OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# The Big Man

The Big Man (euskaraz Gizon Handia) 1990eko David Leland ingeles zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. William McIlvanney idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Liam Neeson, Joanne Whalley eta Billy Connolly aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Ennio Morricone italiar musikagileak konposatu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Danny (Liam Neeson) hamabi urtez mehatzari izan ondoren langabezian topatu eta bere familia aurrera ateratzera derrigortua dagoen eskoziar boxeolari-ohia da. Orain, azkenean, diru erraza irabazteko aukera paregabea iritsi zaio: Matt Mason (Ian Bannen), Glasgow hiriko mafia buruzagiak, esku babseik gabeko legezkanpoko borroka bat antolatu du, eta Dannyri hartan borrokatzearen truk diru asko eskeini dio. Dannyren emaztea den Bethek (Joanne Whalley-Kilmer) albistearen berri izatean, bere sinismenen ondorioz senarra utziko du. Hortaz, jada galtzeko gutxi duela, Dannyk borrokatzea onartuko du, irabazitako diru horrekin familia eroso bizi eta bere emaztea berreskuratuko duen ideiaz.

## Aktoreak

* Liam Neeson: Danny Scoular
* Joanne Whalley-Kilmer: Beth Scoular
* Billy Connolly: Frankie
* Ian Bannen: Matt Mason
* Hugh Grant: Gordon
* Kenny Ireland: Tony
* Juliet Cadzow: Margaret Mason

## Kanpo estekak

* The Big Man filmaren iragarkia ikusgai. youtube.com (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q3489000
# The Big One (lurrikara)

The Big One, literalki "Handia", batzuen ustez eta etorkizunean, AEBetako Kalifornia estatuan, San Andres failaren gunean jazoko litzatekeen lurrikara erraldoi bati ematen zaion izendapena da. Richter eskalako 9 graduak gaindituko lituzkeen energia luke.
Kaliforniako herri kulturan oso sustraitua dagoen ideia da, batzuek oso serioski sinisten duten ideia da, beste batzuentzat hiri kondairaren maila du.

## Ezaugarriak

Zientzialari batzuen arabera, Richter eskalako 8,1 graduak gainditu eta 3-5 minutu iraungo luke. Ondorio eta kalte ikaragarriak eragingo lituzke: 12 orduz joan-etorria egingo lukeen tsunamia, 2010eko Txileko lurrikaran jazotako tsunamiaren bi bider masa handiagoarekin.

## Lekua

San Andres failaren luzeran jazoko litzateke, epizentroa Palm Springs hirian izango luke, eta hortik uhin sismikoak Iparraldeko Kaliforniara hedatuko lirateke, estatuaren hegoaldean ere eraginez. Honela, San Diego, Oceanside, Los Angeles eta inguruko eskualdeetan eragingo luke, Los Angelesi gehiago eraginez, hiri honetako lurzoruaren ezaugarrien ondorioz uhinak bertan geldituko liratekeelako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6144105
# The Big Door Prize

The Big Door Prize estatubatuar sitcoma da, David West Readek Apple TV+erako sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Hamar atal laburrez osaturiko umorezko telesail honetan, hiri bat betiko eraldatuko da, biztanle bakoitzaren bokazioa argitzeko gaitasuna duen makina misteriotsu bat supermerkatuan agertzen denean. Berehala, bizilagunak lanbidez aldatzen hasiko dira, giza harremanak birpentsatzen, eta errotuak zituzten hainbat jokamolde zalantzan jartzen, etorkizun hobe baten alde.

## Aktoreak

* Chris O'Dowd: Dusty
* Gabrielle Dennis: Cass
* Patrick Kerr: Mr. Johnson
* Damon Gupton: Father Reuben
* Josh Segarra: Giorgio
* Christian Adam: Trevor
* Sammy Fourlas: Jacob
* Djouliet Amara: Trina
* Ally Maki: Hana
* Crystal R. Fox: Izzy
* Jim Meskimen: Cary Hubbard
* Deirdre O'Connell: Eloise Hubbard

## Erreferentziak

* ↑ «The Big Door Prize» Berria 2023-04-01 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111941596
# The Big House

The Big House filma George Hill zinemagilearen lana da, 1930. urtekoa. Filmak 11 Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, 5 irabaziz.

