OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fátima Gálvez

Fátima Gálvez Marín (Baena, 1987ko urtarrilaren 19a) espainiar tiratzailea da, olinpiar hobia modalitatean lehiatzen dena. Munduko txapelduna izan zen 2015an, Lonaton. 2020eko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen, Tokion, Alberto Fernándezekin osatu zuen talde mistoarekin. 2024ko Udako Olinpiar Jokuetan, aldiz, 6. postua eskuratu zuen, Espainako Mar Molne Magrina tiratzailearen atzetik.
Horretaz gain, bigarren postua atzeman zuen Mediterraneoko jokuetan, Mersinen, 2013an. Bigarren postua lortu zuen munduko tiro txapelketan ere 2014ean, Granadan, bai eta taldeka hirugarrena ere.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Talde mistoko fosoa |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2014 | Granada Espainia | 02 ! | Banakako fosoa |
| 2014 | Granada Espainia | 03 ! | Taldekako fosoa |
| 2015 | Lonato del Garda Italia | 01 ! | Banakako fosoa |
| 2018 | Changwon Hego Korea | 02 ! | Hobia taldeka |
| 2019 | Lonato del Garda Italia | 03 ! | Banakako fosoa |
| Europako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2015 | Baku Azerbaijan | 01 ! | Banakako fosoa |
| 2019 | Minsk Bielorrusia | 01 ! | Talde mistoko fosoa |
| 2019 | Minsk Bielorrusia | 03 ! | Banakako fosoa |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2010 | Kazan Kazakhstan | 03 ! | Taldekako fosoa |
| 2011 | Belgrad Serbia | 01 ! | Banakako fosoa |
| 2012 | Larnaka Zipre | 02 ! | Taldekako fosoa |
| 2016 | Lonato del Garda Italia | 03 ! | Banakako fosoa |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4414578
* Multimedia: Fátima Gálvez / Q4414578
# Fátima Tardío Quiroga

Fátima Tardío Quiroga, izen osoa Fátima Elva Tardío Quiroga (Bolivia, XX. mendea) boliviar legelaria, irakaslea eta akademikoa da.

## Biografia

Bolivian jaio zen. Abokatu baten eta irakasle baten alaba bakarra da. Txikitatik amarekin Tarabuco landa-eskolara joaten zen, ama hango irakaslea baitzen.
2004an zuzenbidean lizentziatu zen San Francisco Xavier Unibertsitatean. 2006an Zuzenbide Zibileko maisutza Andina Simón Bolívar Unibertsitatean eta 2011n Sevillan, Espainian, merkatu globalean Europako Ondare Zuzenbide Pribatuko Masterra lortu zuen. Espezializazio handiko zenbait ikastaro egin ditu. 2010ean Zuzenbidean eta Zientzia Juridikoetan doktoretza lortu zuen Pablo de Olavide Unibertsitatean (Sevilla, Espainia, “Sistema ekonomikoa Boliviako Konstituzioan” izeneko tesiarekin.

### Ibilbide profesionala

Nazioarteko hainbat erakundetako aholkularia izan zen. Epaileen Eskolako eta Fiskalen Eskolako prestakuntza prozesuetan parte hartu zuen. 24 urte zituenetik, zenbait unibertsitatetako gradu eta graduondoko irakaslea izan zen Bolivian, Kolonbian eta Espainian. San Francisco Xavier Unibertsitatean lortu zuen lanpostua, zuzenbideko irakasle titular gisa. 2014. urtean, unibertsitate berean hautatu zuten zuzenbideko karrerako zuzendari izateko. 1624an Unibertsitatea sortu zenetik, postu hori lortu zuen lehen emakumea izan zen.
2020an, zuzenbideko fakultateko dekano hautatu zuten. 2022an, Chuquisacako San Frantzisko Xavier Errege Unibertsitate Nagusiko eta Pontifiziako bitarteko errektore kargua hartu zuen, Sucre-n. 2022an errektoreorde izateko hautagaitza aurkeztu zuen; unibertsitate horretan postu horretara aurkezten zen lehen emakumea zen, baina ez zituen hauteskundeak irabazi.

