OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anzû

Anzû, $^d$Zû edo Imdugud (sumerreraz: 𒀭𒅎𒂂, $^d$im.dugud$^{mušen}$) Mesopotamiako munstroa izan zen, hego haizea eta ekaitz-hodeiak pertsonifikatzen zituena.
Apsu eta Lur zabaleko ur garbietatik sortua izan zen, edo Sirisen seme gisa. Siris jainkosa bere ama bezala, antzinako Mesopotamiako mitologian, ura eta sua arnasten zuen txori-gizon bat bezala irudikatzen zuten, noizbehinka grifo (lehoi gorputza eta arrano edo beste hegazti baten burua) bezala ere irudikatzen zuten arren.
Anzû Txoriaren mitoan, honen deskuidu batean, botere gorena Enlili ematen dioten patuen oholtxoak lapurtu zituela eta gero mendian ezkutatu zituela kontatzen da.
| « | [..] etengabe begiratzen zion Enlil jainkoen aitari, Zeru-Lurraren lotuneko jainkoari... etengabe begiratzen zion bere zeruko Patuen Oholtxoari. Hartuko dut Patuen Oholtxo jainkotiarra, jainkoen nahiak gobernatuko ditut, nire tronua ezarriko dut, Zeruko Dekretuen nagusia izanen naiz: Igigi guztiak zuzenduko ditut! | » |
Jainkoak batzar batean bildu ziren eta Ninurta berarekin borrokatzea erabaki zuten. Garaitua, Imdugud erbesteratu eta gurtza jasotzen zuen hiria, Ur, suntsitu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Penglase, Charles. (2003-10-4). Greek Myths and Mesopotamia: Parallels and Influence in the Homeric Hymns and Hesiod. Taylor & Francis ISBN 978-0-203-44391-0..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q614747
* Multimedia: Anzu / Q614747
# Anáhuac (udalerria)

Anáhuac Mexikoko udalerri bat da. Nuevo León estatuan kokatua dago. 2010ean 18.480 biztanle zituen 4.572,87 km²ko azaleran. Herriburua [[Anáhuac (Anáhuac)|Anáhuac]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q765491
* Multimedia: Anáhuac Municipality / Q765491
# Anápolis

Anápolis Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. 398.817 biztanle ditu 933,156 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Goiás

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223422
* Multimedia: Anápolis / Q223422
# Anzoategui (La Pampa)

Anzoategui Argentinako La Pampa probintziako udalerri bat da, Caleu Caleu departamenduan dagoen Panpako hego-ekialdean. La Adela udalerriaren barruan dago.

## Kokapena

Ruta Nacional 22-n dago, La Adelatik 23 km ekialdera eta 148 km mendebaldera Bahía Blancatik. General Roca Trenbidearen bideetan dago.

## Biztanleria

68 biztanle (2010) ditu, eta horrek %750eko igoera handia suposatzen du aurreko erroldako 8 biztalekiko (2001). Despopulazio horren kausa bat izan zen 1993an General Roca Trenbideak jasandako bidaiari-zerbitzuak bertan behera utzi izana, herri honetan geldialdia egiten baitzuen, Bahía Blanca eta Zapala arteko ibilbidean.

## Kanpo estekak

* Koordenatu geografikoak eta irudiak NASA, Google
* Datuak: Q2882630
# Arbignieu

Arbignieu Ain departamenduko udalerria zen, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2016ko urtarrilaren 1ean Arboys en Bugey udalerri berria osatu zuen, Saint-Boisekin elkartuta.

## Erreferentziak

* ↑ «Wayback Machine» web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2024-02-15).

