OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alakol aintzira

Alakol (kazakheraz: Алакөл, Alakól) Kazakhstango aintzira gazia da, Almaty eta Ekialdeko Kazakhstan probintzietan dagoena. 2650 km²-ko azalera, 54 metroko gehieneko sakonera eta 58,6 km²-ko bolumena ditu. Itsas mailatik 347 metrora dago.
Aintzira Dzungariako Atea izenez ezagutzen den eskualdearen ipar-mendebaldeko hedadura da, Kazakhstango hegoaldeko goi-lurrak Txinako ipar-mendebaldeko basamortuarekin lotzen dituen haran estua. Dzungariako Atea faila-haran bat da, non hondoa 350-450 metro artean dagoen eta Dzungariako mendien tontorrak 4.463 metrotara iristen diren. Ondo definitutako bi alubioi-kono ikus daitezke faila-paisaiaren bidez moztutako mendiko erreketan (lakuaren hego-mendebaldean).
Alakol aintzirak 65.200 km²-ko drainatze-arroa du, eta Urdzhar ibaitik jasotzen du ura aldian-aldian, aintziraren iparraldeko muturrean. Lur baxu zingiratsuek Alakol aintziraren ipar-mendebaldeko muturra Sasikkol aintzirarekin lotzen dute.
Alakol Estatu-Santutegia aintziraren eremua babesteko sortu zute, eta hegaztientzako ugaltzeko eta habiak egiteko leku garrantzitsua da hainbat hezegunetatik, bereziki oso arraroa den Ichthyaetus relictus kaioa. Piski uhartean flamenko-saldoak eta 40 hegazti espezie daude.
Aintzirako uharterik handiena Ul'kun-Aral-Tyube da, aintziraren erdian dagoena.
Eskualde idor horretako nekazaritza-jarduera hezetasun egokia dagoen eremuetara mugatzen da, batez ere ibaien ibilgu iragankorretan eta deltetan eta alubioi-abanikoetan.
Brontze Aroko Alakul kultura lakuaren inguruan hazi zen. K.a. I. mendearen erdian, Alakol aintzirak Kangar estatuaren ekialdeko muturra markatu zuen, mendebaldeko lurraldeko garaiko mapa txinatarretan agertzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ Piski Island
* ↑ Ul'kun-Aral-Tyube Island

## Kanpo estekak

* Datuak: Q310547
* Multimedia: Lake Alakol / Q310547
# Alaquàs

Alaquàs Valentziako Erkidegoko udalerria da, Horta Oest eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 30.392 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1649698
* Multimedia: Alaquàs / Q1649698
# Alar

Alar, Alardo edo Alardosto Euskal Herriko mitologiaren Jainko baten izena da. Bere gurtza Akitania erromatarraren garaian Pirineo aldean zabalduta egon omen zen.
Alar izeneko jainkoa azaltzen da, esate baterako, Pirinioetan dagoen Commingesko Layrisse haraneko erromatar garaiko aldare baten inskripzioan:
"ALAR A FVRIVS FESTVS VSLM." (CIL XIII, 47)
Alardost eta Alardossi buruzko inskripzioak azaldu dira ere, Auch-en Cierp-Gaud-en, Luchon-en Alardostus izenarekin, Montauban de Luchon-en eta Valcabrèren, eta antza jainko berberaren aldaerak dira. Antza kasu guztietan jainko berbera da lekuz lekuko izen aldaerekin.
Bernardo Estornes Lasak Alar Jainko hau artzaintzarekin lotzen du. Alar hitzak euskaraz abereak bazkatzen diren larrea esan nahi du.
Markina aldeko Alarabi pertsonaia mitologikoak, artzaintzarekin bera ere oso lotuta, antzinako jainko honekin harremanetan egon daiteke, edo bere aldaera bat izan.

## Erreferentziak

* ↑ Jose Miguel de Barandiaran, obras completas". Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1976.
* ↑ (Gaztelaniaz) Gorrochategui Churruca, Joakin. (1984). Onomástica indígena de Aquitania. Servicio Editorial Universidad del País Vasco y la colaboración de Universidad de Salamanca, Secretariado de Publicaciones e Intercambio Científico, 303 or. ISBN 84-7585-013-8. (Noiz kontsultatua: 2020-08-20).
* ↑ Enciclopedia General Ilustrada del Pais Vasco, Historia General de Euskal Herria. Argitaletxea, Auñamendi, Zarautz 1978.