## Erreferentziak

* ↑ «Fatima Tardio Revista Exitosa Encanto y Negocios | PDF | Mujer | Science» Scribd.
* 1 2 «Tardío: “Propongo una nueva estructura para Vicerrectorado”» Correo del Sur.
* ↑ si.usfx.bo.
* ↑ Sistema económico de la Constitución boliviana. Del modelo económico neoliberal al modelo económico plural. Revista jurídica de los derechos sociales. 2012. .
* ↑ «Fátima Tardío, decana de Derecho: “La conciliación es la mejor forma de solucionar diferencias de una manera pacífica y amistosa”» prensauniversitaria.com.
* 1 2 «TSE y la Universidad San Francisco Xavier fortalecen la democracia intercultural y paritaria» Urgentebo.
* 1 2 Moscoso, Mercedes Bluske. (2020-02-06). «Fátima Tardío Quiroga: La conquista de espacios de poder desde lo académico» Verdad conTinta.
* ↑ Autoridades | Facultad de Derecho, Ciencias Políticas y Sociales. .
* ↑ «OEP y la USFXCH promueven el Diplomado en Derecho Electoral en el “mes de las democracias”» Urgentebo.
* ↑ Fátima Tardio, rectora interina de la USFX . ¿Cómo llegamos a la degradación de los dirigentes?. .
* ↑ [https://rrii.usfx.bo/wp-content/uploads/2022/05/CONV.-beca-DOCENTE-MARCA-ING.-QUIMICA-2-2022.pdf CONVOCATORIA A BECA DOCENTE DEL PROGRAMA MARCA MERCOSUR PARA CARRERAS ACREDITADAS POR ARCUSUR INGENIERÍA QUÍMICA 2/2022. ].
* ↑ «Resultados oficiales: Los nuevos decanos y directores de San Francisco Xavier» Correo del Sur.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q119306458
# Fátima Torrado

Fátima Torrado Treus (Boiro, 1983) traineru estropadetako arraunlaria da. Kontxako 4 Bandera eta 2 Liga irabazi ditu besteak beste.

## Ibilbidea

Boirokoa izanik Cabo da Cruz arraun taldeko harrobian hasi zen. 2008an Galiziarren traineru indartsua osatu zen eta Kontxako lau bandera jarraian irabazi zituzten. 2011n arrauna utzi zuen.
2015ean Pueblan egin zuen denboraldi bat eta 2018an Cabo da Cruzen.

## Taldeak

| Taldea | Urteak |
| Cabo da Cruz | 2008-2011 |
| Puebla | 2015 |
| Cabo da Cruz | 2018 |

## Palmaresa

* Kontxako Banderak (4): 2008, 2009, 2010 eta 2011.
* Espainiako Traineru Txapelketak (2): 2010 eta 2011.
* Galiziako Traineru Txapelketak (1): 2010.
* Emakumezkoen Ligak (2): 2009 eta 2010.
* Galiziako Ligak (2): 2009 eta 2010.
* Zarauzko Ikurrina (1): 2010.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Moaña, Eva Rivas. (2011-09-12). «Las remeras gallegas, dueñas de La Concha» Faro de Vigo (Noiz kontsultatua: 2023-07-21).
* ↑ «Fátima Torrado Treus» www.traineras.es (Noiz kontsultatua: 2023-07-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q120778501
# Fátima do Sul

Fátima do Sul Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. 20.609 biztanle ditu 315,16 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Mato Grosso do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q597397
* Multimedia: Fátima do Sul / Q597397
# Fântâna Mare

Fântâna Mare Errumaniako udalerri bat da, Suceava konderrian. 2.194 biztanle ditu, 32 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Fântâna Mare $^{(en)}$ Cotu Băii $^{(en)}$ Praxia $^{(en)}$ Spătărești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16427498
* Multimedia: Fântâna Mare commune, Suceava / Q16427498
# Galina Kmit

Galina Vasilyevna Kmit, ezagunagoa Galina Kmit izenez, ezkongabetan Galina Radish (Odessa, 1921eko abenduaren 16a – Mosku, 2019ko apirilaren 20a) argazkilari errusiarra zen.

