OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ascensión Cambrón

Ascensión Cambrón Infante (Kordoba, 1943) kordobar filosofoa eta irakaslea da.

## Biografia

1976tik Coruñan bizi da. Filosofia eta Hezkuntza Zientzietako lizentziaduna da. 1987an bere doktorego-tesia aurkeztu zuen: Ramón Sagraren El socialismo racional/Ramón Sagraren Sozialismo arrazionala.

## Lan ibilbidea

Zuzenbidearen Filosofia, Moral eta Politikoko irakasle emeritua da Coruñako Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean. Galiziako Asociación polo Dereito a unha Morte Digna/ Heriotza Duinaren aldeko Elkarteko lehendakaria da, eta Galiziako Consello da Cultura Galegaren Pentsamendua ataleko kide izan zen.

## Lanak

* El Socialismo racional de Ramón de la Sagra, 1988.
* Ramón de la Sagra, 1994.

### Lan kolektiboak

* Entre el nacer y el morir, 1998.
* Reproducción asistida. Promesas, normas y realidad, 2001.

## Erreferentziak

* ↑ 9-12-2015.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Ascensión Cambrón» 65 y más - El diario de las personas mayores (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ «Ascensión Cambrón, profesora honoraria de Filosofía del...» www.meneame.net (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El Sergas empieza a recibir las primeras solicitudes de eutanasia» La Voz de Galicia 2021-08-22 (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) Pontevedra, Diario de. (2021-11-03). «Galicia ha registrado 9 peticiones de eutanasia desde la entrada en vigor de la ley» Diario de Pontevedra (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) Vigo. (2014-11-04). «Ascensión Cambrón: "Nadie debería imponerte vivir en un caso terminal e irreversible"» Faro de Vigo (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ "«Me encanta hacer de mala». Ascensión Cambrón Infante, profesora de Filosofía del Derecho", La Voz de Galicia, 25-1-1996, p. 47.
* ↑ (Gaztelaniaz) Infante, Ascensión Cambrón. (1987). El Socialismo racional de Ramón de la Sagra. Universidade de Santiago de Compostela (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ «Dialnet Métricas - Documento Ramón de la Sagra» dialnet.unirioja.es (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Libro "Entre el nacer y el morir"» Observatorio de Bioética y Derecho (OBD) de la Universidad de Barcelona 2022-04-11 (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Libro "Reproducción asistida: promesas, normas y realidad"» Observatorio de Bioética y Derecho (OBD) de la Universidad de Barcelona 2022-10-06 (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Vigoko itsasargian, 2014/11/4an ((Gaztelaniaz)).
* Datuak: Q101248528
# Azpimarra (ETB1)

Azpimarra ETB1 telebista kateko gaurkotasun magazina eta tertulia saioa da. Astelehenetik ostiralera arratsaldero 16:15etatik 18:15etara aireratzen da. Maddalen Iriarte, Asier Odriozola, Ilaski Serrano eta Iban Garate kazetariek aurkezten dute, haiekin batera hainbat kolaboratzaile dutelarik.
Lanbide eta pentsamolde ezberdinetako gonbidatu eta solaskideek parte ohi dute, bertan egunerokotasunean jazotako gai ezberdinetako gertakariei buruz solas egiten delarik.

## Kanpo estekak

* Azpimarra saioaren Eitb.eus webguneko orrialdea
* Azpimarra saioaren twitter orrialdea
* Datuak: Q20492954
# Azpimundu (argipena)

Azpimundu hitzak adiera zenbait ditu:
* hainbat mitologia eta erlijiotan, azpimundua, lur azpiko mundua, maiz hildako eta izpirituen mundutzat hartzen dena;
* soziologian,
** azpimundu edo laugarren mundua, inguruneko gizarteko gizabanakoen aldean pobrezia gorrian bizi den jendea;
** azpimundua, bigarren mailako sozializazioan sortzen diren egitura sozialetako bakoitza, maiz talde marjinalekin lotuak.
# Azpipisu

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Azpipisua, gizakiari dagokionez, pisu osasuntsuaren azpitik dagoena da. Definizioa gorputz-masaren indizearen (GMI) arabera egin ohi da. Indizea maila jakin baten azpitik badago, normalean 18,5-19 azpitik, azpipisua dagoela onartzen da. Azpipisuaren definizio mediko hau terminoaren beste adiera batzuekin bat ez etortzea gerta daiteke, batez ere erakargarritasun fisikoari dagokionez.