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q204156
* Multimedia: Arbignieu / Q204156
# Arbi-gara

Arbi-gara barazki gisa erabiltzen den sustrai eta hosto jangarridun landarea da. Arbi biribilaren barietate hau Arrasate, Asturias, Galizia eta iparraldeko Portugalgo sukaldaritzan (grelo) eta Italiako sukaldaritzan (friarielli, broccoletti edo cime di rapa) ohikoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Wang X, Wang H, Wang J, etal. (2011ko urria). «The genome of the mesopolyploid crop species Brassica rapa» Nature Genetics 43 (10): 1035–9. doi:10.1038/ng.919. PMID 21873998..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q702282
* Multimedia: Brassica rapa subsp. sylvestris / Q702282
# Arbideko geralekua

Arbide Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Arrankudiaga udalerrian kokatuta dagoena.
Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen.

## Egoera

Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Castejon — Bilbo: 232,100 kilometro-puntua

## Sarbideak

* Errotalde auzoa, 1

### Irisgarritasuna

Irisgarritasuna :
| Lekua | Sarbidea |
| Geltokia | Errotalde auzoa, 1 |
| Nasak | 1. trenbidea |
| Nasak | 2. trenbidea |
| Trenak | 1. trenbidea |
| Trenak | 2. trenbidea |

## Historia

Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.
Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geralekua

Geralekuak bi alboko nasa ditu, eta nasen arteko aldaketa trenbide gaineko pasonibela gurutzatuz egiten da.

## Zerbitzuak

| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| C-3 | Bilbo Abando | Miribilla • la Peña • Ollargan • Bidebieta–Basauri • Abaroa–San Migel • Basauri • Arrigorriaga • Ugao-Miraballes • Bakiola • Arrankudiaga • Arbide • Arakaldo • Areta • Laudio • Santa Kurutz–Laudio • Luiaondo • Salbio • Amurrio–Iparralde • Amurrio • Iñarratxu | Urduña |

## Erreferentziak

* ↑ EuroFerroviarios. «Arbide (geralekua)» euroferroviarios.net (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).
* ↑ «Zaragozatik Iruñera eta Altsasura» web.archive.org 2011-01-15 (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
* ↑ Herri Lanen Memoria 1884
* ↑ Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideak

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
* Datuak: Q5845701
iea  Bilboko Renfe Aldiriak :
| | Arrankudiaga | Arbide | Arakaldo | |
| Bilbo–Abando | | | | Castejon |
# Arbi

Arbia (Brassica rapa var. rapa) barazki gisa erabiltzen den sustrai eta hosto jangarridun landarea da. Euskal Herrian normalean sustraia erabiltzen da, aldaera samurragoetan giza kontsumorako eta aldaera handiagoetan abereen bazka gisa.

## Deskribapena

Arbi motarik arruntena azal zuriduna da. Aldaera horrek lurraren gainetik eduki ohi du goiko 1-6 cm, eta atal horretan kolore purpura, gorri edo berdexka izan dezake. Goiko atal hori zurtoinaren ehunetik abiatuta garatzen da, baina sustraiarekin bateratzen da. Barruko mamia zuria da.
Sustraiak forma konikoa du, baina borobila ere izan daiteke, 5-20 cm diametrokoa, eta ez dauka bigarren mailako sustrairik. Sustraiaren beheko aldea mehea eta luzanga da, luzeran 10 cm edo gehiago eduki ditzake.

## Laborantza

Martxotik urrira erein daiteke, baina kontuan izan behar da ez duela bero handia eta lehorteak ongi jasaten; beraz, udarako nahi badugu, hobe da toki freskoetan eta itzalpean egitea.
Errefauaren eta azen antzeko laborantza behar du arbiak. Besagainka edo lerroka ereiten da, eta jaio ondoren, aleek 3-6 cm dituztenean, bakandu egiten dira ale ahulenak kenduz eta 10-15 cm inguru utziz aleen artean. Uzta bi hilabetera jasotzen da.
Ureztatze erregularra eta sarria behar du.
Arbiak ongi konbinatzen du tomate eta urazekin, beraz besagainka erein dezakegu haien artean, eta uzta bilduz eta tokia utziz joan arbiak tamaina egokira iristen diren heinean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3916957
* Multimedia: Brassica rapa subsp. rapa / Q3916957
# Arbide dorreak

Arbide dorreak Gipuzkoako Donostia hiriburuan dauden itxura berdineko bi eraikin gira.

