OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hnilčík

Hnilčík Eslovakiako udalerri bat da, Spišská Nová Vesko barrutian kokatuta. 22,23 km²ko azalera du eta 556 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1315. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q650244
* Multimedia: Hnilčík / Q650244
# Hnuy illa...

Hnuy illa... Kukai dantza konpainiak eta Tanttaka antzerki taldeak 2008an sortutako ikuskizuna da, antzerkia eta dantza uztartzen dituena. Ikuskizunak Joseba Sarrionandiaren poemak ditu oinarri.

## Ikus, gainera

* Tanttaka
* Kukai

## Kanpo estekak

* Hnuy illa... ikuskizunari buruzko erreportajea Argia astekarian
* Datuak: Q12259200
# Horseshoe ogitartekoa

Horseshoe (euskaraz ferra eta literalki zaldi oinetakoa) Illinoiseko Springfield hirian 1928an sortutako ogitarte irekia da. Behealdean ogi txigortua du (texas motakoa normalean), eta horren gainean hanburgesa, patata frijituak eta gazta saltsa jartzen dira. Nahiz eta hanburgesa ohikoena eta jatorrizkoa izan, urdaiazpiko egosia, txerri-solomo birrineztatua, oilasko-bularkia edota arrain frijituarekin ordezkatu daiteke.

## Historia

1920. hamarkada amaieran Leland Hoteleko Joseph Schweska sukaldaria zenari aitortzen zaio ogitartekoaren asmakuntza, nahiz eta beste batzuek ere asmatzaileak direla aldarrikatu. Istorioak dio bazkarirako plater berri baten bila zebiltzala, Elizabeth bere emazteak untzi galestar saltsa (ingelesez Welsh rarebit edo Welsh rabbit) bereizgarri zuen ogitarteko bat iradoki zion. Lehen Horseshoe sandwichak, urdaiazpikoak hezurretik mozterakoan hartu zuen ferra itxura dela eta hartu zuen izen hori. Ingelesez horseshoe hitzak ferra esan nahi du, literalki "zaldi oinetakoa". Gainera, jatorrizko errezetan azazkal antza zuten patata ziriak jartzen ziren, ez patata frijituak. Leland Hotelean lan egindako Steve Tomkok eman zuen ogitartekoa ezagutaraztera.
1960. hamarkadara arte horseshoea plater elegante bat zen. Springfieldeko Red Lion Room jatetxe dotoreenean egiten zen, Springfieldeko Leland hotel dotoreenean. Horseshoe arruntak etxeko bi xerra ogi zituen, ez oso lodiak, eta urdaiazpikoa mehe mozten zen hezurretik, ferra itxura emanez, eta etxeko patata ziriak zituen. Baina 1970. hamarkadan horseshoe ogitartekoa Springfieldeko jatetxe askotan ohiko plater bat bilakatua zen jada. Ogi zuria, hanburgesa, patata frijituak eta gazta saltsa horia egin ziren nagusi lehen baino askoz handiagoa zen plater honetan.

## Osagaiak

Nahiz eta sukaldari bakoitzak gazta saltsa bere erara prestatzen duen, untzi galestar saltsa (ingelesez Welsh rarebit edo Welsh rabbit) erabiltzen da abiapuntu. Osagai arruntenak arrautza, garagardoa, gurina, gazta, mustarda, perrins saltsa, gatza eta piperbeltza dira.
Ogitartekoa egiteko:
Untzi galestar saltsa egiteko:
Gosaltzeko horseshoea, haragia eta patata-frijituak beharrean, arrautza eta hash brownsekin egiten da.
Anoak txikiagoak direnean, ogi-xerra bakarra eta hanburgesa bakarra dagoenean, adibidez, "pony shoe" deitzen zaio ogitartekoari, "ponia" (ingelesez pony) zaldi txiki bat baita.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Barret, Joe. (2010-03-30). «Springfield's Horseshoe Deliver a Kick in the Gut» The Wall Street Journal (Noiz kontsultatua: 2016-04-15).
* ↑ (Ingelesez) Glatz, Julianne. (2012-02-02). «What happened to horseshoes?» Illinois Times (Noiz kontsultatua: 2016-04-15).
* ↑ (Ingelesez) «The horseshoe sandwich» Sangamon County History 2013-10-24 (Noiz kontsultatua: 2016-04-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5906095
# Horsiese I.a

