OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Irving (Texas)

Irving Texasko hiri bat da. Dallas konderrian kokatua dago. 2010ean 216.290 biztanle zituen, 173,57 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dallas konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51690
* Multimedia: Irving, Texas / Q51690
# Irving Fisher

Irving Fisher (Saugerties, New York, 1867ko otsailaren 27a — 1947ko apirilaren 29a) ideia ekonomikoen zabalkundean ekarpenan egin zituen ekonomilari estatu-batuarra da. neoklasikoak Estatu Batuetan.
Hainbat kontzeptuk bere izena daramate, hala nola Fisheren ekuazioa, Fisheren hipotesia, Fisheren tasa eta Fisheren banagarritasunaren teorema.
* Datuak: Q312739
* Multimedia: Irving Fisher / Q312739
# Itxarkundia (abestia)

Itxarkundia (euskara batuan "itzartzea" edo "esnatzea") euskal abesti aberkoia da, Sabin Aranak 1896an idatzia. Urkok bere Bihotz bihotzez diskoan abestu zuen. Espainiako Gerra Zibilean EAJri atxikitako Eusko Gudarosteko batailoi batek Itxarkundia izena eduki zuen.

## Hitzak

| « | I Askatasun-eguzkia basotik urten da, bere argia edonon arin zabaltzen da. Itxartu zaiz, bizkattarrak (edo euskotarrak), aupa, euzkeldun gustiak: Gora, gora antzineko lagiak! II Isilik bazagoz danok Zer dozue entzuten: Hara gaur guda-zantzoak Gaituzan deituten. Itxartu zaiz, bizkattarrak (edo euskotarrak), aupa, euzkeldun gustiak: Gora, gora antzineko lagiak! III Arrpegia gorrituta Darakus euzkiak: Gorriagotuko dira Bertoko mendiak. Itxartu zaiz, bizkattarrak (edo euskotarrak), aupa, euzkeldun gustiak: Gora, gora antzineko lagiak! | » |

## Erreferentziak

* ↑ «Euskal Poesiaren Ataria - ITXARKUNDIA (Goiz-abestija) - Sabino Arana» basquepoetry.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-02).
* ↑ Itxarkundia. (Noiz kontsultatua: 2023-07-02).

## Ikus, gainera

* Eusko Abendaren Ereserkia
* Jeiki jeiki
* Mendiko negarra
* Gora Euskadi, bizi bedi!
* Belarrimotza, zertara hator hona?
* Lenago il!

## Kanpo-estekak

* Abesti osoa entzungai
* Datuak: Q120197360
# Itxaropen

    Artikulu hau emozioari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Itxaropen (argipena)».
Itxaropena edo esperantza nahi edo desiratzen dena beteko delako sinesmenean oinarritzen den emozioa da. Pertsonaren bizitzan oinarrizko emozioetako bat da, etsipen eta depresioari aurre egiten diona. Ohartu behar da, nahiaz haraindi, itxaropenak nahi eta bilatzen dena azkenean eskuratuko dela sinesmen sendoa dela eta horrela motibazioa indartu egiten duela.

## Ikus, gainera

* Pandoraren kutxa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190507
* Multimedia: Hope / Q190507
* Aipu famatuak: Itxaropena
# Itxarondako utilitatearen teoria

Itxarondako utilitatearen teoria emaitzak eta etekinak zoriz gertatzen diren egoeretan, egoera desberdinak alderatzeko emaitzen itxaropen matematikoaz gainera, arriskua, emaitzen probabilitateak eta beste zenbait faktore kontuan hartu behar direla ezartzen duen teoria da. Historian zehar San Petersburgo paradoxaren azterketa, Daniel Bernoulliren eskutik, izan zen teoria zabaldu zuena. 1947 urtean plazaratu zen eta zorizko egoeretan erabakiak hartzeko axiomatika baten oinarri den Von Neumann–Morgenstern utilitatearen teoremaren arabera, erabakiak utilitate edo baliagarritasun-balioen itxaropen matematikoan oinarrituz hartu behar dira, utilitate horietan bilduz zorizko emaitzak, horien probabilitateak, arriskuarekiko joera eta beste zenbait faktore.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2319304
# Itxaropen (argipena)

