OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Adolf Anderssen

Karl Ernst Adolf Anderssen (Breslau, gaur egun Wrocław, Polonia, 1818ko uztailaren 6a - Ib., 1879ko martxoaren 13a) alemaniar xake jokalaria izan zen. XIX. mendeko jokalari sendoenetakokoa izan zen.
1850eko eta 1860ko hamarkadetako jokalari hoberentzat hartua da. 1858an Paul Morphyk nagusitasunez hartu zuen menpean, baina Morphy handik gutxira erretiratu zen xaketik, eta Anderssen jokalari hoberentzat kontsideratua izan zen berriro. 1866an Steinitzek garaitu zuen, baina hurrengo urteetan emaitza bikainak lortu zituen Europako txapelketa garrantzitsuenetan. Hala ere, ezin izan zuen munduko txapeldun izan, lehenengo Munduko Xake Txapelketa 1886an jokatu baitzen, eta Anderssen 1879an hil zen.
Xake problemak sortzen ere lan handia egin zuen.
Anderssen xake eskola erromantikoaren adierazgarririk onena izan zen. Joko erasokorragatik eta sakrifizio ikusgarriengatik ezaguna zen, eta bere zenbait partida oso famatuak dira, hala nola 1851n jokatutako "Hilezkorra" (Ezkerreko animazioan partidaren sekuentzia jasotzen da). Partida hau lagun arteko jokoa izan zen, 1851an, Londresen, Lionel Kieseritzkyren aurka jokatutakoa. Gerora, partida hori hainbat liburu eta filmetan agertu da, besteak beste 1982ko Blade Runner filman.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Chessgames

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) A. Anderssen - L. Kieseritzky, Londres (1851).
* Datuak: Q57155
* Multimedia: Adolf Anderssen / Q57155
# 3953 Perth

3953 Perth asteroide baten izena da. 1986ko azaroaren 6an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1986 VB izena zeraman. Ondoren Perth omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3953 Perth asteroidearen orbitak batez beste 2,622 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,219 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,025 distantziara. Eszentrikotasuna 0,154 da, eta makurdura orbitala 12,66ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.0 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152397
# 3954 Mendelssohn

3954 Mendelssohn asteroide baten izena da. 1987ko apirilaren 24an aurkitu zuen F. Börngen-ek Tautenburg Behatokia Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1987 HU izena zeraman. Ondoren Felix Mendelssohn (1809-1847), alemaniar musikagile eta konpositorea omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3954 Mendelssohn asteroidearen orbitak batez beste 3,21 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,841 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,579 distantziara. Eszentrikotasuna 0,115 da, eta makurdura orbitala 2ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.3 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1045821
# 394 Arduina

394 Arduina, asteroide gerrikoan aurkitutako 394. asteroidearen izena da. 1894ko azaroak 19an aurkitu zuen Alphonse Louis Nicolas Borrellyk Marsellako behatokitik.
Bere izena, galiar mitologiako Arduina izeneko jainkosagatik jasotzen du, Ardenak eskualdearen eponimoa dena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152391
* Multimedia: 394 Arduina / Q152391
# 3946 Shor

3946 Shor asteroide baten izena da. 1983ko martxoaren 5ean aurkitu zuen L. G. Karachkina-ek Nauchnij Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1983 EL izena zeraman. Ondoren Shor omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3946 Shor asteroidearen orbitak batez beste 2,145 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,945 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 2,344 distantziara. Eszentrikotasuna 0,093 da, eta makurdura orbitala 3,19ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 14.6 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q919882
* Multimedia: 3946 Shor / Q919882
# 3949 Mach

3949 Mach asteroide baten izena da. 1985eko urriaren 20an aurkitu zuen A. Mrkos-ek Kleť Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1985 UL izena zeraman. Ondoren Ernst Mach (1838-1916), austriar fisikari eta filosofoa omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3949 Mach asteroidearen orbitak batez beste 3,081 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,469 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,694 distantziara. Eszentrikotasuna 0,199 da, eta makurdura orbitala 5,73ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.50 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q918345
# 395
## Heriotzak

