# Joe Cocker

John Robert "Joe" Cocker (1944ko maiatzaren 20a, Sheffield, Ingalaterra – 2014ko abenduaren 22a, Crawford, Colorado, ) britainiar rock kantaria izan zen. Ahots erlats eta sentibera izan zuen ezaugarri nagusietako bat.
1960ko hamarkadan hainbat taldetan ibili zen, eta zenbait soul musikariren egokitzapenek (­Ray Charlesenek, adibidez­) egin zuten ezagun. Beste musikari batzuen kantuak abesten espezializatu zen, eta Woodstock kantaldi famatuan parte hartu zuen, 1969an, baita haren oroimenezko jaialdian ere, 1994an. Grabatu zituen abesti arrakastatsuenetako batzuk A Little Help From My Friends, You Are So Beautiful eta Up Where We Belong izan ziren.
2014ko abenduaren 22an hil zen, minbiziaren ondorioz.

## Biografia
### Hasierako urteak eta musika-eraginak (1944–1966)

Joe Cocker 1944ko maiatzaren 20an jaio zen Tasker Road-eko 38. zenbakian Crookes-en, Sheffield-en. Harold Cocker, funtzionario publikoaren, eta Madge Cocker-en (jaiotzez Lee) seme gazteena zen. Familiako istorio ezberdinen arabera, Cocker-ek Joe ezizena jaso zuen "Cowboy Joe" izeneko haurrentzako joko batean jolasteagatik edo Joe izeneko bertako garbitzaile batengatik.
Cockerren musika eragin nagusiak nerabezaroan Ray Charles eta Lonnie Donegan izan ziren. Cockerren lehen esperientzia jendaurrean abesten hamabi urterekin gertatu zen, anaia zaharrak, Victor, eszenatokira gonbidatu zuen bere skiffle taldearen kontzertu batean abestera. 1960an, hiru lagunekin, Cocker-ek bere lehen taldea sortu zuen, The Cavaliers. Urtebeteren buruan, taldea hautsi egin zen eta Cocker-ek eskola utzi zuen East Midlands Gas Board-en ikastun gisa lan egiteko, aldi berean musika-karrera egiten zuen bitartean.
1961ean, Vance Arnold izen artistikoarekin, Cocker-ek bere karrera jarraitu zuen talde berri batekin, Vance Arnold & The Avengers-ekin. Izena Vince Everett, Jailhouse Rock-en Elvis Presley-k antzeztutako pertsonaiaren eta Eddy Arnold country abeslariaren konbinazioa zen. Taldeak Sheffield-eko pubetan jotzen zuen gehienbat, Ray Charles eta Chuck Berryren abestien bertsioak egiten. Etapa horretan, Cocker-ek blues musikarekiko zaletasuna garatu zuen eta John Lee Hooker, Muddy Waters, Lightnin' Hopkins eta Howlin' Wolf-en diskoak bilatu zituen. 1963an, taldeak bere lehen kontzertu handia izan zuen, Sheffieldeko Udaletxean The Rolling Stones-en hasierako talde gonbidatu bezala.
Urtebete geroago, Cocker-ek bakarkako grabazio-kontratua sinatu zuen Decca Records-ekin eta lehen singlea kaleratu zuen, The Beatlesen "I'll Cry Instead" abestiaren bertsioa, non Big Jim Sullivan-ek eta Jimmy Page-k gitarra jotzen zuten. Decca-k promozio zabalarekin gaztetasuna eta langile-sustraiak goraipatu arren. Albuma porrota izan zen eta konpainiarekin zuen kontratua 1964ko amaieran amaitu zen. Singlea grabatu ostean, Cocker-ek bere izen artistikoa utzi eta talde berri bat sortu zuen, Joe Cocker's Big Blues. Taldearen grabazio ezagun bakarra Rag Goes Mad at the Mojo izeneko The Sheffield College-k Rag Week-en emandako EP-a da.

