OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Agama

Agama Agamidae familiaren barruan sailkatzen den narrasti genero bat da. Afrikan zehar barreiatuta bizi dira.

## Espezieak

* Agama aculeata Merrem, 1820
* Agama africana (Hallowell, 1844)
* Agama agama (Linnaeus, 1758)
* Agama anchietae Bocage, 1896
* Agama armata Peters, 1855
* Agama atra Daudin, 1802
* Agama bocourti Rochebrune, 1884
* Agama boensis Monard, 1940
* Agama bottegi Boulenger, 1897
* Agama boueti Chabanaud, 1917
* Agama boulengeri Lataste, 1886
* Agama caudospinosa Meek, 1910
* Agama cristata Mocquard, 1905
* Agama doriae Boulenger, 1885
* Agama etoshae Mclachlan, 1981
* Agama finchi Böhme, Wagner, Malonza, Lötters & Köhler, 2005
* Agama gracilimembris Chabanaud, 1918
* Agama hartmanni Peters, 1869
* Agama hispida (Kaup, 1827)
* Agama impalearis Boettger, 1874
* Agama insularis Chabanaud, 1918
* Agama kaimosae Loveridge, 1935
* Agama kirkii Boulenger, 1885
* Agama lebretoni Wagner, Barej & Schmitz, 2009
* Agama lionotus Boulenger, 1896
* Agama lucyae Wagner & Bauer, 2011
* Agama montana Barbour & Loveridge, 1928
* Agama mossambica Peters, 1854
* Agama mucosoensis Hellmich, 1957
* Agama mwanzae Loveridge, 1923
* Agama parafricana Trapé, Mediannikov & Trapé, 2012
* Agama paragama Grandison, 1968
* Agama persimilis Parker, 1942
* Agama planiceps Peters, 1862
* Agama robecchii Boulenger, 1891
* Agama rueppelli Vaillant, 1882
* Agama sankaranica Chabanaud, 1918
* Agama spinosa Gray, 1831
* Agama sylvana Macdonald, 1981
* Agama tassiliensis Geniez, Padial & Crochet, 2011
* Agama turuensis Loveridge, 1932
* Agama wagneri Trapé, Mediannikov & Trapé, 2012
* Agama weidholzi Wettstein, 1932

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1153386
* Multimedia: Agama / Q1153386
* Espezieak: Agama
# Aimar Peñalver

Aimar Peñalver San Roque (Egillor, Nafarroa Garaia, 2004ko otsailaren 20a) Euskal Herritar futbolaria da. Atezain postuan aritzen da. Pamplona eta Athletic taldeko harrobian hezia da. 2024ko udan Tudelanora abiatua zen lagatu gisa.

## Ibilbidea

2024ko ekainaren 29 eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3.F | 2021/22 | 1 | (0) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | (0) |
| Baskonia | 3.F | 2022/23 | 9 | (10) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | (10) |
| Baskonia | 3.F | 2023/24 | 7 | (3) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 7 | (3) |
| Baskonia | Denera | Denera | 17 | (13) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | (13) |
| Tudelano | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Tudelano | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 17 | (13) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | (13) |

## Erreferentziak

* ↑ Lezamako jokalarien lagapenak

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q126729194
# Aimi Kunitake

Aimi Kunitake (japonieraz: 國武 愛美, Kunitake Aimi, 1997ko Urtarrilaren 10a -) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2018 | 3 | 0 |
| Guztira | 3 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ 2018 Japan Football Association
* Datuak: Q55526218
# Aimarazko Wikipedia

Aimarazko Wikipedia Wikipediaren aimarazko edizioa da. 2005an jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 702 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 190.a zen.

## Kanpo estekak

* Aimarazko Wikipedia
* Datuak: Q3826575
* Multimedia: Aymara Wikipedia / Q3826575
* Koordinazioa: Category:Aymara Wikipedia
# Aimara (herria)

Aimarak (aimaraz: Aymaranakaja) Hego Amerikako komunitate indigena da. Gaur egun, aimarak nagusiki Bolivian, Perun eta Txilen bizi dira. Bertan bizi dira mende luzez eta Inken eta espainiarren mendera egon ziren XVI. mendean. Aimara dute berezko hizkuntza, bi milioi hiztunekoa gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 190. arauaː Munduko herriak eta etniak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109402
* Multimedia: Aymara / Q109402
# Aitonaren paradoxa

