OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Los Glaciares

    Artikulu hau Argentinako Parke Nazionalari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Glaziarren Parke Nazionala».
Los Glaciares$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Upsala glaziarra hegazkinetik. ||
| Mota | Naturala |
| Irizpideak | vii, viii |
| Erreferentzia | 145 |
| Kokalekua | Argentina |
| Eskualdea$^2$ | Latinoamerika eta Karibea |
| Koordenatuak | 49°58′S 73°08′W﻿ / ﻿49.967°S 73.133°W﻿ / -49.967; -73.133 |
| Izen ematea | 1981 (V. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Los Glaciares Parke Nazionala (gaztelaniazko Glaziarrak) Argentinako hego-mendebaldeko muturrean dago kokatuta, Santa Cruzeko probintzian.
1937an sortu zuten eta 1981ean UNESCOk hartu zuen Gizateriaren Ondaretzat.
4.459 km2-ko azalera dauka, gaur egun herrialde osoko bigarren handiena izanda. Parkearen %30 izotzak estaltzen du. Izan ere, jelaren eremurik handiena da Antartika eta Groenlandiaren ondoren.
Lago Argentinok hegoaldean eta Viedma lakuak iparraldean osatzen dute.

## Glaziar nagusiak

* Perito Moreno glaziarra.
* Upsala glaziarra
* Spegazzini glaziarra.

## Ikus, gainera

* Patagonia

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Gaztelaniaz) Glaziarren Parke Nazionalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q215992
* Multimedia: Los Glaciares National Park / Q215992
# Los Hinojosos

Los Hinojosos Cuencako udalerria da, La Mancha eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.010 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1768772
* Multimedia: Los Hinojosos / Q1768772
# Los Hoyos

Los Hoyos hauetako bat izan daiteke:
* Los Hoyos, Portugaleteko auzoa.
* Los Hoyos, Villaverde Turtziozko auzoa.
# Los Gatos (Kalifornia)

Los Gatos Kaliforniako herri bat da. Santa Clara konderrian kokatua dago. 2010ean 29.413 biztanle zituen, 28,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Santa Clara konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q747509
* Multimedia: Los Gatos, California / Q747509
# Los Hermanos

Los Hermanos Rio de Janeiro, Brasil rock musika taldea da. Taldea 1997an sortu zen Marcelo Camelo (ahotsa / gitarra), Rodrigo Amarante (gitarra / ahotsa), Rodrigo Barba (bateria), eta Bruno Medina (teklatuak / teklatua kontrabaxua) arabera. Gaur hiatoak bat hedatua dena, noizean behin kontzertuak.
Band Brasilgo den arren, izena "anai", eta "Os Irmãos" portugesez izango litzateke gaztelania da.

## Diskografia

* Los Hermanos 1999
* Bloco do Eu Sozinho 2001
* Ventura 2003
* 4 2005

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Caetano Velosoren webgune ofiziala
* Datuak: Q1428929
* Multimedia: Los Hermanos / Q1428929
# Los Herreras (udalerria)

Los Herreras Mexikoko udalerri bat da. Nuevo León estatuan kokatua dago. 2010ean 2.030 biztanle zituen 497,27 km²ko azaleran. Herriburua [[Los Herreras (Los Herreras)|Los Herreras]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27797552
* Multimedia: Los Herreras Municipality / Q27797552
# Los Hoyos (Portugalete)

Los Hoyos Portugaleteko auzoa da. Gertuko Santurtziko Kabiezes auzoarekin muga egin duen auzo hau Portugaleteko lau muinoen batean dago (San Roque, Kanpanzar, Los Hoyos bera eta Errepelega).

## Ikus, gainera

* Portugalete

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262604
# Los Gallardos

Los Gallardos Almeríako udalerria da. 2006an 3.126 biztanle zituen.

