OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tropidechis

Tropidechus Elapidae familiako narrasti genero bat da. Australiako Queensland eta Hegoaldeko Gales Berrian bizi dira.

## Espezieak

* Tropidechis carinatus (Krefft, 1863)
* Tropidechis sadlieri Hoser, 2003

## Kanpo estekak

* Datuak: Q195368
* Multimedia: Tropidechis / Q195368
* Espezieak: Tropidechis
# Tropidodipsas

Tropidodipsas Dipsadidae familiaren barruan narrasti genero bat da. Mexikon eta Erdialdeko Amerikan bizi dira.

## Espezieak

* Tropidodipsas annuliferus Boulenger, 1894
* Tropidodipsas fasciata Günther, 1858
* Tropidodipsas fischeri Boulenger, 1894
* Tropidodipsas philippii (Jan, 1863)
* Tropidodipsas repleta Smith, Lemos-Espinal, Hartman & Chiszar, 2005
* Tropidodipsas sartorii Cope, 1863
* Tropidodipsas zweifeli Liner & Wilson, 1970

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5083393
* Multimedia: Tropidodipsas / Q5083393
* Espezieak: Tropidodipsas
# Tropicana Las Vegas

Tropicana Las Vegas, AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian dagoen kasino eta hotel bat da.
1957an eraiki zen. Tropicana 2024ko apirilaren 2an itxiko da, 2024 amaieran eraisteko, Las Vegaseko beisbol estadio berriari lekua eginez.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q280339
* Multimedia: Tropicana Las Vegas / Q280339
# Tropicana Field

Tropicana Field AEBtako Florida estatuko St. Petersburg hirian dagoen beisbol estadio bat da. MLB ligako Tampa Bay Rays taldearen jokalekua da. 1990ean inauguratu zen.

## Iruditegia

* Aireko ikuspegia.
* Kanpoaldea.
* Barnealdea 2009an.
* Harmailak.

## Kanpo estekak

* Tropicana Field. Boston Red Sox taldearen webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q1810119
* Multimedia: Tropicana Field / Q1810119
# Ulva

Ulva (Eskoziako gaeleraz Ulbha) Eskoziako Barruko Hebridak uhartediko uharte bat da, Argyll eta Bute eremuan. Mull uhartearen mendebaldeko kostaldean dago.

## Galeria

* Ulvako itsaslabarretako basaltozko harkaitzak
* Uharteko basoak
* Uharteko paisaia
* Paisaia
* The Boat House, ferryaren kaia.
* Ardalumgo eliza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q496415
* Multimedia: Ulva, Scotland / Q496415
# Ulva Ferry