## Kausak

Pertsona batek azpipisua edukitzearen arrazoi nagusia janari egokia ez edukitzeak dakarren malnutrizioa da. Sahara hegoaldeko Afrikan eta Asia hegoaldean populazioaren %50ak jasan dezake azpipisua. Malnutrizioaren eraginaklarriagoak izan daitezke gaixotasunen ondorioz; erraz trata daitezkeen beherakoek heriotza ekar dezakete.
Janari-baliabide egokiak daudenean, azpipisua buruko gaixotasunen ondorioz ager daiteke.
Pertsona batek pisua gehiegi galtzeak jatorri asko eduki ditzake. Sarrienak hurrengoak dira:
* Pobrezia
* Nerbio-anorexia
* Bulimia
* Minbizia edo minbiziaren tratamendua
* Tuberkulosia
* Hipertiroidismoa
* Diabetesa (1 motakoa)
* Herstura eta desordena depresiboa
* Drogen erabilera, batez ere estimulatzaileak
* Hesteetako hanturazko gaixotasuna
* Goiko mesenterioko arteriaren sindromea
* Digestio-aparatuaren funtzionamendu akastuna
* Hortzetako mina
* Gehiegizko ariketa fisikoa (iraupen-kirolak)
* GIBa / HIESa
* Genetika / Pisu-urritasun naturala
* Pubertaroa

## Arazoak

Apipisuaren kasuan kontuan hartu beharreko lehen auzia da beste gaixotasun baten sintoma izan daitekeela. Azalpenik gabeko pisu-galerak mediku profesionalen diagnostikoa behar du.
Era berean, azpipisua gaixotasunen eragile izan daiteke. Azpipisu larria duten lagunek egoera fisiko kaskarra eta Sistema immunologiko ahula eduki dezakete, infekzioak pairatuz. Pisu gutxiko pertsonek, kalorien sarrera txikia edukitzeaz gain, beharrezko beste elikagai batzuk ere kantitate txikian xurga dezakete, batez ere aminoazido esentzialak, bitaminak eta mineralak.
Oso pisu gutxi edukitzeak anemia eta ilea galtzea eragin ditzake. Emakumeetan amenorrea eta haurdunaldian arazoak eragin ditzake.
Apipisua osteoporosia jasateko arrisku-faktorea da, baita gazte jendean ere. Arazo hau bereziki gaiztoa izan daiteke, arriskuaz ohartzen ez den jendean ager baitaiteke, esaterako iraupen-kirolak egiten dituzten pertsonetan.

## Erreferentziak

* ↑ Gonzalez Aramendi, Jose Manuel (1999) "Luzaro bizi. Sasoi onean eta osasuntsu" Elhuyar Fundazioa ISBN: 84-87114-46-6.

## Ikus, gainera

* Loditasun

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Azpipisua eragiten duten faktoreak, www.faqs.org
* Datuak: Q1146902
# Azpiprefekturako geltokia

Azpiprefektura Lapurdiko autobus geltoki bat da, Baiona udalerriko Itsas Irteerak auzoan kokatuta dagoena.
Geltokia 2019ko irailaren 2an ireki zen.

## Sarbideak

* BAB Bulebarra, 6

## Historia

Geltokia 2019ko irailaren 2an ireki zen jendearentzat, Tram'Busaren T1 linearen trazatuaren zati gisa.
Lehenago "Gare Maritime" bezala ezagutzen zen.

