OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Monte Porcara

Monte Porcara (388 m), Siziliako Bagheria udalerrian, K.a. VII. eta III. mendeen artean datatutako gune arkeologikoa da.

## Geologia

Porcara mendia flysch numeriko bat osatzen du, Siziliako erdialde-mendebaldean ohikoak diren buztin limotsuekin txandakatzen den kuartzozko hareharrizko eraketa.

## Historia

Duela gutxiko hipotesi baten arabera, Porcara mendiko hondakinak Paropo hiri indigenarekin identifikatu behar dira. Mendiaren tontorretik gertu, hormen eta nekropoliaren hondakin gutxi daude, kareharrizko lauzetan egindako kutxa formako ehorzketak eta material bereko sarkofago monolitikoak, oraindik ere argi eta garbi bereiz daitezkeenak 1968an. Aldi berean, XX. mendearen bigarren erdian, zilarrezko eraztunak aurkitu ziren tokian, horietako batek, Tanit jainkosaren sinboloarekin grabatua du. Honetaz gain, agertu dira fabrikazio punikoko beira polikromatuzko orezko tramankuluak, alabastronak, anphoriskoia, enokoek, buru bizardunak, esmaltatutako tabletazko kutunak, anbarezko buru bat, buztinezko disko bat, Helios erliebean duena, buztinezko dadoak eta laba harrizko morteroak. Gainera, berriki, K.a. V. mendeko Atikako zeramika zati ugari aurkitu dira. Porcara Mendiko kokagunean aurkitutako materialak Palermoko Eskualdeko Arkeologia Museoan gordetzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Vittorio Giustolisi, Cronia - Paropo - Solunto, Palermo 1972.
* ↑ Vittorio Giustolisi, op. cit.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16579665
# Monte Rinaldo

Monte Rinaldo Italiako udalerri bat da. Fermoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. 317 biztanle ditu, 8 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Monte Rinaldok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Montalto delle Marche Montelparo Montottone Monsampietro Morico Ortezzano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q59242
* Multimedia: Monte Rinaldo / Q59242
# Mulhouse-3 kantonamendua

Mulhouse-3 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Rhin Garaia departamenduan dago, Ekialde Handia eskualdean. Guztira 2 udalerri ditu eta Mulhouse da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17622906
# Mulhouseko gudua

Mulhouseko gudua (alemanez: Mülhausen ), frantzian Alsaziako gudua izenez baita ere ezagutua (frantsesez: Bataille d'Alsace), 1914ko Abuztuaren 7an hasi eta 26an amaitu zen Lehen Mundu Gerrako Mendebaldeko Frontearen lehenetariko guduetako bat izan zen. Mugen guduaren testuinguruan kokatzen da, hau da, alemaniarren eta frantziarren arteko lehen aurkako erasoak, Schlieffen eta XVII Planaren garapenaren ondorioz. Eraso honek zehazki, frantziar armadak aurrera eraman zuena, 1870-1871ko Frantzia-Prusia gerraren amaieran Frantziak galdutako Alsazia-Lorrenako lurrak berreskuratzea zeukan helburua.
Frantziarrek Mulhouseko hiribildua Abuztuaren 8an hartu zuten. Hala ere, okupazioak bi egun iraungo zuen, 10ean alemaniarrek kontraeraso batean Louis Bonneauk agindutako VII. armada gorputza kanporatzea lortu arte. Kontraeraso honen ondorioz Frantziako tropak Belforterantz ihes egin zuten, Mulhousetik 40km-ra. Estatu Nagusiak Bonneauk kaleratu zuen, baita 8. zalditeria brigadaren komandantea ere.
Hala ere, iparraldean Belgikako inbasioaren moteltzearen ondorioz, Frantziako mugan kokatutako alemaniar tropek alde egin behar izan zuten, Belfortetik Mulhouserako bidea aske utziz frantziarrak berriz ere saiatzeko. Lurraldeko tropek "Alsaziako Armada" izen berria jaso eta gero, Paul Pau jeneralak Bonneauren postua lortu zuen eta bigarren eraso bat garatu zuen Abuztuaren 14an. Iparrean Lorrenako guduari hasiera eman zitzaion egun berean, Belgikako fronteari arnasa hartzeko denbora emateko helburuarekin.
Frantziarrek 16an Mulhouseko kanpoaldera iritsi egin ziren, hiru egun geroago hiriaren zati gehiena hartuz. Alemaniar iheslariak Rhin ibaiaren beste aldera bultzatu zituzten eta guztira 3.000 gerra-preso hartu zuten. Joffre Mariskalak, fronte osoaren agintaria, erasoak aurrera jarrai zedin agindu zuen; hala ere, iparraldeko frontean jasotako porrot larriek 23an ofentsiba guztiz gelditzea eragin zuen. Are gehiago, 26an Mulhouse abandonatu zuten, Altkircherantz erretiratuz borroka gabe. Momentu hartan XVII Plana porrot totala izan zela argi gelditu zen eta Alsaziako Armada bertan behera geratu zen, tropa gehienak Marneko frontera mugitzean. Frantziarren kontrolpean geratu zen zati txikian, Thanngo hiria populamendu handiena izanik, Joseph Joffrek Azaroaren 24an bisitatzean haren esaldi famatua esan zuen "isilik zeuden biztanleen aurrean.
| « | Je suis la France, vous êtes l’Alsace. Je vous apporte le Baiser de la France. | » |
| Ni Frantzia naiz, zu Alsazia zara. Frantziako musua dakarkizuet. ||
Frantziar tropek ez ziren Mulhousen berriz sartuko 1918ko Azarora arte, gerra amaitu ondoren.
Galeren datu zehatzak ez izan arren, historialariek frantziarrek 130 gizon hil eta 200 desagertuta inguru jasan izan zutela uste dute; bestalde, alemaniarrek 150 hil inguru jasan izan zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Herwig, Holger. (2011). The Marne, 1914: The Opening of World War I and the Battle That Changed the World. .
* ↑ (Ingelesez) Tuchman, Barbara. (2014). The Guns of August. Random House Trade.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q541958
* Multimedia: Battle of Mulhouse / Q541958
# Mulhuddart