## Pertsonaiak

* Chester Morris
* Wallace Beery
* Lewis Stone
* Robert Montgomery
* Leila Hyams
* George F. Marion

## Erreferentziak

* ↑ The Big House

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q531332
* Multimedia: The Big House (1930 film) / Q531332
# The Big Kahuna (filma)

The Big Kahuna (euskaraz Kahuna Handia) 1999ko John Swanbeck estatubatuar zinema zuzendariaren drama-komedia filma bat da. Roger Rueff antzerkigile eta gidoigilearen Hospitality Suite (Abegikortasun Gela) antzezlanean oinarritua dago. Kevin Spacey, Danny Devito eta Peter Facinelli aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEBtako Wichita hiriko hotel batean ospatzen ari den enpresaburuen biltzar bateko azken gaua da. Bertan dauden industria-olio enpresa bateko bi saltzaile eta gazte hasiberri bat enpresaburu batekin tratua itxitzeko irrikaz daude, honela heuren enpresan lanpostuz gora egiteko: Phil (Danny DeVito) salmentaburuak, berrogeitamar urte beteak ditu, dibortziatua, lau alaben aita eta ozpindua dago, jada denetarik ikusia den eskarmentu handiko gizona da, etengabeko bidaietara ohitua, bai eta AEBtako leku urrunetako hotel guztietan ere gau bakartiak igarotzen zaildua. Ya lo ha visto todo, y está acostumbrado a los viajes constantes y las estancias solitarias en hoteles remotos de toda América. Bob (Peter Facinelli) hogei eta hainbat urte dituen gazte ixila da, bere lehenbiziko negozio bidaia du, eta Philek kale nahiz lanari buruz esaten dion guztia entzuteko irriki bizitan dago, baptista sinisduna eta ezkonberria da, ondorioz Philen ezkonbiziaz kezkatua agertzen da. Larry (Kevin Spacey) aldiz Boben guztiz aurkako izaera du: zurruteroa, gonazalea, bereziki enpresaburu emakume gisa jantziak doazenak gustatzen zaizkio eta eskandaluzalea da. Larryk bizitzari buruzko ikuspegi berezia da eta liskarrek gozamena sortzen diotela dirudi.

## Aktoreak

* Kevin Spacey: Larry Mann
* Danny DeVito: Phil Cooper
* Peter Facinelli: Bob Walker
* Paul Dawson: harrera-mutila edo morroia
* George F. Miller (krediturik gabe): hoteleko zuzendaria

## Kanpo estekak

* The Big Kahuna filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q484951
# Thayne (Wyoming)

Thayne Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lincoln konderrian dago, Wyoming estatuan. 380 biztanle ditu, 3,611719 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lincoln konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1028632
# Thayngen

Thayngen Suitzako udalerria da. Schaffhausen kantonamenduan dago, Schaffhausen kantonamendua barrutian. 2014an 5,453 biztanle zituen 19,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69152
* Multimedia: Thayngen / Q69152
Bibern $^{(en)}$ Schaffhausen
# Thayer konderria (Nebraska)

Thayer konderria (ingelesez: Thayer County) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hebron da. 2010eko zentsuaren arabera 5.228 biztanle zituen, Thayer kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Thayer konderriak 1.489,18 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,03 ura dira. Beste 1.486,15 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,51 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 5.228 pertsonetatik 5.153 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 76 dira. 10 beltzak edo afroamerikarrak. 8 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 15 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 42 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q495719
* Multimedia: Thayer County, Nebraska / Q495719
# Thaylor Lubanzadio