## Biografia

Galina Kmit Vassili Radych idazle eta kazetari ukrainarraren alaba zen, Odessan jaio zen. RIA Novostirentzat lan egin zuen.
Errusiako Federazioko Zinemagileen Batasuneko kidea eta akademikoa zen. Hainbat pertsona famaturi atera zizkien argazkiak: Iouri Loujkov, Oleg Tabakov, Viatcheslav Tikhonov, Stanislav Govoroukhine, Ielena Iakovleva, Nikita Mikhalkov…
Moskun hil zen, eta Troiekourovskoie hilerrian ehortzi zuten Galina Kmit.

## Bizitza pribatua

Leonid Kmit aktorearen emaztea zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Умерла фотограф Галина Кмит. Ей было 87 лет» tass.ru.
* ↑ (Ingelesez) «Galina Kmit: Prolific photographer who captured some of the globe’s biggest stars» The Independent 2019-05-15 (Noiz kontsultatua: 2023-12-27).
* ↑ (Ingelesez) «Galina Kmit - Biography» IMDb (Noiz kontsultatua: 2023-12-27).
* ↑ «PressReader.com - Digital Newspaper & Magazine Subscriptions» www.pressreader.com (Noiz kontsultatua: 2023-12-27).
* ↑ «Умерла фотограф Галина Кмит» ria.ru.
* ↑ «RF Honored Artist Galina Vasilyevna Kmit» geni_family_tree 1931-12-16 (Noiz kontsultatua: 2023-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4224620
* Multimedia: Galina Kmit / Q4224620
# Galina Kurliandskaia

Galina Vladimirovna Kurliandskaia (errusieraz: Галина Владимировна Курляндская; Kirovgrad, 1961eko urtarrilaren 30a) errusiar fisikaria da, magnetoinpedantzia erraldoian aditua.
Uraletako Estatu Unibertsitatean ikasi zuen eta Zientzien Errusiar Akademian lan egin zuen. Doktoretza lortu ondoren, Uraletako Estatu Unibertsitatean aritu zen irakasle eta, egun, Euskal Herriko Unibertsitatearen irakaslea ere bada.
# Galina Munzuk

Galina Maksimovna Munzuk (errusieraz: Галина Максимовна Мунзук; Kyzyl, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1955eko irailaren 26a) sobietar eta errusiar aktorea eta politikaria da. 1984ko Kostior v beloi notxi (errusieraz: Костёр в белой ночи) filmean antzezteagatik ezaguna da. Errusia Batua alderdiko kidea da. 2011 eta 2014 bitartean Errusiako Federazioaren Kontseiluko kide izan zen.
1955eko irailaren 26an jaio zen Kyzylen. Sobietar artisten familia batean jaio zen. Aita, Maksim Munzuk aktorea zuen. Ama, berriz, Kara-Kys Munzuk abeslaria, aktorea eta poeta.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q84718811
# Galina Vixnevskaia

Galina Pavlovna Vixnevskaia (jaiotza abizena, Ivanova, errusieraz: Гали́на Па́вловна Вишне́вская, Leningrado, 1926ko urriaren 25a - 2012ko abenduaren 11) errusiar soprano opera abeslaria izan zen. 1966an Sobietar Batasuneko Herriaren Artista izendatu zuten. Mstislav Rostropovitx cello-jotzailearen emaztea izan zen, eta bere bi alaben ama: Olga eta Elena Rostropovitx.
Bolxoi antzokiaren kide izan zen eta munduko operarik garrantzitsuenetan abestu zuen. Lady Macbeth Mtsenskekoa ere grabatu zuen bere senar Rostropovitx eta lagun Dmitri Xostakovitxekin batera. Aleksandr Solzhenitsin bere etxean egon zen GULAG artxipielago idazten zuen bitartean.
Aida, La Traviata, Tosca, Madame Butterfly, Fidelio edo Figaroren ezkontzak interpretatu zituen, Errusiar pertsonaiez gain.
* Datuak: Q230916
* Multimedia: Galina Vishnevskaya / Q230916
# Galinagues