## Demografia

Eboluzio demografikoa :
| Urtea | 1996 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
| Biztanleak | 1.761 | 1.738 | 1.700 | 1.798 | 1.897 | 2.067 | 2.252 | 2.583 | 2.887 | 3.126 |

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Los Gallardos - Los Gallardosko Udalaren webgune ofiziala
* (Gaztelaniaz) Los Gallardos - Almeríako Probintzia Aldundiaren webgunea
* Datuak: Q1407152
* Multimedia: Los Gallardos / Q1407152
# Luterbach

Luterbach Suitzako udalerria da. Solothurn kantonamenduan dago, Wasseramt barrutia barrutian. 2014an 3,479 biztanle zituen 4,54 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66839
* Multimedia: Luterbach / Q66839
Zuchwil Riedholz
# Luteroren Kristau-ikasbide Txikia

Luteroren Kristau-ikasbide Txikia (alemanez: Der Kleine Katechismus) Martin Luterok 1529an umeei kristautasuna irakasten hasteko idatzi zuen kristau-ikasbidea da. Gizaldirik gizaldi irakasmaterialik garrantzitsuenetariko bat izan da, bai eliza luthertarretan, bai eremu protestanteetako herri-ikastetxeetan; gainera, gaur egun ere, eliza luthertar eta batuetako sendotza-eskoletan sarri erabiltzen da. Ausburgeko Aitormenaz gain, eliza luthertar guztietako sinesbide-idazkietako bat da, elizaren irakasbidearen oinarri direnak. Suediako Elizan sendotza-emandakoentzat 1960ko hamarraldira arte nahitaezkoa izan zen.
Kristau-ikasbideak honako hauek jasotzen ditu: Hamar Aginduak, Apostoluen Kredoa, Gure Aita, bataioa, giltzen ahalaren elizkizuna eta aitortza, eta eukaristiaren sakramentua; bai eta Gogaidetasunaren Liburua ere.
Erreforman agertu ziren Bibliaren interpretazio desbideratuek kezkatuta, Martin Luterok, idazlan honen bitartez, Jainkoaren Hitza ahal zen jende gehienari eta erarik errazenean iritsarazi nahi zion: "Sendiburu batek bere sendiari oso errazenik irakasteko moduan", idazlanean zehar sarri aipatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ (Suedieraz) «Lilla katekesen» www.svenskakyrkan.se (Noiz kontsultatua: 2021-10-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Iglesia Evangélica Pueblo Nuevo» web.archive.org 2012-06-30 (Noiz kontsultatua: 2021-10-08).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q528092
* Multimedia: Luther's Small Catechism / Q528092
# Lustou

Lustou, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.023 metroko garaiera du. Frantziako Pirinio Garaiak dapartamendua eta Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintziaren artean dago.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17584207
* Multimedia: Pic de Lustou / Q17584207
# Lutak (Alaska)

Lutak Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Haines Boroughn dago, Alaska estatuan. 29 biztanle ditu, 345,144863 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Haines Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q730225
# Lutcher (Louisiana)

Lutcher Louisianaeko herri bat da. St. James parrokian kokatua dago. 2010ean 3.559 biztanle zituen, 8,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* St. James parrokia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2734144
* Multimedia: Lutcher, Louisiana / Q2734144
# Luteina

Luteina xantofila mota bat da. Argi urdina xurgatzen du eta ondorioz kontzentrazio txikitan kolore horia du eta kontzentrazio handitan kolore laranja-gorria. Zeaxantinaren isomeroa da.

## Izena eta funtzioa

Begi barneko erretinan badugu macula lutea deritzon orbain hori bat. Horrek detaileetan erreparatzeko gaitasuna ematen digu, besteak beste irakurri ahal izateko edo pertsonen aurpegiak desberdintzeko. Bertan aurkitzen dira luteina eta zeaxantina eta hortik datorkio izena, latinezko luteus hitzak "horia" esan nahi baitu.
Antioxidatzaile eraginkorra da eta macula lutea horren endekapena ekiditen du, begi-lausoa garatzea oztopatzen du beteak beste.

