OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wake

Wake (ingelesez: Wake Island, ˈweɪk ahoskatua) Ozeano Barean dagoen uharte estatubatuarra da. Hawaiitik Iparraldeko Mariana Uharteetarako bi hereneko distantziara dago. Data-aldaketa lerroaren gertutasunagatik Ameriketako Estatu Batuetako 50 estatuak baino egun bat aurreratuago dago. Ameriketako Estatu Batuetako urruneko uhartea da eta lurralde ez-inkorporatu bezala izendatuta dago.

## Geografia

| Uhartea | akreak | hektareak |
| Wake uhartetxoa | 1.367,04 | 553,22 |
| Wilkes uhartetxoa | 197,44 | 79,90 |
| Peale uhartetxoa | 256,83 | 103,94 |
| Wake uhartea | 1.821,31 | 737,06 |
| Itsas-aintzira (ura) | 1.480,00 | 600,00 |
| Harezko eremua | 910,00 | 370,00 |

## Klima

Datu klimatikoak (Wake) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 27.9 | 27.8 | 28.4 | 28.8 | 29.8 | 30.9 | 31.2 | 31.2 | 31.2 | 30.8 | 29.7 | 28.6 | 29.7 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 25.3 | 25.2 | 25.6 | 25.9 | 26.9 | 27.9 | 28.2 | 28.2 | 28.3 | 27.9 | 27.1 | 26.1 | 26.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 22.6 | 22.3 | 22.7 | 23.0 | 23.9 | 24.8 | 25.2 | 25.2 | 25.4 | 25.1 | 24.5 | 23.4 | 24 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 29.5 | 40.6 | 56.6 | 63.8 | 44.2 | 58.2 | 102.1 | 156.5 | 128.8 | 110.0 | 70.9 | 45.2 | 906.4 |
| Iturria: climatemps ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-03-30). 169. araua: Ozeaniako toponimia. .
* ↑ www.wake-island-pi.climatemps.com

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako itsasoz haraindiko uharteak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43296
* Multimedia: Wake Island / Q43296
# Wakarusa (Indiana)

Wakarusa Indianako herri bat da. Elkhart konderrian kokatua dago. 2010ean 1.758 biztanle zituen, 5,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Elkhart konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1824175
* Multimedia: Wakarusa, Indiana / Q1824175
# Wake-board

Wake-boarda uretako kirola da. Taula baten gainean irristatzen da uraren gainean, eta kirolaria palonier izeneko soka batekin eramaten dute txalupa batetik, uretako motor batetik edo dorre- eta polea-sisteman (eski-kablea).
Uretako eskiaren eta snowboarden arteko konbinazio bat da, eta arraste-txalupa sortzen duen lorratzetik (ingelesez: wake) hartzen du izena.
29-39 kilometro orduko abiadurara iristen da, uraren baldintzen, riderraren pisuaren, tamainaren eta taularen kurbaduraren arabera. Jauzi eta akrobazia ugari egin daitezke.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kirol-materialak Hiztegia] [2009]
* ↑ (Gaztelaniaz) Trucos de wakeboard. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q376040
* Multimedia: Wakeboarding / Q376040
# White Plains (Alabama)

White Plains Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Calhoun konderrian dago, Alabama estatuan. 877 biztanle ditu, 33,358436 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Calhoun konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7995213
# White Plains (Georgia)

White Plains Georgiako estatuko hiri bat da. Jefferson County konderrian kokatua dago. 2010ean 284 biztanle zituen, 12,09 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson County konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1938378
# White River udalerria, Indiana

White River udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Indianan. Azken zentsuaren arabera 1.472 biztanle zituen, 49.04 milia karratu (127.0 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, White River udalerriak 756 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 22.533 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7995306
# White Plains (Kentucky)

White Plains Kentuckyko hiri bat da. Hopkins konderrian kokatua dago. 2010ean 884 biztanle zituen, 8,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hopkins konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2179430
* Multimedia: White Plains, Kentucky / Q2179430
# White Plains (New York)

White Plains New York estatuko hiri bat da. Westchester konderrian kokatua dago. 2010ean 56.853 biztanle zituen, 25,30 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Westchester konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q462177
* Multimedia: White Plains, New York / Q462177
# White River udalerria, Johnson konderria (Indiana)