## Kokalekua

Miramon auzoan daude, hain zuzen ere, Miramongo Parke Teknologikoaren hegoaldeko muturrean, Mikeletegi pasealekuaren 67-69. zenbakietan.
* Dorreetako bat.
* Dorreetako bat.
* Gargolak.
* Atea.

## Historia

1904ean eraiki ziren, baina garai hartan Erdialdean zeuden, Foruen pasealekua, San Martzial kalea eta Etxaide kalearen elkargunean.
1972-1975 artean kokalekuz aldatuak izan ziren. Gipuzkoako Aurrezki Kutxa Munizipalak erosi eta gaur egungo kokalekuan berrezarri ziren. Horretarako bere harri guztiak (6.300 inguru) kontu handiz banan-bana lekualdatu ziren. Jada kokaleku berrian zela, 1979an berrireki ziren.
Aranzadi Elkarteak lehenbizi erabili zituen, mikologiako erakusketa bat burutzean. Gaur egun Kutxaren jabetzakoak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Arbide dorreak, 40 urte zutik Miramonen. 2013ko apirilaren 9a. Diariovasco.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28025309
* Multimedia: Torres de Arbide / Q28025309
# Arbigny

Arbigny Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208570
* Multimedia: Arbigny / Q208570
# Alfred Binet

Alfred Binet (Niza, 1857ko uztailaren 8a - Paris, 1911ko urriaren 18a) frantses psikologo eta pedagogoa izan zen, ezaguna psikometria arloan egin zituen ekarpenengatik, hain zuzen ikasketa-oztopoak dituzten haurrak hautemateko test bat garatzegatik. Izan ere, 1904 urtean frantses gobernuak haur horiek bereizteko tresna bat diseinatzea esaktu zion; horretarako Théodore Simon sendagilearekin elkartu eta Binet-Simon eskala psikometrikoa asmatu zuten, egungo adimen-testen aurrekaria dena eta haur baten errendimendu akademikoa bere adinari dagokion errendimendu estandarrarekin alderatzen ahalbidetzen duena. Binetek adimen urriko haurren bereizketa gaitzesten bazuen ere, Binet-Simon eskala bazterkeria eta arrazismoa bultzatzeko erabili zen, bereziki Estatu Batuetan, Lewis Terman psikologoaren eskutik besteak beste.
* Datuak: Q207478
* Multimedia: Alfred Binet / Q207478
# Alfred (New York)

Alfred New York estatuko herri bat da. Allegany konderrian kokatua dago. 2010ean 4.174 biztanle zituen, 3,08 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Allegany konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4722174
* Multimedia: Alfred, New York / Q4722174
# Alfred Brendel

Alfred Brendel (Wiesenberg, Moravia, 1931ko urtarrilaren 5a) austriar piano-jotzailea da. Edwin Fischerren ikasle izan zen, eta 1949an Busoni saria irabazi zuen. 1960an Vienako orkestra filarmonikoarekin Salzburgoko jaialdian kontzertu ahaztezin bat eman ondoren, Brendelen karrerak izugarrizko goraldia izan zuen, bakarlari gisa batez ere. Brendel oso perfekzionista da, eta jendaurreko agerraldiak asko neurtu izan ditu. Bere errepertorioa Mozartekin hasi eta Schönbergeraino iristen da. Hala ere, musikagile gustukoenak Schubert, Beethoven eta Liszt ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q84148
* Multimedia: Alfred Brendel / Q84148
# Alfred-François Fleury-Hottot

Alfred-François Fleury-Hottot (Saint-Germain-en-Laye, 1831ko urriaren 28a - 1889ko abuztuaren 10a), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Digne-les-Bainsko (1885–1887) Baionako (1887–1889) apezpikua izan zen.
# Alfred Bohrmann

