# Autismoa eta LGBT identitateak

Gaur egungo ikerketek diote pertsona autistek LGBT identitate eta sentimendu tasa handiagoak dituztela biztanleria orokorrak baino. Honetarako hainbat azalpen proposatu dira, hala nola, jaio aurreko esposizio hormonala, sexu-joerarekin, genero disforiarekin eta autismoarekin lotzen zaiona. Gainera, pertsona autistek gizarte-arauekiko mendekotasun gutxiago izan dezakete eta, beraz, beren sexu-joerari edo genero-identitateari buruz irekiagoak izan daitezke. 2016an argitaratutako berrikuspen batek adierazi zuen autismoaren eta genero disforiaren arteko loturarako hainbat hipotesi proposatu diren arren, froga sendorik ez dutela.
AEBetako ikerketa baten arabera, LGBT pertsona autistek jakinarazi dute bete gabeko osasun-arreta gehiago behar izan dutela biztanleria orokorrak baino, batez ere batez ere babes gutxiago duten lekuetan.

## Autismoa eta sexu-joera
### Sexualitatearekiko interes orokorra

Pertsona autistek sexu-desiorik edo sexualitaterako gogorik ez dutela dioten lehen erreklamazioak estereotipo oker eta negatibotzat hartzen dira gaur egun. Arazo metodologikoen ondorio izan ziren aldarrikapen hauek. Ebidentzia berriagoek diote autista gehienek amodioarekiko zein sexualitatearekiko interesa adierazten dutela.

### Pertsona autisten sexu-joera

Autisten artean, jende gutxiago identifikatzen da heterosexual gisa ez-autisten artean baino. Ikertzaile batzuk autismoaren, jaio aurreko hormonen eta sexu-joeraren arteko loturaren parte gisa azaltzen saiatzen dira. Hori ez da, ordea, proposatzen den azalpen bakarra. Pertsona autistak biztanleria orokorra baino heterosexuala eta genero gutxiengoetakoa izateko probabilitate txikiagoa duten adostasuna dagoen arren, aldakuntza handia dago eragin horien tamainaren kalkuluetan, eta ikerketa gehienek iradokitzen dute autista gehienak heterosexualak direla. Sexu-joerari eta autismoari buruzko ikerketek diote pertsona autista gehiagok sentimendu homosexualak eta bisexualak dituztela biztanleria orokorrarekin alderatuta. Autisten artean asexualitatearen tasa altuagoa dela adierazi dute ere, nahiz eta 2019ko berrikuspen-artikulu batek ohartarazten duen datu hauek «kontu handiz interpretatu behar direla, AENa duten pertsonen harreman sozialak ezartzeko zailtasuna kontuan hartuta». Era berean, pertsona asexualei egindako inkesta batek aurkitu zuen inkestatuen % 7 edo % 8 inguruk autismo diagnostikoa lortu zuela, AEBetako biztanleriaren estimazioa baino 4 aldiz gehiagok.

### Sexu-joeraren genero desberdintasunak

Ikerketa batzuek diote emakume autistek gizon autistek baino heterosexualitate tasa baxuagoak dituztela. Cambridgeko Unibertsitateak egindako eta Autism Research aldizkariak argitaratutako Interneteko inkesta batek ere berretsi zuen. Inkesta hark iradoki zuen emakume autistek sexu-identifikazio eskaintza zabalagoa zutela emakume ez-autistak eta gizon autistek baino. Inkestatu gazteagoek bere burua homosexual gisa salatzeko probabilitate handiagoa zuten inkestatu zaharragoek baino. 2021eko berrikuspen baten arabera, zenbait ikerketek adierazi zuten emakume autistek hiruzpalau aldiz bisexual izateko probabilitate handiagoa zutela emakume ez-autistekin alderatuta.

## Autismoa eta genero-identitatea
### Pertsona autisten genero-identitateak

Autisten artean, genero identifikazioan aniztasun handiagoa dago biztanleria orokorrean baino. Desberdintasunaren tamaina nabarmen aldatzen da ikerketen metodologiaren arabera.
2016an, ikertzaileek 2011 eta 2015 artean New Yorkeko Unibertsitateko Haur Ikerketa Zentroan autismoaren espektroko nahasmena diagnostikatu zitzaien 492 haur eta nerabeen arteko genero-aniztasuna aztertu zuen ikerketa bat argitaratu zuten. Prentsan berri eman zuten ikerketak ondorioztatu zuen haur autistek haien adinkide ez-autistek baino sexu-aniztasuna erakusteko probabilitate zazpi aldiz handiagoa zutela.
2018an argitaratutako ikerketa batek dio adimen-urritasunik gabeko pertsona autistek (gehienetan helduek), eta batez ere jaiotzez emakumezko generoa esleitu ziotenek, esleitutako generoarekin identifikazio baxuagoa zutela eta genero horri buruzko autoestimu baxuagoa zutela pertsona ez-autistek baino. 2020an argitaratutako ikerketa konparagarri batek ondorioztatu zuen jaiotzez emakumezko generoa esleitu zioten pertsona autistek (gehienetan helduek) transgenero gisa identifikatzeko probabilitate gehiago zutela kontrol-talde ez-autistarekin alderatuta.

