OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Katearen Atea (Jerusalem)

Katearen Atea (arabieraz, باب السلسلة, Bāb as-Silsila) Al-Aqsako meskitaren barrutiko ateetako bat da, Jerusalengo hiri zaharreko Tenpluko Mendian. Antzina, aldi islamiko goiztiarrean, Daviden Atea deitzen zitzaion, Bāb Daud.. Auzitegiko Atea (Bāb al-Maḥkama) ere deitu izan zaio, gertu delako Tankiziyia izeneko auzi-etxe historiko jerusalemdarra.
Ate angeluzuzenak diru, 4,5 m-ko altuerakoak. Atea itxita dagoenean pertsona bat pasatzeko adinako irekidura txiki bat dago.
Izatez atea parea dira, Bab Al-Silsilah eta Bab Al-Sakinah izenez ezagunak; zehazki iparraldean da Sakinahko atea (lasaiatasunaren atea) eta hegoaldean propio Katearen atea. Sakinah-ko ateko sarrera itxita egon ohi da.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «Chain Gate (Jerusalem)» artikulutik itzulia izan da, 2023-10-12 data duen 1179819448 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2023-10-12 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ Prawer, Joshua; Ben-Shammai, Haggai. (November 7, 1996). The History of Jerusalem: The Early Muslim Period (638-1099). NYU Press.
* 1 2 Al-Ratrout, H. (2004). The Architectural Development of Al-Aqsa Mosque in Islamic Jerusalem in the Early Islamic Period: Sacred architecture in the shape of ‘The Holy’. Al-Maktoum Institute Academic Press. pp.349-358.
* ↑ Al-Hanbali, M. (1968). الأنس الجليل بتاريخ القدس والخليل[The honorable amiability in the history of Jerusalem and Hebron]. Al-Haydari Press Publications.
* ↑ Al-Jallad, I. (2017). معالم المسجد الأقصى تحت المجهر [Al-Aqsa Mosque landmarks under the microscope]. Baytul Maqdis Center for Literature
* ↑ Necipoglu, Gülru. (2009). «The Dome of the Rock as Palimpsest» Muqarnas (Brill) 25: 20. ISBN 978-900417327-9..
* ↑ «باب السلسلة» qudsinfo.com.
* ↑ Maruf, A. & Marei, R. (2010). Atlas Ma’alem Al-Masjid Al-Aqsa [Atlas of Al-Aqsa Mosque landmarks]. Al-Fursan institution.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6866410
* Multimedia: Gate of the Chain / Q6866410
# Katea (Irun)

Katea, Ventas edo Landetxa Irungo (Gipuzkoa) auzoa da.
Landetxa izena, herriko toponimo zaharrenetakoa izanik, bertan zegoen antzinako Landetxe edo Saletxetik datorkio. Saletxe horretan, Iruna sartzen eta Irundik ateratzen ziren produktuen salerosketak gauzatzen ziren. Salerosketak egiteko eskubidea, auzi askoren ondoren, 1564. urtean lortu zen, nahiz eta gai honen inguruan Hondarribiak beti eutsiko zion aurkako jarrerari.
Geroago,1788. urtean, katea bat ezarri zuten Gipuzkoako errepideak mantentzen lagunduko zuen bidesaria ordaintzeko.
Errege-bidearen ertzean kokaturiko bi aurkikuntza hauek, ardatz nagusi modura egungo Andrearriaga izeneko ibilbidea duen biztanlegune baten garapena ekarri zuten. Andrearriaga izena Oiartzungo udalerriarekiko mugan dagoen erromatarren garaiko hilarriaren eta ondoan izan zen izen bereko ermitaren oroimenez ezarri zen
Auzo honetan daude, hain zuzen ere, egun Irunen bultzatzen ari diren industrialde garrantzitsuenak. Industrialde hauek gainbehera gainditzeko eta enplegua sustatzeko borrokan ari dira; izan ere, Europako Batasunean erabat sartzeak eta hiriko zenbait industria itxi izanak izugarri areagotu zuten enpleguaren eskasia.
Auzo honetako kaleek euskal herrialdeen izenak dauzkate, hala nola, Bizkaia Lapurdi, Araba, Nafarroa Beherea; baita errota-izenak ere: Erroiarri, Arbiun, Harmugarrieta, Errota, Errotazar, Errotaberri. Beste toponimo batzuk erabili dira auzo honetako kaleak bataiatzeko: alde batetik, meategien izenak (San Nartziso); bestetik, baserrienak; Primautzar Gabiria, Aranibar, Txatxenea, Teileria Irurzunzar eta baita, harrobienak ere, Karobiga, Kisulabe eta Labeltze.
Auzoaren parterik handiena landa-eremura biltzen da. Alde honetan ustiatu daitekeen eremurik txikiena ere baserriak egokitzeko erabili izan da. Baserri guztiak auzo nagusiarekin komunikatzen dira antzinako bide-sare konplexu baten bidez. Gaurko egunean hormigoizko geruza bat dute bide horiek guztiek.