* Urtarrilaren 17a – Teodosio I.a Handia, erromatar enperadorea (j. 347).
* Azaroaren 27a – Rufino, erromatar politikaria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48131
* Multimedia: 395 / Q48131
# 3952 Russellmark

3952 Russellmark asteroide baten izena da. 1986ko martxoaren 14an aurkitu zuen Bulgariako Behatoki Nazionala-ek Smolyan Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1986 EM izena zeraman. Ondoren Russellmark omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3952 Russellmark asteroidearen orbitak batez beste 2,643 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,906 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,38 distantziara. Eszentrikotasuna 0,279 da, eta makurdura orbitala 14,41ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.3 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1045914
# 3947 Swedenborg

3947 Swedenborg asteroide baten izena da. 1983ko abenduaren 1ean aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1983 XD izena zeraman. Ondoren Emmanuel Swedenborg (1688-1772), Suediar mistiko, filosofo eta zientzialaria omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3947 Swedenborg asteroidearen orbitak batez beste 3,018 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,798 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,238 distantziara. Eszentrikotasuna 0,073 da, eta makurdura orbitala 10,42ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 11.3 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1045951
# 3948 Bohr

3948 Bohr asteroide baten izena da. 1985eko irailaren 15ean aurkitu zuen P. Jensen-ek Brorfelde Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1985 RF izena zeraman. Ondoren Niels Bohr (1885-1962), Fisikako Nobel saridun daniar fisikaria omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3948 Bohr asteroidearen orbitak batez beste 2,239 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,837 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 2,642 distantziara. Eszentrikotasuna 0,18 da, eta makurdura orbitala 4,81ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.9 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q783120
# 3951 Zichichi

3951 Zichichi asteroide baten izena da. 1986ko otsailaren 13an aurkitu zuen San Vittore Behatokia-ek Bologna Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1986 CK izena zeraman. Ondoren Antonino Zichichi omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3951 Zichichi asteroidearen orbitak batez beste 2,259 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,837 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 2,682 distantziara. Eszentrikotasuna 0,187 da, eta makurdura orbitala 3,28ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 13.9 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1045998
# Ahoz gora etzanda

Ahoz gorako etzanera (edo supino posizioa) giza gorputzaren jarrera anatomikoa da, eta ezaugarri hauek ditu:
* Gorputzaren jarrera ahoz gora etzanda, normalean lurrarekiko plano paraleloan.
* Lepoa jarrera neutroan, zentroari begira.
* Goiko gorputz-adarrak enborrari itsatsita eta esku-ahurrak beherantz dituela.
* Beheko gorputz-adarrak ere luzatuta daude, oinak flexio neutroan eta behatz lodien punta gorantz dutela.
Etzanera horretan, gorputzaren jarrerak espazioaren hiru ardatzekiko definitzen dira :
* Aurreko/atzeko ardatza: Aurretik aurrekoa edo sabelekoa deitzen zaio (beheko gorputz-adarretan izan ezik, dortsala baita). Atzetik atzealdekoa edo dortsala deitzen da.
* kranio-kaudal ardatza: Goitik goikoa, garezurrekoa edo zefalikoa deitzen da, eta behetik behekoa edo kaudala.
* Albotik albora ardatza: erdiko lerrotik erdibitzailea edo barnekoa deitzen da, eta kanporantz (eskuinerantz edo ezkerrerantz) albokoa edo kanpokoa, eskuinekoa edo ezkerrekoa, hurrenez hurren. Eskuinekoa edo ezkerrekoa behatutako gorputzarekiko da beti.

## Ahoz gorako etzaneraren kirurgiako erabilerak

Kirurgian gehien erabiltzen den jarrera da. Abdomena, aurreko lepoa eta goiko gorputz-adarraren kirurgia lantzeko erabiltzen da batez ere. Sabeleko kirurgian, ahoz gorako etzanera hori abdomeneko barne-organoak aztertzeko erabiltzen da, sastaduren bat dagoenean, odoljarioen kasuan eta haurdunaldien kasuan besteak beste.