## Iturriak

Hosto berdeko barazkietan aurkitzen da; azak, zerbak, ziazerbak... Animaliek ekoiztu ezin dutenez dietan bidez hartzen dute eta bioakumulazioz agertzen da arrautza gorringotan adibidez. Hainbat txorik hartutako luteina lumetan jalkitzen dute kolore hori edo gorriak sortzeko.
Hona hemen luteina gehien duten elikagaiak.
| Elikagaia | Luteina/Zeaxantina (mg/100g) |
| Aza kizkurtua | 39,5 (gordina) 18,2 (sukaldatua) |
| Arbia | 12,8 |
| Ziazerba | 12,2 (gordina) 11,3 (sukaldatua) |
| Zerba | 11,0 |
| Bruselaza | 1,6 |
| Azenarioa | 0,687 |
| Artoa | 0,642 |
| Arrautza | 0,353 |

## Erabilerak

* Elikagaien koloratzailea da. Afrikako marigold (Tagetes erecta) landaretik ateratzen da industrialki ekoizteko.
* Farmaziaren industrian dietaren osagarri diren produktuetan.
* Maskoten elikagaietan ere erabiltzen da, etxeko arrainen janarietan batez ere.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Lutein, zeaxanthin, and meso-zeaxanthin: The basic and clinical science underlying carotenoid-based nutritional interventions against ocular disease» Progress in Retinal and Eye Research 50: 34–66. 2016-01-01 doi:10.1016/j.preteyeres.2015.10.003. ISSN 1350-9462. (Noiz kontsultatua: 2019-01-05).
* ↑ «NIH study provides clarity on supplements for protection against blinding eye disease | National Eye Institute» nei.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2019-01-05).
* ↑ (Ingelesez) «The Relationship of Dietary Carotenoid and Vitamin A, E, and C Intake With Age-Related Macular Degeneration in a Case-Control Study: AREDS Report No. 22» Archives of Ophthalmology 125 (9): 1225–1232. 2007-09-01 doi:10.1001/archopht.125.9.1225. ISSN 0003-9950. (Noiz kontsultatua: 2019-01-05).
* ↑ (Ingelesez) «Carotenoids» Linus Pauling Institute 2014-04-28 (Noiz kontsultatua: 2019-01-05).
* ↑ (Ingelesez) «Lutein-based plumage coloration in songbirds is a consequence of selective pigment incorporation into feathers» Comparative Biochemistry and Physiology Part B: Biochemistry and Molecular Biology 135 (4): 689–696. 2003-08-01 doi:10.1016/S1096-4959(03)00164-7. ISSN 1096-4959. (Noiz kontsultatua: 2019-01-05).
* ↑ «Maintaining Color Stability» Natural Products INSIDER 2018-01-08 (Noiz kontsultatua: 2019-01-05).

## Ikus, gainera

* Karotenoideak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q422067
* Multimedia: Lutein / Q422067
# Lut basamortua

Daxt-e Lut$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Naturala |
| Irizpideak | vii, viii |
| Erreferentzia | 1505 |
| Kokalekua | Kerman Iran |
| Eskualdea$^2$ | Asia-Pazifikoa |
| Koordenatuak | 30°36′18″N 59°04′04″E﻿ / ﻿30.605°N 59.06777°E﻿ / 30.605; 59.06777 |
| Izen ematea | 2016 (XL. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Lut basamortua (persieraz: دشت لوت‎, Daxt-e lut, "Hutsaren basamortua"), askotan Daxt-e Lut basamortua, Irango Kerman probintzian dagoen basamortu gazi zabala da. Satwlite-telemetria bidezko gehienezko lurrazal-tenperatura 70,7 °C izanik (baina ez aire-tenperatura, txikiagoa dena), munduko lekurik beroenetakoa da. Lehorrenetakoa ere bada.
2016an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Ezaugarriak

