OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Villiers-le-Sec (Nièvre)

Villiers-le-Sec Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 49 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Villiers-le-Sec udalerrian erroldatutako biztanleak 49 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 37 etxebizitza zeuden, 23 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 36etxeak ziren. 23 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 16 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Villiers-le-Sec udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 4 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 4 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 4 |
| 4 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 4 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 4 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 4 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 27 ziren, horien artean 19 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 19 pertsona aktiboetatik 15 lanean zeuden (8 gizon eta 7 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q27635
* Multimedia: Villiers-le-Sec (Nièvre) / Q27635
# Usabal kiroldegia

Usabal kiroldegia Gipuzkoako Tolosaldea eskualdeko Tolosa udalerrian dagoen kiroldegia da, Usabal auzoko Usabal izen berdineko Usabal 25 A zbk-an dago. Hain zuzen ere, Araxes ibaiak bere urak Oria ibaian isurtzen dituen lekuan bertan dago.
2005ean inauguratu zen. 2020an berritutako belar artifizialeko futbol-zelai du, 1.250 eta 860 m²-ko bi kirol-pista, kanpoko igerilekuak, 25X20,5 metroko igerileku estalia, bi saunak, lurrun-bainua, bainuontziak eta hidromasajea, eta jarduera-aretoak. 2005ean hamar mila abonatu zituen, tolosarren %35. 2017an, produktu kimikoen manipulazio okerraren ondorioz, ehun pertsona artatu zituzten kloroa arnastu zutelako.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Vasco, El Diario. (2020-11-14). «Finalizada la obra de renovación del césped del campo de Usabal» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2023-06-05).
* ↑ "Usabal kirolgune berria zabalik da atzodanik". Hitza, 676, 2005/09/03, 1-3. or.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Usabal celebrará sus diez años con una fiesta gratuita para sus abonados» El Diario Vasco 2015-09-12 (Noiz kontsultatua: 2023-06-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) EP. (2017-07-04). «Atendidas 104 personas en las piscinas de Tolosa por inhalación de cloro» Deia (Noiz kontsultatua: 2023-06-05).

## Kanpo estekak

* Usabal kiroldegiaren webgunea
* Datuak: Q20493075
# Usaimen-erraboil

Usaimen-erraboila (latinez: bulbus olfactorius) ornodunen prosentzefaloko egitura neural bat da, usaimenean, hau da, usainaren pertzepzioan inplikatuta dagoena. Usaimen-erraboilak informazio hori tratatu eta kodetzen du, eta garunaren goiko egituretara bideratzen du. Neurona nagusiak zelula mitralak dira; horiek usaimen-neuronetatik jasotzen dute informazioa, integratu egiten dute eta beren axoien bidez garuneko beste eskualde batzuetara bidaltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Shepherd, G.. (2003ko azaroa). The Synaptic Organization of the Brain. (5. argitaraldia) Oxford University Press ISBN 0-19-515956-X..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q644945
* Multimedia: Olfactory bulb / Q644945
# Usabarri pilotalekua

Usabarri pilotalekua Asteasuko pilotalekua da. 2004ko apirilaren 30ean inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268761
# Usadio

Usadioak, ohiturak edo tradizioak belaunaldi batetik bestera gizakiek bereganatzen dituzten sinesmen, ohitura, ohikune eta balioak dira, familian edo gizartean jaso eta garatuak. Kultura baten funtsezko osagaia da, eta giza taldeak euren nortasuna eraiki eta beste giza taldeetatik bereizteko erabiltzen dira. Tradizioari jarraikiz egiten diren ekitaldiei tradizionalak esaten zaie.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q82821
* Multimedia: Traditions / Q82821
# Usagre

Usagre Badajozko udalerria da, Campiña Sur eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.956 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Badajozko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q784442
* Multimedia: Usagre / Q784442
# Usaimen-mukosa

