OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anker Jørgensen

Anker Henrik Jørgensen (Kopenhage, 1922ko uztailaren 13a - ibidem, 2016ko martxoaren 20a) daniar politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1972tik 1973ra eta 1975etik 1982ra.
Umezurtz, tuberkulosiak jota gurasoak hil zitzaizkionean, gertuko senideak hazi zizkioten. Ez zituen ikasketak amaitu eta biltegi batean hasi zen lanean. Bigarren Mundu Gerran alemaniarren aurka borrokatu zuen Safari Operazioan eta gero Erresistentziarekin bat egin zuen.
Sindikalismoan ibilbide politikoa hasi zen eta 1968tik 1972ra Danimarkako Langileen Batasun Orokorra zuzendu zuen. 1964an diputatu hautatu zuten Alderdi Sozialdemokratako kide. 1972an Danimarka Europako Ekonomia Erkidegoan sartzearen alde bozkatu zuen, bere alderdiaren iritziaren aurka.
Erreferenduma egin eta biharamunean, Jens Otto Krag ordezkatu zuen lehen ministro karguan. eta hemezortzi hilabeteren ostean, 1973ko hauteskundeak galdu zituen liberalen aurka. 1975ean boterera itzuli zen eta 1978an liberalak koalizio handi batean sartu zituen. 1979tik 1982ra gobernu minoritario bat zuzendu zuen berriro. Danimarka Europan integratzeko buru izan zen, eta gizarte- eta ongizate-politikak zabaldu zituen.
1982an Poul Schlüterren kontserbadoreek hauteskundeak irabazi zituzten eta Jørgensenek sozialdemokraten buruzagi izaten jarraitu zuen 1987ra arte eta diputatu gisa 1994ra arte.
1986 eta 1991n Iparraldeko Kontseiluaren buru izan zen.
* Datuak: Q312881
* Multimedia: Anker Jørgensen / Q312881
# Ankenai

Ankenai :
| Datuak |||
| Jaioterria | Donostia | Donostia |
| Webgunea | http://www.ankenai.com/tienda/ | http://www.ankenai.com/tienda/ |
Ankenai (izenez, Ane Vitoria) Donostian jaio eta Getxon bizi den abeslaria da.

## Diskografia

* Illusion (2011, autoekoipena)
* Zenbait amore desberdin (2015, autoekoipena)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Ankenai-ren webgune ofiziala
* Datuak: Q30149736
# Ankeny (Iowa)

Ankeny Iowako hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 45.582 biztanle zituen, 75,96 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Polk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q556989
* Multimedia: Ankeny, Iowa / Q556989
# Araceli Álvarez Calvo

Araceli Álvarez Calvo (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1894ko ekainaren 27a - Villalangua, Huesca, 1936ko irailaren 13a) jostuna izan zen.

## Bizitza

Espainiako Gerra Zibila piztu zenean 42 urte zituen, ezkongabe zegoen eta errepresalia gogorrak jasan zituen, bere ahizpa Ceciliarekin batera. Biak ala biak kazkamotz utzi zituzten. Bere buruz beste egin zuen Villalanguako maistraren etxean, ahizpa Ceciliaren etxean, ahizparekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ ÁLVAREZ CALVO (Hermana de Cecilia). – Parque de la Memoria. 2013-10-05 (Noiz kontsultatua: 2024-06-09).
* 1 2 www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126417625
# Arachis

Arachis Fabaceae familiako landareen generoa da, Hego Amerikan jatorria duena. Barnean 70 espezie inguru ditu, ezagunena kakahuete izanik.

