OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Garenin

Garenin, Eskoziako gaeleraz: Na Gearrannan, Eskoziako Lewis uhartean dagoen baserriz osatutako etxalde bat da, Kanpoko Hebridetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5522772
* Multimedia: Garenin / Q5522772
ieaHebridak :
ieaBarruko HebridakieaColl
Acha
Arinagour
ieaColonsay
Scalasaig
ieaEigg
Cleadale
Galmisdale
ieaIslay
Ardtalla
Ballygrant
Bowmore
Bridgend
Lagavulin
Nerabus
Port Askaig
Port Charlotte
Port Ellen
Portnahaven
ieaMull
Ardtun
Bunessan
Calgary
Craignure
Croggan
Dervaig
Fionnphort
Kintra
Knockan
Lochbuei
Pennyghael
Salen
Tiroran
Tobermory
Uisken
Ulva Ferry
ieaJura
Ardmenish
Craighouse
Feolin
ieaSeil
Balvicar
Clachan-Seil
Ellenabeich
ieaSkye
Achachork
Aird of Sleat
Ardvasar
Armadale
Ashaig
Bernisdale
Bornesketaig
Borreraig
Borrodale
Borve
Bracadale
Broadford
Brogaig
Bualintur
Camastianavaig
Camuscross
Carbost (Loch Harport)
Carbost (Portree)
Claigan
Colbost
Drumfearn
Drynoch
Dunan
Dunvegan
Duntulm
Edinbane
Elgol
Ellishadder
Eynort
Eyre
Fasach
Feorlig
Ferindonald
Fiskavaig
Flashader
Flodigarry
Galltrigill
Garafad
Geary
Gedintailor
Gillen
Glendale
Halistra
Harlosh
Heaste
Isleornsay
Kensaleyre
Kilbride
Kilmaluag
Kilmarie
Kilmore
Kilmuir
Kilvaxter
Kingsburgh
Kyleakin
Kylerhea
Lealt
Lower Breakish
Luib
Milovaig
Mugeary
Ollach
Ose
Peinachorran
Peinlich
Portnalong
Portree
Ramasaig
Roag
Sconser
Skeabost
Sligachan
Staffin
Stein
Struan
Suladale
Talisker
Tarskavaig
Teangue
Torrin
Totaig
Tote
Treaslane
Trumpan
Uig
Uigshader
Ullinish
Upper Breakish
ieaTiree
Mannal
Scarinish :
ieaKanpoko HebridakieaBarra
Allasdale
Ardmore
Ardveenish
Bogach
Borve
Brevig
Castlebay
Caolas
Northbay
ieaBenbecula
Bail' Iochdrach
Balivanich
Nunton
Uachdar
ieaHarris
Amhuinnsuidhe
Ardhasaig
Borsham
Borve
Bun Abhainn Eadarra
Hushinish
Leverburgh
Luskentyre
Rèinigeadal
Rodel
Tarbert
ieaHegoaldeko Uist
Askernish
Auratote
Balgarva
Bornish
Daliburgh
Howmore
Iochdar
Kilaulay
Lochboisdale
Stoneybridge
ieaIparraldeko Uist
Ardheisker
Baile Glas
Carinish
Lochmaddy
Newtonferry
Sollas
Tigharry
ieaLewis
Achmore
Adabroc
Aignish
Aird Uig
Aird
Airidh a' Bhruaich
Ardroil
Arnol
Back
Baile an Truiseil
Balallan
Barvas
Bayble
Borrowston
Borve
Bragar
Branahuie
Breaclete
Breivig
Brenish
Broker
Brue
Cabharstadh
Calbost
Callanish
Carloway
Cliff
Coll
Cromore
Cross
Crossbost
Eorodale
Eoropie
Fivepenny
Flesherin
Garenin
Garrabost
Garynahine
Gravir
Gress
Habost
Holm
Kneep
Knock
Knockaird
Laxdale
Leurbost
Lionel
Marybank
Mealista
Melbost
New Tolsta
Newmarket
Newvalley
North Dell
North Tolsta
Parkend
Plasterfield
Port of Ness
Portnaguran
Portvoller
Sandwick
Shawbost
Shulishader
Skigersta
South Dell
Steinish
Stornoway
Swainbost
Timsgarry
Tolsta Chaolais
Tong
Uig :
# Gare de l'Est (Parisko metroa)