### Genero-identitate ez-bitarrak

Autista batzuk ez-bitar gisa identifikatzen dira. Askok uste dute autismo dela eta, beren generoaren ulermen oso ezberdina dela haiengandik espero dena baino.
Pertsona autista batzuek, besteak beste, genero-identitate ez-bitarrak dituztenak, beren generoa identifikatzen dute gaztetatik. Hala ere, norberaren onarpena atzeratu egin daiteke gizartean nagusia den generoaren diskurtso bitarragatik, baita beren burua deskribatzeko hitz zuzenen ezagutza ezagatik ere.
Pertsona autista batzuek autigender terminoa erabiltzen dute genero zentzuarekin duten esperientzia berezia deskribatzeko. Termino hori sarritan gaizki interpretatzen da, autismoa norberaren generoa dela esanez.

### Genero disforia pertsona autistengan

Genero disforia diagnostikoa duten pertsonek autismoaren ezaugarriak maizago dituzte, genero disforiarik ez dutenekin alderatuta. 2022ko meta-analisi batek ondorioztatu zuen genero-disforiaren prebalentzia handia dagoela autismoa diognostikoa zuten pertsonengan. Ikertzaileek diote datuek autismoaren eta genero disforiaren arteko lotura iradokitzen dutela, baina ikerketa gehiago behar dela.
DSM-5-TR-ren arabera, genero disforia diagnostikatzea zaila izan daiteke autistengan, hauek genero-rolen inguruan zehatz pentsa dezaketelako eta/edo euren testuinguru soziala ulertzeko zailtasunak izan ditzaketelako.
Literatura zientifikoan pertsona autistengan genero disforiaren kasu-azterketa ugari ezagunak diren arren, genero disforiaren eta autismoaren konbergentzia ebaluatzeko lehen ikerketa ez zen 2010era arte argitaratu.

### Ezaugarri autistak pertsona transgeneroengan

2022ko meta-analisi batek autismoaren ezaugarrien eta genero disforiako sentimenduen artean erlazioa dagoela ondorioztatu zuen. Hala ere, ikertzaileek diote ezer gutxi ezagutzen dela autismoaren ezaugarriak dituzten pertsona ez-autistei buruz.
Zenbait ikerketek gainjarri bat nabaritu dute autista eta transgenero izatearen artean. 2011n, ikertzaile britainiarrek ondorioztatu zuten gizon transek autismoaren ezaugarri gehiago zutela emakume transek baino. Hala ere, 2013an egindako ikerketa batek ondorioztatu zuen ikusitako ezaugarrietan ez zegoela desberdintasun handirik gizon trans eta emakume transen artean. Beste ikertzaile batzuek autismoaren ezaugarrien prebalentzia nabaritu dute ez-bitar edo genderqueer gisa identifikatzen direnen artean.