## Espeziea

* A. africana Burm.f.
* A. appressipila Krapov. & W. C. Greg.
* A. archeri Krapov. & W. C. Greg.
* A. batizocoi Krapov. & W. C. Greg.
* A. benensis
* A. benthamii Handro
* A. brevipetiolata Krapov. & W. C. Greg.
* A. burchellii Krapov. & W. C. Greg.
* A. burkartii Handro
* A. cardenasii Krapov. & W. C. Greg.
* A. chiquitana Krapov. & W. C. Greg.
* A. correntina (Burkart) Krapov. & W. C. Greg.
* A. cruziana
* A. cryptopotamica Krapov. & W. C. Greg.
* A. dardani Krapov. & W. C. Greg.
* A. decora
* A. diogoi Hoehne
* A. douradiana Krapov. & W. C. Greg.
* A. duranensis Krapov. & W. C. Greg.
* A. giacomettii
* A. glabrata
* A. glandulifera Stalker
* A. gracilis Krapov. & W. C. Greg.
* A. gregoryi
* A. guaranitica Chodat & Hassl.
* A. hatschbachii Krapov. & W. C. Greg.
* A. helodes Mart. ex Krapov. & Rigoni
* A. hermannii Krapov. & W. C. Greg.
* A. herzogii
* A. hoehnei Krapov. & W. C. Greg.
* A. hypogaea L.
* A. interrupta Valls & C. E. Simpson
* A. ipaënsis
* A. kempff-mercadoi
* A. kretschmeri Krapov. & W. C. Greg.
* A. kuhlmannii Krapov. & W. C. Greg.
* A. lignosa (Chodat & Hassl.) Krapov. & W. C. Greg.
* A. linearifolia
* A. lutescens Krapov. & Rigoni
* A. macedoi Krapov. & W. C. Greg.
* A. magna
* A. major Krapov. & W. C. Greg.
* A. marginata
* A. martii Handro
* A. matiensis
* A. microsperma
* A. monticola Krapov. & Rigoni
* A. namyquarae Hoehne
* A. oteroi Krapov. & W. C. Greg.
* A. palustris
* A. paraguariensis Chodat & Hassl.
* A. pflugeae
* A. pietrarellii Krapov. & W. C. Greg.
* A. pintoi Krapov. & W. C. Greg.
* A. praecox
* A. prostrata (Grassnut)
* A. pseudovillosa (Chodat & Hassl.) Krapov. & W. C. Greg.
* A. pusilla Benth.
* A. repens Handro
* A. retusa Krapov. & W. C. Greg.
* A. rigonii Krapov. & W. C. Greg.
* A. schininii
* A. seridoënsis
* A. setinervosa Krapov. & W. C. Greg.
* A. simpsonii Krapov. & W. C. Greg.
* A. stenophylla Krapov. & W. C. Greg.
* A. stenosperma Krapov. & W. C. Greg.
* A. subcoriacea Krapov. & W. C. Greg.
* A. sylvestris (A. Chev.) A. Chev.
* A. trinitensis Krapov. & W. C. Greg.
* A. triseminata Krapov. & W. C. Greg.
* A. tuberosa Benth.
* A. valida Krapov. & W. C. Greg.
* A. vallsii Krapov. & W. C. Greg.
* A. villosa Benth.
* A. villosulicarpa Hoehne
* A. williamsii Krapov. & W. C. Greg.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q636425
* Multimedia: Arachis / Q636425
* Espezieak: Arachis
# Aracely Leuquén Uribe

Aracely Andrea Leuquén Uribe (1980ko azaroaren 24a) Txileko politikaria da. Txileko Ganberako kidea da Berritze Nazionaleko Alderdian. Kontserbadore tradizionalista, sexu bereko pertsonen arteko ezkontzaren eta abortuaren aurka egiten du. 2018ko martxoaren 11n kargua hartu zuenean, Txileko Kongresurako hautatutako lehen bi emakume maputxeetako bat izan zen, bere kide sozialista Emilia Nuyadorekin batera. 2021ean ez zen berriro hauteskundeetara aurkeztu.