Brian Thaylor Lubanzadio Aldama (Bilbo, Bizkaia, 1994ko otsailaren 27a) futbolari bizkaitarra da. Aurrelari gisa aritzen da.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Celta Turista | 3. | 2012/13 | 8 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 8 | 0 |
| Celta Turista | 2.B | 2013/14 | 28 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 28 | 5 |
| Celta Turista | 2.B | 2014/15 | 26 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 26 | 3 |
| Celta Turista | Denera | Denera | 62 | 8 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 62 | 8 |
| Vitoria | 3. | 2015/16 | 33 | 10 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 33 | 10 |
| Vitoria | Denera | Denera | 33 | 10 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 33 | 10 |
| UD Logroñes | 2.B | 2016/17 | 13 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 14 | 0 |
| UD Logroñes | Denera | Denera | 13 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 14 | 0 |
| Real Union | 2.B | 2016/17 | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 10 | 0 |
| Real Union | Denera | Denera | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 10 | 0 |
| Caudal | 2.B | 2017/18 | 14 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 14 | 0 |
| Caudal | Denera | Denera | 14 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 14 | 0 |
| Baskonia | 3. | 2017/18 | 16 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 16 | 3 |
| Baskonia | 3. | 2018/19 | 12 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 12 | 1 |
| Baskonia | Denera | Denera | 28 | 4 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 28 | 4 |
| Coruxo | 2.B | 2018/19 | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 9 | 0 |
| Coruxo | Denera | Denera | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 9 | 0 |
| Portugalete | 3. | 2019/20 | 10 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 11 | 0 |
| Portugalete | 2.B | 2020/21 | 24 | 4 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 26 | 4 |
| Portugalete | Denera | Denera | 34 | 4 | 3 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 37 | 4 |
| Hibernians | 1. | 2021/22 | 23 | 0 | 4 | 0 | 2 | 0 | - | - | 4 | 0 | - | - | 33 | 0 |
| Hibernians | 1. | 2022/23 | 25 | 0 | 3 | 1 | 2 | 0 | - | - | 2 | 0 | 1 | 0 | 33 | 1 |
| Hibernians | Denera | Denera | 48 | 0 | 7 | 1 | 4 | 0 | - | - | 6 | 0 | 1 | 0 | 66 | 1 |
| Gżira United | 1. | 2023/24 | 24 | 6 | 3 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 27 | 8 |
| Gżira United | 1. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Gżira United | Denera | Denera | 24 | 6 | 3 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 27 | 8 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 275 | 32 | 14 | 3 | 4 | 0 | - | - | 6 | 0 | 1 | 0 | 300 | 35 |

## Erreferentziak

* ↑ «El Eibar ficha a Thaylor Lubanzadio y Sergio García, a los que cederá» El Mundo Deportivo 2015-07-10.

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q20925482
# Telespazio

Telespazio, espazio sistema zerbitzuen konpainia bat da, Erroma, Italian egoitza duena. Telespazio 1961ean sortu zen; Dena den, konpainia, gaur ezagutzen dugun moduan 2005eko uztailaren 1ean bilakatu zen, aurreko Telespazion espazio zerbitzua Alcatelen banatzean. Konpainia jabe Finmeccanica (67%) eta Alcatel (33%) dira.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Enpresaren webgune ofiziala.
# Teleskopioaren historia

Teleskopioaren historia XVII. mendean hasi zen.

## Asmakuntza

1608an, Holandan, Hans Lippershey leiar fabrikatzaile alemaniarrak teleskopioa asmatu zuen. Legendak dio bi haur (Lippersheyren seme-alabak, agian) leiarrekin jolasean zebiltzala haren tailerrean, eta nahi gabe lortutako konbinazio bati esker, urruneko objektuak handiago ikustea lortu zutela.
Fenomenoaren garrantziaz ohartuta, asmakizuna Holandako agintariei eskaini zien Lippersheyk, sekretupean. Baina mirari hura erakusteko hainbat demostrazio prestatu zituzten holandarrek. Erakustaldi horietako batean izan zen Jacques Badovere frantziarra, eta bere maisu izandakoari gutun bat idaztea erabaki zuen, asmakizunaren berri emanez. Maisu hura Galileo Galilei zen, eta 1609ko maiatzean jaso zuen eskutitza.

## Galileo Galilei

Bertan Badoverek zioen, begi hutsez ikus ezin zitezkeen izarrak beha zitezkeela teleskopioari esker, eta tramankuluaren deskribapen labur eta sinplea egin zion. Galileok horrela bere lehen teleskopioa egin zuen, organo zahar baten hodia erabiliz lenteei eusteko. Holandakoa baino askoz hobea zen italiarrak egindakoa: objektuak askoz gehiago handitzen zituen eta formak ez zituen hainbeste desitxuratzen.
1610eko urtarrilaren 6ko gauean, hodi zahar hura Ilargira begira jarri zuen, gero Jupiterrera begira, zenbait izarretara zuzenduta ondoren. Astronomia modernoa jaio zen. Tresnaren eskubideak Veneziako Errepublikari eman zizkion, eta hortxe amaitu ziren Galileoren arazo ekonomikoak: objektu berri haren balizko aplikazio militarrek interes handia piztu zuten Errepublikako agintarien artean, eta esker ona dirutan adierazi zioten.
Baina Galileoren gogoa ez zegoen lurreko kontuetan, zerukoetan baizik. Ilargiaren kraterrak eta ehunka izar ikusten lehena izan zen, baina aurkikuntzarik garrantzitsuena Jupiterren ilargiena izan zen; Kopernikoren teoria heliozentrikoa baieztatu zuen.
Guztira 60 teleskopiotik gora egin zituen Galileok, gehienak nahiko kaxkarrak, urte batzuk geroago Johannes Keplerrek esandakoaren arabera, behintzat. Keplerrek berak, Huygensek, Cassinik eta beste hainbatek asmakizunari hobekuntza nabarmenak erantsi zizkioten berehala.

