OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Okinawa (uhartea)

Okinawa (japonieraz: 沖縄本島, Okinawa-hontō, okinaweraz: Uchinaa) Japoniako Ryukyu uhartediko uharterik handiena da. Okinawako prefekturaren hiriburua den Naha hiria bertan dago. Ryukyu herria bizi da Okinawan, japoniarrak ere bai.

## Geografia

Okinawa uhartea Japoniaren hegoaldean dago Kyushu uhartetik 640 kilometrotara. Uharteak 1201.03 km² dituenez, Japoniako uharte handienetan bosgarrena da. Uhartearen hegoaldean koral arrezifeak daude eta iparraldean harri igneoak dira nagusi.

## Historia

Ez da ezagutzen noiz populatu zen Okinawa baina Txina, Japonia edo Australiatik etorritakoak izango zirela uste da. Hasieran ehiztari-biltzaileak izango ziren baina ondoren Jōmōn Aroko zeramika aurkitu da indusketetan.
Nekazaritza XII mendearen inguruan hasi zen, biztanleek kostaldeak utzi eta barruko muinoetan herriak eta gazteluak eraikitzen hasi zirenean. Gaztelu mota hauei gusuku esaten zaie eta UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen 2000 urtean "Gusuku aztarnategiak eta Ryukyuko Erresumako antzeko eremuak" multzoaren barnean.
1429an Shō Hashi erregeak Ryukuko hiru erresumak batu zituen eta bere egoitza Nahan ezarri zuen, Shuri gaztelua eraikitzean. Ming dinastiako txinatar enperadoreak 36 familia bidali zituen Nahara harreman komertzialak sendotzeko eta aurrerapen teknologiko handiak ekarri zituzten uhartera. XVII mendeaan Japoniaren zein Txinaren tributarioa zen Okinawa baina 1879an japoniarrek uharteak anexionatu zituzten.
Bigarren Mundu Gerran Okinawako gudua gertatu zen. 82 egun iraun zituen borrokak eta 95.000 soldadu japoniar eta 12.510 estatubatuar hil ziren. AEBk Japonia okupatu zutenean hainbat base militar ezarri zituzten bertan eta uhartearen gaineko kontrol zuzena 1972ko ekainaren 17rarte luzatu zen. Gaur egun oraindik 32 base militar amerikarrek bertan diraute.
2010an Richter eskalan 7.0 magnitudea hartu zuen lurrikarak jo zuen Okinawa.

## Demografia

Uharteko hiri handienak honako hauek dira:
* Naha (Naafa) (hiriburua, 314.162 biztanle)
* Okinawa (Uchinaa) (128.421 bizt.)
* Uruma (Uruma) (114.087 bizt.)
* Urasoe (Urashii) (108.052 bizt.)
* Ginowan (Jinoon) (91.233 bizt.)
Baliteke Okinawa izatea munduko biztanleriarik zaharrena. Izan ere, Japoniako batez bestekoa baino bost aldiz okinawar gehiago bizi baitira 100 urtetik gora.

## Ondasun nabarmenak

* Tamaudun, Sho dinastiaren mausoleoa.
* Sonohyan-utaki.
* Shuri gaztelua.
* Shikinaen lorategiak.
* Manzamoko labarrak.
* Okinawa hiria.
* Ikeijimako badia, Uruman.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q600614
* Multimedia: Okinawa Island / Q600614
# Okin

Okina esaten zaio ogia ekoizten duen langileari. Hedaduraz ogi-saltzaileei, edo ogidunei ere okin esaten zaie.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160131
* Multimedia: Bakers / Q160131
# Okimo