Alfred Bohrmann (1904ko otsailak 28-2000ko urtarrilak 4) astronomo alemaniar bat izan zen.
Bere filosofia doktoretzako hitzaldia 1927an eman zuen Landessternwarte Heidelberg-Königstuhlen, Heidelberg-Königstuhl Estatu Behatokian, Heidelbergeko Unibertsitatearen zati dena.
Denbora honetan, Heidelbergeko behatokia asteroideak aurkitzeko gunea izan zen, Max Wolfek, Karl Wilhelm Reinmuthek eta beste zenbaitzuk bertan lan egiten zutelarik, eta behatoki honetan eman zuen denboran zenbait asteroide aurkitu zituen.
Bohrmannek behatoki honetan 1924 eta 1958 artean lan egin zuen. Behatokia, hierarkian bere gainetik zegoen batekin izandako lehia baten ondorioz utzi zuen. 1635 Bohrmann asteroideak bere omenez jasotzen du izena.
Aurkitutako asteroideak: 9 :
| 1455 Mitchella | 1937ko ekainak 5 |
| 1470 Carla | 1938ko irailak 17 |
| 1531 Hartmut | 1938ko irailak 17 |
| 1733 Silke | 1938ko otsailak 19 |
| 1998 Titius | 1938ko otsailak 24 |
| 2016 Heinemann | 1938ko irailak 18 |
| 2226 Cunitza | 1936ko abuztuak 26 |
| 2350 von Lüde | 1938ko otsailak 6 |
| 2665 Schrutka | 1938ko otsailak 24 |
# Alfred Bosch

Alfred Bosch Pascual (Bartzelona, Katalunia, 1961eko apirilaren 17a) unibertsitate irakaslea, idazlea, saiakeragilea eta politikaria da. Gaur egungo katalanezko literaturako idazle arrakastatsu eta sarituenetakoa.
Eleberri ugari argitaratu ditu, tartean kontakizun bildumaren bat ere bai. Bere narrazioak zehaztasun historiko handi, ikuspegi bidaiari eta pertsonaien ikuspegi psikologikoaz osatuak egon ohi dira Bere idazleak asko gaztelania eta beste hizkuntza batzuetara ere itzuliak izan dira.
Saiakeragile gisa, nagusiki afrikar errealitatearen inguruan aritu izan da, baina Europa eta kataluniar gizarteari buruzko eztabaidan ere sakondu izan du. Hedabideetan solaskide edota iritziemale modura ere maiz parte hartu izan du. Pompeu Fabra Unibertsitatea eta Chicagoko Unibertsitateko irakasle ere izana da.
2011ko azaroaren 20ko 2011ko Espainiako hauteskunde orokorretan diputatu hautatu zuten, kataluniar independentismoak eratutako koalizioa (Esquerra Republicana de Catalunya, Reagrupament eta Catalunya Sí) ordezkatuz. Aurretik ERCko kidea ere izana zen, nahiz eta Barcelona Decideix ("Bartzelonak erabakitzen du") plataformako bozeramailea izateko kidetza hori laga beharra izan zuen. 2010eko apirilaren 10an plataforma honek Bartzelona hirian Kataluniako independentziaren inguruko galdeketa antolatu zuen.

## Idazlanak
### Eleberria

* L'Atles Furtiu, 1998
* Àlia la Sublim, 2000
* L'Avi, 2001
* Trilogía 1714, 2002
* Les Set Aromes del Món, 2004
* Heretaràs la Rambla, 2005
* Inquisitio, 2006

### Narrazioak

* Fulls Impermeables, 1984
* Cronicàlia, 1986
* Herois d'Azània, 1996

### Saiakera

* Nelson Mandela, l'últim home-déu, 1995
* La Via Africana, 1997 (Saiakerazko Joan Fuster saria)
* El Imperio que nunca existió, 2001
* Europa sense embuts, 2002
* Catalans, 2006
* I Ara Què?, 2011