Hedykheperra Horsiese, Horsiese I.a edo Harsiese I.a, Egiptoko XXII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 870 eta K.a. 860 bitartean gobernatu zuena, Egiptoko hirugarren tarteko aroan.

## Biografia

Agintari independente bat izan zen, Tebasen gobernatu zuena, Osorkon II.a faraoiaren garaikidea izan zelarik.
Kenneth Kitchen akademikari garrantzitsuak, honek idatzitako Egiptoko hirugarren tarteko aroari buruzko liburuetan, Amonen Apaiz Goren bezala eta Sheshonq C Amonen Apaiz Gorenaren seme bezala ikusten du.
Ebidentzia arkeologikoek, Shoshenq Cren semea dela diote, baina Karl Jansen-Winkelnek egiptologo alemaniarrak JEA 81en (1995) argitaratutako ikerketek, lehen erregearen dokumentu guztiak, non Horsiese agertzen den, Amonen Apaiz Gorena sekula ez zela izan frogatu dute. Horsiese I.a eta bere seme ...du/aut..., honen existentzia Koptoseko hil objektuetan eginiko idazkunengatik ezagutzen delarik, soilik Amonen apaiz arrunt bezala aipatzen dira.
Argi dago Horsiese I.a errege independente bat izan zela Tebasen Osorkon II.aren erregealdiko lehen hamar urteetan, baina egon zen, baita ere, Horsiese izeneko beste pertsonaia ezberdin bat: Horsiese B, Amonen Apaiz Goren eztabaidaezina zena, funtzio honekin ikusten dena Osorkon II.aren erregealdiaren amaieran, Sheshonq III.aren erregealdiko 6. urtean eta Padibasteten erregealdiko 18. eta 19. urteetan, Jansen-Winkelnen arabera.
Horsiese I.a, ziuraski, Tebaseko errege izatera iritsi zen Osorkon II.aren erregealdiko 4. urtea baino lehen, eta, zinez, Tebas gobernatu zuen Osorkon II.aren erregealdiko lehen 10 urteetan, Kitchenek dioen bezala. Osorkon II.ak hiri handi honen gainean zuen kontrola, Karnakeko nilometroko testuetan dokumentatua dago, eta Horsiese garai honetan hil zela isladatzen dute.

### Lurperaketa

Aidan Dodson egiptologo ingelesak, bere 1994ko liburuan, Horsiese erregeari buruz, honakoa idatzi zuen:
Medinet Habuko hilobi batean lurperatua izan zen, Ramses II.a erregearen arreba zen Henutmiraren granitozko sarkofago batean (JE 60137), eta belatz formako estalki batez estalia. Lau ontzi kanopoak aurkitu zirenean, hutsik zeuden... Ez zegoen estalkien aztarnarik, elementu hauek, zurezkoak izan zitezkeela iradoki lezakeelarik (material ustelgarria) (Dodson, 92. orrialdea).
...Horsieseren sarkofagoa, estiloari dagokionez, belatz formaduna, Sheshonq II.aren zilarrezko zerraldoaren antzerakoa da (Dodson: Osorkon II.aren urrezko sarkofago eta kartoitzaren aztarnak, 88-89 orrialdeak.
* Datuak: Q879138
* Multimedia: Harsiese A / Q879138
# Horsiese II.a

Horsiese II.a Amonen Apaiz Goren izan zen Tebasen, K.a. 835etik K.a. 800 arte, Antzinako Egiptoko XXII. dinastiaren garaian.
...du/aut... Amonen Apaiz Gorenaren ustezko semea eta Amonen Apaiz Goren eta faraoia izan zen Horsiese I.aren biloba zen.
Amonen Apaiz Goren bezala, bere aurrekoa, Osorkon II.a izan zen, eta, bere ondorengoa, Takelot.
Takelot II.a eta Sheshonq III.aren garaikidea zen.