Greziar mitologian, Okimo heliadetako bat zen, Helios jainkok Rodo lamiarekin izan zuen zazpi semeetako bat.
Heliadek, Rodaseko gobernua jaso zuten Telkinak kanporatuak izan ondoren, fenomeno atmosferikoak maneiatu eta Estigiatik euria eginaraziz, jainkoei erronka jo zieten zakur burudun daimon boteretsuak. Telkinak betirako ezabatzeko, Zeusek, uhartea urperatu egin zuen, baina telkin gehienek ihes egitea lortu zuten. Orduan, Heliosek, Rodasen jabetza suertatu zitzaiona, bere izpiekin uhartea urpetik atera zuen, bere maite Rodoren izenarekin bataiatu eta gobernua, honekin izan zituen zazpi semeei eman zien.
Baina bere anaia Tenagesen trebeziengatik bekaizti, gainontzeko heliadatik lauk, haren hilketa prestatu zuten. Krimena ezagutu zenean, laurak Rodasetik kanporatuak izan ziren, eta, beraz, uhartean, hilketa horretan parte hartu ez zuten bi anaiak geratu ziren: Okimo eta Zerkafo.
Okimok, bietatik nagusiena zenak, bereganatu zuen Rodaseko tronua. Hegetoria izeneko naiadearekin, Zidipe edo Zirbia izeneko alaba bat izan zuen, Zerkaforekin ezkontzean, bere anaiaren oinordeko bihurtu zuena. Zidipe, Okridioni ezkon hitza emanda zegoen, baina honen heraldo baten traizioaren ondorioz, Zerkafori eman zion ezkontzeko. Honegatik, ordutik, heraldo bakar bat bera ere ez zen ausartzen Okridionen tenplutxoan sartzen. Beste bertsio baten arabera, Okridionek, Zidiperekin ezkontzea lortu zuen, baina Zerkafok, maite zuenez, bahitu egin zuen, eta ez zen itzuli Okimo aguretuta egon zen arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q426041
# Okin-legamia

Okin-legamia hainbat Saccharomyces cerevisiae anduitatik, bakarrik edo nahasirik, lortutako legamia da, ogia hartzitzeko erabiltzen dena. Eskuarki, prentsatutako kubo moduan edo pikor deshidratatuetan merkaturatzen da, edo, gutxiagotan, isurkari moduan.
Sarritan garagardo-legamiarekin nahasten bada ere, Saccharomyces cerevisiae anduietatik ere eratorritakoa, bere osaera eta eraginengatik ezberdina da. Bereziki, garagardo legamiak baino gantz-azido gutxiago dauka2.
Jaikitzearen prozesu fisikokimikoa ikazkai dioxidoaren ekoizpenarekin lotutako laspel-askapenarekin azaltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «What Is the Difference Between Brewer's Yeast & Baker's Yeast?» livestrong.com (Noiz kontsultatua: 2021-10-22).

## Ikus, gainera

* Legamia natural
* Hauts altxagarri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q911712
* Multimedia: Baker's yeast / Q911712
# Okinawa (argipena)

Okinawa, jatorriz, Japoniaren hego-mendebaldeko uharte baten izena da. Gaur egun, izenak adiera hauek ditu:
* Okinawa, Ryukyu uhartediko uhartea (jatorrizko adiera).
* Okinawa, Japoniako prefekturetako bat.
* Okinawa (hiria), Japoniako hiria.
* Okinawako gudua, Bigarren Mundu Gerrakoa.
# Otsameaka

Otsameaka, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Gorramendi eta Iparlako mendilerro ezagunen artean mendikate apalago batek uztarri lana egiten du, bi erraldoi horiek elkartuz eta Urritzateko bailara estua Nafarroa Garaitik isolatuz.

## Kanpo estekak

Otsameaka, http://www.euskal-herria.org/.
# Otsamunho

Otsamunho Nafarroa Beherean, Pirinioetan dagoen mendi bat da, Otsamunho mendilerroan. Tontorra Aldude eta Bankaren arteko mugan dago.
901 metroko garaiera du eta mendilerro honi izena ematen dion mendia da. Mendilerroko altuena ez bada ere (Errolak 907 m ditu) Euskal Mendizale Federazioaren katalogoak Otsamunho sartzen du baina ez Errola.