Irango geografiaren ezaugarri nagusia goi-ordoki bat da mendiz inguratua eta arro hidrologikoetan banatua. Daxt-e Lut horietako basamortu-arro bat da, 480 km luze eta 320 km zabal, eta munduko leku lehorrenetakotzat joa. Beste basamortu-arro nagusia Daxt-e Kavir da.
Lut basamortuaren azalera 51.800 km$^2$ inguru da. Urtaro hezean, udaberrian, une labur batez ura Hazaram mendietatik jeisten da, baina azkarregi lehortu eta atzean uzten ditu harriak, hondarra eta gatza bakarrik.
Basamortuaren ekialdea behe-ordoki bat da, gatzagaz estalia. Erdialdea aldiz, haizeak lurra zizelkatu du 150 km luzeran, bizkar eta ildo paraleloak sortuz, 75 m garai direnak. Eremu honetan arroila eta dolina ugari dago. Hego-ekialdea hondarrezko hedadura zabala da, saharar erg bat bezalakoa, 300 m garaiko dunak dituena, munduko garaienetakoak.
* "Hondarrezko gazteluak"
* Yardang luze bat
* Gatzaga

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Mildrexler, David J.; Zhao, Maosheng. (2011). (pdf) Satellite Finds Highest Land Skin Temperatures on Earth. American Meteorological Society doi:10.1175/2011BAMS3067.1..
* ↑ Unesco. Daxt-e Lut Unesco fitxa. .
* 1 2 3 editors, Richard L. Scheffel, Susan J. Wernert ; writers, Oliver E. Allen .... (1980). Natural Wonders of the World. The Reader's Digest Association, Inc., 117 or. ISBN 978-0-89577-087-5..
* ↑ Satellites seek global hot spots / The Christian Science Monitor - CSMonitor.com
* ↑ Temperature of Earth
* ↑ Images of the Day - Images - redOrbit
* ↑ Wright, John W. (ed.). (2006). The New York Times Almanac. Penguin Books ISBN 978-0-14-303820-7..

## Ikus, gainera

* Kavir basamortua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q767128
* Multimedia: Dasht-e Lut / Q767128
# Lustra

Lustra Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 990 biztanle ditu, 15,24 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Lustrak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Laureana Cilento Perdifumo Perito Rutino Salento Sessa Cilento Omignano Torchiara

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81010
* Multimedia: Lustra / Q81010
# Les Genevez

Les Genevez edo Les Geneveys honako Suitzako lekuetako bat izan daiteke:
* Les Hauts-Geneveys, Neuchâtelen
* Les Geneveys-sur-Coffrane, Neuchâtelen
* Les Genevez (Jura), Juran
# Les Genevez (Jura)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Les Genevez»
Les Genevez Suitzako udalerria da. Jura kantonamenduan dago, Franches-Montagnes barrutia barrutian. 2014an 501 biztanle zituen 13,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69976
* Multimedia: Les Genevez / Q69976
# Les Girls

    Artikulu hau 1957ko filmari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Girls».
Les Girls (euskaraz: «Neskak») George Cukor estatubatuar zinemagilearen film musikala da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Hiru vedette lagun ohik euren bizitza eta karrerak errepasatzen dituzte, horietako batek bere autobiografia argitaratzen duenean. Emakume bakoitzak bere bizitzaz duen ikuspegia ez dator beti bat besteek dutenarekin.

## Aktoreak

* Gene Kelly : Barry Nichols
* Mitzi Gaynor : Joy Henderson
* Kay Kendall : lady Sybil Wren
* Taina Elg : Angèle Ducros
* Jacques Bergerac : Pierre Ducros
* Leslie Phillips : sir Gerald Wren
* Henry Daniell : epailea
* Patrick Macnee : sir Percy
* Stephen Vercoe : M. Outward
* Philip Tonge : epailea
* Nestor Paiva : espainiarra
* George Navarro : zerbitzaria
* Cyril Delevanti : zalea
* Lusita Triana : flamenko-dantzaria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q942086
* Multimedia: Les Girls / Q942086
# Les Franqueses del Vallès

Les Franqueses del Vallès Kataluniako udalerria da, Vallès Oriental eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 17.660 biztanle zituen. 29,1 km²-ko azalera du.

