# Claude de Bernales

Claude Albo de Bernales (1876ko maiatzaren 31 – 1963ko abenduaren 9a) Mendebaldeko Australiako meatze-enpresaburua izan zen, bere negozio-jarduerek eta marketinek asko egin zuten Mendebaldeko Australiako inbertsioak suspertzeko XX. mendearen hasierako urteetan. 1930eko hamarkadan Estatuko urre produkzioa 1.600.000 £tik 11.800.000 £ra igo zen eta industriako enplegua laukoiztu egin zen, neurri handi batean, de Bernalesek atzerriko inbertitzaileei urre-meatokiak merkaturatzeari esker.
De Bernalesek aberastasun izugarria pilatu zuen eskema konplexu eta landuen bidez, meatze-enpresa asko eskuratu zituen eta atzerriko inbertsioak eta laguntza pertsonala erakarri zituen. Bere bizitzaren azken zatian, ordea, finantza-zailtasunak eta osasun txarrak ermitau gisa bizi arazi zuen Selsey-n (Sussex, Erresuma Batua).

## Hasierako bizitza

De Bernales Brixtonen jaio zen, Londresen, Syracuseko, New Yorken jaiotako euskaldun baten semea, Manuel Edgar Albo de Bernalesen, eta bere emazte estatubatuarra Emma Janen (jaiotzez Belden) semea. AEBetako, Britainia Handiko eta Europako hainbat eskoletan ikasi zuen, besteak beste, urtebete (1891) Uppingham School-en Ingalaterrako East Midlands-eko Rutland- en, eta geroago Heidelberg-eko Neuenheim College-n (gaur egun Heidelberg College izenekoa) Renanian, Alemanian.
1897an de Bernales Mendebaldeko Australiako urre-meatokietara emigratu zuen, Europako beste etorkin asko bezala eskualdeko urre-zalapartak erakarri zuen.