## Abiapuntuak

Aldudetik, ibilbidea hasten da ekialderantz joz, Mizpira izeneko lepora iristeko. Tontorra gertu eta garbi agertzen da iparmendebaldean. Urepelen, errepidean gora joan behar da, gertu dagoen Gaineko karrika auzora. Berehala, bide bat hartzen da ezkerretara, Meharoztegi lepora doana. Ezkerretara, Errola mendira doan bide bat agertzen da, igo edo inguratu egin daitekeena, edozein kasutan, Mizpira lepoan agertu eta berehala Otsamunho mendiaren tontorrera iristeko.
Bankatik, Alduderanzko errepidea jarraitzen da, kilometro bat egin ondoren Hairako basorantz doan errepideko bidegurutzera iristeko. Labarraren ezkerraldetik, goitiera handiko errepide txiki bat igotzen da zintzurraren gainetik. Mutikoenea baserrira iristen da. Bide bat, hegomendebalderantz abiatu eta Marmaro lepora iristen da. Gailur belartsutik igo behar da Otsaxar muinora iristeko. Jada, ibilbidea Otsamunho mendira jarraitzea besterik ez da geratzen.

## Erreferentziak

* ↑ Ikus Federazioaren webgunean Euskal Herriko Mendien Katalogoa.

## Ikus, gainera

* Nafarroa Behereko mendiak
* Otsamunho mendilerroa
* Errola

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12265371
* Multimedia: Otsamunho / Q12265371
# Otsaportilloko bideko leizea

Otsaportilloko bideko leizea Urbasan dagoen leize bat da, Ubabako begiratokira bidean. 30 metro inguruko sakonera du, aho estu batekin. Bertan Espainiako Gerra Zibilean hainbat gorpu bota zituztela eta, hildakoak gogoratzeko monumentu bat dago, eta urtero egiten da lore-eskaintza bat. Guztira 16 pertsonaren gorpuzkiak jaso dira bertatik.

## Hildakoak

Hauek dira bertan botatako 16 pertsonen izen-abizenak:
* Melitón Aguirre Lecea, Olazti
* Claudio Doroteo Diéguez Loza, San Asensio (Errioxa). Etxarri Aranazko bizilaguna.
* Emilio García Izquierdo, Linares (Burgosko probintzia)
* Avelino Gil González, Ledesma (Salamanca)
* Sabino Lizarraga Barandiaran, Bilbo
* Joaquín Lizarraga Martínez de Bujanda, Lizarra
* Julián Ortiz de Lazcano González de Matauco, Kontrasta
* Faustino Rubio Bujanda, Torres del Río
* Francisco San Román Galbete, Altsasu
* Francisco San Román Otxoa, Ziordia
* Domingo San Román Otxoa, Ziordia
* José Ubeda Sánchez, Madril
* Víctor Urkijo Tobalina, Altsasu
* Miguel Vergara Bereau, Arantza
Bertan gorpuak aurkitu ez badira ere, Gordoako Mauricio Rodríguez López, Galarretako Bernardo Domingo eta Zalduondoko Miguel Gil irakasleak ere bertan bota zituztela esan dute lekukoek. Gertakari hauek Bernardo Atxagaren Soinujolearen semea liburuan fikziora eraman ziren.

## Erreferentziak

* ↑ «Catálogo espeleológico de Navarra | Gobierno Abierto de Navarra» gobiernoabierto.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ Apaolaza Avila, Urko. (2015-10-11). «Urbasako hiltegia» Argia (Noiz kontsultatua: 2023-11-13).
* ↑ «Navarra :: Visor de fosas» fosas.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ «Nafarroako Memoriaren Institutuak Claudio Doroteo Dieguezen gorpuzkiak identifikatu ditu» Nafarroa.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) bizkaikoerrepublikazaleenateneoa. (2013-09-17). «NAFARROA 1936 ERAKUSKETA. EXPOSICIóN» ERREPUBLIKA PLAZA (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ «9 de agosto de 1936, doce horas entre la vida y una muerte injusta - GARA» gara.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Álava, Diario de Noticias de. «Zalduondo luce ya una placa en memoria de los maestros fusilados» www.noticiasdealava.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).

