OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Euzkotar Erkal Abertzale Alderdia

Euzkotar Erkal Abertzale Alderdia (gaztelaniaz: Partido Republicano Nacionalista Vasco) Hego Euskal Herriko alderdi politikoa izan zen, 1911n sortua. Lehentxeago —1909. urtean— sortutako Euzkotar Abertzale Alderdi Liberalak hasia zuen bideari jarraitu zion.
Jeltzaleen «Jaun-goikua eta Lagi-zaŕa» goiburuari kontra eginez, «Aberria eta Askatasuna» hartu zuten goiburutzat.
Pedro Sarasketak, Segundo Ispizuak eta Francisco Ulaziak 1911n sortu zuten Euzkotar Erkal Abertzale Alderdia, Eusko Alderdi Jeltzaletik aldentzen zen aukera aurrerakoitzat. Eredutzat hartu zuen Kataluniako Unió Federal Nacionalista Republicana.
Azkatasuna aldizkaria argitaratu zuten, eta Bilboko Euzkotar Erkal Abertzale Batzokia (gaztelaniaz: Círculo Republicano Nacionalista Vasco) zuten egoitza. Antza denez, egoitza hori inauguratzeko ekitaldian, jeltzaleek liskarra sortu zuten, han jarrita zegoen Sabino Arana Goiriren erretratua kendu nahian. Alderdiak ez zuen luzaro iraun.
Eusko Abertzale Ekintzaren aurrekari garbia da.

## Erreferentziak

* ↑ Díaz Noci, Javier. (1994). Euskarazko aldizkari, egutegi eta almanaken erroldea (1834-1959). Eusko Ikaskuntza, 19 eta 85 or. ISBN 848747165X..
* ↑ Díaz Noci, Javier. (1992). Euskarazko prentsa XX. mendean (1919-1937). EHU, 107 or. ISBN 9788484381358..
* 1 2 3 Idoia Estornés Zubizarreta: «Partido Republicano Nacionalista Vasco», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* ↑ Idoia Estornés Zubizarreta: «Francisco Ulacia Beitia», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* ↑ Jose Luis Alvarez Enparantza, Txillardegi: «Patxi eta Indalecio», Gara, 2006-02-28.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q3751669
# Fanoi (Abadín)

Fanoi, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abadín udalerrian dagoen parrokia bat da, Lugoko probintzian. 2014an 121 biztanle zituen.
* Datuak: Q12388264
* Multimedia: Fanoi, Abadín / Q12388264
# Fansipan

Fansipan (vietnameraz: Phan Xi Păng) Vietnam eta Indotxina osoko mendirik altuena da, 3143 metroko altuera duena. Lào Cai probintzian, Ipar-mendebaldeko eskualdean, kokaturik, Sa Pa herritik bederatzi kilometrotara dago.

## Erreferentziak

* ↑ Peaklist.org - "Southeast Asia" Ultra-Page

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123782
* Multimedia: Fansipan / Q123782
# Fanout

Fanout ate logiko batek zenbat mota bereko ate logiko elika ditzakeen adierazten duen zenbakia da.
$DCFanout=\operatorname {min} \left(\left\lfloor {\frac {I_{outhigh}}{I_{inhigh}}}\right\rfloor ,\left\lfloor {\frac {I_{outlow}}{I_{inlow}}}\right\rfloor \right)$
(Non $\operatorname {min}$ minimoa eta $\lfloor \;\rfloor$ Tartekatuko funtzioa den).
Transistore-transistore logika edo TTL ateei 2 eta 10 ate artean konektatu diezaiokegu. MOS osagarri edo CMOS ateen fanouta, berriz, askoz handiagoa da.

## Ikusi gainera

* Fan-in

## Kanpo estekak

* Datuak: Q636609
# Fanshawe (Oklahoma)

Fanshawe Oklahomako herri bat da. Latimer konderrian kokatua dago. 2010ean 419 biztanle zituen, 58,59 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Latimer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2229003
# Fano

Fano Italiako erdi-ekialdean dagoen Pesaro eta Urbinoko probintziako (Markak eskualdea) udalerria da. 121,8 km²ko eremua du eta 2015eko maiatzean 61.062 biztanle zituen.