## Zerbitzuak
### Hiriko autobusa

iea  6. linea (Txik Txak)BIARRITZBiarritzeko geltokia 4 5 38 46 51 52 51  • Harausta bidezubia 3 4 38 46 52  • Cascais 36  • Europa T1 ANGELULarochefoucauld 5  • Lau Kantoiak 34  • Bahinos • Hausketa • KanalaBAIONAPosta berria • Sabaltza • Balishon • Azpiprefektura • Euskaldunen plaza T1 T2 3 11 12 13 14 4 32 38 50 52 N2 N3  XL'R   7   26   • Baionako herriko etxea T1 T2 4 32 50 A1 N1 N2  • Garita–Museoak T1 T2 4 32 50 N1 N2  • Reduit Boufflers 11 12 13 5 30 48 50  • Poidenot • Cam de Prats • Madure • Ur-biltegia • Belharra 50 HiriburuZelaia • Plaza Berri • Eraiki • Urruzpuru • Arotzatenea • Marigorri • Harretxe • Etxerruti • Hiriberria • Zaldizka • Aturri 50  • Ametzondo 11 12 13 48 50 iea  38. linea (Txik Txak)BidarteLore Landa 51  • PemartinBIARRITZLapurdi 51  • Potxinoak 51  • Harritx 51  • Biarritzeko geltokia 4 5 6 46 51 52 51  • Buloñako basoa • Fal • Chasseriau • Barchalot • Harcet • Biarritz Kanpina • Ozeanoaren hiria 44  • Itsas ur-onak • Madril-Milady • Beaurivage • Labordeta 44 N10  • Lassalle plaza 44 N10  • Hélianthe 44 N13  • Landetako gurutzea (▶) 44 N10 N11  • Lorategi Publikoa 5 7 36 44 N10 N11 N12  • Foch (◀) 5 36 44 N12  • Larralde (▶) 5 36 N10 N11 N12  • Biarritzeko herriko etxea–Eduardo VII T1 5 36 44 N11 N12  • Continental (▶) T1 5 36 N11 N12  • Palais (◀) T1 5 36 N11 N12  • San Xerles–Marne (▶) T1 5 36 N11 N12  • San Xerles–Viktoria (◀) T1 5 36 N11 N12  • Aillet T1 5 36  • Domremy • Done Maddalen 5  • Golfeko trinkete • Golf • KopernikoANGELUItsas eta Golf • Falaises • Kapera • Uhinak • Amodio Ganbera 32 34  • Marinella • les Corsaires • Madraga • Golf • Dunak • Zintzoak • Txiberta • Barra 36  • Semaforoa • Briselames 36 A1  • Portua • Noroit • Lazaret • Faisans • Orok Bat • Tuc • Enperadore • Jaurès • Fine • Lespes 36  • Montbrun • Dassault 36  • JorisBAIONAPosta Berria 6  • Sabaltza • Balishon T1 6  • Azpiprefektura T1 6  • Euskaldunen plaza T1 T2 3 11 12 13 14 4 6 32 50 52 N2 N3  XL'R   7   26 :

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Baionaldea: Tram'Busa laster jarriko da martxan» France Bleu 2019-08-05 (Noiz kontsultatua: 2021-03-21).
* ↑ Chronoplus. (2019-03-18). Chronoplus sareko mapa. .

## Ikus, gainera

* Txik Txak
* 1. linea

## Kanpo estekak

* Txik Txak sareko webgune ofiziala
* Datuak: Q89892468
iea  Tram'Busa :
# Azpiprobintzia mailako hiri

Azpiprobintzia mailako hiriak (txineraz: 副省级城市, pinyineraz: fù shĕng jí chéng shì), Txinako Herri Errepublikako banaketa administratiboaren bigarren mailako egiturak dira.

## Ezaugarriak

Prefektura mailako hiri baten maila berdinean daude, baina mota horretako hiriek baino eskumen gehiago dituzte.

## Hiriak

Gaur egun mota honetako hamabost hiri daude Txinan:
* Changchun
* Chengdu
* Dalian
* Guangzhou
* Hangzhou
* Harbin
* Jinan
* Nanjing
* Ningbo
* Qingdao
* Shenyang
* Shenzhen
* Wuhan
* Xiamen
* Xi'an

## Ikus, gainera

* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q250811
# Azpilkuetarren jauregia

Azpilkuetarren jauregia Orbaibar ibarreko Barasoain udalerrian Erdi Aroko oinetxe jauregi bat da.
Martin Azpilkueta Doctor Navarrus nafar ospetsuko jaiotetxea da.

