OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Haghpat monasterioa

Haghpat eta Sanahin monasterioak$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | ii, iv |
| Erreferentzia | 777 |
| Kokalekua | Lori Armenia |
| Eskualdea$^2$ | Europa eta Ipar Amerika |
| Koordenatuak | 41°05′38″N 44°42′43″E﻿ / ﻿41.093889°N 44.711944°E﻿ / 41.093889; 44.711944 |
| Izen ematea | 1996 (XX. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Haghpat monasterioa (armenieraz: Հաղպատ) edo Haghpatavank (armenieraz: Հաղպատավանք) X. mendean fundatutako armeniar monasterio bat da, Lori probintzian kokatua.
1996ko ekainean, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen, "Haghpat eta Sanahin monasterioak" izenarekin.

## Ezaugarriak

Khosrovanux erreginak, Axot III.a erregearen emazteak, eraikiarazi zuen 976 inguruan. Haranaren beste aldean dagoen Sanahin monasterioa garai bertsuan eraiki zen.
Multzoko eliza magusia Surb Nishan katedrala da, segur aski 976an eraikitzen hasia eta 991an Smbat erregeak amaitua. X. mendeko armeniar arkitekturaren adibide topikoa da, erdiko kupula alboko hormetako lau zutabe handitan bermatzen da. Absideko freskoan Pantokrator ageri da. Bizpairu zaharberritze minimoz gain, elizak jatorrizko itxura gorde du.
Beste hainbat eraikin ere badira bertan. Kupuladun eliza txiki bat dago, Surb Grigor (San Gregorio) izenekoa, 1005an eraikia. Jatorrizko elizari bi albo-kapera gehitu zitzaizkion: handiena XIII. mende hasierakoa eta txikiena, "Hamazasp etxea", 1257an eraikia. 1245an hiru solairuko ezkila-dorre independente bat eraiki zen. XIII. mendeko beste eraikin batzuk dira Surb Astvatsatsin kapera, scriptoriuma eta mugetatik kanpo dagoen jantoki handi bat.
Khatxkar bikain batzuk ere badaude XI-XIII. mendetakoak, monasterioaren mugen barruan zutik. Ezagunena "Amenaprkitx" ("Salbatore") da, zutik egon dena 1273tik.
* Haghpat monasterioko ezkila-dorrea.
* Eraikin multzoa
* Sabaia
* Barnealdea, khatxkar batzuk ikusgai
* Elizaren barnealdea

## Erreferentziak

* ↑ Monastères de Haghbat et de Sanahin. UNESCO.
* ↑ Haghbat, p534-535, in "Armenian Art", Donabedian, Patrick; Thierry, Jean-Michel. New York: 1989, Harry N. Abrams, Inc. ISBN 978-0810906259.
* ↑ Armenica.org, "The Architectural Complex of Haghpat Monastery"
* 1 2 Surb Nxan, Sourb Astvatsatsin, Surb Grigor

## Ikus, gainera

* Armeniar monasterioen multzoa Iranen
* Ejmiatsingo katedrala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2423898
* Multimedia: Haghpat / Q2423898
# Haggs

Haggs, Eskoziako udalerri txiki bat da, Falkirk eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5638716
* Multimedia: Haggs / Q5638716
# Haghill

Haghill, Eskoziako gaeleraz: Cnoc na Cailliche, Eskoziako Glasgow hiriaren ekialdean dagoen auzo bat da, Clyde ibaiaren iparraldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5638719
# Hagia Irene

Hagia Irene (grezieraz: Αγία Ειρήνη; turkieraz: Aya Irini Kilisesi) edo Santa Ireneren eliza bizantziar aroko eliza ortodoxoa da, Istanbulgo Topkapı jauregiaren barnean dagoena.
VI. mendean eraiki zuten, hiru tenpluak zituen eremu batean. IV. mendean Konstantino I.a Handiak lehenengo eliza eraiki zuen, Nika matxinadan suntsitua. Justiniano I.ak 548an eliza zaharberritu zuen eta Hagia Sofia bukatu arte Konstantinoplako patriarkatuaren egoitza izan zen.
Konstantinoplaren erorialdiaren ondoren, jauregiaren barnean geratu zen eta jenizaroek armategi moduan erabili zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Krautheimer, Richard. (1984). Early Christian and Byzantine Architecture. New Haven, CT: Yale University Press ISBN 978-0-300-05294-7..
* ↑ Necipoğlu, Gülru. (1991). Architecture, ceremonial, and power: The Topkapi Palace in the fifteenth and sixteenth centuries. Cambridge, Massachusetts: MIT Press., 336 or. ISBN 0-262-14050-0..