## Sariak

* 1994ko Carles Rahola saria: Nelson Mandela...
* 1995eko Narrazioko Documenta saria: Herois d'Azània
* 1996ko Saiakerako Joan Fuster saria: La Via Africana
* 1997ko Sant Jordi saria: L'Atles Furtiu
* 2000ko Eleberri Historikoaren Nèstor Luján saria: 'L'Avi
* 2004ko Eleberriaren Ramon Llull saria: Les Set Aromes del Món
* 2006ko Eleberriaren Prudenci Bertrana saria: Inquisitio

## Kanpo estekak

* Alfred Bosch-en webgunea
* Alfred Bosch, Katalan Hizkuntzako Idazleen Elkartea.
* Bosch Pascual, Alfred, Katalan Letren Institutoa.
* Datuak: Q3325328
* Multimedia: Alfred Bosch i Pascual / Q3325328
# Alfred-South La Paloma (Texas)

Alfred-South La Paloma Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Jim Wells konderrian kokatuta dago, Texas estatuan. 451 biztanle ditu, 4,5 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Jim Wells konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q973322
# Alfred Andersch

Alfred Hellmuth Andersch (Munich, 1914ko otsailaren 4a - Berzona, Ticino, 1980ko otsailaren 21a) alemaniar idazlea izan zen.
1930ean Alemaniako Alderdi Komunistako gazte buruzagietako bat zen, eta 1933an sei hilabetez bidali zuten Dachauko kontzentrazio-esparrura. Orduan alderdi utzi eta erabat introbertsioko depresio-fasean sartu zen. 1940an errekrutatu zuten, baina 1944ko ekainean Italian desertatu zuen eta gerrako preso gisa sartu zuten Louisianan.
Alemaniara itzulita, literatur aldizkarietan eta irrati editore gisa lan egin zuen.
Gai garaikideen analista izan zen gerraosteko belaunaldientzat. Baztertuak deskribatu zituen eta gizabanakoaren borondate askea zalantzan jarri zuen.
Hans Werner Richterrekin batera, Gruppe 47ko kide nabarmenetako bat izan zen.

## Lanak

* Deutsche Literatur in der Entscheidung; saiakera, 1948
* Die Kirschen der Freiheit; autobiografia, 1952.
* Sansibar oder der letzte Grund eleberria, 1957.
* Geister und Leute. Zehn Geschichten (1958).
* Die Rote; eleberria, 1960.
* Efraim; eleberria, 1967.
* Mein Verschwinden in Providence; ipuinak, 1971.
* Winterspelt; eleberria, 1974. Winterspelt.
* Das Alfred Andersch Lesebuch; 1979
* Der Vater eines Mörders; 1980.
* Arno Schmidt, Der Briefwechsel mit Alfred Andersch; gutunak, 1985
* Fahrerflucht; irratirako lana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60851
* Multimedia: Alfred Andersch / Q60851
# Alfred Cortot

Alfred Cortot (Nyon, Suitza, 1877ko irailaren 26a - Lausana, 1962ko ekainaren 15a) frantziar pianista eta musika-pedagogoa izan zen.
Ospe handiko hirukotea osatu zuen, Jacques Thibaud biolin-jotzailearekin eta Pau Casals biolontxelo-jotzailearekin batera. Parisko École Normal de Musique musika-eskola sortu zuen (1920), eta musika-hezkuntzarako liburu baliotsuak idatzi zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Jean-Pierre Thiollet, 88 notes pour piano solo ("Cortot toujours au plus haut"), Neva Editions, 2015, p.22. ISBN 978 2 3505 5192 0.
* Datuak: Q116057
* Multimedia: Alfred Cortot / Q116057
# Adonis (poeta)

