# Marvelen unibertso zinematografikoa

Marvelen unibertso zinematografikoa (ingelesez: Marvel Cinematic Universe) Marvel Estudioek argitaratutako komiki ezberdinetan oinarritzen diren filmek osatzen duten frankizia da, egundoko irabaziak eman dituena.
Filme guztiak irudimenezko unibertso berean gertatzen dira, protagonistak diren superheroien ikuspuntutik deskribatuak, denak Marvel Comics-en argitaralpenetan oinarrituak. Unibertso honetan, hainbat gertaera eta pertsonaia gurutzatzen dira.
Kaleratu zen lehen filma Iron Man (2008) izan zen, eta honen ondoren The Incredible Hulk (2008), Iron Man 2 (2010), Thor (2011), Captain America: The First Avenger (2011); eta azkenik, The Avengers (2012), aurreko filmetako protagonistek talde bat eratzen dutena, eta estudioak frankiziako Lehen Fasea deitutako multzoa osatuz. Bigarren Fasea Iron Man 3(2013) filmearekin hasi zen, eta Ant-Man (2015) filmearekin amaitu zen. Hirugarren Fasearen abiapuntua Captain America: Civil War (2016) izan zen, eta Spider-Man: Far From Home (2019) izan zen itxiera. Lehen hiru faseek "The Infinity Saga" deiturikoa osatzen dute.
Frankizia gisa, pelikulek kritika positiboak lortu dituzte, eta egundoko arrakasta merkatuan, historian zehar diru gehien lortu duen hirugarren frankizia izanik, Harry Potter-en eta James Bond-en atzetik.
Gainera, Marvel Estudioek unibertso berean girotutako telesail bat ekoitzi dute, Agents of S.H.I.E.L.D. (S.H.I.E.L.D.-eko Agenteak), mundu mailako segurtasunaz arduratzen den erakunde sekretu bateko agenteen (ez superheroien) gorabeherak kontatuz. Hemengo gertakariak The Avengers filmeko gertakarien ostean kokatzen dira, eta Thor: The Dark World filmeko argumetuekin gurutzatzen da atal bat.

## Filmak

| Filma | Estreinaldia (AEB) | Zuzendaria | Gidoigilea(k) | Ekoizlea(k) | Banatzailea |
| Lehen fasea ||||||
| Iron Man | 2008ko maiatzaren 2a | Jon Favreau | Mark Fergus, Hawk Ostby, Art Marcum eta Matt Holloway | Avi Arad eta Kevin Feige | Paramount Pictures |
| The Incredible Hulk | 2008ko ekainaren 13a | Louis Leterrier | Zak Penn | Avi Arad, Gale Anne Hurd eta Kevin Feige | Universal Pictures |
| Iron Man 2 | 2010eko maiatzaren 7a | Jon Favreau | Justin Theroux | Kevin Feige | Paramount Pictures |
| Thor | 2011ko apirilaren 21a | Kenneth Branagh | Gidoia: Ashley Edward Miller, Zack Stentz eta Don Payne Istorioa: J. Michael Straczynski eta Mark Protosevich | Kevin Feige | Paramount Pictures |
| Captain America: The First Avenger | 2011ko uztailaren 22a | Joe Johnston | Christopher Markus eta Stephen McFeely | Kevin Feige | Paramount Pictures |
| The Avengers | 2012ko maiatzaren 4a | Joss Whedon | Gidoia: Joss Whedon Istorioa: Zak Penn eta Joss Whedon | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Bigarren fasea ||||||
| Iron Man 3 | 2013ko maiatzaren 2a | Shane Black | Drew Pearce | Kevin Feige eta Jon Favreau | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Thor: The Dark World | 2013ko azaroaren 8a | Alan Taylor | Don Payne | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Captain America: The Winter Soldier | 2014ko apirilaren 4a | Anthony eta Joe Russo | Christopher Markus eta Stephen McFeely | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Guardians of the Galaxy | 2014ko abuztuaren 1a | James Gunn | James Gunn Nicole Perlman | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Avengers: Age of Ultron | 2015eko maiatzaren 1a | Joss Whedon | Joss Whedon | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Ant-Man | 2015eko uztailaren 31a | Edgar Wright | Edgar Wright eta Joe Cornish | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Kevin Feige ||||||
| Captain America: Civil War | 2016ko maiatzaren 6a | Anthony eta Joe Russo | Christopher Markus & Stephen McFeely | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Doctor Strange | 2016ko azaroaren 4a | Scott Derrickson | Jon Spaihts eta Scott Derrickson & C. Robert Cargill | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Guardians of the Galaxy Vol. 2 | 2017ko maiatzaren 5a | James Gunn | James Gunn | | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Spider-Man: Homecoming | 2017ko uztailaren 7a | Jon Watts | Jonathan Goldstein & John Francis Daley eta Jon Watts & Christopher Ford eta Chris McKenna & Erik Sommers | Kevin Feige eta Amy Pascal | Sony Pictures Releasing |
| Thor: Ragnarok | 2017ko azaroaren 3a | Taika Waititi | Eric Pearson and Craig Kyle & Christopher L. Yost | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Black Panther | 2018ko otsailaren 16a | Ryan Coogler | Ryan Coogler & Joe Robert Cole | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Avengers: Infinity War | 2018ko apirilaren 27a | Anthony eta Joe Russo | Christopher Markus & Stephen McFeely | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Ant-Man and the Wasp | 2018ko uztailaren 6a | Peyton Reed | Chris McKenna & Erik Sommers eta Paul Rudd & Andrew Barrer & Gabriel Ferrari | Kevin Feige eta Stephen Broussard | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Captain Marvel | 2019ko martxoaren 8a | Anna Boden eta Ryan Fleck | Anna Boden & Ryan Fleck eta Geneva Robertson-Dworet | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Avengers: Endgame | 2019ko apirilaren 26a | Anthony eta Joe Russo | Christopher Markus & Stephen McFeely | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Spider-Man: Far From Home | 2019ko uztailaren 2a | Jon Watts | Chris McKenna & Erik Sommers | Kevin Feige eta Amy Pascal | Sony Pictures Releasing |
| Laugarren fasea (etorkizuna) ||||||
| Black Widow | 2021eko maiatzaren 7a | Cate Shortland | Jac Schaeffer and Ned Benson | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings | 2021eko uztailaren 9a | Destin Daniel Cretton | David Callaham | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Eternals | 2021eko azaroaren 5a | Chloé Zhao | Kaz Firpo & Ryan Firpo | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Spider-Man: No Way Home | 2021eko abenduaren 17a | Jon Watts | Chris McKenna & Erik Sommers | Kevin Feige eta Amy Pascal | Sony Pictures Releasing |
| Doctor Strange in the Multiverse of Madness | 2022ko maiatzaren 6a | Sam Raimi | Jade Bartlett eta Michael Waldron | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Thor: Love and Thunder | 2022ko uztailaren 8a | Taika Waititi | Taika Waititi eta Jennifer Kaytin Robinson | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Black Panther: Wakanda Forever | 2022ko azaroaren 11a | Ryan Coogler | Ryan Coogler | | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| The Marvels | 2023ko otsailaren 17a | Nia DaCosta | Megan McDonnell | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Guardians of the Galaxy Vol. 3 | 2023ko maiatzaiaren 5a | James Gunn | James Gunn | | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Ant-Man and the Wasp: Quantumania | 2023ko uztailaren 28a | Peyton Reed | Jeff Loveness | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |
| Fantastic Four | Jakiteke | Jon Watts | Jakiteke | Kevin Feige | Walt Disney Studios Motion Pictures |

