OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 14. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

Eskualdeko Hiri Garraioaren 14. linea (14 seinaleztatua, L14 ofizialki) Iruñeko Alde Zaharra, Arrotxapea eta Artika lotzen dituen autobus linea da.
Bere ibilbidean zehar, Iruñeko udaletxea, Nafarroako museoa, Iruñeko katedrala, Nafarroako errege-erreginen jauregia, Nafarroako artxiboa, Gazteluko plaza, Iruñeko harresiak eta Frantziako atea bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.

## Historia

Linea 1999an ireki zen Eskualdeko Hiri Garraioa bateratu eta hedatzearen ondorioz. Merindadeen Artikarekin lotzen zituen, Arrotxapearen bidez.

## Ustiapena
### Maiztasunak

Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:
* Lanegunak: 30' (06:40tik 22:20ra)
* Larunbatak: 30' (06:40tik 22:20ra)
* Jaiegunak: 30' (06:40tik 22:20ra)

### Ibilbidea

Autobus guztiek Iruñeko udalerriaren barruan dagoen ibilbide guztia egiten dute. Artikara bi autobusetik bat baino ez da igotzen.

## Geldialdiak

* 14 linea Arrotxapea eta Artikaraino
| | Geldialdiak | Udalerria | Kodea | Konexioak |
| ■ | Donejakue kalea (Merkatua) | Iruña (Alde Zaharra) | 402 | Udaletxea San Zernin eliza |
| ■ | Arga Ibaia kalea (Bernardino Tirapu kalea) | Iruña (Arrotxapea) | 173 | 6 Ibai Parkea |
| ■ | Arga Ibaia kalea (Ponpeio plaza) | Iruña (Arrotxapea) | 174 | 6 Ibai Parkea |
| ■ | Artika kalea (Errotazahar kalea) | Iruña (Arrotxapea) | 608 | |
| ■ | Artika kalea (13aren parean) | Iruña (Arrotxapea) | 186 | |
| ■ | Artika kalea, 18 | Iruña (Arrotxapea) | 187 | 3 7 21 N7 |
| ■ | Artika kalea, 32 | Iruña (Arrotxapea) | 396 | |
| ■ | Julio Caro Baroja plaza | Iruña (Arrotxapea) | 397 | 5' 6 7' 3 21 |
| • | Iturria kalea, 4 | Berriobeiti (Artika) | 339 | |
* 14 linea Udaletxeraino
| | Geldialdiak | Udalerria | Kodea | Konexioak |
| • | Iturria kalea, 4 | Berriobeiti (Artika) | 339 | |
| • | Artika errepidea, 2bis | Berriobeiti (Artika) | 340 | |
| ■ | Julio Caro Baroja plaza | Iruña (Arrotxapea) | 397 | 5' 6 7' 3 21 |
| ■ | Artika kalea (16aren parean) | Iruña (Arrotxapea) | 341 | 3 7 21 N7 |
| ■ | Artika kalea (Osasunetxea) | Iruña (Arrotxapea) | 399 | |
| ■ | Artika kalea (Errotazahar kalea) | Iruña (Arrotxapea) | 401 | |
| ■ | Arga Ibaia kalea (Ponpeio plaza) | Iruña (Arrotxapea) | 184 | 6 Ibai Parkea |
| ■ | Arga Ibaia kalea (Bernardino Tirapu kalea) | Iruña (Arrotxapea) | 172 | 6 Ibai Parkea |
| ■ | Donejakue kalea (Merkatua) | Iruña (Alde Zaharra) | 402 | Udaletxea San Zernin eliza |

## Bidaiariak

| Urte | Bidaiariak | Aldakuntza |
| 2018 | 168 890 | ▲ 1,10% |
| 2019 | 170 746 | ▲ 1,10% |

## Etorkizuna

Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak

* 1 2 «UDALETXEA - ARROTXAPEA - ARTIKA» infotuc.es (Noiz kontsultatua: 2020-03-28).
* ↑ www.noticiasdenavarra.com (Noiz kontsultatua: 2020-03-28).