## Titulatura

| Amonen Apaiz Gorena: | ḥm nṯr tpi n imn rˁ ḥr s3 3st (Hem Necher Tepi en Amón Ra Hor Saast) Amon-Raren Apaiz Gorena, Horsiese |
* Datuak: Q1587006
# Horseshoe Bend (Arkansas)

Horseshoe Bend Arkansasko hiri bat da. Izard konderrian kokatua dago. 2010ean 2.184 biztanle zituen, 34 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Izard konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80187
* Multimedia: Horseshoe Bend, Arkansas / Q80187
# Horseshoe Bend (argipena)

Horseshoe Bend izenak hainbat adiera du:
* Horseshoe Bend, Colorado ibaiko meandroa, Arizonan (AEB).
* Horseshoe Bend (Arkansas), Arkansasko hiria (AEB).
* Horseshoe Bend (Idaho), Idahoko hiria (AEB).
# Horseshoe Lake (Arkansas)

Horseshoe Lake Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Crittenden konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan. 264 biztanle ditu, 0,354719 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Crittenden konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2660638
* Multimedia: Horseshoe Lake, Arkansas / Q2660638
# Horseshoe Bend (Idaho)

Horseshoe Bend Idahoko hiri bat da. Boise konderrian kokatua dago. 2010ean 707 biztanle zituen, 27,93 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Boise konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q517389
* Multimedia: Horseshoe Bend, Idaho / Q517389
# Horsforth

Horsforth, Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Yorkshire konderrian.
2011n 18.895 biztanle zituen.
* Datuak: Q747807
* Multimedia: Horsforth / Q747807
# Horsham

Horsham, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2018an 50.934 biztanle zituen.
* Datuak: Q177544
* Multimedia: Horsham / Q177544
# Horseshoe ur-jauziak

Horseshoe ur-jauziak (ingelesez: Horseshoe Falls, «ferra ur-jauziak»), zatirik handiena Kanadan dagoenez Kanadako ur-jauziak ere deituak, Niagarako ur-jauziak osatzen duten hiru ur-jauzietako bat da, beste biak Amerikar ur-jauziak eta Bridal Veil ur-jauziak dira. Hiru ur-jauzietan handiena da, eta Niagara ibaiaren ur-emariaren gutxi gorabehera % 90 jasotzen dute. 53 metroko altuera dute batez beste, eta 671 metro luze dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1373778
* Multimedia: Horseshoe Falls / Q1373778
# Hvítá (Suðurland)

    Artikulu hau Suðurlandeko ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hvítá».
Hvítá (euskaraz: «ibai zuria») Islandiako hego-mendebaldeko ibai bat da, Suðurland eskualdekoa. Islandiako ibai luzeenetan hirugarrena da.
Hvítárvatn aintziran sortzen da. Gullfoss ur jauzia igaro ondoren, Tungufljót, Brúará eta Stóra-Laxá ibaiekin bat egiten du. Sog ibaiaren urak hartu eta gero Ölfusá ibaia sortzen du, eta haren bidez heltzen da itsasora.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q410410
* Multimedia: Hvítá (Árnessýsla) / Q410410
# Hvítá

Hvítá (euskaraz: «ibai zuria») Islandiako bi ibairen izena da:
* Hvítá, Suðurland eskualdekoa;
* Hvítá, Vesturland eskualdekoa.
# Hvítá (Vesturland)

    Artikulu hau Vesturlandeko ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hvítá».
Hvítá (euskaraz: "ibai zuria") mendebaldeko Islandiako ibaia da.
Eiríksjökull glaziarrean jaioa, Barnafoss ur-jauzia sortzen du. Hraunfossar eremua pasa ondoren, Borgarfjörður fiordoan ahoa du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1303762
# Hvězdonice

Hvězdonice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 318 biztanle ditu eta 1,4 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2619817
* Multimedia: Hvězdonice / Q2619817
# Holly Humberstone

Holly Humberstone (Grantham, Ingalaterra, 2000-) abeslari eta kantautore ingelesa da.