Aitonaren paradoxa 1943an René Barjavel frantziar idazlearen Le Voyageur Imprudent ("Bidaiari Zuhurtziagabea") liburuan denbora bidaiak deskribatzeko ziurrenik lehenbiziko aldiz aipatu zen proposamena da. Paradoxak honakoa deskribatzen du: denbora-bidaiariak denboran atzerantz egin eta bere aitonak bere amona ezagutu aurretik, aitona hilko du. Ondorioz, denbora-bidaiaria ez da inoiz jaioko. Baina, inoiz jaiotzen ez bada, orduan ez da inoiz denboran barna bidaiatu eta bere aitona hiltzeko gai izango, honenbestez bidairia nahi eta nahiez jaio eta aitona hiltzeko gai izango da, baina orduan ez zen jaioko, eta honela etengabean.
Nahiz eta halako izena izan, aitonaren paradoxa ez da norberaren jaiotzaren ezintasunera mugatzen. Halaber, denboran atzeruntz bidaiatzeko aukera ahalbideratzen uzten ez duen edozein ekintza deskribatzeko erabili ohi da. Adibide bat, denbora makina bat asmatzeko zientzia ezagutzen erabilpena litzateke, denboran antzeruntz egin eta bai hilketa edo beste modu batez asmakuntza hori asmatuko duen zientzialaren jarduna eragoztea. Paradoxa honen parekidea filosofian autohaur-hiltzailea izenez deitua da, hots, denboran atzeruntz egin eta norbera haurra zela hiltzea.
Denbora-bidaiariaren orainaldia eta etorkizunaren lotura kausala onartuz, lotura hori etengo duen aitonaren paradoxa ezinezkotzat jotzen da (geure patuaren ausazko aldaketa ekidinez). Halere, paradoxa hau sahiesteko hainbat hipotesi propoposatu dira, tartean iragana aldakaitza izatea, hortaz, aitona jada aurretik aipatuko hilketa saikeratik bizirik atera behako luke, edota denbora-bidaiariak bera inoiz jaio ez den errealitate alternatiboa edo unibertso paraleloa sortu beharko luke.
Aitonaren paradoxaren aldaera bat ientzia-fikzioan maiz aipatu ohi den Hitlerren paradoxa edo Hitlerren hilketaren paradoxa da, honetan, denbora bidaiariak denboran atzeruntz egin eta Adolf Hitlerrek Bigarren Mundu Gerra piztu zuten gertakariak eragin aurretik hura hiltzea litzateke. Honek, denbora bidaia burutzeko arrazoia bera desagertuaraziko luke. Gainera, Hileren izatearen ondorioak hain erraldoaik eta gizateriarengan ondorioak izan zituenez, aitonaren paradoxa Bigarren Mundu Gerra osteko hamarkadetan jaiotako edonorren bizitzan zuzenean edo zeharka eragingo luke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q99982
# Aitor Agirre

    Artikulu hau futbolari sondikarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Agirre».
Aitor Agirre Uriarte, (Sondika, 1949ko azaroaren 11 - ) euskal herritar futbolari ohia da.
Sestao Sporten maila ona eman ondoren hainbat taldetan izan zen, Burgos CFrekin Lehenengo Mailan debutatuz. 1977an Athletic Clubek fitxatu zuen.
Egun Getxon jatetxe bat du. Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere behin jokatu zuen.

## 1975

1975eko irailaren 28an, Santanderko Racing futbol taldeko Sergio Manzanera eta Aitor Agirre jokalariak besoko beltza zutela atera ziren zelaira, bezperan frankismoak exekutatutako Txiki, Otaegi eta FRAPeko hiru kideen omenez eta Francoren aurka. Keinuak eragin handia izan zuen, eta eskuin muturrak heriotzarekin mehatxatu zituen.
Biharamunean komisaldegira eraman zituzten, deklaratu eta 300.000 pezetako isuna ezarri zieten. Garai hartan etxebizitza arrunt batek 200.000 bat pezeta inguru balio zuen. Azkenean 100.000 pezeta ordaindu behar izan zuen jokalari bakoitzak.

## Ibilbidea

| Taldea | Urtea |
| Sestao Sport | 1968-1970 |
| Córdoba CF | 1970 |
| Sevilla FC | 1970-1971 |
| UP Langreo | 1971 |
| Burgos CF | 1971-1972 |
| Racing de Santander | 1972-1977 |
| Athletic Club | 1977-1979 |
| Recreativo de Huelva | 1979-1981 |
| Sestao Sport | 1981-1984 |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Panenka.org. (2018-10-04). «Dos brazaletes contra el franquismo» Panenka (Noiz kontsultatua: 2021-09-28).