Gare de l'Est —Verdun azpititulua duena— Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 10. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 4. linea (Parisko metroa)
* 5. linea (Parisko metroa)
* 7. linea (Parisko metroa)
* Paris–Ekialdea geltokia

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q1494172
* Multimedia: Gare de l'Est (Paris Metro) / Q1494172
# Garelochhead

Garelochhead, Eskoziako gaeleraz: Ceann a' Gheàrr-loch eta eskozieraz: Garelochheid, Eskoziako udalerri txiki bat da, Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1020239
* Multimedia: Garelochhead / Q1020239
# Gareloi

Gareloi Ameriketako Estatu Batuetako Alaska estatuko Aleutiar uharteetan dagoen sumendia da eta mendiaren tontorra urte osoan zehar egoten da elurturik. 1.573 metroko garaiera duen sumendia da.
Sumendiaren azken erupzioa 1996. urtean izan zen.

## Ikus, gainera

* Aleutiar uharteetako sumendien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Sumendiari buruzko informazioa.
* Datuak: Q1139121
* Multimedia: Gareloi Island / Q1139121
# Garellano dorreak

Garellano dorreak Bilboko izen bereko Garellano gunean eraikitzen ari den etxebizitza multzoa da.

## Ezaugarriak

Eremuak 58.675 metro karratuko azalera du, zeinetan %15a eremu berde eta libreek hartzen duten. Orotara bederatzi bloke dira, 6 (4 blokek), 24, 27, 30, 33 eta 36 solairuko eraikinak. Azken blokea, Anboto Dorrea deitua, Euskal Herriko bigarren dorre garaiena izango da lana amaitzerakoan, bizileku dorre garaiena izanik.

## Arkitektura lehiaketa

Orubean zer eraikiko zen erabakitzeko Bilbao Ria 2000 eta Bilboko udalak arkitektura lehiaketa antolatu zuten. Bertan ondoko arkitektoek hartu zuten parte:
* Carles Ferrater/Luis Dominguez
* Junquera Arquitectos SLP
* MVRDV/GRAS/IA+B
* Rogers Stirk Harbour + Partners
* Suárez & Santas Arquitectos
Lehiaketaren irabazlea 2009ko ekainean jakinarazi zen, eta Richard Rogersek zuzendutako Rogers Stirk Harbour + Partners arkitekto estudioa izan zen.

### Eraikinak

Guztira bost dorre altxatuko dira:
* Lehen eraikina (eraikia): 24 solairu (babes ofizialeko etxebizitzak)
* Bigarren eraikina (eraikia): 28 solairu (etxebizitza tasatuak)
* Hirugarren eraikina (eraikia): 30 solairu (etxebizitza tasatuak)
* Laugarren eraikina (eraikia): 33 solairu (etxebizitza libreak)
* Bosgarren eraikina (eraikitzear): 36 solairu eta 116 metro (etxebizitza libreak)

## Eraikuntza

Babes ofizialeko hiru etxeorratzen eraikuntza 2012ko urriaren 11n hasi zen. Guztira babes ofizialeko 318 etxebizitza eta beste 289 etxebizitza tasatu eraikiko dira lehen fasean, "Dorre Barriak" izeneko kooperatibaren bitartez.
2013ko urtarrilean bi hilabeteko zulaketa lanen ondoren lehen eraikuntza garabia altxatu zuten.
* Eraikuntza lanen egoera 2013ko urtarrilean.
* 24 solairuko dorrearen eraikuntza 2013ko urrian.
* 28 solairuko dorrearen eraikuntza 2013ko urrian.
* 30 solairuko dorrearen eraikuntza 2013ko urrian.
* Eraikuntza lanen egoera 2013ko urrian.
* Eraikuntza lanen egoera 2013ko abenduan.
* Eraikuntza lanen egoera 2013ko abenduan.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20110301/vizcaya/2000-quiere-iniciar-derribos-20110301.html Ría 2000 quiere iniciar a fin de año los derribos en Garellano El Correo Español egunkariko albistea.
* 1 2 3 https://web.archive.org/web/20170429073256/http://oi45.tinypic.com/110m0wx.jpg Babes ofizialeko etxebizitzen ordenagailu bidezko irudia
* ↑ http://www.deia.com/2012/10/11/bizkaia/bilbao/las-excavadoras-empiezan-a-levantar-los-cimientos-de-los-pisos-de-garellano%5B%5D Las excavadoras empiezan a levantar los cimientos de los pisos de Garellano Deia egunkariko albistea