White River udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Johnson konderrian. Azken zentsuaren arabera 52.365 biztanle zituen, 47.4 milia karratu (123 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, White River udalerriak 17289 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 45.438 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2834428
* Multimedia: White River Township, Johnson County, Indiana / Q2834428
# White Plains (Ipar Carolina)

White Plains Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Surry konderrian dago, Ipar Carolina estatuan. 1.025 biztanle ditu, 10,438807 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Surry konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2001424
# White Post udalerria, Pulaski konderria (Indiana)

White Post udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Pulaski konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.072 biztanle zituen, 36.46 milia karratu (94.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, White Post udalerriak 427 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 17.225 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2837657
# White River (Hego Dakota)

White River Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Mellette konderrian dago, Hego Dakota estatuan. 533 biztanle ditu, 0,52 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Mellette konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2269699
* Multimedia: White River, South Dakota / Q2269699
# White River udalerria, Hamilton konderria (Indiana)

White River udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Hamilton konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.414 biztanle zituen, 56.07 milia karratu (145.2 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, White River udalerriak 767 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 44.081 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5399656
* Multimedia: White River Township, Hamilton County, Indiana / Q5399656
# Watkins (Iowa)

Watkins Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Benton konderrian dago, Iowa estatuan. 116 biztanle ditu, 1,072248 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Benton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3799023
# Watkins Glen (New York)

Watkins Glen New York estatuko herri bat da. Schuyler konderrian kokatua dago. 2010ean 1.859 biztanle zituen, 4,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Schuyler konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2738851
* Multimedia: Watkins Glen, New York / Q2738851
# Watonwan konderria (Minnesota)

Watonwan konderria (ingelesez: Watonwan County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua St. James da. 2010eko zentsuaren arabera 11.211 biztanle zituen, Watonwan kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Watonwan konderriak 1.138,89 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,39 ura dira. Beste 1.126,51 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,84 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 11.211 pertsonetatik 10.970 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.338 dira. 74 beltzak edo afroamerikarrak. 22 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 86 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 53 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q491292
* Multimedia: Watonwan County, Minnesota / Q491292
# Watlington (Oxfordshire)

Watlington, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2021ean 2.697 biztanle zituen.
* Datuak: Q2334989
* Multimedia: Watlington, Oxfordshire / Q2334989
# Watkinsonita

Watkinsonita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Watkinsonita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Cu2PbBi4(Se,S,Te)8}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Watkinsonite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Watronville

Watronville Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 107 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Watronville udalerrian erroldatutako biztanleak 107 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 49 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 6 hutsik zeuden. 47 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 39 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Watronville udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 4 |
| 8 | 75-79 | 8 |
| 4 | 70-74 | 0 |
| 4 | 65-69 | 4 |
| 4 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 8 | 50-54 | 0 |
| 8 | 45-49 | 4 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 8 |
| 4 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 8 |
| 8 | 5-9 | 4 |
| 4 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 64 ziren, horien artean 47 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 47 pertsona aktiboetatik 46 lanean zeuden (25 gizon eta 21 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 17 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa batena zen.
2000. urtean Watronville udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q215545
* Multimedia: Watronville / Q215545
# Watkins (Minnesota)

Watkins Minnesotako hiri bat da. Meeker konderrian kokatua dago. 2010ean 962 biztanle zituen, 1,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Meeker konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2206933
# Watkinsville (Georgia)

Watkinsville Georgiako estatuko hiri bat da. Clarke County konderrian kokatua dago. 2010ean 2.832 biztanle zituen, 8,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clarke County konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q426428
* Multimedia: Watkinsville, Georgia / Q426428
# Watonga (Oklahoma)

Watonga Oklahomako hiri bat da. Blaine konderrian kokatua dago. 2010ean 5.111 biztanle zituen, 10,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Blaine konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3052936
* Multimedia: Watonga, Oklahoma / Q3052936
# Ur lasterreko zentral

Ur lasterreko zentralak oinarrizko ezaugarri bat du: turbinetatik "gorako" ur-metaketa nabarmenik ez izatea, ibilguko korronte naturalak mugitzen baititu. Turbinek eskuragarri dagoen emariarekin lan egin behar dute, haren ordutegi-, egun- eta urtaro-aldaketekin. Emaria txikia bada, potentzia jaitsi egiten da, eta, ur-soberakinik badago, emaria garaiz desbideratu behar da zentrala eraiki aurretik aurreikusitako tokian.