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.net
* Datuak: Q8192383
# Aitor Aldalur

Aitor Aldalur Agirrezabala (Tolosa, Gipuzkoa, 1991ko abenduaren 26a- ) gipuzkoar futbolaria da. Eskuin atzelari lanetan aritzen da eta Amorebietan jokatzen du. Errealak utzita egon zen. Errelaren gazte taldean jokatu zuen 2009-2010 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte.

## Kirol Ibilbidea

2023ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Sanse | 3. | 2009/10 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Sanse | 2.B | 2010/11 | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 12 | 0 |
| Sanse | Denera | Denera | 13 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 13 | 0 |
| Amorebieta | 2.B | 2011/12 | 30 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 31 | 0 |
| Amorebieta | 2.B | 2012/13 | 34 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 35 | 1 |
| Amorebieta | Denera | Denera | 64 | 1 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 66 | 1 |
| Lleida | 2.B | 2013/14 | 31 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 35 | 0 |
| Lleida | Denera | Denera | 31 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 35 | 0 |
| Barakaldo | 2.B | 2014/15 | 29 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 31 | 0 |
| Barakaldo | Denera | Denera | 29 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 31 | 0 |
| Leioa | 2.B | 2015/16 | 34 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 34 | 1 |
| Leioa | 2.B | 2016/17 | 33 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 33 | 1 |
| Leioa | Denera | Denera | 67 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 67 | 2 |
| Racing Ferrol | 2.B | 2017/18 | 15 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 16 | 0 |
| Racing Ferrol | Denera | Denera | 15 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 16 | 0 |
| Toledo | 2.B | 2017/18 | 6 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 6 | 0 |
| Toledo | Denera | Denera | 6 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 6 | 0 |
| Burgos | 2.B | 2018/19 | 24 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 0 |
| Burgos | Denera | Denera | 24 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 0 |
| Amorebieta | 2.B | 2019/20 | 23 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 1 |
| Amorebieta | 2.B | 2020/21 | 23 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 1 |
| Amorebieta | 2. | 2021/22 | 15 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | 0 |
| Amorebieta | Denera | Denera | 61 | 2 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 65 | 2 |
| Rayo Majadahonda | 1.F | 2022/23 | 25 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 26 | 0 |
| Rayo Majadahonda | 1.F | 2023/24 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Rayo Majadahonda | Denera | Denera | 25 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 26 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 329 | 5 | 14 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 343 | 5 |

## Kanpo estekak

* Fitxa errealaren webgunean
* Datuak: Q12252951
# Aitona Martin eta biok

Aitona Martin eta biok Bernardo Atxagaren Sugeak txoriari begiratzen dionean ipuinean oinarritutako euskal filma da, Pello Varelak zuzenduta. Mikel Laskurain aktorearen laguntza jaso zuen pelikula honetan.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Sebastian Obabara, bere osaba-izekoen etxera, doa. Bertan heriotzaz atsekabeturiko bere aitona Martin ezagutuko du. Bere adineko neska bat ere ezagutuko du, herriko ohiturak erakutsiko dizkiona.

## Aktoreak

* Peli López de la Calle
* Amaia Imaz
* Mikel Laskurain
* Pedro Otaegi
* Karmele Pérez
* Karmele Gómez de Segura
* Santos Alustiza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3755027
# Aitor Alcalde

Aitor Alcalde Caballero (Erandio, Bizkaia, 1985eko maiatzaren 22a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Atezain lanetan aritzen zen.

## Ibilbidea

2023ko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Arenas | 3. | 2003/04 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Arenas | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Baskonia | 3. | 2004/05 | 18 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 18 | 0 |
| Baskonia | Denera | Denera | 18 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 18 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2004/05 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Amurrio | 2.B | 2004/05 | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Amurrio | Denera | Denera | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2005/06 | 36 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 36 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2006/07 | 29 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 29 | 0 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 65 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 65 | 0 |
| Almería B | 3. | 2007/08 | 15 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 | 0 |
| Almería B | Denera | Denera | 15 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 | 0 |
| Lemoa | 2.B | 2008/09 | 8 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Lemoa | 2.B | 2009/10 | 37 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 37 | 0 |
| Lemoa | 2.B | 2010/11 | 33 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 0 |
| Lemoa | 2.B | 2011/12 | 34 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 1 |
| Lemoa | Denera | Denera | 112 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 113 | 1 |
| Sestao River | 2.B | 2012/13 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Sestao River | Denera | Denera | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 220 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 221 | 1 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q114730575
# Aitona (argipena)

Aitona hitzak hainbat adiera izan ditzake:
* Aitona-amonak: Aitona-amonak norbaiten gurasoen gurasoak dira.
* Aitona: Lleidako probintzian dagoen udalerria.
# Aitor Aldasoro

Aitor Aldasoro Iturbe (Beasain, Gipuzkoa, 1967ko urriaren 13a) politikari jelkidea da. Beasaingo alkate eta Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkide izandakoa, 2024ko abuztuan Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuorde izendatu zuten.