Usaimen-mukosa edo pituitaria horia usaimen-eskualdea estaltzen duen sudurreko geruza mukosoaren zatia da. Bertan daude usaimen-zelulak. . Jariatzen duen mukiak epitelioa babesten du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Otorrinolaringologia Hiztegia ] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7086517
* Multimedia: Olfactory mucosa / Q7086517
# Usaburo Hidaka

Usaburo Hidaka (japonieraz: 日高 卯三郎) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin: 1923ko 2 aldiz jokatu izan du.
Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1923 | 2 | 0 |
| Guztira | 2 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* Datuak: Q2314117
# Usaimen-nerbio

Usaimen-nerbioa edo lehen nerbio kraniala garun-enborretik gorputz-periferiara hedatzen diren nerbio-bikoteetatik lehena da. Zentzumen-kinadak usaimen-organotik garunera eroaten ditu. Goiko hezur turbinalaren zatirik handiena estaltzen duen usaimen-epitelioan eta sudur-hobietako trenkadaren kontrako horman dauden zelula bipolarretan sortzen da.
Usaimen nerbioa nerbio sentsoriala baino ez da, eta sudurreko usaimen bulkadak nerbio sistema zentralera eramaten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011] eta Elhuyar Hiztegia
* ↑ Euskalterm: [Otorrinolaringologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209704
* Multimedia: Nervus olfactorius / Q209704
# Valliniello

Valliniello, gaztelaniaz Navarro, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Avilés udalerrian dagoen parrokia bat da. 2011an 1.147 biztanle zituen.
# Valli del Pasubio

Valli del Pasubio Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 3.055 biztanle ditu, 49,35 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Valli del Pasubiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Posina Recoaro Terme Schio Torrebelvicino Trambileno Vallarsa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46263
* Multimedia: Valli del Pasubio / Q46263
# Vallibierna

Vallibierna, Vallibiernako gailurra edo Ballibierna (3.067 m) izeneko mendia, Tuca Culebras (3.062 m) mendiarekin bat Maladetako mendilerroa osatzen dute eta Erdialdeko Pirinioetan kokatzen da. Aipatutako bi gailur horiek bereizten dituen gandorrak "Zaldiaren pasabidea" edo "Paso a Caballo" izena hartzen du, berau igarotzeko zaldi gaineko gorputz-jarrera jartzea beharrezkoa baita.
Gailur honetarako igoera ibilbide bat 2.135 metrotara dagoen Llauseteko lakutik burutzen da. Llauseteko lepora doan ibilbide nahiko erraza bat da (2 ordu). Hemendik gandor bat gainditu eta 3.062 metro dituen Tuca de Culebras gailurrean egonen gara. Igoera erabat osatzeko bi gailurren arteko pasabidea igaro beharra dago, "Zaldiaren pasabidea" edo "Paso a Caballo" delakoa, ez da oso zaila baina arretaz igarotzea eskatzen du (IIº-).

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3100806
* Multimedia: Vallibierna / Q3100806
# Vallibiernako harana

Vallibiernako harana (aragoieraz: Vall de Vallhibierna; gaztelaniaz: Valle de Vallibierna) Erdialdeko Pirinioetan Aragoiko Huescako probintzian dagoen haran bat da, Benasqueko haranaren erdialdean eta Posets-Maladeta Parke Naturalaren barnean. Haran honen iparraldean Maladeta mendikatea dago, eta hegoaldean Cerler eski estazioa. Harana eki-mendebaldeko norantzan kokatua dago, 9 km inguruko luzera du, eta bere ibarrean Éseras ibaiaren ibaiadarra den Vallivierna ibaia doa. Haranaren magaletan pinu beltz eta pagoz osatutako bazoak daude. 2.300 metroko garaieratik gora goi larreak eta harkaitzak daude. Haranaren erdialdean, Corones mendi-aterpea dago, eskualde honetako zaintza gabeko aterpe ugarietako bat dena. Mendebaldeko eremuan, haranaren behealdea dena, ibaia 200 metro baina gehiago dituen arroila batetik igarotzen da. Haranaren zenbait guneetan harkaitz bolkanikoa daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6159165
* Multimedia: Valle de Vallibierna / Q6159165
# Vallibona