Lusk (irlanderaz: Mullach Eadrad) Irlandako Fingal konderrian dagoen udalerri bat da. Dublin hiriburuko erdigunetik 12 kilometro iparraldera dago. Tolka ibaia udalerritik hurbil igarotzen da.
2011ko erroldaren arabera 3.866 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q434454
* Multimedia: Mulhuddart / Q434454
# Mulhouse-2 kantonamendua

Mulhouse-2 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Rhin Garaia departamenduan dago, Ekialde Handia eskualdean. Guztira 1 udalerri ditu eta Mulhouse da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17622900
# Mulhouseko barrutia

Mulhouseko barrutia Rhin Garaia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 304.295 biztanle ditu 634 kilometro koadrotan. Guztira 73 udalerri ditu. Bere hiriburua Mulhouse da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q701848
# Mulier FCN

Mulier FCN (izen osoa Mulier Fútbol Club Navarra) hainbat nafar taldek eraturiko emakumezkoen futbol taldea da.

## Historia

2014an Osasunaren emakumezkoen taldea desagertu zen, Lagunak jeitsi eta Donibanek bere tokiari uko egin zionean Nafarroako emakumezkoen futbolaren amaiera izango zela uste izan zen baina 2014an bertan taldeak elkartu eta Mulier FCN sortu zuten. Osasunarekin Tajonarreko instalazioak erabiltzeko ituna egin zuen eta Mulier Osasuna izena hartu zuen.
2016an ordea Osasunak berriz ere emakumezkoen talde propioa eratzea erabaki zuen eta Fundación Osasuna Femenino eratu zuten. Mulier FCN-k bere bideari jarraitu dio Aranguren ibarrera itzuliz.

## Erreferentziak

* 1 2 «Mulier FCN» www.mulierfcn.com (Noiz kontsultatua: 2019-05-05).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q61069299
# Mulino (Oregon)

Mulino Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Clackamas konderrian kokatuta dago, Oregon estatuan. 2.250 biztanle ditu, 35,763432 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Clackamas konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708782
* Multimedia: Mulino, Oregon / Q3708782
# Muliterno

Muliterno Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 1.721 biztanle ditu 111,132 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1785451
* Multimedia: Muliterno / Q1785451
# Mulhussey

Mulhussey (irlanderaz: Maol Hosae) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 284 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3776917
# Mitsunori Yamao

Mitsunori Yamao (japonieraz: 山尾 光則, 1973ko apirilaren 13a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Nagoya Grampus Eight, FC Tokyo eta Cerezo Osaka.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3245683
# Mitsunori Fujiguchi