Itxaropen hitzak erabilera zenbait ditu:
* itxaropena, emozio bat;
* itxaropen matematikoa, probabilitate teoriako kontzeptua, zorizko emaitza baten batez besteko emaitza adierazten duena;
* Itxaropen Onaren Lurmuturra, Afrikako lurmurturra.
* Itxaropena, Euskal Herriko argitaletxea.
# Itxarkundia (argipena)

Itxarkundia izenak hurrengo esanahiak izan ditzake:
* Itxaropena.
* Itxarkundia (abestia) Sabin Aranak 1896an idatzitako abesti aberkoia.
* Itxarkundia Gasteizko Euzko Etxeko mendigoizale taldea, XX. mendeko hogeiko hamarkadan.
* Itxarkundia Batailoia, Espainiako Gerra Zibilan.
* Itxakundia Dantza Taldea, Laudioko euskal dantza tradizionalen taldea.

## Erreferentziak

* ↑ https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/itxarkundia/ar-56416/
# Itxaropen matematiko

Itxaropen matematikoa, esperantza matematikoa edo itxarondako balioa zorizko aldagai baten batezbesteko balioa da, dagozkion probabilitateen arabera kalkulaturik. Intuitiboki, zorizko saiakuntza behin eta berriz errepikatuz epe luzera suertatuko litzatekeen emaitzen batez besteko balioa da, epe luzera itxaron edo espero daitekeen batez besteko emaitza alegia.
Estatistikan maiz erabiltzen den kontzeptua da: probabilitate-banaketa bateko ezaugarri jakingarrienetako bat da, parametro ezezagun gisa hartzen dena eta datuetan baliokide duen batezbesteko aritmetiko sinplearen bitartez zenbatesten dena. Matematikan, neurri-teoriatik formulazio matematiko zorrotza du eta, aldi berean, maiz erabiltzen da problema aplikatuetan, hala nola ekonomia arloko erabakien azterketan. Zorizko jokoetan ere maiz kalkulatzen da, jokalari batek jokaldi bateko batezbesteko emaitza jakiteko. Erabaki eta jokoen eremu horietako paradoxa zenbaitetan ere agertzen da, hala nola San Petersburgo paradoxan eta Allaisen paradoxan. Halaber, baliteke mutur luzeak dituzten probabilitate banakuntzetan ez existitzea.

## Kalkulua probabilitate banaketa diskretu baterako

Bedi $\Omega$ zorizko aldagaiak hartzen dituen balio ezberdin guztien multzoa. Itxaropen matematikoa honela kalkulatzen da:
       $\mu =E[X]=\sum _{\Omega }xp(x)$

### Adibidea

Bi dado bota eta puntuen baturaren itxaropen matematikoa honela kalkulatzen da. arestiko formulan adierazten den bezala x (puntuazioak) eta p(x) (probabilitateak) hurrenik hurren bidertuz eta emaitzak batuz:
       x 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 batura p(x) 1/36 2/36 3/36 4/36 5/36 6/36 5/36 4/36 3/36 2/36 1/36 1 xp(x) 2/36 6/36 12/36 20/36 30/36 42/36 40/36 36/36 30/36 22/36 12/36 252/36=7
Ondorioz, bi dado botata, puntuazioen itxaropen matematikoa 7 da.

## Kalkulua probabilitate banaketa jarraitu baterako

Bitez $\Omega$ zorizko aldagaiak hartzen duen balioen tartea eta f(x) probabilitate banaketa definitzen duen dentsitate-funtzioa. Itxaropen matematikoa honela kalkulatzen da:
       $\mu =E[X]=\int _{\Omega }xf(x)dx$

### Adibidea

Likido batean litroko dagoen substantzia-kopurua (mg) probabilitate-banaketa honen araberakoa da (ikus alboko irudia):
       $f(x)={\frac {2}{3}}-{\frac {2}{9}}x\ ;\ \ 0<x<3$
Honela kalkulatzen da itxaropena:
       $\mu =E[X]=\int _{0}^{3}x{\Big{\frac {2}{3}}-{\frac {2}{9}}x{\Big )}dx=1$

