# Bizikleta tolesgarri

Bizikleta tolesgarriak koadroan eta eskulekuan bandak dituzten bizikleta mota bat dira, tolestea eta tamaina trinkoagoan uztea ahalbidetzen dutenak. Normalean, bizikleta mota horiek 20 hazbeteko diametroko edo gutxiagoko gurpilak izaten dituzte. Bizikleta tolesgarriak garraio publikora igo daitezke, eta bulegoetara, apartamentuetara eta beste leku batzuetara sar daitezke, bizikleta konbentzional bat sartu ezin den lekuetara. Ezaugarri horiek garraio mistoaren metodoa errazten dute (bizikleta eta garraio publikoa), bizikleta tolesgarriak ez baitira kalean edo tren geltokietan kateatu behar. Tolesteak bizikletaren garraioa ere errazten du ibilgailuetan.
Bizikleta tolesgarriek, normalean, bizikleta konbentzional batek baino gehiago balio dute, euren egituran, tolestuta ez daudenean, koadroa posizio zurrun batean tolestu eta doitzeko beharrezkoak diren pieza gehiago baitituzte. Horrek esan nahi du diseinu konplexuagoa dela, eta horrek esan nahi du konplexutasun handiagoa dagoela horiek manufakturatzeko orduan. Hori bizikleta mota horretarako dagoen merkatu txikiari gehitzen zaio. Tolestearen alternatiba bezala, modelo batzuek emaitza berdinak lortzen dituzte zati bitan edo gehiagotan bananduz, honela, euren garraioa eta biltegiratzea erraztuz. Ohikoa da bizikleta mota hori tolesgarri bezala kategorizatzea, desmuntagarri bezala ere ezagutzen diren arren.

## Historia eta garapena

Ingalaterran 1878an, William Henry James Grout- ek bizikleta tolesgarria patentatu zuen, lehen bizikleta "eramangarria".
Bizikletekiko interes militarra 1890eko hamarkadan sortu zen, eta Frantziako armadak eta beste batzuek bizikleta tolesgarriak ezarri zituzten Bizikletadun Infanterian erabiltzeko. 1900. urtean, Mikael Pedersenek Pedersen bizikletaren bertsio tolesgarri bat garatzen du britainiar armadarako, 15 libra (6.8 kg) pisatzen zuena eta 24 hazbeteko gurpilak zituena. Errifleak eusteko armazoi bat dago, eta Bigarren Boerren Gerran erabili zuten.
1915ean, Italian, Edoardo Bianchi enpresariak Italiako armadarako bizikleta toles garri bat ekoitzi zuen, zelako tirante teleskopikoekin, pedalier ardatzean balezta bat, malguki-urkila bat eta pneumatiko handiak. Bianchik orain "mendiko esekidura bikoitza!" Izeneko lehen bizikleta deitzen dio, eta esekidura bikoitzaren gaiarekin gaudenez eta tolesgarria ez bada ere, Pierce markak esekidura bikoitzeko errepideko bizikleta izan zuen mende aldaketan, Pan American (Panamerikarra) izenez ezagutzen dena.
BSA britainiar bizikleta tolesgarri aerogarraiagarria Bigarren Mundu Gerran erabili zuten paraxutista britainiarrek. Gerra Ministerioak, 1941ean, 23 libra (10.5 kg) baino gutxiago pisatzen zuen makina bat eskatu zuen, erorketa jasan zezakeena paraxuta batekin. BSAk, lan horretarako, ohiko diamante koadroa utzi zuen, ahulegia baitzen kolperako eta bi hodi paraleloko koadro eliptiko bat egin zuen, bata goiko hodia eta zelaren tirantea eratzen duena eta bestea zorroa eta beheko hodia. Bandak pedalier ardatzaren aurrean zeuden, eta dagokion posizioan aulkiaren aurrealdean, tximeleta azkoinen bidez eutsia. Pedalak alderantzikatu egin daitezke krokadurak saihesteko. 21 hazbeteko koadroa zuen, 26 x 1⅜"-ko pneumatikoak", kaliper balaztak, kate-babesgailua, eta larruzko BSA zela, malgukiekin, koadroak 4 ¾ lb (2 kg) pisatzen zuen. Paraxutista britainiarrek Normandiako guduako lehorreratzeetan eta Arnhemeko guduan erabili zuten bizikleta.

## Erreferentziak

* ↑ Miths and Milestones in Bicycle Evolution por William Hudson. Mitoak eta mugarriak bizikleten bilakaeran - (Grafikoekin ingelesez) - 2020-04-12an kontsultatua
* Datuak: Q1137570
* Multimedia: Folding bicycles / Q1137570