Ulva Ferry, Eskoziako gaeleraz: Caolas Ulbha, Eskoziako Mull uhartearen mendebaldeko kostaldean dagoen herrixka bat da, Barruko Hebridetan eta Argyll eta Bute eremuan. Bertan, Mull eta Ulva uhartea elkarlotzen dituen ferryaren kaia dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7880835
* Multimedia: Ulva Ferry / Q7880835
ieaHebridak :
ieaBarruko HebridakieaColl
Acha
Arinagour
ieaColonsay
Scalasaig
ieaEigg
Cleadale
Galmisdale
ieaIslay
Ardtalla
Ballygrant
Bowmore
Bridgend
Lagavulin
Nerabus
Port Askaig
Port Charlotte
Port Ellen
Portnahaven
ieaMull
Ardtun
Bunessan
Calgary
Craignure
Croggan
Dervaig
Fionnphort
Kintra
Knockan
Lochbuei
Pennyghael
Salen
Tiroran
Tobermory
Uisken
Ulva Ferry
ieaJura
Ardmenish
Craighouse
Feolin
ieaSeil
Balvicar
Clachan-Seil
Ellenabeich
ieaSkye
Achachork
Aird of Sleat
Ardvasar
Armadale
Ashaig
Bernisdale
Bornesketaig
Borreraig
Borrodale
Borve
Bracadale
Broadford
Brogaig
Bualintur
Camastianavaig
Camuscross
Carbost (Loch Harport)
Carbost (Portree)
Claigan
Colbost
Drumfearn
Drynoch
Dunan
Dunvegan
Duntulm
Edinbane
Elgol
Ellishadder
Eynort
Eyre
Fasach
Feorlig
Ferindonald
Fiskavaig
Flashader
Flodigarry
Galltrigill
Garafad
Geary
Gedintailor
Gillen
Glendale
Halistra
Harlosh
Heaste
Isleornsay
Kensaleyre
Kilbride
Kilmaluag
Kilmarie
Kilmore
Kilmuir
Kilvaxter
Kingsburgh
Kyleakin
Kylerhea
Lealt
Lower Breakish
Luib
Milovaig
Mugeary
Ollach
Ose
Peinachorran
Peinlich
Portnalong
Portree
Ramasaig
Roag
Sconser
Skeabost
Sligachan
Staffin
Stein
Struan
Suladale
Talisker
Tarskavaig
Teangue
Torrin
Totaig
Tote
Treaslane
Trumpan
Uig
Uigshader
Ullinish
Upper Breakish
ieaTiree
Mannal
Scarinish :
ieaKanpoko HebridakieaBarra
Allasdale
Ardmore
Ardveenish
Bogach
Borve
Brevig
Castlebay
Caolas
Northbay
ieaBenbecula
Bail' Iochdrach
Balivanich
Nunton
Uachdar
ieaHarris
Amhuinnsuidhe
Ardhasaig
Borsham
Borve
Bun Abhainn Eadarra
Hushinish
Leverburgh
Luskentyre
Rèinigeadal
Rodel
Tarbert
ieaHegoaldeko Uist
Askernish
Auratote
Balgarva
Bornish
Daliburgh
Howmore
Iochdar
Kilaulay
Lochboisdale
Stoneybridge
ieaIparraldeko Uist
Ardheisker
Baile Glas
Carinish
Lochmaddy
Newtonferry
Sollas
Tigharry
ieaLewis
Achmore
Adabroc
Aignish
Aird Uig
Aird
Airidh a' Bhruaich
Ardroil
Arnol
Back
Baile an Truiseil
Balallan
Barvas
Bayble
Borrowston
Borve
Bragar
Branahuie
Breaclete
Breivig
Brenish
Broker
Brue
Cabharstadh
Calbost
Callanish
Carloway
Cliff
Coll
Cromore
Cross
Crossbost
Eorodale
Eoropie
Fivepenny
Flesherin
Garenin
Garrabost
Garynahine
Gravir
Gress
Habost
Holm
Kneep
Knock
Knockaird
Laxdale
Leurbost
Lionel
Marybank
Mealista
Melbost
New Tolsta
Newmarket
Newvalley
North Dell
North Tolsta
Parkend
Plasterfield
Port of Ness
Portnaguran
Portvoller
Sandwick
Shawbost
Shulishader
Skigersta
South Dell
Steinish
Stornoway
Swainbost
Timsgarry
Tolsta Chaolais
Tong
Uig :
# Ulven kommer

Ulven kommer 2020ko daniar telesaila da, Pernille Fischer Christensenek DR1entzat egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Holly 14 urteko neskatoa da, eta eskolako irakasleen arreta bereganatu du, aitaordearen indarkeriazko jokaera azaltzen duen idazlan bat osatu duelako. Gurasoek uko egingo diote susmo orori, baina gizarte langile bat ikastetxera joan eta gertakaria aztertuko du. Etxeko eremu pribatuko beste afera batzuk ere ezagutuko ditu.

