OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Navarre Shall Be the Wonder of the World

Navarre Shall Be the Wonder of the World (euskaraz: «Nafarroa munduaren lilura izango da»), jatorrizko idazkeran Navar Shall Be the Wonder of the World, William Shakespeareren esaldi bat da, Love's Labour's Lost antzezlanean, fikziozko Fernando Nafarroakoa erregearen ahotan jarria. Love's Labour's Lost antzezlana 1590eko hamarkadan idatzi zen eta 1598an argitaratu. Umorezko lana da, non Nafarroako Erregeak (une honetan Nafarroa Beherea eta Biarnok osatzen dutena) eta bere hiru kidek uko egiten dioten emakumeen konpainiari hiru urtez, ikasketetan zentratu ahal izateko. Adierazpen horrek Shakespeareren Néraceko egonaldia eta bertako ingurunea hartzen ditu inspirazio iturritzat.

## Testua

| « | Our late edict shall strongly stand in force:  Navarre shall be the wonder of the world;  Our court shall be a little academe,  Still and contemplative in living art.  You three, Berowne, Dumaine, and Longaville,  Have sworn for three years' term to live with me,  My fellow-scholars, and to keep those statutes  That are recorded in this schedule here:  Your oaths are pass'd; and now subscribe your names,  That his own hand may strike his honour down  That violates the smallest branch herein. | » |
| —William Shakespeare |||

## Erabilera

Rafael López Velascok Pamiela argitaletxearekin Navarre Shall Be... saiakera argitaratu zuen, euskaldunen eta beste herri batzuen harremanen inguruan.

## Erreferentziak

* ↑ Shakespeare, William. Love's Labour's Lost. (Noiz kontsultatua: 2022-02-03).
* ↑ «Ensayo y Testimonio: Navarre shall be... La Tierra del Euskera y las Islas Británicas» www.pamiela.com (Noiz kontsultatua: 2022-02-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110806187
# Opava (Veľký Krtíško barrutia)

Opava Eslovakiako udalerri bat da, Veľký Krtíško barrutian kokatuta. 11,76 km²ko azalera du eta 125 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1342. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q522385
* Multimedia: Opava, Veľký Krtíš District / Q522385
# Opañel

Opañel, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Carabanchel barrutian. Hiriko 112. auzoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3813756
* Multimedia: Opañel neighborhood, Madrid / Q3813756
# Opatów udalerria (Silesiako voivoderria)

Opatów Poloniako Silesiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Kłobuck barrutian kokatuta. 73,48 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6820 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q553984
* Multimedia: Gmina Opatów, Silesian Voivodeship / Q553984
ieaSilesiako voivoderriko udalerriak :
# Opatówek udalerria

Opatówek Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Kalisz barrutian kokatuta. 104,27 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 10833 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q554235
* Multimedia: Gmina Opatówek / Q554235
ieaPolonia Handiko voivoderriko udalerriak :
# Opatowiec udalerria

Opatowiec Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-udalerri bat da, Kazimierza barrutian kokatuta. 68,58 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3315 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q553741
* Multimedia: Gmina Opatowiec / Q553741
ieaGurutze Santuko voivoderriko udalerriak :
# Opatovská Nová Ves

Opatovská Nová Ves Eslovakiako udalerri bat da, Veľký Krtíško barrutian kokatuta. 9,15 km²ko azalera du eta 690 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1323. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q617397
* Multimedia: Opatovská Nová Ves / Q617397
# Opatów udalerria (Gurutze Santuko voivoderria)

Opatów Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Opatów barrutian kokatuta. 113,52 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 11930 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q554449
ieaGurutze Santuko voivoderriko udalerriak :
# Opava

Opava (alemanez: Troppau; polonieraz: Opawa; latinez: Oppavia) Txekiar Errepublikako ipar-ekialdean, Moravia-Silesia eskualde administratiboan, kokatutako hiria da. Ostravaren ipar-mendebaldean dago eta Txekiar Silesiaren hiriburu historikoa da. 2013an 58.054 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Txekiar Errepublikako udalerrietako biztanleria, 2013ko urtarrilaren 1ean Czso.cz

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156080
* Multimedia: Opava / Q156080
# Oton Habsburgokoa