Galinagues (okzitanieraz Galinagas, frantsesez eta ofizialki: Galinagues) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1149394
* Multimedia: Galinagues / Q1149394
# Galina Flakserman

Galina Konstantinovna Flakserman (errusieraz: Галина Константиновна Флаксерман; Jaroslavl, 1888- Mosku, 1958) militante boltxebike errusiar judua izan zen.

## Biografia

1902an, 14 urte zituela, bere neba atxilotu zuten, eta ondorioz, Galina Flaksermanek bere bidea jarraituko zuela erabaki zuen. Familia iraultzaile batean jaioa, laster ezagutu zituen ideia marxistak. 1905ean, 17 urterekin, Alderdi Boltxebikearen kide egin zen. 1906an, 1907an eta 1908an atxilotua izan zen, eta azken atxiloketaren ondorioz 1910. urtea arte Vologda probintziara deportatu zuten.
1913an Sovremennik (“Egungoa”) aldizkari literarioan lanean hasi zen, eta 1915 eta 1917 artean Letopis (“Kronika”) aldizkarian egin zuen lan; bi aldizkariak Maksim Gorki idazleak lagunduta eta inspiratuta zeuden. 1917an, Alderdi Boltxebikearen Komite Zentralaren laguntzaile (Jelena Stasovaren gertuko laguntzailea izan zen) eta Sobieten egunkari Izvestia (“Berriak”) egunkariko langile izan zen. Komite Zentraleko kide izan ez arren, Komite Zentralaren urriaren 10eko bilera ospetsua, boltxebikeek iraultza armatura jotzea erabaki zutena, berak antolatu zuen bere etxean.
Urriko Iraultzaren ondoren, Errepublika Sobietarraren Lanerako Herri-Komisariotzan lan egin zuen, propaganda buru bezala. 1919 eta 1921 artean, kargu berri bat izan zuen: Alderdi Boltxebikearen Komite Zentraleko barne-aferetarako departamenduaren burua izan zen. 1921 eta 1925 artean Sobietar Estatuaren Argitaletxean lan egin zuen (berriz ere Gorkirekin batera), eta 1925etik aurrera, Internazional Sindikal Gorriaren ordezkaria izan zen Alemanian eta Italian.
1928 eta 1930 artean Marx-Lenin Institutuaren idazkaria izan zen. Ordutik aurrera berriz, argitalpenetan egin zuen lan; arlo honetan lanik aipagarrienak 1936 eta 1938 urteen artean Sobietar Zientzia Akademiarentzat, eta 1944 eta 1951 artean Maiakovskiren lanen argitalpen postuak izan ziren. 1942 eta 1944 artean, Aberri Guda Handian, Uraletan teknologia departamenduan egin zuen lan. 1951tik 1952ra berriz, Sobietar Zientzien Akademiarentzat, literatura departamenduan. 1952an erretiratu zen, eta 1958an hil zen.
1938an, 1917an bere etxea zena, V.I. Lenin museoa bihurtu zen.

## Bitxikeriak

Galina Flakserman Nikolai Sukhanov mentxebikearekin ezkondua zegoen. 1917ko urriaren 10eko bilera Sukhanov enteratu gabe antolatu behar izan zuen Flaksermanek.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Flakserman, Galina, K17, 2017-08-03. CC0 Domeinu Publikoa
* Datuak: Q27042324
# Galina Txistiakova