## Bibliografia

* "Jose Miguel de Barandiaran, obras completas". Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1976.
* Enciclopedia General Ilustrada del Pais Vasco, Historia General de Euskal Herria. Argitaletxea, Auñamendi, Zarautz 1978.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253064
# Alara

Alara, Kusheko erresumako hiriburu zen Napatako erregea izan zen K.a. 775 eta K.a. 760 bitartean. Egiptoko XXV. dinastiako faraoien aurrekaria izan zen.
Jaiotza izen bezala, Alara izan zuen, eta Kasaqarekin ezkondu zen. Bere alaba Tabira, bere lehengusu Piankhirekin ezkondu zen, Egiptoko XXV. dinastia abiarazi zuena.
Kusheko lehen errege ezaguna da, baina, dirudienez, benetan, Kushtar dinastiako zazpigarrena izango litzateke. Errege hau, Kusheko XXV. dinastiako ondorengo erregeek, dinastia honetako sortzailetzat hartu zuten.
Alarak, Goi Nubia guztia bateratu zuen, Meroetik Niloren hirugarren ur-jauziraino. Napata ezarri zuen Kusheko hiriburu erlijioso bezala, Niloren laugarren ur-jauzia igaro eta berehala zegoena.
Boterean, bere oinordekoa, Kashta izan zen, bere eragina, Kushetik Elefantinaraino eta are Tebaseraino hedatu zuena.

## Bere garaiko testigutzak

* Kawako Amonen tenpluan grabatua agertzen da.
* Kusheko literaturak, erregealdi luze batetaz gozatzen eta sakonki gurtutako irudi bezala erakusten du.
* Datuak: Q533610
# Alar Karis

Alar Karis (Tartu, 1958ko martxoaren 26a) estoniar biologo eta politikaria da. Estoniako presidente da 2021eko urritik.
1999an Estoniako Bizitza Zientzien Unibertsitatean lizentziatu zen eta ondoren unibertsitate horretako irakasle eta errektore izan zen 2003tik 2007ra. Tartuko Unibertsitateko errektore (2007-2012), Estoniako Auditore Orokorra (2013-2018) eta Estoniako Museo Nazionaleko zuzendaria (2018-2021) izan zen.
2021ean parlamentuak Estoniako presidente hautatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12358575
* Multimedia: Alar Karis / Q12358575
# Alar del Reyko geltokia

Alar del Rey Espainiako Palentziako probintziako tren geltoki bat da, Alar del Rey udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Palentzia — Santander

## Zerbitzuak

Renfe Operadora
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
20Valladolid Campo GrandeValladolid–Unibertsitatea • Cabezón de Pisuerga • Corcos–Aguilarejo • Cubillas de Santa Marta • Dueñas • Venta de Baños • Palentzia • Monzon de Campos • el Carrion • Amusco • Piña • Fromista • Osorno • Espinosa de Villagonzalo • Herrera de Pisuerga • Alar del Rey • Mave • Aguilar de Campoo • Quintanilla de las Torres • Mataporquera • Reinosa • Barcena de Pie de Concha • los Corrales de Buelna • Torrelavega • Renedo • Maliaño • ValdecillaSantander :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5845610
* Multimedia: Alar del Rey train station / Q5845610
# Alapin irekiera

Alapin irekiera xake-irekiera ez-ohikoa da. Honako hiru mugimenduekin hasten da:
* e4 e5
* Ze2
Simon Alapin (1856–1923) errusiar-lituaniar xake-jokalariaren izena darama. Alapinek lan nabarmena egin zuen xake-irekieren analisien inguruan. Ez da oso irekiera ohikoa, baina Ljubojevićek erabili zuen Groningenen 1970an.