## Ikus, gainera

* Hagia Sofia
* Hagia Sofia Txikia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q736676
* Multimedia: Hagia Irene / Q736676
# Hagin (argipena)

Hagin honakoa izan daiteke:
* Hagin (zuhaitza), Taxus generoko zuhaitzen izena da, eta Euskal Herrian aurkitzen dena, hagin arrunta da.
* Hagin (ugaztunak), ugaztunen anatomian, janaria birrintzeko hortza.
* Hagin (krustazeoak), krustazeoen anatomian, matxarda formako esku edo apendizea.
* Misera baten haginak.
* Giza hagina.
* hagina, zuhaitza.
# Hiperonimo

Hizkuntzalaritzako Semantika arloan hiperonimo esaten zaio beste hitz batzuen esanahia bere baitan gordetzen duen hitzari.
Hitz baten esanahi zehatza baino esanahi orokorragoa duen hitzari hiperonimo deitzen zaio.
Hiperonimoak ez ditu bere hiponimoak ez daukan inolako tasun semantikorik baina hiponimoak badu bere hiperonimoak ez dauzkan eta berarengandik aldentzen dituen tasun semantikorik.
    Adibidez, altzari hiperonimoa da eta lanpara hiponimoa. Altzari hitzak sema asko ditu: [+etxeko objektua], [+erabilgarria]... Bere hiponimoak sema horiek guztiak izan beharko ditu eta zehaztasun gehiago ematen dioten beste sema batzuk [+argia emateko balio du]...
    Lanpara hitzaren hiperonimo altzari. Altzari hitzaren hiponimoak: lanpara, aulki, mahai...
Estilo liburu askotan aipatzen da ez dela hitz bat behin eta berriro, segidan, errepikatu behar. Sinonimoak erabiltzeaz gain, hiponimoak eta hiperonimoak erabil daitezke. Hona adibide bat:
          Elizan beti jarleku (errepikatuko den adiera) bera erabiltzen zuen. Aulki (sinonimo) zahar hura bere izebarengandik jaso zuen. Altzari (hiperonimo) hura sitsaren egoitza...

## Ikus, gainera

* Hiponimo
* Sinonimo
* Heteronimo
* Definizio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q609507
# Hipernatremia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hipernatremia nahasmendu hidroelektrolitiko bat da, odolean dagoen sodio ioiaren maila handi batean datzana. Subjektu batek plasman sodio-kontzentrazioa 145 mmol/l-ko balioak gainditzen dituenean hipernatremia duela esan dezakegu.
Hipernatremiaren kausa ohikoena ez da gorputzean gehiegizko sodio edukitzea, gorputzeko uraren defizit erlazionatu bat baizik. Arrazoi honegatik, askotan, zehatza ez den deshidratazio terminoaren sinonimoa da.

## Erreferentziak

* ↑ {Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ Shah, Maulin K.; Workeneh, Biruh; Taffet, George E.. (2014). «Hypernatremia in the geriatric population» Clinical Interventions in Aging 9: 1987–1992. doi:10.2147/CIA.S65214. ISSN 1178-1998. PMID 25429210. PMC 4242070..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1132653
* Multimedia: Hypernatremia / Q1132653
# Hiperrealismo

Hiperrealismoa 1960eko hamarkada bukaeran, Estatu Batuetan sortutako margolaritza-joera da, errealitatearekiko muturreko fideltasuna aldarrikatzen duena. Hiperrealismoak argazkigintza du eredutzat, eta errealitatea argazkien leialtasun eta objektibotasun berarekin berregitea du helburu.

## Jatorria

Hiperrealismoaren jatorriak erro sakonak ditu Estatu Batuetako pintura-tradizioan, zeina amarruaren literaltasunaren aldekoa baita, William Harnett edo John Haberleren XIX. mendearen bukaerako koadroek erakusten duten bezala. 1920ko hamarkadan, preziosismoaren garaiko margolariek ere argazkiak ondoan zituztela lan egin izan zuten (Charles Sheeler pintore eta aldi berean argazkilariak, adibidez). Baina pop artearen joera izan zen hiperrealismoaren aurre-aurreko aitzindaria, egunerokotasunaren ikonografia hartuz, eta irudi neutro eta estatiko berdinak sortuz.