## Zentral baten zatiak

Ur lasterreko zentral batek elementu hauek ditu:
* Ura hartzeko sistema: behar den emaria ibilgu naturaletik, ubidetik edo urtegitik (kasu honetan zentrala urtegiaren maila berean dago) desbideratzen duen uhate bat da (uhatea), eta objektuak, harea eta legarra erauzten ditu sareten, zohikaztegi baten eta harea kentzeko makina baten bidez. Horrek turbinak edo horien zati gakoak kaltetu ditzake.
* Adukzio-kanala, emaria hartze-sistematik presio-hodiko ura erortzen den punturaino eramateko
* Ura adukzio-kanaletik makina-gelan instalatutako turbinetaraino erortzen uzten den presioarekiko erresistenteak diren hodiak.
* Makinen etxea. Hor daude energia elektrikoa sortzen duten mekanismoak, neurketa- eta kontrol-elementuak eta energia bideratzeko instalazioak.
* Energia elektrikoa sorgailutik transformadoreetara eta erabiltzailearenganaino eramateko transmisio elektrikoko lineak.
* Itzultzeko kanala, erabilitako ura jatorrizko ibilgura edo dagokion ur-ibilgura itzultzeko, ur-eskubideek eta ureztatze-beharrek adierazten dutenaren arabera.

## Eraikuntzaren alderdiak

Ur lasterreko zentral baten funtzionamendu egokia lortzeko, emaria eta haren egonkortasuna bermatu behar dira urtean zehar. Kontuan izan behar da urteko urtaro batzuetan ibaien emari naturala gutxitzen dela. Emaria gehiegi murrizten bada, sorkuntza eten egin behar da ekoizpena errentagarria ez denean edo instalazioak kaltetzen dituenean. Gutxieneko emaria bermatzeko, kanal ezberdinetako emaria gehi daiteke, naturala nahiz ureztatzeko.
Turbinetatik igaro baino lehen fluxu horrek irits dezakeen itzulera-puntuarekiko altuera edo maila-aldea lortu daitekeen energiarekin proportzionala da.
Kanal baten urtaroen aldakuntza-kurbek urteetako nahiz urte osoko fluxuen ikuspegi probabilistiko bat eman dezakete. Garrantzitsua da, ahal bada, neurketa-serie historiko luzeak izatea prezipitazio-estazio fidagarri batean.

## Erreferentziak

* ↑ Comision Nacional de Riego, 2008

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1411996
* Multimedia: Run-of-the-river hydroelectric power plants / Q1411996
# Ur irekietako igeriketa

Ur irekietako igeriketa jatorri naturaleko ur-masetan (ibai, aintzira, itsaso edo ubideetan) egiten den igeriketa-proba edo igeriketa-lehiaketa da.

## Historia

Ur irekietako igeriketaren aro modernoaren hasiera 1810eko maiatzaren 3a da, Lord Byronek Dardaneloen itsasartea Europatik Asiaraino zeharkatzeko kilometro batzuk igeri egin zituenean.
Olinpiar Jokoen lehen edizioan igeriketa lehiaketak Zeako badian egin zituzten. 2000. urtean, ur irekiak lehen aldiz sartu ziren Joko Olinpikoetako programazioan triatloi lehiaketak 1.500 metroko igeriketa baitzuen; eta 2008an, ur irekietan 10 kilometroko lehiaketa sartu zen. FINAk ur irekietako ekitaldiak barne hartzen ditu 1992tik. Ur Irekietako Igeriketako Munduko Txapelketak 2000tik 2010era bitartean egin ziren. 2007tik, ur irekietako igeriketako 10 kilometroko munduko kopa munduko hainbat lekutan egiten dute.
Ur irekien ospea handitu egin da azken urteetan, Kate Rew eta Daniel Start bezalako egileek Wild Swimming eta Roger Deakinek Waterlogs bezalako bestsellerrak argitaratu baitituzte. Hegoafrikako "The Midmar Mile" eta Erresuma Batuko "Great swim" bezalako ekitaldiek lagundu dute ur irekietan interesa sortzen eta hazten.
Igerilekuko igeriketa baino zorrotzagoa izan ohi da, eta ahalegin fisiko handiagoa eskatzen du, ur-gorputz naturalek mugimendu oso gogorrak izaten dituztelako batzuetan, baita igerilari eskarmentudun batentzat ere (itsaslasterrak, erresaka, zurrunbiloak, olatuak, etab.).