### The Grease Band (1966–1969)

1966an, musikaren etenaldi labur baten ostean, Cocker-ek Chris Staintonekin elkartu zen The Grease Band sortzeko. Cocker-ek Jimmy Smith jazz teklatu-jotzaileak egindako elkarrizketa bat irakurri ondoren jarri zioten izena taldeari, non beste musikari bat «having a lot of grease» (koipe asko zuela) deskribatu zuen. The Avengers bezala, Cockerren talde berriak Sheffield-eko tabernetan jotzen zuen batez ere, Denny Cordell-en (Procol Harum, The Moody Blues eta Georgie Fame-ren ekoizlea) arreta erakarri zuen arte. Cocker-ek "Marjorine" singlea grabatu zuen Grease Band talderik gabe Cordell-entzat Londreseko estudio batean, eta gero Staintonekin joan zen bizitzera eta taldea desegin zuen. Cordellek hainbat kontzertu eman zizkion Cockerri Londreseko Marquee Club-en, Staintonekin eta Tommy Eyre teklatu-jotzailearekin Grease Band berria osatu ondoren.
"Marjorine"-k Estatu Batuetan izan zuen garrantzi gutxiaren ostean, Cocker-ek arrakasta handiagoa lortu zuen "With a Little Help from My Friends"-en bertsio berritzaile batekin, The Beatles taldearen beste abesti bat, urte batzuk geroago telebistarako gai-jartzaile gisa The Wonder Years telesailean erabilita. Grabazioan Jimmy Page gitarra-jotzailea eta B. J. Wilson bateria-jotzailea izan ziren. eta Sue eta Sunny taldearen koroak. "With a Little Help from My Friends" abestiak Erresuma Batuko single zerrendaren lehen postua lortu zuen, non hogeita hamar astez egon zen, baita Billboard Hot 100-ko 68. postuan ere. 2014an Cockerren heriotzaren ostean, Paul McCartney-k, John Lennonekin abestia idatzi zuenak, hauxe komentatu zuen: “[Cocker] iparraldeko mutil maitagarria zen, asko gustatzen zitzaidan, eta jende asko bezala, bere kantatzeko era maite nuen. Batez ere gustatu zitzaidan "With a Little Help from My Friends" bertsioa egitea erabaki zuenean eta gogoratzen ditut bera eta Denny Cordell Savile Row-era etorri eta grabatutakoa jotzen ari zirela, eta txundigarria izan zen. "Erabat soul ereserki bihurtu zuten abestia eta betiko eskertu nion hori egiteagatik".
Cocker's Grease Band talde berriak Henry McCullough sartu zuen gitarra jotzeko. 1968ko udazkenean Erresuma Batuan biran ibili ondoren, The Who taldearekin eta 1969ko neguan Gene Pitney eta Marmaladerekin batera, The Grease Bandek 1969ko udaberrian ekin zion Estatu Batuetan zeharreko lehenengo birari. Itzuli eta gutxira, Cocker-ek With a Little Help from My Friends kaleratu zuen, Estatu Batuetan milioi erdi kopia saltzeagatik urrezko diskoa jaso zuena.
AEBetako biran, Cocker-ek hainbat jaialditan jo zuen, besteak beste, Newport Rock Festivalean eta Denver Pop Festivalean. Abuztuan, Denny Cordell-ek Artie Kornfeld konbentzitu zuen Cocker Woodstock-eko jaialdian jotzeko. Jendetza handia zela eta, taldea helikopteroz eraman behar izan zuten eszenatokira. Behin eszenatokira igota, Cocker eta The Grease Bandek "Delta Lady", "Something's Comin' On", "Let's Go Get Stoned", "I Shall Be Released" eta " With a Little Help from My Friends " jo zituzten. Woodstock-en izandako parte-hartzeari buruz, Cocker-ek hauxe komentatu zuen: "Eklipse bat bezalakoa izan zen... oso egun berezia izan zen".
Woodstocken ondoren, Cocker-ek bere bigarren diskoa kaleratu zuen, Joe Cocker!. "With a Little Help from My Friends" abestiaren bertsioagatik harrituta, Paul McCartneyk eta George Harrisonek Cocker-ek "She Came In Through the Bathroom Window" eta "Something" abestien, The Beatlesen beste bi abestien, bertsioa egiteko aukera eman zioten. Bere biraren atsedenaldian grabatua, Joe Cocker! Billboard 200 zerrendako hamaikagarren postura iritsi zen eta musikariari bigarren arrakasta eman zion bere jaioterrian "Delta Lady" singlearekin.
1969ko abuztuan, Cocker-ek Ingalaterrako Wight uharteko jaialdian jo zuen. 1969an zehar, The Ed Sullivan Show eta This Is Tom Jones telebista saioetan gonbidatua izan zen. Oholtza gainean, intentsitate fisiko idiosinkratikoa erakutsi zuen, besoak astinduz eta irudimenezko gitarra jotzen mimikatuz. Azken hori Joe Cocker sindromea izeneko mediku kategorian sartu zen, nahaste neurologiko bat, besoak eta eskuak nahi gabe mugitzean datzana. Urte amaieran, Cocker Estatu Batuetan bira berri bati ekiteko prest zegoen eta, beraz, The Grease Band desegin zuen.