## Kanpo estekak

* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
* Datuak: Q5390868
# 14. linea

14. linea terminoa hainbat garraio-linea izendatzeko erabiltzen da:

## Metroa

* 14. linea (Parisko metroa)

## Autobusa

* 14. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
* 14. linea (Txik Txak)
# 14. taldeko elementu

| Taldea | 14 |
| Periodoa |
| 2 | 6 C |
| 3 | 14 Si |
| 4 | 32 Ge |
| 5 | 50 Sn |
| 6 | 82 Pb |
| 7 | 114 Uuq |
IUPAC-en nomenklatura modernoan, 14. taldeko elementua taula periodikoaren 14. seriean dagoen elementua da. Talde honi karbonoaren talde ere deritzo. Talde honetako elementuak hauek dira:
* Karbonoa (C)
* Silizioa (Si)
* Germanioa (Ge)
* Eztainua (Sn)
* Beruna (Pb)
* Ununquadioa (Uuq)
Elementu hauek 4 elektroi dauzkate kanpoko balentzia-geruzan. Beren azken orbitala p2 da. Kasurik gehienetan, elektroiak partekatzeko joera daukate, eta elektroiak galtzeko joera handitu egiten da atomoaren tamaina handiagoa den heinean.
Karbonoak ioi negatiboak eratzen ditu karburo (C4-) eran. Silizioa eta germanioa metaloideak dira eta +4 ioiak eratzen dituzte. Eztainua eta beruna metalak dira, eta ununquadioa bizitza laburreko metal erradioaktiboa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106693
* Multimedia: Periodic table group 14 / Q106693
# 13 Going on 30

13 Going on 30 edo Suddenly 30, 2004ko Gary Winick estatubatuarrak zuzendutako fantasia eta amodiozko komedia film bat da. Jennifer Garner, Mark Ruffalo, Judy Greer eta Andy Serkis aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1987, Jenna Rink (Christa B. Allen) neska nerabeak bere hamairugarren urtebetetzean nahi duen gauza bakarra ederra izan eta denek onartua izatea da. Eskolako mutil gayenaren aurrean izandako bixipen umiliagarri baten ondoren, Jennak bizitza berri bat izatea desiatzen du. Mirariz, bere desioa bete egingo da, eta 30 urteko emakumea (Jennifer Garner) dela esnatuko da.

## Aktoreak

* Jennifer Garner: Jenna Rink
** Christa B. Allen: Jenna Rink nerabea
* Mark Ruffalo: Matt Flamhaff
** Sean Marquette: Matt Flamhaff nerabea
* Judy Greer: Lucy "Tom-Tom" Wyman
** Alexandra Kyle: Lucy Wyman nerabea
* Andy Serkis: Richard Kneeland
* Kathy Baker: Beverly Rink
* Phil Reeves: Wayne Rink
* Lynn Collins: Wendy
* Susan Egan: Tracy Hansen
* Samuel Ball: Alex Carlson
* Marcia DeBonis: Arlene
* Kiersten Warren: Trish Sackett
* Ashley Benson as Six Chick
* Brittany Curran as Six Chick
* Brie Larson: Six Chick
* Megan Lusk: Six Chick
* Julia Rotherham: Six Chick
* Renee Olstead: Becky
* Gia Mantegna: Gina
* Alex Black: Chris Grandy

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q224187
# 13 Reasons Why

TH1RTEEN R3ASONS WHY estatubatuar telesaila da, Netflixerako egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Laugarren denboraldiarekin amaitu dira Clay Jensen eta institutuko gazteen gorabeherak. Agur kutsua dute graduazio giroko azken hamar atalek, eta telesailaren ezaugarri bereizgarriak bildu dituzte. Istorioan nagusi dira isilpeko sekretuak eta protagonista gazteen bizitzetan betirako eragina izan dezaketen erabakiak.

## Aktoreak

* Dylan Minnette: Clay Jensen
* Katherine Langford: Hannah Baker
* Christian Navarro: Tony Padilla
* Alisha Boe: Jessica Davis
* Brandon Flynn: Justin Foley
* Justin Prentice: Bryce Walker
* Miles Heizer: Alex Standall
* Ross Butler: Zach Dempsey
* Devin Druid: Tyler Down
* Amy Hargreaves: Lainie Jensen
* Derek Luke: Kevin Porter
* Kate Walsh: Olivia Baker

## Erreferentziak

* ↑ «13 Reasons Why» Berria 2020-06-13 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18464203
* Multimedia: 13 Reasons Why / Q18464203
# 14

    Artikulu hau 14. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Hamalau.