Galina Valentinovna Txistiakova (errusieraz: Галина Валентиновна Чистякова; eslovakieraz: Galina Čisťaková; Izmail, Ukraina, 1962ko uztailaren 26a) Sobietar Batasuna eta Eslovakiaren izenean nazioarteko lehiaketetan gailendu zen atleta erretiratua da.
Luzera jauzia eta jauzi hirukoitza praktikatzen oso ezaguna bihurtu zen. Munduko errekorra dauka, oraindik ere, luzera jauzian: 7,52 metro, 1988ko ekainean lortuta. Jauzi hirukoitzean 14,52 metroko marka lortu zuen 1989an. 1984an faboritoa zen luzera jauzia irabazteko Los Angelesko Olinpiar Jokoetan baina, bere herrialdearen boikota horra joateko eragotzi egin zion. Urte horretan, Moskun, 7.29 metroko marka lortu zuen eta izan zen munduko bigarrena Heike Drechsle alemaniarraren atzetik.

## Ibilbide profesionala

Bere lehenengo nazioarteko garaipena 1985ean ailegatu zen eta urrezko domina irabazi zuen luzera jauzian Europako Indoor txapelketan. Hurrengo urtean, zilarrezko domina irabazi zuen Europako aire zabaleko txapelketan, bakarrik [Heike Drechsle]] atletak hartu zion aurrea.
Seuleko 1988ko Olinpiar Jokoak baino hiru hilabete lehenago, Leningradon, ekainaren 11an luzera jauziaren munduko errekorra lortu egin zuen.
Seuleko Jokoetan Txistiakovak brontzezko besterik ez zuen lortu 7.11 metro markarekin, arrakasta Jackie Joyner-Kerseek lortu izan zuen 7.40 metroko marka eginda eta zilarrezko domina Heike Drechslek irabazi zuen, 7.22 metroko marka eginez.
1989ko ekainaren 2an Stockholmen munduko errekorra lortu zuen jauzi hirukoitzean, hiru jauzitan guztira 14.52 metroko jauziekin. Li Huirong txinatarraren marka gainditu egin zuen 30 zentimetro baino gehiagoko marka berria eginez.
Gainera, Galina Txistiakova, luzera jauzian eta jauzi hirukoitzean, bi munduko errekor batera lortzen munduko emakume bakarra da.
Urte horretan, Hagako Europa Indoor txapelketan, Budapesteko Indoor Mundialean eta Bartzelonako Munduko kopan jauzi hirukoitzean urrezko medaila lortu zuen.
1990ean, Glasgowko Indoor txapelketan garaipen bikoitza lortu zuen eta jauzi hirukoitza eta luzera jauziko probak irabazi egin zituen. Hala ere, hilabete batzuk pasa ondoren, jasan izan zuen lesio bat belaunean eta ebaketa bat egin behar izan zioten. Ebaketa ostean, ez zuen bere egoera fisikoa inoiz bere onera bueltatu.
Atletismotik 1996 alde egin zen. Gaur egun, jauzi hirukoitzean aritu izan zen Aleksandr Beskrovni gizonarekin ezkonduta dago eta biak Eslovakian bizi dira.
* Datuak: Q234395
# Galina Ulanova

Galina Sergueievna Ulanova (errusieraz: Галина Серге́евна Ула́нова; San Petersburgo, 1910eko urtarrilaren 8a - Mosku, 1998ko martxoaren 21a) errusiar dantzaria izan zen. 1944-1962 urteetan Moskuko Bolshoi antzokiko lehen dantzari izan zen, eta gero, hango irakasle. Ballet erromantiko ugari dantzatu zituen munduko antzoki nagusietan: Beltxargen aintzira; Basoko loti ederra; Intxaur kraskailua; eta Gisela, besteak beste. Ballet klasikoko dantzaririk onenetako bat izan zen bere mugimendu arinengatik eta antzezteko gaitasunagatik. 1951n, herriko artista izendatu zuten; sari ugari jaso zituen, Lenin Saria (1957), besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28885
* Multimedia: Galina Ulanova / Q28885
# Galina Tiurina

Galina Nikolaievna Tiurina (errusieraz: Галина Николаевна Тюрина, 1938ko uztailaren 19a, Mosku - 1970eko uztailaren 21a, Ipar Uralak) matematikari errusiarra izan zen, geometria aljebraikoan espezialista, Fisika eta Matematika Zientzietan doktorea eta Igor Xafarevitx-en dizipulua izan zena.