## Erreferentziak

* ↑ Chile, BCN Biblioteca del Congreso Nacional de. (2020). «Aracely Andrea Leuquén Uribe. Reseñas biográficas parlamentarias» bcn.cl.
* ↑ Valenzuela, Paula. (2017-12-22). «Aracely Leuquén: "En Aysén habrá un fuerte movimiento político y social"» La Tercera.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Día histórico en el Congreso: asumen las primeras dos diputadas mapuche» La Tercera.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Aracely Leuquén, la controvertida RN que deja el Congreso tras enfrentar un proceso judicial y un cáncer» La Tercera.
* Datuak: Q55844723
# Aracena

Aracena Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 732 m-ko altueran eta Huelvatik 106 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 7.351 biztanle zituen 184 km²-tan banaturik.

## Ikus, gainera

* Huelvako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Aracenako udalaren webgunea
* Datuak: Q624511
* Multimedia: Aracena / Q624511
# Arachis pintoi

Arachis pintoia elikagai gisa erabiltzen da etxe-hegaztietan.

## Zainketa

Landareak ez du zainketa asko behar, ia edozein klimara egokitu daitekeelako.

## Argia

Haren hosto eta loreak kolorea mantentzeko Eguzki asko behar dute.

## Jatorria

Landare hau Brasilen du jatorria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4783543
* Multimedia: Arachis pintoi / Q4783543
* Espezieak: Arachis pintoi
# Arveleg I.a

Arveleg I.a, Tolkienen legendariumean eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, Arthedaineko zortzigarren erregea da. Argeleb I.aren semea da, eta Fornosten jaio zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1309. urtean. Bere izena, sindarinezkoa da, eta "errege handi" bezala itzul daiteke.

## Historia

Errege bihurtzen da bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1356. urtean hil ondoren, Angmarrek lagundutako Rhudaur erresumaren aurkako gudu batean. Berak, Lindon eta Kardolanen laguntzarekin, etsaia, berriz ere, iparralderantz kanporatu zuen.
Porrotaren ondoren, Nazgûlen Jauna Rivendel setiatzen hasi zen, Elrond hil eta harana bereganatzeko asmoz.
Bere erregealdian eta denbora batez, eskualdean bakea egon zen; Arthedainekin Ekialdetik Mendebalderako bidea, Denboraren Muinoak eta Mitheithel ibaiaren behe ibilbidearen arteko muga bat domeinatuz. Baina Rhudaur, mendietako gizonek domeinatu eta gobernatzen dute, Nazgûlaren laguntzarekin. Hauek, erresumako azken dunedainak hiltzen dituzte.
Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1409. urtean, Errege Aztiak eta Rhudaurreko menditarrek, Arnor inbaditzen dute. Kardolan suntsitua da, eta, bizirik geratzen diren urriak, Oihan Zaharraren inguruko muinoetan babesten dira. Bere aitona Malvegilek Amon Sûlen inguruan eginiko gotorlekuak, dorrea bezala suntsituak dira. Palantirra, Fornostera eramana da, Angmarren eskuetan eror ez dadin. Arveleg guduan hiltzen da, 53 urteko erregealdiaren eta 100 urteko bizitzaren ondoren. Bere oinordekoa, bere seme Araphor da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2714797
# Arved Fuchs

Arved Fuchs (Bad Bramstedt, Schleswig-Holstein, 1953ko apirilaren 26a) poloen esploratzaile eta idazle alemaniarra da. 1989ko abenduaren 30ean, Fuchs, Reinhold Messner mendigoizalearekin batera, animalien edo ibilgailuen laguntzarik gabe (eskiz egiten zuten) Hego Polora ailegatzeko lehenak izan ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q78264
* Multimedia: Arved Fuchs / Q78264
# Arveduiren Aldarrikapena