## Eraikina

Barasoaingo baserria nabarmentzen da batez ere, Doctor Navarrus etxea bezala ezagutzen den eraikina, bertan jaio baitzen 1493an Martin Azpilkueta kanonista ospetsua, ezizen horregatik ezagunagoa. 1550. urtearen inguruan, bere adinekoen orubea hobetu nahi izan zuen, berarentzat eta kalitatezko bisitarientzat ostatu izan zitezkeen gela berri batzuekin. Horretarako, Joanes Azpilkueta kapitainari agindu zion, eta honek, enkargu honetara mugatu beharrean, harlanduzko jauregi dotorea eraikitzen hasi zen, angeluetan dorreak zituena, aurretik jatorrizko eraikina eraitsiz. 1556an obrak tasatu ziren, 950 dukat kostatu zirelarik. Handitasun-ahalegin horiek hain nahigabetu zuten Martin jauna, non Coimbratik, gutun bidez, eraitsi egin baitzuen, luxuzko eraikuntza zelako, bere xalotasun eta apaltasunarekin talka egiten zuena. Hala ere, Alburquerqueko duke erregeordeak eta beste pertsonaia batzuek ideia horretatik baztertu zuten, jauregia oso beharrezkoa zelakoan erregeak, bisorreyak eta beste jaun batzuk bertan kokatzeko. Izan ere, garai hartan hemen lo egin zuen Isabel erreginak, geroago Filipe IV.a erregeak 1646an, eta erregeordeek hainbat alditan.
1563an, Martin Azpilkuetak maiorazko bat sortu zuen, bertan Munarrizketa jauregia eta beste ondasun batzuk lotuz, etxe nagusiaz gain, bere lehen onuraduna Migel iloba izan zelarik. 1712an Frantziska Arradakoa Azpilkuetarena eta bere seme Jose Antonio Bakedao Arradakoarena zen, garai hartan Alcalan kolegiala zena.
Fatxada errenazentistako armarria Frantzisko Elortza Arradakoak jarri zuen 1717an.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | BARASOAIN. (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

## Ikus gainera

* Barasoain
* Orbaibar
* Erdialdea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112184239
# Azpillagako dorrea

Azpillagako dorrea Erdi Aroko harrizko dorrea zen, Segurako hirigunetik hurbil, Azpillaga izeneko gainan kokatuta.

## Historia

Dorrea harkaitz baten gainean zegoen, Oria ibaiaren haranaren hondotik Zegamara eta Nafarroara igotzen zen bidearen ertzean, galtzada Segurako hiribildutik pasatzera behartu baino lehen. Bidea abeltzaintzarako bidea ere izan zitekeen, udako eta neguko larreen arteko abelbidea hain zuzen ere.
Dorreak duen berri bakarra 1410eko bi dokumentu dira, Segurako Udal Agiritegian daudenak, dorreko harria, haitza bera eta inguruko lurrak Segurako Kontzejuari saltzeari buruzkoak.. Antza denez, hiribilduko harresia berritzeko egin zuen erosketa udalak.
Salmentako dokumentuetan dorrearen harriari erreferentzia egiteak esan nahi du eraikina aspaldi utzita zegoela, eta gauza bera azpimarratzen du jabe bat baino gehiago izateak. Bestalde, saltzaile bakar batek ere ez du Azpillaga deitura, eta, beraz, aukera ematen du erabiltzen ari zela dorrearen izena beste bat izatea, eta Azpillaga izan tokiko izena, besterik ez. Gotorlekua balizko gaztelutzat ikusi izan da eta Nafarroako Erresumarekin lotu da.
Segurako Erraztiolatza museo etnografikoan dorrea irudikatzen duen maketa dago, Rafael Berasategik egina. Bestalde, dorrea zegoen gaina, Oriamuño baserritik gertu, XIX. mendera arte erabili izan da harrobi gisa, eta lekua oso eraldatuta dago, arriskutsua ere bada, baina ezin da baztertu oinarrien hondakinak egon zitezkeenik. Dorrearen izandako orubea eta inguruko lurrak esku pribatuetara itzuli ziren.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz)DIEZ DE SALAZAR FERNANDEZ, Luis Miguel.- Colección diplomática del concejo de Segura (Guipúzcoa) (1290-1500). Tomo II (1400-1450). Donostia, Eusko Ikaskuntza, 1993. ISBN 84-87471-53-6. 129 eta 130 zenbakiko agiriak.
* ↑ ARRIETA VALVERDE, Antton.- Euskal Herriko gazteluak : Gipuzkoa. Donostia, 2021. ISBN 978-84-09-26410-0. orr. 145

