# Grenoble

Grenoble Frantziako hego-ekialdeko barrualdeko hiria da, Isère departamenduko hiriburua. 2005ean 155.100 biztanle zituen. Isère eta Drac ibaien elkargunean kokatzen da, eta mendiz inguratua dago. Turismoak garrantzi handia du, batez ere neguan.
Monumentu aipagarriak dira: katedrala (XII. mendea), S. André eliza (XIII. mendea) eta unibertsitatea (1339an sortua). Ekonomiaren alorrean, nekazaritza-azoka garrantzitsua eta metal-industria du, baita eraikuntza mekaniko eta elektrikoak, kimika, jakiak eta ehunak ere. Ikerketa nukleareko laborategiak ere baditu.

## Historia

Alobrogoen hiria zen (Cularo), baina IV. mendean Graziano enperadorearen izena hartu zuen (Gratianopolis). IX.-XI. mendeetan Burgundia-Proventzako erresumako hiria izan zen. XIII. mendean elkartu zitzaion Frantziari. Bertan egin ziren 1968ko Neguko Olinpiar Jokoak.

## Klima

Datu klimatikoak (Grenoble-St Geoirs (1981–2010)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 17.3 | 20.7 | 25.3 | 28.0 | 31.3 | 37.0 | 38.3 | 39.5 | 33.6 | 28.1 | 24.8 | 19.5 | 39.5 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 5.9 | 7.8 | 12.0 | 15.3 | 19.9 | 23.8 | 26.9 | 26.4 | 21.8 | 16.9 | 10.2 | 6.4 | 16.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -1.2 | -0.4 | 2.0 | 4.4 | 8.9 | 12.0 | 14.2 | 14.0 | 10.9 | 7.8 | 2.7 | -0.1 | 6.3 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -27.1 | -19.4 | -18.2 | -7.9 | -2.3 | 2.1 | 4.8 | 3.8 | -1.2 | -5.3 | -10.9 | -20.2 | -27.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 61.3 | 51.6 | 66.3 | 83.0 | 104.1 | 75.2 | 59.3 | 67.2 | 105.7 | 105.8 | 87.7 | 67.1 | 934.3 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 9.4 | 8.0 | 9.4 | 9.7 | 11.0 | 8.5 | 6.2 | 7.4 | 7.7 | 10.1 | 9.6 | 9.5 | 106.4 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 7.7 | 6.0 | 4.5 | 2.1 | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 2.6 | 4.9 | 28.0 |
| Eguzki orduak | 95.0 | 111.7 | 169.8 | 183.0 | 219.2 | 255.4 | 289.8 | 255.5 | 193.1 | 137.5 | 84.5 | 71.6 | 2065.9 |
| Hezetasuna (%) | 83 | 80 | 76 | 73 | 75 | 74 | 70 | 72 | 79 | 83 | 84 | 84 | 77.8 |
| Iturria (1): Météo France ||||||||||||||
| Iturria (2): Infoclimat.fr (hezetasuna eta elurra 1961–1990) ||||||||||||||

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 20 019 | 20 654 | 22 129 | 23 602 | 24 888 | 28 969 | 30 824 | 27 963 | 31 340 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 32 799 | 34 726 | 40 489 | 42 660 | 45 426 | 51 371 | 52 484 | 60 439 | 64 002 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 68 615 | 73 022 | 77 438 | 77 409 | 85 621 | 90 748 | 95 806 | 102 161 | 116 440 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 156 707 | 161 616 | 166 037 | 156 637 | 150 758 | 153 317 | - | - | - |

## Herritar ezagunak

* A. E. Condillac
* H. Fantin-Latour
* E. E. Mounier
* Stendhal

## Hezkuntza

* Grenoble École de Management
* Université Grenoble-Alpes

## Herri eta hiri senidetuak

Grenoblek honako herri senidetuak ditu:
| Catania, Italia, 1961 Innsbruck, Austria, 1963 Essen, Alemania, 1976 Halle, Alemania, 1976 Chişinău, Moldavia, 1977 Oxford, Ingalaterra, 1977 Rehovot, Israel, 1977 | Phoenix, Estatu Batuak, 1990 Pécs, Hungaria, 1992 Betleem, Palestina, 1995 Kaunas, Lituania, 1997 Sfax, Tunisia, 1998 Konstantina, Aljeria, 1999 Corato, Italia, 2002 |

## Ikus, gainera

* Frantziako hiri nagusien zerrenda
* Grenobleko Museoa

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Météo France. Données climatiques de la station de Grenoble. .
* ↑ Météo France. Climat Rhône-Alpes. .
* ↑ Infoclimat. Normes et records 1961-1990: Grenoble-St Geoirs (38) - altitude 384m. .
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Jérôme Steffenino, Marguerite Masson. Ville de Grenoble – Coopérations et villes jumelles. Grenoble.fr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1289
* Multimedia: Grenoble / Q1289