## Herri eta auzoak

* Corró d'Avall
* Llerona
* Corró d'Amunt
* Marata

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 1.998 | 2.199 | 2.314 | 2.124 | 2.317 | 2.263 | 2.599 | 5.555 | 8.710 | 10.294 | 13.007 | 17.660 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Les Franqueseseko udalaren webgunea.
* Datuak: Q15412
* Multimedia: Les Franqueses del Vallès / Q15412
# Les Garçons et Guillaume, à table !

Les Garçons et Guillaume, à table ! 2013ko Guillaume Gallienne frantziar zinema zuzendariaren umorezko filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Guillaume goi mailako emakume baten semea du. Ama mirestu arren, honek neskato baten moduan hartzen du. Guillaume bere anaien kontrakoa da: hauek kirolak dituzte gustukoak eta Guillaume mutil sentibera da.

## Aktoreak

* Guillaume Gallienne: Guillaume / Maman
* André Marcon: aita
* Françoise Fabian: Babou
* Nanou Garcia: Paqui
* Diane Kruger: Ingeborg
* Reda Kateb: Karim
* Götz Otto: Raymund
* Brigitte Catillon: Amerikako izeko
* Carole Brenner: izeko poliglota
* Charlie Anson: Jeremy
* Hervé Pierre: psikiatra militarra
* Nicolas Wanczycki: psikiatra zibila
* Paula Brunet-Sancho: Maria
* Yvon Back: hipika irakaslea
* Karina Marimon: Pilar
* Yves Jacques: psikoanalista

## Kanpo estekak

* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q13380366
* Multimedia: Les Garçons et Guillaume, à table ! / Q13380366
# Les Gardiennes (filma)

Les Gardiennes 2017ko Xavier Beauvois frantziar zinema zuzendariak zuzendutako film dramatikoa da, Ernest Pérochonen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lehen Mundu Gerra da: Limousingo gizonak frontera joan dira eta emakumeak euren lurrak defendatzen geratu dira. Hortense familia bateko ama da, eta Francine laguntza publikoko langilea kontratatuko du etxeko lanekin laguntzeko; izan ere, Solange alabak ez dio laguntzen. Bi emakumeak ondo konponduko dira hasieratik.

## Aktoreak

* Nathalie Baye : Hortense Sandrail
* Iris Bry : Francine Riant
* Laura Smet : Solange
* Cyril Descours : Georges Sandrail
* Gilbert Bonneau : Henri Sandrail
* Olivier Rabourdin : Clovis
* Nicolas Giraud : Constant Sandrail
* Mathilde Viseux-Ely : Marguerite Sandrail
* Xavier Maly : Edgar
* Yann Bean : John
* Marie-Julie Maille : la Monette
* Madeleine Beauvois : Jeanne
* Alain Artur : alkatea
* Adrien Denizou : alkatea
* Michel Lamy : aita
* Laurence Havard : Suzanne

## Erreferentziak

* ↑ «Film Sinopsia» Berria 2018-06-28 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28497160
# Les Gobelins (Parisko metroa)

Les Gobelins Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 13. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 7. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q1783617
* Multimedia: Les Gobelins (Paris Metro) / Q1783617
# Malkorbe

Malkorbe Gipuzkoako kostako hondartza da, Getariako udalerrian kokatuta dagoena.
Getariako bi hondartzetako bat da hau, ekialdera geratzen dena, Zarauzko bidean. Itsasoko olatuetatik babesean geratzen da, eta familian egoteko hondartza izan ohi da ondorioz; surf egin nahi dutenek gertu dute Getariako beste hondartza, Gaztetapekoa.