Ali Ahmad Said Esber (arabieraz: علي أحمد سعيد إسبر‎, alî ahmadi sa'îdi asbar edo Ali Ahmad Sa'id; Al Qassabin, Latakia, 1930eko urtarrilaren 1a) Siriako poeta eta itzultzailea da. Poesia arabiar modernoaren berritzaileetakoa izan da. Beiruteko Chir taldearen bultzatzailea izan zen 1950eko eta 1960ko hamarkadetan, eta Mawaqif aldizkariaren sortzailea (1968). Adonisen obrak kutsu metafisikoa du: Mihyar damaskoarraren kantuak (1961), Antzerkia eta ispiluak (1968), Otoitza eta ezpata (1993), Bereziak, poemak (1995).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013-10-7 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q380787
* Multimedia: Adonis (writer) / Q380787
# Adonis urdin

Adonis urdina (Polyommatus bellargus) Lycaenidae familiako tximeleta espezie bat da. Lysandra bellargus izen zientifikoaz ere ezagutzen da. Europa erdialdean eta hegoaldean aurkitzen da eta Asia erdialderaino hedaturik dago, Kaukaso eta Iraneraino gutxienez.

## Habitata

2.000 metrotako altuerara iristen da. Kareharrizko lurzoruetako zelaietan ikusi ohi da, hain gustuko duen Hippocrepis comosa han hazten baita.

## Deskribapena
### Imagoa

Tximeleta txikia da, 17 mm inguruko hegal-zabalera du. Sexu dimorfismo nabarmena du, arra eta emea kolorez erabat desberdinak baitira. Arrak urdin argi kolore biziko hegalak ditu, diztira metaliko urdina dutenak, lerro beltz fin batez eta ertz zuri batez mugaturik daudenak. Emea aldiz marroi kolore ilunekoa da eta atzeko hegaletan laranja koloreko ozelo txikiak ditu. Honek ere ertz zuriak ditu.
Hegalen azpialdean sexu bietako tximeletak oso antzekoak dira. Kolore beix argia dute eta ozelo ugari dituzte.

### Beldarra

Beldarra berde iluna da eta marra horiak ditu alboetan eta bizkarrean. Arantza motz ugari ere baditu. 1'6 cm-ko luzera hartzen du. Lekadunetaz elikatzen da eta inurritegietan babesten da.

## Bizi zikloa

Bi errunaldi izaten ditu urtean, aurrenekoa maiatza eta ekaina artean eta bigarrena ekainetik irailera bitartean. Arrautzetatik beldarra jaiotzen da eta negua lozurroan pasa ondoren udaberrian krisalida eratzen du. Handik jaioko da tximeleta heldua.

## Iruditegia

* Arra.
* Emea.
* Azpialdea.
* Arraren eta emearren kopula.

## Erreferentziak

* ↑ Dennis, Roger L. H.. (2010). A resource-based habitat view for conservation : butterflies in the British landscape. Wiley-Blackwell ISBN 978-1-4443-1525-7. PMC 793104033. (Noiz kontsultatua: 2022-03-12).
* 1 2 «Niña celeste | Animalandia.» animalandia.educa.madrid.org (Noiz kontsultatua: 2022-03-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25699504
* Multimedia: Lysandra bellargus / Q25699504
* Espezieak: Lysandra bellargus
# Adonis pyrenaica

Adonis pyrenaica Ranunculaceae familiako landare-espeziea da, Pirinioetan jatorria duena.
Landare apaingarri moduan hazten dute.

## Erreferentziak

* ↑ A. pyrenaica Europako Ingurumen Agentzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2336972
* Multimedia: Adonis pyrenaica / Q2336972
* Espezieak: Adonis pyrenaica
# Arklow

Arklow (irlanderaz Inbhear Dé) Wicklow konderriko hiri historikoa da, Irlandako Errepublikaren ekialdeko kostaldean kokatzen delarik. IX. mendean bikingoek sortu zuten eta 1789ko Irlandar Altxamenduan zehar gertatutako Arkloweko Guda odoltsuaren kokalekua izan zen.