## Itxaropen matematikoaren propietateak
### Aldagai aldaketa lineala

X zorizko aldagaia izanik, Y=aX+b aldagai aldaketa lineala egiten bada:
       $E[Y]=aE[X]+b$

### Zorizko aldagaien batura

X$_1$, X$_2$, ...,X$_n$ zorizko aldagaiak izanik, horien baturaren itxaropena horien itxaropenen batura da:
       $E[X_{1}+X_{2}+\ldots +X_{n}]=E[X_{1}]+E[X_{2}]+\ldots +E[X_{n}]$

## Kanpo estekak

* Itxaropen matematikoa eta bariantza, Gizapedian.
* Datuak: Q200125
# Ixkiriot handi

Ixkiriot handia, frantsesez gros manseng, Ipar Euskal Herriaz gain, Okzitaniako hainbat eskualdeetan, hala nola Gaskoinian eta Biarnon, hazten den mahats zuria da, ardo lehorrak egiteko usatzen dena. Irulegiko ardo zuriak egiteko erabiltzen da ixkiriot ttipiarekin batera. EAEn txakolina egiteko hondarribi zuriaren osagarri gisa baliatzea legez onartuta dago. Okzitanian Pacherenc du Vic-Bilh, Côtes de Gascogne, Floc de Gascogne eta Jurançon ardo zuriak produzitzen dira ixkiriot handia erabiliz.
Ixkiriot handiak ixkiriot ttipiak baino ekoizpen handiagoak ematen ditu. Alabaina, ematen duen ardoa ez da horren dotore eta abertasa.

## Ardoaren ezaugarriak

Ixkirior handiak zapore biziko ardoak ekoizteko ahalmena du, azidotasun handia dutenak eta arbeletxe-, irasagar-, espezia- eta lore-kutsua. Mahatsak sortzen duen ardo-motan uztaren momentuak garrantzi handia du. % 11,5-12ko alkohol potentzialarekin biltzen denean, lortzen den ardoa oparoagoa fruta freskoen eta loreen kutsuan. Ondoren, % 12,5-13,5eko alkohol potentzialarekin, zaporeak askoz biziagoak eta indartsuagoak izango dira. Azal lodia izan arren, mahatsa kontuz prozesatu behar da ardotarako. Ixkiriot handiaren zukua beste mahats zuri batzuena baino ilunagoa da, eta horrek esan nahi du kolore iluneko eta urre koloreko ardoak emateko joera duela mazeratzean azalarekin kontaktu txikia izanik ere. Mahatsa oso modu zakarrean kalkatzen bada edo azala denbora luzez mahatsa ukitzen uzten bada., produzitzen den ardoa oso latza izango da eta tanino eta polifenol gehiegi izango ditu.

## Erreferentziak

* ↑ «Noticias Jurídicas» Noticias Jurídicas (Noiz kontsultatua: 2022-08-15).
* ↑ The Oxford companion to wine. (3rd ed. argitaraldia) Oxford University Press 2006 ISBN 0-19-860990-6. PMC 70699042. (Noiz kontsultatua: 2022-08-15).
* ↑ Clarke, Oz. (2001). Oz Clarke's encyclopedia of grapes. (1st U.S. ed. argitaraldia) Harcourt ISBN 0-15-100714-4. PMC 48239622. (Noiz kontsultatua: 2022-08-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q462851
# Ixmatlahuacan (udalerria)

Ixmatlahuacan Mexikoko udalerri bat da. Veracruz de Ignacio de la Llave estatuan kokatua dago. 2010ean 5.727 biztanle zituen 347,39 km²ko azaleran. Herriburua [[Ixmatlahuacan (Ixmatlahuacan)|Ixmatlahuacan]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3846632
# Ixkier ur-jauzia

Ixkier ur-jauzia Nafarroa Garaiko Larraun udalerrian dagoen ur-jauzia da, Larraun ibaian dago Mugiro kontzejutik pasatzen den zatian.