## Teknika eta prozedurak

Argazkia da, ia beti, hiperrealismoaren abiapuntua. Horregatik fotorrealismo edo superrealismo ere deitu izan zaio. David Parrishek, esate baterako, diapositiba baten proiekzioan bertan margotzen zituen bere obrak; Richard MacLeanek episkopioaren laguntzarekin egiten zituen bere lanen azken ukituak; Chuck Closek erretratuak handitzen zituen errealizazioaren gorabeherak eta argazki irudiaren pikorrak nabarmentzeko. Kasu batzuetan, aerografoaren bidez, pinturaren distira handitu eta argazki-paperaren itxura lor daiteke.
Hiperrealismoaren margolari gehienak gai jakin batzuetan espezializatu izan dira. Richard Estes, adibidez, hiri-ikuspegietan eta erakustokien xehetasunetan; Don Eddy, kromatuen xehetasun distiratsuetan; John Kacere kitscharen antzeko iruditeria erotikoan. John de Andrea eta Duane Hansonek forma tridimentsionala eman diote hiperrealismoari: eredu biziak hartuta eskulturak egin, kolore biziak erabili, eta benetako jantzi eta bitxiekin edertu gero.

## Europako joerak

Europan, 1970. urte inguruan sortutako figurazio berrien alderdi batzuetan izan du eragina hiperrealismoak. Europako mugimendu honetako margolari behinenetakoen artean aipagarriak dira Jean-Oliver Hucleux frantsesa, Gerhard Richter alemana eta Antonio López García espainiarra. Lehenak zorroztasun erabatekoaz aplikatu ditu mugimendu honetako prozedurak, bigarrenak Estatu Batuetan aurkitu ezin daitekeen ikuspegi kritikoa eskaini du, eta hirugarrenak eguneroko gauzetan eta inguruneetan bilatu du bere obren gaia.
Azkeneko urteotan doako birtuosismoa leporatu izan zaio hiperrealismoari, eta horrek zalantzan jar dezake joera honen etorkizuna eta egungo onarpena.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Hiperrealismoa hitz gutxitan.
* Datuak: Q749832
* Multimedia: Hyperrealism / Q749832
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Hipermetropia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hipermetropia oftalmologiaren arloko gaixotasuna da, eremu laburreko ikusmena murrizten duena, esparru luzekoa normalean ondo mantenduz.
Funtsean begia normalean baino txikiagoa denean gertatzen da, eta lenteekin (betaurrekoekin) zuzentzen da.
Gaitz honek jotako pertsonak hipermetropeak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177254
* Multimedia: Hyperopia / Q177254
# Hiperparatiroidismo

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hiperparatiroidismoa guruin paratiroideen hiperfuntzioak eragindako nahasmendua da, paratohormonaren (PTH) kontzentrazio handiaren ondorioz. Mota askotako hiperparatiroidismoak daude: lehen, bigarren eta hirugarren mailakoa, ektopikoa edo sortzetikoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1344835
* Multimedia: Hyperparathyroidism / Q1344835
# Hiperpirexia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hiperpirexia termino mediko bat da, gorputzeko tenperatura 41 edo 41,5 °C-tik gora igotzen denean gertatzen den egoera deskribatzen duena. Tenperatura hori giza gorputzak onar dezakeen maximora hurbiltzen da; horregatik, hiperpirexia egoera larritzat jotzen da, eta denboran luzatzen bada, nerbio-sistemako proteinen desnaturalizazioa eragin dezake.

## Hiperpirexia eta sukarra

Hiperpirexia eta sukarra bereizi behar dira; izan ere, sukarra honela definitzen da: tenperatura maila normaletik gora igotzea, hau da, 37,2 °C-tik gora goizean edo 37,7 °C-tik gora arratsaldean.

## Fisiologia

Tenperaturaren kontrola, giza organismoan, hipotalamo deituriko burmuinaren eskualdeari esker gertatzen da. Hipotalamoak bero- eta hotz-hargailu periferikoetatik datozen seinaleak jasotzen ditu, eta nerbioen bidez kanpoko tenperaturaren berri ematen dute, baina, horrez gain, eskualdea bustitzen duen odolaren tenperatura detektatzen duten hargailuak ditu (barne-tenperatura). Baldintza normaletan, hipotalamoan dagoen zentro termorregulatzaileak organismoaren tenperatura marjina estu baten barruan mantentzeko gaitasuna du. Baldintza normaletan, batez besteko aho-tenperatura 36,8 ± 0,4 °C da, gutxieneko mailara 6 a.m ingurura eta maximora 5 p.m-ra iristen delarik.