## Bibliografia

* García de Albizu, Balbino; Aranzadi, Telesforo de. (2010). Conociendo el pasado amescoano. Lamiñarra ISBN 978-84-613-9872-0.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66977162
* Multimedia: Otsaportillo memorial / Q66977162
# Otsamunhoko mendi-oinak

Otsamunhoko mendi-oinak Nafarroa Behereko hegoaldean, Pirinioetan dagoen mendilerro txiki bat da. Inguru honetan, Pirinioetako mendilerro mordoa biltzen da. Errobien barneko mendilerroak Lauriñaga, Adartza, Lindus, Argaraiko mendilerro txikietan kokatuta dagoen gailurreria bat osatzen du, Otsamunho, Sorogain, Mendiaundi, Girizuko mendi-oinekin lotuta.
Mendilerro hau iparralde-hegoalde norabidean dago eta Aldude ibaiaren eta bere adarra den Hairako errekaren arroak banatzen ditu. Bere punturik altuena Errola mendia da, 908 metrorekin. Mendilerroan dagoen Otsamunho mendiak ematen dio izena mendi̠-oinari.

## Mendiak

* Errola, 908 m 43°05′07″N 1°23′23″W﻿ / ﻿43.0853221°N 1.3897531°W﻿ / 43.0853221; -1.3897531
* Otsamunho, 901 m 43°05′44″N 1°23′43″W﻿ / ﻿43.0956663°N 1.3953677°W﻿ / 43.0956663; -1.3953677
* Otsaxar, 825 m 43°06′09″N 1°23′32″W﻿ / ﻿43.1024640°N 1.3920877°W﻿ / 43.1024640; -1.3920877
* Xoxako kaskoa, (655 m ?) 43°06′44″N 1°23′42″W﻿ / ﻿43.1122382°N 1.3950963°W﻿ / 43.1122382; -1.3950963
* Kurutzegiko kaskoa, (615 m ?) 43°07′03″N 1°23′40″W﻿ / ﻿43.1175678°N 1.3945204°W﻿ / 43.1175678; -1.3945204
* Morroine, 603 m 43°05′09″N 1°25′05″W﻿ / ﻿43.0859053°N 1.4180068°W﻿ / 43.0859053; -1.4180068
* Zohuta, 575 m 43°04′41″N 1°25′05″W﻿ / ﻿43.0780970°N 1.4180740°W﻿ / 43.0780970; -1.4180740

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendi-oinak Otsamunhoko mendi-oinak (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12265373
# Otsandoa

Otsandoa Artaxoa udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
XIII. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Artaxoako Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak otsandoarrak ziren.

## Izena

Otsandoa toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Osondoa
* nafar erromantzez edo aragoieraz: Sondoba
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Ossanda (1104)
* Ossando (1110)
* Oxando (1120)
* Uxando (1120)
* Osando (1157)
* Ochando (1235)
* Osandao (1573)
* Oçandoa (1599)
* Ozandu (1637)
* Ossondoa (1709)
* Osondova (1894)
* Sondoba (1969)
* Otsandoa (1998)

## Oharrak

* ↑ /òt͡s̺anð̞ó.a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: kamutsa lehengo eta zorrotza hirugarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Otsandoa - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* Artaxoa
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113481637
# Otsango

Otsango Lesakako auzoa da, Nafarroa Garaian. 2021 hasieran, 67 biztanle zituen.

## Izena

"Otso" hitzetik datorke, baina atzizkia zehaztugabea da, txikigarria ziur aski. Jose Migel Barandiaranek "otxango" bildu zuen, "otsoko"-ren aldaera, ipuinetako otsoari deitzeko.

## Geografia

Lesakako ekialdean dago. Iparraldean Alkaiaga auzoa du, ekialdean Bidasoa, hegoaldean herrigunea eta Frain auzoa, eta mendebaldean Nabaz auzoa.

## Demografia

Otsangoko biztanleria :
| 2000 | 2005 | 2010 | 2015 | 2020 |
| 76 | 84 | 93 | 59 | 68 |

## Erreferentziak

* ↑ Otsango auzoa: datos de la entidad. navarra.es (Noiz kontsultatua: 2022-7-1).
* ↑ Otsango Auzoa. mikelbelasko.blogspot.com (Noiz kontsultatua: 2022-7-2).
* ↑ Lesakako mapa. w2.lesaka.eus (Noiz kontsultatua: 2022-7-2).
* ↑ Otsango. ine.es (Noiz kontsultatua: 2022-7-1).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12265374
# Otsapago