Vallibona Valentziako Erkidegoko udalerria da, Ports eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 90 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1767567
* Multimedia: Vallibona / Q1767567
# Vallica

Vallica, (korsikeraz: A Vallica) Korsikako iparraldeko udalerria da, Korsika Garaia departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 23 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Populations légales 2013 | Insee» www.insee.fr (Noiz kontsultatua: 2016-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q658693
* Multimedia: Vallica / Q658693
# Vallgorguina

Vallgorguina Kataluniako udalerria da, Vallès Oriental eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.465 biztanle zituen. 22,2 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 755 | 736 | 675 | 640 | 583 | 612 | 539 | 429 | 636 | 755 | 1.430 | 2.465 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q15458
* Multimedia: Vallgorguina / Q15458
# Vallinfreda

Vallinfreda Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 290 biztanle ditu, 16,72 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Vallinfredak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cineto Romano Oricola Orvinio Percile Riofreddo Vivaro Romano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q243509
* Multimedia: Vallinfreda / Q243509
# Valliant (Oklahoma)

Valliant Oklahomako herri bat da. McCurtain konderrian kokatua dago. 2010ean 754 biztanle zituen, 2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* McCurtain konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3287655
# Ubea

Ubea koroideak, irisak eta betazaleko giharrak osatzen duten egitura multzoa da. Geruza koloreztatua da. Bere hantura ubeitis du izena.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q278859
# Ubarroi txiki

Ubarroi txikia (Microcarbo pygmeus) Microcarbo generoko animalia da. Hegaztien barruko Phalacrocoracidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Microcarbo
* Phalacrocoracidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q244319
* Multimedia: Microcarbo pygmaeus / Q244319
* Espezieak: Microcarbo pygmaeus
# Ubaíra

Ubaíra Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 18.626 biztanle ditu 659,138 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22062853
* Multimedia: Ubaíra / Q22062853
# Ubatuba

Ubatuba Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 92.980 biztanle ditu 723,883 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q596931
* Multimedia: Ubatuba / Q596931
# Ubatã

Ubatã Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 16.111 biztanle ditu 177,643 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22062851
* Multimedia: Ubatã / Q22062851
# Ubaí

Ubaí Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 11.708 biztanle ditu 820,524 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q952767
* Multimedia: Ubaí / Q952767
# Ubarrundia

Ubarrundia Arabako erdialdeko udalerri ohi bat da, Arratzurekin batera 1920ko hamarkadan Arratzua-Ubarrundia osatu zuena.

## Osaera

Bost herrik osatzen zuten: Betolatza, Landa, Luku, Uribarri Ganboa eta Zirao. 29,52 kilometro koadro zituen.

## Historia

Izena 1025ean agertu zen lehen aldiz, Donemiliagako goldean; Hubarundia eta Ubarundia formak ere biltzen dira garai horietan. Dokumentu horietan jasotako datuek diotenez, Ubarrundia askoz ere zabalagoa zen. Izan ere, hauek ziren bere barnean zituen herrixkak (parentesi artean, dokumentuan azaltzen den aldaera):
| Gamarra Nagusia (Gamarra Maior) Gamarragutxia (Gamarra Minor) Erretana (Erretana) Amarita (Hamarita) Miñaogutxia (Mengano) | Uribarri Ganboa (Hurribarri) Miñao (Menganogoien) Guernica Zirao (Seriano) Betolatza (Betellogaha) | Nafarrate Elosu (Elhosu) Urrunaga (Hurnaga) Urbina (Urbina et Angellu) Luku (Lucu et Arzamendi) | Goiain (Goiahen) Bagoeta |
XII. mendean Mendoza familiaren menpe zegoen, eta oraingo Arabako lur gehienak hartu zituen Arriagako kofradiaren kide gisa ageri da. 1332ko apirilaren 2an kofradia horrek egin zuen batzarrean, Gasteizi 41 herrixka ematea ebatzi zen; tartean Amarita, Erretana, Gamarragutxia, Gamarra Nagusia, Miñao eta Miñaogutxia, ordu arte Ubarrundiaren barrukoak. 1333an, Alfontso XI.a Gaztelakoaren aginduz Villarreal de Álava (Legutio) sortu zen, eta haren menpera igaro ziren Elosu, Goiain, Nafarrate, Urbina eta Urrunaga.
Horrela, Ubarrundia bere egungo neurriekin geratu zen, eta Betolatza, Landa, Luku, Uribarri Ganboa eta Zirao herriek izen bereko udalerria sortu zuten, 1920ko hamarkadan desagertu arte.

