OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Todoque

Todoque Kanarietako herri bat zen, Los Llanos de Aridane udalerriko gune populatua, La Palma uhartearen hego-mendebaldean kokatua. Hiru auzo zituen: Todoque, Los Pasitos eta Todoque de Arriba. 2021eko erupzio bolkanikoaren ondorioz, labaren azpian lurperatuta geratu zen.

## Historia

XV. mendearen amaieran, Gaztelaren kolonizazioaren garaira arte, Tihuyako guantxe kantoiaren zatia zen eremu hau. Tedote izen guantxean du jatorria izenak, eta 20. mendera arte Tedoque idazten zen. Ten- forma dago jatorrian, mendi idorra (landarediarik gabea), kono bolkaniko huts eta landarerik gabe bat dagoelako bertan, Montaña de Todoque deritzona.
La Palmako 2021eko erupzio bolkanikoak zuzenean eragin zion herriari. Ekialdeko maldetatik isuritako laba ibaiek erditik zatitu zuten Todoque, eta suntsitu egin zituen erdigunea, eliza (San Pio X.arena), eskola, osasun zentroa, hainbat etxe, errepideak eta banana haztegiak. Montaña de Todoque mendia inguratuz itsasoraino, mendebalderaino, iritsi zen labak eragindako zatiketa. La Palma uhartearen mendebaldean, ipar/hego zatiketa erabatekoa gertatu zen, ondorioz, Todoqueren parean. Erupzioaren garaian 1.200 biztanle inguru zituen Todoquek, eta denak ebakuatu behar izan zituzten.
2021eko urriaren 10ean, Todoque laba azpian guztiz lurperatuta gelditu zen.

## Iruditegia

* Todoque, 2015ean.
* 2021eko irailaren 20ko egunsentiko erupzioa, laba Todoquerantz isurtzen ari dela.
* Todoqueren kokalekua, laba koladaren barruan, 2021eko azaroaren 23a.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cruz, Pedro Nolasco Leal. (2008). «Toponimia y antroponimia benahoarita: Tres historias benahoaritas de Abreu Galindo mal interpretadas» Revista de estudios generales de la Isla de La Palma (4): 377–424. ISSN 1698-014X. (Noiz kontsultatua: 2021-09-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La Palma: La lava del volcán arrasa también el colegio de Todoque» okdiario.com 2021-09-28 (Noiz kontsultatua: 2021-09-29).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «La lava arrasa la iglesia, el ambulatorio y otros edificios de Todoque» www.publico.es (Noiz kontsultatua: 2021-09-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Todoque, sepultado por completo bajo la lava: la nueva colada arrasa con lo que se iba salvando de la erupción» www.lasexta.com 2021-10-11 (Noiz kontsultatua: 2021-10-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6147983
* Multimedia: Todoque / Q6147983
# Todos lo saben

Todos lo saben 2018ko Asghar Farhadi irandar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lauraren ahizpak Espainian ezkondu behar du. Hori dela eta, Argentinatik sorterrira joanen da Laura, Espainiako herrixka batera. Hasieran, egonaldi laburra izan behar zuen, baina ustekabeko gertakari batzuek uste baino gehiago luzatuko dute bisitaldia. Era berean, egonaldi horrek iraganeko hainbat zauri irekiko ditu.

## Aktoreak

* Javier Bardem: Paco
* Penélope Cruz: Laura
* Ricardo Darín: Alejandro
* Bárbara Lennie: Bea
* Inma Cuesta: Ana
* Elvira Mínguez: Mariana
* Eduard Fernández: Fernando
* Ramón Barea: Antonio
* José Ángel Egido: Jorge
* Carla Campra: Irene
* Roger Casamajor: Joan
* Sara Sálamo: Rocio
* Javier Cámara
* Saadet Aksoy

## Erreferentziak

* ↑ «Istorio espainiar bat, irandar baten begietatik» Berria 2018-05-05 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37816911
# Todos los hombres sois iguales (telesaila)

Todos los hombres sois iguales César Benítezek ekoiztutako telesaila da, 1996 eta 1998 artean Telecincok igorri zuena. Oso arrakastatsua izan zen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Joaquín, Manolo eta Juan Luis dibortziatu-berriek eta lagunek bere bizitzak konpontzeko asmotan elkarrekin alokatuko dute etxe berria.