## Errota zaharra

Ur-jauziaren alde batean, XVI. mendeko Izker errota zaharraren hondakinak daude. Goian Plazaola bidearen ondoan, parke etnografiko bat antolatu dute, aleak ehotzeko erabilitako harriak daude bertan jarriak, garai hartako ibarreko jarduera ekonomiko nagusiaren lekuko, errotagintzako jardueraren lekuko diren zenbait errotarri ikus daitezke, sei gutxienez.

## Zubiak, zuhaitzak eta animaliak

Ur-jauzia Aralar mendilerroan kokatuta dago ekialdeko muturrean, Mediterraneoko arroan.
Ur-jauzitik oso gertu hartzen da Hiruzubide naturbidea, Larraun ibaiarekin batera eskuinaldetik jaisten da bidea. Hiru zubi ikusten dira bi kilometrotan ibaia jaisten den bitartean: Intzoa, Zubidenea eta Beltzuntze. Iturrieta iturritik ere pasatzen da.
Pagoak, haritzak, izeiak eta hurritzak dira bailaratxo honetan, baita aspaldiko hainbat gaztainondo "amatxi" ikusgarri ere.
Europako kastorea, lertxuna, basahate, eta martin arrantzalea bizi dira inguru hauetan.

## Bertara nola iritsi

Ixkier ur-jauzia ikusteko Nafarroako Plazaola bide berdera joan behar da. Mugiro kontzejutik hartzen da bide laburrena (eskailerak jaitsi behar dira), baina errazena Lekunberritik joatea da bide berdetik. Antxintxar (Sanmigeltxo) eta Arruitzetik ere joan daiteke.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «Ixkier Ur-jauzia · Hiruzubide» Ondare Kultur Taldea (Noiz kontsultatua: 2023-06-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Cascada de Izkier/Ixkier desde Lekunberri.» Wikiloc | Trails of the World (Noiz kontsultatua: 2023-06-11).

## Ikus, gainera

* Aitzondoko ur-jauzia (Irun, Gipuzkoa)
* Artazul ur-jauzia (Ollaran, Nafarroa)
* Bisusta ur-jauzia (Sunbilla, Nafarroa)
* Delikako ur-jauzia (Delika, Araba)
* Goiuriko ur-jauzia (Goiuri-Ondona, Araba)
* Iribasko iturburua (Baraibar, Nafarroa)
* Kakuetako ur-jauzia (Santa Grazi, Zuberoa)
* Putzubeltz ur-jauzia (Arantza, Nafarroa)
* Urederra iturburuko ur-jauzia (Bakedano, Nafarroa)
* Xorroxin ur-jauzia (Erratzu, Baztan, Nafarroa)

## Kanpo estekak

* Euskal Herriko ur-jauziak (Mapa interaktiboa)
* Munduko ur-jauziak (Mapa interaktiboa)
* Datuak: Q119362893
# Ixkiriot ttipi

Ixkiriot ttipia, frantsesez petit manseng, ardo-mahats zuria da, batez ere Ipar Euskal Herrian eta Okzitanian (Gaskoinian eta Biarnon) hazten dena. Kalitate handieneko ardoa ekoizten du manseng mahatsen familiakoen artean. Ipar Euskal Herrian Irulegiko ardo zuria egiteko erabiltzen da ixkiriot handiarekin batera. EAEn txakolina egiteko hondarribi zuriaren osagarri gisa usatzea legez onartuta dago.
Okzitanian Pacherenc du Vic-Bilh, Tursan, Floc de Gascogne eta Jurançon ardo zuriak produzitzen dira ixkiriot ttipia erabiliz. Ameriketan ere hazten da ixkiriot ttipia ardo zuriak egiteko. Uruguaiko mahastietako ixkitiot ttipia euskal migratzaileek eramandakoa da. Australiako ardo zurietan ere usatzen da.

## Ezaugarriak

Izenak adierazten duen legez alea tamaina txikikoa du. Mahatsek azal lodia dute.
Ixkiriot ttipia ardo zuri lehorra, fruta-gustukoa eta urduria egiteko aukera ematen du, era berean perfumez eta aromaz beterikoa dena. Mahastizain batzuk abendura arte uzten dute mahastian, geroago bildutako mahatsekin postre-ardoa egiteko.

