OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ventura Barkaiztegi Urbina

    Artikulu hau aitonari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ventura Barkaiztegi».
Ventura Barkaiztegi Urbina (Donostia, 1762 – Madril, 1816) gipuzkoar militar eta geografoa izan zen. Filipinetan itsas armadako komandante nagusia zelarik, uharteetan ikerketa eta mapa hidrografikoak egin zituen.
Ondoren, Mazarredo almiranteak Kubako ekialdeko kostalderako "ezkutuko espedizioaren" ardura eman zion, inguru hartan kartografi lanak egiteko eta baso baliabideak aztertzeko, hain zuzen. "Santa Casilda" pakebotearen aginduan, espedizio hau 1790 eta 1793 bitartean egin zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Sada, Javier Maria. (2002). Historia de la ciudad de San Sebastián a través de sus personajes. Alberdania, 67 or. ISBN 9788495589552..
* ↑ hiru.eus
* ↑ González-Ripoll Navarro, María Dolores. (2000). Bolbora eta izarpean. Txurruka eta Ilustrazioko beste itsasgizon euskaldun batzuk. Donostia: Untzi Museoa, 110-112 or..
* Datuak: Q62705408
# Ventura konderria (Kalifornia)

Ventura konderria (ingelesez: Ventura County) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ventura da. 2010eko zentsuaren arabera 823.318 biztanle zituen, Ventura kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Ventura konderriak 5.719,68 kilometro koadro ditu. Horietatik 945,99 ura dira. Beste 4.773,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 823.318 pertsonetatik 732.435 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 331.567 dira. 13.082 beltzak edo afroamerikarrak. 2.389 amerikar natiboak ziren eta 1.353 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 54.099 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1.371 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 18.589 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q108127
* Multimedia: Ventura County, California / Q108127
# Vermillion udalerria, Appanoose konderria (Iowa)

Vermillion udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Appanoose konderrian. Azken zentsuaren arabera 688 biztanle zituen, 57.1 milia karratu (148 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Vermillion udalerriak 382 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 28.344 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2221391
# Vermillion (Minnesota)

Vermillion Minnesotako hiri bat da. Dakota konderrian kokatua dago. 2010ean 419 biztanle zituen, 2,49 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dakota konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1924324
# Vermillion udalerria, LaSalle konderria (Illinois)

Vermillion udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, LaSalle konderrian. Azken zentsuaren arabera 395 biztanle zituen, 23.09 milia karratu (59.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Vermillion udalerrian 142 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 40.514 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7921618
# Vermillion udalerria, Vermillion konderria (Indiana)

Vermillion udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Vermillion konderrian. Azken zentsuaren arabera 856 biztanle zituen, 50.98 milia karratu (132.0 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Vermillion udalerriak 264 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 29.845 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7921637
# Vermisphinctes

Vermisphinctes ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren., hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268837
# Vermillion konderria (Indiana)

Vermillion konderria (ingelesez: Vermillion County) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Newport da. 2010eko zentsuaren arabera 16.212 biztanle zituen, Vermillion kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Vermillion konderriak 673,22 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,9 ura dira. Beste 665,31 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,08 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 16.212 pertsonetatik 15.992 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 130 dira. 21 beltzak edo afroamerikarrak. 29 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 126 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q502933
* Multimedia: Vermillion County, Indiana / Q502933
# Vermillion udalerria, Ashland konderria (Ohio)

Vermillion udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Ashland konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.558 biztanle zituen, 96.4 milia karratu (250 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Vermillion udalerriak 1145 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.977 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q921848
* Multimedia: Vermillion Township, Ashland County, Ohio / Q921848
# Waakirchen

Waakirchen Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Miesbach (barrutia)|Miesbach]] barrutian. 2014an 5.571 biztanle zituen 42,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q517431
* Multimedia: Waakirchen / Q517431
# Waabs

Waabs Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Rendsburg-Eckernförde (barrutia)|Rendsburg-Eckernförde]] barrutian. 2014an 1.403 biztanle zituen 33,27 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q180480
* Multimedia: Waabs / Q180480
# Waake

Waake Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [] barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q542392
* Multimedia: Waake / Q542392
# Waalwijk

Waalwijk (entzun) Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 45.756 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ipar Brabante

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q745038
* Multimedia: Waalwijk / Q745038
# Waarschoot

Waarschoot (nederlanderazko ahoskera: ˈʋaːrsxoːt) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 7.980 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q911983
* Multimedia: Waarschoot / Q911983
# Waasmunster

Waasmunster (nederlanderazko ahoskera: ˌʋaːsˈmʏnstər) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 10.558 biztanle zituen.
Roosenberg Abadia, XIII. mendekoa, udalerri honetan dago.