Mitsunori Fujiguchi (japonieraz: 藤口 光紀, 1949ko abuztuaren 17a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1972 | 5 | 0 |
| 1973 | 2 | 0 |
| 1974 | 1 | 0 |
| 1975 | 4 | 0 |
| 1976 | 2 | 0 |
| 1977 | 0 | 0 |
| 1978 | 12 | 2 |
| Guztira | 26 | 2 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* Datuak: Q2535483
# Mitsunori Maesawa

Mitsunori Maesawa (japonieraz: 前沢 光徳, 1967ko abenduaren 20a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Ichihara.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23823159
# Mitsunori Yabuta

Mitsunori Yabuta (japonieraz: 藪田 光教, Yabuta Mitsunori, 1976ko maiatzaren 2a -) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Verdy Kawasaki, Yokohama FC, Vissel Kobe, Avispa Fukuoka eta FC Gifu. 1995eko sub-20en Munduko Futbol Txapelketan ere parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ FIFA

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q1525039
# Mitsunori Yoshida

Mitsunori Yoshida (japonieraz: 吉田 光範, 1962ko martxoaren 8a - ) Japoniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1988 | 1 | 0 |
| 1989 | 10 | 1 |
| 1990 | 0 | 0 |
| 1991 | 0 | 0 |
| 1992 | 8 | 0 |
| 1993 | 16 | 1 |
| Guztira | 35 | 2 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q2538169
# Mitsunori Izutani

Mitsunori Izutani (japonieraz: 泉谷 光紀, 1983ko ekainaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ehime FC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11554929
# Mitsunari Musaka

Mitsunari Musaka (japonieraz: 六平 光成, 1991ko urtarrilaren 16a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11392336
* Multimedia: Mitsunari Musaka / Q11392336
# Mitsuo Kamata

Mitsuo Kamata (japonieraz: 鎌田 光夫, 1937ko abenduaren 16a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1958 | 2 | 0 |
| 1959 | 10 | 0 |
| 1960 | 0 | 0 |
| 1961 | 7 | 1 |
| 1962 | 7 | 1 |
| 1963 | 4 | 0 |
| 1964 | 2 | 0 |
| 1965 | 3 | 0 |
| 1966 | 0 | 0 |
| 1967 | 2 | 0 |
| 1968 | 3 | 0 |
| 1969 | 4 | 0 |
| Guztira | 44 | 2 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* Datuak: Q2373160
# Mitsuo Kato

Mitsuo Kato (japonieraz: 加藤 光雄, 1953ko urtarrilaren 22a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1979 | 1 | 0 |
| Guztira | 1 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* Datuak: Q2242187
# Mitsunobu Moriya

Mitsunobu Moriya (japonieraz: 守谷 光信, 1975eko ekainaren 27a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Marinos.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23831038
# Mogilany udalerria

Mogilany Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Krakovia barrutian kokatuta. 43,63 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 13655 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2201057
* Multimedia: Gmina Mogilany / Q2201057
ieaPolonia Txikiko voivoderriko udalerriak :
# Mogliano Veneto

Mogliano Veneto Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 27.722 biztanle ditu, 46,26 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Mogliano Venetok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Casale sul Sile Marcon Preganziol Quarto d'Altino Scorzè Venezia Zero Branco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48039
* Multimedia: Mogliano Veneto / Q48039
# Mogilno udalerria

Mogilno ( (Audio·info)) Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Mogilno barrutian kokatuta. 256,2 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 24864 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2182076
* Multimedia: Gmina Mogilno / Q2182076
ieaKujavia-Pomeraniako voivoderriko udalerriak :
# Mogliano

Mogliano Italiako udalerri bat da. Maceratako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. 4.337 biztanle ditu, 29,26 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Moglianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fermo Loro Piceno Petriolo Corridonia Francavilla d'Ete Massa Fermana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83064
* Multimedia: Mogliano / Q83064
# Mogneneins

Mogneneins Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q843576
* Multimedia: Mogneneins / Q843576
# Moglia

Moglia Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 5.374 biztanle ditu, 31,85 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Mogliak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gonzaga Pegognaga Quistello Rolo Concordia sulla Secchia Reggiolo San Benedetto Po Novi di Modena

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42894
* Multimedia: Moglia / Q42894
# Mogod poni

Mogod ponia, (arabieraz: العربية‎), edo Tunisiako ponia, Tunisiako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Arraza bereziki Tunisiako ipar aldeko gune menditsuetan hedaturik dago.