## Jakingarriak

Erdi Aroan kide ziren zenbait populazio-gune desagertuz joan ziren. Guernica dagoeneko XIV. menderako biztanlerik gabe geratuko zen; Bagoeta, aldiz, XV. mendearen amaierarako; Arzamendi Lukuko auzotzat joa izan zen baina XIX. mendearen bigarren erdialderako ez zen Artzamendiko baselizaren arrastorik geratzen.
Besteak beste Ubarrundiako lurretan eraiki zen Uribarri Ganboako urtegia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5399396
# Ubbergen

Ubbergen (entzun) Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 9.338 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Gelderland

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q369813
* Multimedia: Ubbergen / Q369813
# Valls

Valls Kataluniako udalerria da, Tarragonako probintzian dagoena. Alt Camp eskualdeko hiriburu eta herririk populatuena da.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 25.634 biztanle zituen. 55,28 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2008 |
| 12.738 | 11.869 | 10.518 | 11.202 | 11.124 | 11.679 | 11.828 | 15.216 | 18.857 | 20.092 | 22.232 | 25.634 |

## Ikus, gainera

* Tarragonako udalerrien zerrenda
* Casteller

## Kanpo estekak

* (Katalanez)Vallseko udal webgunea
* Datuak: Q825883
* Multimedia: Valls / Q825883
# Vincente Minnelli

Lester Anthony Minnelli (Chicago, 1903ko otsailaren 28a - Beverly Hills, 1986ko uztailaren 25a), ezagunagoa Vincente Minnelli izenaz, Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendaria zen. Judy Garland bere lehenengo emaztearekin Liza Minnelli antzezlearen aita zen.

## Filmografia

* Panama Hattie (1942)
* Cabin in the Sky (1943)
* I Dood It (1943)
* Meet Me in St. Louis (1944)
* The Clock (1945)
* Yolanda and the Thief (1945)
* Ziegfeld Follies (1946)
* Undercurrent (1946)
* Till the Clouds Roll By (1946)
* The Pirate (1948)
* Madame Bovary (1949)
* Father of the Bride (1950)
* Father's Little Dividend (1951)
* An American in Paris (1951)
* Lovely to Look At (1952)
* The Bad and the Beautiful (1952)
* The Story of Three Loves (1953)
* The Band Wagon (1953)
* The Long, Long Trailer (1954)
* Brigadoon (1954)
* The Cobweb (1955)
* Kismet (1955)
* Lust for Life (1956)
* Tea and Sympathy (1956)
* Designing Woman (1957)
* The Seventh Sin (1957)
* Gigi (1958)
* The Reluctant Debutante (1958)
* Some Came Running (1958)
* Home from the Hill (1960)
* Bells Are Ringing (1960)
* Four Horsemen of the Apocalypse (1962)
* Two Weeks in Another Town (1962)
* The Courtship of Eddie's Father (1963)
* Goodbye Charlie (1964)
* The Sandpiper (1965)
* On a Clear Day You Can See Forever (1970)
* A Matter of Time (1976)
* Datuak: Q51535
* Multimedia: Vincente Minnelli / Q51535
# Vincenzo (telesaila)

Vincenzo (Hangul: 빈센조; RR: Binsenjo) Song Joong-ki, Jeon Yeo-been, Ok Taec-yeon, Kim Yeo-jin eta Kwak Dong-yeon aktoreek antzezten duten 2021eko Hego Koreako telesaila da.