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q587906
* Multimedia: Waasmunster / Q587906
# Waal

Waal Herbehereetako ibaia da. Berez, ibai bat baino Rhinen adarra da. Hau Pannerden inguruan bitan zatitzen da: iparraldeko adarra edo Pannerdengo ubidea eta hegoaldekoa edo Waal.

## Erreferentziak

* ↑ (Nederlanderaz) ter Laan, K.; et al.. (1942). Van Goor's aardrijkskundig woordenboek van Nederland. Haga: Van Goor Zonen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q216171
* Multimedia: Waal / Q216171
# Waal (Bavaria)

Waal Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Ostallgäu (barrutia)|Ostallgäu]] barrutian. 2014an 2.239 biztanle zituen 27,94 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q566569
* Multimedia: Waal (Allgäu) / Q566569
# Waalre

Waalre (entzun) Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 16.538 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ipar Brabante

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q9877
* Multimedia: Waalre / Q9877
# Villanueva de Bogas

Villanueva de Bogas Toledoko udalerria da, La Mancha eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 780 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Toledoko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q601849
* Multimedia: Villanueva de Bogas / Q601849
# Villanueva de Córdoba

Villanueva de Córdoba Kordobako probintziako udalerria da Los Pedroches eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 9.663 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Kordobako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q879493
* Multimedia: Villanueva de Córdoba / Q879493
# Villanueva de Azoague

Villanueva de Azoague Zamorako probintziako udalerria da, Benavente y Los Valles eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 320 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1775549
* Multimedia: Villanueva de Azoague / Q1775549
# Villanueva de Cameros

Villanueva de Cameros Errioxako udalerria da, 2005ean 106 biztanle zituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1646911
* Multimedia: Villanueva de Cameros / Q1646911
# Villanueva de Campeán

Villanueva de Campeán Espainiako Zamorako probintziako udalerria da, Tierra del Vino eskualdean dagoena. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 146 biztanle zituen.

## Historia

Herri honen historia hasi zen Sotoren komentua eraiki eta urte batzuk geroago, 1406 urtean hain zuzen ere. Komentua hiriaren hegoaldean eraiki zen. Adituek oraindik ez dakite noiz joan ziren bertara lehen biztanleak, baina badakite 1595 urtean 21 biztanle bizi izan zirela. Biztanle hauek jadanik desagertutako San Pedro de Campeán herritik etorritakoak ziren. Herriaren izena, Campeaneko ibaitxoari esker jarrita dauka. Ibaitxo hau Duero ibaiaren ibaiadarra da.

## Ondarea

* Ama Birjina Sotoren komentu frantziskotarra: Ondasun Kulturala izendatua, une honetan egoera larrian dago, gainera bere propietatea esku pribatuetan zatituta dago. Barrutik ezin da ikusi, kanpotik, ordea, oso interesgarriak dira bere baratzea ikustea eta beste garaiko aberastasuna sumatzea.
* Zilarrezko bidea: Orain dela mende asko erromatarren bidea izan zen, gaur egun, aldiz, Santiagora joaten diren erromesak hemendik pasatzen dira. Herriak badu erromesentzako aterpe bat.
* Las Culcas hegia: 864m ditu. Herriak La Esculca deitzen zaio. Herriaren lekurik altuenean da eta gainera herriaren muga da.

## Festak

* San Juan Degollao: Abuztuaren 29an.
* Bakearen Ama Birjina: Urtarrilaren 24an.

## Industria

Hiru upeltegi daude, kalitatezko ardoak, bai gorriak, bai zuriak eskaintzen dituztenak. Badaude ere familiako upeltegiak ere badaude; hauek, nahiz eta bakarrik ardo gazteak egin noizean behin pattarra ere egiten dute

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* https://web.archive.org/web/20070928152415/http://www.villanuevadecampean.com/ (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q1652201
* Multimedia: Villanueva de Campeán / Q1652201
# Villanueva de Cordoba–Los Pedroches geltokia

Villanueva de Cordoba–Los Pedroches Andaluziako Kordobako probintziako tren geltoki bat da, Villanueva de Cordoba udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Madril — Sevilla: 285,2 kilometro-puntua

## Historia

Renfe Operadorak 2014ko martxoaren 29an hasi zuen Abiadura Handiko eta Distantzia Luzeko trenen zerbitzua Villanueva de Cordoba–Los Pedroches geltokian. Gainera, operadoreak Atendo zerbitzua ezarri du eta Pozoblanco helmuga edo jatorria duten bidaiariek txartel integratuak izango dituzte.