## Aktoreak

* Bjarne Henriksen (Lars)
* Flora Ofelia Hofmann Lindahl (Holly)
* Peter Plaugborg (Si­mon)
* Christine Albeck Børge (Dea)
* Noah Storm Otto (Theo).
* Line Kruse (Karen)
* Christoffer Svane (Peter)
* Rasmus Hammerich (Brenning)
* Laura Skjoldborg (Majken)
* Lila Nobel Mehabil (Mona)
* Christine Exner (Katja)
* Justin Geertsen (Jonatan)
* Lone Rødbroe (Dorte)
* Henning Valin Jakobsen (Rasmus)

## Erreferentziak

* ↑ «Ulven Kommer» Berria 2021-03-27 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q102516827
# Ulverton (Quebec)

Ulverton Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Estrie eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Le Val-Saint-François konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 416 biztanle zituen 51.01 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3548117
* Multimedia: Ulverton, Quebec / Q3548117
# Ulverston

Ulverston, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko dagoen udalerri bat da, Cumbria konderrian.
2021ean 11.678 biztanle zituen.
* Datuak: Q979357
* Multimedia: Ulverston / Q979357
# Ulvik

Ulvik Norvegiako udalerria da. Hordaland konderrian kokatua dago. 720.73 km² ditu eta 1.107 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Voss Aurland Hol Eidfjord Ullensvang Granvin Ullensvang Municipality $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q487711
* Multimedia: Ulvik / Q487711
# Uplawmoor

Uplawmoor, Eskoziako udalerri bat da, Ekialdeko Renfrewshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1011705
* Multimedia: Uplawmoor / Q1011705
# Uphusum

Uphusum Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Nordfriesland (barrutia)|Nordfriesland]] barrutian. 2014an 387 biztanle zituen 7,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q506024
* Multimedia: Uphusum / Q506024
# Upland (Kalifornia)

Upland Kaliforniako hiri bat da. San Bernardino konderrian kokatua dago. 2010ean 73.732 biztanle zituen, 40,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* San Bernardino konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q747466
* Multimedia: Upland, California / Q747466
# Uplands (Swansea)

Uplands (Swansea), Galesko Swansea hiriko komunitate bat da. 2001ko erroldaren arabera 13.355 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7898360
* Multimedia: Uplands, Swansea / Q7898360
# Upland (Pennsylvania)

Upland Pennsylvaniako borough bat da. Delaware konderrian kokatua dago. 2010ean 3.239 biztanle zituen, 1,68 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Delaware konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1184093
* Multimedia: Upland, Pennsylvania / Q1184093
# Upland (Indiana)

Upland Indianako herri bat da. Grant konderrian kokatua dago. 2010ean 3.845 biztanle zituen, 8,13 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Grant konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1974836
* Multimedia: Upland, Indiana / Q1974836
# Upland (Nebraska)

Upland Nebraskako herri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 143 biztanle zituen, 1,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Franklin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2690959
* Multimedia: Upland, Nebraska / Q2690959
# Uplands Park (Missouri)

Uplands Park Missourieko herrixka bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 445 biztanle zituen, 0,18 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* St. Louis konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2752544
# Uplengen

Uplengen Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Leer barrutia|Leer]] barrutian. 2014an 11.503 biztanle zituen 148,81 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q559624
* Multimedia: Uplengen / Q559624
# Umeå udalerria

Umeå Suediako udalerria da. Västerbottengo konderrian kokatua dago. 5213,39 km² ditu eta 121.271 biztanle ditu, hauetatik 79.594 Umeå herriburuan.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Robertsfors udalerria Skellefteå udalerria Vännäs udalerria Vindeln udalerria Nordmaling udalerria Malax $^{(mul)}$ Korsholm $^{(mul)}$ Vöyri $^{(mul)}$

## Ondasun nabarmenak

* Umeåko udaletxea.
* Bildmuseet, Arte Garaikideko museoa.
* Ume ibaia.
* Björnlandet Parke Nazionala.

## Erreferentziak

* ↑ (Suedieraz) Statistiska centralbyrån, Kommunarealer den 1 januari 2014. Statistics Sweden.
* ↑ (Suedieraz) Folkmängd i riket, län och kommuner 31 mars 2016. Statistics Sweden.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q507709
* Multimedia: Umeå Municipality / Q507709
# Umezurztegi

Umezurztegia, umezurtz-etxe edo inklusa, zurtzak edo abandonatuak (expositoak) diren haurrak zainketaz arduratzen den erakundea da. Bertan lekua izaten dute guraso-ahala galdu duten gurasoen haur eta nerabeak ere.
Usuki, haurraren babesaren ikuspuntutik, adopzioaren eta abegi-etxeen ondorengo eta azkeneko neurritzat hartzen da. Publikoak ala pribatuak izan daitezke, eta ohitura aldetik, erlijio erakundeak izan ohi dira kudeatzen dituztenak.
Gaur egun, umezurztegi terminoak ez du erabilpenik mendebaldeko Europan. Haurrentzako abegi-etxe eta tankerako terminoak erabili ohi dira gurasorik gabeko haurrak zaintzen dituzten eraikinak izendatzeko.

