# Jainkotiar komedia

Jainkotiar komedia (italieraz: La divina commedia) Dante Alighieri italiarrak 1308 eta 1321 artean idatzitako poema epikoa da. Literatura italiarraren lan gorena eta literatura unibertsalaren lan handienetako bat da, mendebaldeko literaturako kanonaren parte. Heriotzaren ondorengo bizitzari buruzko irudimenezko ikuspegia Erdi Aroko mundu-ikuskeraren adierazgarri da, XIV. mendean Mendebaldeko Elizan azaltzen zen bezala. Idatzi zuen hizkuntza toskanarra italiera estandarizatu gisa ezartzen lagundu zuen. Hiru zati ditu: Inferno, Purgatorio eta Paradiso.
Poemak "arimaren egoera heriotzaren ondoren" jorratzen du, eta "jainkozko justiziaren irudi bat aurkezten du, behar diren zigor edo sari gisa aplikatuta", eta Dantek Infernurako, Purgatoriorako eta Zerurako egindako bidaiak deskribatzen ditu. Alegorikoki, poemak arimak Jainkoarenganako bidaia irudikatzen du, bekatua (Infernua) ezagutu eta errefusatzetik hasita, eta, ondoren, kristau-bizitza penitentziarioa (Purgatorio), arimak Jainkoarenganako igoera (Paradiso). Erdi Aroko teologian eta filosofia katolikoan inspiratzen da Dante, batez ere Tomas Akinokoaren Summa Theologica eratorritako filosofia tomistan. Horregatik, Jainkotiar Komediari "Summa bertsotan" izena eman zaio.
Poeman, Dante erromesak hiru gida ditu lagun: Virgilio, giza arrazoia adierazten duena, eta Inferno osoan eta Purgatorio osoan zehar gidatzen duena; Beatriz, jainkozko errebelazioa, teologiaz, graziaz eta fedeaz gain, eta Purgatorioaren bukaeratik aurrera gidatzen duena; eta Bernart Clairvauxkoak, kontenplazioa eta Mariaren eraspena irudikatzen duena.

## Egitura

Hiru zati, hiru mundu ditu Danteren Komediak: Infernua, purgatorioa eta paradisua. Danteren beraren bidaia kontatzen da hiru erreinuetan barrena. Denera astebete irauten duen bidaia bat da, 1300. urteko Aste Santuetan kokatua.

### Infernua

Infernuan bederatzi zirkulutatik pasatzen da Dante, bakoitzak bekatu bat gorpuzten du. Bekaturik txikienetik hasten da, eta okerrenarekin amaitu:
* Linboa edo bataiatu gabekoen zirkulua.
* Lizunen, haragikoien zirkulua.
* Litxarreroena, golosoena.
* Xuhur, Zikoitz eta xahutzaileena.
* Odolbero eta alferrena.
* Heretikoena.
* Biolentoena.
* Iruzurgileena.
* Traidoreena.

### Purgatorioa

Mendi bat da eta Dantek eta Virgiliok kanpoaldetik igotzen dute. Zazpi maila ditu mendiak, erlaitz bakoitza bekatu kapital bat da. Kasu honetan, bekatu larrienetik hasi eta arinenekin amaitzen da:
* Harrokeria.
* Inbidia.
* Hira edo sumina.
* Nagikeria.
* Diruzalekeria
* Sabelkoikeria.
* Lizunkeria edo haragikeria

### Paradisua

Hirugarren blokean bederatzi zeru ageri dira, nukleoaren inguruan biraka dabiltzan zeru kontzentrikoak dira. Paradisuan bizi direnak izpiritu santuak dira. Ez dute giza irudirik, ez dira giza irudira eginiko izpirituak, ez dira itzalak, ez dira sugarrak, argiak baizik. Paradisuko santu guztiak argiak dira, intentsitate desberdinekoak.

## Erreferentziak

* ↑ Norwich, John Julius, ed. (1989). The Italians: history, art, and the genius of a people. Portland House : Distributed by Crown Publishers ISBN 978-0-517-67419-2. (Noiz kontsultatua: 2024-03-20).
* ↑ (Ingelesez) Ergang, Robert Reinhold. (1967). The Renaissance [by Robert Ergang. ] (Noiz kontsultatua: 2024-03-20).
* ↑ Bloom, Harold. (1994). The Western canon : the books and school of the ages. New York : Harcourt Brace ISBN 978-0-15-195747-7. (Noiz kontsultatua: 2024-03-20).
* ↑ Dante Alighieri; Longfellow, Henry Wadsworth; Bondanella, Peter; Doré, Gustave. (2003). The inferno. Barnes & Noble ISBN 978-1-59308-051-8. (Noiz kontsultatua: 2024-03-20).
* ↑ Dinsmore, Charles Allen. (1902). The teachings of Dante. Boston, New York, Houghton, Mifflin and company (Noiz kontsultatua: 2024-03-20).
* ↑ (Ingelesez) Fordham College Monthly. Fordham University 1921 (Noiz kontsultatua: 2024-03-20).
* ↑ Approaches to teaching Dante's Divine comedy. New York, N.Y. : Modern Language Association of America 1982 ISBN 978-0-87352-477-3. (Noiz kontsultatua: 2024-03-20).
* ↑ (Ingelesez) Lansing, Richard. (2010-09-13). The Dante Encyclopedia. Routledge ISBN 978-1-136-84972-5. (Noiz kontsultatua: 2024-03-20).

## Ikus, gainera

* Danteren Infernua
* Literatura unibertsala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40185
* Multimedia: The Divine Comedy / Q40185