## Sarbideak

Geltokia Villanueva de Cordoba eta Adamuz lotzen dituen A-421 errepidetik 3 kilometrora dago eta bertatik CO-5100 sarbide adarra abiatzen da. Pozoblanco eta Villanueva de Cordoba herriak zeharkatzen dituen hiriarteko autobus baten bidez sar daiteke, herri bakoitzean geldialdia eginez.

## Geltokia

Doako aparkalekua du, eta bertan ez da erreserbarik egin behar. Horrez gain, estalitako plaza batzuk ere baditu, horietako bi mugikortasun urriko pertsonentzat erreserbatuak, argiztapena eta zaintza 24 orduz. Nabarmentzekoa da geltokiaren atarian bi makina daudela, bata edariena eta bestea zizka-mizkena.
Oraingoz, geltokiak funtzio anitzeko autosalmenta makina bat du, bidaiariak oinarrizko ekintzak egin ahal izateko, hala nola txartel bat erosi, irteera-ordua aldatu edo Tempo txartelari puntua esleitu. Geltokiko autosalmenta-makinan egun bererako edo beste data baterako txartelak eros daitezke, aldez aurretik erositakoak inprimatu, egun bereko beste ordu baterako aldatu edo baliogabetu. Halaber, txartel integratua erosiz Bartzelona, Malaga, Granada, Huelva edo Cadizera iritsi ahal izango da.

## Zerbitzuak

* Renfe Operadora
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| Intercity | Madril Atochako Atea | Ciudad Real • Puertollano • Villanueva de Cordoba–Los Pedroches • Kordoba • Puente Genil–Herrera • Antequera–Santa Ana • Ronda • San Roque–la Linea | Algeciras |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Kordobar Pedrochesen geltokiak sei urte bete ditu: tren berak, bidaiariak eta gabeziak» sevilla 2020-03-29 (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20942785
* Multimedia: Villanueva de Córdoba-Los Pedroches train station / Q20942785
# Villanueva de Argaño

Villanueva de Argaño Burgosko udalerria da, Odra-Pisuerga eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 123 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q767200
* Multimedia: Villanueva de Argaño / Q767200
# Villanueva de Argecilla

Villanueva de Argecilla Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 42 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1658020
* Multimedia: Villanueva de Argecilla / Q1658020
# Villanueva de Carazo

Villanueva de Carazo Burgosko hegoaldeko udalerri bat da, Sierra de la Demanda eskualdean dagoena, itsas mailatik 996 metro gorago. 2008ko erroldan 31 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1630669
* Multimedia: Villanueva de Carazo / Q1630669
# Verona Pooth

Verona Feldbusch (La Paz, Bolivia, 1968ko apirilaren 30a), Verona Pooth bezala ezaguna, alemaniar modelo, telebistako izar, ikono komertzial eta negozio emakumea da. Miss Alemania eta Miss Intercontinental sariak irabazi zituen eta Alemaniako ordezkaria izan zen 1993ko Miss Universo lehiaketan.

## Biografia

Boliviako La Paz hirian jaio zen. Ernst Feldbusch eta Luisa Feldbusch dira bere gurasoak . Hilabete gutxi zituela Alemaniara joan ziren bizitzera bere gurasoekin batera. 15 urte zituela, argazkilari publizitario batek deskubritu zuen eta horren harira modelo lanetan aritu zen. Lanbide honen ondorioz hainbat sari eta aintzatespen irabazi izan ditu.
2004. urtean Franjo Pooth enpresari ospetsuarekin ezkondu zen San Diego hirian eta bi seme-alaba izan zituzten.

## Lanbideak
### Musika

1990. urtean Verona Pooth "Chocolate" musika talde ezagunaren parte izatera pasa zen. "Ritmo de la noche" bere lehen abestiak izugarrizko arrakasta izan zuen eta Alemaniako abesti arrakastatsuen zerrendako hogeitahirugarren eta zortzigarren postura iritsi zen. Abesti hau 90. hamarkadako abestirik arrakastatsuenean bilakatu zen eta nazioarteko bira egitea eta urrezko diskoa eskuratzea lortu zuen emakumez osatutako talde honek.

### Telebista

Hainbat telebista saiotan lanean aritutakoa da. 1996. urtean RTL2ko "Peep!" izeneko telebista saio erotikoan aritu zen lanean. Bi urte geroago, 1998. urtean, "Veronas Welt" saiora pasa zen.