### Generoa baieztatzeko arreta eta pertsona autistak

2014ko abenduan, lau ikertzailek ondorioztatu zuten autismoaren espektroan egoteak ez duela genero trantsizioa eragozten eta pertsona horiei beren genero identitateak aztertzen laguntzeko metodoak proposatu zituzten.
2022ko inkestak aurkitu zuen askotan komunikazio- eta pentsamendu-estiloetan desberdintasunak egon zirela genero kliniketako medikuen eta bezero autisten artean, eta egokitzapenak egin behar zirela ondorioztatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Bertelli, Marco O.; Azeem, Muhammad Waqar; Underwood, Lisa; Scattoni, Maria Luisa; Persico, Antonio M.; Ricciardello, Arianna; Sappok, Tanja; Bergmann, Thomas et al.. (2022). «Autism Spectrum Disorder» in Bertelli, Marco O.; Deb, Shoumitro (Shoumi); Munir, Kerim eta beste Textbook of Psychiatry for Intellectual Disability and Autism Spectrum Disorder. Cham: Springer International Publishing, 391 or. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) Lord, Catherine; Charman, Tony; Havdahl, Alexandra; Carbone, Paul; Anagnostou, Evdokia; Boyd, Brian; Carr, Themba; de Vries, Petrus J. et al.. (2022). «The Lancet Commission on the future of care and clinical research in autism» The Lancet 399 (10321): 299-300..
* 1 2 (Ingelesez) Graham Holmes, Laura; Ames, Jennifer L.; Massolo, Maria L.; Nunez, Denise M.; Croen, Lisa A. (2022). «Improving the Sexual and Reproductive Health and Health Care of Autistic People» Pediatrics (American Academy of Pediatrics) 149.
* ↑ (Ingelesez) Miesen, Anna I. R. Van Der; Hurley, Hannah; Vries, Annelou L. C. De. (2016). «Gender dysphoria and autism spectrum disorder: A narrative review» International Review of Psychiatry 28 (1): 70-80..
* ↑ (Ingelesez) Wallisch, Anna; Boyd, Brian A.; Hall, Jean P.; Kurth, Noelle K.; Streed Jr, Carl G.; Mulcahy, Abigail; McMaughan, Darcy Jones; Batza, Katie. (2023). «Health Care Disparities Among Autistic LGBTQ+ People» Autism in Adulthood 5 (2): 165-174. ISSN 2573-9581..
* 1 2 (Ingelesez) Sullivan, Amanda; Caterino, Linda C. (2008). «Addressing the Sexuality and Sex Education of Individuals with Autism Spectrum Disorders» Education and Treatment of Children 31 (3): 381-394. ISSN 0748-8491. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Schöttle, Daniel; Briken, Peer; Tüscher, Oliver; Turner, Daniel. (2017). «Sexuality in autism: hypersexual and paraphilic behavior in women and men with high-functioning autism spectrum disorder» Dialogues in Clinical Neuroscience 19 (4): 381-393. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) Sala, Giorgia; Pecora, Laura; Hooley, Merrilyn; Stokes, Mark A. (2020). «As Diverse as the Spectrum Itself: Trends in Sexuality, Gender and Autism» Current Developmental Disorders Reports 7 (2): 59-68. ISSN 2196-2987. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Sala, Giorgia; Hooley, Merrilyn; Attwood, Tony; Mesibov, Gary B.; Stokes, Mark A. (2019). «Autism and Intellectual Disability: A Systematic Review of Sexuality and Relationship Education» Sexuality and Disability 37 (3): 353-382. ISSN 1573-6717. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Gilmour, Laura; Smith, Veronica; Schalomon, Melike. (2014). «Sexuality and ASD: Current State of Research» in Patel, Vinood B.; Preedy, Victor R.; Martin, Colin R Comprehensive Guide to Autism. New York: Springer, 569-584 or. ISBN 978-1-4614-4788-7. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* 1 2 (Ingelesez) Pecora, Laura A.; Hancock, Grace I.; Hooley, Merrilyn; Demmer, David H.; Attwood, Tony; Mesibov, Gary B.; Stokes, Mark A. (2020). «Gender identity, sexual orientation and adverse sexual experiences in autistic females» Molecular Autism 11 (1): 57. ISSN 2040-2392. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Attanasio, Margherita; Masedu, Francesco; Quattrini, Fabrizio; Pino, Maria Chiara; Vagnetti, Roberto; Valenti, Marco; Mazza, Monica. (2021). «Are Autism Spectrum Disorder and Asexuality Connected?» Archives of Sexual Behavior 51 (4): 2091-2115. ISSN 1573-2800. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Sarris, Marina. «Autistic People More Likely to Identify as LGBTQ» Simons Foundation Powering Autism Research for Knowledge (SPARK) (Simons Foundation Autism Research Initiative (SFARI)) 2020-06-22 (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Byers, E. Sandra; Nichols, Shana; Voyer, Susan D. (2013). «Challenging Stereotypes: Sexual Functioning of Single Adults with High Functioning Autism Spectrum Disorder» Journal of Autism and Developmental Disorders 43 (11): 2617-2627. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Parchomiuk, Monika. (2019). «Sexuality of Persons with Autistic Spectrum Disorders (ASD)» Sexuality and Disability 37 (2): 259-274. ISSN 1573-6717. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Alison, Rowan; Verardi, James H. (2021). Including Asexual People in Services. Equality Network, 17 or. