OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gorabea

Gorabea edo Astobitza, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Gorabea mendia, Astobitza bezala ere ezagutua, 577 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Baranbio, Bergantzagoiti, Astobitza mt.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Gorabea (Mendikat)

## Kanpo estekak

* Gorabea, http://www.euskal-herria.org/.
# Gorafe

Gorafe Granadako udalerria da, Guadix eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 489 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Granadako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q372531
* Multimedia: Gorafe / Q372531
# Goragalea

Goragalea Jean-Paul Sartre idazle eta filosofo frantziarraren lehen eleberria izan zen. Eleberriaren lehen testua 1931ean idatzi zuen, idazleak 26 urte zituelarik. 1934an eta 1936an jatorrizko testuari aldaketak egin zizkion. Behin-betiko bertsioa 1938koa da. Hasiera batean liburuak beste izenburu zuen, Melancholia, Albrecht Dürer margolariaren lan bati erreferentzia eginez. Gallimard argitaletxea ez zegoen ados eta, azkenean, La Nausée izenburuarekin plazaratu zen. XX. mendeko literaturaren lan garrantzitsuenetariko bat da.

## Laburpena

Liburua editoreen ohar batekin irekitzen da, zeinean jasotzen baita ondorengo orrialdetan Antoine Roquetinen egunerokoak irakurriko direla. Egunerokoakoak 1932an idatzi izan omen ziren. Antoine Bouvillen (Frantzia) bizi den gazte bat da, Erdialdeko Europan, Ipar Afrikan eta Ekialde Urrunean zehar bidaiatu ondoren, Rollebongo markesari buruzko ikerketa historiko bat amaitzen ari dena. Egunerokoa datarik gabeko orri batekin hasten da, non protagonistak eguneroko bat idazteari, nola idazteari eta zeregin horrek izan dezakeen zentzuari buruz hausnartzen duen. Ondorioa hau da: ulertzeko idazten dela, bere burua ulertzeko, alegia.

## Edukia

Goragalea eleberriak Sartreren esperientzia pertsonalak eta autobiografikoak islatzen ditu baina batez ere Bigarren Mundu Gerran bultzatu eta zabaldu zen existentzialismoaren gaineko tesiaren azalpenaren hasiera da; ideia horiek Sartrek aurretik Izatea eta ezereza izenburuko saiakera filosofiko batean landu zuen. Liburuaren euskarazko bertsioan esaten den bezala "kontzientziaren eleberria izateaz gain, absurdoari eta abenturari buruzko ikerlan filosofiko serio baterako abiapuntua da".

## Liburuaren gaiak

Asko dira. Garrantzitsuenak hauek dira: heriotza, historia, aurrerapena, automatismoa, errebolta... Egileak irakurleari eleberri honen bidez berez buruari gizakiaren eta haren bizi-helburuaz gainerari galdetzeko gonbite egiten dio. Beste idazle batekin nolabaitezko adostasuna erakutsiz, Albert Camusekin Sartrek gizakiaren bizitza hutsa dagoela dio. Horren aurrean, errealitate horretaz kontzientea den gizakiak goragalea sentitzen du.

## Euskarazko itzulpena

Euskarara Monika Etxebarriak ekarri zuen, 2003an plazaratuz, Alberdania eta Elkar argitaletxearen eskutik, Literatura Unibertsalaren bildumaren 109. zenbakia. ISBN: 978-84-9783-092-8.

## Erreferentziak

* ↑ https://elhablablog.wordpress.com/la-nausea-resumen/
* ↑ https://web.archive.org/web/20210519204618/https://www.alberdania.net/eu/libro/goragalea/
* ↑ https://eizie.eus/eu/argitalpenak/literatura_unibertsala/orainarte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q658288
# Gora Herria (Negu Gorriak)

Gora Herria Negu Gorriak taldeak 1991eko abenduan argitaraturiko maxi singlea izan zen.
Gure Jarrera argitaratu ondoren, taldeak Gora Herria/Power to the People Tour 91 bira egin zuen non Euskal Herria, Frantzia, Norvegia, Italia, Alemania, Erresuma Batua, Irlanda, Kuba eta Espainia bisitatu zituen. Biraren ondorioz maxi singlea argitaratu zituen.