## Biografia

Humberstone Grantham hirikoa da, Lincolnshire konderrikoa. 2019an Liverpool Institute for Performing Arts akademian ikasketak egiten ari zela Lewis Capaldi abeslari eskoziarraren biran abesti tartetan abestiak jotzen hasi zen. Berehala hartu zuen sona handia eta Glastonbury jaialdiko BBC-ren eskenatokian abestu zuen. Urtarrilaren 30ean aurreneko singlea atera zuen, Deep End izenekoa. Bigarren singlea Falling Asleep at the Wheel martxoaren 19an atera zen eta hirugarrena Overkill ekainaren 26an.
2020ko abuztuaren 14an EP bat kaleratu zuen, aurreko hiru singleez gain hiru abesti berri zituena.

## Diskografia

* Falling Asleep at the Wheel (2000), EPa

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Getting to know... Holly Humberstone» Dork (Noiz kontsultatua: 2020-09-16).
* ↑ (Ingelesez) «Grantham singer, 19, gets first gig at Glastonbury» lincolnshirereporter.co.uk 2019-04-16 (Noiz kontsultatua: 2020-09-16).
* ↑ (Ingelesez) «Holly Humberstone reveals debut new single» TotalNtertainment 2020-01-31 (Noiz kontsultatua: 2020-09-16).
* ↑ (Ingelesez) «What's Your Band Called, Mate? Get to know Holly Humberstone | NME» NME Music News, Reviews, Videos, Galleries, Tickets and Blogs | NME.COM 2020-02-02 (Noiz kontsultatua: 2020-09-16).
* ↑ (Ingelesez) «Listen to Holly Humberstone's cover of Radiohead's 'Fake Plastic Trees'» NME Music News, Reviews, Videos, Galleries, Tickets and Blogs | NME.COM 2020-07-30 (Noiz kontsultatua: 2020-09-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q96217225
* Multimedia: Holly Humberstone / Q96217225
# Holly Springs (Ipar Carolina)

Holly Springs Ipar Carolinako herri bat da. Wake konderrian kokatua dago. 2010ean 24.661 biztanle zituen, 38,88 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wake konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2030155
* Multimedia: Holly Springs, North Carolina / Q2030155
# Holly Springs (Georgia)

Holly Springs Georgiako estatuko hiri bat da. Mitchell konderrian kokatua dago. 2010ean 9.189 biztanle zituen, 17,01 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Mitchell konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1940673
* Multimedia: Holly Springs, Georgia / Q1940673
# Holly Hill (Florida)

Holly Hill Floridako hiri bat da. Volusia konderrian kokatua dago. 2010ean 11.679 biztanle zituen, 11,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Volusia konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2153091
* Multimedia: Holly Hill, Florida / Q2153091
# Holly Springs (Mississippi)

Holly Springs Mississippiko hiri bat da. Marshall konderrian kokatua dago. 2010ean 7.699 biztanle zituen, 33,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Marshall konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2273202
* Multimedia: Holly Springs, Mississippi / Q2273202
# Holly Hill (Hego Carolina)

Holly Hill Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Orangeburg konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. 1.298 biztanle ditu, 3,39668 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Orangeburg konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2550488
* Multimedia: Holly Hill, South Carolina / Q2550488
# Holly Marie Combs