Tolkienen legendariumean eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, Arveduiren Aldarrikapena, Arthedaingo errege honek, Gondorreko tronua hartzeko egin zuen eskakizunari deritzo, une horretan, Gondor erregerik gabe baitzegoen, Ondoher Kanpamenduko guduan hil ondoren, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1944. urtean.
Arthedaingo errege zen Arveduik, Ondoher erregearen alaba zen Firielekin ezkondua zegoena, Gondorreko tronua aldarrikatu zuen, Isildurren oinordeko legitimoa izateagatik.
Pelendur seneskalak, erresuma gobernatzen ari zenak, Gondorreko Kontseilua bildu zuen, aldarrikapenari buruz erabakitzeko. Pelendur bera, aldarrikapenaren aurka zegoen, Gondorreko tronua, Meneldilen oinordekoei zegokiela uste baitzuen, Anarionen semea, Isildurrek, Rivendelera abiatu aurretik, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2. urtean, tronua utzi ziona. Arvedui, erregearen alabarekin ezkondua egotea ez zuen nahikotzat jo, Gondorreko ohiturek, emakumezkoak erregina bihurtzea galerazten baitzuten.
Arveduik, bi erresumak, Elendilen heredentzia zirela argudiatu zuen. Isildurrek Gondorreko erregetzari uko egin ez ziola mantendu zuen, eta soilik, Meneldil karguan utzi zuela, erresuma zatituta mantentzerik ez baitzuen pentsatzen, eta, beraz, berak, Arveduik, eskubidea zuen, Isildurren odolekoa izanagatik. Gainera "antzinako Numenorren, erregetza, seme-alaba nagusiarengana, mutila ala neska izan pasatzen zela" argudiatu zuen (Eraztunen Jauna, A Eranskina) (Aldarionek aldarrikatutako legeak zioen bezala, bere oinordekoa, bere alaba Ankalimë izan zedin), eta, horrek jarraitu ez bazuen ere, erresumek erbestean izan zituzten gatzaken ondorioz, ezin zirela kanpoan utzi Numenorreko lege eta ohiturak.
Bidezko aldarrikapen honi, Gondorreko kontseiluak, Eärnil kapitainak errege odola zuela erantzun zion, Siriondilen semea baitzen, Kalimmazilen semea, Arziryasen semea, Narmazil II.aren anaia, hau da, Telumehtar-Umbardazilen iloba-biloba. Arvedui ez zen gehiago tematu, Iparraldean, Nazgûlen Jaunaren erasoekin arazo handiak baitzeuden, eta Gondorreko Dunedainak, euren odola oraindik gehiago nahastuko ote zen beldur ziren, horrela, Senideen arteko Borroka bezalako gatazkak gertatuz. Eta, beraz, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1945. urtean, Gondorreko errege berri bezala, Eärnil II.a izendatu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9067242
# Arven

Arven (euskaraz: «Herentzia») 2003ko Per Fly daniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Christoffer Danimarkako burdingintza-lantegi bateko jabe den familiako laugarren belaunaldiko kide da, baina berak familiako negozioa utzi eta jatetxe bat ireki du Stockholmen.

## Aktoreak

| Aktorea | Pertsonaia |
| Ulrich Thomsen | Christoffer |
| Lisa Werlinder | Maria |
| Ghita Nørby | Annelise |
| Karina Skands | Benedikte |
| Lars Brygmann | Ulrik |
| Peter Steen | Niels |
| Diana Axelsen | Annika |
| Jesper Christensen | Holger Andersen |
| Ulf Pilgaard | Aksel |
| Dick Kaysø | Jens Mønsted |
| Sarah Juel Werner | Marie-Louise |

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q374373
# Arverni

Arverni edo arveniarrak egungo Auvernian, Frantziako Erdialdeko Mendigunea inguruan, bizi zen herri galiarra izan zen. Erdialdeko Galiako herri nagusienetariko bat izan zen, zenbait aldiz erromatarrak borrokatu zituena.
Galietako Gerra eta gero, egungo Clermont-Ferranden zegoen Gergovia zuten hiriburu baina lehen Corent eta Gondole oppidumak omen ziren. Aztarnategietan topaturiko aztarnen arabera, zaldiz eta zaldunez osaturiko hilobi kolektiboak, erregeek erabiltzen zituzten tenpluak edo txanponak egiten zituzten.
Vercingetorix galiar buruzagia (K.a. 46an hila) arveniar leinukoa zen.