## Ikus, gainera

* Bilboaldeko eraikinik garaienen zerrenda
* Euskal Herriko eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Dorre Barriak kooperatibaren webgunea.
* (Gaztelaniaz) Arkitektura lehiaketari buruzko informazioa.
* Eraikuntza lanen egoera 2012ko azaroan.
* Datuak: Q12258202
* Multimedia: Dorre Barriak / Q12258202
# Gare du Nord (Parisko metroa)

Gare du Nord Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 10. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 4. linea (Parisko metroa)
* 5. linea (Parisko metroa)
* Paris–Iparraldea geltokia

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q1494174
* Multimedia: Gare du Nord (Paris Metro) / Q1494174
# Felipe Rius

Felipe Rius Saleta (Iruñea, Nafarroa, 1961eko uztailaren 11 – 2018ko apirilaren 13a) euskal idazle eta kazetaria izan zen. Komunikazioaren hainbat esparrutan egin zuen bidea: besteak beste, Nafarroako Gobernuaren komunikazio arloan aritu zen lanean, eta kolaboratzaile izan zen hainbat hedabidetan. Euskaldunon Egunkaria-ren Nafarkaria gehigarrian izan zuen Metropoli forala iritzi tartea.
Euskara irakasle ere aritu izan zen denbora luzez, Iruñeko Arturo Kanpion euskaltegian.

## Lanak
### Narrazioa

* Bi argazki eta hainbat polaroid (1999, Pamiela)
* 39 idazle nafar (2017, Pamiela)

### Saiakera

* Zinema japoniarra (1999, Alberdania)

## Erreferentziak

* ↑ «Fallece Felipe Rius, escritor y periodista pamplonés» Noticias de Navarra 2018-4-14.
* ↑ «Euskara «deskubritu» zuen kazetaria» Berria 2018-04-14 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo loturak

* Felipe Rius literaturaren zubitegian
* Datuak: Q12257808
# Felipe Ugarte

Felipe Ugarte Lambert de Sainte-Croix (Donostia, 1916ko apirilaren 2 – 1988) militar espainiarra, funtzionario, politikari eta Donostiako alkatea frankismo garaian. Bere udal politika nahiko txikitzailea izan zen eta herri mailan oso ospe txarra izan zuen.

## Biografia

Batxilergoa Donostian hasi zuen, Parisen bukatzeko zeren eta bere familia hara joan baitzen. Zuzenbidea eta Ingeniaritza ikasi zuen baina Espainiako Gerra Zibilarekin baztertu zituen armada frankistan sartzeko boluntario gisa. Armadan artilleria behin-behineko tenientea izan zen. Gerra bukatu ondoren armadan jarraitu zuen, teniente-koronela kargua eta Estatu Nagusiko diplomatua izan arte. Ondoren Informazio eta Turismo Ministerioan oposaketak egin zituen. 1953an Ministerio horren Gipuzkoako Lurralde Delegatua izendatu zuten. Postu horretan hamabost urte eman zituen. 1969ko ekainaren 16an Donostiako alkate izendatu zuten, Miguel Muñoa Caressoni ordezkatzeko. Postuan 1974ko abenduaren 13 arte egon zen. Bere gestioa zela eta, ez onartze zabal izan zuen eta, azkenik, Arabako Gobernadore Zibil izendatu zuten. Espainiako Gortetan ere prokuradorea izan zen 1971tik 1974 arte.

