# Bette Davis

Ruth Elizabeth "Bette" Davis (Lowell, 1908ko apirilaren 5a - Neuilly-sur-Seine, 1989ko urriaren 6a) Estatu Batuetako aktorea izan zen, bitan Oscar sariaren irabazlea.

## Bizitza

Broadwayen aritu ostean, Hollywoodera jo zuen, non Universal Studios konpainiako hainbat filmetan agertu zen. Orduan Warner Bros. konpainiarekin sinatu zuen. Hurrengo urteetan aktore nabarmenetakoa bihurtu zen. Goraipamenak jasotzen zituen film-genero askorengatik, bai melodramengatik bai komediengatik. Haren arrakasta handiena, dena den, drama erromantikoak ziren, nahiz eta "emakumezko filmak" zirela eragozten zitzaion, Bette Davisen atsekaberako.
Kameraren aurrean indar handiko pertsonaiak jokatzeagatik ezaguna bilakatu zen. Askotan glamour gutxikoak edo gaiztokoak ziren paperak. Perfekzionista zela leporatzen zioten, eta zuzendariekin nahiz ekoizleekin izandako liskarrak prentsara ere iristen ziren. 1950eko hamarkadan haren karrera gainbehera etorri zen, nahiz eta zineman zein telebistan lanean jarraitu zuen hurrengo hamarkadetan.
Zinemako arte eta zientzien Akademiako lehendabiziko emakumezko presidentea izan zen. Hollywooden barnan errespetua eskuratu zuen. Hamaika aldiz Oscarrerako izendapena jaso zuen, eta bizitza osoko saria lortu zuen lehen emakumea izan zen.
Haren nortasun sendoak, haren estiloak eta haren une oroko zigarretak osatu dute Bette Davisen irudia. Mingaina zorrotza ere bazuen, eta kritika mingarriak ere adierazten zuen Hollywood, gainerako aktore eta bere buruaren inguruan. Azken urteetan aitortu zuen bere lehentasun bakarra zinemagintza zela, bizitza pertsonala bigarren mailan utziz. Agian arrazoi honengatik lau aldiz ezkondu zen.
Azken urteetan bularreko minbiziak jota zebilen. Frantzian hil zen Donostiatik zetorrela, Donostiako Zinemaldian ohoretu ondoren.

## Filmografia

Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
| Urtea | Filma | Zuzendaria | Ekoizlea | Izenburuak (es,fr) |
| 1931 | Seed | John M. Stahl | Universal Pictures | gaztelaniaz: Semilla |
| 1931 | The Bad Sister | Hobart Henley | Universal Pictures | gaztelaniaz: Mala hermana |
| 1931 | Waterloo Bridge | James Whale | Universal Pictures | gaztelaniaz: El puente de Waterloo |
| 1931 | Way Back Home | William A. Seiter | RKO Pictures | gaztelaniaz: Volver a casa |
| 1932 | 20,000 Years in Sing Sing | Michael Curtiz | First National | gaztelaniaz: 20.000 años en Sing Sing frantsesez: Vingt Mille Ans sous les verrous |
| 1932 | The Man Who Played God | John G. Adolfi | Warner Bros. | gaztelaniaz: La oculta providencia frantsesez: L'Homme qui jouait à être Dieu |
| 1932 | The Dark Horse | Alfred Edward Green | Warner Bros. | gaztelaniaz: El corcel negro |
| 1932 | So Big! | William Augustus Wellman | Warner Bros. | frantsesez: Mon grand |
| 1932 | Three on a Match | Mervyn LeRoy | Warner Bros. | gaztelaniaz: Tres vidas de mujer frantsesez: Une allumette pour trois |
| 1932 | The Menace | Roy William Neill | Columbia Pictures | gaztelaniaz: La estatua vengadora |
| 1932 | The Rich Are Always with Us | Alfred Edward Green | First National | gaztelaniaz: Los ricos están con nosotros |
| 1932 | Hell's House | Howard Higgin | -- | gaztelaniaz: Casa correccional frantsesez: Prisons d'enfants |
| 1932 | The Cabin in the Cotton | Michael Curtiz | First National | gaztelaniaz: Esclavos de la tierra frantsesez: Ombres vers le sud |
| 1933 | Parachute Jumper | Alfred Edward Green | Warner Bros. | gaztelaniaz: El diablo del paracaídas frantsesez: Le Parachutiste |
| 1933 | Bureau of Missing Persons | Roy Del Ruth | -- | gaztelaniaz: Los desaparecidos frantsesez: Bureau des personnes disparues |