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Igeriketa Hiztegia] [2020]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q631004
* Multimedia: Open water swimming / Q631004
# Ur kontinentalak

Ur kontinentalak kontinenteetan dauden ur gordailuak dira, hala nola aintzirak, ibaiak, glaziarrak eta lurpeko urak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q863944
# Ur mineral

Ur minerala da edateko ohiko urak baino substantzia mineralen kantitate gehiago duena. Ezaugarri terapeutikoak izan ohi dituzte.

## Ikus, gainera

* Edateko ur
* Botilako ur

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178921
* Multimedia: Mineral waters / Q178921
# Ur hexagonal

Ur hexagonala edo ur gel, ur egituratu, H3O2 edo ${\ce {H3O2}}$ marketingeko iruzurrean erabiltzen den termino bat da. Iruzurraren saltzaileek adierazten dutenez, ur horrek duen egitura kimikoa hobea da giza gorputzerako. "Ur hexagonala" terminoa erabiltzen da ur-molekula kluster bat sortzen omen delako, hexagono baten formarekin, elikagaien absortzioa hobetzeko gaitasuna omen duena, metabolismoaren funtzionamendu hobearekin eta zelulen arteko komunikazioa erraztuz, besteak beste. Iruzurrak erabiltzen du kontsumitzaileek kimika, fisika eta fisiologiari buruz duten ezagutza eskasa adierazpen sasizientifikoak egiteko. ${\ce {H3O2}}$ formula kimikoa posible den arren, ez da ez ura ez kimikoki egonkorra.

## Erreferentziak

* ↑ «Is It Real, Or Is It 'Cluster Water?'» www.bioprocessonline.com (Noiz kontsultatua: 2024-06-26).
* ↑ (Ingelesez) Rowe, Aaron. «Video: Hexagonal Water is an Appalling Scam» Wired ISSN 1059-1028. (Noiz kontsultatua: 2024-06-26).
* ↑ «Hexagonal Water, Hexagonal Water Crystals, Hexagonal Water Production» web.archive.org 2018-10-13 (Noiz kontsultatua: 2024-06-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5748774
# Ur hidrogenatu

Ur hidrogenatua hidrogeno gasa disolbaturik duen ura da. Ez du zaporerik, hidrogeno gasak ez baitu usainik. Ur hidrogenatuak giza-osasunean dituen onuren ebidentzia mugatua izan arren, defendatzaileek diote antioxidatzaile bezala jarduteko, hantura murrizteko, gaixotasun metabolikoak saihesteko, nerbio-sistema babesteko eta minbiziaren aurkako erradiazio-tratemenduen albo-ondorioak murrizteko gai dela.

## Konposaketa

Ur hidrogenatua hidrogeno molekularra presio handitan uretan disolbatuz lortzen da, normalean 7,0 mg/L-ko kontzentrazioa lortu arte. Uraz gainera hidrogenoa gaixoei emateko beste modu batzuk %4,6eko hidrogenoa den gas bat arnastaraztea, zainetara hidrogenoa duen gatz-disoluzio bat xiringatzea, edo larruazalean gasa zuzenean aplikatzean datza.

## Osasun-baieztapenak

Ez dago kontsentsu zientifikorik ur hidrogenoak giza-osanunean dituen onuren ebidentziari buruz. Berrikuspen sistematiokorik edo meta-analisirik ez dagoen arren, ikerketa batzuk badaude ur hidrogenatua giza-gaixotasunen aurka onugarria dela adieraziz. Ur hidrogenatuaren aldekoek diotenez, antioxidatzaile bezala jardutea, hantura murriztea, sindrome metabolikoak izateko arriskua murriztea, nerbio-sistema hainbat gaixotasunetatik babestea eta minbiazaren aurkako erradiazio-tratamenduen albo-ondorioak gutxitzea ditu onura gisa.