## Erradiologiko erabilerak

Oso maiz erabiltzen da bizkarrezurreko aurrez aurreko irudi erradiografikoak lortzeko, batez ere bizkarraldeko, gerrialdeko eta sakro edo errain-hezurreko zatienak. Baita beheko gorputz-adarraren aurreko irudietarako ere, oro har.
Beren gaitz edo izaeragatik gibelean edo ohean dauden pazienteetan, ia jarrera erradiologiko guztiak egin daitezke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3267428
* Multimedia: Supine / Q3267428
# Ahozapi

Ahozapia edo ezpainzapia ezpainak eta aho inguruak garbitzeko baliatzen den oihalezko pieza karratu edo errektangularra da. Izenean zapi osagaia agertzen bada ere, egun gehien baliatzen direnak paperezkoak dira.
Ekialde Urrunean, Egipton eta Grezia klasikoan, pertsonaia ahaltsu batzuek bakarrik zerabilten ezpainzapia. Erroman, oturuntzara nork bere etxetik zapi zuri soil bat zekarren, aurpegia garbitzeko. Geroago, Erdi Aroan, zamau edo amantalak bete izan zuen ezpainzapiaren eginkizuna eta, gainera, janaria amaiturik, oihala urratu eta puskatan ebakirik, nork bere kondarrak etxera eramateko baliatzen zuen, zakuto modura, egun modan jarri den ohitura horren aitzindari.
Errenazimentuan arrosa-urez lurrinduriko lihozko zapiak hedatu ziren ahaltsuen jauregietako orritsetan: mahaikideek lepoan zeramaten, korapilo edo brotxe batez bermaturik, lepoko luxukoak babesteko: horren ondorengoa dugu egungo gorbata.
Aresti arte, jana hatzekin hartu izan denez, eskuak garbitzeko erabili da batez ere ezpainzapia eta, oturuntza luzeetan, adibidez, zapiak behin eta berriro aldatzen zitzaizkien mahaikideei. Gurean, Ilustrazioak eta Kakao Konpainiak (XVIII. m) ekarritako oparotasunaren ondorioz, txokolatea edo kafea hartzeko berariazko oihaltxoak baliatzen zituzten handikien etxeetako gonbidatuek.
Egun, gero eta gehiago erabiltzen da paperezkoa, bai etxetik kanpo baita etxean bertan ere, oihalezkoak ospakizunetarako gorderik.
Zapia lepoan lotzea kasu bakar batean onartzen du etiketak: itsaskia, kuskugabeturik, hartzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q848532
* Multimedia: Napkins / Q848532
# Ahotsak (argipena)

Ahotsak izenarekin ekimen hauek ezagutu izan dira:
* Euskal Herriko Ahotsak, euskararen ahozko ondarea biltzeko ekimena.
* Ahotsak (talde politikoa): Emakumezko politikariek 2006an bakearen alde sortutako ekimena.
# Al Aaroui

Al Aroui (Amazigeraz: Aɛarwi; arabieraz: العروي‎; gaztelaniaz: Monte Arruit) Nador probintzian dagoen herria da, Marokoko Ekialdeko eskualdean dagoena. Nadorretik 22 kilometrotara dago. 2004ko zentsuaren arabera 36.021 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q613913
* Multimedia: Aroui / Q613913
# Al Alba

Al Alba (euskaraz Egunsentian) Luis Eduardo Aute kantautore espainiarraren eduki politiko handiko balada ospetsua da. 1975an idatzita lehenengo bertsioa Rosa León abeslariak grabatu zuen. Espainiako Trantsizio Demokratikoaren abesti kritikoa bihurtu zen.