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114678151
# Azpimultzo

Matematikan, bereziki multzo-teorian, azpimultzoa multzo bateko zenbait elementuz osatutako edozein multzoa da.

## Definizioa

   Izan bitez A eta B bi multzo non A-ren elementu bakoitza B-ren elementua ere den. Orduan:
   * A B-ren azpimultzoa da, eta A ⊆ B adierazten da
   * B A-ren gainmultzoa da, eta B ⊇ A adierazten da
Azpimultzoen arteko diferentzia, multzo baten barnean eta bestean ez dauden elementuek osatzen dute.

### Azpimultzo propioa

Jatorrizko multzoaren osaera bera ez duen azpimultzoa.
   Izan bedi A B-ren azpimultzo bat ezen A ≠ B baita. Orduan esaten da A B-ren azpimultzo propio bat dela, eta A ⊊ B adierazten da.
   (Era berean, esaten da B A-ren gainmultzo propio bat dela, B ⊋ A)
A ⊂ B eta B ⊃ A notazioak ere erabiltzen dira, baina haiek azpimultzoa adieraz dezakete, A ⊆ B eta B ⊇ A; edo azpimultzo propio, A ⊊ B eta B ⊋ A.

## Ezaugarriak

* A multzoa B multzoaren azpimultzoa da baldin eta soilik baldin haien ebakidura A bada.
    $A\subseteq B\iff A\cap B=A$
* A multzoa B multzoaren azpimultzoa da baldin eta soilik baldin haien bildura B bada.
    $A\subseteq B\iff A\cup B=B$

## Propietateak

* Azpimultzo hutsa ∅ bezala adierazten da, multzo guztien azpimultzoa da. Izan ere, « ∅-k ez du elementurik An dagoena» eta «∅-ko elementu guztiak Akoak dira» esanahi berdina dute. Hau edozein An gertatzen da, ∅k ez baitu elementurik.
* A multzoko elementuak B multzoan badaude, eta Bko elementu guztiak C multzoan badaude, Ako elementuak C multzoaren barnean daude. Hau da, A Bren azpimultzoa bada, eta B Cren azpimultzoa bada, orduan A Cren azpimultzoa da.
* Bi multzo elkarren azpimultzo badira, hau da, Ako elementu guztiak Bn badaude eta Bko elementu guztiak An badaude, bi multzoek elementu berdinak dituzte. Beste modu batera esanda, A Bren azpimultzoa bada, eta B Aren azpimultzoa bada, orduan A=B

## Adibideak

* {1,2,3} multzoa {-563,1,2,3,68} multzoaren azpimultzo propio bat da.
    $\{1,2,3\}\subset \{-563,1,2,3,68\}$
* [0;1] tartea zenbaki errealen multzoko azpimultzo propio bat da.
    $[0;1]\subset R$
* {46,189,1264} multzoa beraren azpimultzo bat da, eta zenbaki arrunten multzoko azpimultzo propio bat da.
    $\{46,189,1264\}\subseteq \{46,189,1264\}$
    $\{46,189,1264\}\subset N$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177646
* Multimedia: Subsets / Q177646
# Azpilkueta

Azpilikueta Nafarroa Garaiko iparraldeko lekua da, Baztan udalerrikoa. Lau auzo ditu: Arribiltoa, Apaioa, Urrasun eta Zuaztoi. 2022 hasieran, 191 biztanle zituen. Orain 206 biztanle ditu

## Biztanleria

Azpilkuetako biztanleria :
| 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2000 | 2010 | 2020 | 2024 |
| 410 | 446 | 384 | 311 | 263 | 221 | 200 | 176 | 187 | 206 |

## Bestak eta ospakizunak

Azpilkuetako bestak uztailaren 7an ospatzen dira, San Ferminetan.
Baztandarren biltzarrean parte hartu eta bere karroza ateratzen du.