Otsapagoa (Rhamnus alpina) ramnazeoen familiako zuhaixka da, 3,5 m inguru luzea. Albo-adar asko izaten du. Hostoak arrautza egiturakoak ditu, zumarraren oso antzekoak. Loreak berde argiak ditu; sortaka eta hostoen oinean irteten dira. Europako hegoaldean hazten da, baso ertzetan eta erreka ondoetan batez ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2018-7-9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3338352
* Multimedia: Rhamnus alpina / Q3338352
* Espezieak: Rhamnus alpina
# Otsaportillo

Otsaportillo honakoa izan daiteke:
* Ubabako begiratokiaren izena
* Otsaportilloko bideko leizea, Gerra Zibileko biktimak bota ziren leizea.
# Otsarte

Otsarte, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Uren banalerroko mendi nagusietatik aldendurik, badira hainbat gain Ultzama eta Basaburua ibarren artean altxatzen direnak: Otsartez gain, Arburuko Kaskoa, Zamategi eta Aitzarbil bera ere sartuko lirateke oihanak hartutako gailur hauen artean.

## Kanpo estekak

Otsarte, http://www.euskal-herria.org/.
# Parana oihaneko ekoeskualdea

Parana oihaneko ekoeskualdea "Baso Atlantikoa edo Oihan Atlantikoa" Ekoeskualde Multzoan sartuta dauden 15 ekoeskualdeetako bat da, eta Multzoko baso-hondakin gehien mantentzen dituena. Ekoeskualde honi Paraguain deitzen zaio: ecorregión del bosque Atlántico del Alto Paraná (BAAPA), Argentinan ecorregión de la selva Misionera bezala ere ezagutzen da eta Brasilen Floresta Atlântica do Alto Paraná bezala.
Klima erditropikal hezea eta tropikal hezea duen oihan batek osatzen du, espezie aniztasun handikoak, baso garai batean bizi direnak, milaka ibai eta erreka dituena.
Misiones probintziaren zati handi bat eta Corrientes probintziaren muturreko ipar-ekialdea hartzen ditu (Argentinako ipar-ekialdean), Brasilgo hego-mendebaldeko estatuen zatiak (Paraná estatua, Hegoaldeko Rio Grande estatua, Santa Catarina, São Paulo eta Hegoaldeko Mato Grosso estatua ) eta Paraguaiko Ekialdeko eskualdearen ekialdeko zati bat (Amambayko departamendua, Canindeyúko departamendua, Paraná Garaiko departamendua, Itapúako departamendua, Paraguaríko departamendua, Caaguazúko departamendua, San Pedroko departamendua, Concepcióngo departamendua, Caazapáko departamendua eta Guairáko departamendua ). Ekoeskualdearen zati handiena Brasilen dago.
Jatorriz, 120 milioi hektareako basoko azalera zuen, azken hamarkadetan maila kezkagarri batera murriztu dena. Baso horietako asko elkarrengandik banandu eta isolatu ziren, zatikaturiko bloke desberdinak osatuz, haien arteko loturarik gabe, eta horrela fauna eta flora espezie ugariren biziraupena mehatxatuz. Horregatik premiazkoa da bloke desberdinak elkarren artean konektatzea, igarobide biologikoen bidez .

## Erreferentziak

* ↑ "Selva misionera: características, ubicación y problemas ambientales que la aquejan" - Diario clarín (10/Noviembre/2021). Disponible al 17/Febrero/2023.

## Kanpo estekak

* Alto Paranako baso atlantikoa
* GOI PARANAKO (BAAPA) OASO ATLANTIKOA LANDU DEZAGUN
* Alto Paranako baso atlantikoa
* Paraguai: babesten ditugun lekuak
* Datuak: Q4736806
* Multimedia: Alto Paraná Atlantic forests / Q4736806
# Paranaiguara

Paranaiguara Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. 7.607 biztanle ditu 1.153,833 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Goiás

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1003452
* Multimedia: Paranaiguara / Q1003452
# Paranalgo Behatokia

Paranalgo Behatokia (gaztelaniaz: Observatorio Paranal) Txilen dagoen behatoki astronomikoa da, guztira 24 teleskopio dituena. Hegoaldeko Behatoki Europarrak (ingelesez: European Southern Observatory, ESO) behatokia kudeatzen du.
Cerro Paranal mendian dago, Txileko Atacama basamortuan, Taltal komunan hain zuzen ere. 2008ko Quantum of Solace filma bertan filmatu zuten.