## Abestien zerrenda

| Jatorrizko maxi singlea, 1991 «Euskal Herria nerea» «Gora herria» (remix) «B.S.O.» (dub) «Beste kolpe bat» «Seinalea» «B.S.O.» Zu atrapatu arte | CD, 1996ko berrargitarapena «Euskal Herri nerea» «Gora Herria (Remix)» «B.S.O. (dub)» «Beste kolpe bat» «Seinalea» «B.S.O.» «Zu atrapatu arte» «Apatxe gaua» |
«Gora Herria» abestian Manu Chaoren ahotsa, Joseba Tapiaren trikitia eta Carlos Mejía Godoyren sampler bat agertzen dira. B aldean biran zuzenean grabaturiko lau abesti agertu ziren: «Beste kolpe bat» eta «Seinalea» abestiak Madrien urriaren 29an, «B.S.O.» abestia Habanan urriaren 16an eta «Zu atrapatu arte» (Kortatu taldearen abestia dena) abestia Bilbon azaroaren 9an grabatu zituzten.
1991n binilo moduan argitaratua, 1996an CD batean berrargitaratu zutenean abesti estra bat zuen: «Apatxe gaua» (Bérurier Noir taldearen «Nuit apache» abestiaren bertsioa) hain zuzen ere, Inadaptatsekin egindako singlean («Apatxe gaua» / «Descendents del carrer», Esan Ozenki, 1994) jadanik argitaratua.
Taldeak abesti guztiak moldatu zituen, «Zu atrapatu arte» (Kortatu) eta «Euskal Herria nerea» (Antón Reixaren sampler bat) izan ezik. Hitzak ere taldearenak dira, Fermin Muguruza eta Treku Armendarizek idatzitako «Zu atrapatu arte» izan ezik.

## Parte-hartzaileak
### Musikariak

| Negu Gorriak: Fermin Muguruza: ahotsa. Iñigo Muguruza: gitarra eta ahotsa. Kaki Arkarazo: gitarra eta ahotsa. Mikel "Anestesia": baxua eta ahotsa. Mikel "Bap!!": bateria. | Laguntzaileak Antón Reixa: «Euskal Herria nerea» abestian ahotsa. Joseba Tapia: «Gora Herria (remix)» abestian trikitia. Manu Chao: «Gora Herria (remix)» abestian ahotsa. |

### Teknikariak

* Negu Gorriak: ekoizleak.
* Anjel Katarain: «Beste kolpe bat», «Seinalea» eta «Zu atrapatu arte» abestietan soinu teknikaria.
* Ernesto Nodarse: «B.S.O.» abestian soinu teknikaria.
* Javier León: «B.S.O.» abestian soinu teknikaria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8964717
# Gora Herria (singlea)

Gora Herria Negu Gorriak taldearen singlea da. Gainera, Go!azen telesailean ere abestu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109559141
# Gora Japon

Gora Japon, 2005ean sortutako rock eta inprobisazio taldea da, bi pertsonak soilik osatzen dutena. 2008ko martxoan lehen lana grabatu zuten Tolosako Bonberenea Gaztetxean Karlos Osinagaren laguntzaz. Diska hori Bidehuts zigiluak argitaratu zuen.

## Taldekideak

* Myriam Petralanda - ahotsa, bateria, sanplerra, teklatua.
* Jon Mantzisidor - gitarra, ahotsa, teklatua, tronpeta.

## Diskografia

* Gora Japon (Bidehuts, 2008)
* Gora Japon (Bidehuts, 2013): 2006tik 2011ra bitartean egindako grabazioen “argazki bilduma”

## Kolaborazioak

* Txinaurriak. Mikel Laboari ikasitako kantuak (Bidehuts, 2010)
* Mirailak. Gure arteko begirada zeharkakoak (Bidehuts, 2017)

## Kanpo estekak

* Gora Japon taldearen web orria
* Bidehuts zigiluaren web orria
* Datuak: Q12258650
# Gora ta gora beti