Holly Marie Combs (San Diego, Kalifornia, 1973ko abenduaren 3a) aktore estatubatuarra da. Hainbat pelikula eta telesailetan lan egin du, haien artean Sorginduak, non Piper Halliwell sorginaren papera antzezten zuen eta Pretty Little Liars.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharrak |
| 1985 | Walls of Glass | Abby Hall | |
| 1988 | Sweet Hearts Dance | Dens Boon | |
| 1989 | New York Stories | Helena | |
| 1989 | Born on the Fourth of July | Jenny Turner | |
| 1991 | Nobody Can Hear You Scream | Melinda Ashwood | |
| 1992 | Simple Men | Kim Fields | |
| 1992 | Dr. Giggles | Jennifer Campbell | |
| 1992 | Chain of Desire | Diana Richards | |
| 1994 | A Perfect Stranger | Amanda Hale | |
| 1995 | A Reason to Believe | Sharon Digby | |
| 1995 | Evil in the Basement | Karen Ford | |
| 1997 | Love's Deadly Triangle: The Texas Cadet Murder | Diane Zamora | |
| 2001 | Ocean's Eleven | Bera | Cameo |
* Datuak: Q162578
* Multimedia: Holly Marie Combs / Q162578
# Holly Pond (Alabama)

Holly Pond Alabamako herri bat da. Cullman konderrian kokatua dago. 2010ean 798 biztanle zituen, 69,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cullman konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66767
* Multimedia: Holly Pond, Alabama / Q66767
# Holly Ridge (Ipar Carolina)

Holly Ridge Ipar Carolinako herri bat da. Onslow konderrian kokatua dago. 2010ean 1.268 biztanle zituen, 9,76 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Onslow konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2023761
# Iakoventxukita-(Y)

Iakoventxukita-(Y) silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Iakoventxukita-(Y) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {K3NaCaY2[Si12O30] * 4H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Yakovenchukita-(Y): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ialtris

Ialtris Dipsadidae familiako narrasti genero bat da. Hispaniola uhartean bizi dira.

## Espezieak

* Ialtris agyrtes Schwartz & Rossman, 1976
* Ialtris dorsalis (Günther, 1858)
* Ialtris haetianus (Cochran, 1935)
* Ialtris parishi (Cochran, 1932)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5074187
* Espezieak: Ialtris
# Iakob Kajaia

Iakob Kajaia, georgieraz იაკობ ქაჯაია, (Tsqaltubo, Georgia, 1993ko irailaren 28a), 130 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari georgiarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen borroka greko-erromatarrean, Georgiaren izenean; Mijaín López Núñez kubatarraren atzetik eta Rıza Kayaalp turkiarraren eta Sergei Semionov errusiarraren aurretik.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Gizonezkoa, borroka greko-erromatarra 130 kg. |

## Erreferentziak

* ↑ «Iakob Kajaia» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ Euskaltzaindia 163.araua
* ↑ "International Wrestling Database" www.iat.uni-leipzig.de Noiz kontsultatua: 2021-08-09. (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27107139
* Multimedia: Iakob Kajaia / Q27107139
# Iain Laughland

Iain Hugh Page Laughland (Mumbai, 1935eko urriaren 29a - 2020ko abuztuaren 9a) eskoziar errugbilaria izan zen. London Scottish FC eta Harlequin FC taldeetan aritu zen. 1959 eta 1967 bitartean 31 aldiz jokatu zuen Eskoziako errugbi selekzioan, eta azken bi urteetan kapitaina izan zen. Eskoziako Errugbi Batasuneko lehendakaria izan zen 2000-2001ean.