## Heriotzak

* Abuztuaren 19an Augusto, lehen erromatar enperadorea, hil zen.

## Ikus gainera

* Calvados departamendua (14)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23596
* Multimedia: 14 / Q23596
# 164 Eva

164 Eva, asteroide gerrikoan aurkitutako asteroide handi bat da, beharbada, karbono kondritikozko materialez osatua egon daitekeena.
Orbita oso irregularra du. 1876ko uztailak 12an aurkitu zuen Paul Pierre Henryk Paristik.
2000n, dokumentatua dagoen izar ezkutaketa bat egin zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141819
* Multimedia: 164 Eva / Q141819
# 1650
## Gertaerak
### Arte eta kultura

* Oihenart idazle xiberotarrak ”Les Proverbes Basques” izeneko lana karrikaratu zuen.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 30a – Ignacio Zelaiaran, gipuzkoar aitoren seme eta militarra (h. 1696).
* Otsailaren 2a – Nell Gwyn, lehen aktore ingelesetako bat eta Karlos II.a erregearen maitalea (h. 1687).
* Maiatzaren 26a – John Churchill, Ingalaterrako militar eta politikaria (h. 1722).
* Abuztuaren 16a – Vincenzo Coronelli, italiar fraider frantziskotar, kosmografo eta kartografoa (h. 1718).
* Irailaren 7a – Juan Manuel Fernández Pacheco, Villenako markes eta Escalonako dukea, euskal idazle eta politikaria (h. 1725).
* Azaroaren 4a – Gilen III.a Ingalaterrakoa eta II.a Eskoziakoa, Ingalaterra, Eskozia eta Irlandako erregea (h. 1702).
* Azaroaren 17a – Joanna Koerten, holandar artista, margolaritzan, marrazkilaritzan, beiran grabatuak egiten eta argizaria modelatzen nabarmendua (h. 1715).

## Heriotzak

* Otsailaren 11 – René Descartes, filosofo eta matematikari frantsesa (j.1596).
* Otsailaren 26a – Claude Favre de Vaugelas, Frantses Akademiako kidea (j. 1585).
* Ekainaren 28a – Jean Rotrou, poeta frantsesa (j. 1609).
* Urriaren 21a – Pedro de Espinosa, gaztelaniazko poeta (j. 1578).
* Azaroaren 6a – Gilen II.a Orangekoa, Nassauko konde eta Orangeko printzea (j. 1626).
* Abenduaren 2a – Charlotte Marguerite Montmorencykoa, Condéko printzesa (j. 1594).
* Katalina Erauso, gipuzkoar abenturazalea, moja eta soldadua (j.1585).
* Juan Sada, nafar matematikaria eta idazlea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6951
* Multimedia: 1650 / Q6951
# 1650 Heckmann

1650 Heckmann asteroide gerrikoan aurkitutako 1650. asteroidearen izena da. 1937ko urriak 11n aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1937 TG zen. Bere izena Otto Heckmannen omenez jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141912
# 1650eko hamarkada

1650eko hamarkadak 1650etik 1659. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | 1640koa - 1650koa - 1660koa |
| Urteak: | 1650 1651 1652 1653 1654 1655 1656 1657 1658 1659 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q196467
* Multimedia: 1650s / Q196467
# 1647 Menelaus

1647 Menelaus asteroide gerrikoan aurkitutako 1647. asteroidearen izena da. 1957ko ekainak 23an aurkitu zuen Seth Barnes Nicholsonek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1957 MK zen. Bere izena greziar mitologiako pertsonaia den Menelaogatik jasotzen du. Troiar asteroide bat da, Greziar alderdikoa. L$_4$ Lagrangen puntuan dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141885
# 1648 Shajna