Gora ta gora beti Gabriel Arestiren hitzak dituen euskal abesti famatu bat da. Gabriel Arestiren Omenez diskoan argitaratu zuen Oskorrik 1976an. Abestiaren melodia Jaromir Vejvoda txekiar musikagilearen Škoda lásky polkan oinarritua dago.
Lapurdi izena, kanta honetan, Euskadi (Euskal Herria, euskal herritarren nazioa) esangurarekin dago erabilia; izan ere, hitzak idatzi ziren garaian Francoren diktadurak debekatua zuen Euskadi izena erabiltzea. Arestik berak, Gipuzkoatik Lapurdira zihoala Behobiako zubiaren erdira heltzean (Estatu arteko muga zeharkatzean, alegia), beti «Gora Euskadi askatuta» oihu egiten zuen.
Oskorriren abesti ezagunenetako bat da. 1996an, Getxoko Fadura frontoian, Oskorrik zuzeneko 25 kantu-urte diskoan luxuzko laguntzarekin grabatu zuten kantu hau: Niko Etxartek interpretatu zuen, Lapurdikoa ez, baina Zuberotarra dena.
Gau ahaztezin hartan Kukubiltxo antzerki-taldeak ere parte hartu zuen, eta luxuzko musikari eta bestelako gonbidatu batzuek ere bai: Martin Carthy, Niko Etxart, Joserra Fernandez, Pedro Guerra, Gwendaleko kide batzuk, Kepa Junkera, Mikel Laboa, Fermin Muguruza, Liam O'Flynn, Ruper Ordorika, Juan Carlos Perez, Albert Pla, Anton Reixa, Jon Sarasua, Joseba Tapia, Patrick Vaillant eta Gabriel Yacoub.
* Gabriel Aresti, hitzen egilea
* Oskorri taldea
* Niko Etxart, 1996ko bertsioko kantaria

## Hitzak

Hona hemen abestiaren hitzak:
    Gora ta gora beti,
    haik gora Lapurdi!
    Euskerak bizi gaitu
    eta bizi bedi.
    Gorantza doa agudo kapitala
    eta Lapurdi beti dago apala,
    aldrebesturik dago mundu zitala,
    konformatzen ez bagara
    ze pekatu mortala!
    Gurea ez da bizi-modu normala
    lurra lantzeko haitzurra eta pala,
    lanaren truke kobratzen erreala.
    Benetan da miserable
    euskaldunon jornala.
    Munduan ezin bizi daiteke hala,
    merkatuetan dena gora doala,
    etxera eta zopa guztiz argala,
    kriseiluen olioa
    ez da postre formala.
    Obrero eta nekazari leiala,
    zuena ez da errenta liberala.
    Diru zikinak putre motzak bezala
    botatzen dizu gainera
    hortxe bere itzala.
    Jabeek dute kontzientzi zabala,
    kaskatu dute gure lurren azala,
    baina Lapurdi ez da hain zerbitzala;
    burruka garbian dago
    hori da printzipala.

## Erreferentziak

* ↑ Badok.info Gabriel Arestiren omenez diskoaren fitxa.
* ↑ Gabriel Aresti, Bidegileak bilduma, 12. zenbakia. Ikus 8. orrialdea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Taldea, elkar. «Oskorriri zor dioguna - PostData» postdata.elkar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-08-11).
* ↑ «Gora ta gora beti» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-26).

## Ikus, gainera

* Aita semeak
* Bizkaiko aberatsak
* Euskaldun berriaren balada
* Furra furra
* Gaztelugatxe (abestia)
* Guretzat
* Insumisioarena
* Ostatuko neskatxaren koplak
* Violetaren martxa

## Kanpo estekak

* OSKORRI - HAUXE DA DESPEDIDIA + GORA TA GORA BETI bideoa. Elkar argitaletxea musika, Youtube, 2016-11-23. Eszenatokian Oskorri taldeak jo zuen azken-aurreko kanta.
* Ahobetekanta Kantaren partitura, hitzak eta iruzkina
* Oskorri taldearen webgune ofiziala
* Badok.info Oskorriren 16 kanta entzungai.
* Datuak: Q12258651
# Goraintzi (Giza-alargunaren eskeintza)