## Jatorria

Mogod poniaren jatorria ez dago ondo zehazturik eta iritzi ezberdinak daude haren inguruan. Guzti hau argitzeko ikerketa bat martxan dago. Hipotesis baten arabera, Mogod ponia berberiar zaldiaren mota edo aldaera bat litzateke. Beste batzuek arabiar zaldia zein arabiar-berberiar zaldia jartzen dute poni honen jatorrian. Beste hipotesis batek zera dio: poni hauek bertako eta antzinako arraza baten ondorengoak direla. Zaldi hauen jabeak, inbasio ezberdinetatik ihesi, mendietan babesttu ziren haien aberekin eta Mogod arraza bertan garatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Ahmed Chabchoub, Ziad Mbarki, Feten Lasfar, Faouzi Landolsi, Imed Turki et Lahoussine Ouragh, « Polymorphisme protéique sanguin chez le poney de Mogod de Tunisie », Revue d'élevage et de médecine vétérinaire des pays tropicaux, n°59 (1-4), 2006, pp. 91-95
* ↑ http://www.theequinest.com/breeds/mogod-pony/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3396193
# Munduko Arraun Txapelketa

Munduko Arraun Txapelketa arraunketaren nazioarteko lehiaketa nagusia da. 1962tik antolatzen du Arraun Elkarteen Nazioarteko Federazioak. Gaur egun, urtero egiten da.
Emakumeak 1974an hasi ziren parte hartzen. Ontzi arinen lehiaketak 1974an sartu ziren lehen aldiz programan gizonezkoentzat eta 1985ean emakumezkoentzat.

## Ikus, gainera

* Arrauna Olinpiar Jokoetan
* Europako Arraun Txapelketa

## Kanpo estekak

* FISAren ataria ((Ingelesez)).
* Emaitza ofizialak ((Ingelesez)).
* Datuak: Q1413606
* Multimedia: World Rowing Championships / Q1413606
# Munduaren sorrera (mitoa)

Munduaren sorrera munduaren agerpena azaltzeko historia mitikoak eta erlijiosoak dira. Mito hauek unibertsoa, Lurra, bizitza eta lehen gizakia nola agertu ziren kontatzen dute. Normalean, lehen gizakiaren agerpena jainko baten edo batzuen borondateaz gertatu zen. Erlijio eta kultura bakoitzak bere kondaira propioa du. Kultura batzuetan kronologikoki une hori markatzen saiatu dira. Sorkuntza mitoek berebiziko garrantzia dute mundua baloratzeko, gizakiak unibertsoan orientatzeko eta bizitzako eta kulturako oinarrizko ereduak izateko.

## Munduaren sorrera Biblian

Unibertsoaren, munduaren eta gizakiaren sorrera kontatzen da 7 egunetan zehar, argia, gaua eta eguna lehenengo egunean, goiko eta beheko urak, itsasoa eta lehorra bigarrenean, landareak eta zuhaitzak hirugarrenean, argizagiak laugarrenean, itsasoko animaliak eta hegaztiak bosgarren egunean, animaliak eta gizona (adam hebreeraz) eta emakumea azkenik seigarren egunean. Nabarmena da hebreerazko tohu wabohu edo hasierako kaos horretatik unibertsoa eta mundua bereizketaz (ura eta lehorra, esaterako) sortzen dela: beraz, sorrera ordenarako lana ere badela baiezta daiteke. Dena den, Bibliako beste zenbait liburutan Jainkoak unibertsoa ezerezetik sortu zuela baieztatzen da (2 Makabearrak 7,28). Zazpigarren egunean bere lana amaitutzat eman eta sakratu izendatzen du Jainkoak. Bere lanaren gailurra gizakia izanik, gizakia leku berezian jartzen dela geratzen da agerian, beste animaliak menderatuz. Nabarmentzekoa da ilargia eta eguzkia ez direla espreski aipatzen, orduan jainkotzat hartzen ziren izenak zirelako, Jainko bakarraren ideia nagusituz horrela. Kontakizun osoan zehar, nabaria da erritmoa: «Jainkoak esan zuen» 10 aldiz agertzen da, «Eta hala izan zen» eta «Eta Jainkoak ona zela ikusi zuen» esaldiak 7 aldiz agertzen dira. Perfekzioa islatzen duen 7 zenbakia behin eta berriz agertzen da kontakizunean. Testu hau K. a. VI. mendean osatu zela uste da, Babiloniako herbestean eta apaizen eskutik (P iturria). Babiloniako mitoen arrastoa nabarmena da, hasierako itsaso edo ur-nahasketa aipatzen duen Enuma Elish izenekoa esaterako.