Oton Habsburgokoa (alemanez: Franz Joseph Otto Robert Maria Anton Karl Max Heinrich Sixtus Xavier Felix Renatus Ludwig Gaetan Pius Ignatius von Habsburg) (Wartholz gaztelua, Reichenau an der Rax, Austria Beherea, 1912ko azaroaren 20a - Pöcking, Alemania, 2011ko uztailaren 4a) austriar artxidukea eta azken Austria-Hungariako Inperioko printze oinordekoa izan zen. Karlos I.a Austriakoa enperadorea eta Zita Borboi-Parmakoaren semea izan zen. Familia erbestera joan zen 1919an eta Lekeition bizi izan ziren denboraldi batez. Tronurako erregegaia bihurtu zen bere aita 1922an hil ondoren. 1930eko hamarkadatik Europako integrazioaren aitzindaria eta nazismoaren eta komunismoaren aurkaria izan zen. Anschlussen ondoren, naziek heriotza zigorra ezarri zioten eta herrialdetik ihes egin zuen. Nazioarteko Paneuropar Batasuneko lehendakaria eta Europako Parlamentuko diputatua 1979 eta 1999 bitartean izan zen. Paper garrantzitsua izan zuen 1989ko iraultzetan.
1951n Regina Saxen-Meiningengoa printzesarekin ezkondu zen eta zazpi seme-alaba izan zituzten:
* Andrea von Habsburg
* Monika von Habsburg
* Michaela von Habsburg
* Gabriela von Habsburg
* Walburga von Habsburg
* Karl von Habsburg
* Georg von Habsburg

## Kanpo estekak

* Datuak: Q76343
* Multimedia: Otto, Crown Prince of Austria / Q76343
# Oton II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

Oton II.a Erromatar Inperio Santuko enperadorea, Oto II.a Gorria izenaz ere ezaguna (955 inguruan - Erroma, 983ko abenduaren 7a) Alemaniako eta Italiako errege (961-983) eta Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadore (967-983) izan zen.
Oton II.a bere aita Oton I.arekin batera erregeorde izendatu zuten, eta enperadorekide egin zen 967an. Aita 973an hil zenean, enperadore eta errege izaten segitu zuen beste hautaketa eta koroatzerik izan gabe.
Oton II.ak bere aitaren politika segitu zuen: Alemanian inperioaren boterea indartzea, eta Italiarantz hedatzea. Henrike II.a Bavariakoa 974an matxinatu zen, eta 978ra arte ezin izan zuten menderatu. Hurrengo urtean, Bohemia eta Polonia bere mende jartzea lortu zuen.
977an, Lotariok, Frantziako erregeak, Lorena inbaditu zuen 20.000 gizonez osatutako armada batekin, eta Akisgran hiriburua hartu zuen bost egunez. Oton II.a Koloniara lehenik, eta Saxoniara gero, erretiratu zen. Hurrengo urtean, Otonek, errepresalia gisa, Paris setiatu zuen, baina setioa altxatu egin behar izan zuen, eta atzera egitean atzeguardia suntsituta geratu zen. 980an, Margut-sur-Chiers-ko bakea sinatu zen Frantziarekin; hitzarmen horren arabera, Lotariok uko egingo zion Lorenari, eta Oton II.ak haren seme Luis V.aren eskubideak aitortuko zituen.
Alemania finkatuta zuela, Italia inbaditu zuen, baina 982an handik bota egin zuten. Hurrengo udan, dieta bat deitu zuen Veronan, bere seme Oton III.a Alemaniako errege izango zela baieztatzeko.
981ean, Calabriaren hego-kostaldean kokatuta zeuden sarrazenoen aurkako espedizio indartsu bati ekin zion. 98aan, Stiloko guduan, Colonna lurmuturraren ondoan, musulmanen aurka izandako porrota ikaragarria izan zen. Horren ondorioak berehala nabaritu ziren Germanian. Oton I.a aitak izandako eragina eta garatutako kristautze-lana, parte batean behintzat, suntsituta geratu zen.
Oton II.a Erroman hil zen, malariaren ondorioz.

## Erreferentziak

* ↑ Oton I.aren bidetik, EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.