## Erreferentziak

* 1 2 Saila, Kultur. (2011-07-18). «Vertzingetorix» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2023-09-29).
* ↑ Guichard, V.. (1995). Les Arvernes. in: Redécouverte des Gaulois. Paris: Errance.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q382553
* Multimedia: Arverni / Q382553
# Arvernien

Tolkienen Silmarillion lanean, Arvernien Balar uhartearen iparraldean zegoen Beleriandeko kostaldeko eskualdea zen.
Eskualdeak istorioaren zati txiki bat betetzen du Cirdan Itasontzien Arotzak azken gotorleku bat eraiki zuenean Balar uhartean oraindik gaztea zen Gil-Galadekin, Brithombar eta Eglarest suntsituak izan ondoren, bere zaintzapean zeuden portuak.
Arvernienera Noldor eta Sindar guztiak iritsi ziren, gizakien seme-alabak eta Melkorren haserretik babestu nahi zuten beste elfo herri batzuenez gain, Melkorrek, Eguzkiaren Lehen Aroko 570. urterako Beleriandeko Noldor erresuma guztiekin amaitu zuelarik.
Arvernieneko urkidia zen Nimbrethiletik, Eärendilek, eskualde honetako portuetara Gondolin erori ondoren iritsi zena, bere itsasontzia zen Vingilot eraikitzeko zura atera zuen.
Esaten denez, Arvernienen zauri guztiak Eärendilen Elessarrari (Gondolinetik ekarritako elfo harria) eta Elwingen silmarilari esker sendatu ziren, azken hau aurretik Berenek eta Luthienek berreskuratu zutelarik.
# Arvegil

Arvegil, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den pertsonaia bat da. Pertsonaia honen istorioa, Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan kontatzen da. Arvegil, Arthedaineko hamaikagarren erregea da. Argeleb II.aren semea da, eta Fornosten jaio zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1553. urtean. Bere izena, sindarinezkoa da, eta "errege ezpata" bezala itzul daiteke.
Bere aitaren oinordeko bihurtu zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1670. urtean. Bere erregealdian, hobbitek, Arnorrera iristen jarraitu zuten, horietako gehienak, Eskualdean ezarri zirelarik. Guzti hau, bere aitona Arveleg I.aren erregealditik ezarri zen baretasun politiko erlatiboari eta Erdialdeko Lurraldeko Izurrite Handiaren eraginei esker izan zen, azken honek, Dunedainengan eragin handia izan bazuen ere, beste horrenbeste gertatu zen hauen etsaiekin.
Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1743an hil zen, 73 urteko erregealdia eta 190eko bizitzaren ondoren. Bere oinordekoa, bere seme Arveleg II.a izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2533109
# Arveleg II.a

Arveleg II.a, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den pertsonaia bat da, Arthedaineko hamabigarren erregea. Bere istorioa, Eraztunaren Jauna eleberriaren eranskinetan kontatzen da. Arvegilen semea da eta Fornosten jaio zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1633. urtean. Bere birraitonaren izena hartu zuen, sindarinezkoa dena eta "errege handia" bezala itzul daitekeena.
Bere aitaren oinordeko bihurtu zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1743. urtean. Bere erregealdian, Angmarren etsaia berriz asaldatzen hasten da, orkoak eta Ekialdeko Gizakiak, Mendi Lainotsuen ekialdeko zatian biltzen dira, berriz Angmar okupatzeko prest.
Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1813. urtean hil zen, 180 urteko bizitza eta 70 urteko erregealdia izan ondoren. Bere oinordekoa, bere seme Araval da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2533087
# Arvernoko ezkutua