## Erreferentziak

* ↑ «Noticias Jurídicas» Noticias Jurídicas (Noiz kontsultatua: 2022-08-16).
* ↑ The Oxford companion to wine. (3rd ed. argitaraldia) Oxford University Press 2006 ISBN 0-19-860990-6. PMC 70699042. (Noiz kontsultatua: 2022-08-16).
* ↑ (Ingelesez) «Critically acclaimed wine turns out to be something else as decades-old mix-up revealed» ABC News 2020-05-06 (Noiz kontsultatua: 2022-08-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q462509
# Ixo Rai!

Ixo Rai! (euskaraz Berdin dio!) Aragoiko rock talde bat izan zen. Gehienbat gaztelaniaz abestu ohi zuten, halere noizbehinka aragoiera, kataluniera eta asturieraz ere abestu izan zuten.

## Diskografia

* Mósica y Mondongo (1993).
* ...pasa pues? (1995).
* Entalto (1999).
* Del cerdo hasta el rabo (1999).
* Circo Rai (2000).
* Con el agua al cuello (2001).

## Kideak

* José Juan Lanuza, Jota.
* José Prieto, Flip.
* Alfonso Urben
* Juan Ferrández, Juanito.
* Fidel Ángel Vicente
* Eugenio Gracia.
* Jesús Prieto, Pitti.
* Miguel Isac.
* José Miguel Pérez, El Baño.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3574232
# Ixiolita

Ixiolita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Ixiolita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Ta,Nb,Sn,Fe,Mn)4O8}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 6,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ixiolite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ixmiquilpan (udalerria)

Ixmiquilpan Mexikoko udalerri bat da. Hidalgo estatuan kokatua dago. 2010ean 86.363 biztanle zituen 486,84 km²ko azaleran. Herriburua [[Ixmiquilpan (Ixmiquilpan)|Ixmiquilpan]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1918590
* Multimedia: Ixmiquilpan Municipality / Q1918590
# Ixion

    Artikulu hau mitologiari buruzkoa da; asteroideari gaitzat duena beste hau da: «(28978) Ixion»
Greziar mitologian, Ixion Tesaliako heroia zen, lapiten erregea. Hiltzaile eta zin-hausle zela eta, jendeak baztertu egin zuen, eta erotu egin zen. Baina Zeus errukitu, eta Olinpoan hartu zuen. Ixion, ordea, Hera limurtzen saiatu zen. Zeusek Heraren itxurako laino bat egin zuen, eta mamu horren eta Ixionen loturatik Zentauro sortu zen, zentauroen aitalehena. Ixion, amarruaz konturatzeke, harro zegoen bere lorpenaz. Zeusek orduan Hermesi agindu zion infernuetan betirako biraka ibiliko zen gurpil irazeki batean lot zezala.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q271891
* Multimedia: Ixion / Q271891
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Ixkeriako Txetxeniar Errepublika

Ixkeriako Tetxeniar Errepublika (txetxeneraz: Нохчийн Республик Ичкери) Txetxenia-Inguxia errepublika sozialista sobietarretik sortutako gobernu partzialki-onartu bat izan zen. 1991eko azaroaren 30ean Inguxetian erreferendum bat egin zen, eta Ixkeriako Txetxeniar Errepublikatik bereizi ziren, Errusiar Federazioarekin bat eginez errepublika gisa.
1994-1996 arteko Lehen Txetxeniar Gerraren ostean, indar independentistek irabazi zuten. De facto independentzia lortu ostean 1996an, Txetxeniako gobernuak ez zuen lortu ordena berrezartzea. 1997ko azaroan Txetxenia errepublika islamiko batean bilakatu zen. 1999ko abuztutik 2000ko maiatzera bitarte Bigarren Txetxeniar Gerra gertatu zen eta Errusiar Federazioak lurraldea berriro kontrolpean ezarri zuen. Gobernuak atzerrian jarraitu zuen, ahalik eta 2007an Doka Umarovek Kaukasoko Emirerria izeneko entitatean batu zuen arte, Kaukasoko iparraldeko mugimendu independentistak eta islamistak batu nahi dituen eragilea. Umarovek bere burua emir izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «№ 031 от 27 февраля 2014 года.pdf - Яндекс.Документы» docs.yandex.ru (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
* ↑ «Still growling» The Economist 1998-01-22 ISSN 0013-0613. (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
* ↑ «BBC News | Europe | Chechen president cracks down on crime» news.bbc.co.uk (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
* ↑ «Chechnya’s chop-chop justice» The Economist 1997-09-18 ISSN 0013-0613. (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
* ↑ (Ingelesez) «Chechnya proclaimed Islamic republic» UPI (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
* ↑ (Ingelesez) «Chechnya profile - Timeline» BBC News 2018-01-17 (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
* ↑ (Ingelesez) «Chechen Leadership In Exile Seeks To Salvage Legitimacy» RadioFreeEurope/RadioLiberty (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210036
* Multimedia: Ichkeria / Q210036
# Jean-Baptiste Greuze