## Urre-meatokiak

Bere lehen lana Western Machinery Company, Limited zuzentzea izan zen, eskualdeko ehunka urre meatze-enpresa handi eta txikientzako meatze-makineria erosketa ezberdinak hornitu eta finantzatu zituena.
1903ko maiatzaren 19an de Bernales Bessie Picken Berryrekin ezkondu zen Kalgoorlie-n.
Bere negozio-harremanak hedatzen joan ziren eta 1909an meatze-plantaren hornitzaile garrantzitsu baten (Kalgoorlie Foundry, Ltd) zuzendari gerente bihurtu zen. 1911n, The Laurels erosi zuen Federation Queen Anne estiloko etxea Cottesloe-n, eta Overton Lodge izena jarri zion, Brixtonen (Londres) jaio zen etxearena. 1938an Gerra arteko Espainiako Misio estiloko jauregi itxurako bat bihurtu zuen. Etxea eta bere lursailak Cottesloe Zentro Zibikoa dira gaur egun. 1912an Perth-eko Hoskins & Co, Ltd galdaketa-operadoreen zuzendari bihurtu zen.
Garai horretan, meatzaritza sustatzaile gisa bere indarra garatu zuen Kalgoorlie-n eta Wiluna-n bere bezero batzuek lehenetsitako errentamenduak eskuratzen zituen bitartean. Errentamendu horiek, azkenean, Wiluna Gold Mines konpainia eratzeko erabili ziren, atzerriko hainbat konpainiekin batera, Hegoafrikako Consolidated Gold Fields barne.
1926an Londresera joan zen eta milioi libera bat bildu zuen Wilunako errentamenduak garatzeko. Geroago 300.000 £-ko zor-agirien jaulkipena Estatuko gobernuak babestu zuen, de Bernalesek Mendebaldeko Australiako gobernadore Sir William Campion koronelarekin aliantza estua sustatu ondoren. Campion negozio-elkarte hurbila izango zen geroago eta de Bernales-en konpainia batzuen presidente karguak hartu zituen, besteak beste, Anglo-Australian Gold Development Co. eta Commonwealth Mining and Finance Co. Ltd.
1927an Bessie hil eta gero, de Bernales Helen Florence Berry-rekin (jaioa Pincknie - bere lehen emaztearen nebaren (James Webster Berry meatze ingeniaria) gerra alarguna), Colombon 1928ko urtarrilean ezkondu zen, gero 1930eko otsailaren 5ean St Phillipsen, Cottesloe-n.
Londresko hiriburua erabiliz, Wiluna meategiak zabaldu ziren eta 1934rako, 10.000 pertsona kokatu ziren bertan eta 3 milioi liberako urrea atera zuten. Wiluna meategiak azkenean 12 milioi libera irabazi zituen eta eskualdeko beste meategiei bultzada eman zien.
Depresio Handiaren hasierarekin batera, de Bernalesek gobernuak urre meatzaritzaren industriari laguntza emateko kanpaina egin zuen, inbertsioak industriak depresio osoan lanean jarraitzea ahalbidetuko zuela argudiatuta, langabezia %25era igo zen heinean. Urrezko bonus-kanpaina bat asmatu zuen, non gobernu federalak 1928-30eko batez bestekoa baino gehiago ekoitzitako urrearen ontzako £ 1eko "saria" ordainduko zuen. Ez da harritzekoa, ideiak bere kideen ekintzaileen eta estatuko gobernuko politikarien laguntza zabala izan zuen. De Bernalesek ekialdeko estatuetara hainbat ordezkaritza gidatu zituen "Gold Bounty Acts" izenez ezagutzen zen eskemaren aldeko apustua egiteko, baina 1930 eta 1931n lege bihurtu zenerako, truke-tasa erori egin zen eta urrearen prezioa ondo igo zen, ordaindutako sariaren tasaren gainetik. Depresioaren ostean, 1933an estatuko gobernuak aldi baterako erreserbak eman zizkion ekialdeko eta iparraldeko urre-meategietan zeuden urre-eremuetan, urrearen garapenean inbertsio berriak bultzatzeko, batez ere Western Mining Corporation-i eta de Bernales-ekin lotutako enpresei.
De Bernales Londresera joan zen 1932an, lur-erreserba berrietan meatzaritza-errentamenduetarako kapital berria bilatzeko sustatutako hainbat inbertsio konpainia sortuz. 1.261.000 £-ko kapitala bildu zen, nahiz eta lur zati handi bat frogatu gabe zegoen. 1933-1935ean, oraindik enpresa gehiago eta beste 6.110.000 libera jarri zituzten bere kontratazioetan. Ordura arte, de Bernalesen diru bilketak atzerriko kapital-fluxuen proportzio handi bat suposatu zuen Australiako meatzaritzarako eta Mendebaldeko Australiako ekonomia osorako. 1936an, 'Golden Mile'ko meategi zahar eta aberatsenetako baten kontrola irabazi zuen, Great Boulder Jabetza Urrezko Meategia. Mount Palmer- en meategi berriak ere garatu zituen, inbertitzaileei 200.000 £ itzuli zizkieten lehen 2 urteetan eta iparraldera Marble Bar- en.
1935-36an Mendebaldeko Australiara itzuli zen Campion gobernadore ohiarekin, tokiko politikariek estatuaren enbaxadore eginkizuna aitortuz. Garai hartan Melbournen eta Perth-en jabetzak eskuratu zituen eta Perth CBD-ko London Court merkataritza-areto ezaguna enkargatu zuen.
De Bernales Londresera itzuli zen, baina 1939tik aurrera bere inperioa zailtasunak aurkitzen hasi zen. Great Boulder meategiaren likidazioan sartu zen eta bere akziodunek galerak berreskuratzea eskatu zuten, de Bernales kudeaketa txarra egotzita. Londresko Burtsak 1939ko uztailean bertan behera utzi zituen bere enpresa batzuen salerosketak, eta haiek ere likidaziora bidali zituen. Sir William McClintock-ek Merkataritza Batzorderako de Bernales-en Commonwealth Taldearen inguruko ikerketa zabala egin zen 1939 eta 1940 bitartean. Honek 1.382.000 £-ko irabazien gaineko akzioen salerosketetako errenta-zergaren pasiboak estali zituen. Horiek, ordea, ez ziren inoiz epaiketara eraman auziaren argudioak hamar urtez luzatu zirelako. 1945 eta 1948 artean, hartzaile ofizialak ikerketa gehiago egin zituen, baina, neurri batean, bere osasun txarragatik, azkenean 125.000 £ besterik ez ziren likidatu erreklamazioak. Bitartean, Lord Beaverbrook-en Daily Express eragin handiko eraso kanpainak jarraitu zuen.

## Geroko bizitza

De Bernales bere etxean ermitau bihurtu zen Etxe Zurian, Selsey-n (Sussex), Chichester ondoan, hondartza pribatua duen etxe batean. Bere bigarren emaztea Helen Florence bertan hil zen 1956ko maiatzaren 27an. De Bernales Chelsean (Londres) bere alabetako baten etxean hil zen, 1963ko abenduaren 9an. Daphne eta Betty bere lehen ezkontzako alabak bizirik atera ziren. Bere bilobetako bat Anthony Trethowan izan zen, parlamentuko kide bihurtu zena.

## Erreferentziak

* ↑ Claude Albo de Bernales, 1876 - 1963. .
* ↑ Franziskas. (8 December 1911). «Mainly about people» The Daily News (Perth, WA): 3..
* ↑ «Overton Lodge» The Western Mail (Perth, WA): 18. 30 September 1937.
* ↑ «History» Town of Cottesloe.
* ↑ «Online Index Search Tool» Births, Deaths and Marriages (Department of Justice).
* ↑ «Woman's World - Mainly about people» Daily News (Perth, Western Australia): 2. 3 February 1928.
* ↑ «Marriages: De Bernales-Berry» The West Australian: 1. 6 February 1930.
* ↑ «Gold Mining Reservations» Kalgoorlie Miner: 2. 29 July 1933.
* ↑ «Theft of Jewels worth £27,000 - Financier's Loss» The Glasgow Herald: 8. 17 August 1955.
* ↑ «Notices under the Trustee Act, 1925 s. 27» The London Gazette (40957): 7327. 25 December 1956.
* ↑ Condolence Motion for Father Anthony Trethowan, MLA (Parliament of Western Australia Hansard), 24 June 2015.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5129089