# Carmen Valero Gimeno

Carmen Valero Gimeno (Silla, Valentzia, 1893ko martxoaren 23a - Ibidem, 1962ko irailaren 19a) maistra, intelektual, feminista eta sindikalista izan zen. Izquierda Republicana alderdiaren sortzailea Olivan, gerra zibila hastean, Oliva Mujeres Antifascistas sortu zuen, eta Sorospen Gorrian ere lan egin zuen, borrokalari errepublikanoentzat dirua eta arropa biltzeko.

## Biografia

Valero ikasle bikaina izan zen lehen hezkuntzako eskolan eta geroago Valentziako Santa Teresa de Jesús konpainiako eskolan, non Maestra Nazionalaren karrera ikasi baitzuen. 1913ko apirilaren 14an, hogei urterekin, Irakasle Eskola Normalaren titulua bikain batekin lortu zuen. Nota hori ez zuen nahikotzat jo, ohorezko matrikula eskuratu nahi baitzuen ikasketak doan egin ahal izateko. Bigarren mailako ikasketak Luis Vives institutuan egin zituen, eta bertan behera geratu zen, oposizio bat gainditu baitzuen eta maistra gisa Noveldara (Alacant) bidali baitzuten.
Bere bizitzan zehar bost titulazio bildu zituen: Irakasle Nazionalarena (1913), Batxilergoarena (1918), Merkataritzako Perituarena (1918), Merkataritzako Irakaslearena (1920) eta Zientzia Kimikoetako lizentziaturarena (1923). Noveldan instalatu ondoren, Valentziako Merkataritza Eskolan matrikulatu zen, eta han bost titulazioetatik bi lortu zituen: Batxilerra bikain eta Merkataritzako Peritua. Promozioan guztira 216 ikasletik bederatzi emakume baino ez zeuden.
Garai hartan, kalkulu-liburu bat argitaratu zuen, Oinarrizko aritmetikako problemak eta ariketak izenekoa, eta ondoren Merkataritza Eskolan erabili zen testua. Valerok arlo pedagogikoaren alde egin zuen, emakumearen hezkuntza integratzailea aldarrikatzeko. 1923an, Irakasle Eskolan sartzea eskatu zuen, eta Olivara destinatu zuten. Freineten teknikak aplikatzea erabaki zuen, Celestin Freinet pedagogo frantsesaren postulatu laikoetan oinarrituta. Hezkuntza-sistemak ezarritako sexu-bereizkeria ezabatzera ere bideratu zen. Garai hartako emakumeen irakaskuntzako gai ofizialak etxeko zainketa eta atazetara bideratzen ziren, zientzietako eta kalkuluko irakasgaien kaltetan. Valeroren aburuz, azken horiek funtsezkoak ziren edozein sexutako gizabanakoen heziketan.
Berdintasunezko hezkuntzaren aldarrikapenean zentratzean, emakumearen eskubideen defentsaz gain, laster identifikatu zen Hezkuntza Publikoko Ministerioak hasitako erreformekin eta ekintzara pasatu zen. Lehenik eta behin, Eskolako Unibertsitate Federazioarekin (FUE) lankidetzan aritu zen udalekuak antolatzen eta hobetzen, eta ohorezko kide izendatu zuten bere lana aintzatesteko, Rodolfo Llopis, Teodor Llorente, Peset Aleixandre, Sigfrido Blasco eta Aparicio Albiñana bezalako pertsonaiekin batera. Konpromiso sozialaren beste erakusgarri bat izan zen, hogei bat lagunekin batera, Espainiako Irakaskuntza Langileen Federazioa (FETE - UGT) sortu zuenean, Valentziara, Villenara eta Alacantera joan baitzen. Olivan lan egiten zuen eskolan, Txanogorritxo aldizkaria sortu zuen, 1. Eskolako neskek idatzi eta irudiztatua. Aldizkariaren helburua ikasleen espiritu kritikoa eta parte-hartzailea sustatzea zen. Aldizkariaren lehen alea 1936ko apirilean argitaratu zen eta planteamendu pedagogiko freinetistekin bat dator.

## Gerra Zibila

Espainiako gerra zibila hasi zenean, haren bizitza zapuztu egin zen. Senarra komunikatu ezinda geratu zen, Afrikako iparraldean bidaiatzen ari baitzen matxinada hasi zenean, eta haren semea, Buñolgo kolonietan zegoena, Carmenekin bizitzera joan zen Olivara.
1934. urtean, Izquierda Republicanaren Olivako alderdia sortu zuen, 12 zenbakidun karneta zuena, eta 1936ko hauteskundeetan mahaietako bateko buru izan zen, Fronte Popularrari garaipena eman ziotenean. 1937an, gatazka belikoa lehertu ondoren, Alderdi Komunistan sartu zen, eta horren barruan Olivan antolatu zuen Emakume Antifaxistak atala, non Tokiko Batzordeko Idazkaritza hartu baitzuen, eta hainbat kultura-jarduera bultzatu zituen, hala nola gaueko eskola bat eta herri-liburutegia. Nazioarteko Sorospen Gorrian ere parte hartu zuen, dirua biltzen eta fronteko borrokalarientza arropa egiten laguntzen, konfiskatutako josteko makinak erabiliz.

## Epaiketa eta epaia

1939an, Gerrako kontseilu sumarisimo batean araztu eta prozesatu zuten. 8 hilabetez egon zen atxilotuta Santa Klara espetxean. Epaitu eta absolbitze-epai bat lortu zuen, 1939ko abenduaren 27an sinatua:
   "Carmen Valero Gimeno auzipetua absolbitu behar dugu Ministerio Fiskalak leporatu zion matxinada goraipatzearen delitutik, egindako karguak frogatu ez direlako, eta Fiskaltzak ebazpen hau onartu bezain laster aske utzi behar delako. 3. Eskualde Militarreko Gerra Ikuskatzailea." 1939ko abenduaren 27ko absoluzio-epai
Haren absoluzioa defentsak Carmenen alde jasotako lekukotasun askori esker izan zen; besteak beste, alkateak, Falangeko buruzagiak Sillakoak zein Olivakoak, erlijiosoak, ikasle asko eta horien familiak. Matxinada goraipatzeko delitutik aske egoteak ez zion eragotzi lanbide-arazketako prozesu bat igarotzea, non hamabi urteko desgaikuntza ezartzen baitzitzaion. Askatasun zainduan itzuli zen Sillara, eta bertan biziraun zuen kontabilitateko eta errefortzuko eskola klandestinoak emanez batxilergoko ikasleei. 1951n, Berrikuspenen Epaitegi Gorenak Irakasle Eskolara itzultzeko baimena eman zion Bétera herrira, eta 57 urte zituela itzuli zen irakaskuntzara.

## Erreferentziak

* ↑ PRIMERA EDICIÓ DEL PREMI CARMEN VALERO. .
* ↑ «Valero Gimeno, Carmen – Ideco» www.idecohortasud.org.
* ↑ Carmen Valero Gimeno, “su esfuerzo no queda en el olvido”. 30 de octubre de 2015.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Antich Brocal, Josep. (septiembre de 2009). «Carmen Valero, crònica d'una lluitadota» Magazi Municipal (14): 21-25..
* ↑ «PROBLEMAS Y EJERCICIOS DE ARITMÉTICA ELEMENTAL. VALERO GIMENO, C. 1919» todocoleccion.net.
* 1 2 3 4 Carmen Valero Gimeno, la maestra republicana de Silla. 23 de octubre de 2013.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42302430