## Gaur egun

Gaur egun, hamar metrotik gorako diametroko teleskopioak daude, 100 metrora iristen diren teleskopioak egiteko proiektuak badira, eta espazioan ere badabiltza ale batzuk. Hubble teleskopioak, esaterako, 11.500 milioi argi-urtera dagoen izarra ikustea lortu zuen. Eta merkatuan edozeinek eskura ditzakeen teleskopio merke eta sinpleenek 180 aldiz handitzen dute irudia; Galileoren lehen teleskopioak sei aldiz handitzen zuen, eta Lippersheyrenak hiru aldiz baino ez.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Irazustabarrena, Nagore. (2008-03-02). «400 urte gora begira» Argia CC-BY-SA lizentzia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2530956
# Telesterion

Telesteriona antzinako greziarrek Eleusistar Misterioen iniziaziorako erabiltzen zen areto handi bat izan zen. Atenasetik 20 kilometrora zegoen.
Eleusiseko zeremonietan puntu gailen bezala, hasitakoak Telesterionean sartzen ziren, Demeter jainkosaren erlikia sakratuak erakusten zitzaizkien eta apaiz andereek "gau santua"n zehar lortutako ikuskariak kontatzen zituzten (beharbada, heriotzaren ondorengo bizitzaren aukera irudikatzen zuen su bat). Hau zen misterioen zatirik sekretuena, eta, hasitakoak izan zirenek, Telesterionean gertatzen zenari buruz hitzerdirik ere esatea debekatuta zuten.
Persiarrek suntsitu zuten, eta, beranduago, Periklesek berreraiki zuen.
Greziar gela hipostiloaren adibiderik handienetako bat izan zen. Bere azken fasean, 21 metroko luze-zabalera zuen karratu formako eraikin bezala egin zen. Ilaratan banatutako 42 zutabez osatua zegoen. Bere sabaia ez da ezagutzen, baina litekeena da zurezko armadurazko egitura bat izatea, eraikinaren barnera argia sartzea ahalbidetzen zuen dorre linterna batekin. Hasitakoak hartzen zituen harmailaz inguratua zegoen. Ustez, K.a. V. mendean, 3000 pertsona har zitzakeen bere harmailetan. Telesterionean gertatzen zen Eleusistar Misterio nagusien puntu gailena, bertan benetan gertatzen zenari buruz informaziorik ez dagoen arren, soilik kristauek emandako diskrezio faltetan oinarritutako hipotesiak edo filosofoen metaforetan.

## Faseak

* Mizenastar garaian, jada existitzen zen gune sakratu txiki bat
* Pisistratoren garaian (K.a. 525), eraikinak, jada karratu forma hartu zuen, 21 metroko luze-zabalerarekin, eta hasitako fededunak hartzeko harmailaz inguraturik zegoen. Zimon Atenasekoaren garaian, amaitu ez zen hedapen bat egin zen.
* Iktinosek, Partenoiaren arkitektoak, eraikin handi bat proiektatu zuen: 20 zutabe, modu kontzentrikoan 14ko bi ilaretan, harmailetatik gertu jarritako, eta sanktasanktoruma edo naiskos formako anaktorona inguratzen zuten beste 6rekin. Baina, egitasmo hau, aurretik aipatutakoagatik baztertu zen.
* Korebok, arkitraberaino, altxatzearen azken fasea amaitu zuen.
* Megastenesek eta Jenoklesek amaitu zuten.
* K.a. 330ean, Filon Atenasekoak, 12 zutabe dorikodun arkupe bat gehitu zuen, angeluan zeuden bi zutaberekin, eraikinaren maiestatezkotasuna osatuz.