## Kanpo estekak

* «Ventas auzoa», Irungo Udalaren webgunea.
* Datuak: Q12261372
# Katearen erregela

Katearen erregela edo katearen araua, bi funtzioren konposizioaren deribatua lortzeko formula da. Kalkulu aljebraikoan deribatuen kalkulua egiteko erabilgarria da, funtzio konposatuak daudenean.

## Arauaren deskribapena

Intuitiboki, y aldagaia badugu, eta bigarren u aldagai baten menpe badago (y=f(u)), aldi berean hirugarren aldagai x baten menpe dagoena (u=g(x)); y-ren x-rekiko aldaketa-tasa kalkula daiteke, y-ren u-rekiko aldaketa tasa eta u-ren x-rekiko aldaketa-tasaren biderkadura eginez.

### Deskribapen aljebraikoa

Termino aljebraikoetan, katearen erregeak (aldagai bakarreko funtzioetarako) honakoa adierazten du: $f\,$ deribagarria baldin bada $x\,$aldagaiarekiko eta $g\,$ funtzioa deribagarria bada $f(x)\,$aldagaiarekiko, orduan $(g\circ f)(x)=g(f(x))$ funtzio konposatua deribagarria da $x\,$aldagaiarekiko. Deribatuaren kalkulua honela egin daiteke:
    $(g\circ f)'(x)={\frac {d(g\circ f)}{dx}}={\frac {d\;g(f(x))}{dx}}={\frac {d}{dx}}\;g(f(x))=g'(f(x))\cdot f'(x)$

### Leibniz notazioa

Bestela, Leibniz notazioan, katearen araua honela adieraz daiteke:
${dg \over dx}={dg \over df}{df \over dx}$
non ${\frac {dg}{df}}$ adierazpenak dio deribatu hori egitean g funtzioa f-ren araberako aldagai askea balitz bezala aztertzen dela.

## Goi ordenako deribatuak

Faà di Bruno formulek katearen araua goi mailako deribatuetara orokortzen dute. Hauetako batzuk hauek dira:
    ${\frac {df}{dx}}={\frac {df}{dg}}{\frac {dg}{dx}}$
    ${\frac {d^{2}f}{dx^{2}}}={\frac {d^{2}f}{dg^{2}}}\left({\frac {dg}{dx}}\right)^{2}+{\frac {df}{dg}}{\frac {d^{2}g}{dx^{2}}}$
    ${\frac {d^{3}f}{dx^{3}}}={\frac {d^{3}f}{dg^{3}}}\left({\frac {dg}{dx}}\right)^{3}+3{\frac {d^{2}f}{dg^{2}}}{\frac {dg}{dx}}{\frac {d^{2}g}{dx^{2}}}+{\frac {df}{dg}}{\frac {d^{3}g}{dx^{3}}}$
    ${\frac {d^{4}f}{dx^{4}}}={\frac {d^{4}f}{dg^{4}}}\left({\frac {dg}{dx}}\right)^{4}+6{\frac {d^{3}f}{dg^{3}}}\left({\frac {dg}{dx}}\right)^{2}{\frac {d^{2}g}{dx^{2}}}+{\frac {d^{2}f}{dg^{2}}}\left\{4{\frac {dg}{dx}}{\frac {d^{3}g}{dx^{3}}}+3\left({\frac {d^{2}g}{dx^{2}}}\right)^{2}\right\}+{\frac {df}{dg}}{\frac {d^{4}g}{dx^{4}}}$

## Ikus, gainera

* Deribatu

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Chain Rule" MathWorld-en. (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Chain Rule" MathWorld-en. (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Chain Rule" MathWorld-en.
* Datuak: Q207455
# Kirkmichael (Perth eta Kinross)

Kirkmichael, Eskoziako gaeleraz: Cille Mhìcheil, Eskoziako herri bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3775721
* Multimedia: Kirkmichael, Perth and Kinross / Q3775721
# Kirkmabreck