## Hiperpirexia-kausak

Prozesu infekziosoak dira sukarraren kausa ohikoena, baina hiperpirexia beste arrazoi batzuek eragin dezakete, besteak beste:
* Bero-kolpea
* Garezur barneko odoljarioa
* Sindrome neuroleptiko gaiztoa
* Sindrome serotoninergikoa
* Drogak eta botikak. Adibidez, kokaina, LSD, metilendioximetanfetamina (estasia), litio-gatzak, antikolinergikoak eta sinpatikomimetikoak.
* Krisi tiroideo akutua
* Hipertermia gaiztoa
* Sepsia
* Kawasakiren sindromea.
* Parkinsonismo-hiperpirexia sindromea, Parkinsonen gaixotasuna tratatzeko botikak bat-batean kentzeak eragindakoa.
* Minari sortzetiko sentikortasun eza anhidrosiaz (oso arraroa).

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ Lifshitz, A.. (2007). «Fiebre y otras forma de elevación térmica» Rev Invest Clin 58 (2): 130-138..
* ↑ Grunau BE, Wiens MO, Brubacher JR. (2010eko iraila). «Dantrolene in the treatment of MDMA-related hyperpyrexia: a systematic review» Canadian Journal of Emergency Medicine 12 (5): 435–42. doi:10.1017/s1481803500012598. PMID 20880437..
* ↑ Sharma HS, ed. Neurobiology of Hyperthermia. (1. argitaraldia) Elsevier, 175–177, 485 or. ISBN 9780080549996..
* ↑ Harrison's Principles of Internal Medicine 19/E (Vol.1 & Vol.2). (19. argitaraldia) McGraw Hill Professional ISBN 9780071802161..
* ↑ McGugan EA. (2001eko martxoa). «Hyperpyrexia in the emergency department» Emergency Medicine 13 (1): 116–20. doi:10.1046/j.1442-2026.2001.00189.x. PMID 11476402..
* ↑ (Gaztelaniaz) Escobar, Jaime. (2011ko maiatza). Hipertermia maligna. in: Emergencias vitales en la práctica clínica.., 310-315 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3176479
# Hiperplano

Geometrian, hiperplanoa plano kontzeptuaren orokortzea da. Hiperplanoa espazio n-dimentsionaleko puntuen multzo bat da, non puntuen koordenatuek ekuazio lineal bat betetzen duten; beraz, n-1 dimentsioko azpimultzo bat da. Hiperplanoek koordenatu kartesiarreko planoen propietate aljebraiko antzeko batzuk dituzte.
Dimentsiobakarreko espazio batean (adibidez, zuzen bat), hiperplano bat puntu bat da; lerro bat erdibitzen du. Dimentsio biko espazio batean (adibidez, xy planoa), hiperplano bat zuzen bat da; planoa erdibitzen du. Hiru dimentsioko espazioan, hiperplano bat ohiko plano bat da; espazioa erdibitzen du. Kontzeptu hori lau eta gehiago dimentsioko espazioetan ere aplika daiteke, non objektu zatitzaile horiek hiperplanoak besterik gabe deitzen diren, nomenklatura honen helburua geometria planoarekin erlazionatzea baita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q657586
# Hiperplasia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hiperplasia ehun edo organo baten bolumenaren handitze ez normala da, zelulen ugalketaren ondorioz, baina zelulen neurria handitu gabe, gertatzen dena. Hiperplasia eta hipertrofia ez dira gauza bera, azken honetan ehun edo organo bateko zelulen tamaina handitzen baita eta ez kopurua, hiperplasian bezala.
Hiperplasia gertatzeko zelulak DNA sintetizatzeko eta mitotikoki zatitzeko ahalmena izan behar du. Beraz, hiperplasiaren ondorioz tumore onberak ager daitezke. Hala ere, ez da neoplasia bat, hiperplasia kitzikapenei erantzuten dien prozesu fisiologikoa delako eta neoplasia aldiz, ez da prozesu fisiologikoa.