### Mad Dogs & Englishmen (1969–1971)

Cocker-ek berriro bira egiteko gogorik ez zuen arren, jadanik Estatu Batuetan bira berri bat antolatuta zegoen, eta, beraz, azkar talde berri bat sortu behar izan zuen kontratuzko betebeharrak betetzeko. Talde berria ia hogeita hamar musikaritara zabaldu zen, tartean Leon Russell piano-jotzailea, hiru bateria-jotzaile eta Rita Coolidge eta Claudia Lennear abeslariak. Denny Cordellek Mad Dogs & Englishmen izena jarri zion taldeari Noël Coward-en izen bereko abestian oinarrituta. Biran zehar, bluesetik hurbilago zegoen rock baterantz eboluzionatu zuen, The Rolling Stonesen parekoa.
Jim Keltner bateria-jotzaileak "festa basati handi" gisa deskribatutako biran Cocker-ek 48 kontzertu eman zituen, zuzeneko disko bat grabatu eta musika prentsaren kritika positiboak lortu zituen, Time and Life bezalako aldizkariarenak barne. Hala ere, biraren erritmoa nekagarria izan zen, Cocker deprimitu eta alkohola gehiegi edaten hasi zen. Bien bitartean, arrakasta gehiago lortu zuen "Cry Me a River" eta "Feelin' Alright" bezalako singleekin, baita "The Letter", Estatu Batuetan lortutako lehen top 10 arrakastarekin. Los Angelesen hainbat hilabete igaro ondoren, Cocker Sheffieldera itzuli zen, non bere familia gero eta kezkatuago zegoen bere narriadura fisiko eta mentalaz. 1971ko udan, A&M Recordsek "High Time We Went" singlea kaleratu zuen, Billboard Hot 100 zerrendako hogeita bigarren postuan.