Kirkmabreck, Eskoziako gaeleraz: Cill Magh Breac, Eskoziako parrokia zibil bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q36208438
* Multimedia: Kirkmabreck / Q36208438
# Kirkmahoe

Kirkmahoe, Eskoziako parrokia zibil bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20713711
# Kirkman (Iowa)

Kirkman Iowako hiri bat da. Shelby konderrian kokatua dago. 2010ean 64 biztanle zituen, 0,73 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Shelby konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1919708
* Multimedia: Kirkman, Iowa / Q1919708
# Kirkliston

Kirkliston, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren mendebaldean dagoen udalerri eta parrokia auzo bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q239193
* Multimedia: Kirkliston / Q239193
# Kirkmaiden

Kirkmaiden, Eskoziako gaeleraz: Cille M'Eudan, Eskoziako parrokia bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68815964
* Multimedia: Kirkmaiden / Q68815964
# Kirkop

Kirkop Maltako udalerria da. Udalerriaren azalera 1,1 km$^2$ da eta 2005eko erroldaren arabera, 2.185 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) http://www.citypopulation.de. (Noiz kontsultatua: 2016-6-10).

## Kanpo estekak

* edit
* Malta uhartea ||
* Attard | Balzan | Birgu (Vittoriosa) | Birkirkara | Birżebbuġa | Bormla (Cospicua) | Dingli | Fgura | Floriana | Gudja | Gżira | Għargħur | Għaxaq | Ħamrun | Iklin | Isla (Senglea) | Kalkara | Kirkop | Lija | Luqa | Marsa | Marsaskala | Marsaxlokk | Mdina (Città Notabile) | Mellieħa | Mġarr | Mosta | Mqabba | Msida | Mtarfa | Naxxar | Paola | Pembroke | Pietà | Qormi (Città Pinto) | Qrendi | Rabat | Safi | San Ġiljan (St. Julian's) | Santa Luċija | San Pawl il-Baħar (St. Paul's Bay) | San Ġwann | Santa Venera | Siġġiewi (Città Ferdinand) | Sliema | Swieqi | Ta' Xbiex | Tarxien | Valletta | Xgħajra | Żabbar (Città Hompesch) | Żebbuġ (Città Rohan) | Żejtun (Città Beland) | Żurrieq ||
* Gozo uhartea ||
* Fontana | Għajnsielem | Għarb | Għasri | Kerċem | Munxar | Nadur | Qala | Rabat (Victòria) | San Lawrenz | Sannat | Xagħra | Xewkija | Żebbuġ ||
* Datuak: Q597464
* Multimedia: Kirkop / Q597464
# Kirkmichael

Kirkmichael, Eskoziako gaeleraz: Cille Mhìcheil, Eskoziako udalerri bat da, Hegoaldeko Ayrshire konderrian. Patna, Maybole eta Straiton udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3776817
* Multimedia: Kirkmichael, South Ayrshire / Q3776817
# Kirkmuirhill

Kirkmuirhill, Eskoziako udalerri bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6415790
* Multimedia: Kirkmuirhill / Q6415790
# Kirknewton (Mendebaldeko Lothian)

Kirknewton, Eskoziako gaeleraz: Eaglais a' Bhaile Ùir eta eskozieraz: Kirknewtoun, Eskoziako udalerri bat da, Mendebaldeko Lothian konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3980
* Multimedia: Kirknewton, West Lothian / Q3980
# Kirkwood (kraterra)

Kirkwood kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ01 lau-angelukoan dago. 68,1 kilometroko diametroa du. Izena Daniel Kirkwoodren omenez darama.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6415884
* Multimedia: Kirkwood (crater) / Q6415884
# Kirkwood (Kalifornia)

Kirkwood Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Alpine konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. 190 biztanle ditu, 13,815636 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Alpine konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2171000
# Kirkwood (Missouri)

Kirkwood Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 27.540 biztanle zituen, 23,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* St. Louis konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q963572
* Multimedia: Kirkwood, Missouri / Q963572
# Kirn (Argyll)

Kirn, Eskoziako udalerri bat da, Cowal penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6415924
* Multimedia: Kirn, Dunoon / Q6415924
# Kirkwood (New York)

Kirkwood Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Broome konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 5.481 biztanle ditu, 31,21 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Broome konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708350
# Kirkwood (Pennsylvania)