## Erresuma Batuan

Viktoriar Aroan umeak abandonatzea zabalduta zegoen, eta inklusak eraiki zituzten haur-hilkortasuna murrizteko. Hala ere, leku hauek sarritan hain beteta zeuden "heriotzaren erizainek" Godfrey's Cordial izeneko konposatua erabiltzen zutela, opioz egindakoa, printzipioz umeen kolikoak arintzeko egindakoak.
Lehenengo umezurtz-etxeak sortu zituzten Londonen 1741ean (Foundling Hospital) eta Bristolen 1795ean (Asylum for Poor Orphan Girls edo Blue Maids' Orphanage).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Children's Homes (United Kingdom)
* Datuak: Q160645
* Multimedia: Orphanages / Q160645
# Umetokiko lotailu biribil

Umetokiko lotailu biribila edo uteroko lotailu biribila aldakaren eta izterrezurraren arteko giltzadurako zuntzezko zinta. Umetokiaren albo-ertzetatik Venusen mendira hedatzen diren konektibozko eta muskuluzko bi kordoiak dira.
Lotailu biribilaren lodiera oso aldakorra da: batez beste 5 edo 6 milimetro neurtzen ditu. Zuntz muskular lauz osatuta daude, eta umetokiarekin jarraitzen dute. Umetokia atzeraka mugitzea saihestuko dute. Bere probabilitate guztiaz duen garrantzia handiagoa da haurdunaldian, garai horretan hipertrofia handia izaten baitu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2012]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1527057
* Multimedia: Round ligament of uterus / Q1527057
# Umezurtzak

    Artikulu hau telefilemari buruzkoa da; gurasorik gabeko haurra gaitzat duena beste hau da: «Zurtz»
Umezurtzak 2013. urtean Ernesto del Ríok eginiko telefilma da, ETBrako egina.
Zinexit Elkarbizitzarako Zinema Erakusketak lehen emanaldiaren aurrekoa eskaini zuen Bilboko Alondegian.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Alicia epailea da, ETAk hil zuen aita bezala. Orain Ricardo senarrarekin bizi da Bilbo aldeko urbanizazio batean. Ondoko etxean bikoteak oso lagun duen Rosa bizi da Maria alabarekin, laster harreman gatazkatsua Andonirekin hasiko duen nerabea. Andoni auzo marjinal batean bizi da ETAko kide izandako Antonio aitarekin. Sei pertsonaia hauek elkarren aurka arituko dira, egungo zein iraganeko gertakarien korrenteak eramanik, eta denengan eragingo du umezurtz ez ote diren sentipena.

## Pertsonaiak

* Itziar Atienza: Alicia
* Patxo Telleria: Antonio.
* Amaia Iraundegi: María.
* Jurgen Murua: Andoni.
* Carmen San Esteban: Rosa.
* Joseba Apaolaza: Ricardo.

## Erreferentziak

* ↑ «Se estrena el filme "Los huérfanos", la grieta entre una víctima y un etarra» El Confidencial 2013-10-23.
* ↑ EiTB. (2013/10/23). 'Umezurtzak' filmaren aurrestreinaldia, Zinexit Jaialdian. .
* ↑ Webgune ofiziala

## Kanpo estekak

* Webgunea imdb.com
* Datuak: Q21013149
# Umeå IK

Umeå IK (izen osoa Umeå Idrottsklubb) Umeå hiriko emakumezkoen futbol taldea da, Suediako talde onenetakoa. 7 aldiz irabazi du Suediako liga bi aldiz UEFA Emakumezkoen Txapeldunen Liga.