### 1970eko hamarkada (1972–1979)

1972 hasieran, ia bi urte musikatik kanpo egon ostean, Cocker-ek bira bat egin zuen Chris Staintonek osatutako talde batekin. Bira Madison Square Gardenen 20.000 lagunek parte hartu zuten kontzertu batekin hasi zen. Estatu Batuetako denboraldi baten ostean, Europako bira bati ekin zion eta bertan ikusle askoren aurrean jo zuen Milanen eta Alemanian. Ondoren, Estatu Batuetara itzuli zen beste bira bat egiteko 1972ko udazkenean. Biran zehar, taldeak bere hurrengo diskorako abestiak grabatu zituen, Joe Cocker, estudioko abestien eta zuzeneko abestien nahasketa, Billboard 200 zerrendako 30. postura iritsi zirenak.
1972ko urrian, Australian biran zihoala, Cocker Adelaiden atxilotu zuten marihuana edukitzeagatik taldeko beste sei kiderekin batera. Biharamunean, Melbournen, Commodore Chateau Hotelean borroka baten ostean eraso salaketak leporatu zizkieten, beraz, Australiako polizia federalak 48 ordu eman zizkion Cockerri herrialdea uzteko.
Australiako bira egin eta gutxira, Stainton musika karreratik erretiratu zen bere grabazio estudioa ezartzeko. Bere laguna joan eta Denny Cordell, bere ekoizle ohia, joan ondoren, Cocker depresioan sartu zen eta heroina erabiltzen hasi zen. 1973ko ekainean utzi zuen ohitura, baina berriro ere asko edaten hasi zen. 1973. urtearen amaieran, Cocker estudiora itzuli zen disko berri bat grabatzera, I Can Stand a Little Rain. 1974ko abuztuan argitaratutako diskoa AEBetako Billboard 200 zerrendako 11. postuan kokatu zen, eta "You Are So Beautiful" singleak Billboard Hot 100 zerrendako bosgarren postuan kokatu zuen.
1975eko urtarrilean Jamaica Say You Will kaleratu zuen, I Can Stand a Little Rain saioetan grabatutako abestiak biltzen dituen disko berria. Lan berria sustatzeko, Cocker-ek Australian bira berri bati ekin zion, aurreko gertakariaren ostean, Alderdi Laboristaren gobernu berri batek posible egin zuena. 1975aren amaieran, Bo Diddleyren The 20th Anniversary of Rock 'n' Roll diskoko hainbat abestitan abesten lagundu zuen, eta Stingray kaleratu zuen, Kingston-en (Jamaikan) grabatutako disko berria. Hala ere, Cockerren salmentak Estatu Batuetan pixkanaka-pixkanaka murrizten hasi ziren, eta Stingray Billboard 200 zerrendako 70. posturara baino ez zen iritsi.
1976an, Cocker Saturday Night Live-n agertu zen "Feelin' Alright" jotzen. Garai hartan, Cocker-ek 800.000 dolar zor zizkion A&M Records-i eta alkoholismoarekin borrokan ari zen. Hilabete batzuk geroago, Michael Lang ekoizlea ezagutu zuen, eta hark ordezkatzea onartu zuen edana ez egotearen truke. Talde berri batekin, Cocker-ek Australia, Zelanda Berria eta Hego Amerikan bira egin zuen, eta disko berria grabatu zuen, Luxury You Can Afford, Steve Gadd, Chuck Rainey eta Rob Hartley musikariekin. Ipar Amerikako bira berri batekin sustatu zuten diskoa. Hala ere, ahalegina egin arren, kritika nahasiak jaso zituen eta 300.000 ale inguru baino ez zituen saldu.
1979an, Cocker Woodstock in Europe biran sartu zen, 1969an Woodstockeko jaialdian jo zuten Arlo Guthrie eta Richie Havens musikariak parte hartu zuten. New Yorkeko Central Park-en ere jo zuen 20.000 ikusleren aurrean, Live in New York diskoan grabatu eta argitaratua. Cocker-ek Europan ere bira egin zuen eta Alemaniako Rockpalast telebista saioan agertu zen.

### 1980ko hamarkada (1980-1990)

1982an, Cocker-ek bi abesti grabatu zituen The Crusaders jazz taldearekin Standing Tall diskorako. Abesti batek, "I'm So Glad I'm Standing Here Today", Grammy sarietarako izendapena jaso zuen, eta ekitaldi horretan Cocker-ek The Crusaders taldearekin egin zuen abestia. Urte berean, musikariak Sheffield Steel kaleratu zuen, The Compass Point All Stars taldearekin grabatutako reggae kutsuko disko berria.
"With a Little Help From My Friends"-rekin batera, Cocker-ek bere arrakasta komertzial handiena 1982an izan zuen "Up Where We Belong" abestiarekin. Stewart Levine ekoizlearen eskariz, Cocker-ek Jennifer Warnesekin batera grabatu zuen An Officer and a Gentleman film luzearen soinu bandarako. Abestiak nazioarteko arrakasta lortu zuen Billboard Hot 100 zerrendako lehen postua lortu eta Pop Ahots Talde Onenaren Interpretazio Grammy bat irabazita. Bikoteak jatorrizko abesti onenaren Oscar saria ere irabazi zuen Cocker eta Warnes-ek abestia interpretatu zuten ekitaldian. Zenbait egun geroago, musikaria Ray Charlesi omenaldi batera gonbidatu zuten, eta harekin "You Are So Beautiful " abestu zuen.
1983an, Cocker britainiar musikarien zerrenda luze batean sartu zen, Jimmy Page, Eric Clapton, Jeff Beck, Steve Winwood eta Bill Wyman, Ronnie Laneren ARMS Charity Concerts biran, esklerosi anizkoitza ikertzeko funtsak biltzeko. Urte berean, beste bira batean, Cocker atxilotu zuen Austriako poliziak jotzeari uko egin ostean, soinu-ekipoa desegokia zelako
an. Azkenean karguak kendu eta Cocker aske utzi zuten. Gertaera gertatu eta gutxira, Civilized Man, estudioko bederatzigarren diskoa kaleratu zuen, eta Cocker-ek urtebete geroago, haren ama Madgeri eskainia, grabazioan hildakoa. Cockerren abesti bat, "You Can Leave Your Hat On", 1986an estreinatu zen 9 and a Half Weeks film luzean sartu zen. Urtebete geroago, Unchain My Heart argitaratu zuen, Grammy sarietarako izendatua izan zena eta musikariaren salmenten gorakada ikusi zuen.
1980ko hamarkadan, Cocker-ek munduan zehar birak egiten jarraitu zuen, Europan, Australian eta Estatu Batuetan publiko zabalaren aurrean jotzen. 1988an, Londresko Royal Albert Hall-en jo zuen eta The Tonight Show telebista-programan agertu zen. Barclay James Harvest eta Bob Dylanen ondoren, Cocker Alemaniako Errepublika Demokratikoan sartu zen mendebaldeko lehen musikarietako bat izan zen, Ekialdeko Berlinen eta Dresdenen kontzertuekin. George H. W. Bush Ameriketako Estatu Batuetako presidentearentzat ere jo zuen. 1989ko otsailean inaugurazio kontzertu batean.