Kirkwood Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lancaster konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 388 biztanle ditu, 5,764602 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lancaster konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6415878
# Kirkwood udalerria, Belmont konderria (Ohio)

Kirkwood udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Belmont konderrian. Azken zentsuaren arabera 412 biztanle zituen, 95 milia karratu (250 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Kirkwood udalerriak 125 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 27.066 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q924693
* Multimedia: Kirkwood Township, Belmont County, Ohio / Q924693
# Kiro Gligorov

Kiro Gligorov (mazedonieraz: Киро Глигоров, ˈkirɔ ˈɡliɡɔrɔf ) (Štip, Serbiako Erresuma (geroago Bulgariako Erresuma), 1917ko maiatzaren 3a - 2012ko urtarrilaren 1a) Ipar Mazedoniako Errepublikako lehenengo Presidente hautatua izan zen. Vladimir Gligorov semea Serbiako Alderdi Demokratikoaren sortzailea da.
* Datuak: Q153381
* Multimedia: Kiro Gligorov / Q153381
# Kirkwooden hutsuneak

Kirkwooden hutsuneak Jupiter eta Marte planeten artean dagoen asteroide gerrikoko gune batzuk dira, non asteroide dentsitatea gerrikoaren batez besteko dentsitatearekiko nabarmenki murriztua den. Euren parametroek (bere erdiardatz nagusia edo modu baliokidean bere orbita periodoa) Jupiter planetaren orbitarekin arrazoi xume bat duten orbitekin bat egiten dute. Esaten denez hutsune hauek Jupiterrekin duten orbita erresonantziekin bat egiten dute. Honela, adibidez, Eguzkitik 2,82 unitate astronomikora dauden asteroideak 5:2ko erresonantzian daude Jupiterrekin, hau da, Jupiterrek Eguzkiaren inguruan bi bira ematen dituen bitartean asteroide horiek bost ematen dituztela. Jupiterren periodoa 11,856525 urtekoa da x 2 = 23,71305 urte. 2,82 unitate astronomikoko distantziari 4,735585286 urte x 5 = 23,67793 urteko periodoa dagokio. Diferentzia 0,035 urtekoa baino ez dela ikus daiteke. Orbita horretan bost biratik behin dihoan balizko asteroide bat Jupiterrenganako gehienezko hurbiltze batekin bat letorke, orbita horretatik botatzea eragingo lukeen erakarpen erresonante bat eragingo liokeena.
Beste orbita erresonantzia batzuk Jupiterren orbita periodoarekin zatiki oso sinpleak eratzen dituzten orbita periodoekin bat datoz. Erresonantziarik ahulenek soilik asteroide huste bat eragiten dute, beste erresonantzia indartsuago batzuk kontrakoa eragiten duten bitartean, hau da, asteroide familia baten presentzia. Ospetsuena 1:1 erresonantzia da, L$_4$ eta L$_5$ Lagrangeren puntuetan, Jupiterren aurrekaldetik eta atzekaldetik 60ºra asteroide troiarren presentzia eragiten duena.
Hutsune hauek Daniel Kirkwood astronomo estatubatuarrak behatu zituen 1857an, Jupiterren orbita erresonantzietan zuten jatorria zuzen azaltzen ere lehena izan zena.
Berrikiago, asteroide kopuru nahiko txiki bat aurkitu da Kirkwooden hutsuneen barnean geratzen diren eta eszentrikotasun altua duten orbitetan. Adibide batzuk Alinda familia eta Griqua familia dira. Orbita hauek euren eszentrikotasuna poliki handitzen dute hamarnaka milioika urteko eskala batean, eta etorkizunean erresonantziatik ihes egingo dute planeta handiago batekin gertuko topaketa baten ondorioz.
Kirkwooden hutsuneak honako orbita erradio hauetan kokatuak daude:
* 1,9 unitate astronomiko (2:9 erresonantzia)
* 2,06 unitate astronomiko (1:4 erresonantzia)
* 2,25 unitate astronomiko (2:7 erresonantzia)
* 2,5 unitate astronomiko (1:3 erresonantzia) Alinda asteroide familia
* 2,706 unitate astronomiko (3:8 erresonantzia)
* 2,82 unitate astronomiko (2:5 erresonantzia)
* 2,95 unitate astronomiko (3:7 erresonantzia)
* 3,27 unitate astronomiko (1:2 erresonantzia) Griqua asteroide familia
* 3,7 unitate astronomiko (3:5 erresonantzia)
Hutsunerik esanguratsuenak 1:3, 2:5, 3:7 eta 1:2 erresonantzietan daude.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Kirkwooden hutsuneen artikulua Scienceworlden
* Datuak: Q318541
* Multimedia: Kirkwood gap / Q318541
# La bouteille d'anis

La bouteille d'anis (euskaraz Anis botila) Juan Grisek 1914ean margotutako margolan ezaguna da.