## Historia

Taldea 1917an eratu zen baina arrakasta eman dion emakumezkoen atala 1985ean eratu zen. 1996an igo zen lehen aldiz maila gorenera baina urtebete egin zuen bertan. 1998an berriz igo eta aro bikain bati eman zion hasiera.
UEFA Emakumezkoen Txapeldunen Ligaren lehen edizioan finalera iritsi zen baina 1. FFC Frankfurt taldeak 2-0 garaitu zuen. Hurrengo bi ekitaldiak irabazi zituen ordea. Azken finala 2008an jokatu zuen.

## Palmaresa

* Suediako Liga (7): 2000, 2001, 2002, 2005, 2006, 2007, 2008.
* Suediako Kopa (4): 2001, 2002, 2003, 2007.
* UEFA Emakumezkoen Txapeldunen Liga:
** Txapelduna (2): 2003, 2004.
** Finalista (3): 2002, 2007, 2008.

## Kanpo estekak

* (Samieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q20792292
* Multimedia: Umeå IK FF / Q20792292
# Umetoki barneko gailu

Umetoki barneko gailua (UBG edo DIU) kontrazepzioko helburuekin umetokiaren barruan ezartzen den gorputz arrotza da. Bi eratakoak dira nagusiki: inerteak batzuk, kobrearen eragin espermizidan oinarrituak, eta hormonalak beste batzuk, progestagenoak askatuz funtzionatzen dutenak. Munduan gehien erabiltzen den antisorgailu itzulgarria da. UBG motaren arabera, 3 eta 15 urte arteko iraupena eta iraupena izan dezake (T 380A kobre-modeloa 14 urtez eraginkorra da).

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Laburtzapenak Hiztegia] [2009]
* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]
* ↑ (Ingelesez) What are the most widely used contraceptive methods across the world?. in: Births / Birth control. Institut national d'études démographique (INED).
* ↑ MOE. (1997). «Long-term reversible contraception. Twelve years of experience with the TCu380A and TCu220C» Contraception 56 (6): 341-52. PMID 9494767..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q899868
* Multimedia: Intrauterine devices / Q899868
# Umetokiko lotailu zabal

Umetokiko lotailu zabala edo uteroko lotailu zabala zeharkako toles peritoneala da, umetokiaren alboko ertza pelbiseko paretarekin lotzen duena. Aurretik atzera lotailu biribila, tronpa eta umetoki-obulutegiko lotailua bildu eta estaltzen ditu.
Umetokiko lotailu zabalak Falopioren tronpetarako, umetokirako eta obarioetarako mesenterio gisa balio du. Umetokia bere posizioan mantentzen laguntzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q629796
# Tsumcorita

Tsumcorita fosfato motako minerala da eta tsumcorita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Tsumcorita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {PbZn2(AsO4)2 * 2H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tsumcorite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Tsundoku

Tsundoku (japonieraz: 積ん読) liburuak eskuratu eta irakurri gabe pilatzearen fenomenoari deitzen zaio. Bibliomaniaren efektu gisa ulertzen da, etxeko txoko guztietan gertatu daiteke, baina ohikoena mesanotxeko liburu-pilaketa izan ohi da.
Terminoa Meiji aroan (1868–1912) sortu zen, argot japoniar gisa. Ts-oku (gerorako prest dauden gauzak pilatzea) eta dokusho (irakurketa-orrietan) elementuak konbinatzen ditu. Hitza ingelesezko hainbat hiztegietan (Collins hiztegian, adibidez) sartzeko iradokizunak daude. Gauzak bildumatzeko joera orokortuarekin ere lotu izan da (tazak, bidaia-opariak...), baita kontsumo gizarteko joerarekin. Amazon liburuak saltzen hasi izana ere gizakiak objektu honekiko duen fetixismo kontsumistarekin lotu izan duenik ere bada. Jesús Matosen ustez, liburu bat erosteak irakurtzeak baino esfortzu gutxiago eskatzen du, eta horrek desoreka sortzen du.
Bitxikeria gisa ulertzeaz gain, bada gaixotasun moduan ere ulertzen duenik: kontrolik gabeko pilaketaren gaitza da kasu horretan. Japonen, jatorrizko kontzeptuaren herrian, konnotazio negatiboko hitza da, gauzak erdizka uzten dituen eta ondasunak pilatzen dituen pertsonarekin lotzen da kulturalki. Etxean gauzak pilatzearen Diogenes sindromearen aldaera literarioa ere deitu izan zaio.
Aurkako joera bultzatzeko, famatua da Marie Kondok garatutako sistema, ondasun material gutxiko etxea sustatzeaz gain, asko jota, etxean 30 liburu izatea komeni dela esan izan ohi du.