1648 Shajna asteroide gerrikoan aurkitutako 1648. asteroidearen izena da. 1935eko irailak 5ean aurkitu zuen Pelageya Shajnek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1935 RF zen. Bere izena Grigory Abramovich Shajnen omenez jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141892
* Multimedia: 1648 Shajna / Q141892
# 1649
## Jaiotzak

* Otsailaren 2a – Benedikto XIII.a, Aita santua (h. 1730).
* Apirilaren 9a – James Scott (Monmoutheko I. dukea), ingeles noble eta militarra (h. 1685).
* Ekainaren 14a – Johannes Fatio, suitzar kirurgialari eta obstetrizialaria (h. 1691).
* Uztailaren 23a – Klemente XI.a, Aita santua (h. 1721).
* Irailaren 15a – Titus Oates, Ingalaterrako iraultzailea (h. 1705).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 20a – Claude de Rueil, frantziar gomendiozko abadea, Baionako apezpikua izandakoa (j. c. 1561).
* Urtarrilaren 30a – Karlos I.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoa, Ingalaterra, Eskozia eta Irlandako erregea (j. 1600).
* Otsailaren 1a – Tankredo Rohangoa, Rohango dukerriaren dukegaia (j. 1630).
* Otsailaren 11 – Maria Prusiakoa, alemaniar noblea (j. 1579).
* Martxoaren 6a – Frans Pietersz, barroko garaiko holandar margolaria (j. 1573).
* Apirila – Martin Muxika, euskal militar eta politikaria.
* Ekainaren 18a – Juan Martínez Montañés, Pizkundeko eta Barrokoko espainiar eskultorea (j. 1568).
* Ekainaren 30a – Simon Vouet, frantziar margolaria (j. 1590).
* Uztailaren 29a – David Teniers Zaharra, flandestar pintore barrokoa (j. 1582).
* Urriaren 16a lurperatua – Isaac van Ostade, herbeheretar margolaria (j. 1621).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6945
* Multimedia: 1649 / Q6945
# 1649 Fabre

1649 Fabre asteroide gerrikoan aurkitutako 1649. asteroidearen izena da. 1951ko otsailak 27an aurkitu zuen Louis Boyerrek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1951 DE zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141895
# 165

    Artikulu hau 165. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Ehun eta hirurogeita bost.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24743
* Multimedia: 165 / Q24743
# 2020ko Udako Paralinpiar Jokoak

2020ko Udako Paralinpiar Jokoak (japonieraz: 第十六回パラリンピック競技大会, Hepburn: Dai Jūroku-kai Pararinpikku Kyōgi Taikai) gertakari honen XVI. edizioa izan ziren. Japoniako Tokio hiriburuan egin zituzten, 2021eko abuztuaren 24tik irailaren 5era arte.

## Kirolak

| Atletismoa Saskibaloia Boccia Txirrindularitza Hipika Triatloia | Eskima Futbol 5a Goalballa Halterofilia Piraguismoa | Judoa Igeriketa Arraunketa Errugbia Tenisa | Ping-ponga Tiro Arkua Bela Boleibola |

## Ikus, gainera

* 2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q14856650
* Multimedia: 2020 Summer Paralympics / Q14856650
# 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako piktogramak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetako piktogramak Tokioko 2020ko Jokoetako kirolak eta lehiaketak sinbolizatzeko sortu ziren piktograma olinpikoak izan ziren, eta 2021ean erabili ziren nagusiki, orduan egin baitziren jokoak.
Masaaki Hiromurak zuzendutako diseinatzaile talde bat arduratu zen piktogramen sorreraz. Piktograma olinpikoen sorta historian lehen aldiz 1964ko Tokioko Jokoetan erabili zirenez, haienganako errespetu handia erakutsi zuten sortzaileek kirol ikonografiaren aldetik.
Jokoen irekiera ekitaldian piktograma bakoitza irudikatzen zuen bideo animatuak ikusi ziren, aktoreek gorpuztuak.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Tokyo 2020 Olympic event pictograms winning gold-plated popularity, inspiring parodies» Mainichi Daily News 2021-08-04 (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) Vive+, Proyecto. (2021). «La Historia de los pictogramas en los Juegos Olímpicos» Medium - Proyecto Vive+ (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).
* ↑ (Ingelesez) Steen, Emma. (2021-07-24). In photos: 8 best moments from the Tokyo Olympics opening ceremony. Time Out (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108196992
* Multimedia: 2020 Summer Olympics pictograms / Q108196992
# 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak
## Dominak