## Deskribapena

Paranalgo Behatokiaren sistema nagusia Very Large Telescope (VLT) delakoak osatzen du, 8,2 m-ko lau teleskopio dituena. Lau teleskopio nagusi horiek argia konbinatu dezakete bosgarren tresna bat erabiltzeko: Very Large Telescope Interferometer (VLTI). Teleskopio hauek mapudungunetik hartutako izenak dituzte: Antú (Eguzkia), Kueyén (Ilargia), Melipal (Hegoaldeko Gurutzea) eta Yepún (Artizarra).
Gainera, 1,8 metroko lau Auxiliary Teleskope (AT) ditu, teleskopio nagusiak beste proiektu batzuetan erabiltzen ari badira VLTIri gehitu ahal zaizkionak, 2,5 metroko VLT Survey Telescope (VST) eta 4 metroko Visible & Infrared Survey Telescope for Astronomy (VISTA), zeruko eremu zabalak modu uniformean aztertzeko ikuseremu zabalekin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) European Southern Observatory - ESO. (2011ko azaroa). Names of VLT Unit Telescopes. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10914152
* Multimedia: Paranal Observatory / Q10914152
# Paranacity

Paranacity Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 9.557 biztanle ditu 348,631 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q592011
* Multimedia: Paranacity / Q592011
# Paranako Txapelketa

Paranako Txapelketa Brasilgo Paraná estatuko futbol txapelketa da. Titulu gehien dituen kluba Coritiba FC da hogeita hamazortzirekin.

## Parte hartzen duten taldeak 2022

| Kluba | Hiria | 2021ean | Estadioa | Edukiera |
| Athletico Paranaense | Curitiba | 4. postua | Baixada Arena | 42.372 |
| Azure | Pato Branco | 5. postua | Aitzindariak | 1.500 |
| Cianorte | Cianorte | 6. postua | Albino Turbay | 3.000 |
| Coritiba | Curitiba | 9. postua | Couto Pereira | 40.502 |
| FC Cascavel | Cascavel | 2. postua | Eskualdeko Olinpikoak | 28.125 |
| Londrina | Londrina | 1. postua | Kafearen Estadioa | 30.000 |
| Maringa | Maringá | 8. postua | willie davids | 21.600 |
| Operário Ferroviário | Ponta Grossa | 3. postua | Germano Krüger | 8.620 |
| Paraná Clube | Curitiba | 7. postua | Vila Capanema | 20.083 |
| Rio Branco | Paranaguá | 10. postua | Estradinha | 4.500 |
| São-Joseense | Sao Jose dos Pinhais | 1. postua (2. Maila) | Pinhaoko estadioa | 4.047 |
| União | Francisco Beltrao | 2. postua (2. maila) | anilado | 5.438 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q920397
# Paranaguá

Paranaguá Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 140.469 biztanle ditu 826,674 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q503852
* Multimedia: Paranaguá / Q503852
# Otto Freisingekoa

Otto Freisingekoa (latinez: Otto Frisingensis; Klosterneuburg, 1112 – Morimondeko abadia, Borgoinako dukerria, 1158ko irailaren 22a) alemaniar elizgizona eta kronikaria izan zen.

## Bizitza

Leopoldoko III.a Austriakoaren semea izan zen. Alemaniako eta Italiako iparraldeko familia boteretsuenekin lotuta zegoen. Filosofia ikasi zuen Parisen eta filosofia aristotelikoa Alemanian sartu zuen lehena izan zen. Ordena Zistertarrean sartu zen eta aita konbentzitu zuen Heiligenkreuzeko abadia sortzeko, nekazaritza eta alfabetatzea Vienako eskualdera eramanez. 1136 inguruan Morimondeko abadea izendatu zuten eta handik gutxira Freisingeko gotzain izendatu zuten.
1147an zorigaiztoko Bigarren Gurutzadan esku hartu zuen. Ottok zuzendutako sekzioa dezimatua izan zen, nahiz eta berak Jerusalemera iristea lortu zuen. Frederiko I.a Duabiakoaren mesedea jaso zuen eta 1156an Bavariako dukerriari buruzko eztabaida erabaki zuen. 1157an Besançongo Dietan egon zen.