## Aktoreak

| Pertsonaia | Filma | Filma | Filma | Filma | Filma | Filma | Filma | Filma | Filma |
| Pertsonaia | Iron Man (2008) | The Incredible Hulk (2008) | Iron Man 2 (2010) | Thor (2011) | Captain America: The First Avenger (2011) | The Avengers (2012) | Iron Man 3 (2013) | Thor: The Dark World (2013) | Captain America: The Winter Soldier (2014) |
| Steve Rogers Amerika Kapitaina | | | | | Chris Evans | Chris Evans | Chris Evans (kameoa) | Chris Evans (kameoa) | Chris Evans |
| Nick Fury | Samuel L. Jackson | | Samuel L. Jackson | Samuel L. Jackson | Samuel L. Jackson | Samuel L. Jackson | | | Samuel L. Jackson |
| Tony Stark Iron Man | Robert Downey Jr. | Robert Downey Jr. | Robert Downey Jr. | | | Robert Downey Jr. | Robert Downey Jr. | | |
| Bruce Banner doktorea Hulk | | Edward Norton Lou Ferrigno (ahotsa) | | | | Mark Ruffalo Lou Ferrigno (ahotsa) | Mark Ruffalo | | |
| Thor | | | | Chris Hemsworth | | Chris Hemsworth | | Chris Hemsworth | |
| Natasha Romanoff Alargun Beltza | | | Scarlett Johansson | | | Scarlett Johansson | | | Scarlett Johansson |
| Clint Barton Belatz Begi | | | | Jeremy Renner | | Jeremy Renner | | | |
| Loki | | | | Tom Hiddleston | | Tom Hiddleston | | Tom Hiddleston | |
| Virginia "Pepper" Potts Pepper Potts | Gwyneth Paltrow | | Gwyneth Paltrow | | | Gwyneth Paltrow | Gwyneth Paltrow | | |
| J.A.R.V.I.S. | Paul Bettany (ahotsa) | | Paul Bettany (ahotsa) | | | Paul Bettany (ahotsa) | Paul Bettany (ahotsa) | | |
| Agente Phil Coulson | Clark Gregg | | Clark Gregg | Clark Gregg | | Clark Gregg | | | |
| Erik Selvig irakaslea | | | | Stellan Skarsgård | | Stellan Skarsgård | | Stellan Skarsgård | |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q642878
* Multimedia: Marvel Cinematic Universe / Q642878