Jean-Baptiste Greuze (Tournus, 1725eko abuztuaren 21a - Paris, 1805eko maiatzaren 4a) frantziar margolaria izan zen. Erretratuetan, genero eszenetan eta historia margolaritzan espezializatu zen.
Borgoinako merkataritza-hiri batean jaio zen. Lyongo artistarekin trebatu zen, eta Lyonera lagundu zion, eta gero Parisera. Han ospea hartu zuen eta erakusten hasi zen. 1765ean bere ospearen punturik gorenera iritsi zen eta hamahiru obra erakutsi zituen Akademian.

## Iruditegia

* Gitarra-jotzailea, 1757
* Kapela zuria, 1870
* Benjamin Franklinen erretratua, 1777
* Hautsitako katilua
* Mutil alferra, 1755
* Mme Georges Gougenot de Croissy, née Vïrany de Varennes, 1757
* Arropa-garbitzailea, 1761
* Comte d'Angiviller, 1763
* W. A. Mozart, 1763-64. Yale University
* Septimio Severo eta Karakala. 1769, Louvre
* Aitaren madarikazioa, 1770
* Txikitako Pavel Alexandrovich Stroganoven erretratua, 1778
* Hautsitako arrautzak, 1756, Metropolitan Museum of Art
* Kupido Psikek koroatua, 1785-1790
* Nicolas-Pierre-Baptiste Anselme, c. 1790
* Neska gaztea zinta urdinarekin
* Chauvelingo markesaren erretratua
* Matematikari txikia
* Ermitaua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q347139
* Multimedia: Jean-Baptiste Greuze / Q347139
# Jean-Baptiste Intzegarai

Jean-Baptiste Intzegarai (Beskoitze, 1908ko irailaren 14a - Akize, 1989ko urriaren 30a), lapurtar txirrindulari profesionala izan zen 1932tik 1937 arte.

## Palmaresa

1932
* Errepublikaren Sari Nagusia: 3.a
1933
* Circuit de la Chalosse
* Bordele-Saintes: 3.a
1934
* Bordele-Saintes: 2.a
1935
* Tour de Corrèze: 3.a
1936
* Circuit de la Chalosse

## Taldeak

* 1932-1933: Independente
* 1934: Automoto - Hutchinson
* 1935: Helyett - Hutchinson
* 1935: Essor - Hutchinson
* 1936: Helyett
* 1937: Helyett - Splendor - Hutchinson

## Erreferentziak

* ↑ www.cyclingarchives.com
* Datuak: Q12260272
# Jean-Baptiste Joseph Delambre

Jean-Baptiste Joseph Delambre (Amiens, 1749ko irailaren 19a - Paris, 1822ko abuztuaren 19a) frantziar astronomo, astronomiaren historialari eta geodesista izan zen.
Gainera, astronomia irakaslea eta Parisko Behatokiko zuzendaria izan zen, eta astronomiaren historiari buruzko liburuen egilea antzinatik XVIII. mendera arte eta geodesian aritu zen.