## Pertsonaiak

* Song Joong-ki: Vincenzo Cassano / Park Joo-hyung
* Jeon Yeo-been: Hong Cha-young
* Ok Taec-yeon: Jang Jun-woo / Jang Han-seok
* Kim Yeo-jin: Choi Myung-hee
* Kwak Dong-yeon: Jang Han-seo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q101252455
* Multimedia: Vincenzo (tv series) / Q101252455
# Vincentio Reinieri

Vincentio (Vincenzio edo Vincenzo ere idatzia) Reinieri (Renieri, Reiner) (1606ko martxoaren 30a - 1647ko azaroaren 5a) matematikari eta astronomo italiarra, Galileo Galileiren laguna eta dizipulua izan zen.

## Biografia

Reinieri, Genovan jaioa, Olivetar ordenako kidea zen, 1623an Erromara bidali zuena. Galileo Sienan ezagutu zuen 1633an, eta hark Jupiterren ilargien mugimenduen bere taula astronomikoak eguneratzeko eta hobetzeko ardura eman zion, hauek berrikusiz, satelite hauen posizioak iragarri ahal izateko.
Bere lanak Arcetrira eraman zuen eta Vincenzo Vivianirekin egin zen lagun. Reinieri-k bere mentoreren kontsultatzeko eta eztabaidarako zaletasun bera zuen. 1641eko otsailaren 5ean, honela idatzi zion Galileori Pisatik: "Maiz Peripatetikoen jaunekin borrokan nago, batez ere, ezjakintasun gordinena dutenek zure adorea gutxien estimatzen dutela ohartzen naizenean eta horietako baten buruan garbiketa on bat egin dut." (Drake, 413-4 or.)
Reinieri Dino Peri hil ondoren Pisako Unibertsitateko matematikako irakasle bihurtu zen. Han ere grekoa irakasten zuen. Bere lan astronomikoa Jupiterren ilargien behaketa berriak gehitzean zatzan Galileoren lanari. Neurri batean, Reinierik satelite horien mugimenduen Galileko taulak hobetu zituen. Hil aurretik, Galileok Reinieri bere behaketak eta kalkuluak jasotzen zituen eskuizkribuak ematea erabaki zuen, berak osatzeko eta berrikusteko.
Jupiter de Reinieriren ilargien oharrak argitaratu gabe geratu ziren Pisan 1647an goiz hil zenean. Matematikako katedraren oinordekoa Famiano Michelini izan zen (1600-1666).
Reinieri hil ondoren, Galileok eman zion luzeraren arazoaz hitz egiten zuten idatziak, Giuseppe Agostini izeneko gizon batek lapurtu zituela esaten da (Fahie, 374. or.). Hala ere, Antonio Favaro bezalako adituek, lapurreta hori benetan gertatu ote zen zalantzan jartzen dute (ikus Antonio Favaro, Documenti inediti por la Storia dei mss. Galileiani, Erroma, 1886, or. 8 – 14).

## Latinezko lanak

* Expugnata Hierusalem, poema, Argitaratzailea: Maceratae, Apud Petrum Salvionum (1628)
* Tabulae mediceae second mobile mobile universal quibus for unicum prosthaphaereseon orbis canonem planetarum calculus exhibitur. Non solum tychonicè iuxta Rudolphinas Danicas & Lansbergianas, sed etiam iuxta Prutenicas Alphonsinas & Ptolemaicas, Argitaratzailea: Florentiae, typis nouis Amatoris Massae & Laurentij de Landis (1639)
* Tabula unibertsalak motibo zelestioa : serenissimi magni ducis etruriæ Ferdinandi II. auspicijs primo editæ, & Mediceæ nuncupati, nunc vero auctæ, recognitæ, atque ... Bernardini Fernandez de Velasco ... iussu, ac sumptibus recusæ ... Argitaratzailea: Florentiæ : typis Amatoris Massæ Foroliuien., 1647

## Eponimia

* Reiner ilargiko kraterrak izen hori darama bere memorian.