## Ikus, gainera

* Alapin defentsa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1472620
# Alappuzha barrutia

Alappuzha barrutia Indiako barruti bat da, Kerala estatuan. 2.127.789 biztanle ditu 1.414 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Ernakulam barrutia Kottayam barrutia Pathanamthitta barrutia Kollam barrutia

## Ikus, gainera

* Kerala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q928959
* Multimedia: Alappuzha district / Q928959
# Alaquines (udalerria)

Alaquines Mexikoko udalerri bat da. San Luis Potosí estatuan kokatua dago. 2010ean 8.186 biztanle zituen 586,75 km²ko azaleran. Herriburua [[Alaquines (Alaquines)|Alaquines]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5662309
* Multimedia: Alaquines Municipality / Q5662309
# Amalda

    Artikulu hau plataformari buruzkoa da; leizea gaitzat duena beste hau da: «Amalda (leizea)»
Amalda Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Zarautzen sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalea da. Izena Zestoako izen bereko kobatik hartu zuen.
2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 1.931 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %15,17.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea
* Batasuna

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253303
# Amalain

Amalain Nafarroa Garaiko etxaldea da, Atetz udalerrikoa, 2020an hutsik zegoena. 1857ko errolda arte, aldiz, udalerri bereizia izan zen.

## Demografia

Amalaingo biztanleria :
| 1858 | 1887 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 2000 | 2010 | 2020 |
| 7 | 9 | 7 | 5 | 4 | 4 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ Amalain: datos de la entidad. navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-8-4).
* ↑ Amalain. Gran Enciclopedia de Navarra, enciclopedianavarra.com (Noiz kontsultatua: 2021-8-5).
* ↑ Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional: Amalain. ine.es (Noiz kontsultatua: 2021-8-5).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Hustutako herriei buruz Navarreria webgunean.
* (Gaztelaniaz) Amalain biztanleria datuak aurkitzeko webgunean.
* Datuak: Q12253304
* Multimedia: Amalain / Q12253304
# Amalaka

Amalaka segmentutan banatutako edo koskadun harri bat da, orokorrean ertzak ditu eta shikhara edo indiar tenplu baten gainean kokatzen da. Interpretazio batzuen arabera, amalakak lotoaren adierazpenak dira, hortaz, jainkoaren eserleku sinbolikoa izango litzateke. Beste interpretazio baten arabera, eguzkia sinbolizatzen du, beraz, zeruko munduan sartzeko atea izango litzateke.
Amalaka bera, Kalasha (erraboildun itxurako baso bat) du goiko aldean eta askotan tenpluaren estandartea zintzilik du.

## Sinbolismoa

Tenplu hinduen arkitekturaren beste alderdi batzuekin gertatzen den bezala, interpretazio sinboliko eta mistikoa dago amalankaren inguruan. Santutegiaren barruan dagoen jainkoaren irudiaren eraztun gisa ikusten da, eta tenpluaren goiko aldetik zerura heltzen da.
* Amalaka harria Durga tenpluan
* Amalaka biribila eta amalaka karratua beheko ertzetan, VIII. mendean. Galaganatha, Pattadakal, Karnataka tenplua

## Erreferentziak

* ↑ .; Kramrisch, 348-356
* ↑ Kramrisch, 350, 355
* ↑ Kramrisch, 348-356. Horren zati txiki bat besterik ez da hemen laburbiltzen.

## Kanpo estekak

* Khajuraho Arkitektura
* Datuak: Q2840939
* Multimedia: Amalaka / Q2840939
# Amalariko

Amalariko (gotikoz: Amalareiks; 502 - Bartzelona, 531) bisigodoen erregea izan zen 511tik 531ra arte.

## Bizitza

Alariko II.aren eta Teodegondaren semea, amaren partetik Teodoriko Handia aitona zuen. Baita zaintzailea eta 526ra arte erregeordea ere. Klotilde, Klovisen alabarekin ezkondu zen, eta Arrioren fedea hartzera behartu nahi izan zuen. Egitate honek gerra piztu zuen emaztearen anaia zen Txildeberto frankoen erregearekin. 531n Narbonan garaiturik, Amalariko Bartzelonara abiatu zen, eta han Bezon frankoak hil zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 180. arauaː Goi Erdi Aroko pertsona-izenak. Germaniar jatorriko pertsona-izenak. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q452673
* Multimedia: Amalarico / Q452673
# Amalariko I.a Jerusalemgoa