| 1933 | Ex-Lady | Robert Florey | Vitaphone | gaztelaniaz: Ex-lady |
| 1933 | The Working Man | John G. Adolfi | Warner Bros. | gaztelaniaz: Se necesita un rival frantsesez: Le Roi de la chaussure |
| 1934 | Jimmy the Gent | Michael Curtiz | Warner Bros. | gaztelaniaz: A la caza de herederos |
| 1934 | The Big Shakedown | John Francis Dillon | First National | gaztelaniaz: Drogas infernales |
| 1934 | Fashions of 1934 | William Dieterle | First National | gaztelaniaz: El altar de la moda frantsesez: Les Pirates de la mode |
| 1934 | Fog Over Frisco | William Dieterle | First National | gaztelaniaz: Niebla sobre San Francisco |
| 1934 | Of Human Bondage | John Cromwell | RKO Pictures | gaztelaniaz: Cautivo del deseo frantsesez: L'Emprise |
| 1934 | Housewife | Alfred Edward Green | Warner Bros. | gaztelaniaz: Una mujer de su casa frantsesez: Femme d'intérieur |
| 1935 | Special Agent | William Keighley | Warner Bros. | frantsesez: Agent spécial |
| 1935 | Bordertown | Archie Mayo | -- | gaztelaniaz: Barreras infranqueables frantsesez: Ville frontière |
| 1935 | Front Page Woman | Michael Curtiz | Warner Bros. | gaztelaniaz: La que apostó su amor frantsesez: Sixième édition |
| 1935 | Dangerous | Alfred Edward Green | Warner Bros. | gaztelaniaz: Peligrosa frantsesez: L'Intruse |
| 1935 | The Girl from 10th Avenue | Alfred Edward Green | -- | gaztelaniaz: La chica de la Décima Avenida frantsesez: Une femme dans la rue |
| 1936 | The Golden Arrow | Alfred Edward Green | First National | frantsesez: La Flèche d'or |
| 1936 | Satan Met a Lady | William Dieterle | Warner Bros. | gaztelaniaz: Men on Her Mind |
| 1936 | The Petrified Forest | Archie Mayo | Warner Bros. | gaztelaniaz: El bosque petrificado frantsesez: La Forêt pétrifiée |
| 1937 | Kid Galahad | Michael Curtiz | Warner Bros. | gaztelaniaz: Kid Galahad (película de 1937) frantsesez: Le Dernier Combat |
| 1937 | Marked Woman | Lloyd Bacon | Warner Bros. | gaztelaniaz: La mujer marcada frantsesez: Femmes marquées |
| 1937 | It's Love I'm After | Archie Mayo | First National | gaztelaniaz: Es amor lo que busco frantsesez: L'Aventure de minuit |
| 1937 | That Certain Woman | Edmund Goulding | First National | gaztelaniaz: Aquella mujer frantsesez: Une certaine femme |
| 1938 | Jezebel | William Wyler | Warner Bros. | gaztelaniaz: Jezabel frantsesez: L'Insoumise |
| 1938 | The Sisters | Anatole Litvak | Warner Bros. | frantsesez: Nuits de bal |
| 1939 | Dark Victory | Edmund Goulding | Warner Bros. | gaztelaniaz: Amarga victoria frantsesez: Victoire sur la nuit |
| 1939 | The Old Maid | Edmund Goulding | Warner Bros. | gaztelaniaz: La solterona frantsesez: La Vieille Fille |
| 1939 | The Private Lives of Elizabeth and Essex | Michael Curtiz | Warner Bros. | gaztelaniaz: La vida privada de Elizabeth y Essex frantsesez: La Vie privée d'Élisabeth d'Angleterre |
| 1939 | Land of Liberty | Cecil B. DeMille | -- | |
| 1939 | Juarez | William Dieterle | First National | |
| 1940 | The Letter | William Wyler | Warner Bros. | gaztelaniaz: La carta frantsesez: La Lettre |
| 1940 | All This, and Heaven Too | Anatole Litvak | Warner Bros. | gaztelaniaz: El cielo y tú frantsesez: L'Étrangère |
| 1941 | The Bride Came C.O.D. | William Keighley | Warner Bros. | gaztelaniaz: Una novia contrarreembolso frantsesez: Fiancée contre remboursement |
| 1941 | The Little Foxes | William Wyler | RKO Pictures | gaztelaniaz: La loba frantsesez: La Vipère |
| 1941 | Shining Victory | Irving Rapper | -- | gaztelaniaz: Brillante victoria |