## Hiperplasia motak

Hiperplasia fisiologikoa edo patologikoa izan daiteke:
* Hiperplasia fisiologikoa. Hazkuntza faktore edo hormonen ekintzak zelulen berraktibatzea eragiten dute, ugalketa gertatuz. Hazkuntza honen adibideak dira haurdunaldi eta edoskitzean ematen den bularren hiperplasia edo hepatektomiaren ondorengo gibelaren hiperplasia.
* Hiperplasia patologikoa. Hazkuntzaren kitzikapena mantendu edo kitzikapen desegokiak agertzen direnean gertatzen da. Honen adibide bat prostataren hiperplasia da adineko gizonezkoetan. Hiperplasia fwenomeno automugatua izan ohi da gehienetan, baina autonomo bihurtzeko arrisua dago minbizia agertuz.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Ikus, gainera

* Hipertrofia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q835051
* Multimedia: Hyperplasia / Q835051
# Hipermnestra

Hipermnestra (antzinako grezieraz: Ὑπερμνήστρα) greziar mitologiako pertsonaia bat da, Danao Argoseko erregearen 50 alabetako bat, danaideen artean nagusiena. Ezkontza orokor bat adostu zen Danaoren 50 alaben eta bere anaia Egiptoren 50 semeen artean. Mitoaren arabera, Hipermnestra izan zen, bere aitak, ezkon gauean, Egiptoren semeak hiltzeko agindua obeditu ez zuen bakarra, Artemisa jainkosaren aholkuz, bere senar Linzeok, Hipermnestraren birjintasuna errespetatu baitzuen ezkon gauean. Linzeok, itsasargi bat pizteko froga bete ondoren, Hipermnestra, berarekin eta bere aitarekin biltzen da, eta, honek, azkenik, ezkontzea baimentzen die. Linzeorekin, seme bat izan zuen, Abante izenekoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q472784
* Multimedia: Hypermnestra (mythology) / Q472784
# Hipernoba

Hipernoba oso izar masiboak (100 eguzki masa baino gehiagokoak) euren bizitzaren amaieran kolapsatzen direnean gertatuko litzatekeen supernoba teoriko mota bat da. Supernoba bezala eztanda egin ondoren, hipernobaren nukleoa zuzenean zulo beltz bezala kolapsatuko litzateke, bere poloetatik argiaren abiaduratik gertuko abiaduran bi plasma zurruztada igorriz. Zurruztada hauek gamma izpi indartsuak eragingo lituzkete, eta gamma izpi erupzioentzako balizko azalpen bat izango lirateke. Hain izar masiboak oso arraroak dira, eta, beraz, hipernobak ere oso arraroak izango lirateke: mota honetako gertakari bat gure galaxian 200 milioi urtetik behin gertatuko litzatekeela uste da. Eta Carinae izarra, gure galaxian dagoena, hipernoba bezala kolapsatzeko hautagai izan liteke. Hipernoba bezala eztanda egiteko beste hautagai on bat R136a1 da, 2010eko uztailean aurkitua eta 265 eguzki masako masa harrigarria duena. Pistola izarra edo LBV 1806-20 ere hamarnaka edo ehundaka milaka urtetara hipernoba bezala eztanda egiteko hautagai izan daitezke.

## Ikus, gainera

* Noba
* Gamma izpi
* Izar eboluzio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4188
* Multimedia: Hypernovae / Q4188
# Herpes birus soil

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Herpes birus soila Simplexvirus generoko eta Herpesviridae familiako birusa da, 1 eta 2 tipokoa izan daitekeena. Herpes birus soilak iraun egiten du organismoan (gongoil sentsiboetan), lozorroan balego bezala, eta baldintza jakin batzuetan berraktibatu egiten da. Garai batean bi birus-tipoen tropismoa desberdina bazen ere (1 tipoko birusak begi, aho nahiz azaleko infekzioak eta infekzio neurologikoak soilik eragiten zituen; 2 tipoko herpes birusak, aldiz, genitaletako eta beheko gorputz-adarretako infekzio kutaneomukosoak sortzen zituen) gaur egun 1 tipoko birusak eragindako gero eta infekzio genital gehiago ikusten dira. 2 tipoko herpes birusa hilgarria gerta daiteke jaiotza-unean ama infektatu batek kutsatu duen jaioberriarentzat.
Hasierako infekzioaren ondoren, infektatutako pertsona batzuek birusa berraktibatzeko noizbehinkako agerraldiak izaten dituzte. Agerraldi batean, nerbio-zelula bateko birusa aktibatu egiten da eta axoi neuronaren bidez garraiatzen da larruazalera, non birusaren erreplikazioa gerta daitekeen eta lesio berriak eragin.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]
* ↑ (Ingelesez) «Herpes simplex» DermNet NZ (New Zealand Dermatological Society) 2006-9-16.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q655331
# Herostrato

Herostrato (antzinako grezieraz: Ἡρόστρατος, Efeso, K.a. IV. mendea) Efesoko artzain bat izan zen, Artemisaren tenpluari su emateagatik ezagun egin zena.