## Lana

Bi lan historikoren egilea izan zen: Chronica sive Historia de duabus civitatibus: Lan historiko eta filosofikoa da, Jerusalem eta Babel, zeruko eta lurreko erresuma, kontrastatzen dituena. 1146. urtera arteko historia kontatzen du eta enperadore erromatarren eta germaniarren arteko jarraitutasuna ezartzen du eta eta St Blasiusko Otto abadek amaitu zuen. Gesta Friderici Imperatoris: Lanak Konrado III.a Alemaniakoa 1152an hil zen arteko historia kontatzen du lehen liburuan, eta bigarren liburuan jarraitzen du Frederiko I.aren erregealdiarekin.
* Datuak: Q435942
* Multimedia: Otto of Freising / Q435942
# Otto Grashof

Otto Grashof (Prenzlau, Ucker eskualdea, Alemania ; 1812ko ekainaren 12a – Kolonia, Alemania; 1876ko apirilaren 23a) margolari, marrazkilari eta erretratugile alemaniarra izan zen, Txileko pinturaren atzerriko aitzindaritzat hartua.

## Argazki galeria

* Txileko sortzaileak, 1854
* Borroka pasartea
* Eszena artistaren estudioan
* Landan gelditzea
* Hernando de Magallanes
* Franz Hallmann-en familia Valparaísoko etxeko terrazan], 1854

## Erreferentziak

* ↑ http://www.artistasplasticoschilenos.cl/658/w3-article-39981.html#biografia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21503392
* Multimedia: Otto Grashof / Q21503392
# Otto Griebel

Otto Griebel (1895eko martxoaren 31 - 1972ko martxoaren 7a) alemaniar margolaria izan zen. 1933an Gestapok atxilotu zuen bere margolanak arte endekatua zela egotzita. Bere margolana "Haur bat mahaian" 2012 urteko Municheko artelan aurkikuntzan agertu zen.

## Erreferentziak

* ↑ "Otto Griebel".
* ↑ "Argazki Galeria: Munich Nazien Arte Stash Agerian".
* ↑ "Alemaniako polizia egiaztatu arte berria garraiatu gertu Stuttgart".
* ↑ "Argazki Galeria: Munich Nazien Arte Stash Agerian".
* Datuak: Q1561946
# Otto Grotewohl

Otto Emil Franz Grottewöhl (Braunschweig, 1894ko martxoaren 11 – Ekialdeko Berlin, 1964ko irailaren 21a) alemaniar politikaria izan zen. Ekialdeko Alemaniako lehendabiziko lehen ministroa izan zen 1949tik hil zen arte.
Hamasei urterekin Alemaniako Alderdi Sozialdemokratarekin bat egin eta Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen. 1920an Brunswick Estatu Askeko parlamentuko kide hautatu zuten Weimar Errepublikan, eta Justizia eta Hezkuntza ministro ere izan zen.
1925ean Alemaniako Reichstageko kide hautatu zuten eta 1933ra arte berrautatu zuten. Naziak boterera iritsi zirenean Reichstagetik bota zuten eta hainbat aldiz atxilotu zuten.
Gerra amaitu ondoren Grotewohlek Alderdi Sozialdemokrata zuzendu zuen Sobietar Batasunaren okupazio eremuan eta Alderdi Komunistarekin bat egin zuen. Alderdi berriak Alemaniako Alderdi Sozialista Batua izena jaso zuen.
1949an Alemaniako Errepublika Demokratikoa aldartikatu zenean, Grotewohl lehen ministro izendatu zuten. 1950ean lehen ministroaren boterea murriztu zen. Ordutik aurrera, Alderdiko idazkari nagusiak erabili zuen botere efektiboa.
Estatuko neurri errepresiboenak kritikatu zituen arren, sobietarren laguntzari esker karguan jarraitu zuen hil zen arte.
* Datuak: Q77210
* Multimedia: Otto Grotewohl / Q77210