## Historia

Luis Eduardo Aute une historiko oso zehatzean konposatu zuen Al Alba. 1975eko irailaren 27an, Francisco Franco hil baino aste batzuk lehenago, frankismoak betearazi zituen azken heriotza zigorrak izan ziren. ETA erakunde armatuko Juan Paredes Manot (ezizenez, Txiki) eta Angel Otaegi kideak, FRAP erakunde armatuko José Humberto Baena, José Luis Sánchez Bravo eta Ramón García Sanz kideekin batera fusilatu zituzten, guda-kontseilu batean epaitu ondoren. Fusilatzeak gizarte erreakzio eta protesta biziak eragin zituen Euskal Herrian, Espainian eta nazioartean. Egun horietan Autek protesta kanta hau idatzi zuen, maitasunezko balada itxurarekin, zentsuraren oztopoak errezago gainditzeko.
Abeslariaren hitzetan abestia Rosa Leónentzat ari zen prestatzen eta edukia heriotza zigorraren aurkako jarrera adieraztea zen. Denboran, ordea, aipatutako exekuzioekin lotu zen eta hor bere esanahai osoa lortu zuen.

## Bertsioak

* Rosa León: berea lehenengo bertsioa izan zen, izenburu bereko disko handian jasota, 1975an.
* Ana Belén: 1976an ¡Abolición! Canciones contra la pena de muerte disko kolektiboan jasota.
* Luis Eduardo Aute, 1978an grabatu zuen Albanta musika diskoan. 1983an Entre amigos zuzeneko diskoan ere grabatu zuen.
* Mecano: 1979an telebistako talent show batean interpretatu zuten.
* José Mercé: 2000 urtean flamenko bertsioa Aire diskoan jaso zuen. Ondoren ere Auteri eskainiatako omenaldiko diskoan ere jasota, Mira que eres canalla, Aute.
* Eco rock taldeak Réplica diskoan jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://blogs.20minutos.es/yaestaellistoquetodolosabe/sabias-que-la-cancion-al-alba-de-luis-eduardo-aute-esta-basada-en-un-hecho-real/
* ↑ https://web.archive.org/web/20190112143619/http://www.amnistiacatalunya.org/edu/2/pm/pm-poesia-aute.html

## Iksu, gainera

* Frankismoko azken exekuzioak

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):"Al Alba" zuzeneko bertsioan.
* (Gaztelaniaz):Abestiaren testua.
* Datuak: Q24266061
# Al Bano

Albano Carrisi (Cellino San Marco, 1943ko maiatzaren 20a), Al Bano izen artistikoaz ezagunagoa, italiar eta albaniar abeslaria eta aktorea da. 1966an debutatu zuen, bai abeslari bezala, Festival delle Rose jaialdian, bai telebistan. 1967an entzute handiko abesti bat argitaratu zuen, "Nel sole".
1975an Romina Power estatubatuar emaztearekin batera duo artistikoa sortu zuen; 1999an dibortziatu ziren arte iraun zuen, eta 2013an berriz elkartu ziren duo artistiko bezala. Birritan hartu zuten parte Eurovision Abesti Lehiaketan: 1976an "We'll Live It All Again" abestiarekin, eta 1985ean "Magic Oh Magic" abestiarekin. Sanremoko kantu jaialdian 1982an bigarren postua lortu zuten "Felicità" abestiarekin; nazioarteko mailan entzute handia lortu zuen abesti honek. 1984an garaipena lortu zuten Sanremon "Ci sarà" abestiarekin.
Al Banok bakarlari ibilbidea berreskuratua zuen 1996tik.

## Diskografia
### Albumak bakarlari bezala

* Al Bano (1967)
* Il ragazzo che sorride (1968)
* A cavallo di due stili (1970)
* Pensando a te (1969)
* 1972 (1972)
* Antologia 2 LP (1974)
* Concerto classico (1997)
* Il nuovo concerto (1998)
* Ancora in volo (1999)
* Volare - My favorite italian songs (1999)
* Canto al sole (2001)
* Carrisi canta Caruso (2002)
* La mia Italia (2004)
* Buon Natale - An Italian Christmas with Al Bano Carrisi (2004)
* Le radici del cielo (2005)
* Cercami nel cuore della gente (2007)
* Buon Natale 2008 (2008)
* Dai il meglio di te... (2008)
* L'amore è sempre amore (2009)
* Nel sole - Concerto dal vivo... e non solo (2019)
* The Great Italian Songbook (2010)
* Amanda è libera (2011)
* Fratelli d'Italia (2012)
* Canzoni per la vita (2013)
* Di rose e di spine (2017)