## Ikus, gainera

* Otondar pizkundea
* Datuak: Q150512
* Multimedia: Otto II, Holy Roman Emperor / Q150512
# Otonoma

Otonoma Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Otonoma anemois da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Otonoma anemois | daturik gabe |
| Otonoma leucochlaena | daturik gabe |
| Otonoma sophronica | daturik gabe |
| Otonoma sphenosema | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7108996
* Espezieak: Otonoma
# Oton Bavariakoa

Oton Bavariakoa (alemanez: Otto Wilhelm Luitpold Adalbert Waldemar; Munich, 1848ko apirilaren 27a – ib., 1916ko urriaren 11) Bavariako erregea izan zen 1886-1913 urteetan. Maximiliano II.aren semea zen. Buruko eritasun larria zuenez ezin izan zuen inoiz gobernatu eta Leopoldo Bavariakoa eta Luis Bavariakoa bere lehengusuak erregeorde moduan aritu ziren.

## Erreferentziak

* ↑ King, Greg. The Mad King: A Biography of Ludwig II of Bavaria. , 18-21 or..
* Datuak: Q44825
* Multimedia: Otto of Bavaria / Q44825
# Oton III.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

Oton III.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa (Ketil, 980 -Paterno, Lazio, 1002ko urtarrilaren 23a) Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea izan zen 996tik hil zen arte. Otondarren dinastiako kidea, Oton II.a enperadorearen eta Teofanoren seme bakarra izan zen.
Oton III.a 983an izendatu zuten Germaniako errege; hiru urte besterik ez zituen, eta aita hil berria zuen Italiaren hegoaldean hain zuzen ere, Bizantziar Inperioaren eta Siziliako Emirrerriaren aurkako kanpainetan. 984an Oton III.aren ama zen Teofania printzesa bizantziarra haren erregeorde izan zen, 991ean hil zen arte. Ondoren, haren aitaldeko amona zen Adelaida Borgoinakoa izan zen erregeorde 994 arte. 995ean, 15 urterekin, hasi zen errege-lanak egiten.

## Inperioko subiranoa

Amaren ideiek eta tutore izan zuen Gerbert Aurillacekoaren ideiek eraginda, Erromatar Inperioak izan zuen goieneko maila berreskuratzea helburutzat jarri zuen; hau da, Renovatio bat egitea.
996an, Joan XV.a aita santuari matxinada bat menderatzen lagundu zion. Lonbardiako errege koroatu zuten Pavian.
Joan XV.a hil zenean, Oton III.ak lehengusu zuen Bruno Karintiakoa aita santu (Gregorio V.a) izateko hautatzea bultzatu zuen. Honek enperadore koroatu zuen Erroman, 996ko maiatzean.
Oton III.ak Erroma Inperioko gune administratibo egin zuen, eta ohitura eta zeremonia erromatarrak eta bizantziarrak eskuratu zituen, baina betiere Elizarekiko harreman estuari eutsita. Gregorio V.a hil ondoren, 999an, aitasantutzarako Silvestre II.a bultzatu zuen.

## Heriotza

1001eko otsailean Erromatik egotzi zuten, herriaren matxinada bat zela medio, eta Ravennara joan zen bizitzera. Berriro hegoalderantz zihoala, bere armadarekin Erroma konkistatzeko, Paternoko gazteluan hil zen 1002ko urtarrilean. Haren heriotzaren arrazoiei buruzko teoria bat baino gehiago daude.

## Erreferentziak

* ↑ Oton I.aren bidetik, EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.

## Ikus, gainera

* Otondar pizkundea
* Datuak: Q151090
* Multimedia: Otto III, Holy Roman Emperor / Q151090
# Oton IV.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

Oton IV.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa (1175 - Harzburg, Brunswick-Lüneburg, Oton IV.a Brunswickekoa ere deitua, 1218ko maiatzaren 19a) 1209 eta 1215 artean Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea izan zen. Honetaz gain, Italiako erregea (1208-1212), Erromatarren erregea (1198-1209) eta Burgundiako erregea (1908-1215) ere izan zen.

