkartea. (Noiz kontsultatua: 2017-11-25).
* ↑ «Iñaki Apalategik irabazi du Xenpelar saria» Argia (Noiz kontsultatua: 2017-11-25).
* ↑ Uxue Alberdi nagusi XIX. Xenpelar Sarian. (Noiz kontsultatua: 2017-11-25).
* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa – Bertsozale. Xenpelar Saria (20. 2010. Errenteria) - Aldizkakoa - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea. (Noiz kontsultatua: 2017-11-25).
* ↑ Jone Uria nagusi. (Noiz kontsultatua: 2017-11-25).
* ↑ Nerea Ibarzabal bizkaitarrak emakumeen nagusitasuna berretsi du Xenpelar Sarietan. (Noiz kontsultatua: 2017-11-25).
* ↑ Maialen Akizuk irabazi du Xenpelar Saria. (Noiz kontsultatua: 2017-11-25).
* ↑ Eli Pagolak irabazi du Xenpelar Saria. .
* ↑ «Aner Peritz Manterolarentzat izan da Xenpelar Sariketa» Oarsoaldeko Hitza 2021-12-09 (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ «Irati Alcantarillak irabazi du Xenpelar Saria» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2023-10-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61362545
# Xenotyphlops

Xenotyphlops narrasti genero bat da, Xenotyphlophidae familiako bakarra. Madagaskarren bizi dira.

## Espezieak

* Xenotyphlops grandidieri (Mocquard, 1905)
* Xenotyphlops mocquardi Wallach, Mercurio & Andreone, 2007

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140451
* Espezieak: Xenotyphlops
# Xenpelar-Bilintx

Xenpelar-Bilintx izenburuarekin Xabier Letek album bat plazaratu zuen 2001ean, Berrehun urtez bertsotan bertso klasikoen antologia barruan. Lan honetan Xenpelarren sei bertso eta Bilintxen zazpi bertso ospetsuenetarikoak bildu zituen, abestiak bihurtuz. Grabazioak Elkarlanean estudioan egin ziren, Karlos Gimenez zuzendaritzapean, 1999tik 2001 arte. CD gisa plazaratu zen.

## Abestiak
### Xenpelar

* "Salbatoreko erromeria", 07:06 (Doinu herrikoia)
* "Fueruen alde", 03:23 (Doinu herrikoia)
* "Abenduko sermoia", 05:00 (Doinu herrikoia)
* "Burnibideko frantsesei jarriak" 06:20 (Doinu herrikoia)
* "Betroi batenak" 06:14 (Doinu herrikoia)
* "Iya guriak egin du" 04:01 (Doinu herrikoia)

### Bilintx

* "Ezazu nitaz kupira" 08:17 (Doinu herrikoia)
* "Biyotz erituba" 04:31 (Doinu herrikoia)
* "Zaldi baten bizitza" 05:04 (Doinu herrikoia)
* "Pozez ta beldurrez" 04:25 (Doinu herrikoia)
* "Gaztetan jarriak dama bati" 02:52 (Doinu herrikoia)
* "Juana Bixenta Olabe" 08:26 (Doinu herrikoia)
* "Bein batian Loiolan" 03:01 (Doinu herrikoia)
Iraupen osoa: 69' 27"

## Talde teknikoa

* Azala: Juanma Aramendi, Ainhoa Lukas
* Soinu teknikaria: Cesar Ibarretxe
* Moldaketak, zuzendaritza, ekoizpena: Karlos Gimenez

### Musikariak

* Karlos Gimenez, pianoa
* Pello Ramirez, biolontxeloa
* Jabier Muguruza, akordeoia
* Pascal Gaigne, gitarra, bandoneoia
* Txema Garces, baxua
* Luis Camino, perkusioa
* Herve Michaud, oboea, adar ingelesa
* Iñaki Garmendia, flauta
* Juan Navarro, klarinetea
* Xabier Lete, ahotsa

## Erreferentziak

* ↑ https://www.elkar.eus/es/musika_fitxa/xenpelar/bilintx/lete-xabier/8436007063014

## Kanpo estekak

* CD osoa Youtuben.
* Datuak: Q123507709
# Xenotransplante

Xenotransplante bat ( grezieratik dator, xenos:atzerritarra), espezie jakin batetik beste batera egindako zelulen ,ehungintzen edo organoen transplantea adierazten du (txerri batetatik gizakira egindakoa adibidez).
Bertan erabilitako materialak, "xenoinplante" edo "xenotransplante" izena daukate. Alotransplantea, berriz ,espezie berdineko animalia edo gizakien artean egindako transplanteari esango geniokeen.
Xenotransplanteak, eskaini ahal zuten tratandendu potentzial bat, azkeneko akats organikoetarako, mundu industrializatu honen arazo oso komuna eta gainera, larria.Honek , arazo medikoak, etikoak eta judizialak ere sortzen ditu.Sortzen den beste keska oso larria, espezie besberdinen organoak beste biziraupen desberdina dutela , baita ere, ohiko arazo bat, gaixotasunen transmisioa da, (xenozoonosia adibidez).
Arrakastatsu atera ziren xenotransplante bakarrak, gutxi izan dira. Bezeroei batez ere, txerrien organoak inplantatu dizkiete.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55505