### Albumak (Al Bano & Romina Power)

* Atto I (1975)
* 1978 (1978)
* Aria pura (1979)
* Felicità (1982)
* Che angelo sei (1982)
* Effetto amore (1984)
* Sempre sempre (1986)
* Libertà! (1987)
* Fragile (1988)
* Fotografia di un momento (1990)
* Corriere di Natale (1991)
* Notte e giorno (1993)
* Emozionale (1995)
* Magic Reunion Live (2017)
* Datuak: Q263621
* Multimedia: Al Bano Carrisi / Q263621
# Al Bateen Tower

Al Bateen Tower (arabieraz: برج البطين), Arabiar Emirerri Batuetako Dubai hirian eraikitzen ari den etxe orratz bat da. 220 metro eta 55 solairu dauzka eta 2010ean amaitzea espero da. Dorre nagusiaren ondoan 30 solairuko beste eraikin bat altxatuko da.
NEB arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* Dubai Marina
* Dubaiko etxe orratzik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
* Datuak: Q3756818
# Al Ahmadi

Al Ahmadi (arabieraz: الأحمدي‎) Kuwaiteko hiria da. 1946an sortua, izen bereko gobernazioko hiriburua da.
Al Ahmadi, herrialdearen hegoaldean dagoen barruti bat da. Kuwait National Petroleum Company (KNPC) eta Kuwait Oil Company (KOC) konpainien egoitza nagusia dago bertan.

## Historia

60 km2-ko azalera du. Al Ahmadi probintziak Ahmad Al-Jaber Al-Sabahen izena du, probintzia 1921etik 1956ra gobernatu zuena.
1946an eskualdean petrolioa aurkitu ondoren, britainiar eta indiar deserriratu ohiak Al Ahmadin bizitzen hasi ziren. Herriak estatubatuar estiloko kaleak ditu eta britainiarren lehentasunak kontuan hartuta diseinatu zuten. Errepideak angelu zuzenetan gurutzatzen dira. Itsasotik gertu izanda, eraikinak mendi-mazeletan daude. Al Ahmadi hiria iparraldean, hegoaldean, ekialdean eta mendebaldean banatu zuten. Al Ahmadiko iparraldean bizitegi-eremua dago. Hubara izeneko jolas-kluba azpimarragarria da, non Kuwaiteko Golf Kluba dagoen.

## Erreferentziak

* ↑ (Arabieraz) «سمو ولي العهد يحضر احتفال مدينة الاحمدي بالذكرى ال60 لتاسيسها» Kuwait News Agency.
* ↑ Kuwait 1975/76 - 2019. 3 Leiden; Boston, MA: Brill Publishers, 338 or. ISBN 978-90-04-42381-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q980396
# Al Ain

Al Ain (arabieraz: العين‎, al-ʿayn, eusk. 'Iturburua') Arabiar Emirerri Batuetako hiria da, Abu Dhabiko bigarren jendetsuena eta herrialde osoko laugarrena dena. Al Buraimi oasi eta Jebel Hafeet mendiaren ondoan kokaturik, Zayed bin Sultan Al Nahyan xekearen jaioterria izan zen.