## Erreferentziak

* ↑ Full Obituary: Iain Laughland 1935 – 2020, londonscottish.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5980495
# Ialomița konderria

Ialomița konderria (ˈjalomit͡sa ahoskatua) Errumaniako Sud-Muntenia eskualdeko konderrietako (județ) bat da. Bere hiriburua Slobozia da. 4.453 kilometro koadro ditu eta 258.669 biztanle zituen 2011n.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193044
* Multimedia: Ialomița County / Q193044
# Ialomița (ibaia)

Ialomița (errumanieraz: râul Ialomița, ˈjalomit͡sa ahoskatua) hegoaldeko Errumaniako ibaia da, Danubio ibaiaren adarra dena. 417 kilometro luze da. Iparraldeko Bucegi mendietan, Karpatoetan, jaiotzen da eta Errumania igarotzen du Giurgeni hiriraino. 10.350 km²-ko arroa du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q726693
* Multimedia: Ialomița River / Q726693
# Inglewood (Nebraska)

Inglewood Nebraskako herri bat da. Dodge konderrian kokatua dago. 2010ean 325 biztanle zituen, 0,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dodge konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q951397
* Multimedia: Inglewood, Nebraska / Q951397
# Inglis (Florida)

Inglis Floridako herri bat da. Levy konderrian kokatua dago. 2010ean 1.441 biztanle zituen, 9,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Levy konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2092719
* Multimedia: Inglis, Florida / Q2092719
# Ingodita

Ingodita sulfuro motako minerala da eta tetradymite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Ingodita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Bi2TeS}}$. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ingodite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Inglesmendi

Inglesmendi, edo Mendebaldeko Jundiz, 616,14 metroko garaiera duen Arabako mendia da, Jundizko mendilerroan dagoena eta mendilerroari izena ematen diona. GeoEuskadiko mapa topografikoan, Jundiz izena ematen zaio.
Tontorrean egurrezko gurutze bat du, aurretik bertan zegoen Jundizko San Juan baselizaren oroimenez.

## Ikus, gainera

* Arabako mendiak

## Erreferentziak

* ↑ www.geo.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) Urrutia, Javier. «Mendikat → Inglesmendi (620 m)» www.mendikat.net (Noiz kontsultatua: 2023-03-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117323729
# Inglesmendiko gudua

Inglesmendiko gudua edo Ariñizko gudua Arabako Ariñiz inguruan 1367ko martxoaren 19an anglo-gaskoi destakamentu batek eta frantziar-gaztelar abangoardiak egindako gudu txiki edo borroka izan zen.

## Aurrekariak

Garai haietan, Gaztelako Erresumaren itsas-armada Frantziako edota Ingalaterrako itsas-armadak baino nagusiagoa zen. Hori zela eta, elkarren aurka Ehun Urteetako Gerran zeuden bi erresumek Gaztelako Gerra Zibilean parte hartzea erabaki zuten, Bizkaiko golkoa kontrolpean izateko asmotan. 1367ko martxoan zehar Naiarako gudua izango zenaren aurreko borrokatxo eta liskarrak ugariak izan ziren eta armada henrikezaleak —erregenahiarenak— Printze Beltzak zuzendutako mertzenario petrizaleak jazarri zituen.
Henrikezaleek gerrilla-gerra egiten zuten Eduardo Woodstockekoak zuzendutako armadaren aurka. Gaztelarrek armamentu arina erabiltzen zuten eta, beraz, armada petrizale korazatuak baino higikortasun handiagoa zuten. Infanteria eta zalditeria astunez osaturiko armada petrizaleak garaitezinatzat hartzen zuten Printze Beltza burua zuen. Bertrand du Guesclin kondestableak- berak Frantzian mertzenarioez osaturiko konpainia askeak zuzendutakoa- Henrikeri higadura, gosea eta borrokatxoak erabiltzea gomendatu zion. Gainera, Europan jada erabiltzen ez bazen ere, arabiarren aurkako borroketan trebea oso zela erakutsi zuen zalditeria arina armada henrikezalearen gudaroste nagusiena zen.