## Pertsonaiak

* Josema Yuste (Joaquín)
* Tito Valverde (Manolo)
* Luis Fernando Alvés (Juan Luis)
* Ana Otero (Yoli)
* Isabel Ordaz (Esther)
* Elisa Matilla (Susana)
* Isabel Prinz (Merche)
* Laura Pamplona (Cati)
* Ramiro Oliveros (Iñaki)
* Fran Boira (Rubén)
* Ángel Burgos (Juanma)
* Juan Carlos Vellido (Nico)
* Julieta Serrano (Mati)
* Neus Asensi (Marga)
* Irene Bau (Chelo)
* Esperanza Campuzano (Rosa)
* María Jesús Sirvent (Carmen)
* Patricia Figón (Jesi)
* Cora Tiedra (Tamara)
* Sheila González (Lorelay)
* Rodrigo García (Borja)
* Daniel Matarranz (David)
* Carlos Cubero (Óscar)
* Ángel Marcos (Aníbal)
* Paola Dominguín (Bárbara)
* Montse Guallar (Pilar)
* Ginés García Millán (Eduardo)
* Serafín Zubiri (Toni)
* Susana Monje (Conchi)

## Erreferentziak

* ↑ Gómez, José. (2015-3-5). «Telecinco cumple 25 años: recordamos 25 series que han marcado su historia (Parte 1)» Fórmula TV (Madril: Noxvo Editorial).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6148021
# Todorokita

Todorokita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Todorokita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Na,Ca,K,Ba,Sr)1-x(Mn,Mg,Al)6O12 * 3-4H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Todorokite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Todos Tus Muertos

Todos Tus Muertos (TTM), 80ko hamarkadan sortutako Rock talde Argentinarra da. Beraien ibilbide guztian 6 disko kaleratu zituzten. 2004ean, TTM-ko hiru partaide originalek, taldea berpiztu zuten eta bira bat ekin zuten beraien zuzeneko diska berria aurkezteko.
TTM-ren musikak, Reggaea, Rocka edota Punka nahasten du, beti ere kritika soziala alde batera utzi gabe.

## Historia

Taldea 1985 inguruan sortu zen, Felix Gutierrez, Horacio Villafañe, Cristian Ruiz eta Fidel Nadalen bitartez. Hasiera batean Punk talde bat zen, baina denbora pasa ahala Reggae doinuak sartzen hasi ziren.
Lehen disca, Todos Tus Muertos (1988) izan zen. Diska honekin, ospe nahikoa lortu zuten beste lurralde batzuetatik birak egiteko.
1992an, Mano Negra taldearekin jotzeko aukera izan zuten Argentinan. Bertan, bi taldeen artean sortu zen laguntasunaren ondorioz, Fidel eta Felixek, Mano Negraren Casa Babylon diskoan parte hartu zuten. Honen ondorioz, Manu Chaok berdina egin zuen TTM-ren Dale aborigen diskoan. Diska honetan , Fermin Muguruzak eta Los Fabulosos Cadillacsek ere parte hartu zuten.
Dale aborigen diskoaren ostean, Pablo Molina taldean sartu zen Koroetan eta Perkusioan lagunduz. Formazio honekin, Europan eta Hego Amerikan bira egin zuten. Bira hauen zuzenekoetatik beraien Argentina te asesina diska kaleratu zuten.
Bi urte geroago, gustoko zituzten taldeen bertsioez osaturiko Subversiones diska kaleratu zuten. Oraingo honetan, beraien diskoetxe propioarekin (TTM Discos) kaleratu zuten diska hau.
1998an diska berria kaleratu zuten (El camino real). Diska honetan, Fermin Muguruzak berriz hartu zuen parte Dignidad abestian. Urte honetan taldea desegin egin zen eta bertako partaideek bide ezberdinak hartu zituzten.
2004an berri itzuli ziren. Kasu honetan ordea Pablo Molina soilik abesten du.
# Todo por la pasta

Todo por la pasta 1991. urtean Enrique Urbizuk zuzendutako filma da.
Kiti Manverrek bigarren mailako emakumezko aktore onenaren Goya Saria lortu zuen.