## Erreferentziak

* ↑ Womack, Mari (2005). Symbols and Meaning: A Concise Introduction. AltaMira Press. ISBN 978-0-7591-0322-1.
* ↑ Argizagiak laugarren egunean sortzen badira ere.

## Ikus, gainera

* Biziaren jatorria
* Elohim
* Enuma Elish
* Eguzki sistemaren sorrera eta garapena
* RNA mundua
* HAPzko munduaren hipotesia
* Hasiera (Biblia)
* Panspermia
* Big Bang

## Kanpo estekak

* Datuak: Q215304
* Multimedia: Creation / Q215304
# Munduari bira eman zion ontzia

"Munduari bira eman zion ontzia" ipuin ilustratua da, Joseba Sarrionandiak 2022an Pamiela-rekin argitaratu zuen Kubako Ares marrazkilari ospetsuaren ilustrazioekin. Liburuak jarrera kritikoz begiratzen dio Juan Sebastian Elkanoren bidaiaren kontakizunari, eta mundu globalizatuko botere harremanen inguruko hausnarketa proposatzen du. 'Ontzia' euskal hitzaren esanahi bikoitzarekin jolastuz (itsasontzia zein edukiontzia izan daiteke), liburua oroimenerako eta izpiritu kritikorako edukiontzia ere bada. Getariako itsasgizonak egindako bidaiaren saiakera da honakoa, «bainaz» betea, kontatu zaigun errelatoari interpelazioa.
2023an katalanez (Una volta al món), gaztelaniaz (Una vuelta al mundo) eta galizierazko (Unha volta ao mondo) bertsioak argitaratu zituzten Kalandraka argitaletxearekin.

## Narrazioaren haria

Amona historia irakaslea izan arren, neskatoari ipuin umekoiak kontatzen dizkio beti, Neskatoak benetako istorio bat kontatzeko eskatzen dionean amonak XVI. mendean munduari emandako lehenengo bira esplikatzen dio, Magallaesen eta Elkanoren itsasaldi entzutetsua. Tarteka neskatoak galdera zailak egingo ditu, eta horrela antzinako itsas bidaia izan zitekeena, beste hainbat historiarekin tartekatuko da eta horrela bizi garen planeta arraro honi buruzko gogoeta-elkarrizketa bihurtuko da, umore puntu batekin ere bai.
Esate baterako, tartekatutako historien artean hauek daude: Jemmy Button (Santi Botoi) Patagoniako yagan aborigena, Patagoniako patagoi aborigen handiak, Magallaesen esklabo gaztea (Enriquillo), itsasontzietako broma, Lapulapu eta Rajah Humaboben erregeak, truke ekonomiko desorekatua, arrazismoa, Australiako aborigenak eta lurraren propietaterako Terra nullius lege kristau lapurra, "ontziak" harrikoan garbitzeko garrantzia, globalizazioa, kolonialismoa, auzoaren eta herriaren garrantzia.
* Jemmy Button (Santi Botoi)
* Fitz-Roy-k jasotako hiru mutikoak.
* Hego-Patagoniako herriak.
* Yagan familia bat kanoa barruan

## Erreferentziak

* ↑ Sarrionandia, Joseba. (2022). Munduari bira eman zion ontzia. Pamiela ISBN 978-84-9172-283-0. PMC 1319830846. (Noiz kontsultatua: 2022-09-05).
* ↑ «Joseba Sarrionandiak eta Ares marrazkilariak 'Munduari bira eman zion ontzia' ipuina kaleratu dute» EITB 2022-05-24 (Noiz kontsultatua: 2022-08-03).
* ↑ Zubiaurre, Juan Mari. (2022-05-26). «Joseba Sarrionandiak 'Munduari bira eman zion ontzia' liburua aurkeztu du» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2022-08-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) GarroIrastorza, Uxue. (2022-05-22). «Sarrionandia y 'Ares' exploran el viaje de Elkano alrededor del mundo» Deia (Noiz kontsultatua: 2022-08-04).
* ↑ Larretxea, Oihane. (2022-05-24). «‘Munduari bira eman zion ontzia’, Elkanoren bidaiaz saiakera ilustratua idatzi du Sarrionandiak» naiz: (Noiz kontsultatua: 2022-08-04).
* ↑ Berria. «Sarrionandiak 'Unha Volta ao mundo' aurkeztuko du gaur, Galizian» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ Onaindia, Markel. (2023-02-21). «Habanara itzuli da Joseba Sarrionandia» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-02-27).