## Sare Sozialak

Verona Pooth Facebook sare sozialaren erabiltzaile sutsua zen, baina 2017. urtean sare sozial hau utzi zuen, izan ere, Facebook plataformaren erabiltzaileen partetik hainbat irain jaso zituen.
Gaur egun, Instagram (@verona.pooth) sare soziala erabiltzen du eta bertan 600 mila jarraitzaile baino gehiago ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Fraser, Catherine C.. (2006). Pop culture Germany! : media, arts, and lifestyle. ABC-CLIO ISBN 978-1-84972-385-5. PMC 299474332. (Noiz kontsultatua: 2021-04-29).
* 1 2 3 (Alemanez) «Star Datenbank - Verona Pooth» www.prosieben.de 2013-09-11 (Noiz kontsultatua: 2021-04-26).
* ↑ (Alemanez) «Verona & Franjo Pooth: Ihr Baby heisst Rocco Ernesto» BUNTE.de (Noiz kontsultatua: 2021-04-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68027
* Multimedia: Verona Pooth / Q68027
# Veronako Unibertsitatea

Veronako Unibertsitatea (Università degli Studi di Verona italieraz) Veronan (Italia) dagoen unibertsitate publikoa da.

## Historia
### Erdi Aroko Studiuma

Badirudi zuzenbide-scuole bat zegoela Veronan Erdi Aroaren hasieran, IX. mendean eta ia seguru asko X. mendean, Raterio gotzainaren garaian. 1339ko irailaren 22an, Benedicto XII.a aita santuak Avignonen bula bat eman zuen, Veronari Studium generale bat ematen ziona. Aita Santuak ezarritako ahalmenak lau ziren, horietako bi legezkoak, zuzenbide zibileko ahalmena eta zuzenbide kanonikoa. Beste biak Medikuntza eta Letrak izan ziren. Scaligeri familiaren gainbeherak, Viscontitarren parentesiaren ondoren, Verona Veneziako Errepublikaren mende jartzera eraman zuen; Veneziako Errepublikak unibertsitate bakarra izatea nahi zuen, Paduakoa, eta Veronan unibertsitate-ikasketak izateko edozein asmo bertan behera utzi zuen, arlo juridikoan ikasketa horien interesa jaitsi ez bazuen ere.

### Egungo unibertsitatea

1950ean, historialari katolikozko talde batek Zientzia Historikoen Eskola Librea sortu zuen eta Veronatarrentzako unibertsitate publiko bat sortzeko proiektua bultzatu zuen. 1959an, hiriko gobernuak Negozioen eta Ekonomiaren Eskola Librea eta Ikasleentzako Partzuergoa sortu zituen, eta urte horretako azaroaren 1ean inauguratu ziren. 1963an erakundea Paduako Unibertsitatearen mende jarri zen bere Ekonomia Fakultatearen egoitza gisa, eta handik gutxira Zuzenbidea, Medikuntza eta Kirurgia, Artea eta Filosofia fakultateak ireki zituen. Azkenik, 1982an baimena jaso zuen, Paduako Unibertsitatetik bereizi eta Veronako Unibertsitate bihurtu zen.

## Erakundea

Egidio Meneghetti liburutegia eta Arturo Frinzi liburutegia ditu; azken hori Veronako handiena da, herritar guztiei irekita dago (ikasleak izan ala ez) eta 180.000 obra baino gehiago ditu. Gainera, beste 36 liburutegi dira, unibertsitate-karrera bakoitzerako bat.
Kirol-taldea Italiako Sportivo Unibertsitate Zentroak antolatutako unibertsitate-lehiaketetan parte hartzen duen CUS Verona da. Kirol batzuek txapelketa nazionalak irabazi zituzten eta, gainera, CUS Verona Rugby talde profesionala du, Lehen Mailan lehiatzen dena.

### Fakultateak

Unibertsitateak fakultate hauek ditu:
| Bioteknologia Medikuntza Administrazioa eta negozioak Informatika | Ekonomia Atzerriko hizkuntzak eta literatura Giza zientziak Zuzenbidea |
Graduatu famatuenak Mr. Lui artista eta Luca Azzolini eta Aldo Busi idazleak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Datos obtenidos de la página oficial de la Universidad

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2531629
* Multimedia: University of Verona / Q2531629
# Veronako Arena