## Gertakariak

K.a. 365eko uztailaren 21ean, Efeson, Artemisaren tenplua, Antzinaroko zazpi mirarietako bat, erre eta suntsitu zuten. Herostrato izeneko artzaina epaitu eta kondenatu zuten sutearen erruduntzat. Pertsiar errege Artaxerxes III.a Okok aginduta, torturapean lortu zuten krimenaren aitortza; ospea nola edo hala lortzea omen zen Erostratoren helburua.
Erregeak berak emandako epaian, erruduna heriotzara kondenatzeaz gain, haren izena aipatzea ere galarazten zen, heriotza zigorpean, ospearen helburua betiko ukatzeko. Valerio Maximo erromatar idazleak ez zuen damnatio memoriae lege hori hautsi, ez zuen supiztailearen izenik aipatu, baina zera iragarri zuen: “Gizon batek Dianaren Efesoko tenpluari su ematea planeatu zuela jakin zen eta, hala, haren izena mundu osoan ezaguna izango zen eraikinik ederrena suntsitzeagatik”. Teoponpo greziar historialariak ere sutearen berri jasoa zuen lehenago eta, gainera, Herostrato aipatu zuen.

### Albistearen zabalkudea

Horrenbestez, Valerio Maximoren profezia bete zen eta Herostratoren izena lau haizetara zabaldu zen. Victor Hugo, Anton Txekhov, Lope de Vega, Unamuno, Jules Verne, Jean-Paul Sartre, Gore Vidal idazleek besteak beste Herostrato beren lanetan aipatzen zuten. Miguel de Cervantesek berak, On Kixote Mantxakoan, Erostratorekin gertatutakoa jaso zuen; ospea bilatzen zuelako ahanzturara kondenatu zutela baina, azkenean, kontrakoa lortu zutela, alegia. Esanguratsua da Cervantesek artzainaren izena jasotzea eta erregea aipatu ere ez egitea.
Zabaldu nahi ez den informazio bat espero baino gehiago hedatzeari Streisand efektu deitzen zaio eta kasu honetan, efektu hura gertatu zen.

## Bibliografia

* 1 2 3 4 Irazustabarrena, Nagore. (2018ko apirilaren 01a). «Streisand (edo Erostrato) efektua» Argia CC-BY-SA lizentzia.
# Gruyèresko gaztelua

Gruyèresko gaztelua, frantsesez: Château de Gruyères eta alemanez: Schloss Greyerz, Suitzako Gruyères udalerrian dagoen gaztelu bat da, Friburgo kantonamenduan. Suitzako gaztelu ospetsuenetako bat da.
1270-1280 artean eraikia izan zen eta gaur egun museoa da.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Frantsesez) (Alemanez) (Ingelesez)
* Datuak: Q691966
* Multimedia: Château de Gruyères / Q691966
# Gruzdevita

Gruzdevita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Gruzdevita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Cu6Hg3Sb4S12}}$. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 4,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Gruzdevite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Gruyère gazta

Gruyère Suitzako gazta mota bat da. Jatorriz, Friburgo kantonamenduko Gruyères hiri eta barrutikoa da.
Egositako behi esne osoz egindako gazta gogor bat da, ondorengo pasta prentsatu egiten delarik. Gurpil handi itxuraz aurkeztu ohi da, kanpoaldeko azal gogor batez.

## Iruditegia

* Gruyère gaztak.

## Kanpo estekak

* Gruyère gaztaren webgunea
* Datuak: Q2376488
* Multimedia: Gruyère (cheese, Switzerland) / Q2376488
# Gruyères

Gruyères Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, Gruyère barrutia barrutian. 2014an 2,199 biztanle zituen 28,44 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69600
* Multimedia: Gruyères / Q69600
# Gruzovce

Gruzovce Eslovakiako udalerri bat da, Humennéko barrutian kokatuta. 4,09 km²ko azalera du eta 125 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1568. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q378211
* Multimedia: Gruzovce / Q378211