## Portua

Arklown Irlandako porturik nagusienetakoa dago, eta bertan Irlandako ontzi-jaberik handiena dago, "Arklow Shipping" delako enpresa. Arklow 28 ontziren jabe da, eta beste horrenbeste ontzi maneiatzen ditu.

## Kanpo estekak

* Arkloweko Webgunea
* Arklow hiria Wicklow Konderriko Turismo Webgunean
* Arklow Birtuala Bira
* Datuak: Q673662
* Multimedia: Arklow / Q673662
# Arkoma (Oklahoma)

Arkoma Oklahomako herri bat da. Le Flore konderrian kokatua dago. 2010ean 1.989 biztanle zituen, 9 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Le Flore konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q673693
# Arkitekturaren teoria

Arkitekturaren teoria arkitekturari buruz pentsatzeko, eztabaidatzeko eta idazteko ekintza da. Teoria arkitektonikoa arkitektura-eskola gehienetan irakasten da eta munduko arkitekto nagusiek praktikatzen dute. Arkitekturaren teoriak hartzen dituen forma batzuk hitzaldia edo elkarrizketa, tratatua edo liburua eta paperaren proiektua edo lehiaketarako argudiaketa dira. Arkitekturaren teoria, askotan, didaktikoa da, eta teorialariek hurbil mantentzeko edo eskoletan lan egiteko joera dute. Arkitekturaren teoria antzinatik izan da, nolabait, eta argitalpena arruntago egin zen bezala, arkitekturaren teoriak aberastasun handiagoa lortu zuen. Liburu, aldizkari eta egunkariek XX. mendeko arkitekto eta kritikarien lan ugari argitaratu zituzten aurrekaririk gabe.
Horren ondorioz, estiloak eta mugimenduak ondorengo historiako modu iraunkorrak baino askoz azkarrago eratu eta disolbatu ziren. Espero izatekoa da Interneten erabilerak XXI. mendean arkitekturari buruzko diskurtsoa sustatuko duela.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47537
* Multimedia: Architectural theory / Q47537
# Arkley

Arkley, Erresuma Batuko Londres hiriburuaren iparraldean dagoen auzo eta herri bat da, Barnet barrutian.

## Ikus gainera

* Londresko auzoen zerrenda
* Datuak: Q150201
* Multimedia: Arkley / Q150201
# Arkitrabe

Arkitrabea arkitektura klasikoko taulamenduaren behereneko zatia da. Bere egitura-funtzioa ateburu zein leihoburu bezala funtzionatzea da, estalkiaren pisua zutabeei igortzeko.
Estalki lauko arkitekturan funtsezko elementua da, sistema arkitrabatuko arkitekturari izena ematen diola. Greziar arkitektura klasikoa eta bere aurrekaria, egear arkitektura, egitura arkitrabatuen adibide tipikoak dira, lehenago, eraikin monumental egiptoarrak ere, estalki lau edo ateburudunekin eraiki ziren arren.

## Ikus, gainera

* Taulamendu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183448
* Multimedia: Architraves / Q183448
# Arklow (argipena)

Arklow esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:
* Arklow, Irlandako itsas portu eta hiria.
* Arklow Shipping, izen bereko hirian egoitza duen ontzigintza enpresa.
# Arkoe (Missouri)

Arkoe Missourieko herri bat da. Nodaway konderrian kokatua dago. 2010ean 68 biztanle zituen, 0,35 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Nodaway konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q954840
# Arkona lurmuturra

Arkona lurmuturra (alemanez: Kap Arkona) Alemaniako lurmuturra da, Rügen uhartean dagoena. Bere tontorrean bi itsasargi eraiki zituzten kostaldea kontrolatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4110
* Multimedia: Cape Arkona / Q4110
# Altenkrempe

Altenkrempe Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Ostholstein (barrutia)|Ostholstein]] barrutian. 2014an 1.087 biztanle zituen 36,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q437358
* Multimedia: Altenkrempe / Q437358