## Sinopsia

* Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bingo bat atrakatu ondoren, atrakatzaileetako baten neska-lagunak ihes egiten du, eta beste emakume baten laguntzaz dirua lortzen saiatuko da. Polizia ustel batzuek erailketa politikoak finantzatzeko dirua ere nahi dute.

## Pertsonaiak

* María Barranco: Azucena
* Kiti Manver: Verónica
* Antonio Resines: Ángel
* Pepo Oliva: Pereda
* José Amezola: David
* Luis Ciges: José María
* Caco Senante: Casares
* Maite Blasco: Asunción
* Klara Badiola: Inés ahizpa
* Pedro Díez del Corral: Blasco
* Pilar Bardem: Begoña
* Ramón Barea: Aniceto
* Ramón Goyanes: Pascual

## Kanpo estekak

* IMDBren fitxa (Ingelesez)
* Datuak: Q4778348
# Todos estamos invitados

Todos estamos invitados 2008. urtean Manuel Gutiérrez Aragónek eginiko filma da. Donostian, Madrilen eta Torrelavegan grabatu zuten.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Guardia Zibilen kontrol batean zauriturik, Josu Jonek (Óscar Jaenada) oroimena galdu zuen. Espetxeko ospitalean zegoela monjek kristau bilakatu nahian dabiltza eta antzinako kideek etakidea zela gogorarazten.
Bitartean Xabier (José Coronado) unibertsitate irakaslea mehatxaturik, Francesca (Vanessa Incontrada) italiar ikaslearekin dabil harremanetan. Francesca psikiatra Josu Jonen ospitalean lan egiten du.

## Pertsonaiak

* Óscar Jaenada: Josu Jon
* José Coronado: Xabier Legazpi
* Vanessa Incontrada: Francesca
* Iñaki Miramón: Imanol Iribar
* Kike Díaz de Rada: Lesaka
* Leire Ucha: Olatz
* Iñaki Font: Iraultza
* Paul Zubillaga: Paco
* Adolfo Fernández: Orkatz González
* Iñake Irastorza: Josuren ama
* José María Asín: Salazar
* Txema Blasco: Azkoaga
* Josu Ormaetxe: Josean Abrisketa
* Antonio Rupérez: Imanol
* Patxi Barko: Ertzaina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11704530
# Todor Zhivkov

Todor Kristov Zhivkov (bulgarieraz: Тодор Христов Живков, Todor Hristov Živkov; Pravetz, 1911ko irailaren 7a - Sofia, 1998ko abuztuaren 5a) bulgariar politikari komunista izan zen. 35 urtez, 1954tik 1989ra, Bulgariako Herri Errepublikako agintari nagusia izan zen.

## Bizitza

Todor Zhivkov 1911n jaio zen, Pravetz nekazari herriko familia behartsu batean. 1929an, Sofiara joan zen, Arte Grafikoak ikastera; urtebete geroago, Gazte Komunisten Ligan sartu zen. Bigarren Mundu Gerran, nazien aurkako erresistentzian jardun zuen, komisario politiko gisa. Gerra amaieran, Herri Miliziako koronel kargua zuela, sobietarrekin kolaboratu zuen oposizio politikoa deuseztatzen. 1945ean, Bulgariako Alderdi Komunistako Batzorde Zentralean sartu zen. Uste osoko estalinista zen, eta Traitxo Kostov komunista kritikoaren aurkako purgan parte hartu zuen.
Nikita Khrustxevek babesturik, alderdiko idazkari nagusi izendatu zuten 1954an. 1962-1971 bitartean, Bulgariako lehen ministroa izan zen, eta presidentea 1971tik aurrera. Haren agintaldian, herrialdearen industrializazioa bizkortu zen. 1980ko hamarkadaren amaieran, turkiar gutxiengoaren aurkako neurriak hartu zituen, eta etnia horretako milaka lagun irten ziren Bulgariatik. 1989an, Perestroika hedatu zenean, dimititzera behartu eta alderditik egotzi zuten. 1992an ustelkeriaz epaitu eta kondenatu bazuten ere, Bulgariako Auzitegi Gorenak errugabetu zuen 1996an.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Binder, David. Todor Zhivkov Dies at 86; Ruled Bulgaria for 35 Years. nytimes.com (Noiz kontsultatua: 2017-8-30).
* 1 2 Todor Zhivkov. biografiasyvidas.com (Noiz kontsultatua: 2017-8-30).
* ↑ Haberman, Clyde. Bulgaria Forces Turkish Exodus of Thousands. nytimes.com (Noiz kontsultatua: 2017-8-30).
* Datuak: Q28517
* Multimedia: Todor Zhivkov / Q28517
# Tlahuapan (udalerria)