## Biografia

Otonen gurasoak Henrike Lehoia, Saxonia eta Bavariako dukea, eta Matilda Ingalaterrakoa izan ziren. 1175ean jaio zen, baina sorlekua ez da ezagutzen. 1198an Guelfoek erromatarren errege izendatu zuten; gibelinoen taldeko Filipe Suabiakoa izan zuen aurkari, eta haren kontra borrokatu zen luzaroan. 1209ko urriaren 21ean, Inozentzio III.a aita santuak enperadore izendatu zuen Akisgranen, baina, trukean, Siziliako erresuma aitasantutzaren mendeko lurraldea zela onartu behar izan zuen. Hala ere, 1210ean Siziliako erresuma inbaditu zuen; orduan, aita santuak eskumikatu egin zuen, eta Filipe II.a Frantziakoari eskatu zion Oton IV.aren aurka egin zezan.
2011n, Nurembergeko Dietak Oton kargugabetu zuen, eta Frederiko Hohenstaufen hautatzea sustatu zuen; Frederiko Hohenstaufen, Frederiko II.a izango zena, Aita Santuaren alde jarri zen. Gerra zibila hasi zen, eta 1214an Filipe II.a Frantziakoaren gudarosteek Oton garaitu zuten Bouvinesko guduan. Koloniara ihes egin zuen, eta praktikan Frederiko II.aren esku utzi behar izan zuen aginpidea 2015ean.
1218an hil zen Brunswick-Lüneburgeko hauteslerriko bere lurretan. Brunswickeko katedralean hilobiratua dago.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/12/4 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Oton I.aren bidetik, EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.
* Datuak: Q151457
* Multimedia: Otto IV, Holy Roman Emperor / Q151457
# Oton Župančič

Oton Župančič (Vinica, 1878ko urtarrilaren 23a - Ljubljana, 1949ko ekainaren 11a) Esloveniako poeta eta itzultzailea izan zen.

## Biografia

Oton Župančič Vinican jaio zen, Kroaziarekin mugan. Novo Mesto eta Ljubljanan egin zituen ikasketak. Hasieran katolikoen artean ibili zen baina ideia liberalak hartu zituen eta Ivan Cankar, Dragotin Kette eta Josip Murnekin ibili zen. 1896 eta 1900 artean Vienako Unibertsitatean historia eta geografiako ikasketak egin zituen.
Ljubljanako Gimnasio Klasikoan irakasle sartu zen eta Ljubljanski zvon aldizkari literarioan hasi zen bere lanak argitaratzen. 1905ean Parisera joan zen eta ondoren Alemanian izan zen. 1912an Ivan Tavčar Ljubljanako alkateak Hiri Artxiboko zuzendari postua eman zion.
Italiar faxisten eta Alemaniar nazien okupazioan Župančiček Esloveniako fronte askatzailearekin egin zuen bat kazetari antifaxistetan poesiak argitaratuz. 1945ean Alderdi komunistak hainbat sari eta postu eman zizkion horregatik. 1949an hil zen Ljubljanan.

## Bibliografia
### Poesia liburuak

* Čaša opojnosti (1899)
* Pesem mladine (1900)
* Duma (1908)
* Kovaška (1910)
* Žebljarska (1912)
* Ciciban (1915)

### Antzerkiak

* Noč za verne duše (1904)
* Veronika Deseniška (1924)

### Dokumentalak

* O, Vrba (1940), France Prešerenen omenezko dokumentala.
* Datuak: Q301171
* Multimedia: Oton Župančič / Q301171
# Neuengörs

Neuengörs Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Segeberg (barrutia)|Segeberg]] barrutian. 2014an 778 biztanle zituen 13,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q546194
* Multimedia: Neuengörs / Q546194
# Neuenhagen bei Berlin

Neuenhagen bei Berlin Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, [[Märkisch-Oderland (barrutia)|Märkisch-Oderland]] barrutian. 2014an 17.185 biztanle zituen 19,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q582690
* Multimedia: Neuenhagen bei Berlin / Q582690
# Neuenhaus

Neuenhaus Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Grafschaft Bentheim barrutia|Grafschaft Bentheim]] barrutian. 2014an 9.782 biztanle zituen 31,33 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q572280
* Multimedia: Neuenhaus / Q572280
# Neuenhof