Amalariko I.a (latinez: Amalricus; frantsesez: Amaury; 1136 – Jerusalem, 1174ko uztailaren 11) Jerusalemgo Erresuma Latindarreko erregea izan zen.
Fulko eta Melisendaren bigarren semea izan zen. Errege izan aurretik, Jaffa eta Ascalongo kondea izan zen. 1157an Ines Courtenaykoarekin ezkondu zen. 1163an Jerusalemgo errege bihurtu zen Balduin III.aren anaia nagusia hil ondoren.
Bere erregealdian, Bizantziar Inperioarekin aliantza sakondu zuen. Bi estatuek Egipto inbaditu zuten arrakastarik gabe. Jerusalemgo hiru errege-erreginaren aita izan zen: Sibila, Balduin IV.a eta Elisabet I.a.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q311808
* Multimedia: Amalric I of Jerusalem / Q311808
# Amalasunta

Amalasunta edo Amalasuintha (495-534/535) agintari ostrogodoa izan zen, erregin-ordetzan Italiako erresuma ostrogodoaren buru 526-534 urteen artean bere semearen izenezko erregetzan, eta baita geroago erregina nagusi gisa epe labur batez, hil zuten arte.

## Biografia

Teodoriko Handiaren eta Audofledaren alaba gazteena zen eta erromatar bertute eta kulturan sinesten zuen. Aitarekin batera dohaintzak egin zituen Erroman, adibidez Santi Cosma e Damiano basilika izango zenaren eraikuntzarako. Ostrogodo gehienen kasuan bezala, arianismoa zen bere fede kristau zehatza.
Oso gaztetan, Traguilla izeneko esklabo batekin sekretuan ezkondu omen zen, baina ama Audofledak jakin zuenean, exekutatu egin zuten esklaboa ezkontza ezerezteko. Hurrengoan, baimen dinastikoarekin,515ean, Amalasunta Etariko noble ostrogodoarekin ezkondu zen. Bi haur izan zituen harekin, Atalariko semea (errege bilakatuko zena) eta Matasunta. Atalariko 10 urterekin errege izendatzean, agintea praktikan eta ofizialki amak, Amalasuntak izan zuen, eta gerora ere, ikonografian semearekin batera botere posizioetan ageri ohi da, bere agintearen garrantzi pertsonalaren seinale.
Atalariko hiltzean, Amalasunta erregina bihurtu zen, baina ko-agintari bat izendatzea erabaki zuen, Teodato militar aristokrata. Botere-oreka bilatzeko mugimendua izan zen: Amalasunta kulturalki pro-erromatarrak nahi izan zuen jarrera godo itxienekin oreka lortu, baina jokaldia gaizki irten zitzaion. Botere posiziotik, Teodatok godoen etsaitasuna xaxatu zuen, eta Amalasunta militar godo batzuek preso hartu zuten, eta Martana uhartean gatibu gorde, Bolsena lakuan. Gatibu izatearekin aski ez eta bainua hartzen ari zela lakuan hil zuten bertan. Bere aginte urteetan Justiniano I.a Ekialdeko enperadorearekin harreman diplomatikoak izan zituen, agian Italiako erresuma godoa Inperio Erromatar berritu batean integratzejo, eta agian horregatik Amalasunta erail zutenean Justinianok Italia erasotu zuen. Justiniano I.a Ekialdeko enperadorearekin harreman diplomatikoak izan zituen, eta Amalasunta erail zutenean Justinianok Italia erasotu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak» www.euskaltzaindia.eus (Euskaltzaindia) (Noiz kontsultatua: 2020-12-15).
* 1 2 The Oxford dictionary of Byzantium. Oxford University Press 1991 ISBN 0-19-504652-8. PMC 22733550. (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) Damiano, Basilica dei SS Cosma e; Imperiali, Via dei Fori; Imperiali, 1 Via dei Fori; N, 1 41° 53' 35 9772"; E, 12° 29' 13 2". (2019-01-12). «Basílica de los Santos Cosme y Damián» Turismo Roma (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).
* 1 2 Calvo, Rebeca. «Amalasunta» www.lawebdehumada.es (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).
* ↑ (Ingelesez) «Amalasuntha | queen of the Ostrogoths» Encyclopedia Britannica (Noiz kontsultatua: 2020-12-16).
* Datuak: Q371670
* Multimedia: Amalasuntha / Q371670
# Amalaberga

Amalaberga Amalafridaren alaba izan zen, Teodomiroren alaba, Ostrogodoen erregea. Bere aita ezezaguna da, baina bere osaba Teodoriko Handia izan zen. Hermanfridorekin ezkondu zen Turingiarren erregea. Amalafrid izeneko seme bat izan zuten, eta Rodelinda izeneko alaba bat, Lonbardiako Audoinekin ezkondu zena.
Procopioren arabera, Hermanfridoren heriotzaren ostean bere semeekin eta anaia Teodahadekin joan zen, garai hartan (534-536) ostrogodoen erregea zena.
# Amalberga Maubeugekoa

Santa Amalberga edo Amalberga Maubeugekoa (Amalburga, Amalia edo Amelia izenez ere ezaguna) (Santes, VII. mendearen hasiera — Maubeuge, 690a) beneditar moja izan zen.