Euskal Herria, Nazioarteko Olinpiar Batzordeak talde onartua ez bazen, domina bat lortuko zuen eta 76. postuan egongo zatekeen, Bahrain, Ipar Mazedonia, Lituania, Namibia, Saudi Arabia eta Turkmenistanekin batera. Maialen Chourraut piraguistak zilarrezko domina lortu zuen.
Taldekako lana zenez, Espainiako selekzioarekin gizonezkoen futbolean eta eskubaloian lortutakoak ez ditugu kontuan hartzen.

## Parte hartzaileak kirolaren arabera

Hona hemen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuten 31 euskal kirolarien zerrenda. Nazioarteko Olinpiar Batzordeak onartutako 33 kirol olinpikoetatik 15ean hartu zuten parte euskal kirolariek, ia denak (Jonathan Atsu eta Pauline Ado baionarrak eta Kévin Peponnet donibandarra izan ezik) Espainiako selekzioarekin. Golfean, Jon Rahm joatekotan zen baina COVID-19an positibo emanda erretiratu zen. Gainera, gutxieneko marka zuen Majida Maayuf Aguraingo marokoarrak ez zituen beharrezko dopin testak egin eta ezin zuen hara joan.

## Erreferentziak

* ↑ «Zirkulua biribildu du» Berria 2021-07-28.
* ↑ «Zilarra Merino, Moncayola, Oyarzabal, Simon eta Zubimendirentzat» EiTB 2021-08-07.
* ↑ «Aginagaldek eta Gurbindok brontzea irabazi dute eskubaloian» EiTB 2021-08-07.

## Kanpo estekak

* Parte hartzaileen zerrenda, EiTB webgunean
* Parte hartzaileen zerrenda, Berria egunkariaren webgunean
* Datuak: Q109265711
# 2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak
## Dominak

Euskal Herria, Nazioarteko Olinpiar Batzordeak talde onartua ez bazen, 4 domina lortu zituen eta, horri esker, 47. postuan egongo zatekeen, Txile eta Serbia (45.a) eta Norvegia (48.a) artean. Dorian Foulon Baionako Urt Velo 64 taldeko txirrindulariak urrezko domina eskuratu zuen C5 diziplinako 4.000 metroko bakarkako lasterketan. Alexandre Leaute taldekideak urrezko domina irabazi zuen C2 diziplinako 3.000 metroko bakarkakoan, eta zilarrezkoa 1.000 metroko proban. Iñigo Llopis donostiarrak zilarra lortu zuen S8 mailako bizkar estiloko 100 metroko proban, 1'0682ko denbora eginez.

## Parte hartzaileak kirolaren arabera

Nazioarteko Olinpiar Batzordeak onartutako 22 kirol olinpikoetatik 9an hartu zuten parte euskal kirolariek, Espainia eta Frantziako selekzioekin.
| Kirola | Gizonak | Emakumeak | Guztira |
| Arkua | 1 | 1 | 2 |
| Arraunketa | 1 | 2 | 3 |
| Atletismoa | 0 | 1 | 1 |
| Igeriketa | 2 | 1 | 3 |
| Kanoa | 1 | 0 | 1 |
| Mahai tenisa | 1 | 0 | 1 |
| Triatloia | 0 | 1 | 1 |
| Saskibaloia | 2 | 2 | 4 |
| Txirrindularitza | 3 | 0 | 3 |
| Guztira | 11 | 8 | 19 |

## Kirolarien zerrenda

Hona hemen 2020ko Paralinpiar Jokoetan parte hartu zuten euskal kirolarien zerrenda.

## Erreferentziak

* ↑ «Dorian Foulounek urrea kolkoratu du pistako jazarpen proban» Berria 2021-08-27.
* ↑ «Alexandre Leautek beste domina bat lortu du Tokion» Berria 2021-08-27.
* ↑ «Iñigo Llopisek zilarra lortu du bizkar estiloko 100 metroko proban» Berria 2021-08-27.