## Klima

Fanok klima azpitropikal hezea du, Cfa Köppen klima sailkapenaren arabera.
Datu klimatikoak (Fano) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 7.9 | 9.9 | 13 | 16.8 | 21.4 | 25.6 | 28.1 | 27.7 | 24.1 | 19.2 | 14 | 9.4 | 18.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 4.6 | 6.2 | 9 | 12.5 | 16.7 | 20.7 | 23 | 22.7 | 19.5 | 15.1 | 10.5 | 6.1 | 13.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.4 | 2.6 | 5 | 8.2 | 12 | 15.8 | 17.9 | 17.8 | 15 | 11.1 | 7 | 2.8 | 9.7 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 65 | 56 | 68 | 67 | 59 | 53 | 51 | 55 | 75 | 70 | 84 | 71 | 774 |
| Hezetasuna (%) | 82 | 81 | 76 | 75 | 74 | 71 | 70 | 70 | 75 | 79 | 83 | 82 | 76 |
| Iturria (1): Climate-data.org ||||||||||||||
| Iturria (2): Ilmeteo.it ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Bilancio demografico Anno 2015 (dati provvisori). Comune: Fano Demo.istat.it

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13142
* Multimedia: Fano / Q13142
# Fano Adriano

Fano Adriano Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. 249 biztanle ditu, 35,77 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Fano Adrianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Isola del Gran Sasso d'Italia Montorio al Vomano Pietracamela Crognaleto L'Aquila Tossicia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51449
* Multimedia: Fano Adriano / Q51449
# Fanore

Fanore (irlanderaz Fánóir edo Fán Óir) Irlandako hego-ekialdean dagoen Clare konderriaren iparraldean dagoen kostaldeko udalerri txiki bat da. Ballyvaughan eta Doolin udalerrien arteko errepidean dago. The Burren eskualdeko iparraldeko mugan eta Galwayko badiaren hegoaldeko kostaldean dago. Udalerriak bere hondaartzengatik ospea du.
Udalerri hau irlandar telesaileen ohiko eszenatokia ere izan da, bereziki Father Ted telesaileko eszenak Fanore udalerria eta inguruko herrietan filmatu izan dira.
Bus Éireann konpainiako 350 lineako autobusek Fanore eta Ennis, Ennistymon, Cliffs of Moher, Doolin, Lisdoonvarna, Kinvara eta Galway elkarlotzen ditu.

## Kanpo estekak

* Fanore udalerriaren orrialdea Clare konderriko turismo bulegoaren webgunean (Ingelesez)
* Datuak: Q992874
* Multimedia: Fanore / Q992874
# Fanservice

Fan service (japonieraz: ファンサービス, fan sābisu) edo service cut (japonieraz: サービスカット, sābisu katto) (batzuetan saabisu edo service, edo hitz bakar batean fanservice idatzita), definizio oso zehatzik ez duen mangarekin eta animerekin lotutako adiera bat da. Euren zaleak pozteko erabiltzen diren elementuak izaten dira, istorioari eragiten ez diotenak, askotan beharrik ez dagoena, eta ikusleak hobe pasatzeko diseinaturik daudenak. Askotan arropa gutxirekin agertzen diren pertsonaiak izan daitezke, edo beste serie edo kondaira bati eginiko erreferentziak.
Askotan modu negatiboan erabiltzen da, inongo beharrik gabe sartutako elementuak direlako, edo istorioa gabezia bera izkutatzen dutelako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q747359
* Multimedia: Fan service / Q747359
# Fanta

Fanta gasdun freskagarri marka bat da, The Coca-Cola Company konpainiaren jabetzakoa. Hainbat formatutako bilduki (botilak, latak...) eta zapore ditu: laranjazkoa eta limoizkoa klasikoak dira, nahiz eta egun munduan zehar 90 mota egon.

## Izena

Fanta izena freskagarri konpainiako Joe Knipp saltzaile beteranoak iradoki zuen. Bere ideia alemaniar enpresak bere langileen artean produktu berriari izena emateko antolatu zuen lehiaketa baten ondorioz sortu zen: Keithek langileei beren Fantasie (alemanez, Fantasia) agertzeko eskatu zien. hori entzundakoan, Knippek ¡Fanta! esan zuen.