    Artikulu hau komikiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ezkutu (argipena)».
Arvernoko ezkutua (frantsesez: Le Bouclier arverne), Asterixen abenturak kontatzen dituen hamaikagarren abentura da. Pilote aldizkarian argitaratu zen lehenik, aldizkari honen 399. alea (1967ko ekainak 15ekoa) eta 421. alearen artean (urte bereko azaroak 16koa). Liburu eran, 1968an argitaratu zen. Hasieran, 1.000.000 liburuko tiraldia izan zuen. Salvat argitaletxeak 2016an argitaratu zuen Maddalen Arzallusen itzulpena.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Asterixek eta Obelixek, Abrarakurzixi bainuetxe batetara laguntzen diote, gaixotasun bat sendatzeko. Herrixkako buruzagia bere gaixotasunaz sendatzen ari den bitartean, Asterixek eta Obelixek Arvernien herrialdea zeharkatzen dute, Vercingetorixek, bere errendizioaren seinale bezala, Julio Zesarren "oinetan" jarri zuen ezkutuaren bila. Azkenean, ezkutu hori, ohi Abrarakurzixek berak etxetik irteten den bakoitzean erabiltzen duena dela ezagutzen da

## Pertsonaiak

* Asterix
* Obelix
* Alanbix
* Abrarakurzix

## Erreferentziak

* ↑ Arzallus, Maddalen. (2015). «NorDaNor | EIZIE» nordanor.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q676258
# Antagonista

    Artikulu hau fikziozko pertsonaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Antagonismo (argipena)».
Antagonista protagonistak edo heroiak aurre egin beharreko pertsonaia edo pertsonaia taldea da, batzuetan erakundea ere izaten dena. Gatazka bat egon dadin behar den indarra irudikatzen du. Heroiak bilau bati aurre egin behar dion istorioen ohiko estiloan, biak ala biak definitu daitezke bestearen protagonista edo antagonista bezala. Baina, kasuren batzuetan, istorioen sortzaileek, egoera konplexu ezberdinak sortu dituzte. Kasuren batzuetan, istorioa, bilauaren ikuspegitik kontatzen da, eta, kasu horietan, heroia da protagonista, eta, aurka egiten diotenak, antagonistak dira. Protagonistaren aurkakoa da, gaiztoa.
Istorioek ez dute heroi edo maltzur bezala identifika daitezkeen pertsonairik izan behar. Horren ordez, antagonista, istorioaren protagonista nagusiaren aurka egiten duten pertsonaia, pertsonai taldea edo indar naturalak izango lirateke. Antagonista, ez da, derrigorrez, gizakia izan behar, ezta "gaiztoa" edo "ona" ere. Antagonistak, elementu psikologiko edo mistiko bat ere irudika dezake.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q245204
* Multimedia: Antagonists / Q245204
# Antalya probintzia

Antalya probintzia Turkiako 81 probintzietako bat da. Bere hiruburua Antalya da. 20.723 km²ko azalera du eta bertan 2.070.663 biztanle bizi dira.

### Barrutiak

Probintziaren barnean 15 barruti daude:
| Antalya Alanya Akseki Demre Elmalı Finike Gazipaşa Gündoğmuş | İbradı Kaş Kemer Korkuteli Kumluca Manavgat Serik |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40249
* Multimedia: Antalya Province / Q40249
# Antakya

    Artikulu hau turkiar hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Antiokia (argipena)».
Antakya (arabieraz: انطاكيا‎, Anṭākyā; asirieraz: ܐܢܛܝܘܟܝܐ, Anṭiokia; grezieraz: Ἀντιόχεια, Antiócheia) Hatay probintziako hiria da, hegoaldeko Turkian dagoena.
Antzinean, Antiokia zuen izena eta Erromatar Inperioko hiri nagusia izan zen. Egun 145.000 biztanle inguru ditu. Orontes ibaiaren ekialdeko ibarrean kokatua, K. a. IV. mendean sortu zuen Seleuko I.a Nikator enperadoreak, bere inperioko hiriburutzat, Sirian. Seleuko jeneral aritu zen Alexandro Handiarekin batera, eta Antiochus izena oso ohikoa zen bere familiako kideen artean.