## Lanak

* Méthodes analytiques pour la détermination d'un arc du méridien (Crapelet, Paris, 1799)
* Notice historique sur M. Méchain, lue le 5 messidor XIII (Baudouin, Paris, January 1806; this is the eulogy on the late Pierre Méchain, read at the Academy by Secretary Delambre on 24 June 1805)
* Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien – compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone, exécutée en 1792 et années suivantes, par MM. Méchain et Delambre. (editor; Baudouin, Imprimeur de l'Institut National; Paris; 3. vol.; January 1806, 1807, 1810; this includes both his own and Méchain's data gathered during the meridian survey 1792–1799 and calculations derived thereof)
* Rapport historique sur le progrès des sciences mathématiques depuis 1799 (Imprimerie Impériale, Paris, 1810)
* Tables écliptiques des satellites de Jupiter: d'après la théorie de M. le Marquis de Laplace, et la totalité des observations faites depuis 1662 jusqu'à l'an 1802 (Paris : Courcier, 1817.)
* Astronomiaren historia, lau lan eta sei liburuki:
** Histoire de l'astronomie ancienne, Paris: M$^{me}$ V$^e$ Courcier, 1817. 2 volumes; vol. 1, lxxii, 556 pp., 1 folded plate; vol. 2, viii, 639 pp., [1], 16 folded plates. Reprinted by New York and London: Johnson Reprint Corporation, 1965 (Sources of Science, #23), with a new preface by Otto Neugebauer. Text on line: vol. 1, , , ; vol. 2, , .
** Histoire de l'astronomie du moyen age, Paris: M$^{me}$ V$^e$ Courcier, 1819. lxxxiv, 640 pp., 17 folded plates. Reprinted by New York and London: Johnson Reprint Corporation, 1965 (Sources of Science, #24.). Also reprinted by Paris: J. Gabay, 2006. Text on line: .
** Histoire de l'astronomie moderne, Paris: M$^{me}$ V$^e$ Courcier, 1821. 2 volumes; vol. 1, lxxxii, 715 pp., [1], 9 folded plates; vol. 2, [4], 804 pp., 8 folded plates.. Reprinted by New York and London: Johnson Reprint Corporation, 1969 (Sources of Science, #25), with anew introduction and tables of contents by I. Bernard Cohen. Also reprinted by Paris: Editions Jacques Gabay, 2006. This takes the history to the 17th century. Text on line: both volumes, with usable plates, ; vol. 1, , , ; vol. 2, .
** Histoire de l'astronomie au dix-huitième siècle, edited by Claude-Louis Mathieu, Paris: Bachelier (successeur de M$^{me}$ V$^e$ Courcier), 1827. lii, 796 p., 3 folded plates Reprinted by Paris: J. Gabay, 2004.
* Grandeur et figure de la terre, ouvrage augmenté de notes, de cartes (1912)(edited by Guillaume Bigourdan, Gauthiers-Villars, Paris, 1912

## Kanpo estekak

* Datuak: Q246517
* Multimedia: Jean-Baptiste Joseph Delambre / Q246517
# Jean-Baptiste Juvigny

Jean-Baptiste Juvigny (Baiona, 1772 – 1836) lapurtar ekonomialaria da. 1825ean Coup-d'oeil sur les assurances sur la vie des hommes argitaratu zuen, non bizi-aseguruak ikertu zituen. 1840an, berriz, Application de l'arithmétique au commerce et à la banque lana argitaratu zuen.
* Datuak: Q23820286
* Multimedia: Jean Baptiste Juvigny / Q23820286
# Jean-Baptiste Hachème

Jean-Baptiste Hachème (Porto-Novo, 1929ko ekainaren 24a - Cotonou, 1998ko maiatzaren 3a) Dahomeyko presidentea izan zen.
Fon etniaren kidea izan zen. Karrera militarra egin eta komandante mailara igo zen. 1963an Hubert Magaren aldeko istiluak zanpatu zituen. 1967an Christophe Sogloren erregimean Zaintzoko Batzorde Militarraren zuzendari izan zen. Maurice Kouandéték boterea hartu zuenean, Hachème Batzorde Militar Iraultzailearen presidente izendatu zuten eta 1967ko abenduaren 18tik 19ra de facto estatuburu izan zen. 1972an, Mathieu Kérékouk boterea hartu zuenean, armadatik bota zuten. 1973an hogei urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, estatu-kolpe bat antolatzeagatik. 1984ko abuztuaren 1ean amnistiatu zuten.