## Historia

1941ean sortu zen, Bigarren Mundu Gerran zehar. Max Keithek Coca-Colako (GmbH) operazioak zuzendu zituen Alemania Nazian gerran zehar eta arazoak izan zituen gobernu estatubatuarrarekin, horrek multinazionalei Alemanian komertzializatzea debekatu baitzien. Hori konpontzeko, Coca-Colak beren fabriken izena aldatu zuen, horrela, beren kaxa ibilita, etekinak izaten segi zezaten. Horrela sortu zen Fanta, merkatu alemaniarrari zuzenduta eta erabateko arrakasta izan zen. Gerraren ondoren, Coca-Colak (GmbH) marka erosi zuen.

## Kanpo estekak

* Fanta freskagarriaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q9935
* Multimedia: Fanta / Q9935
# Eskailera Santua

Eskailera Santua izenarekin (italieraz: Scala Santa) Erromako San Joan Laterangoaren basilikaren aurrez aurre dagoen haitzurdinezko eskailera monumentala da. 1980an Unescok Gizateriaren Ondarea Europan izendatu zuen, 91-003 zenbakiarekin. Nahiz eta Vatikanon ez egon, Lurraldez kanpotasun eskubideari esker, estatu horren menpe dago.

## Kondaira

Antza, jatorriz, eskailera Jerusalemgo Pontzio Pilatosen jauregian zegoen. Katolikoentzat Jesu Kristo, Ostiral Santuan, epaitua izateko, eskailera horretatik igo zen. Horregatik, balore erlijioso handia du; Erromako eta munduko leku santuena dela esan ohi da, eta bakarrik belauniko igo daiteke. Alboetan, 1589tik, eskailera arruntak daude, bestetik. Zenbait toki kristalez babestuta daude: tradizioaren arabera horietan Jesusen odola erori zen.

## Historia

Eskailera Santa Helenak, 326. urtean Jerusalementik Erromara eramatea agindu zuen. Jerusalemen Pontzio Pilatosen jauregia zegoen. Gaur egun eskailera Sixto V.a aitasantuak 1586-1589 artean agindutako eraikin batean dago babestuta. Goian, Sancta Sanctorumen, Santissimi Salvatore Acheiropoieton irudia dago; "Acheiropoieton" hitzak gizakiaren eskuak margotu ez duela esan nahi du. Eskaileraren hasieran Pasioaren bi eskultura alegoriko ikus daitezke: Pilatosek Jesus entregatzen eta Juda Iskarioteren musua.
Erromesen igarotzeak eskailera kaltetzen zuela eta, 1723tik eskailera babesteko asmoz, intxaurrondo-egurrez estali zen.
1853an , Pio IX.aren aginduz, Eskailera Santua eta ondoko komentua, pasiotar fraideen esku gelditu ziren.

## Ohitura

Eskailera belauniko igo behar da otoitz egiten den aldi berean.

## Iruditegia

* Alboetan eskailera arruntak ikus daitezke.
* Sancta Sanctorum.
* XIII. mendeko margoak.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.viajararoma.com/lugares-para-visitar-en-roma/scala-santa/

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Zaharberritzearen albistea, 2019/03/28.
* (Gaztelaniaz):Eskailera Santuari buruzko bideoa.
* (Gaztelaniaz):Informazio turistikoa.
* Datuak: Q1768461
* Multimedia: Scala Santa (Rome) / Q1768461
# Eskafoide

Eskafoidea giza gorputzeko bi hezur bikoiti dira:
* Eskafoide (karpoa), eskumuturrekoa.
* Eskafoide (tartsoa), orkatilakoa. Ingeleraz eta beste hizkuntza batzuetan nabikular izena ematen zaio.
# Eskailera

Eskailera, mailadia edo zurubia eraikineko edo lurzoruko bi maila arteko lotura egin ahal izateko jartzen den maila-sail kateatua da. Mailaz osatuta, artean eskailera-buruak ditu.
Finkoa, eramangarria edo higikorra izan daiteke.
Zabala bada, baita artistiko edo monumentala ere, harmailadi edo eskalinata du izena.
Eramangarriak, berriz, zurubi edo esku-eskailera du izena eta mailak higiduran dituenak eskailera mekanikoa.
* Atal bateko eskailera
* Konkorturiko atala duen eskailera
* Bi ataleko eskailera
* Lau ataleko eskailera

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Eskailera. .