### Azken urteak (1991-2014)

1990eko hamarkadan, Estatu Batuetan pixkanaka-pixkanaka arrakasta gutxitzen joan zen arren, Cocker-ek salmenta onak izaten jarraitu zuen Erdialdeko Europako herrialdeetan, hala nola Alemanian, Austrian eta Suitzan, eta urteroko birak eskaintzen jarraitu zuen bitartean. 1989an, bere lehen postua lortu zuen Austrian eta Suitzan , One Night of Sin lanarekin. 1992an, Bryan Adamsen "Feel Like Forever" abestiaren bertsioa Erresuma Batuko singleen zerrendan sartu zen. Urte berean, Sass Jordanekin batera "Trust in Me" abestia abestu zuen, The Bodyguard-en soinu bandan sartuta. Urtebete geroago, Britainiar Gizonezko Onenaren Brit sarirako izendatu zuten.
Hamarkada osoan zehar, Cocker-ek estudioko diskoak kaleratzen jarraitu zuen ia urtero. 1994an, Have a Little Faith-ek Erresuma Batuko sailkapenik gorena eman zion Cockerri, non Erresuma Batuko albumen zerrendan bederatzigarren postua lortu zuen, eta British Phonographic Industry-k (BPI) emandako urrezko ziurtagiria lortu zuen. Hamarkadaren bigarren erdian argitaratutako Across from Midnight, Organic eta No Ordinary World lanak, Alemania, Suitza eta Herbehereak herrialdeetan lehen 10en artean sartu ziren eta Europako hainbat herrialdetan urrezko eta platinozko diskoa lortu zuten, non bere diskoen salmentek bere horretan jarraitu zuten. 1998an Eros Ramazzotti italiarrarekin biek batera abestu zuten, azken horrek Munichen emandako kontzertuan: "All I Need To Know – Difenderò" abestia, benetako arrakasta izan zuen.
2002ko ekainaren 2an, Cocker-ek " With a Little Help from My Friends" interpretatu zuen , Phil Collins eta Brian May-ek lagunduta , Buckingham jauregiko lorategietako Party at the Palace kontzertuan, Elizabeth II.aren Urrezko Jubileoa ospatzeko ekitaldian. 2007an, paper txiki batekin parte hartu zuen Across the Universe filmean "Come Together"-en abeslari nagusi gisa, The Beatles taldearen beste abesti bat. Urte berean, Britainiar Inperioko Ordena jaso zuen Buckingham Jauregian, "musika-zerbitzuengatik". Izendapena ospatzeko, Cocker-ek bi kontzertu eman zituen Londresen eta bere jaioterrian, Sheffield-en, non Udaletxean Sheffield Legends plaka ere eman zioten.
2009ko apirilean eta maiatzean, Cocker-ek Ipar Amerikan bira egin zuen Hymn for My Soul diskoaren alde. Gainera, "Little Wing" abestia abestu zuen Carlos Santanaren Guitar Heaven: The Greatest Guitar Classics of All Time diskoan, 2010ean argitaratua. Urte berean, Cocker-ek bira bat egin zuen berriro bere hurrengo lanaren sustapenean, Hard Knocks, Alemaniako lehen postua eta platinozko diskoa.