## Kanpo estekak

* Parte hartzaileen zerrenda, Berria egunkariaren webgunean
# 2020ko abenduaren 14ko eguzki eklipsea

2020ko abenduaren 14ko eguzki eklipsea eklipse osoa izan zen. Eguzki eklipse bat Ilargia Lurra eta Eguzkiaren artean igarotzen denean gertatzen da, Lurrean dagoen ikusle batentzat Eguzkiaren argia osorik edo zati batean estaliz. Eguzki eklipse oso bat gertatzen da Ilargiaren itxurazko diametroa Eguzkiarena baino handiagoa denean, zuzenean eguzkiarne argi guztia blokeatuz, eta eguna iluntasunean bilakatuz. Osotasuna Lurraren gainean oso esparru estuan gertatzen da, eta eguzki eklipse partziala bere inguruan milaka kilometrotan zehar hedatzen da.
1.0254ko magnitudea izan zuen. Eklipse osoaren iraupenik handiena 2 minutu eta 10 segundokoa izan zen. Bere ibilbidean hegoaldeko Ozeano Barea eta Ozeano Atlantikoa zeharkatu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ NASA. Fitxa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63210
* Multimedia: Solar eclipse of 2020 December 14 / Q63210
# 1854 Skvortsov

1854 Skvortsov asteroide gerrikoan aurkitutako 1854. asteroidearen izena da. 1968ko urriak 22an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1968 UE1 zen. Bere izena Evgeni Fjodorovitx Skvortsov errusiar astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144765
* Multimedia: 1854 Skvortsov / Q144765
# 1853 McElroy

1853 McElroy asteroide gerrikoan aurkitutako 1853. asteroidearen izena da. 1957ko abenduak 15ean aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Brooklyndik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1957 XE zen. Bere izena William David McElroy biokimikariagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144755
# 1855 Korolev

1855 Korolev asteroide gerrikoan aurkitutako 1855. asteroidearen izena da. 1969ko urriak 8an aurkitu zuen Liudmila Txernykhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1969 TU1 zen. Bere izena Sergey Korolevgatik jasotzen du, SESBeko suziri ingeniaria izan zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144789
* Multimedia: 1855 Korolev / Q144789
# 1855eko Espainiako greba orokorra

1855eko Espainiako greba orokorra, Espainiaren historiako lehen greba orokorra da. 1855ean gertatu zen, eta nahiz eta Katalunian soilik gertatu zen (Espainiako industriaren zentroa zelako), Espainiaren historiako lehen greba orokor gisa hartzen da bere garrantziagatik. Elisabet II.aren erreinuan gertatu zen.

## Testuinguru politikoa

1854eko iraultzaren arrakasta, ekainaren 30ean Leopoldo O'Donnell jeneralaren hitzaldiarekin hasi zena eta Frantzia eta Britainia Handiaren elkartasuna jaso zuena, herritarren matxinada batekin amaitu zen. Honek Bienio Progresistari (1854-1856) hasiera eman zion, Baldomero Esparteroren gobernu berriari.
Katalunian, gainerako Espainian ez bezala, 1855eko Iraultzak langile askoren parte-hartzea izan zuen.

## Grebaren jatorria

Langileak hasiera batean, makinismoaren aurka mobilizatu ziren, ehungintzako lanaren zati garrantzitsu eta handi bat mekanizatzen baitzuen.
1854eko Iraultzan lortutako askatasun berriari esker eta Esparteroren gobernuaren tolerantziari esker, langileen erakundeak sortu ziren, 30 izatera iritsi zirenak. Baina Kataluniako jeneral berriak, Zapatero jeneralak, tolerantziarekin amaitu eta langile mugimendua erreprimitzen zuen politika hasi zuen.
1855eko apirilaren 30ean, Bartzelonako gobernadore zibilak fabriken itxierak eta lan-uzte kolektiboa debekatu zituen, horrez gain, langile erakundeak funtzionatzen jarraitzeko gobernuaren baimena behar zutela esan zuen. Hiru aste beranduago, maiatzaren 21ean, langileek aurreko udan egindako lorpenak ezeztatzen zituen orden bat atera zuen. Ekainaren 6an, José Barceló (Iruleen Erakundeko nagusia) exekutatu zuten, jeneralaren hitzetan, lapurreta eta hilketa baten zirikatzailea izateagatik. Ekainaren 21ean, jeneralak langile erakundeen aurkako pauso erabakigarria eman zuen, hauek debekatu zituenean. Erabilitako argudio faltsuetako bat, hauek karlisten alde zeudela zen.
Hamaika egun beranduago, greba orokorra aldarrikatzen da Bartzelonan, Espainiaren historiako lehena.