## Izena

Izenak harrizko itxitura txikien lekua erran nahi du Mikel Belaskoren hitzetan.

## Ondarea

* Dorreberria, ez baita garai bateko Azpilkuetako jauntxoen jauregia (hura gaztelarrek bota zuten, Nafarroa konkistatu zutelarik). Atarian jartzen duenez, 1741. urtean eraiki zuten.
* Done Jakue baseliza, Urrasun auzoan.
* Iriartea.
* San Andres eliza.
* Elizegi frontoia. Herrigunean dago, elizaren ondoan. Hain zuzen ere, eliz ataria da frontoirako sarrera. Bitxia da ikustekoa nola dauden pilotalekuan uztarturik harria eta egurra; konparazio batera, frontoiaren goiko aldean egurrezko solibak daude frontoiaren ezker paretaren kolore berekoak, berdeak. Frontoia da herriko haurren jolastoki nagusia.

## Azpilkuetar ospetsuak

* Martin Elizakoetxea (1679-1756), Durangoko eta Michoacángo apezpikua.
* Maria Azpilikueta (1464-?) Frantzisko xabierkoaren ama

## Argazki galeria

* Herriko sarrera.
* Azpilkuetako herrigunea Arizkundik ikusia.
* Azpilkuetako Dorreberria.
* San Andres eliza
* Elizegi frontoia. Elizak eskuin-paretarena egiten du.

## Erreferentziak

* 1 2 Nomenclátor. Relación detallada de las entidades y núcleos de Población. nastat.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2023-12-9).

## Kanpo estekak

* Azpilkueta herria Baztango udal webgunean, baztan.es
* Datuak: Q2875222
* Multimedia: Azpilkueta / Q2875222
# Assynt

Assynt, Eskoziako gaeleraz: Asainn, Eskoziako Highland eskualdeko parrokia zibil edo eremu bat da, Sutherland barrutian.
Bertan, Ardvreck gaztelua dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q745706
* Multimedia: Assynt / Q745706
# Assunção do Piauí

Assunção do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 7.452 biztanle ditu 1.690,703 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2078771
* Multimedia: Assunção do Piauí / Q2078771
# Assut de l'Or zubia

Assut de l'Or zubia, katalanez Pont de l'Assut de l'Or, Espainiako Valentzia hirian dagoen zubi bat da. Turia ibaia zeharkatzen du eta Turia lorategietan dago. Santiago Calatrava valentziar arkitektoak diseinatu eta 2008ko abenduan amaitua izan zen. 180 metro luze eta 125 metro garai ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2458493
* Multimedia: Pont de l'Assut de l'Or / Q2458493
# Baltsamatze putzu

Baltsamatze putzu egiptoarrek momifikazio prozesuan erabilitako material multzoa duen tokiari deritzo, ondoren hilobia ez zen beste toki batean lurperatzen zena. Gorpua ukitu zuten materialek gorpuaren zati bat xurgatu zutela uste zuten, eta beharrezkoa zen lurperatzea gorpua beste munduan osorik egon zedin.
Hobekien ezagutzen dena KV54a da, Tutankamonena, 1907an aurkitu zena.
Hilobia baino gehiago zuloa, KV54ak zeramika, natroiz beteriko poltsak, animali hezurrak, mihiseak eta beste objektu batzuk zituzten poto handiak izan zituen. KV54a ikertu ondoren, baltsamatze prozesuan erabilitako materialaz gain (natroia eta lihoa kasu), lurperaketaren ondoren ospatutako oturuntza zeremonial baten hondarrak zeudela ondorioztatu zen.
Erregeen Haranean industutako azken hilobia ere, KV63a, dirudienez baltsamatze putzu bat da. KV54ak bezala, sekula ez zuen barnean momiarik izan, baina bai antzeko materialez beteriko potoak, natroia, zura, haziak, oskolak, ikatza, ondo ordenatutako zeramika eta listari eta soka zatiak horien artean.
Baltsamatze material guztiak ez ziren euren jabeengandik bananduta gordetzen, Erregeen Haraneko bi hilobitan behintzat (KV36a, Maiherprirena eta KV46a, Yuya eta Tuyurena), dozenaka poto daude momifikazioaren materialekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5369422
# Baltsamina arrunt