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) «Data & Statistics on Autism Spectrum Disorder» Centers for Disease Control and Prevention 2023-04-04 (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) «Key Findings: CDC Releases First Estimates of the Number of Adults Living with Autism Spectrum Disorder in the United States» Centers for Disease Control and Prevention 2022-04-07 (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Dewinter, J.; De Graaf, H.; Begeer, S. (2017). «Sexual Orientation, Gender Identity, and Romantic Relationships in Adolescents and Adults with Autism Spectrum Disorder» Journal of Autism and Developmental Disorders 47 (9): 2927-2934. ISSN 0162-3257. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* 1 2 (Ingelesez) Pecora, Laura A.; Hooley, Merrilyn; Sperry, Laurie; Mesibov, Gary B.; Stokes, Mark A. (2021). «Sexuality and Gender Issues in Individuals with Autism Spectrum Disorder» Psychiatric Clinics of North America 44 (1): 111-124. ISSN 0193-953X. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Weir, Elizabeth; Allison, Carrie; Baron-Cohen, Simon. (2021). «The sexual health, orientation, and activity of autistic adolescents and adults» Autism Research 14 (11): 2342-2354. ISSN 1939-3806. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* 1 2 3 (Ingelesez) Kallitsounaki, Aimilia; Williams, David M. (2022). «Autism Spectrum Disorder and Gender Dysphoria/Incongruence. A systematic Literature Review and Meta-Analysis» Journal of Autism and Developmental Disorders 53 (8): 3103-3117. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Janssen, Aron; Huang, Howard; Duncan, Christina. (2016). «Gender Variance Among Youth with Autism Spectrum Disorders: A Retrospective Chart Review» Transgender Health 1 (1): 63-68. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Cooper, Kate; Smith, Laura G. E.; Russell, Ailsa J. (2018). «Gender Identity in Autism: Sex Differences in Social Affiliation with Gender Groups» Journal of Autism and Developmental Disorders 48 (12): 3995-4006. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Hollander, Eric; Hagerman, Randi; Ferretti, Casara. (2022). Textbook of Autism Spectrum Disorders. (2. argitaraldia) American Psychiatric Pub., 93 or. ISBN 978-1-61537-304-8. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* 1 2 (Ingelesez) Hartman, Davida; O'Donnell-Killen, Tara; Doyle, Jessica K.; Kavanagh, Maeve; Day, Anna; Azevedo, Juliana. (2023). The Adult Autism Assessment Handbook: A Neurodiversity Affirmative Approach. Jessica Kingsley Publishers, 171 or. ISBN 978-1-83997-167-9. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Mendes, Eva; Maroney, Meredith. (2019). Gender Identity, Sexuality and Autism: Voices from Across the Spectrum. Philadelphia: Jessica Kingsley Publishers, 148-149 or. ISBN 978-1785927546..
* ↑ (Ingelesez) «Autigender» Stimpunks Foundation (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Lynch, C. L. «7 Cool Aspects of Autistic Culture» NeuroClastic 2019-04-05 (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Washington: American Psychiatric Association.
* ↑ (Ingelesez) Urquhart, Evan. «A Disproportionate Number of Autistic Youth Are Transgender. Why?» Slate 2018-03-21 (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) White, Bryony. «The Link Between Autism and Trans Identity» The Atlantic 2016-01-15 (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* 1 2 (Ingelesez) Stagg, Steven D.; Vincent, Jaime. (2019). «Autistic traits in individuals self-defining as transgender or nonbinary» European Psychiatry 61: 17-22. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Murphy, Jennifer; Prentice, Freya; Walsh, Reubs; Catmur, Caroline; Bird, Geoffrey. (2020). «Autism and Transgender identity: implications for depression and anxiety» Research in Autism Spectrum Disorders 69 (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Jones, Rebecca M.; Wheelwright, Sally; Farrell, Krista; Martin, Emma; Green, Richard; Di Ceglie, Domenico; Baron-Cohen, Simon. (2011). «Brief Report: Female-To-Male Transsexual People and Autistic Traits» Journal of Autism and Developmental Disorders 42 (2): 301-306. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Pasterski, Vickie; Gilligan, Liam; Curtis, Richard. (2013). «Traits of Autism Spectrum Disorders in Adults with Gender Dysphoria» Archives of Sexual Behavior 43 (2): 387-393. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Jacobs, Laura A.; Rachlin, Katherine; Erickson-Schroth, Laura; Janssen, Aron. (2014). «Gender Dysphoria and Co-Occurring Autism Spectrum Disorders: Review, Case Examples, and Treatment Considerations» LGBT Health 1 (4): 277-282. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Cooper, Kate; Mandy, William; Russell, Ailsa; Butler, Catherine. (2023). «Healthcare clinician perspectives on the intersection of autism and gender dysphoria» Autism 27 (1): 31-42. (Noiz kontsultatua: 2024-01-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108696374