Neuenhof Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Baden barrutia barrutian. 2014an 8,824 biztanle zituen 5,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64461
* Multimedia: Neuenhof AG / Q64461
Killwangen Oberrohrdorf Fislisbach Baden Wettingen Würenlos
# Neuenkirchen (Anklam-Land)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Neuenkirchen»
Neuenkirchen Alemaniako udalerria da. Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan kokatuta dago, Aurrepomerania-Greifswald barrutian. 2014an 233 biztanle zituen 15,66 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
# Neuenegg

Neuenegg Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Bern-Mittelland barruti administratiboa barrutian. 2014an 5,539 biztanle zituen 22 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66125
* Multimedia: Neuenegg / Q66125
Berna Köniz
# Neuengönna

Neuengönna Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Holzland-Kreis barrutian. 2014an 662 biztanle zituen 6,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q565990
* Multimedia: Neuengönna / Q565990
# Neuenkirchen-Vörden

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Neuenkirchen»
Neuenkirchen-Vörden Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Vechta barrutia|Vechta]] barrutian. 2014an 7.953 biztanle zituen 90,85 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q630796
* Multimedia: Neuenkirchen-Vörden / Q630796
# Neuenkirch

Neuenkirch Suitzako udalerria da. Luzerna kantonamenduan dago, Sursee Constituency $^{(en)}$ barrutian. 2014an 7,062 biztanle zituen 26,25 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7128
* Multimedia: Neuenkirch / Q7128
Luzerna Emmen Malters Littau $^{(en)}$
# Neuenkirchen

''''''''''Neuenkirchen'''''''''' Alemaniako udalerri hauetako bat izan daiteke:
* Saxonia Beherean:
** Neuenkirchen (Land Hadeln)
** Neuenkirchen (Diepholz)
** Neuenkirchen (Osnabrück)
** Neuenkirchen (Heidekreis)
** Neuenkirchen (Stade)
** Neuenkirchen-Vörden
* Mecklenburg-Aurrepomeranian:
** Neuenkirchen (Rügen)
** Neuenkirchen (Mecklenburg-Strelitz)
** Neuenkirchen (Anklam-Land)
** Neuenkirchen (Landhagen)
* Ipar Renania-Westfalian:
** Neuenkirchen (Westfalia)
* Schleswig-Holsteinen:
** Neuenkirchen (Schleswig-Holstein)
* Sarren:
** Neunkirchen (Sarre)
# Nesomyidae

Nesomyidae karraskari familia bat dira, handia eta konplexua, Muroidearen barruan sailkatua. Afrika eta Madagaskarren bizi dira. Familia honen barruan sailkatzen dira Madagaskarreko Nesomyinae subfamiliako arratoi eta saguak, Dendromurinae sagu eskalatzaileak, Petromyscus sagu pigmeoa, Delanymys, Cricetomyinae, eta Mystromys albicaudatus.

## Taxonomia

Nesomyidaeren barruan 6 subfamilia, 22 genero eta 55 espezie ezagutzen dira.
* Cricetomyinae
* Dendromurinae
* Delanymyinae
* Mystromyinae
* Nesomyinae
* Petromyscinae

## Erreferentziak

* ↑ Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (editors). 2005. Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133021
* Multimedia: Nesomyidae / Q133021
* Espezieak: Nesomyidae
# Ostiko (arkitektura)

    Artikulu hau arkitektura elementuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ostiko (argipena)».
Ostikoa euste-egitura bertikal mota bat da eta orokorrean adreiluz edo harriz eginak dira.
Hainbat ostiko mota dago; zabalera ezberdinetako hormak lotzen dituena; bi irekiduraren arteko euste funtzioa duen horma tartea; arku edo ateburu bat eusten duen zatia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9026509
# Ostiglia

Ostiglia Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 6.628 biztanle ditu, 39,84 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Ostigliak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Casaleone Gazzo Veronese Melara Serravalle a Po Borgocarbonara $^{(en)}$ Cerea Borgo Mantovano $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42597
* Multimedia: Ostiglia / Q42597
# Ostiko

    Artikulu hau kolpeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ostiko (argipena)».
Ostiko edo ostikada, oinaz ematen den ukaldia da; zaldiek eta kideko abereek atzeko hanka bat edo biak atzerantz botaz egiten duten higidura edo ematen duten kolpea da. Borroka-arteetako teknika ezaguna da, ukabilkadak baino motelagoak baina eraginkorragoak direnak.
Hona hemen ostiko mota batzuk:

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ostiko. in: Euskaltzaindiaren Hiztegia..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q206864
* Multimedia: Kicking / Q206864
# Ostiko-arku

Ostiko-arkua edo frantses maileguzko arbotantea (frantsesez: arc-boutant) bereziki katedral gotikoen kanpo aldeko egitura elementu bat da; arku erdiko forma du eta gangaren behe aldeko presioak jaso, eta tentsio indar horiek horma-bularrari ematen dizkio. Arku zorrotza eta gurutzeria gangarekin batera arkitektura gotikoaren elementu bereizgarria da,
Kanpo aldeko arku hau, normalean plano inklinatu batean dago; beraz, izatez, arrakala-arku mota bat da, bere bi oinak lerro horizontal berean ez dituelako, hortaz, simetrikoa ez den arkua da. Ostiko-arkua egitura gotikoaren parte da, baina, kanpoko aldetik besterik ezin da ikusi. Beheko aldea horma-bularrean finkatuta dago, eta, goiko aldean orokorrean gurutze ganga baten euskarri funtzioa du. Pinakulu batek egitura koroatzen du eta egitura hau oso altua denean xapitel izena ematen zaio; honek pisuaren eraginez indarra egiten duenez, egiturak gehiago eutsiko du.

## Historia

1180an erabili ziren lehendabiziko aldiz Pariseko Andre Mariaren erdiko habearteko gurutze gangak sendotzeko. Sistema horren bidez, gangetan sortzen ziren indarrak kanpoko Hormabularretara bideratu ziren, eta horrela, erdiko nabeko habearteak handiagoak izatea ahalbideratu zen. Gainera arku zorrotzaren bertikaltasunari esker, eraikinaren altuera handitzea lortu zen.
Sistema honi esker, gangak sortzen zituzten albo indarrak orekatzen ziren, eta, hala, arkitektura erromanikoan erabiltzen ziren horma-bularrak ordezkatu zituen. Horma-bularren funtzioa kenduta, hormak altuagoak eta lerdenagoak egin zitezkeen; era berean beirate handiak erabiltzen hasi ziren. Geroago, ostiko-arkuek horma-bularretan sortzen zuten bultzada orekatzeko, eta, aldi berean arkitektura gotikoaren goranzko itxura areagotzeko, horma-bularren gainean pinakuluak gaineratu zituzten.
Ostiko-arkuen beste eginkizun bat, estalkiko barneko euri-urak kanporatzea da, eta drainatze lan hori itxura groteskodun garguilen bidez egiten da.

## Ostiko-arku motak

* Parisko Notre-Dame katedrala
* Amiensko katedrala
* Narbonako katedrala
* Clermont-Ferrandeko katedrala

## Ikus, gainera

* Hormabular
* Gurutze ganga
* Arku zorrotza
* Beirateak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2690580
* Multimedia: Flying buttresses / Q2690580
# Ostilamendu (argipena)

Ostilamendu hitzak adiera zenbait ditu:
* ostilamendua edo etxeko hornidura: ontziteria, mihiseria eta abar;
* arkeologian, hilobiratze-ostilamendua, aztarnategi arkeologikoetan gorpuen ondoan aurkitutako objektuen multzoa.
# Ostiela!

"Ostiela!" euskarazko umore aldizkaria izan zen, "Paperzaleak" elkarteak 1996tik -halere, lehenengo alea aurreko urteko abendukoa da- 2006 arte argitaratu zuena.
Hasieran, Ordizian sortua, literatura, kultura, iritzi artikuluak, komikiak, erreportaiak eta elkarrizketak umorez izateko asmoa azaldu zuten, kaleko hizkera erabiltzen. Maiztasuna bi hilabetekoa nahi zuten, hasierako alean adierazitakoaren arabera.
Hamar urte haietan 40 ale kaleratu zituzten.

## Kanpo estekak

* "Ostiela!' aldizkaria argitaratzeari uztea erabaki du Paperzaleak elkarteak" ("Berria", 2006)
* Koldo Mitxelena liburutegiko funtsako aleen kopia digitala, Dokumeta errepositorioan
* Datuak: Q12265346