## Ezaugarriak

Lana Espainian oso ezaguna izan zen. Anís del Mono izeneko anis marka baten botila erakusten du; botila horrek ezaugarri bereziak zituen, koskez osatua, eta horri esker, musika tresna moduan, Espainiako folklorean oso erabilia izan zen. Margolanean, aipatutako botilan, etiketan, "saria" hitzarekin, Kubismoarekin lotura zuzena izan zituzten hiri batzuen izenak agertzen dira: Badalona, Madril eta Paris. Hiri horiek hiru margolari kubistekin lotura izan zuten eta, modu batez, haien bitartez, Grisek omendu zituen.
Gaur egun, Madrilgo Sofia Erregina Museoan erakusten da.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.españaescultura.es/es/obras_de_excelencia/museo_nacional_centro_de_arte_reina_sofia/la_bouteille_d_anis_la_botella_de_anis.html

## Kanpo-estekak

* Margolanaren fitxa Sofia Erregina Museoan.
* Datuak: Q6461080
* Multimedia: The Bottle of Anís del Mono by Juan Gris / Q6461080
# La cabina

La cabina (euskaraz Kabina) Antonio Mercero euskal herritar zinema zuzendariaren drama surrealistako telefilma da. Bertan, José Luis López Vázquez, José Miguel Aguado, Mariano Banderas, Agustín González eta Blaki aktoreek antzeztu zuten. 1972ko abenduaren 13an Televisión Española katean estreinatua izan zen, telefilma onenaren Emmy Saria irabazi zuelarik.
Argumentuak kafkiar parabola bat garatzen du, Juan José Plans idazleak kontakizun labur batean adierazi zuelarik.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Hiritar arrunt bat (José Luis López Vázquez) telefono-kabina batean irten ezinik gelditu da. Ingurutik igarotzen diren oinezkoei laguntza esker jardun arren irtetea ezinezkoa zaio.
Baina goizalde hartan telefono-kabina ezarri zuten morri misteriotsuek hiritarra kabina barnean dagoela leku ezezagun batera daramatenean istorioa beste maila batera iraganen da. Ibilbidean aurrera doala, presoa morroiek ihesbiderik gabe daramaten azalpen gabeko patu beldurgarri batera daramatela ohartuko da, patu horretatik gutako inor salbu ez dagoelarik.

## Aktoreak

* José Luis López Vázquez: telefono-kabinan irten ezinik gelditzen den gizona.
* Agustín González: protagonista bezala, modelo berdineko kabinan irten ezinik gelditu den beste gizona.

## Kanpo estekak

* La cabina telefilmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* La cabina telefilmaren trailer edo iragarkia ikusgai (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q130687
* Multimedia: La cabina / Q130687
# La bella estate (filma)

La bella estate 2023ko Laura Luchettik idatzi eta zuzendutako filma da.
Filma Cesare Paveseren izen bereko eleberriaren moldaketa zinematografikoa da. Yile Yara Vianello, Nicolas Maupas, Andrea Bosca eta Alessandro Piavani ira autore nagusiak.
Filma 2023ko abuztuaren 4an estreinatu zen Locarnoko Zinemaldiaren 75. edizioan. Ondoren, filma Italiako zinema aretoetan banatu zen 2023ko abuztuaren 24tik aurrera.

## Aktoreak

* Yile Vianello: Ginia
* Deva Cassel: Amelia
* Nicolas Maupas: Severino
* Alessandro Piavani: Guido
* Adrien Dewitte: Rodrigues
* Cosima Centurioni: Rosa
* Gabriele Gasco: Massimo
* Andrea Bosca: Dottor Andrea
* Anna Bellato: Signora Gemma

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «The Beautiful Summer (La bella estate)» Cineuropa - lo mejor del cine europeo (Noiz kontsultatua: 2023-08-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121298170
# La caduta degli dei