## Bibliografia

* Drake, Stillman, Galileo lanean: bere biografia zientifikoa (Chicago: University of Chicago Press, 1978), 464. ISBN 0-226-16226-5
* Fahie, JJ, Galileo: His Life and Work (Londres: John Murray, 1903), 374-5. - Google Books

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1033035
* Multimedia: Vincenzo Renieri (mathematician) / Q1033035
# Vincentita

Vincentita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Vincentita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pd3As}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Vincentite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Vincenten angina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Vincenten angina edo gingibitis ultzeroso nekrotizatzailea bakterio batzuek ahoan eragindako infekzioa da, lesio ultzerosoak eta hantura sortzen dituena hortzoietan eta amigdaletan. Garai batean ohikoa izan arren, gaur egun gaixotasun arraroa da, ahoaren higienea asko hobetu delako herrialde gehienetan. Urria izan arren, larria izan daiteke, eta era egokian tratatu ezean ondorio gaiztoak eragin ditzake (besteak beste, bakteriemia eta infekzio metastasiko barreiatua). Hyacinthe Vincent medikuaren omenez du izen hori.

## Etiologia

Gaitz honen atzean bakterio anaerobio batzuk daude. Bi bakterioen elkarketak sortzen du kasu gehienetan gaixotasuna: Fusobacterium necrophorum eta Borrelia vincentii. Treponema generoko hainbat espiroketak ere Vincenten anginaren eragileak dira.
Tabakismoak, estresak eta aho-higienearen ezak gaitzaren agerpena errazten dute. Baita immunitate-sistemaren egoera ahulak ere.

## Sintoma klinikoak

Honako hauek dira nagusiak:
* hantura, lesio ultzerosoak eta odola hortzoietan eta amigdaletan
* sukar arina
* halitosia
* eztarriko mina
* hainbat kasutan, gongoil linfatikoen hantura

## Diagnostikoa

Ohiko sintomatologia duten gaixoei lagin bat hartzen zaie ahotik gaitzaren diagnostikoa baieztatzeko: isipu esteril batekin ahoan dauden lesio ultzerosoetatik lagin batzuk hartzen dira, eta frotis bat prestatzen da. Gram tindaketa aplikatu ostean ohiko bi patogenoen presentzia antzematen da: espiroketa Gram negatiboak (Borrelia) eta bazilo fusiforme luzeak, Gram negatiboak (Fusobacterium)

## Tratamendua

Infekzioa sendatzeko ahoa ondo garbitu behar da irakuzketen bidez: ur gaziaren irakuzketak egiten dira, eta baita ur oxigenatuarenak ere. Odontologoek aho garbiketa sakona egin beharko dute, kaltetutako ehunak onera ekartzeko.
Antibiotikoen artean penizilina da aukerakoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q539465
* Multimedia: Acute necrotizing ulcerative gingivitis / Q539465
# Vermontville (Michigan)

Vermontville Michigango herri bat da. Eaton konderrian kokatua dago. 2010ean 759 biztanle zituen, 3,27 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Eaton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q945841
* Multimedia: Vermontville, Michigan / Q945841
# Vermont

Vermont Ameriketako Estatu Batuetako estatu bat da, Estatu Batuetako iparekialdean, Kanadarekin mugan, Ingalaterra Berria bezala ezagutzen den inguruan. Hiriburua Montpelier da eta hiririk handiena Burlington. Guztira 600.000 biztanle inguru ditu, estatu batuetako bigarren gutxien dituena.
Ingalaterra Berria izeneko eskualdea osatzen du Massachusetts, Connecticut, Maine, New Hampshire eta Rhode Island estatuekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16551
* Multimedia: Vermont / Q16551