## Donostian egin zituen aktuazioak

1969tik 1974 gehiengoaren iritziaren aurkako ekintzak eraman zituen aurrera. Hona hemen batzuk:
* 1970: Donostiako Udalaren Hiriko Telefono Sarea Telefonicari saldu zion.
* 1972: Kursaal kasinoa suntsitzea sinatu zuen.
* 1973: Joan Borboikoa eta Battenbergekoari Miramar Jauregia erosi zion. Aurretik hiriak Borboiei oparitu egin zien jauregia.
* 1973: Txofreko zezen plaza bota zuen.
* 1973: Atotxako dorre erraldoia eta Erregenea eraiki zituen, besteak beste.
Donostiako Udalak 1972an onartu zuen Uliako Plan Partzialak Uliako 102 eraikin eraitsi nahi zituen (1500 etxebizitza guztira) Saguesen, Zemorian, Uliako mendi-magalean, Ategorrietan eta Intxaurrondo Zaharrean. Ulia auzoan masiboki eraikitzeko plana zen, baina ez zen burutu. Uliako bizilagunek urtebetez kontra ekin eta gero, alkateak bertan behera utzi zuen plana.

## Erreferentziak

* ↑ http://hemeroteca.lavanguardia.com/preview/1921/07/02/pagina-11/33590003/pdf.html?search="Felipe%20de%20Ugarte"
* ↑ http://www.congreso.es/portal/page/portal/Congreso/Congreso/SDocum/ArchCon/SDHistoDipu/SDIndHistDip?_piref73_1340024_73_1340023_1340023.next_page=/wc/servidorCGI&CMD=VERLST&BASE=DIPH&FMT=DIPHXD1S.fmt&DOCS=1-1&DOCORDER=FIFO&OPDEF=Y&NUM1=&DES1=&QUERY=%28115280%29.NDIP.
* ↑ http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/ugarte-lambert-de-sainte-croix-felipe-de/ar-133975/
* ↑ Esnaola Aranzadi, Inaxio. (2020-10-16). «"Pandemia instituzionala da gaur egun bizi duguna"» Irutxuloko Hitza (Irutxulo) (Noiz kontsultatua: 2020-10-22).
* ↑ «Uliako auzo-elkartea (Nor gara gu?)» Uliako auzo-elkartea (Noiz kontsultatua: 2020-10-22).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Felipe Ugartek Miguel Delibesi idazleari idatzi zion azken hau Espainiako Errege Akademian sartu zenean.
* Datuak: Q45217656
# Felipe Sistiaga

Felipe Sistiaga Taberna (Pasaia, Gipuzkoa, 1943ko abenduaren 13a – Irun, 2023ko maiatzaren 18a) Gipuzkoako futbolari ohia izan zen, erdilari aritzen zena.

## Klubak

| Kluba | Herrialdea | Urtea | jokatutako partidak |
| Burgos F.K. | Espainia | 1963-1968 | 112 |
| Real Oviedo | Espainia | 1968-1972 | 133 |
| Atlético Español | Mexiko | 1972 | Daturik ez |
| Santanderko Real Racing Club | Espainia | 1972-1973 | 37 |
| Burgos F.K. | Espainia | 1973-1975 | 66 |
| Barakaldo CF | Bizkaia | 1975-1977 | 9 |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Fallece el ex futbolista del Racing Felipe Sistiaga a los 79 años» LA NACION 2023-05-18 (Noiz kontsultatua: 2023-05-18).
* ↑ «Sistiaga, Felipe Sistiaga Taberna - Futbolista» www.bdfutbol.com (Noiz kontsultatua: 2021-06-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16880188
# Felipe Uhagon

Felipe Uhagon Agirre (Bilbo, 1822 - ibidem, 1890ko apirilaren 24a) bankaria eta Bilboko alkatea izan zen.
1857an Banco de Bilbao elkartearen sortzaileetako bat izan zen. Bi urte geroago, Sociedad Bilbaína elkartearen presidentea, Hirugarren Karlistaldian Bilboko alkate izendatu zuten. 1877an, gerra amaitu zenean, dimititu zuen.