## Gudua

1367ko martxoaren hirugarren astean, Tello Gaztelakoa Bizkaiko jaunak zuzendutako gaztelar zalditeriaren abangoardiak eta Arnoul d'Audrehem, Villaines eta Joan Ramirez Arellanokoa Camerosko jaunak zuzendutako franko-aragoiar zaldunek araketan zegoen destakamendu petrizale bat topatu zuten Ariñiz inguruan. Akitaniako seneskala zen Thomas Felton destakamendua zuzentzen zuen, 200 infante eta arkulariz osaturik. Lur lauan erori asko izan ondoren, harrezkero Inglesmendi izeneko mendian gotortu eta arkulariek gaztelar zalditeria arinari aurre egin zioten. Orduan, franko-aragoiar zaldunak ageri eta, desmuntatu eta gero, infante moduan eraso eta ingeles eta gaskoiak menderatu zituzten. William Felton Poitouko seneskal eta konpainia handiaren kapitaina hil eta Thomas Felton seneskala, Richard Taunton kapitaina, Hugh Hastingskoa zalduna, John Neville baroia, Aghorises kapitaina eta Gaillard Vighier gaskoia preso hartu zituzten.
Inglesmendin, orduan garaitezina zen Printze Beltzaren armadak bere lehendabiziko porrota jasan zuen eta galerak ugariak ez baziren ere henrikezaleen adorea suspertu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Inglesmendi, el monte alavés de las tres batallas» El Correo 2013-03-15.
* ↑ (Gaztelaniaz) Garate Arriola, Justo. (1934). «Combate de Inglesmendi en 1367» Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria (Paris) 25 (1): 84. ISSN 0212-7016..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lopez Aiarakoa, Petri. Año decimoctavo, 1367. in: Crónica del Rey Don Pedro I..
* ↑ (Ingelesez) Froissart, Jean. (1808). Chronicles of England, France, Spain and the Adjoining Countries. III Londres.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17625790
# Inglewood-Finn Hill (Washington)

Inglewood-Finn Hill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. King konderrian dago, Washington estatuan. 22.707 biztanle ditu, 8 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* King konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1508424
# Inglewood (Kalifornia)

Inglewood Kaliforniako hiri bat da. Los Angeles konderrian kokatua dago. 2010ean 109.673 biztanle zituen, 23,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Los Angeles konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q621549
* Multimedia: Inglewood, California / Q621549
# Ingliston

Ingliston, eskozieraz: Inglistoun, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren mendebaldean dagoen auzo bat da.
Bertan, Edinburgheko aireportua dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14948846
* Multimedia: Ingliston / Q14948846
# Hemichordata

Hemikordatu (Hemichordata) animalia deuterostomoen filum bat da, har itxurarekin, Chordataren ahaidea, baina hauek ez bezala notokordarik gabe, baizik eta estomokorda batekin. Estomokorda hau liseriketa hodiaren luzakin bat da. Kordatuak bezala faringean zakatzak ditu, eta hauek erabiltzen ditu janariak iragazteko.
Kanbriarreko fosilak ezagutzen dira eta ziurrenik Graptolites izeneko animaliak ere talde honetakoak ziren. Hauek Karboniferoan desagertu ziren. Gaur egun 100 bat espezie ezagutzen dira.
Hemikordatu estomokordatu izena ere baduten itsas ornogabeen taldeko animalia batzuez esaten da. Zizarearen gisakoak dira eta hodi baten barruan bizi dira. Kordatuek zelula-korda bat izaten dute gorputzaren zehar euskarri gisa, bizkar-korda deitua. Estomakordatuetan korda hori faringeko luzakin bat besterik ez da. Bakarrik edo taldetan bizi dira, oso sakonak ez diren itsas hondoko hareetan. Gorputzak hiru zati ditu: protosoma, mesosoma eta metasoma. Estomokordatuak lau klasetan banatzen dira: enteropneustoak, balanaglosoak, pterobrankioak eta pogonoforoak.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q174301
* Multimedia: Hemichordata / Q174301
* Espezieak: Hemichordata