## Historia
### Antzinaro klasikoa

Antiokia Seleuko I.a Nikator enperadoreak sortu zuen, bere Seleukotar Inperioaren mendebaldeko hiriburutzat. Bere kokapen geografiko pribilegiatuak, mediterraneo ekialdeko eta Asia barnealdeko ibilbide komertzialen artean, laster eragin zuen merkataritza arloan garrantzia hartzea. Bere morfologia bereziagatik, Orontes ibaiaren ibarrean eta Silpio mendiaren oinean eraikia, gotorleku garrantzitsu ere bihurtu zen, setiatzeko oso zaila baitzen. Horrek guztiak hiria azkar garatzen lagundu zuen.

## Klima

Datu klimatikoak (Antiokia) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 11 | 14 | 18 | 22 | 26 | 28 | 30 | 31 | 30 | 27 | 20 | 13 | 22 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 4 | 5 | 8 | 11 | 15 | 20 | 23 | 24 | 20 | 14 | 8 | 5 | 13 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 191 | 165 | 142 | 107 | 81 | 33 | 8 | 5 | 28 | 89 | 109 | 191 | 1146 |
| Iturria: Weatherbase ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 147. araua (ANTZINATEKO HIRIEN EUSKARAZKO IZENAK)
* ↑ Weatherbase: Weather for Antakya, Turkey. Weatherbase. Retrieved on November 22, 2011.

## Ikus, gainera

* Seleukotar Inperioa
* Seleuzia Tigrisekoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80561
* Multimedia: Antakya / Q80561
# Antananarivo

Antananarivo (æntəˌnænəˈɹiːvoʊ edo ɑːntəˌnɑːnəˈɹiːvoʊ ahoskatuta) Madagaskarko hiriburua da. Frantsesez Tananarive izenez ere ezagutzen da, batzuetan Tana laburdura moduan. 2001ean 1.403.449 biztanle zituen.
Granitozko gain baten gainean dago eraikia eta Toamasina eta Antsirabe hiriekin dago lotua burdinbidez. Unibertsitatea eta artzapezpikutegia daude bertan. Ekonomiari dagokionez, merkataritza eta administrazio gunea da eta nekazaritza industria garrantzitsua dago.

## Klima

Datu klimatikoak (Antananarivo) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 33 | 32 | 31 | 31 | 29 | 27 | 27 | 29 | 33 | 35 | 34 | 33 | 35 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 27.7 | 25.9 | 25.4 | 24.8 | 22.9 | 20.9 | 20.2 | 20.6 | 23.0 | 25.2 | 26.0 | 25.8 | 24.0 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 16.6 | 16.9 | 16.3 | 15.2 | 12.9 | 10.8 | 10.3 | 10.3 | 11.3 | 13.4 | 15.1 | 16.3 | 13.8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 12 | 11 | 11 | 7 | 4 | 1 | 3 | 2 | 3 | 6 | 6 | 11 | 1 |
| Euria (mm) | 270.4 | 256.9 | 183.1 | 50.5 | 20.1 | 7.2 | 11.1 | 15.0 | 9.5 | 66.6 | 170.8 | 304.1 | 1365.3 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 18 | 17 | 17 | 9 | 6 | 6 | 8 | 9 | 4 | 8 | 14 | 20 | 136 |
| Eguzki orduak | 210.8 | 179.2 | 198.4 | 219.0 | 229.4 | 207.0 | 213.9 | 235.6 | 249.0 | 251.1 | 234.0 | 201.5 | 2628.9 |
| Iturria (1): World Meteorological Organisation (UN) ||||||||||||||
| Iturria (2): BBC Weather ||||||||||||||

## Herri eta hiri senidetuak

Antananarivo ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
| Erevan (Armenia) (1981) Fontenay-aux-Roses (Frantzia) | Suzhou (Txina) Vorkuta (Errusia) |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. .
* ↑ World Weather Information Service - Antananarivo. Direction of Meteorology and Hydrology, Madagascar (Noiz kontsultatua: 2010-05-04).
* ↑ Average Conditions Antananarivo, Madagascar. BBC Weather (Noiz kontsultatua: September 9, 2009).
* ↑ (Ingelesez) Yerevan Municipality Official Website. (Noiz kontsultatua: 2018-08-24).

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q3915
* Multimedia: Antananarivo / Q3915