## Ikus, gainera

* Bilboko alkateen zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Felipe de Uhagón Aguirre. .
* ↑ «Calle de Felipe de Uhagón Kalea» Bi Aste (27): 15. 2015-8-21.
* Datuak: Q25474130
# Felipe Tavares

Felipe Pereira Tavares (1994ko otsailaren 24a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q86605987
# Felipe Sansiñena

Felipe Sansiñena Iribarren (Etxalar, Nafarroa, 1904ko abenduaren 9a - Neuengamme, Alemania, 1945eko urtarrilaren 28a) nafar presoa izan zen.
Hanburgotik 15 kilometro eskasetara eta Elba ibaiaren ondoan zegoen Neuengamme kontzentrazio esparruan 106.000 preso egon ziren. Bertan, 1938ko abenduaren 13tik 56.000 lagun hil zituzten naziek, horietako hiru euskaldunak ziren: Ramiro Jorge donostiarra, Tomás Zubizarreta zumaiarra eta Felipe Sansiñena etxalartarra.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Vascos víctimas de los nazis y del olvido» Gara 20100620.

## Kanpo estekak

* http://memoria-oroimena.unavarra.es/eu/ficha/14806/
* http://www.campneuengamme.org/ng2/%5B%5D
* Datuak: Q57707366
# Felipe Segundo Guzmán

Felipe Segundo Guzmán (La Paz, 1879ko urtarrilaren 17a – La Paz, Bolivia, 1932ko ekainaren 16a) boliviar pedagogoa, unibertsitate irakaslea eta politikaria izan zen. Boliviako presidentea 1925eko irailaren 3tik 1926ko urtarrilaren 10era.

## Biografia

Felipe Segundo 1879ko urtarrilaren 17an jaio zen Boliviako La Paz hirian. Pedagogo nabarmena izan zen, aimara eta kitxuen gaztelanizazioan lan egin zuen eta goi-mailako irakasle eskolan irakatsi zuen. La Pazeko hainbat eskola garrantzitsutako zuzendaria izan zen; Oruroko “San Agustin” Unibertsitateko errektorea, La Pazeko San Andres Unibertsitateko Ekonomia Politikoko irakaslea. Europara bidaiatu zuen zientzia pedagogikoak ikastera.
Bautista Saavedraren Alderdi Errepublikanoan sartu zen, Kanpo Arazoetako ministroa, Instrukzio Publikoko ministroa, Kolonizazio eta Nekazaritza ministroa, La Pazeko diputatua, La Pazeko senataria eta, horrela, Ganbera eta Kongresu horretako presidente hautatua izan zen.

## Boliviako presidentetza

1925ean José Gabino Villanueva hautagaiaren hautaketa baliogabetu zen, bere gobernu-planak errepublikanismoaren aurkakoak zirelako, Bautista Saavedra nagusi zen kongresuak bere hauteskundeak baliogabetzeko legea eman zuen, eta adierazi zuen: “H. presidenteak Exekutiboaren ardura hartuko du. Adarra.” “Kongresu Nazionala Estatuaren Konstituzio Politikoaren arabera”. Behin-behineko presidente hori arduratu zen, beraz, «aurtengo abenduaren 1erako presidente titular eta presidenteordearen hautaketa egiteaz, agintearen transmisioa 1926ko urtarrilaren 10ean egiaztatu behar izanik».
Hori egin eta Guzmanek presidentetza hartu zuen, hauteskundeak deitu eta aukeratutakoari eman zion boterea, hau da, Hernando Silesi.
Silesek Hezkuntza Publikoko Ministerioa izateko deitu zuen. Gero, bizitza pribatura erretiratu zen, behin fortuna pertsonal osasuntsua izan zuenean.
La Pazen hil zen, 1932ko ekainaren 16an . Hau idatzi du: El problema pedagogico de Bolivia y La educación del caracter nacional. .

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20100130072823/http://www.redpizarra.org/Presidentes/FelipeSegundoGuzman
* ↑ https://web.archive.org/web/20111008191456/http://members.fortunecity.es/chamadas/bolivia/presidentes/30_felipe_segundo_g.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3309336
* Multimedia: Felipe Segundo Guzmán / Q3309336
# Felipe Ruiz Martín

Felipe Ruiz Martín (Palacios de Campos, Valladolid, Espainia, 1915 – Madril, Espainia, 2004ko urtarrilaren 27a) historialaria izan zen.