## Erreferentziak

* ↑ Jauregi, Itsaso. (2023-11-15). «Pilatutako literatura dorreak» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-11-15).
* ↑ «Dokuteka: Zer da 'tsundokua'?» www.ikasbil.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ «Zuk ere tsundoku egiten duzu?» EITB 2022-01-31 (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* 1 2 "Tsundoku," the Japanese Word for the New Books That Pile Up on Our Shelves, Should Enter the English Language. Open Culture 24 July 2014.
* 1 2 (Gaztelaniaz) Carpallo, Silvia C.. (2019-04-20). «Tsundoku: la teoría (anti Marie Kondo) que explica por qué compramos cosas que nunca usamos» S Moda EL PAÍS (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) «¿Eres un maestro del tsundoku sin saberlo? (estás en buena compañía)» BBC News Mundo (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) Martí, Por Rosa. (2021-10-02). «Si acumulas libros y no los lees, los japoneses tienen una palabra para eso: eres "Tsundoku"» Esquire (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) lectura 1056, Otras páginas 1 Minuto de. (2015-05-20). «Tsundoku o el Diógenes literario» Koratai (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) Nast, Condé. (2019-01-18). «Marie Kondo dice que puedes tener más de 30 libros. Pero con una condición» GQ España (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).

## Ikus, gainera

* Fortsas gezurra
* Datuak: Q18354939
* Multimedia: Tsundoku / Q18354939
# Tsultrim Gyatso

Tsultrim Gyatso, (1816ko martxoaren 29a - 1837) Tibeteko 10. Dalai Lama izan zen.
Chamdoko familia xume batean, aurreko dalai lama izan zen Lungtok Gyatsoren berraragitze bezala ezagutua izan zen, 1820an. 1822an, Potala Jauregian tronuratua izan zen, Tsultrim Gyatso izenarekin.
Lungtok Gyatso 1815ean hil ondoren, zortzi urte pasa ziren hurrengo dalai lama aukeratua izan aurretik. Gertakari politikoak garai honetan, oso ilunak izan ziren, baina, azkenean, Palden Tenpai Nyimak parte hartu eta Urrezko Kutxa erabili zuen, (hautagaien izenak jarrita zituena), lehen aldiz, dalai lama berria aukeratzeko testen zati bezala.
1822an, 10. dalai lama Urrezko Tronuan eseri zen, eta bere tronuratzetik gutxira, Palden Tenpai Nyimaren aldetik aurrenobiziatua jaso zuen, nork Tsultrim Gyatso izena eman zion. Gelong botuak administratu zituen Tsultrim Gyatsorentzat 1831n.
1826an, Drepung Monasterioan sartu eta sutra eta tantran maisu bihurtu zen. Tibeteko testu budistak sakonki ikasi zituen bere bizitza osoan.
1831n, Potala Jauregia berreraiki zuen, eta, hemeretzi urterekin, Panchen Lamarentzako Gelong botoak eraman zituen urte berean.
Tibeten egitura ekonomikoa konpondu nahi izan zuen, baina ez zen bere lanaren fruituak ikusteko haina bizi izan.
Etengabe osasun kaxkarra izan zuen, eta 1837an hil zen.
"Bizitza laburreko dalai lamen garaian (bederatzigarrenetik hamabigarreneraino) Panchen Lama, bederatzigarren Dalai Lamaren garaitik zegoena zen, oraindik gazte zirenean hildako dalai lamek utzitako hutsunea bete zuena.
# Tsunami Demokratikoa

Tsunami Demokratikoa edo Tsunami D, katalanez: Tsunami Democràtic, Kataluniako hiritar erakunde independentista da, Espainiako Auzitegi Gorenaren Kataluniaren independentziarako 2017ko erreferendumaren epaiaren aurkakoa. 2019ko abuztuan sortua izan zen.
Bozeramaile jakinik gabeko herri mugimendua da, bere ekintzak sare sozialren bidez jakinarazten ditu eta 2017ko galdeketaren aurkako epai judizialari herri erantzuna eman nahi dio.