## Erreferentziak

* 1 2 3 LeBaron TW, Kura B, Kalocayova B, Tribulova N, Slezak J. A New Approach for the Prevention and Treatment of Cardiovascular Disorders. Molecular Hydrogen Significantly Reduces the Effects of Oxidative Stress.. doi:10.3390/molecules24112076. OCLC .6600250 PMID 31159153..
* 1 2 3 Iida A, Nosaka N, Yumoto T, Knaup E, Naito H, Nishiyama C. The Clinical Application of Hydrogen as a Medical Treatment.. doi:10.18926/AMO/54590. PMID 27777424..
* 1 2 3 Shen M, Zhang H, Yu C, Wang F, Sun X. A review of experimental studies of hydrogen as a new therapeutic agent in emergency and critical care medicine.. doi:10.1186/2045-9912-4-17. OCLC .4406336 PMID 25905011..
* 1 2 3 Ohta S. Molecular hydrogen as a preventive and therapeutic medical gas: initiation, development and potential of hydrogen medicine.. doi:10.1016/j.pharmthera.2014.04.006. PMID 24769081..
* ↑ Miller, Korin. What Is Hydrogen Water, and Does It Actually Work?. .
* 1 2 Tan X, Shen F, Dong WL, Yang Y, Chen G. The role of hydrogen in Alzheimer's disease.. doi:10.4103/2045-9912.248270. OCLC .6352568 PMID 30713672..
* 1 2 Zhang Y, Tan S, Xu J, Wang T. Hydrogen Therapy in Cardiovascular and Metabolic Diseases: from Bench to Bedside.. doi:10.1159/000489737. PMID 29763888..
* 1 2 Zheng Y, Zhu D. Molecular Hydrogen Therapy Ameliorates Organ Damage Induced by Sepsis.. doi:10.1155/2016/5806057. OCLC .4931094 PMID 27413421..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11549076
# Ur hiriaren aldeko eresiak

Ur hondamendian eresiak edo Ur hiriko eresiak Elamitar Inperioaren erasoaz Ur hiriaren erorketa ondoren idatzitako poema sumeriarra da. K.a. 2000 urte ingurukoa da.

## Testuingurua

Isin hiri hegemonikoa zen garaiaren poema honek Ur hiriaren hirugarren dinastia garrantzitsuaren amaiera markatzen du, sumeriar literaturaren garai handia. Horrelako eresiak Babiloniako hiri desberdinei eskainitakoak ezagutzen dira: Nippur, Eridu eta Uruk. Ur hiriari eskainitakoa lehendabizikoa izan daiteke. Esan behar da, bestetik, Testamentu Zaharrean oso antzeko den kantua jasotzen dela, K.a.VI. mendean Nabukodonosor II.ak Jerusalem konkistatu zuenekoa, alegia.

## Edukia

Eresiak, "balag" bezala ezagututa, literatura sumeriarraren bi genero nagusietariko bat zen. Horretan poetek honamendi historikoak deskribatzen zituzten, pertsonen eta jainko-jainkosen sufrimendua. Obra honen kasuan benetako eresiak edo hileta-kantak dira. Fisikoki idazkera kuneiformez idatzitako buztinezko taulatxoetan heldu zaizkigu.
Eresiek hiriaren krisialdi ekologiko eta politiko handia deskribitzen du. Urte haietan lehorte handi baten ondorioz desertizazio prozesu gogorra eman zen. Ur hiriak sail ureztatuko laborantza oso garatua zuen eta egoera berri horrek gosetea eta heriotza zabaldu zuen. Gaur egun egoera hori hegoaldeko Ozeano Barean "mega-El Niño" fenomenoa eman zen euri-tasak muturrera jaisten. Hondamendi natural horretatik hiriaren dekadentzia eta estabilitate-eza etorri zen.

## Argitalpena

Samuel Noah Kramerek Eresien lehenengo edizio osoa egin zuen, hogeita bi zati bilduz. Edizio hori Lamentation over the Destruction of Ur (Assyriological Study no. 12 izenburupean Chicago Universityk plazaratu zuen 1940an.

## Erreferentziak

* ↑ George Aaron Barton (1918). Miscellaneous Babylonian inscriptions, 45.or. Yale University Press. 2011 maiatzaren 23a.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Chiera, Edward and Kramer, Samuel Noah., Sumerian texts of varied contents, 20.zk., University of Chicago Oriental Institute Publications XVI.liburuki, Cuneiform series - IV. liburuki, 1934. - Online bertsio honetan beste testuekin batera Eresiak aurkitzen ditugu.
* (Ingelesez): Translation of the Eresiaren itzulpena, Electronic Text Corpus of Sumerian Literaturetik aterata.
* Datuak: Q209919