Tlahuapan Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 36.518 biztanle zituen 311,97 km²ko azaleran. Herriburua [[Santa Rita Tlahuapan (Tlahuapan)|Santa Rita Tlahuapan]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7810695
* Multimedia: Tlahuapan Municipality / Q7810695
# Tlalixcoyan (udalerria)

Tlalixcoyan Mexikoko udalerri bat da. Veracruz de Ignacio de la Llave estatuan kokatua dago. 2010ean 37.037 biztanle zituen 917,68 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlalixcoyan (Tlalixcoyan)|Tlalixcoyan]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3846765
# Tlahuelilpan (udalerria)

Tlahuelilpan Mexikoko udalerri bat da. Hidalgo estatuan kokatua dago. 2010ean 17.153 biztanle zituen 28,6 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlahuelilpan (Tlahuelilpan)|Tlahuelilpan]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3844546
* Multimedia: Tlahuelilpan Municipality / Q3844546
# Tlahuiltepa (udalerria)

Tlahuiltepa Mexikoko udalerri bat da. Hidalgo estatuan kokatua dago. 2010ean 9.753 biztanle zituen 531,02 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlahuiltepa (Tlahuiltepa)|Tlahuiltepa]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3844689
* Multimedia: Tlahuiltepa Municipality / Q3844689
# Tlacuatzin canescens

Tlacuatzin canescens Didelphidae familiako ugaztun martsupial bat da, bere generoko espezie bakarra. Mexikon bizi da, Sonoratik Oaxacara eta populazio batzuekin Yucatan penintsulan.
Garaiaren arabera gune lehorragoetan bizi da, 2.100 metroko altuerara arte.
Izena nahuatl hizkuntzatik dator, eta izen hori ematen zaio bere familiako hainbat animaliari Mexikon.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q784161
* Multimedia: Tlacuatzin canescens / Q784161
* Espezieak: Tlacuatzin canescens
# Tlacuilotepec (udalerria)

Tlacuilotepec Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 17.115 biztanle zituen 173,83 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlacuilotepec (Tlacuilotepec)|Tlacuilotepec]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6147689
* Multimedia: Tlacuilotepec Municipality / Q6147689
# Tlahualilo (udalerria)

Tlahualilo Mexikoko udalerri bat da. Durango estatuan kokatua dago. 2010ean 22.244 biztanle zituen 4.738,36 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlahualilo de Zaragoza (Tlahualilo)|Tlahualilo de Zaragoza]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2352084
* Multimedia: Tlahualilo Municipality / Q2352084
# Tlajomulco de Zúñiga (udalerria)

Tlajomulco de Zúñiga Mexikoko udalerri bat da. Jalisco estatuan kokatua dago. 2010ean 416.626 biztanle zituen 713,95 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlajomulco de Zúñiga (Tlajomulco de Zúñiga)|Tlajomulco de Zúñiga]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20249211
* Multimedia: Tlajomulco de Zúñiga Municipality / Q20249211
# Tlalchapa (udalerria)

