# Azido linoleiko

Azido linoleikoa edo Azido 9,12-oktadekadienoikoa kate luzeko gantz-azido poliasegabe bat da, ${\ce {C18H32O2}}$ formula duena. Giza gorputzak bere kabuz sintetizatzerik ez duenez janariaren bidez hartu behar da.

## Jatorria

Landareen oliotan ugaria da.
| Olioak | Azido linoleikoa |
| Kartamo olioa | % 78 |
| Mahats hazien olioa | % 76 |
| Mitxoleta hazien olioa | % 70 |
| Ekilore olioa | % 68 |
| Arto olioa | % 59 |
| Soja olioa | % 51 |
| Oliba olioa | % 10 |
| Palma olioa | % 10 |
| Fruitu lehorrak | Azido linoleikoa |
| Intxaurra | % 51 |
| Pistatxoa | % 31,7 |
| Kakahuetea | % 32 |
| Animalia jatorrikoak | Azido linoleikoa |
| Arrautza gorringoa | % 16 |
| Txerri-gantza | % 10 |

## Egitura eta deribatuak

Hemezortzi karbono ditu eta bederatzi eta hamabigarrenean lotura bikoitzak azaltzen du (18:2∆9,12). Molekula anfipatikoa da.
Azido linoleikoak eta bere deribatuek Omega-6 gantz azido multzoan osatzen dute. Honako hauek dira dribatu nagusiak:
* Azido γ-linolenikoa (18:3ω-6)
* Azido arakidonikoa (20:4ω-6)
* Azido dokosapentaenoikoa edo DPA (22:5ω-6)

## Garrantzia biologikoa

Hainbat aparatu eta sistematan eragin onuragarria du azido linoleikoak.
* Babes inmunologikoa indartzen du.
* Gorputzeko gantz kopurua jeisten du.
* Zirkulazio aparatuaren funtzionamendua hobetzen laguntzen du: presio arteriala gutxitzen du kolesterol eta triglizeridoak kontrolatzen baititu.
* Nerbio sistemaren funtzionamenduan ere laguntzen du.

## Erabilerak

Oso erabilia da kondoien industrian.
Industrialki prozesatutako elikagaietan azido honen zati bat hidrogenoarekin saturatu behar da jakia egonkorragoa izan dadin, gantz hidrogenatuak eta trans gantz-azidoak sortzen dituena, gure gorputzean koipe saturatu bezala funtzionatzen dutenak. Hemen dago munduko industriak planteatzen duen arazoa koipe "txar" gantz-azido ase|aseak edo partzialki hidrogenatuak ezabatzen saiatzerakoan.
Azken urteotan kosmetika industrian oso erabilia izan da, larruazalarentzako onuragarria baita. Aknea gutxitzen du, efektu antiinflamatorioa dauka eta larruazaleko likido errententzioa bultzatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Burr, G.O., Burr, M.M. and Miller, E., On the nature and role of the fatty acids essential in nutrition. (1930). J. Biol. Chem. (86).
* ↑ (Ingelesez) «Aceites Ricos en Ácido Linoleico» News-Medical.net 2010-04-15 (Noiz kontsultatua: 2018-11-24).
* ↑ Darmstadt, G. L.; Mao-Qiang, M.; Chi, E.; Saha, S. K.; Ziboh, V. A.; Black, R. E.; Santosham, M.; Elias, P. M.. (2002). «Impact of topical oils on the skin barrier: possible implications for neonatal health in developing countries» Acta Paediatrica (Oslo, Norway: 1992) 91 (5): 546–554. ISSN 0803-5253. PMID 12113324. (Noiz kontsultatua: 2018-11-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q407426
* Multimedia: Linoleic acid / Q407426
Lipidoak :
OsagaiakGantz azidoakAseak: butirikoa (4:0) • kaprikoa (10:0) • laurikoa (12:0) • miristikoa (14:0) • palmitikoa (16:0) • estearikoa (18:0) • arakidikoa (20:0) Asegabeak: miristoleikoa (14:1) • palmitoleikoa (16:1) • oleikoa (18:1) • linoleikoa (18:2) • linolenikoa (18:3), (α eta γ) • punizikoa (18:3) • arakidonikoa (20:4)Beste batzukaminoalkohola • azido fosfatidikoa • esfingosina • esteranoa • glizerina • isoprenoa • zeramidaLipido saponifikagarriakGlizeridoakMonoglizeridoak: Glizeril hidroxiestearatoa • Glizerol monoestearatoa • Monolaurina Diglizeridoak: - Triglizeridoak: Triheptanoina • Trimiristina • Tripalmitina • Triestearina • Trilinoleina • TrioleinaArgizariakLanolinaFosfolipidoakFosfoglizeridoak: Fosfatidiletanolamina • Fosfatidilkolina • Fosfatidilserina Esfingolipidoak: EsfingomielinaGlukolipidoakGangliosidoak • Globosidoak • Lipopolisakaridoak • ZerebrosidoakLipido saponifikaezinakEsteroideakEsterolak: Ergosterola • Estigmasterola • Kolesterola • Lanosterola Kortikosteroideak: Budesonida • Flutikasona • Kortisola • Kortisona • Prednisona Estrogenoak: Aldosterona • Androsterona • Estradiola • Progesterona • Testosterona Bitaminak: D bitaminaTerpenoak (+ terpenoideak)Monoterpenoak: Eukaliptola • Geraniola • Kanforra • Limonenoa • Linaloola • Mirzenoa • Pinenoa Seskiterpenoak: Azido abszisikoa • Farnesola • Humulenoa • Ionona • Zingiberenoa Diterpenoak: Azido abietikoa • Erretinola (A bitamina) • Fitola • Giberelina • Labdanoa • Kafestola Triterpenoak: Eskualenoa Tetraterpenoak: Karotenoideak (Karotenoak • Xantofilak) Politerpenoak: Plastokinona • UbikinonaEikosanoideakLeukotrienoak • Prostaglandinak • Prostaziklinak • Tronboxanoak :