## Ikus, gainera

* Esku-eskailera

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q12511
* Multimedia: Stairs / Q12511
# Eskailera mekaniko

Eskailera mekanikoak garraio bertikalerako forma bat dira, pertsona solairuen edo altuera desberdinen artean mugitzeko. Motorrez bultzatutako kateek mugitzen dituzte eskailera mailak.
Jesse Renok asmatu zuen 1897an, New Yorken, Ameriketako Estatu Batuetan. Renoren patentea onartu eta hilabete batzuetara, George A. Wheelerrek bere ideiak patentatu zituen eskailera mugikor ezagunago baterako, sekula eraiki ez zen arren. Wheelerren patenteak Charles Seebergerrek erosi zituen. Whelerrek Otis Elevator Companyrekin batera, Reno eta Seebergerren ideia onenak erabili zituzten. Ondorioz, eskailera mekaniko modernoa sortu zen.

## Erabilera

Eskailera mekanikoak pertsonak garraiatzen ditu mugitu behar izan gabe, mailak mekanikoki mugitzen baitira. Eraikin bateko pisuen artean pertsona asko eta asko garraiatzeko erabiltzen dira, eroso eta azkar. Erabilera agerikoenak gertatzen dira saltoki handietan, merkataritza-guneetan, aireportuetan, metroetan, eta baita aldapa handiak dituzten ingurune urbanoetan ere.
Mugimenduaren norabidea (gorantz edo beherantz) berbera izan daiteke, edo langileek kontrolatua, eguneko ordutegiaren arabera, edo automatikoki kontrolatua; hau da, pertsona bat eskailera mekanikora beheko solairutik iritsiko balitz, eskailera gora mugituko litzateke (eta alderantziz). Kasu honetan, sistema, eskaileraren noranzkoa irauli ezin izateko programatzen da, sentsore batzuek, eskailera mekanikoa erabiltzen ari diren pertsonak daudela detektatzen duten bitartean.
Gaur egungo segurtasun-arauak oso zorrotzak dira, makina horiek erabiltzean istripurik gerta ez dadin. Harrapatzeko arriskua minimizatzeko, batez ere eskudelen inguruan eta kanporako irteeretan, segurtasun-mekanismoak instalatzen dira, eta horiek berehala gelditzen dute funtzionamendua, erabiltzailearen presentzia hautematean. Diseinuan ere eragin progresiboa izan dute segurtasun-neurriek, eta hasieratik aurreikusi dira pertsonak arrisku-eremuetara ez iristeko moduak eta neurriak.

## Erreferentziak

* ↑ «Ascensores y escaleras mecánicas - MITSUBISHI ELECTRIC» www.mitsubishielectric.com (Noiz kontsultatua: 2021-07-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15003
* Multimedia: Escalators / Q15003
# Eskaintza

Ekonomian, eskaintza kontsumitzaileen eskuragai jartzen den gai jakin baten kopurua da. Eskaintza hainbat aldagairen mendean izaten da, hala nola gaiaren salneurria, ordeko gaien salneurria, teknologia eta produktu bat ekoizteko lehengaien salneurriak. Oro har, gai baten eskaintza bere salneurriarekin era zuzen batean loturik dagoela uste ohi da: zenbat eta salnuerri altuagoa, ceteris paribus, ekoizleek produktuaren orduan eta kopuru handiagoa egiteko prest izaten dira.

## Ikus gainera

* Eskaintza-kurba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q542869
# Eskailera-igogailu

Eskailera-igogailua, igogailurik gabeko etxeetan, eskailera-arrapalari eransten zaion eta elbarriak edo ezinduak igotzeko balio duen gailu mekanikoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1894866
* Multimedia: Stair lifts / Q1894866
# Ferronikelplatino

Ferronikelplatino elementu natiboak motako minerala da.

## Ezaugarriak

Ferronikelplatino elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pt2FeNi}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ferronickelplatinum: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ferronordita-(Ce)

Ferronordita-(Ce) silikato motako minerala da eta nordite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Ferronordita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na3SrCeFe^{2+}Si6O17}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ferronordite-(Ce): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ferronordita-(La)

Ferronordita-(La) silikato motako minerala da eta nordite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Ferronordita-(La) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na3Sr(La,Ce)FeSi6O17}}$. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ferronordite-(La): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ferron (Utah)

Ferron Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Emery konderrian dago, Utah estatuan. 1.474 biztanle ditu, 6,032015 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Emery konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q482700
* Multimedia: Ferron, Utah / Q482700
# Ferrorhodonita

Ferrorhodonita mineral bat da eta rhodonite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Ferrorhodonita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaMn3Fe(Si5O15)}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ferrorhodonite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ferronigerita-2N1S