Goraintzi (Giza-alargunaren eskeintza) Fernando Artola "Bordari" -k 1968an idatzitako olerki liburua da. Bere emaztea Henriette Cornu Duclos hil zenean idatzitakoa. Hogeitalau olerkiz osaturiko liburua da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258652
# Goraj udalerria

Goraj Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Biłgoraj barrutian kokatuta. 67,87 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4180 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2461391
* Multimedia: Gmina Goraj / Q2461391
ieaLublingo voivoderriko udalerriak :
# Gregory Goodwin Pincus

Gregory Goodwin Pincus (Woodbine, New Jersey, Ameriketako Estatu Batuak, 1903ko apirilaren 9a - Boston, Ameriketako Estatu Batuak, 1967ko abuztuaren 22a) biokimikaria eta sendagilea izan zen. Harvard Unibertsitatean, Ingalaterran eta Alemanian egin zituen ikasketak, eta Harvarden, Worcesterren, Medforden eta Bostongo unibertsitatean egin zuen lan ondoren. Esteroideek antzutasuna eragiteko duten gaitasunaz hainbat ikerketa egin zituen. 1951n hormona sintetikoak egiteko lanetan eta obulazioa eragozteko metodoak bilatzen hasi zen Biologia Esperimentaleko Worcester Fundazioan. Ikerketa horien ondorioz asmatu zen lehenengo pilula antisorgailua (1956).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q334361
# Gregory Ratoff

Gregory Ratoff (Samara, c. 1893ko apirila - Solothurn, 1960ko abenduaren 14a) erruso-estatubatuar zinema-antzezle eta zuzendaria izan zen. Lehen Mundu Gerran tsarraren soldadu izana, Estatu Batuetara erbesteratu zen, eta han eman ezagutzera yiddish antzerkian. Zinema ahostunaren lehen urteetan heldu zen Hollywoodera; aipagarria da han egin zuen Mankievieviczen Eba biluzik (1950, All about Eve) filma. Antzezle bezala egin zen ezagun lehenik, eta zuzendari gisa geroago. Aipagarriak dira Intermezzo (Ingrid Bergmanen lehen filma Hollywooden, 1939), Moss Rose (1947) eta Oscar Wilde (1960).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1361039
* Multimedia: Gregory Ratoff / Q1361039
# Gregoryita

Gregoryita karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Gregoryita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Na2,K2,Ca)CO3}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Gregoryite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Gregory La Cava

Gregory La Cava (1892ko martxoaren 10 – 1952ko martxoaren 1) Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendaria zen. 1915erako zinemagintzan aritzen zen, baina marrazki bizidunen arloan. Izan ere, William Randolph Hearstek La Cava kontratatu zuen haren egunkarietan agertzen ziren komiki pertsonaiak filmetarako pasa zitzan.
1922rako, Hollywood-eko komedien zuzendaria bilakatu zen La Cava. Hurrengo hamarkadan komedia utzi gabe, film serioak ere (egun ospea eman diotenak) egin zituen.

## Filmografia hautatua

* Feel My Pulse, 1928
* So's Your Old Man, 1926
* Running Wild, 1927.
* The Half Naked Truth (1932).
* The Age of Consent (1932)
* Bed of Roses (1932)
* Gabriel Over the White House (1933)
* What Every Woman Knows (1934).
* Private Worlds (1935).
* My Man Godfrey (1936). Zuzendari onenaren Oscar Sarirako izendatua.
* Stage Door (1937). Zuzendari onenaren Oscar Sarirako izendatua.
* The Primrose Path (1940).
* Datuak: Q269585
* Multimedia: Gregory La Cava / Q269585
# Gregory Hines

Gregory Oliver Hines (New York, 1946ko otsailaren 14a – Los Angeles, 2003ko abuztuaren 9a) dantzari, aktore, koreografo eta abeslari estatubatuarra zen. Historiako klake dantzari ospatuenetarikoa da. Aktore bezala, 40 pelikula baino gehiagotan agertu zen, bere lan ezagunenetako batzuk, Wolfen (1981), The Cotton Club (1984), White Nights (1985), Running Scared (1986), The Gregory Hines Show (1997-1998), Will & Grace (1999-2000), eta Little Bill (1999-2004) zirelarik.
Horrez gain, Broadway-n agertu zen. Sari eta gorespen ugari jaso zituen, haien artean Emmy saria, Drama Desk Saria eta Tony Saria.