### Gaixotasuna eta heriotza

Bere bizitzako azken urteetan, Cocker-ek biriketako minbizia izan zuen, 2014 amaierara arte publiko egin ez zena. 2014ko irailaren 17an, Madison Square Garden-en egindako kontzertu batean, bere lagun Billy Joelek Cocker "oraintxe ez dabil oso ondo" komentatu zuen eta Rock and Roll Hall of Fame-n sartzea lagundu zuen.
2014ko abenduaren 22an, Cocker minbiziak jota hil zen Crawford-en, Coloradon, bere familiaz inguratuta. Prentsa ohar baten bidez, musikaria hileta pribatu baten ondoren lurperatuko zutela iragarri zuen familiak eta loreen ordez, gazteei laguntzen dion irabazi asmorik gabeko The Cocker Kids' Foundation-i dohaintzak egiteko eskatu zuen. Paul McCartney eta Ringo Starr, The Beatles taldeko bi kideak bizirik daudenak, Tom Morello, Steven Tyler, Boy George, Bryan Adams, Joe Walsh eta Peter Frampton lankideen omenaldi zerrenda luze batekin batu ziren.

## Joe Cocker Euskal Herrian

1989ko uztailaren 15an Joe Cockerrek Euskal Herrian lehenengo aldiz abestu zuen. Kontzertua Altsasun (Nafarroa Garaia) izan zen, Iñigo Arista ikastolaren guraso elkarteak antolatutako kontzertuan. Kontzertu berean Imanol, La Cubana eta Zortziko izan ziren. Kantariarekin batera Philg Grande, Glenn Nightingale, Deric Dyer, Jeff Levine, T.M. Stevens, Steve Holley, Chris Stainton, Doreen Charter eta Maxime Green aritu ziren taularen gainean. Kontzertua sei mila ikuslek jarraitu zuten.
Azkeneko aldiz, 2005eko Donostiako Jazzaldian egon zen, Trinitate plazan abestuz.

## Diskografia

* With a little help from my friends (1969)
* Joe Cocker! (1969)
* Mad dogs and englishmen (1970) (zuzeneko albuma)
* Cocker happy (1971) (Australian argitaratutako kanten bilduma)
* Joe Cocker: something to say (1972)
* I can stand a little rain (1974)
* Jamaica say you will (1975)
* Stingray (1976)
* Live in L.A. (1976) (zuzeneko albuma, 1972an grabatuta)
* Space Captain. Joe Cocker live in concert (1976) (zuzeneko grabazioa, 1970-72, Italian argitaratuta)
* Joe Cocker's greatest hits (1977) (bilduma)
* Luxury you can afford (1978)
* Live in New York (1981) (zuzeneko grabazioa, Australian)
* Sheffield steel (1982)
* The best of Joe Cocker (1983) (zuzeneko grabazioa, Australian)
* Civilized man (1984)
* Cocker (1986)
* Unchain my heart (1987)
* One night of sin (1989)
* Joe Cocker live (1990) (zuzeneko albuma)
* Night calls (1991)
* The best of Joe Cocker (1992) (bilduma)
* The legend (1992) (bilduma)
* Have a little faith (1994)
* The essential Joe Cocker (1995) (bilduma)
* The long voyage home (1995) (bilduma)
* Organic (1996)
* Across from midnight (1997)
* Greatest hits (1998) (bilduma)
* No ordinary world (1999)
* The anthology (1999) (bilduma 1964-1982)
* Vance Arnold & the Avengers (1999) (zuzeneko albuma, 1963an grabatuta)
* Standing here-Live in Colorado (2001) (zuzeneko albuma, 1981an grabatuta)
* Respect yourself (2002)
* Greatest love songs (2003) (bilduma)
* The ultimate collection 1968-2003 (2003) (bilduma)
* Ultimate collection (2004) (bilduma)
* Heart & soul (2004)
* The complete Fillmore East concerts (2006) (zuzeneko grabazioa, 1970)
* Gold (2006) (recopilatorio)
* Hymn for my soul (2007)
* Classic Cocker (2007) (bilduma)
* Live at Woodstock (2009) (zuzeneko grabazioa, 1969)
* Hard knocks (2010)
* Icon (2011) (bilduma)
* Fire it up (2012)