## Ibilbidea

Lanbidez soinu-teknikaria, 2003an Beasaingo euskara zinegotzi lanetan hasi zuen bere ibilbide politikoa. 2015ean alkate hautatu zuten, Koldo Agirre Mujika ordezkatzeko. 2020 arte aritu zen kargu horretan, eta 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeen ondoren legebiltzar hartan Arantxa Tapiaren ordezkoa izan zen. 2021ean Eusko Legebiltzarra utzi zuen, Ingurumen eta Jasangarritasun Saileko aholkulari izateko. 2023ko uztailean Ingurumen eta Jasangarritasuneko sailburuorde izendatu zuten. 2024ko abuztuan, Miren Dobaranen lekua hartu zuen Hizkuntza Politikarako sailburuordetzat, Imanol Pradalesen gobernuan.

## Erreferentziak

* ↑ Zubimendi, Kerman Garralda. (2024-08-30). «Aitor Aldasoro izango da Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikako sailburuordea» Goierriko Hitza (Noiz kontsultatua: 2024-08-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales» www.mptfp.gob.es (Espainiako Lurralde Politikarako eta Funtzio Publikorako Ministerioa) (Noiz kontsultatua: 2021-01-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Aitor Aldasoro, alcalde de Beasain, sustituirá a Tapia en el Parlamento Vasco» Noticias de Gipuzkoa 2020/09/21.
* ↑ «Aitor Aldasoro Iturbe izango da Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikako sailburuordea» Berria 2024-08-30 (Noiz kontsultatua: 2024-08-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106523257
# Albita

Albita, feldespato plagioklasen taldeko tektosilikato bat da, NaAlSi$_3$O$_8$ formuladuna. Arroka igneo (pegmatita) zein metamorfikoetan topa genezake beste mineral hauekin batera, besteak beste: kuartzoa, feldespato potasikoak, anfibola, granatea, biotita...
Izena latinezko albus ("zuria") hitzetik datorkio, eta haren koloreari egiten dio erreferentzia.

## Identifikazioa

Irizpide hauek erabiltzen dira albita ezagutzeko, bai esku-laginetan zein mikroskopio bidez:

### Mineralogian

* 6-ko gogortasuna du, eta beraz, beira marra lezake.
* Ez du azido klorhidrikoarekin erreakzionatzen.
* Exfoliazio bikoitza du, ona
* Zonazioak ditu noizbehinka
* Makla polisintetikoak eta Carlsbad maklak ditu.
* Kolore zuria, grisa edo kolorgea du. Labradoreszentzia erakutsi dezake.

### Mineralogia optikoan

Mikroskopio bidez dituen ezaugarri bereizgarriak:
* PPL-n:
** Kolorge zikina da.
* XPL-n:
** Makla polisintetikoak ditu
** Zonazioa erakusten du.

## Ikus, gainera

* Silikato
* Geologia

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz)Minerales del mundo, Ole Johnsen. Omega argitaletxea.
* ↑ (Ingelesez) Introduction to Optical Mineralogy, William D. Nesse. ISBN:978-0-19-539115-2
* ↑ (Gaztelaniaz) Minerales en lámina delgada Dexter Perkins eta Kevin R. Henke, ISBN 84-205-3552-4

## Kanpo estekak

* Webmineral-ek proposatzen duen Albitaren fitxa.
* Datuak: Q182264
* Multimedia: Albite / Q182264
# Albisola Superiore

Albisola Superiore Italiako udalerri bat da. Savonako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. 9.589 biztanle ditu, 28,68 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Albisola Superiorek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Albissola Marina Cairo Montenotte Celle Ligure Pontinvrea Stella Savona