## Lotutako tokiak

Gela hipostilo mota honentzako erreferentzia argia aurkitu da Persiar apadanetan. Neurrietan izan ezik, bi kasuetan, biltzargune dira: persiarren kasuan, oturuntzen zeremoniarekin lotua; Eleusisen kasuan, erritual konplexu baten ondoren, Telesterionean euren puntu gailena zuten misterioekin. Arkitektura mota bera, beste biltzargune greziar batzuetan ere ikusten da, Periklesek Atenasen eraikitako Odeoian, adibidez, baita Megapoliseko Tersilloa ere, Arkadian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1819712
* Multimedia: Telesterion / Q1819712
# Thomas Bickel

Thomas Bickel (1963ko urriaren 6a - ) Suitzako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Suitzako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1986 | 5 | 1 |
| 1987 | 6 | 0 |
| 1988 | 5 | 0 |
| 1989 | 1 | 0 |
| 1990 | 4 | 1 |
| 1991 | 7 | 0 |
| 1992 | 5 | 1 |
| 1993 | 3 | 0 |
| 1994 | 11 | 2 |
| 1995 | 5 | 0 |
| Guztira | 52 | 5 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q129467
* Multimedia: Thomas Bickel / Q129467
# Thomas Blanchard

Thomas Blanchard (1788ko ekainaren 24a - 1864ko apirilaren 16a) asmatzaile estatubatuar emankorra izan zen eta hogeita bost asmakuntza baino gehiago patentatu zituen.

## Bizitza

Suttonen (Massachusettsen) jaio zen. 1806an egindako eta patentatutako lehen makina, metalezko tatxetak fabrikatzeko makina izan zen, minutu bakoitzeko bostehun tatxet egin ahal izateko, eskuz egindakoak baino askoz hobeto. Makina honetarako eskubideak 5.000 dolarretan saldu ostean, Blanchard-ek suzko armak mekanizatzeko arreta jarri zuen eta prozesua dinamizatzeko makina bat asmatu zuen. Makina horrek zehazki kopiatzeko tornu bat zen armen kanoiak mekanizatzeko. Springfield arsenalak kontratatu zuen eraikuntzan zegoenean, eta 1820an makina amaitu zuen.
Gero, garraiogintzan jarri zuen arreta eta treneak asmatu aurretik "lurrun-motorra" asmatu zuen, Connecticut ibaia igotzeko gai zen lurrunontzia sortu eta 1831. urtean patentatu zuen. 1851ean, zur lodiak eta sendoak okertu zitezkeen makina bat diseinatu eta eraiki zuen. Lorpen garrantzitsuez gain, Blanchard-ek hainbat makina diseinatu zituen paperak mozteko eta tolesteko gutun-azalak sortzeko.
* Datuak: Q7787689
* Multimedia: Thomas Blanchard / Q7787689
# Thomas Bopp

Thomas Bopp (Denver, Colorado, 1949ko urriaren 15a – Phoenix, Arizona, 2018ko urtarrilaren 5a) estatubatuar astronomo amateurra izan zen.
Coloradon jaio zen 1949an eta familia Ohiora joan zen hurrengo urtean. Aitak astronomia zaletu zuen eta Thomasek teleskopio bat jaso zuen opari hamar urterekin. 1967an Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadarekin bat egin zuen eta Filipinetara bidali zuten izpi berdea ikusteko. 1972an armada utzi eta enpresen administrazioa ikasi zuen.
1980an Arizonara joan zen. 1995eko uztailaren 22ko gauean Hale-Bopp kometa aurkitu zuen, mailegatutako teleskopio bat erabiliz. (Alan Halek modu independentean aurkitu zuen aldi berean).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1399007
* Multimedia: Thomas Bopp / Q1399007
# Thomas Bruce Elgin

Thomas Bruce Elgin (Elgingo VII. kondea) (Broomhall, Fife, Eskozia, 1766ko uztailaren 20a - Paris, 1841eko azaroaren 14a) britainiar diplomatikoa eta arte-bildumagilea izan zen. Elginen eskulturak izenekoak eskuratu zituelako da ezaguna. Militarra zen, jeneral nagusia. 1790. urtean hasi zen diplomazia-lanetan; Bruselan, Berlinen, Konstantinoplan eta beste zenbait herritan izan zen ordezkari. Frantziatik bere herrira zihoala, Amienseko Ituna hautsi zen; atxilotu egin zuten, eta 1806ra arte ezin izan zuen Ingalaterrara itzuli.