## Erreferentziak

* ↑ Abrams, Dennis. (2008). Gregory Hines : entertainer. (Legacy ed. argitaraldia) Chelsea House ISBN 978-0-7910-9718-2. PMC 180690064. (Noiz kontsultatua: 2022-07-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q367653
* Multimedia: Gregory Hines / Q367653
# Gregory Winter

Sir Gregory "Greg" Paul Winter (Leicester, Erresuma Batua; 1951ko apirilaren 14a) biokimikari britainiarra da, antigorputz terapeutikoetan aitzindaria. 2018an Kimikako Nobel saria jaso zuen Frances Arnold eta George P. Smithekin batera. Erabilera terapeutikorako antigorputzak humanizatzeko teknikak asmatu zituen fago aurkezpena erabiliz. Bere asmakizunaren aurretik, antigorputzak saguetatik lortzen ziren eta honek zailtasunak sortzen zituen gizakietan terapeutikoki erabiltzerako orduan, gizakien inmune sistemak saguen aurkako erreakzioak sortzen zituelako. Royal Societyko kidea da eta Asturiasko Printzesa saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Winter, Sir Gregory (Paul), (born 14 April 1951), scientific researcher and consultant; Master of Trinity College, Cambridge, since 2012 | WHO'S WHO & WHO WAS WHO. doi:10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-40396;jsessionid=e1fc5bf3e54e8fecdcec81bf79ba8937. (Noiz kontsultatua: 2018-10-03).
* ↑ (Ingelesez) «The Nobel Prize in Chemistry 2018» NobelPrize.org (Noiz kontsultatua: 2018-10-03).
* ↑ (Ingelesez) McCafferty, John; Griffiths, Andrew D.; Winter, Greg; Chiswell, David J.. (1990-12). «Phage antibodies: filamentous phage displaying antibody variable domains» Nature 348 (6301): 552–554. doi:10.1038/348552a0. ISSN 0028-0836. (Noiz kontsultatua: 2018-10-03).
* ↑ «Greg Winter» Nature Biotechnology 29 (3): 190–190. 2011-03 doi:10.1038/nbt.1815. ISSN 1087-0156. (Noiz kontsultatua: 2018-10-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1545000
* Multimedia: Gregory Winter / Q1545000
# Gregory konderria (Hego Dakota)

Gregory konderria (ingelesez: Gregory County) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Burke da. 2010eko zentsuaren arabera 4.271 biztanle zituen, Gregory kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Gregory konderriak 2.728,63 kilometro koadro ditu. Horietatik 99,9 ura dira. Beste 2.628,73 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,57 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 4.271 pertsonetatik 3.856 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 38 dira. 6 beltzak edo afroamerikarrak. 312 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 11 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 85 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q495234
* Multimedia: Gregory County, South Dakota / Q495234
# Gymnophthalmidae

Gymnophthalmidae Scincomorpha barruan sailkatutako narrasti familia bat da. Amerikan bizi dira.