## Ezaugarriak

450 metroko luzera du eta batez beste 75 metroko zabalera dauka.

## Ikus, gainera

* Gaztetape

## Kanpo estekak

* Hondartzari buruzko informazioa eta argazkia.
* Datuak: Q9027125
* Multimedia: Malkorbe / Q9027125
# Malkorburu

Malkorburu Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, Lareoko urtegiaren mendebaldean dagoena. Toki honetan, garrantzi gutxiagoko tontorrak aurki daitezke: Maumendi, Maltxarreta, Amiltzu eta Aitznabardi, Lareo eta Aiaren artean. Iparralderago, Sarastarri, Agaotz eta Leizadi mendiak daude. Akerretako tokiak, Malkorburu Allekotik banatzen du. Toki honetatik gertu, Lareoko urak lurrazpian sartzen dira, osin baten bidez.

## Irispideak

Lizarrustitik, Akerretatik Lareora doan bide bitxia har daiteke, Lizarrustiko Haitzak izeneko haitzpean. Behin urtegian, mendebaldetik igo behar da, alanbre-hesi bat igaroz, zuzenean basotik tontorreraino. Tontorra, laua da, eta ez du ikuspen handirik pagoen artean.
Urkillagatik, eskuinetara hartu behar da, Zaldarretatik Lareora doan bidea hartzeko. Hegoalderantz igo daiteke urtegian bertan dagoen etxetxotik, zuzenean pagadia zeharkatuz

## Berezitasunak

Inguruan, garai batean, zura garraiatzen zuen trenbidearen tunel bat dago. Tontorrean, beste hainbat eta hainbat menditan gertatzen den lez, postontzi bat dago, kasu honetan, mendiaren izena eta garaiera jartzen dituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262918
# Malkorra

Malkorra Arabako mendia da, Urkilla mendilerroko bigarren mendirik garaiena (1.245 m).

## Irispideak

Narbaixatik, Beltran baserritik abiatu behar da, Urkitzako lepora irtetzeko. Lepo honek, Oburu eta Napar Basoko Punta mendiak banatzen ditu. Oburura igotzeko beharrik gabe, eskuinetik inguratu daiteke, mendi hau Malkorrarekin batzen duen leporantz irtetzeko. Hemendik, berehala hel daiteke tontorrera
Beste bide bat, Arriolatik doa. Hemendik, mendilerrora doan bidea hartu eta Ezkarzarana lepora heldu behar da, altxatzeetako lehen lerroan, Narbaixako mendilerroa bezala ere ezaguna. Jeitsi, eta aurrera jarraitu behar da, harizti batean sartzen den bide batetatik. Lehen bidegurutzean, ezkerretara hartu behar da, ondoren, aurrera jarraitu eta, handik gutxira, ezkerretara hartzeko. Toki honetan, bideak bere goitiera igotzen du eta harbide bihurtzen da. Orduan, mendiaren hegoaldeko zatiaren pinudian sartzen da, haritzak ere badauden arren, eta askoz garbiago dagoen toki batetara irtetzen da, baina, goiko aldean, sastrakartez estalia. Bide hau, tontorretik gertu geratzen da, eta berehala heldu daiteke bertara.
Gordoatik joanez gero, Burdinkurutz lepora irten behar da lehenik, eta, hemendik, zuzenean tontorrera hel daiteke.
Azkenik, Arantzazutik abiatuz gero, lehenik Urbiarantz abiatu behar da. Elorreta izeneko lepora heldu ondoren, Urbiako ermita bisita daiteke, xedea, Zabalaitz harkaitza behetik inguratzea den arren, eskuinetara, Bolaleku lepora iristeko. Handik gutxira, Petrinaitz eskuinetik inguratu behar da, Burdinkurutz lepoan kokatzeko. Hemendik, tontorra hegomendebaldean dago, pausoak, Oburu eta Malkorra banatzen dituen leporantz bideratu, eta, azkenik, azken honen tontorrera iristeko.