## Biografia

Moskuko Estatu Unibertsitateko Matematika Fakultatean graduatu zen.
Andrei Tiurin anaia zaharrena ere matematikaria izan zen eta Aleksandr Solzhenitsin idazlearen laguntzaile eta artxibategiaren zaintzaileetako bat izan zen.
Tragikoki hil egin zen Longotegan ibaiko kanoa-bidaia turistiko batean, Ipar Uraletan.
* Datuak: Q2697996
# Gasterostena

Gasterostena Sesiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Gasterostena vietnamica da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Gasterostena funebris | daturik gabe |
| Gasterostena ikedai | daturik gabe |
| Gasterostena rubricincta | daturik gabe |
| Gasterostena vietnamica | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3165117
* Espezieak: Gasterostena
# Galerie nationale du Jeu de Paume

Galerie nationale du Jeu de Paume, Parisko Tuilerien Lorategien iparmendebaldeko izkinan, Parisko 1. barrutian dagoen arte garaikideko museo bat da.

## Historia

Eraikina, 1861ean eraiki zen, Napoleon III.aren erregealdian. Jatorrian, tenisaren arbaso den jeu de paume jokoaren pistak izan zituen.
1940tik 1944 arte, juduen ondasun kulturalak gordetzeko erabili zen, Frantzian erregimen naziak konfiskatu zituenak.
1986 baino lehen, Musée du Jeu de Paume zuen, inpresionismoko margolan azpimarragarri ugari zituena, gaur egun, Orsay Museoan aurkitzen direnak.

## Informazio praktikoa

* Helbidea: 1 Place de la Concorde
* Ordutegia:
** 11:00 - 21:00 asteartetik, ostegun, ostiral eta larunbatetan
** 11:00 - 19:00 asteazken eta igandetan
** Astelehenetan itxita
* Geltokia: Concorde

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Galerie nationale du Jeu de Paume
* Datuak: Q656296
* Multimedia: Galerie nationale du Jeu de Paume / Q656296
# Galeries Lafayette

Galeries Lafayette (ɡalʁi lafajɛt ahoskatua) Frantziako denda handien arteko talde nagusia da. Taldearen egoitza eta eraikin nagusia Parisko Haussmann bulebarrean dago baina mundu osora zabaldu da. Egungo jabea Groupe Galeries Lafayette da.
Euskal Herrian, Baionan eta Biarritzen saltokiak ditu.

## Kanpo estekak

(Gaztelaniaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q218613
* Multimedia: Galeries Lafayette Haussmann / Q218613
# Galerien zubia

Galerien zubia (frantsesez Pont des galeries) Zuberoako Maule-Lextarre hiriburuko zubi bat da. Ühaitza ibaia zeharkatzen du.
Izena inguruan gaur egun itxia dagoen Galeria Berriak (frantsesez Nouvelles Galeries) denda izatetik datorkio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18707669
* Multimedia: Pont des galeries (Mauléon) / Q18707669
# Galeriano

    Artikulu hau galeretara zigortutako pertsonari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bordaxuri».
Galerianoa galeretara zigortutako pertsona zen. Oso zigor krudela zen, antzinako denborako zenbait herrialdetan ezartzen zena. Antzinaroan, Grezian eta Erroman ohikoa zen arraunerako esklaboak eta preso kondenatuak erabiltzea. Erdi Aroan eta Aro Modernoan, berriz, Frantzian, Veneziako eta Genovako errepubliketan, Espainiar Inperioan eta Otomandar Inperioan erabili zen. Galeriano ospetsuak dira John Knox, Miguel de Cervantes eta Martin Larralde.