## Generoak

* Acratosaura Rodrigues, Pellegrino, Dixo, Verdade, Pavan, Argolo & Sites, 2007
* Adercosaurus Myers & Donnelly, 2001
* Alexandresaurus Rodrigues, Pellegrino, Dixo, Verdade, Pavan, Argolo & Sites, 2007
* Alopoglossus Boulenger, 1885
* Amapasaurus Cunha, 1970
* Anadia Gray, 1845
* Anotosaura Amaral, 1933
* Arthrosaura Boulenger, 1885
* Bachia Gray, 1845
* Calyptommatus Rodrigues, 1991
* Caparaonia Rodrigues, Cassimiro, Pavan, Curcio, Verdade & Machado Pellegrino, 2009
* Cercosaura Wagler, 1830
* Colobodactylus Amaral, 1933
* Colobosaura Boulenger, 1887
* Colobosauroides da Cunha, Lima-Verde & Lima, 1991
* Dryadosaura Rodrigues, Freire, Pellegrino & Sites, 2005
* Echinosaura Boulenger, 1890
* Ecpleopus Duméril & Bibron, 1839
* Euspondylus Tschudi, 1845
* Gymnophthalmus Merrem, 1820
* Heterodactylus Spix, 1825
* Iphisa Gray, 1851
* Kaieteurosaurus Kok, 2005
* Leposoma Spix, 1825
* Macropholidus Noble, 1921
* Marinussaurus Peloso, Pellegrino, Rodrigues & Avila-Pires, 2011
* Micrablepharus Boettger 1885
* Neusticurus Duméril & Bibron, 1839
* Nothobachia Rodrigues, 1984
* Pantepuisaurus Kok, 2009
* Petracola Doan & Castoe, 2005
* Pholidobolus Peter, 1862
* Placosoma Tschudi, 1847
* Potamites Doan & Castoe, 2005
* Procellosaurinus Rodrigues, 1991
* Proctoporus Tschudi, 1845
* Psilophthalmus Rodrigues, 1991
* Ptychoglossus Boulenger, 1890
* Rhachisaurus Pellegrino, Rodrigues, Yonenaga-Yassuda & Sites, 2001
* Riama Gray, 1858
* Riolama Uzzell, 1973
* Scriptosaura Trefaut Rodrigues & dos Santos, 2008
* Stenolepis Boulenger, 1888
* Teuchocercus Fritts & Smith, 1969
* Tretioscincus Cope, 1862
* Vanzosaura Rodrigues, 1991

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244414
* Multimedia: Gymnophthalmidae / Q244414
* Espezieak: Gymnophthalmidae
# Gymnophiona

Gymnophiona anfibioen ordena bat da, zizare edo sugeen antza duten espezieez osatuta. Tropikoetan , Hego eta Ertamerikan, Afrikan eta hegoaldeko Asian, bizi da.

## Taxonomia

Hona hemen ordenaren familiak:
* Rhinatrematidae - 2 genero, 11 espezie
* Ichthyophiidae - 3 genero, 50 espezie
* Scolecomorphidae - 2 genero, 6 espezie
* Herpelidae - 2 genero, 9 espezie
* Chikilidae - Genero 1, 3 espezie
* Caeciliidae - 2 genero, 42 espezie
* Typhlonectidae - 5 genero, 13 espezie
* Indotyphlidae - 7 genero, 21 espezie
* Siphonopidae - 7 genero, 19 espezie
* Dermophiidae - 4 genero, 13 espezie
Hona hemen egungo filogenia:

## Erreferentziak

* ↑ Frost, Darrel R.; Grant, Taran; Faivovich, Julián; Bain, Raoul H.; Haas, Alexander; Haddad, Célio F.B.; De Sá, Rafael O.; Channing, Alan et al.. (2006). The Amphibian Tree of Life. 297, 1–370 or. doi:10.1206/0003-0090(2006)297[0001:TATOL]2.0.CO;2. ISSN 0003-0090..
* ↑ San Mauro, D.; Gower, D.J.; Müller, H.; Loader, S.P.; Zardoya, R.; Nussbaum, R.A.; Wilkinson, M.. (2014). «Life-history evolution and mitogenomic phylogeny of caecilian amphibians» Molecular Phylogenetics and Evolution 73: 177-189. doi:10.1016/j.ympev.2014.01.009..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4758
* Multimedia: Gymnophiona / Q4758
* Espezieak: Gymnophiona
# Granaoko Ama Birjinaren baseliza

Granaoko Ama Birjinaren baseliza Trebiñuko Albaita herriko muino baten gainean dagoen baseliza da. XIII. mendearen amaieran eraikia, Granao herri desagertuaren azken aztarna da.
Arkitektura erromaniko estiloko tenplu soila da, oinplano bakarrekoa. Portada hegoaldeko horman du.