## Klima

Datu klimatikoak (Al Aingo nazioarteko aireportua (1996-2015)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 24.3 | 27.5 | 31.7 | 36.5 | 41.6 | 43.9 | 44.2 | 44.0 | 41.5 | 37.3 | 30.8 | 26.4 | 35.8 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 18.7 | 21.3 | 24.9 | 29.5 | 34.1 | 36.2 | 37.5 | 37.5 | 34.7 | 30.7 | 25.0 | 20.7 | 29.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 13.1 | 15.1 | 18.0 | 22.5 | 26.5 | 28.4 | 30.7 | 30.9 | 27.9 | 24.1 | 19.3 | 15.1 | 22.6 |
| Iturria: Weatheronline ||||||||||||||

## Auzoak

* Al Markazia
* Al Kuwaytat
* Al Niaydat
* Al Jimi
* Al Qattara
* Al Muaiji
* Al Mutaredh
* Falaj Haza
* Zakher
* Neimah
* Jebel Hafeet
* Sanayia
* Al Towayya
* Hili
* Al Foah
* Al Masoudi
* Al Manaseer
* Al Khrair
* As Sarooj old
* As Sarooj new
* Asharej
* Al Maqam
* Al Markhaniya

## Erreferentziak

* ↑ Climate Robot: Al Ain Intl. Airport (262m). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q234600
* Multimedia: Al Ain (Abu Dhabi) / Q234600
# Al Aksa meskita

Al Aksa meskita (arabieraz: المسجد الاقصى‎, al-Masjid al-Aqṣā, ʔælˈmæsdʒɪd ælˈʔɑqsˤɑ ahoskatua, "meskita urrunena"), Jerusalemgo Meskiten Zelaiguneko multzo erlijiosoan dagoen meskita da. Islamaren tradizioak, Mahoma zelaigunetik zerura 621ean igo zela dio. Horregatik, meskita hau munduko hirugarren tenplu garrantzitsuena da.
Arrokaren Kupularen ondoren (690), lehen Al Aksa meskita Omeiatar dinastiak eraikitzen hasi zuen eta 710ean amaitu. Badaude frogaren batzuk, meskita, jatorrizko Jerusalemgo tenpluaren hondakin batzuen gainean eraikia izan zenarena. Egitura, bata bestearen atzean gertatu ziren lurrikarek suntsitu zuten, eta gutxienez bost aldiz berreraiki. Azken berreraikuntza handia 1035ean izan zen.
Al Aksa, Jerusalemgo meskita handiena da, 5000 pertsona har ditzake tenpluaren barnean eta inguruan. Estilo nahasketa bat jarraituz eraikia dago. Jerusalemgo Erresumaren garaian, meskita, jauregi gisa erabili izan zen, eta Salomonen Tenplua deitu zitzaion, izan ere, uste denez, Jerusalemgo lehen tenpluaren toki berean eraikia izan baitzen. Batzuetan estremisten erasoen jopuntu izan da, baina saiakera gehienak israeldar segurantza zerbitzuek zapuztuak izan dira.
Meskita inguratzen duen kanpo harresiaren zati bat Erosten harresia denez, juduek gurtua, hau "puntu bero" bat da, non, batzuetan, liskarrak gertatzen diren. Gertatu izan da, batzuetan, musulman batzuk, Erosten harresian otoitzen ari ziren juduei harriak bota izana. Bestalde, judu talde batek, Tenpluaren Mendiko Fededunak izenekoak, Jerusalemgo tenplua hortxe berreraikitzeko asmoa du.
Al Aksako Martirien Brigadek, izen hau, meskitatik hartu zuten, ziur aski, Ariel Sharonek toki honetan 2000n egin zuen bisita polemikoagatik. Bigarren Intifadaren piztailea izan zen, Al Aksako Intifada bezala ere ezaguna.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Ikus, gainera

* Jerusalemgo tenplua
* Erosten harresia
* Meskiten Zelaigunea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12192963
* Multimedia: Al-Qibli Chapel / Q12192963
# Al Araba Company

Al Araba Company (arabieraz, العربة) (Al Araba taldea ere deitzen zaio) ibilgailuen fabrikazio eta muntaketa enpresa arabiarra da, 1980an sortua eta jatorriz kontratazio orokorrean, automobilen pertsonalizazioan eta ibilgailuen salerosketan espezializatua. Mota guztietako autoetan lan egiten dute, hala nola ibilgaiku blindatuetan, pertsonalizatutako autoetan, ezinduentzako autoetan, auto elektrikoetan, autobusetan eta karabanetan.
2003an Saudi Arabian egindako lehen autoa kaleratu zuten: "Al Araba 1" eta autoen fabrikatzaile bihurtu ziren.