Tlalchapa Mexikoko udalerri bat da. Guerrero estatuan kokatua dago. 2010ean 11.495 biztanle zituen 462,66 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlalchapa (Tlalchapa)|Tlalchapa]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7810698
* Multimedia: Tlalchapa Municipality / Q7810698
# Trakeotomia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Trakeotomia aireari igarobidea zabaltzeko, trakean zulo bat egitean datzan ebakuntza da. Gainera, gorputz arrotzak kentzeko, tokiko lesioak zaintzeko edo biopsientzat laginak hartzeko ere erabiltzen dituzte. Ondorengo estoma edo zuloak trakeostomia du izena.
Teknika medikorik antzinenetariko bat da eta jada Antzinako Egipton K.a. 3600an erabiltzen zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Steven E. Sittig & James E. Pringnitz. (2001). «Tracheostomy: evolution of an airway» AARC Times: 48–51..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q324921
* Multimedia: Tracheotomy / Q324921
# Trakita

| Trakita | Trakita | Trakita | Mineral infotaula irakurtzeko era |
| Arroka igneoa ||||
Trakitoa arroka igneo bolkanikoa da, potasio feldespato eta beste mineral batzuk ditu, hala nola plagioklasa, biotita, piroxeno eta hornblenda. Trakitaren baliokide plutonikoa sienita da.

## Erreferentziak

* ↑ trachyte, Encyclopedia Britannica Academic Edition.
* ↑ trachytt Store norske leksikon.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q332748
* Multimedia: Trachyte / Q332748
# Traje distiratsu

Traje distiratsua (gaztelaniaz: traje de luces) toreatzaileek zezenketan janzten duten janzkera da. Bere izena, berau estaltzen duten lentejuelek sortzen dituzten islei erantzuten die. Zetaz eginda dago, eta brodatu batez estalita. Brodatu hori urre, zilar edo atxabitxizko hariz egin ohi da, eta, noizean behin, beste material batzuekin, hala nola kristalarekin.
Tradiziozko janzkera da, XVIII. mendearen amaierako majoen jantzitik datorrena, eta, azkenean, zezenketen erritualean aritzeko arropa esklusibo bihurtu zena. Ondoren, hainbat apaingarri gehitu zizkioten, hala nola, montera, brodatuak eta botoi-zuloak.
Dolores Sánchez, La Fragosa deitua, izan zen traje distiratsua jantzi zuen lehen emakumea, gizonezkoek egiten zuten bezala.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ (Gaztelaniaz) «Historia del vestido o traje de luces del torero. Taleguilla. Picassiano. Goyesco» www.elartetaurino.com.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Biografía de la diestra matadora de novillos Dolores Sánchez y Fernández (La Fragosa)» El Telegrama de loterías y toros - Año I 1886-7-26.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q859925
* Multimedia: Traje de luces / Q859925
# Traktarny zavod (Minskeko metroa)

Traktarny zavod (zirilikoz: Трактарны завод) Minskeko metroaren geltokia da, Minsk udalerrian kokatuta dagoena.

## Zerbitzuak

> Geltokia :
| Pralyetarskaya → Kamyennaya Horka | Partyzanskaya → Mahilyowskaya |

## Erreferentziak

* ↑ Minskeko metro sarearen mapa

## Ikus, gainera

* Minskeko metroa
* 2. linea (Minskeko metroa)

## Kanpo estekak

* (Errusieraz) Metroaren webgune ofiziala
* Datuak: Q2446467
* Multimedia: Traktarny zavod (Minsk Metro station) / Q2446467
# Trakoma

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Trakoma begien infekzioa da, Chlamydia trachomatis izeneko bakterioak sortutakoa. Kutsakorra da, eta tratatu ezean itsutasuna eragiten du. Endemikoa da Afrikan eta Asian, eta sei milioi inguru pertsonei itsutasuna eragin die mundu osoan.
Bakterio patogenoak begietako zelula epitelialetan hazten da, eta ikusmena mugatzen duten orbainak sortzen ditu.
Gaitz honek herrialde txiroetako haurrak jotzen ditu batik bat.