## Kanpo estekak

* Webgunea (Katalanez)
* Datuak: Q70580241
* Multimedia: Democratic Tsunami / Q70580241
# Tsumoita

Tsumoita sulfuro motako minerala da eta tetradymita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Tsumoita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {BiTe}}$. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tsumoite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Tsukuyomi

Tsukuyomi (japonieraz: 月読の命 edo 月夜見の尊, Tsukuyomi-no-mikoto) , Tsukuyomi-no-kami edo Tsukiyomi izenez ere ezaguna, Ilargiaren jainkoa da erlijio sintoistan eta japoniar mitologian.

## Etimologia

Tsukuyomi izena antzinako hitz japoniarren konbinazio bat da, Tsuku (月, "ilargia, hila", zeinaren baliokide modernoa Tsuki baita) eta Yomi (読み, "irakurri, kontatu"). Beste interpretazio bat da izenak "ilargi-gaua" (月夜, "Tsukiyo") eta «begiratu» (見, "mi") hitzak konbinatzen dituela.

## Historia eta Mitologia
### Jaiotza

Tsukuyomi "hiru seme nobleetako" bigarrena zen, Izanagi, lehen lurra sortu zuen jainkoa, Onogoro-shima, bere bekatuak garbitzeko bainatu zenean jaio zen, hildakoen lurraldera joan ondoren, Yomi izenekoa. Tsukuyomi Izanagik eskuineko begia garbitu zuenean jaio zen, baina legendaren beste bertsio batean, Izanagik eskuineko eskuan eutsi zion kobre zurizko ispilu batetik jaio zen.

### Oinarrizko elikagaien jatorria

Tsukuyomi zeruetara igo zen (Takamagahara) eskailera zerutiarretik, non bere arreba Amaterasurekin bizi izan zen, eguzki-jainkosarekin, honek Uke Mochi, janariaren jainkosa, hil zuen arte.
Gertaera hau Uke Mochik ospatutako festa handi batean gertatu zen, non jainko asko edo Kami bere jauregira gonbidatu zituen. Amaterasuk ezin izan zuen joan, eta Tsukuyomi bidaltzen dut bien ordezkari gisa. Festan ikusi zuen Tsukuyomik nola prestatzen zuen festa, baina higuingarria iruditu zitzaion Uke Mochik janariak gorputzeko atalen bidez lortzen zituela edo tu egiten zuela ikustean. Une horretan, Tsukuyomik, bere ekintzek izututa, Uke Mochi hil zuen. Ekintza izugarri hori, jainkoari kalte egingo diona, oso positiboa da izaki bizidunentzat, Uke Mochiren gorputzetik oinarrizko elikagai lurtarrak sortu baitziren: begietatik arroza sortu zen; belarrietatik artatxikia agertzen da; genitaletatik garia; sudurretik babarrun pintak sortzen dira; eta ondestetik soja. Geroztik, Amaterasu hainbeste haserretu zen, ezen ziurtatu baitzuen ez zuela Tsukuyomi berriro ikusiko, eta zeruaren alde batetik bestera mugitzen zela jainkoa saihestuz. Horregatik Ilargia eta Eguzkia ez dira inoiz aurkitzen.
Istorio honen beste bertsio batzuetan, Uke Mochi Susanook hil zuen. Tximista jainkoaren izaera oldarkorra nabarmentzeko erabili zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q595520
* Multimedia: Tsukuyomi-no-Mikoto / Q595520
# Tsumebita

Tsumebita fosfato motako minerala da eta brackebuschita supertaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Tsumebita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb2Cu(PO4)(SO4)(OH)}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tsumebite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).