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* 1 2 «Joe Cocker Erresuma Batuko rock abeslaria hil da 70 urte zituela», Eitb.eus
* ↑ «Index entry» FreeBMD (Office for National Statistics).
* 1 2 Bean 2003, 6-9 orr. .
* 1 2 The Story-Part One:On the runway to fame. cocker.com.
* ↑ Txantiloi:Cita libro
* ↑ The Guardian. Joe Cocker, Grammy Award-winning singer dies at age of 70. .
* ↑ Bean 2003, 28 orr. .
* ↑ The Guardian. Back in the Summer of Love, with a little help from my friends .... .
* ↑ The Story-Part One:On the runway to fame. cocker.com.
* ↑ Bean 2003, 43-45 orr. .
* ↑ Bean 2003, 48-49 orr. .
* ↑ Txantiloi:Cita libro
* ↑ Bean 2003, 54-55 orr. .
* ↑ Bean 2003, 58-60 orr. .
* ↑ Bean 2003, 61 orr. .
* ↑ BBC. Isle of Wight Festival.- History. .
* ↑ Joe Cocker: el arte de cantar con las tripas Consultado el 18 de abril de 2022
* ↑ Air Guitar: Síndrome de Joe Cocker Consultado el 18 de abril de 2022
* ↑ Joe Cocker Dies Of Lung Cancer At 70. www.prefixmag.com 22 de diciembre de 2014.
* ↑ Bean 2003, 70 orr. .
* ↑ Bean 2003, 96 orr. .
* ↑ «Joe Cocker» Prescott Courier 15 de octubre de 1972.
* ↑ Bean 2003, 110 orr. .
* ↑ Bean 2003, 112-14 orr. .
* ↑ Bean 2003, 120 orr. .
* ↑ Bean 2003, 140 orr. .
* ↑ Bean 2003, 143 orr. .
* ↑ Allmusic. Joe Cocker - Awards. .
* ↑ Jeff Beck Opens Up About Rock and Roll Hall of Fame Gigs with Clapton Jeff Beck Group Reunion Prospects. Rolling Stone 26 de diciembre de 2014.
* ↑ Bean 2003, 160 orr. .
* ↑ Bean 2003, 167 orr. .
* ↑ Bean 2003, 178 orr. .
* ↑ Cockerwiese, Dresden.
* ↑ austriancharts.at. Joe Cocker - One Night of Sin. .
* ↑ Hit Parade. Joe Cocker - One Night of Sin. .
* ↑ Bean 2003, 189 orr. .
* ↑ Brit Awards. Brit Awards: Best British Male. .
* ↑ British Phonographic Industry. Certified Awards. .
* ↑ Swiss Charts. Awards: Joe Cocker. .
* ↑ The Telegraph. Huge crowds party at Palace concert. .
* ↑ Hartlaub, Peter. (14 de septiembre de 2007). «'Across the Universe' recycles songs, offers great visuals» San Francisco Chronicle.
* ↑ Rushdie and Eavis lead honours. BBC News 16 de julio de 2007.
* ↑ 24dash.com. Joe Cocker to join Sheffield's 'hall of fame'. .
* ↑ charts.de. Joe Cocker. .
* ↑ Jeff Giles. (25 de septiembre de 2014). Billy Joel Says Joe Cocker Is ‘Not Very Well Right Now’. Ulimate Rock Classic.com.
* ↑ «Joe Cocker dies aged 70» ITV News 22 de diciembre de 2014.
* ↑ Quillen, Matt. (22 de diciembre de 2014). Musician Joe Cocker dies at age 70. WLOX.
* ↑ Joe Cocker Official Website. Joe Cocker Dies At Age 70. .
* ↑ Softpedia. Singer Joe Cocker Dies Aged 70, Celebrities React. .
* ↑ Gillman, Ollie. (22 de diciembre de 2014). «Sir Paul McCartney and Ringo Starr lead tributes to singer Joe Cocker after he dies aged 70 following battle with lung cancer» Daily Mail.
* ↑ (Gaztelaniaz) http://www.diariovasco.com/culturas/musica/201412/23/cuando-cocker-recaudaba-fondos-20141223111403.html
* ↑ Joe Cockerek Altsasun dirua bildu zuenekoa. 2014ko abenduaren 23. Diariovasco.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala Cocker.com
* Datuak: Q190076
* Multimedia: Joe Cocker / Q190076