# Su-ekaitz

Su-ekaitza intentsitate handiko ekaitza da, bere haize-sistema sortu eta mantentzeko gai dena. Fenomeno naturala izan ohi da, baso-sute handienetan sortua, baina beste eszenatoki batzuetan ere agertu da, adibidez, bonba su-eragileekin egindako bonbardaketen ondoren izandako hiri-suteetan.

## Mekanismoa

Gune batek su hartzen duenean, haren gainean dagoen airea oso bero bihurtzen da eta azkar igotzen da. Inguruko eremuan lurraren mailan dagoen aire hotzak berehala hartzen du gorantz doan aireak utzitako hutsunea, sugarrak gehiago haizatzen dituzten haize indartsuak sortuz, sugarrak astinduz eta oxigeno gehiagoz hornituz. Horrek su-ekaitza sortzen du, 2000 °C-tik gorako tenperaturekin bakarrik mantentzen dena eta oxigeno fluxu etengabearen bidez elikatua.
Probako suekin egindako esperimentuek ekaitz igneoek azkar mugitzen diren su-zurrunbiloak sor ditzaketela eta sua jatorrizko suaren eremutik haratago banatu dezaketela erakutsi dute. Zurrunbilo horietako batzuetan, haizeak tornado-indarrak har ditzake, su-tornado bat ere sortuz. Tornado indartsu horiek suari aurre egiten dioten suhiltzaileen lanak zaildu ditzakete.
Su-ekaitz izugarri handi batek bere ingurumen-sistema sor dezake, airea barrurantz injektatuz eta sugarrak hedatzen laguntzeko joera duten trumoi-ekaitzen antzeko kondizioak sortuz.

## Adibide historikoak

Errekuntzaren printzipio fisiko berberak aplika dakizkieke gizakiak sortutako egiturei ere, hala nola hiriei.

### Hiri-suteak

Uste denez, su-ekaitzak hiri-su handien mekanismoaren parte izan dira, hala nola Erromako Sute Handia, Londresko Sute Handia, Chicagoko Sute Handia eta 1906ko San Franciscoko lurrikarak eragindako sua.

### Bonbardaketak

Aireko bonbardaketek jaurtitako bonbek, Bigarren Mundu Gerrako taktika nagusietako bat, hiri asko erre zituzten. Hanburgo (ikus Gomorra operazioa), Dresden (ikus Dresdenen bonbardaketa), Tokio (ikus Tokioko bonbardaketa), Londres, Varsovia, Kassel, Darmstadt, Stuttgart, besteak beste, kalte larriak izan ziren bonbardaketek eragindako ezbeharren ondorioz.
Su-bonbardaketak, gatazka berean erabiliak, etsaien hirietara lehergai boteretsuen kopuru handiak botatzean zetzan, haiek erre eta sistematikoki suntsitzeko. Eraso horietako askotan, objektu sukoiak jaurtitzen ziren, erasoa azkarrago eta eraginkorrago egiteko. Dresden (Alemania) eta Tokio (Japonia) hiriak izan ziren eraso horien biktima nagusiak, eta biztanle gehienak erreta geratu ziren. Esaten denez, Dresdengo bonbardaketan, jendea urtu eta erre egiten zen ondoriozko labe-baldintzetan, eta Tokion, berriz, gutxienez 83.793 pertsona inguru hil ziren erreta.
Arma nuklearrek ere aukera asko dituzte hiriguneetan ekaitz igneoak sortzeko. Fenomeno hauek Hiroshima eta Nagasakiren suntsipenaren zati handi baten erantzule izan ziren.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Scawthorn, Charles; Eidinger, John M.; Schiff, Anshel J.. (2005). Fire following earthquake. American Society of Civil Engineers ISBN 0-7844-0739-8. OCLC .55044755.
* ↑ Mckee, Alexander. (1984). Dresden 1945: The Devil's Tinderbox. .
* ↑ (Ingelesez) «Campaign Diary October 1943» Royal Air Force Bomber Command 60th Anniversary.
* ↑ Gordin, Michael D.. (2007). Five days in August: how World War II became a nuclear war. Princeton University Press, 21 or. ISBN 978-0-691-12818-4..
* ↑ (Ingelesez) «Atmospheric Processes : Chapter=4» Globalecology.stanford.edu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q918145
* Multimedia: Firestorms / Q918145