## Bizitza

Valladolideko Unibertsitatean egin zituen Historiako ikasketak 1931 eta 1935 bitartean, eta doktoregoko sari berezia eskuratu zuen. 1941ean, katedra eskuratu zuen. 1961ean, Ekonomiaren Historiako Espainiako lehenengo katedradun izendatu zuten.
Ikerketa-lanei dagokienez, historia politikoaz eta bereziki nazioarteko harremanez jardun zuen. 1950eko hamarraldiaz gero hasi zen, halaber, Ekonomiaren Historia lantzen; izan ere, Ruizek Gaztelako XVI. eta XVII. mendeetako ekonomiaren azterketa sakona egin zuen. Laguntza handia eman zioten zeregin horretan Fernand Braudelek eta Parisko Ikerketa Zientifikoetako Zentro Nazionalean jardun izanak. Ikasketa haien eraginez idatzi zituen, esaterako, Les alumes espagnols, index de la conjunture économique de l´Europe au XVIeme siècle (1960) eta Lettres marchandes échangées entre Florence et Medina del Campo (1965) gutunak, 1990ean Pequeño capitalismo, gran capitalismo: Simón Ruiz y sus negocios en Florencia lanarekin osatuak.
Baina aipagarriak ditu, era berean, La población española al comienzo de los tiempos modernos (1967), El Banco de España: una historia económica (1970), Los destinos de la plata americana, siglos XVI y XVII (1990), etab. La proyección europea de la monarquía hispánica (1996) talde-lana zuzendu zuen halaber, eta Historia económica (1976) gidaliburua eman zuen argitara.
Nekazaritzari eta artzaintzari buruzko ikerketak ere egin zituen, eta laguntza handikoa izan da haren lana antzinako zenbait termino ekonomikoren esanahia ezagutzeko. Baina haren ekarpen nagusia Gaztela modernoko XV-XVIII. mende-bitarteko ekonomiaren historiaren aldiak bereiztea eta kronologiaren berrantolaketa egitea izan da.
1989an honoris causa doktore izendatu zuen Euskal Herriko Unibertsitateak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q8961133
# Funchalgo elizbarrutia

Funchalgo elizbarrutia (portugesez: Diocese do Funchal, latinez: Dioecesis Funchalensis) Erromatar Eliza Katolikoaren portugaldar elizbarrutietako bat da. 1514ko urtarrilaren 12an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Funchalen dago. Egun apezpikua Nuno Brás da Silva Martins da.

## Apezpikuen zerrenda

* Diego Pinheiro Lobo (1514-1526)
* Martin de Portugal (1533-1547)
* Gaspar do Casal (1551-1556)
* Jorge de Lemos (1556-1569)
* Fernando de Tavora (1569-1573)
* Jerónimo Barreto (1573-1585)
* Luís de Figueiredo e Lemos (1585-1608)
* Antoine de Cea (1609-1609)
* Lourenço de Távora (1610-1617)
* Jerónimo Fernando (1619-1650)
* Gabriel de Almeida (1670-1674)
* António Telles da Silva (1674-1682)
* Estevão Brioso de Figueiredo (1683-1689)
* José Saldanha (1690-1696)
* José de Sousa Castelo Branco (1698-1725)
* Manuel Coutinho (1725-1741)
* João do Nascimento (1741-1753)
* Gaspar Afonso da Costa Brandão (1756-1784)
* José da Costa e Torres (1785-1797)
* Luis Rodrigues Vilares (1797-1810)
* João Joaquim Bernardino de Brito (1819-1820)
* Francisco José Rodrigues de Andrade (1821-1838)
* José Xavier de Cerveira e Sousa (1844-1849)
* Manuel Martins Manso (1850-1858)
* Patrício Xavier de Moura (1859-1872)
* Aires de Ornelas de Vasconcelos (1872-1874)
* Manuel Agostinho Barreto (1876-1911)
* Antônio Manoel Pereira Ribeiro (1914-1957)
* David de Sousa (1957-1965)
* João Antonio da Silva Saraiva (1965-1972)
* Francisco Antunes Santana (1974-1982)
* Teodoro de Faria (1982-2007)
* António José Cavaco Carrilho (2007-2019)
* Nuno Brás da Silva Martins (2019-)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Diocese of Funchal» Catholic Hierarchy.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q868998
* Multimedia: Roman Catholic Diocese of Funchal / Q868998
# Funanbulismo