## Erreferentziak

* ↑ Historia de España, Pierre Vilar (1947), Crítica, 2008, ISBN 84-7423-949-4, 160. orrialdea.
* ↑ Conflictividad social y revuelta política en Zaragoza, 1854-1856, Vicente Pinilla Navarro, Diputación General de Aragón, 1985, 206. orrialdea.
* ↑ La financiación exterior del capitalismo español en el siglo XIX, María Teresa Costa, Editions de la Universitat de Barcelona, 1982, ISBN 84-7528-051-X, 43. orrialdea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Laso Prieto, José María. Historia del movimiento obrero en España. (Noiz kontsultatua: 2006ko ekaina).
* ↑ Fontana, Josep (2007). La época del liberalismo. Vol. 6 de la Historia de España, dirigida por Josep Fontana y Ramón Villares. Barcelona: Crítica/Marcial Pons. ISBN 978-84-8432-876-6.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3118391
# 1856 Růžena

1856 Růžena asteroide gerrikoan aurkitutako 1856. asteroidearen izena da. 1969ko urriak 8an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1969 TW1 zen. Bere izena Růžena Petrovičová txekiar astronomoagatik jasotzen du, Klet behatokian lan egin zuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144811
# 1854ko Espainiako Iraultza

1854ko Espainiako Iraultza, Vicalvarada izenaz ere deitua, Vicálvaro herritik gertu, Leopoldo O'Donnell jeneralaren aldeko gudaroste matxino eta Espainiako Gobernuaren aldekoen arteko norgehiagokak piztu zuen.
Istiluak urte hartako ekainaren 28tik uztailaren 28ra altxatze militar eta herri matxinada eragin zituen. Espainiako Iraultzak Hamarkada Moderatua (1844-1854) amaitu eta Biurteko Progresista (1854-1856) hasi zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Urquijo y Goitia, José Ramón de. (1984). La revolución de 1854 en Madrid. Madril: Instituto de Historia "Jerónimo Zurita."; CSIC ISBN 84-00-05689-2..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11703010
* Multimedia: Vicalvarada / Q11703010
# 634 Ute

634 Ute asteroide gerrikoan aurkitutako 634. asteroidearen izena da. 1907ko maiatzak 12an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1907 ZN zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156016
# 631
## Kanpo estekak

* Datuak: Q31577
# 631 Philippina

631 Philippina asteroide gerrikoan aurkitutako 631. asteroidearen izena da. 1907ko martxoak 21ean aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1907 YJ zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155986
* Multimedia: 631 Philippina / Q155986
# 633
## Kanpo estekak

* Datuak: Q33288
* Multimedia: 633 / Q33288
# 634
## Heriotzak

* Suintila, bisigodoren erregea.
* Abuztuaren 23a – Abu Bakr, Islamaren lehen kalifa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31056
* Multimedia: 634 / Q31056
# 632 Pyrrha

632 Pyrrha asteroide gerrikoan aurkitutako 632. asteroidearen izena da. 1907ko apirilak 5ean aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1907 YX zen. Bere izena greziar mitologiako Pirra izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Deukalionen emaztea eta Pandoraren ama izan zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155988
* Multimedia: 632 Pyrrha / Q155988
# 633 Zelima

633 Zelima asteroide gerrikoan aurkitutako 633. asteroidearen izena da. 1907ko maiatzak 12an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1907 ZM zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156001
# 635
## Jaiotzak

* Benedikto II.a, Aita santua (h. 685).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31779
* Multimedia: 635 / Q31779