## Berezitasunak

Bere tontorra, hareharriz josia dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262919
# Malla

Malla Kataluniako udalerria da, Osona eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 255 biztanle zituen. 11 km²-ko azalera du.
Vicetik 5 kilometrotara eta Bartzelonatik 66tara dago.

## Geografia

Udalerri mugakideak hauek ditu: Iparraldean Vic, hegoaldean Tona, ekialdean Santa Eugènia de Berga eta Taradell eta mendebaldean Muntanyola.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 388 | 435 | 486 | 547 | 521 | 461 | 404 | 339 | 283 | 247 | 239 | 255 |

## Pertsona ezagunak

* Joaquim Vilarrúbia (1902-1987), entomologoa.
* Irene Solà (1990-), idazlea.

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Mallako udalaren webgunea.
* Datuak: Q13805
* Multimedia: Malla, Catalonia / Q13805
# Malkoak euritan

Malkoak euritan edota C-Izpien Hitzaldia (ingelesez Tears in rain edota The C-Beams Speech) 1982. urteko Ridley Scott ingeles zinema zuzendariaren Blade Runner (1982) filmean Roy Batty (Rutger Hauer) erreplikantearen pertsonaiak aipatzen duen bakarrizketa labur bat da. Herri kulturan, "heriotzari buruzko zinemaren historiako bakarrizketa hunkigarriena" dela jotzen da: zientzia-fikziozko zinezaleen artean maiz aipatzen den bakarrizketa bilakatu da.
| « | "I've seen things you people wouldn't believe. Attack ships on fire off the shoulder of Orion. I watched C-beams glitter in the dark near the Tannhäuser Gate. All those moments will be lost in time, like tears...in...rain. Time to die." | » |
| —Blade Runner, ingelesez |||
| « | Ikusi izan ditut gauzak gizakiok ez dituzuenak sinetsiko. Erasoko ontziak sutan Oriongo lepotik gertu. C-izpiak ikusi ditut diz-diz iluntasunean, Tannhäuserko atean. Une horiek guztiak galdu egingo dira denboran... hala nola malkoak euritan | » |
| —Azpitituluak Euskaraz, |||

## Erreferentziak

* ↑ Elkarlanean. «Blade Runner» AZpiTituluak.eus (Noiz kontsultatua: 2019-07-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q623245
# Malkorik gabeko mina

Malkorik gabeko mina (katalanez: Dolor sense llàgrimes) Antonio Coll y Pi margolariak 1899an egindako margolana da. Víctor Balaguer Liburutegi Museoan gordetako pintura bat da, 1901eko martxoan sartu zenetik, 733 erregistro-zenbakiarekin. Egilearen bilduma pribatutik zetorren.

## Deskribapena

Haur baten heriotzagatik dolu eszena bat irudikatzen du margolanak. Aurpegia aurrez aurre eta ilea jasota duen emakume bat agertzen da, ikusleari negarrik egin gabe begira. Esku batekin masailekoa eta kokotsa eusten ditu, eta bestearekin haurraren burua dagoen burkoari eusten dio. Emakumearen aurrean eta, lehenik eta behin, haurraren gorputza luzatuta dago. Gorputzaren erdia zuriz jantzita dago, txano zuri batekin eta gorputz osoa estaltzen duen belo batekin. Haurraren inguruan lore moreak eta horiak daude. Emakumeak txal marroi bat darama sorbalden gainean eta soinekoa mahuka luzeko urdina da. Hondoa neutroa da, grisaxka kolorekoa, eta argia eskuinetik sartzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Trullén, Josep Maria (dir.) (2001). Biblioteca Museu Víctor Balaguer. Guia de les col·leccions del museu (2001). Vilanova i la Geltrú: Organisme Autònom Biblioteca Museu V.Balaguer. ISBN 84-931438-3-9. B-10-437/2001.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18719532