Ferronigerita-2N1S oxido motako minerala da eta nigerite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Ferronigerita-2N1S oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Al,Fe,Zn)2(Al,Sn)6O11(OH)}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ferronigerite-2N1S: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ferronigerita-6N6S

Ferronigerita-6N6S oxido motako minerala da eta nigerite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Ferronigerita-6N6S oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Al,Fe,Zn)3(Al,Sn,Fe)8O15(OH)}}$. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ferronigerite-6N6S: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ferrorockbridgeita

Ferrorockbridgeita mineral bat da eta rockbridgeite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Ferrorockbridgeita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Fe^{2+},Mn2+)2(Fe^{3+})3(PO4)3(OH)4(H2O)}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ferrorockbridgeite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ferrorosemaryita

Ferrorosemaryita fosfato motako minerala da eta wyllieite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Ferrorosemaryita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {\square NaFe^{2+}Fe^{3+}Al(PO4)3}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ferrorosemaryite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ferros

Ferros Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 9.590 biztanle ditu 1.088,791 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1791559
* Multimedia: Ferros / Q1791559
# Ferdinando Paër

Ferdinando Paër (Parma, 1771ko uztailaren 1a - Paris, 1839ko maiatzaren 3a) italiar musikagilea izan zen. Domenico Cimarosa eta Nicola Antonio Zingarellirekin batera, bere garaiko italiar opera bufoko egilerik nagusietako bat izan zen.
1791. urtean Paërrek Orphée et Euridice, lehen opera, aurkeztu zuen Parman. 1797-1802. urteetan Vienan bizi izan zen, eta Camilla, bere operarik famatuena, aurkeztu zen bertan. 1802-1807 urteetan Dresdenen bizi izan zen, eta gero Parisa jo zuen. Parisen Napoleon I.aren kaperako zuzendari izendatu zuten; Opera Komikoaren zuzendari izan zen, eta Rossinirekin batera, Italiar Antzokiarena (1812-1827). Garai hartako operarik famatuena Le Maître de chapelle (1821, «Kapera-maisua») izan zen. Berrogeita hiru opera idazteaz gainera, eliza- eta ganbera-musika idatzi zuen, eta baita kantatak ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q533022
* Multimedia: Ferdinando Paer / Q533022
# Ferdinandovac

Ferdinandovac Kroaziako udalerri bat da, Koprivnica-Križevci eskualdean. Azken zentsuaren arabera 1.415 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q912736
* Multimedia: Ferdinandovac / Q912736
# Ferenbalm

Ferenbalm Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Bern-Mittelland barruti administratiboa barrutian. 2014an 1,260 biztanle zituen 9,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65886
* Multimedia: Ferenbalm / Q65886
# Ferdinandshof

Ferdinandshof Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 2.732 biztanle zituen, 47,37 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q554282
* Multimedia: Ferdinandshof / Q554282
# Ferenc Erkel

Ferenc Erkel (Gyula, 1810eko azaroaren 7a - Budapest, 1893ko ekainaren 15a) hungariar musikagile, piano-jotzaile eta orkestra zuzendaria izan zen.
"Hungariako operaren aita" izan zen, eta Hungariako gai historikoetan oinarritu zen. Himnuszen musika ere konposatu zuen, 1844an onartutako hungariar ereserki nazionala. Gainera, pianorako eta korurako obrak konposatu zituen. Budapesteko Orkestra Filarmonikoa zuzendu zuen eta Hungariako Musika Akademiako zuzendaria eta piano irakaslea eta Hungariako Estatu Operako musika zuzendaria izan zen.

## Operak

* Bátori Mária (1840)
* Hunyadi László (1844)
* Erzsébet (1857)
* Bánk bán (1861)
* Sarolta (1862)
* Dózsa György (1867)
* Brankovics György (1874)
* Névtelen hősök (1880)
* István király (1885)
* Kemény Simon

## Kanpo estekak

* Datuak: Q316820
* Multimedia: Ferenc Erkel / Q316820
# Ferdowsiita

Ferdowsiita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Ferdowsiita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ag8(Sb5As3)S16}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ferdowsiite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ferenc Erdei