| 1941 | The Great Lie | Edmund Goulding | Warner Bros. | gaztelaniaz: La gran mentira frantsesez: Le Grand Mensonge |
| 1942 | Now, Voyager | Irving Rapper | Warner Bros. | gaztelaniaz: La extraña pasajera frantsesez: Une femme cherche son destin |
| 1942 | The Man Who Came to Dinner | William Keighley | Warner Bros. | gaztelaniaz: El hombre que vino a cenar frantsesez: L'Homme qui vint dîner |
| 1942 | In This Our Life | John Huston | Warner Bros. | gaztelaniaz: Como ella sola frantsesez: L'amour n'est pas en jeu |
| 1943 | Thank Your Lucky Stars | David Butler | Warner Bros. Pictures | frantsesez: Remerciez votre bonne étoile |
| 1943 | Watch on the Rhine | Herman Shumlin | Warner Bros. Pictures | frantsesez: Quand le jour viendra |
| 1943 | Show Business at War | Louis de Rochemont | -- | |
| 1943 | Old Acquaintance | Vincent Sherman | Warner Bros. | frantsesez: L'Impossible Amour |
| 1944 | Mr. Skeffington | Vincent Sherman | Warner Bros. Pictures | gaztelaniaz: El señor Skeffington frantsesez: Femme aimée est toujours jolie |
| 1944 | Hollywood Canteen | Delmer Daves | Warner Bros. | |
| 1945 | The Corn Is Green | Irving Rapper | Warner Bros. | gaztelaniaz: El trigo está verde frantsesez: Le blé est vert |
| 1946 | A Stolen Life | Curtis Bernhardt | -- | frantsesez: La Voleuse |
| 1946 | Deception | Irving Rapper | Warner Bros. | gaztelaniaz: Engaño frantsesez: Jalousie |
| 1948 | June Bride | Bretaigne Windust | -- | gaztelaniaz: La novia de junio frantsesez: La Mariée du dimanche |
| 1948 | Winter Meeting | Bretaigne Windust | -- | gaztelaniaz: Encuentro invernal frantsesez: Rencontre d'hiver |
| 1949 | Beyond the Forest | King Vidor | Warner Bros. | frantsesez: La Garce |
| 1950 | All About Eve | Joseph L. Mankiewicz | 20th Century Studios | gaztelaniaz: Eva al desnudo frantsesez: Ève |
| 1951 | Another Man's Poison | Irving Rapper | -- | frantsesez: Jezebel |
| 1951 | Payment on Demand | Curtis Bernhardt | RKO Pictures | frantsesez: L'Ambitieuse |
| 1952 | The Star | Stuart Heisler | -- | gaztelaniaz: La estrella frantsesez: La Star |
| 1952 | Phone Call from a Stranger | Jean Negulesco | -- | gaztelaniaz: Llama a un desconocido frantsesez: Appel d'un inconnu |
| 1955 | The Virgin Queen | Henry Koster | 20th Century Studios | gaztelaniaz: The Virgin Queen (película de 1955) frantsesez: Le Seigneur de l'aventure |
| 1956 | Storm Center | Daniel Taradash | Julian Blaustein productions | frantsesez: Au cœur de la tempête |
| 1956 | The Catered Affair | Richard Brooks | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: Banquete de bodas frantsesez: Le Repas de noces |
| 1959 | John Paul Jones | John Farrow | -- | gaztelaniaz: El capitán Jones frantsesez: John Paul Jones, maître des mers |
| 1959 | The Scapegoat | Robert Hamer | -- | gaztelaniaz: Donde el círculo termina frantsesez: Le Bouc émissaire |
| 1961 | Pocketful of Miracles | Frank Capra | -- | frantsesez: Milliardaire pour un jour |
| 1962 | What Ever Happened to Baby Jane? | Robert Aldrich | Seven Arts Productions | frantsesez: Qu'est-il arrivé à Baby Jane ? |
| 1963 | The Empty Canvas | Damiano Damiani | -- | gaztelaniaz: La noia frantsesez: L'Ennui et sa diversion, l'érotisme |
| 1964 | Dead Ringer | Paul Henreid | Warner Bros. | gaztelaniaz: Dead Ringer (película de 1964) frantsesez: La mort frappe trois fois |
| 1964 | Where Love Has Gone | Edward Dmytryk | Embassy Pictures | gaztelaniaz: A donde fue el amor frantsesez: Rivalités |
| 1964 | Hush...Hush, Sweet Charlotte | Robert Aldrich | 20th Century Studios | gaztelaniaz: Hush… Hush, Sweet Charlotte frantsesez: Chut... chut, chère Charlotte |