## Kanpo estekak

* Datuak: Q270492
* Multimedia: Albisola Superiore / Q270492
# Albiste-agentzia

Informazio agentziak, albiste agentziak edo berri-agentziak informazioa bildu, egiaztatu, osatu, idatzi eta hedatzen dituzten enpresak dira, hedabideak albistez hornitzeko sortuak. Beren lana burutu ahal izateko, korrenpontsal edo berriemaileak dituzte. Berriemaileek notiziak jaso eta berehala bidaltzen dituzte egoitza zentralera, informazioa ahalik eta lasterren hedabide edo enpresei igortzeko. Agentziek harpidetza kontratua duten hedabideei bidaltzen dizkiete albisteak, baina noizbehinkako zerbitzuak kontratatzea ere posiblea da. Informazioaren jarioa kontrolatzen dute munduan.
XIX. mendeko bigarren erdialdean sortu ziren agentziak. Gizarteak gero eta informazio gehiago eskatzen zuen, ezagutzaren nahia asetzeko. Komunikabideek baliabide ekonomiko eskasak zituzten eta ez ziren gai leku ezberdinetan ematen ziren gertaeren berri emateko. Beraz, ez zegoen informazioa sortzen zen munduko leku guztietan egoteko baliabideak zituen egunkari, telebista edo irratirik.
Hori dela eta, beharrezkoa izan zen eremu zehatzetan gertatzen ziren albisteak biltzeko erakundeak sortzea. Agentziei esker, gaur egun edozein herritarrek berehala ezagutzen du toki ezberdinetako gertaera garrantzitsuak. Informazio-agentzia batzuk herri-alorrean mugitzen dira, eta beste batzuk tematikoki espezializatuak daude (ekonomia, politika, kirolak...). Era berean, egunero zirkulatzen den informazio-fluxua inoiz baino handiagoa da garapen teknologikoari esker.
Informazio agentziek bidalitako materiala abiapuntua da komunikabideek informazioa burutzeko eta horretan sakontzeko; hau da, John Hasling adituak esan zuen bezala, berridatzi egin behar dituzte agentziatik heltzen zaien informazioa datu gehiago lortuz eta informazioa bera egiaztatuz. Hortaz, nahiz eta agentzietatik datorren informazioa maiz heltzen zaien bezala argitaratu, komeni da material berriekin osatzea.
Lau informazio-agentzia nagusitu dira azken urteotan munduan: AP (Associated Press) eta UPI (United Press International) Estatu Batuetan, Reuters Erresuma Batuan eta AFP (Agence France Press) Frantzian. EFE da, bestalde, Espainiako Estatuko agentziarik garrantzitsuena. Gainera, EFE munduko laugarren agentzia da, informazio-kopuruari dagokionez (AP, Reuteres eta AFPren atzetik). EFE agentziaz gain badaude Estatuan aipatzekoak diren beste batzuk: Europa Press, Menchetta, Colpisa…
Zenbait adituk ez dute uste agentziak, berez, informazio-iturriak direnik. Horien arabera, agentziak ez dira informazio-iturriak, informazio-ekoizleak baizik, agentziek beraiek euren iturri propioekin lan egiten dutelako.

## Erreferentziak

* ↑ «Zer dira informazio-agentziak? - hiru» www.hiru.eus (Noiz kontsultatua: 2020-04-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192283
* Multimedia: News agencies / Q192283
# Albisheim

Albisheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Donnersberg barrutia|Donnersberg]] barrutian. 2014an 1.690 biztanle zituen 10,74 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q565830
* Multimedia: Albisheim (Pfrimm) / Q565830
# Albiste

Albistea edo berria unean-uneko gertakariei buruzko informazio hautatuaren komunikazioa edo adierazpena da, ahoz aho, hedabide inprimatuen, telebistaren, irratiaren edo Interneten bidez transmititzen zaiena bai norbanakoei zein taldeei edo masako irakurle/entzule/ikusleei.
Komunikabideetan denbora/espazio hurbilagoko gertakizunei lehentasuna eman ohi zaio. Gertakizun bat albiste legez kontatzea, garrantzitsu bezala narratzea, hedabideetako arduradunen erabakia izaten da.

## Atalak

Albisteetan bizpahiru atal egoten dira gutxienez:

### Izenburua

Hitz gutxitan albistearen mamia laburbiltzen duen esaldia edo esaldi zatia.

### Sarrera

Izenburuarekin batera, batzuetan, albistearen laburpena ematen da paragrafo bat edo bitan.

### Gorputza

Albistea kontatzen duen testu nagusia. Gertakarien berri ematen da, non, noiz, nork, nor, zergatik (eta sarri nola) galderei erantzunez. Galdera horiei 5W esaten zaie, ingelesezko hitz baliokideen lehen letrei dagokienez. Gorputza "alderantzizko piramidea" izeneko egituraren arabera antolatu ohi da.

## Bibliografia

* LARRINAGA LARRAZABAL, Asier: Albiste testu bikainak. Irratia eta telebistarako eskuliburua. EITB. Bilbo. 2013. ISBN: 978-84-940427-5-1.

## Ikus, baita

* Testu-tipo.
* Estilo-liburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38926
* Multimedia: News / Q38926
# Abánades

Abánades Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 83 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q620869
* Multimedia: Abánades / Q620869