Funanbulismoa airean dagoen alanbre eta soka mehe baten gainean ibiltzearen artea da. Tradizio handiko jarduera da eta, askotan, zirkoari loturik egoten da.
21. mendean modan jarri den aldagai bat soka malguaren gainean egindakoa da, slackline ere esaten zaiona, eta arrisku txikiagoarekin bi zuhaitz edo posteren artean altuera txikian ere praktikatu daitekeena.
Funanbulismoaren historian gogoratzen den erronkarik ikusgarriena Philippe Petit frantsesak egin zuen 1974, baimenik gabe New York-eko Dorre Bikien artean alanbrea jarri eta lurretik 400 metrora batetik bestera igaro zuenean, 61 metroko alanbrea oinez igaroz, Man on Wire film dokumentalak kontatzen duen istorioa.
Soka malguaren aldekoek ere egin izan dituzten antzeko balentriak gerora. Yosemite mendietan Lost Arrow esaten zaion huts bat bada, 17 metroko tartea, lurra beherago 800 metrora delarik; eta hori Scott Balcomek igaro zuen soka malguan lehen aldiz 1985ean. 2010. urtean Iñigo Larrañaga Txirrita euskal funanbulistak 2010ean egin zien Lost Arrowko igaroaldia.

## Erreferentziak

* 1 2 Kalaputxi. (2010-09-23). «Slackline: Orekaren artea» Kalaputxi (Kalaputxi) (Noiz kontsultatua: 2023-06-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) Campos, Moises. (2020-11-09). «Philippe Petit: El francés que cruzó las Torres Gemelas» Travesía. (Noiz kontsultatua: 2023-06-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q219616
* Multimedia: Tightrope walking / Q219616
# Funai gaztelua

Funai gaztelua (japonieraz: 府内城, Funai-jō) Japoniako Kyushu uharteko Ōitan dagoen gaztelu japoniarra da.

## Historia

Otomo Sorin daymio kristauak eraiki zuen 1562an Kyushu uhartearen zati handiena hartzen zuen Bungo probintzia gobernatzeko. Hasiera batean zazpi dorre (yagura) eta hiru solairuko dorre nagusia zituen baina 1743ko sutean erre egin ziren. Putzuak inguratzen zituen harresiak.
XX mendean putzua, zubi estalia eta hainbat dorre berreraiki ziren.

## Iruditegia

* Zubi estalia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1142070
* Multimedia: Funai Castle / Q1142070
# Gaitasun (argipena)

Gaitasuna zerbait egin eta jasotzeko ahalmena da, horren ardura eta ondorioak bereganatzearekin batera. Terminoak erabilera zenbait ditu:
* hezkuntzan, konpetentzia edo gaitasuna ikasleak ikasten ari den jarduera bat burutzeko behar dituen ahalmenen multzoa da, hezkuntza-prozesuaren helburu dena;
* zuzenbidean, gaitasuna edo gaitasun juridikoa, pertsona batek eskubideak baliatu eta obligazioak bereganatzeko duen ahalmena (gozamenerako gaitasuna) eta eskubide horiek baliatuz burututako egintzak balio juridiko osoa izatea (egintzarako ahalmena).
# Gaitita

Gaitita fosfato motako minerala da eta fairfieldite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Gaitita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca2Zn(AsO4)2 * 2H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Gaitite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Gaithersburg (Maryland)

Gaithersburg Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Montgomery konderrian dago, Maryland estatuan. 69.657 biztanle ditu, 26,909715 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Montgomery konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q752719
* Multimedia: Gaithersburg, Maryland / Q752719
# Gaitan Thienekoa

Gaitan Thienekoa (Vicenza, 1480ko urriaren 1a - Napoli, 1547ko abuztuaren 7a) italiar elizgizona izan zen, teatinoen ordenaren sortzailea eta Erreforma Katolikoaren eragile handia. 1671n kanonizatu zuen Klemente X.a aita santuak.

## Bizitza

Paduan egin zituen zuzenbide zibileko eta erlijiozkoko ikasketak. Julio II.a aita santuaren kurian lan egin zuen. Oratorioko ordenan sartu zen. 1522an etsimendua emandako gaixoentzako erietxe bat sortu zuen Venezian, eta Oratorioko ordenaren adar berri bat antolatu zuen, era horretako erietxetan lan egiteko.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q379914
* Multimedia: Saint Cajetan / Q379914