## Elginen eskulturak

Arte klasikoa oso gustukoa zuenez, Elginek Greziako arte-hondakinak lurpetik atera eta biltzeko baimena eskatu zion Turkiako gobernuari (garai hartan Grezia Turkiaren mendean zegoen). Baimena lortu eta Partenoitik aztarna ugari hartu zituen: frisoak, kariatideak, horma-zatiak, zutabeak, arkitrabeak eta abar. 1803tik 1812ra bitarteko urteetan, bere eskultura-bilduma Ingalaterrara eraman zuen. Greziatik ateratako lan horietako batzuk galdu egin ziren, itsasontzietako bat hondoratu zelako. Kritika gogorrak izan zituen eskulturak Greziatik lapurtu zituelako, besteren artean Lord Byronek ere aurka egin zion The Curse of Minerva (Minervaren madarikazioa) poeman. Britainia Handiko gobernuak Greziatik jasotako eskulturak erosi zizkion, oso merke Elginen ustez. Gaur egun, British Museumen daude ikusgai. 1983an, Greziako gobernuak British Museumi eskatu zizkion eskulturak, baina hark ezezkoa eman zion, beste arrazoien artean, eskulturak zaindu eta gorde zituztela esanez. Eztabaida konpondu gabe geratu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q335098
* Multimedia: Thomas Bruce, 7th Earl of Elgin / Q335098
# Thomas Briels

Thomas Briels,, (Wilrijk, Belgika, 1987ko abuztuaren 23a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari belgikarra da.
Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezkoa eskuratu zuen, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezkoa, bietan belar-hockeyan eta Belgikako taldearekin, azkena Australia eta Indiaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Gauthier Boccard, Tom Boon, Thomas Briels, Cédric Charlier, Félix Denayer, Nicolas De Kerpel, Arthur De Sloover, Sébastien Dockier, John-John Dohmen, Simon Gougnard, Alexander Hendrickx, Antoine Kina, Loïck Luypaert, Augustin Meurmans, Victor Wegnez, Vincent Vanasch, Florent Van Aubel eta Arthur Van Doren-ek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 02 ! | Gizonezkoa. |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Thomas Briels» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Thomas Briels» FIH (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2090136
# Thomas Bidegain

Thomas Bidegain (Maule-Lextarre, 1968ko martxoaren 23a) zuberotar jatorriko zinema gidoilari, ekoizle eta zuzendaria da. Jacques Audiard frantziar zinema zuzendari eta gidoigilearekin elkarlanean aritzeagatik ezaguna da. 2010ean beste gidoigile batzuekin batera Un prophète (Profeta bat, 2009) filmaren gidoia idazteagatik Jatorrizko gidoi onenaren César Saria jaso zuen eta 2013an De rouille et d'os (Herdoil eta hezurrezko, 2012) filmaren gidoia idazteagatik Egokitzapen onenaren César Saria.

## Filmografia

* À boire (2004), Marion Vernouxek zuzendua
* Un prophète (2009), Jacques Audiardek zuzendua
* De rouille et d'os (2012), Jacques Audiardek zuzendua
* À perdre la raison (2012), Joachim Lafossek zuzendua
* Saint Laurent (2014), Bertrand Bonellok zuzendua
* La Famille Bélier (2014), Eric Lartigauek zuzendua
* Les Cowboys (2015), Thomas Bidegainek zuzendua
* La Résistance de l'air (2015), Fred Grivoisek zuzendua
* The Wakhan Front (2015), Clément Cogitorek zuzendua
* The White Knights (2015), Joachim Lafossek zuzendua
* The Dancer (2016), Stéphanie Di Giustok zuzendua
* Le Fidèle (2017), Michaël R. Roskamek zuzendua
* The Sisters Brothers (2018), Jacques Audiardek zuzendua
* Qui a tué Lady Winsley ? (2019), Hiner Saleemek zuzendua
* La Fameuse Invasion des ours en Sicile (2019), Lorenzo Mattottik zuzendua
* #jesuislà (2020), Éric Lartigauk zuzendua
* Stillwater (2021), Tom McCarthyk zuzendua
* Notre-Dame brûle (2022), Jean-Jacques Annaudek zuzendua

## Erreferentziak

* ↑ «Cannes : Thomas Bidegain, un accent basco-béarnais pour la palme d'or» La République des Pyrénées 2015/05/27.

## Kanpo estekak

* Thomas Bidegain zinema gidoigile, ekoizle eta zuzendariaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q13518238
* Multimedia: Thomas Bidegain / Q13518238