## Kutsapena

Pertsonen arteko kutsapena kontaktu zuzenaren bidez gertatzen da, eskua eta begien artean ukipena dagoenean batez ere. Hirugarren munduko herrialdeetan jende pilaketak eta baldintza higieniko kaskarrek eulien bidezko kutsapena ere errazten dute.
Gaixoak erabilitako objektu kutsatuak (mukizapiak, eskuoihalak...) ere gaitzaren bektoreak izan daitezke.

## Sintoma klinikoak

Inkubazio epea 5-12 egun artekoa da. Konjuntibitis eta begien narritadura agertzen da, eta honekin batera betazalen hantura, negar-jarioa eta fotofobia ere. Denboraren poderioz kornea opaku bihurtzen da, odol-hodien hazkuntzaren ondorioz.

## Tratamendua

Gaitza sendatzen da lehenengo egunetan antibiotikoak aplikatzen badira. Gehien erabiltzen direnak eritromizina eta doxiziklina (tetraziklina bat) dira, pomada moduan begietan jartzen direnak. Orbainak agertzen direnean sendaketa askoz zailagoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193216
* Multimedia: Trachoma / Q193216
# Trakovice

Trakovice Eslovakiako udalerri bat da, Hlohoveceko barrutian kokatuta. 11,63 km²ko azalera du eta 1544 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1275. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q268178
* Multimedia: Trakovice / Q268178
# Trakeida

Trakeidak xilemaren zelula eroale mota bat dira. Bertatik izerdi gordina joaten da. Ura garraiatzeko gai dira; izan ere, trakeidak heldu ondoren, organuloak eta zitoplasma galtzen dituzte, eta hodi bat bezala geratzen dira. Gimnospermen berezkoa da. Trakeidak zelulabakarrak dira, oso luzeak eta punteadura ugarirekin edo ingelesez "pits" areolatuak eta sinpleak, eta horien bidez komunikatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Cuny, Henri E.; Rathgeber, Cyrille B. K.; Frank, David; Fonti, Patrick; Fournier, Meriem. (2014-09). «Kinetics of tracheid development explain conifer tree-ring structure» The New Phytologist 203 (4): 1231–1241. doi:10.1111/nph.12871. ISSN 1469-8137. PMID 24890661. (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1425870
* Multimedia: Tracheid / Q1425870
# Thoinot Arbeau

Thoinot Arbeau (Dijon, 1519ko martxoaren 17a - 1595eko uztailaren 23a) Orchesographie izeneko bere dantza gidaliburuarengatik gogoratzen den Langresko kanonigoa eta apaiz katolikoa zen Jehan Tabourot ezagutzen den anagrama da.
Aipaturiko eskuizkribua 1588an argitaratu zen lehen aldiz, eta 1589an eta 1596an berrinprimatua. Argibide xehatuak ditu dantza estilo ugarirentzat, branlea, gallarda eta pavana kasu, baita musika militarrari, danborrei eta martxei buruzko sekzio laburrak eta Morrisen Dantza, Canariea (Kanarietako dantza), alemanda, courantea eta bassedancea bezalako dantza forma alde batzuk ere.
Orchesographie Pizkunde garaiko dantzei buruzko informazio iturri nagusia da. Interneten faksimil eta testu bezala topa daiteke (frantsesezko jatorrizkoa) eta Mary Stewart Evansek eginiko ingeleserako itzulpenak daude.
Gidaliburu honek dantza eta musikari deskribapen ugari ditu. Baita pausuentzako argibideak musika notekin lotuta dauden dantza tabulazio asko ere (sarri edizio modernoetan erakusten ez dena), bere garaian dantzaren notazioari buruzko berrikuntza esanguratsu bat izan zelarik.
Musika Partituren Nazioarteko Liburutegi Proiektuan agertzen da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Pizkundetar dantza
* (Ingelesez)Gidaliburuaren irudiak
* (Ingelesez)Liburuaren faksimil osoa Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuko Liburutegian, AEB
* (Frantsesez)Liburu osoa testu lauean
* Datuak: Q919152
* Multimedia: Thoinot Arbeau / Q919152