| 1965 | The Nanny | Seth Holt | Hammer Film Productions | gaztelaniaz: A merced del odio frantsesez: Confession à un cadavre |
| 1965 | The Love Goddesses | Saul J. Turell | Paramount Pictures | |
| 1968 | The Anniversary | Roy Ward Baker | -- | gaztelaniaz: El aniversario |
| 1970 | Connecting Rooms | Franklin Gollings | Hemdale films | frantsesez: Chambres communicantes |
| 1971 | Bunny O'Hare | Gerd Oswald | -- | |
| 1972 | Madame Sin | David Greene | -- | gaztelaniaz: El mundo extraño de Madame Sin |
| 1972 | The Scientific Cardplayer | Luigi Comencini | Titanus | gaztelaniaz: Sembrando ilusiones frantsesez: L'Argent de la vieille |
| 1972 | The Judge and Jake Wyler | David Lowell Rich | -- | |
| 1973 | Scream, Pretty Peggy | Gordon Hessler | -- | |
| 1976 | Burnt Offerings | Dan Curtis | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: Pesadilla diabólica frantsesez: Trauma |
| 1978 | Death on the Nile | John Guillermin | Paramount Pictures | gaztelaniaz: Muerte en el Nilo frantsesez: Mort sur le Nil |
| 1978 | The Children of Sanchez | Hall Bartlett | -- | gaztelaniaz: Los hijos de Sánchez |
| 1978 | Return from Witch Mountain | John Hough | Walt Disney Pictures | gaztelaniaz: Los pequeños extraterrestres frantsesez: Les Visiteurs d'un autre monde |
| 1979 | Strangers: The Story of a Mother and Daughter | Milton Katselas | -- | |
| 1980 | White Mama | Jackie Cooper | -- | |
| 1980 | Skyward | Ron Howard | -- | |
| 1980 | The Watcher in the Woods | John Hough | The Walt Disney Company | frantsesez: Les Yeux de la forêt |
| 1981 | Family Reunion | Fielder Cook | -- | gaztelaniaz: Reunión familiar |
| 1982 | Dead Men Don't Wear Plaid | Carl Reiner | Universal Pictures | gaztelaniaz: Cliente muerto no paga frantsesez: Les cadavres ne portent pas de costard |
| 1982 | A Piano for Mrs. Cimino | George Schaefer | -- | gaztelaniaz: Un piano para Mrs. Cimino frantsesez: Un piano pour Madame Cimino |
| 1983 | Right of Way | George Schaefer | -- | |
| 1984 | Terror in the Aisles | Andrew J. Kuehn | -- | frantsesez: Terreur dans la salle |
| 1986 | As Summers Die | Jean-Claude Tramont | -- | gaztelaniaz: Testigo sorpresa |
| 1987 | The Whales of August | Lindsay Anderson | -- | gaztelaniaz: Las ballenas de agosto frantsesez: Les Baleines du mois d'août |
| 1988 | The Making of a Legend: Gone with the Wind | David Hinton | -- | gaztelaniaz: La realización de un clásico: 'Lo que el viento se llevó' |
| 1989 | Wicked Stepmother | Larry Cohen | -- | gaztelaniaz: La bruja de mi madre frantsesez: Ma belle-mère est une sorcière |
| 1999 | All About My Mother | Pedro Almodóvar | El Deseo | gaztelaniaz: Todo sobre mi madre frantsesez: Tout sur ma mère |
| 2007 | P.S. I Love You | Richard LaGravenese | Alcon Entertainment | |
| 2011 | Vito | Jeffrey Schwarz | -- | |
| 2014 | El último adiós de Bette Davis | -- | Turner Classic Movies | |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «AFI’s 100 YEARS…100 STARS» American Film Institute (Noiz kontsultatua: 2021-02-15).
* ↑ «Charles Pierce as Bette Davis» www.bochynski.com (Noiz kontsultatua: 2021-02-15).
* ↑ (Ingelesez) Bette Davis' Dispute With Warner Bros. - Classic Film. (Noiz kontsultatua: 2021-02-15).
* ↑ «The History of, "The Hollywood Canteen"» www.hollywoodcanteen.net (Noiz kontsultatua: 2021-02-15).
* ↑ «Bette Davis-Sariak» IMDb (Noiz kontsultatua: 2021-02-15).
* ↑ (Ingelesez) Krebs, Albin. (1989-10-08). «Bette Davis, a Queen of Hollywood, Dies at 81 (Published 1989)» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2021-02-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q71206
* Multimedia: Bette Davis / Q71206