La caduta degli dei (alemanez: Götterdämmerung edota Die Verdammten; ingelesez: The Damned eta euskaraz: «Jainkoen gainbehera edota Madarikatuak») 1969ko Luchino Visconti italiar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako gerra film dramatikoa da. Dirk Bogarde, Ingrid Thulin, Helmut Griem eta Helmut Berger aktoreek antzetzu zuten.
Italierazko izenburua Richard Wagnerren izenburu berdineko Jainkoen Gainbehera (Götterdämmerung) Nibelungoen eraztuna opera saileko laugarren eta azken operari zor dio. 1930eko hamarkadan eta Alemanian girotuta dago, hain zuzen ere, nazismoaren gailentze garaian.
Vicontiren Alemaniar Trilogia delakoaren hiru filmeetako bat da, gainontzeko biak Morte a Venezia (1971) eta Ludwig (1972) dira.
Filmak garai hartan, Sexu iraultza bete-betean zela (1969), zineman ezohikoak eta oso eskandalugarriak ziren gaiak ukitzen ditu: intzestua, homosexualitatea, pedofilia, bai eta prostituzioa eta trabestismoa ere. Bestalde, ohikoagoak edo klasikoagoak ziren gaiak ere jorratzen ditu, tartean botere egarria eta traizioa.
Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Nicola Badalucco, Enrico Medioli eta Luchino Visconti).

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Essenbeck alemaniar goi burgesiako siderurgia lantengi baten jabea den familiaren gorabeherak azaltzen dira, Reichstageko sutetik hasi (1933) eta Labana Luzeen Gaua arte (1934), azken honetan zehar SAko kideen hilketak burutu ziren.
Nazionalsozialismoa boterera iristean Essenbecktarrek errejimen berriarekiko zein jarrera egokiena hartu eztaibaidatuko dute. Senideetako bakar bat bakarrik agertuko da naziekin elkarlanean aritzearen aurka, Herbert (Umberto Orsini), batez ere Alemaniako Legebiltzarraren sutea dela eta, ondorioz Alemanian bere emaztea eta alabak utzi eta bizia salbatzeko erbesterako bidea hartu beharko du. Halere, Essenbecktarrek ezin izango dute nazien alde ezberdinek boterea bereganatzeko darabilten barne borroketatik kanpo egon.

## Aktoreak

* Dirk Bogarde: Frederick Bruckmann.
* Ingrid Thulin: Sophie von Essenbeck.
* Helmut Griem: Aschenbach.
* Helmut Berger: Martin von Essenbeck.
* Renaud Verley: Gunther von Essenbeck.
* Umberto Orsini: Herbert Thallman.
* Charlotte Rampling: Elisabeth Thallman.
* Reinhard Kolldehoff: Konstantin von Essenbeck.
* Albrecht Schoenhals: Joachim von Essenbeck.
* Florinda Bolkan: Olga.
* Nora Ricci: Andereinoa.
* Irina Wanka: Lisa.
* Karin Mittendorf: Thilde Thallman.
* Valentina Ricci: Erika Thalman.
* Wolfgang Hillinger: Janek.

## Kanpo estekak

* La caduta degli dei filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez) (Alemanez)
* La caduta degli dei filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q637849
* Multimedia: La caduta degli dei / Q637849
# La cabeza de Joaquín Murrieta

La cabeza de Joaquín Murrieta mexikar akziozko telesaila da, Mauricio Leiva-Cockek eta Diego Ramírez Schremppek Amazon Prime Videorako sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Joaquin Murrietaren abenturak kontatzen ditu. Robin Hood mexikar gisa ezagun egin zen gizonak Joaquin Carrillorekin bat egingo du, etsai komun bati aurre egiteko. Ez dute etsiko hura atzeman arte. Kaliforniako urrearen sukarraren garaian girotu dute.

## Aktoreak

* Liam Sharpe: Oliver
* Juan Manuel Bernal: Joaquín Murrieta
* Alejandro Speitzer: Carrillo
* Becky Zhu Wu: Adela Cheng
* Yoshira Escárrega Godínez: Damace
* Steve Wilcox: Harry Love
* Emiliano Zurita: Casey
* Michael Wilson Morgan: Cristopher Kelly
* Gustavo Carr: Carrillo
* Andrew Leland Rogers: Ben
* Marc Dennis: Louis
* Dominic Bracco II: Dick
* Leidi Gutiérrez: Tayya
* Ricardo Uscanga: Quino
* Manuel Villegas: David Ochoa
* Oscar Espino: Bimori
* Gabriel Cosme: Neya
* Chiara Parravicini: Jackie

## Erreferentziak

* ↑ «La cabeza de Joaquin Murrieta» Berria 2023-02-18 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116873105