## Galerianoak Espainiar Inperioan

Cartagenako armategiko artxiboan galerianoei buruzko informazio xehea jaso zuten 1624tik 1748ra. 25 liburukiz osaturik dagoen Galeretako Liburu Orokorrak kondena horren inguruko xehetasun ugari ematen ditu. Eserlekura girgiluz lotuta egoten ziren beti, eta hantxe egiten zuten lo, jan eta bestelako behar guztiak. Itsas guduetan ez zituzten askatzen eta, hala, galera hondoratuz gero, galerianoak ere harekin batera joaten ziren itsas hondora.
Oinutsik zeuden eta ilea larru-arras moztuta eramaten zuten, ihes eginez gero erraz ezagutzeko moduan; bide batez, zorriak saihesteko ere balio zuen neurriak. Egunean ogi egosi zati gogortu bat –bizkotxo esaten zioten, optimismo handiz–, baba eltzekari pixka bat eta ura ematen zizkieten bizirauteko.
Hilketa leporatuz gero, galeretan urte batzuk pasatzeko aukera zegoen, baina sexu delituak, edo garai hartan delitutzat jotzen zirenak, gogorrago zigortzen zituzten. Francisco Gimenez ijitoari zortzi urteko zigorra eman zioten hilketa leporatuta; Juan de Moralesek, aldiz, 200 zigorkada eta hamar urteko galera zigorra jaso zituen, pecado nefando delakoa egotzita, homosexuala izateagatik, alegia.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Irazustabarrena Uranga, Nagore. “Sekulakotz galerak enetako dire”. Argia, 2012ko maiatzak 20, CC BY-SA 4.0, argia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-8-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q588083
* Multimedia: Galley slaves / Q588083
# Germain Henri Ivanovitx Hess

Germain Henri Ivanovitx Hess (Geneva, 1802ko abuztuaren 7a - San Petersburgo, 1850eko abenduaren 12a) errusiar kimikaria izan zen, suitzar jatorrikoa.
San Petersburgoko unibertsitatean irakasle izan zen. Ferrokimikaren sortzailea da. Bestalde, gasen kimikaz egin zituen ikerkuntzen ondorioz, bere izena duen termokimikaren funtsezko legea azaldu zuen. Lege horren arabera, erreakzio kimiko batean xurgatu nahiz jaulkiriko bero guztia berdina da, bai erreakzioa aldi batean, eta bai hainbat alditan banatua denean. Zuzenean aztertu ezin daitezkeen erreakzioetako aldaketa termikoak zehazteko erabili ohi da lege hau.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q115669
* Multimedia: Germain Henri Hess / Q115669
# Germaine Richier

Germaine Richier (Grans, 1902ko irailaren 16a - Montpellier, 1959ko uztailaren 31) frantziar eskultorea izan zen. Montpellierren eta Parisen, Bourdellerekin, ikasi zuen. Molde klasikoko giza irudiak (burualdeak, bularraldeak, gorputz osokoak) landu zituen hasieran. 1940. urtetik aurrera, ordea, alegiazko giza formak hasi zen aurkezten, higuingarri iritzitako animalien eta landareen moldera bihurtuak: saguzar-gizakiak, arbola-gizakiak. Intsektuekiko, gaueko indar gordeekiko eta izadiarekiko lilura ageri dira 1946tik aurrerako lanetan: Oihana (1946), Ekaitza (1948), Hurakana (1948), Mamu haur-jalea (1951), Lehoi hegalduna (1952), Sei buruko zaldia (1953). Sailak ere aurkeztu zituen: Tauromakia (1953), Hegazti-gizakiak (1953), Le grand homme de la nuit (1954-1955), Mendia (1956). Eskulturaz gainera, zeramika, mosaikoak eta grabatuak landu zituen. Lanean erakutsitako irudimenak joera surrealistatik hurbil jartzen du Germaine Richier; irudiez bestelako lanak eskaini zituen, hala ere, azken urteetan (zeramika kolore askotarikoa, 1957-1958 urteetan).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q435149
* Multimedia: Germaine Richier / Q435149