## Bizitza

Familia aristokratiko batean jaio zen Brabanteko Dukerrian, VII. mendearen hasieran. Kondairaren arabera, Pepin Landengoaren arreba edo iloba zen. Lorenako dukearekin ezkondu zen. Normandiar kronikariek bi aldiz ezkondu zela zioten, baina hori okerra omen da. San Emeberto, Santa Reineldis, Santa Faraildis eta Santa Gudularen ama izan zen. Senarra hiltzean, Maubeugeko monasterioan sartu zen, non hil zen 690an.
Jaieguna uztailaren 10an du Eliza Katolikoan. Santa Amalbergaren ezaugarri ikonografikoak koroa eta liburu irekia dira.
Santa Amalberga Maubeugekoa ez da nahastu behar Santa Amalberga Temsekoarekin, zeinaren jaieguna ere uztailaren 10a baita.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) «St. Amalberga» Ökumenisches Heiligenlexikon jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2011-02-10) (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).
* 1 2 (Alemanez) «Amalberga (Amalia) von Maubeuge» Ökumenisches Heiligenlexikon jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2010-06-03) (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q269386
* Multimedia: Amalberga of Maubeuge / Q269386
# Amalberga Temsekoa

Santa Amalberga edo Amalberga Temsekoa (Amelberga izenez ere ezaguna) (741 — Temse, 772ko uztailaren 10a) beneditar moja izan zen.

## Bizitza

741ean jaio zen Luxenburgotik gertu dagoen Ardem hirian. San Willibrordo Utrechtekoa gomendatu zion Bilzen hiritik gertu dagoen beneditar monasteriora sartzeko eta Santa Landrada zuzendari espiritual gisa aukeratzeko. Kondairaren arabera, Amalbergaren edertasunak eta bertuteak Pepin Laburra frankoen erregea eta bere seme Karlos (geroago Karlomagno enperadorea) erakarri zituzten, eta hainbat urtez bisitatu zuten monasterioa. Hala ere, Amalbergak leial jarraitu zuen bere bokazioari. Mirari asko egozten zaizkio, besteak beste, Karlosen sendatzea, Amalberga tratatu zuen zakarkeriagatik eritasunak jota.
Temse hiriaren zaindaritzat hartzen da.
Jaieguna uztailaren 10ean du. Santa Amalberga Temsekoa ez da nahastu behar Santa Amalberga Maubeugekoarekin, zeinaren jaieguna ere uztailaren 10a baita.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Frantsesez) De Smet, Joseph-Jean. «Amelberge, Sainte» Biographie nationale de Belgique. 1 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2015-06-26) (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).
* ↑ (Ingelesez) «St. Amalberga» Catholic Encyclopedia jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2009-10-29) (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).
* ↑ (Ingelesez) «St. Amalberga» Ökumenisches Heiligenlexikon jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2011-02-10) (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q269344
* Multimedia: Amalberga of Temse / Q269344
# Aldershot

Aldershot, Ingalaterrako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Hampshire konderrian.
37.131 biztanle ditu.
* Datuak: Q646980
* Multimedia: Aldershot / Q646980
# Alderton (Washington)

Alderton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pierce konderrian dago, Washington estatuan. 3.274 biztanle ditu, 5,46 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pierce konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4713761
# Alderrai (dementzia)

Psikiatrian, alderrai ibiltzea, etxetik aterata nora ezean hara eta hona galdurik ibiltzeko portaera, buruko gaitz zenbaiten sintoma eta ondorioa da. Bereziki Alzheimer gaitza duten pertsonengan gertatzen da. Ekidin beharreko portaera da, alderrai dabilen pertsonak istripuak izateko arrisku handia duelako, ahalmen urriko adineko pertsonak izaten baitira portaera hau izaten dutenak. Horretarako, zaintzaileen presentzia gomendatzen da, egun teknologiari esker pertsona horiek kontrolatzeko hainbat gailu asmatu badira ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7967199
# Alderson (Oklahoma)