Veronako Arena Verona hirian dagoen erromatar anfiteatro bat da, bertan egiten diren operengatik (Veronako Jaialdia) ezaguna. Ondoen kontserbatzen den bere estiloko egituretako bat da.
Eraikina k.o. 30ean eraiki zuten, garai hartan hiriko harresietatik kanpo zegoen leku batean. Bertan antzezten ziren ludiiak (ikuskizunak eta jolasak) hain ziren ospetsuak, non ikusleak beste leku askotatik etortzen baitziren, batzuetan oso urrun. Anfiteatroak 30.000 ikuslerentzako lekua du.
Fatxada, jatorrian, Valpolicellako kareharri zuri eta arrosazkoa zen. 1117an gertatu zen lurrikara baten ondoren, ia kanpoko eraztuna suntsitzen duena (Ala izenekoa izan ezik), Arena beste eraikin batzuetarako harrobi gisa erabili zuten. Antzerki gisa zuen funtzionaltasuna berrezartzeko lehen esku-hartzeak Pizkundean egin zituzten.
Bere akustika ikusgarriari esker, eraikina kontzertuetarako erabiltzen dute. Praktika hau 1913eko abuztuaren 10ean hasi zen Veronako Jaialdiaren lehen edizioarekin. Gaur egun, errepertorio estandarreko lau opera inguru ekoizten dituzte urtero, abuztutik irailera bitartean. Azken urteotan, italiar artisten musika arineko kontzertu ugari ere egin dira, hala nola Umberto Tozzi, Claudio Baglioni, Tiziano Ferro, Adriano Celentano, Gianni Morandi, Laura Pausini edo Il Volo, baina baita nazioartekoak ere, hala nola Roger Waters, Paul McCartney, Elton John, Duran Duran, Adele, Spandau Ballet, Deep Purple edo Sting. COVID-19 pandemian Diodato abeslariak 2020ko Eurovision Jaialdian Italia ordezkatuko zuen abestia grabatu zuen hemen, bertan behera utzita, eta Eurovision: Europe Shine a Light lehiaketa ordezkatu zuen programa berezian emititu zuten.
Italiako Giroak aukeratu zuen proba amaitzeko, gutxienez lau aldiz. Francesco Moserrek 1984ko Giroa irabazi zuen etapa horretan lortutako garaipenari esker, eta 2010eko Italiako Giroa ere erlojupeko batekin amaitu zen azken etapa horretan. Oraingoan Gustav Larsson izan zen garailea, baina 26 urte lehenago bezala ez zuen liderra aldatu. 2019ko ekainaren 2an, Richard Carapazek 2019ko Italiako Giroa irabazi zuen Veronan egindako azken erlojupekoan, Veronako Arenan bertan. 2022ko Italiako Giroa ere bertan amaitu zen, Jai Hindley australiarra irabazlea izanda.

## Erreferentziak

* ↑ (Italieraz) «Arena di Verona» Verona.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q641556
* Multimedia: Arena (Verona) / Q641556
# Veronako katedrala

Veronako katedrala (italieraz: Duomo di Verona, Cattedrale di Santa Maria Matricolare) Verona hirian dagoen katedrala da. Lurrikara baten ondorioz 1117an erori ziren bi eliza paleokristauen hondakinen gainean eraiki zen. Katedrala erabat berreraikia izan zen erromaniko estiloan eta 1187ko irailaren 13an sagaratua. Bere egitura denborarekin aldatu egin da, hainbat berreraikuntzengatik, baina horrek ez zuen esan nahi oinplanoa aldatu zenik.

## Ezaugarri arkitektonikoak
### Kanpoaldea

Hiru aldeko fatxadak bi isurkiko errematea du, eta erdikoa arkupea da, beheko aldea marmol zuri eta arrosaz egina duena. Arkuari eusten dioten zutabeek lore-motiboekin, ehiza-eszenekin eta santuen irudiekin zizelkatuta daude alboak; arkupearen goialdea tobazkoa da, eta bi grifo eta zortzi zutabetan bermatuta dagoen frontoi batek koroatzen duen arku bat du. Ataria profeten eta animalien irudiekin zizelkatuta dago. Michele Sanmichelik egindako kanpaia dagoen aldeko arkupeak bi zutabe-lerro ditu, kapitel apainduekin, XIV. mendeko hondakinen behe-erliebe eta freskoekin. Kanpaiaren dorrea ez zuten inoiz amaitu.

### Barrualdea

Barnealdearen itxura garaikidea XV. mendeko eliza erromanikoari egindako aldaketen ondorio da. Veronako marmol arrosaz eraikitako pilastra altuko hiru nabetan banatzen da, ganga gotikoei eusten dietenak.

## Bibliografia

* Brugnoli, P.. (1987). La cattedrale di Verona nelle sue vicende edilizie dal secolo IV al secolo XVI. Venezia ISBN 88-7743-023-0..
* Borelli, G.. (1980). Chiese e monasteri di Verona. Verona: Banca popolare di Verona.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2713844
* Multimedia: Duomo (Verona) / Q2713844