Baltsamina arrunta edo alegria lorea (Impatiens walleriana) Balsaminaceae familiako landarea da, ekialdeko Afrikan jatorria duena.
15–60 cm-ko zurtoina du eta landare apaingarri ezaguna da.

## Erreferentziak

* ↑ Huxley, A. (ed.). (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q654064
* Multimedia: Impatiens walleriana / Q654064
* Espezieak: Impatiens walleriana
# Baltsa (ontzia)

Baltsa zuhaitz-enborrak elkarrekin egoki lotu eta atondurik egindako ontzi zapala da. Ontzi-diseinu funtsezkoena du, kroskoa ez duelako. Beste materialez ere egin ditzakete eta normalean bere kabuz mantentzen dira ur gainean. Gehienetan ez dute motorrik erabiltzen.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Baltsa3. .

## Ikus, gainera

* Almadia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q200433
* Multimedia: Rafts / Q200433
# Baltschieder

Baltschieder Suitzako udalerria da. Valais kantonamenduan dago, Visp Barrutia barrutian. 2014an 1,328 biztanle zituen 31,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70154
* Multimedia: Baltschieder / Q70154
Eggerberg Blatten
# Baltzola jauregia

Baltzola jauregia Gipuzkoako Zestoa udalerrian dagoen jauregi ba da. Zestoako herrigunetik eta Endoia auzora doan errepide bazterrean dago, mendiko kokaleku bakarti batean.
Landa eremuko eraikina da, ziurrenik aintzina dorretxea izana. Oinplano laukizuzena eta lau uretako teilatua du., fatxada nagusia harlanduz eta silarriz hustuez egina du, eta gainontzeko fatxadak gaur egungo betekizunen araberakoak dira. Fatxada nagusian Baltzolatarren armarria ikusgai dago.

## Ikus gainera

* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20873624
* Multimedia: Baltzola palace / Q20873624
# Astazu Mendebaldea

Astazu Mendebaldea edota Astazu Txikia, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.012 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzia eta Frantziako Pirinio Garaiak departamenduaren artean dago.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3377091
* Multimedia: Petit Astazou / Q3377091
# Aste-Béon

Aste-Béon Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

## Ikus, gainera

* Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q842615
* Multimedia: Aste-Béon / Q842615
# Astaxantina

Astaxantina xantofila mota bat da, kolore gorria duen pigmentu bat da.

## Izena eta iturriak

Grekerazko Αστακός ("karramarro") eta xanthos ("horia") hitzen elkarketatik dator astaxantina izena. Ibai karramarrotik (Astacus astacus) isolatu zen aurrenekoz, hortik bere izena.
Mikroalgatan, legamiatan, izokinean, amuarrainean, izkira eta krillean ere aurkitzen da. Aipatzekoa da flamenkoek (Phoenicopterus roseus) duten kolore arrosa jaten duten krustazeo txikiek duten astaxantinak ematen diela.

## Funtzioak

Ez du probitamina funtziorik, baina antioxidatzaile oso eraginkorra da, gainerako karotenoideak baino hamar aldiz indartsuagoa.

## Erabilerak

Arrain eta krustazeoen (Penaeus monodon) hazkuntza industrialean hauentzako elikagai gisa erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Guerin M., Huntley M.E., Olaizola M.. (2003). Haematococcus astaxanthin: application for human health and nutrition. Trends in Biotechnology 21.
* ↑ Pan, C.-H. Chien Y.-H., & Chen J.-H.. (2001). Effect of light regime, algae in water, and dietary astaxanthin on pigmentation, growth, and survival of black tiger prawn Penaeus monodon postlarvae. Zoological studies.

## Ikus, gainera

* Karotenoideak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q413740
* Multimedia: Astaxanthin / Q413740