## Ondarea

* Granaoko Ama Birjinaren tailua (XIII. mendekoa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q91239056
# Granadar Konfederazioa

Granadar Konfederazioa gaur egun Kolonbia eta Panamako lurraldeek osatutako errepublika izan zen 1858 eta 1863 artean. 1858ko Konstituzioak ezarri zuen Mariano Ospina Rodríguezen gobernuan. Gutun konstituzional horrek 1853ko konstituzioarekin antolatutako sistema zentral-federala ordezkatu zuen, eta Olinpo Erradikala deritzonaren eraketaren aitzindaria izan zen, Kolonbiako liberalismo erradikalaren ideiak inposatu ziren garaian, Kolonbiako Estatu Batuak (1863-1886) izenarekin.

## Kanpo estekak

* Ikus Santiago de Veraguas Hiriaren 1861ko Aktaren kopia.
* Datuak: Q1141215
* Multimedia: Granadine Confederation / Q1141215
# Granadilla de Abona

Granadilla de Abona Tenerife uhartean eta Santa Cruz Tenerifeko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da.

## Banaketa administratiboa

| Herria | Auzoa(k) | Azalera |
| Cruz de Tea | | 5,71 km² |
| Charco del Pino | Charco del Pino Los Llanos Montaña Gorda | 11,41 km² |
| Chimiche | Chimiche Las Rosas Las Vegas | 32,69 km² |
| El Desierto | | 3,93 km² |
| El Médano | Arenas del Mar El Cabezo El Médano El Topo Ensenada Pelada | 27,17 km² |
| El Salto | El Draguito El Salto Las Palomas Yaco | 4,63 km² |
| Granadilla de Abona | Chávez Granadilla de Abona La Cantera Los Barrancos Los Cuervos Los Llanos Vicácaro | 36,58 km² |
| Los Abrigos | La Mareta La Tejita Los Abrigos | 6,52 km² |
| Los Blanquitos | Cruz de las Ánimas La Higuera Los Blanquitos | 5,32 km² |
| San Isidro | Atogo Casablanca Castro Chuchurumbache Montaña de Yaco San Isidro Vista Gorda Vistas de Yaco | 28,48 km² |
| Guztira | | 162,44 km² |

## Klima

Datu klimatikoak (Granadilla de Abona (1980-2000)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 21.6 | 22.0 | 23.1 | 22.9 | 23.7 | 25.3 | 27.5 | 28.4 | 27.9 | 26.5 | 24.7 | 22.7 | 24.7 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 18.4 | 18.6 | 19.4 | 19.4 | 20.3 | 22.0 | 23.8 | 24.7 | 24.4 | 23.2 | 21.5 | 19.6 | 21.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 15.2 | 15.2 | 15.7 | 16.0 | 17.0 | 18.7 | 20.1 | 21.0 | 20.9 | 19.9 | 18.2 | 16.4 | 17.9 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 11 | 14 | 18 | 7 | 1 | 0 | 0 | 0 | 3 | 9 | 27 | 23 | 116 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 2 | 2 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 2 | 3 | 14 |
| Eguzki orduak | 195 | 201 | 218 | 215 | 241 | 249 | 287 | 268 | 203 | 209 | 197 | 199 | 2670 |
| Iturria: Agencia Estatal de Meteorología ||||||||||||||

## Demografia

| Urtea | Biztanleria |
| 1991 | 16.884 |
| 1996 | 18.508 |
| 2001 | 21.135 |
| 2002 | 27.224 |
| 2003 | 28.927 |
| 2004 | 30.769 |
| 2013 | 43.608 |

## Granadillatar ospetsuak

* Isaac de Vega, irakasle eta idazlea.
* José Enrique Marrero Regalado, arkitektoa.
* Balbina Rivero, idazlea.
* Patricia Yurena, modelo.
* Ignatius Farray, umorista.
* Tony Santos, abeslaria.

## Hiri eta herri senidetuak

* Diano Marina (Italia), 2013
* Melena del Sur (Kuba)

## Galeria

* Granadilla de Abona
* Granadilla de Abona

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) AEMET. Valores climatológicos normales. Tenerife Sur Aeropuerto. .

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Granadilla de Abonako Udalaren webgunea
* Datuak: Q943431
* Multimedia: Granadilla de Abona / Q943431