## Ikus, gainera

* Joseba Sarrionandia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113407869
# Munduko Aliantza Baptista

Munduko Aliantza Baptista (ingelesez: Baptist World Alliance) nazioarteko kristau-sinesbide ebanjeliko baptista da. 1905ean Londresen sortua, egun 47 milioi kide baino gehiago ditu. Hauek dira erakundearen helburuak:
* Munduko baptistak batzea
* Jende behartsuari erantzutea
* Giza eskubideak defendatzea
* Misioa eta ebanjelismoa sustatzea

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2018]
* ↑ (Gaztelaniaz) Baptist World Alliance. Misión y Visión. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1929251
* Multimedia: Baptist World Alliance / Q1929251
# Munduko Atletismo Txapelketa

Munduko Atletismo Txapelketa nazioartean egiten den atletismo lehiaketa nagusia da. Nazioarteko Atletismo Federazioak (IAAF) 1983tik aurrera antolatzen du. Hasieran lau urtero egiten bazituzten lehiaketak, hirugarren ediziotik aurrera, hau da 1991tik, bi urtero egiten dituzte.
1976 eta 1980 urteetan izan ziren ofizialak ez diren bi ekitaldi.

## Edizioak

| Zbk. | Urtea | Egoitza | Estadioa | Atletak | Federazioak | Dominetan nagusi |
| | 1976 | Malmö | Malmö Stadion | 42 | 20 | Sobietar Batasuna |
| | 1980 | Sittard | De Baandert | 42 | 21 | Ekialdeko Alemania |
| I | 1983 | Helsinki | Helsingin Olympiastadion | 1.333 | 153 | Ekialdeko Alemania |
| II | 1987 | Erroma | Stadio Olimpico | 1.419 | 156 | Ekialdeko Alemania |
| III | 1991 | Tokio | Tokioko Estadio Olinpikoa | 1.491 | 162 | AEB |
| IV | 1993 | Stuttgart | Gottlieb-Daimler-Stadion | 1.630 | 187 | AEB |
| V | 1995 | Göteborg | Ullevi | 1.755 | 190 | AEB |
| VI | 1997 | Atenas | Olympic Spyros Louis | 1.785 | 197 | AEB |
| VII | 1999 | Sevilla | Estadio de la Cartuja | 1.750 | 200 | AEB |
| VIII | 2001 | Edmonton | Commonwealth Stadium | 1.677 | 189 | Errusia |
| IX | 2003 | Paris | Stade de France | 1.679 | 198 | AEB |
| X | 2005 | Helsinki | Helsingin Olympiastadion | 1.688 | 191 | AEB |
| XI | 2007 | Osaka | Nagai Stadium | 1.800 | 197 | AEB |
| XII | 2009 | Berlin | Olympiastadion | 1.895 | 200 | AEB |
| XIII | 2011 | Daegu | Daegu estadioa | 1.742 | 199 | AEB |
| XIV | 2013 | Mosku | Luzhniki Estadioa | 1.784 | 203 | AEB |
| XV | 2015 | Beijing | Beijingo Nazio Estadioa | 1.761 | 205 | Kenya |
| XVI | 2017 | Londres | Londresko Olinpiar Estadioa | 1.857 | 199 | AEB |
| XVII | 2019 | Doha | Khalifa International Stadium | 1.775 | 206 | AEB |
| XVIII | 2022 | Eugene | Hayward Field | 1.705 | 180 | AEB |
| XIX | 2023 | Budapest | Nazio Atletismo Zentroa | 2.187 | 202 | AEB |
| XX | 2025 | Tokio | Estadio Nazionala | | | |

## Dominak estatuka (datu historikoak)

Hona hemen datuak Dohan 2019an egindakoa kontuan hartuta:
* ($^1$) – 2017ko eta 2019ko txapelketetan baimendutako errusiar atleten taldea. Bere emaitzak ez dira domina taula ofizialetan azaltzen.

## Ikus, gainera

* Atletismo
* Pista Estaliko Munduko Atletismo Txapelketa

## Kanpo estekak

* Nazioarteko Atletismo Federazioaren webgunea
* Datuak: Q182653
* Multimedia: World Championships in Athletics / Q182653