Ferenc Erdei (Makó, 1910eko abenduak 24-Budapest, 1971ko maiatzak 11) hungariar politikari bat izan zen, Barne Ministro bezala aritu zena Béla Miklosek lideratutako behin-behineko gobernu ez ofizialean. Hungariaren Sobietar okupazioaren ondoren ofizialki hartu zuen bulegoa 1945eko martxoan. Erregimen komunistan Erdei Nekazaritza ministroa izan zen 1949 eta 1953 artean. Kargu honetan "atikoko zaborra"ren eta herrietako gertakizunen arduraduna zen, herrialdean gertatutako gehiegikeriekin lotuta. 1953ko uztailetik aurrera Justizia Ministroa izan zen.
1956ko Hungariako Iraultzan Lehen Ministro Orde izendatua izan zen, eta sobietarrekin negoziatu zuen hungariar liderretako bat izan zen. Azaroak 3an Pál Maléter Defentsa Ministroarekin batera atxilotua izan zen, baina aste batzuren ondoren Erdei aske geratu zen János Kádárren partehartzearen ondoren.
1957tik aurrera Hungariako Zientzia Akademiako idazkari nagusia izan zen. Bi aldiz jaso zuen Kossuth Saria, 1948 eta 1962an.
Erdei Herriko Fronte Abertzaleko Kontseilu Nazionaleko idazkari nagusia ere izan zen 1964 eta 1970 artean.
Nekazarien Alderdi Nazionalekoa zen.
* Datuak: Q725442
* Multimedia: Ferenc Erdei / Q725442
# Gaizkiaren Ardatza

Gaizkiaren Ardatza (ingelesez: Axis of evil) AEBetako presidente George W. Bushen esapidea izan zen, ustez eta betiere haren ikuspuntutik, terrorismoa babesten zuten errejimenak izendatzeko erabilia. 2002ko urtarrilaren 29ko Batasunaren Estatuaren Hiltzadian baliatu zuen lehenbiziko aldiz izendapen hori. Hasieran Irak, Iran eta Ipar Korea sartu zituen multzo horretan, eta Libia, Siria eta Kuba gehitu zituen geroago. Azkenik, Bielorrusia, Birmania eta Zinbaue ere sartu zituen.
Honen aurrekaria izan zen estatu zitalak esapidea, Bigarren Mundu Gerran Aliatuek erabili zutena Ardatzeko potentziak izendatzeko, eta baita Gaizkiaren Inperioa ere, 1980ko hamarkadan AEBetako presidente Ronald Reaganek Sobietar Batasuna izendatzeko erabiltzen zuena.

## Erreferentziak

* ↑ Aramendi, Mikel. Nolako asmakizuna, halako akabera. gara.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2018-4-178).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q340700
* Multimedia: Axis of Evil / Q340700
# Gaizkiaren Inperioa

Gaizkiaren Inperioa (ingelesez: Evil empire) estatubatuar presidente Ronald Reaganen esapidea izan zen, Juri Andropov buru zuen Sobietar Batasuna izendatzeko erabili zuena. 1983ko martxoaren 8an baliatu zuen lehenbiziko aldiz izendapen hori. 1980ko hamarkadan, Gerra Hotzaren amaieran, AEBetako Gobernuak eta Reagan eta errepublikarren gidaritzapean Sobietar Batasunaren aurkako joera oldarkor edo gogorragoa erakutsi zuen, ondorioz AEBek Sobietar Batasunak zituen gaitasun militar estrategikoa eta orokorrak kopuruei zegokienez gutxienez berdindu eta ahal izan ez gero gainditu behar zituenaren pentsamoldea hedatu zen. Reganek lehenbizikoz "Gaizkiaren Inperioa" izendapena aipatu zuen hiltzadian bertan honakoa esan zuen: "komunismoa, gizateriaren historiako beste atal triste eta bitxia da, bere azken orrialdean oraintxe idazten ari dira".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q604988
* Multimedia: 1983 Ronald Reagan Evil Empire / Q604988
# Gaizka Urresti

Gaizka Urresti (Bilbo, 1967ko abuztuaren 4a) bizkaitar zinema zuzendaria da. EHUn ikasi zuen, 2014an Fikziozko film laburraren Goya Saria lortu zuen.

## Lanak

* Bendita calamidad (2015)
* Abstenerse agencias (2011)
* Malicia en el país de las maravillas (2004)
* Raíz (2003)
* El corazón de la memoria (2001)

## Erreferentziak

* ↑ Europa Press. (2014-2-9). 'Abstenerse agencias', de Gaizka Urresti, Goya al Mejor Cortometraje de Ficción Español. .
* Datuak: Q16302305