Alderson Oklahomako herri bat da. Pittsburg konderrian kokatua dago. 2010ean 304 biztanle zituen, 1,43 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pittsburg konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1968017
# Alderraien gidaria

Alderraien gidaria (arabieraz: دلالة الحائرين‎, dalālat al-ḥā'irīn; hebreeraz: מורה נבוכים‎, more nevukhim) judu filosofia-lan bat da, Erdi Aroko hebrear garrantzitsuenetako batek, Al-Andaluseko Maimonidesek (1135, Kordoba – 1204, Fustat, Egipto), hebreeraz Moshe ben Maimon (laburtuta, Rambam) eta arabieraz Musa Ibn Maymun bezala ere ezagutzen denak, idatzitakoa da. Jatorriz arabieraz idatzia 1190 inguruan, hebreerara itzuli zen jada bere egilearen garaian. Maimonidesen lan guztien artean garrantzitsuena eta unibertsalena da.
Gaztelaniazko idazkera kurtsiboko eskuizkribu bat kontserbatzen da, 1396an kopiatua, Samuel ibn Tibbonen sarrera batekin. Eskuizkribu honek 496 orrialde ditu, zutabe bakoitzeko 23 lerroko bi zutabetan idatzita, 229 irudiekin eta ia osorik dago, bere bi orrialderen artean hutsune bat izan ezik. Eskuizkribu hau David Solomon Sassoon bibliofiloak aurkitu zuen Yemenen, Ingalaterrako Letchworth-eko bere liburutegiaren parte bihurtuz; bere Deskriptive Catalog of the Hebrew and Samaritan Manuscripts in the Sassoon Library katalogoan deskribatzen da. Hil ondoren, liburua Torontoko Unibertsitateak eskuratu zuen.
Euskarazko itzulpena Xabier Kintanak egin zuen 2006an.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Moses ben Maimon» www.jewishencyclopedia.com (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).

## Kanpo estekak

* Kopenhage, Det Kongelige Bibliotek
* Alemanezko eta hebreerazko bertsioa
* Le guide des égarés: traité de théologie et de philosophie, par Moïse ben Maimoun, dit Maïmonide, Volume 3 (Frantsesez)
* Le guide des égarés, Volume 3 (Frantsesez)
* Datuak: Q1140185
* Multimedia: The Guide for the Perplexed / Q1140185
# Aldersbach

Aldersbach Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Passau (barrutia)|Passau]] barrutian. 2014an 4.221 biztanle zituen 45,82 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q279246
* Multimedia: Aldersbach / Q279246
# Alderwood Manor (Washington)

Alderwood Manor Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Snohomish konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. 10.198 biztanle ditu, 5,062627 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Snohomish konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1515783
* Multimedia: Alderwood Manor, Washington / Q1515783
# Aldeyjarfoss

Aldeyjarfoss Islandian dagoen ur-jauzia da. Iparraldeko Islandiako Sprengisandur eskualdean kokaturik, Skjálfandafljót ibaiaren ura 20 metroko zurrusta sortzen du.
Ura basaltozko zutabeen artean jauzten da, frambruni edo suðurárhraun izeneko laba zelaiarenak direnak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1827108
* Multimedia: Aldeyjarfoss / Q1827108
# Alderrai (argipena)

Alderrai hitzak bizileku finkorik ez duen edo nora ezean ibiltzen den pertsonari egiten dio erreferentzia. Adiera hauetarako erabil daiteke:
* nomada, hara eta hona ibiltzen egiten den bizimodua, maiz nekazaritzarekin, abeltzaintzarekin eta merkataritzarekin loturik;
* arlote, bizileku eta bizimodurik gabeko pertsona txiroa, nora ezean ibiltzen dena;
* dementziazko portaera, galdurik hara eta hona ibiltzekoa nora ezean (ikus, gainera, dromomania eta ihes disoziatiboa).
# Alvinlândia

Alvinlândia Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 3.237 biztanle ditu 84,879 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1750195
* Multimedia: Alvinlândia / Q1750195
# Alvito

Alvito izan daiteke:
* Alvito (Portugal), udalerria
* Alvito (Italia), udalerria