## Al Araba 1

Al Araba 1 (arabieraz العربة) konpainia honek eta DC Design ibilgailu aldatu eta pertsonalizatuen bazkide indiar artean sortutako luxuzko autoa da. Proiektua 2003an amaitu zen eta Genevako Automobil-erakusketan erakutsi zuten. E. Fouzi Ayoub Sabrik eta Dilip Chhabriak eraiki zuten, Mitsubishi Lancer-en oinarritu zuten proiektua. Urtean 12 bakarrik ekoizten ziren bere arrarotasun faktorea mantentzeko, eta prezioa 270.000 dolarrekoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Motor Show Joint-Venture partner of Dilip Chhabria is Al-Araba, personalised by Engineer Fouzy Ayoub Sabri
* ↑ dancewithshadows.com - Dilip Chhabria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11482174
# Al Arabiya

Al Arabiya (arabieraz: العربية‎, al-ʿArabiyyah edo al-ʻArabīyah, euskaraz "arabiarra" esan nahi duena) arabieraz igortzen den satelite bidezko telebista-etxea da. 2003. urtean sortu zuen Saudi Arabiako errege familiak, hala ere, egoitza Dubain du. Arabiar munduko telebista igorle nagusienetariko bat da.
Abdulrahman al Rashed zuzendaria du eta berri-emailea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q310172
* Multimedia: Al Arabiya TV News Channel / Q310172
# Aalborg BK

Aalborg BK edo AaB (Aalborg Boldspilklub), Aalborgeko futbol taldea da. Danimarkako 4 Liga eta 3 Kopa eskuratu ditu, azkenengo liga 2014koa du.

## Historia

1885. urtean fundatu zuten trenbidea egitera etorri ziren injeniari ingelesek. Hasieran cricketean jokatzeko kluba izan zen. 1902. urtean futbol talde amateurra sortu zuen eta 1987tik aurrera Daniar superligan jokatzen ari da.
60. hamarkadan bi kopa irabazi zituen. Ligak 90. hamarkadan lortu zituen 1995 eta 1998an. Ordutik ligako goiko postuetan aritu da eta Europako ohiko taldea ere izan da, emaitza aipagarririk lortu ez duen arren. 2008an hirugarren liga lortu zuen.
2014an urte historikoa osatu zuen Danimarkako Liga eta Kopa irabazi baitzituen.

## Palmaresa

Danimarkan:
* Liga (4): 1994-95, 1997-98, 2007-08 eta 2013-14.
* Danimarkako Kopa (3): 1966, 1970 eta 2014.
Europan:
* Txapeldunen ligan: 1994-95 denboraldian parte hartu zuen.

## Kanpo estekak

* (Danieraz) Web orri ofiziala
* Datuak: Q11492669
* Multimedia: Aalborg BK / Q11492669
# Aalborghus gaztelua

Aalborghus gaztelua (danieraz Aalborghus Slot), Kristian III.a Danimarkakoak 1539 eta 1555 artean eraikitako gaztelua da, hasieran Aalborg babesteko gotorleku funtzioa zuena eta ondoren Ipar Jutlandiako gobernadorearen egoitza izan zena.

## Historia

1340 urteko idatzi batean jadanik aipatzen da aurretik egon zen Aalborhus izeneko eraikin bat. Kristian III.ak 1539an behera bota zuen berria egiteko. Morten Bussert arkitektuak diseinatu zuen hasierako gotorlekua, Limfjord ertzean harresia zeukana.
Kristian IV.ak 1633an iparraldeko zatia gehitu zion, kairarte luzatzen dena. Aletegia ezarri zuen bertan. Ondoren mendebaldera zabaldu zen eta arraina eta haragiaren biltegiak eraiki ziren.
1808 eta 1809 artean altxatu zen hegoaldeko zatia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1165691
* Multimedia: Aalborghus Slot / Q1165691