OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Errege-kobra

Errege-kobra (Ophiophagus hannah) Elapidae familiako suge bat da. Suge pozoitsurik handiena da; 5 metroko luzera har dezake. Batez ere, sugeak jaten ditu: Ophiophagus genero-izenak "suge-jale" esan nahi du. Asiako hego-ekialdean bizi da.

## Ezaugarriak

Kolorez, arrea edo oliba-kolorekoa izan ohi da, eta, batzuetan, horixka. Sabelaldean gune argiak izaten ditu, eta buruko ezkaten ertza beltza da. Batez beste, 3,5 eta 4 m bitarteko luzera du. Pisuari dagokionez, 4,5 m inguruko espezimen batek 12 kg inguru pisatzen du. Oso erasokorra izaten da xaxatuz gero, baina, bestela, gizakiarengandik ihes egiten du.
Suge-espezie bakarra da habia egiten duena arrautzak erruteko. Isatsarekin adaxkak eta belarrak bilduz osatzen du habia.
Gainerako elapidoek bezala, errege-kobrak letagin ildodunak ditu, eta pozoi neurotoxiko ahaltsua du.
Garezurra diapsidoa da; lehen ornoa kondilo okzipital bakar batez giltzatzen da, eta horrek mugikortasun handia ematen dio. Beheko barailaren bi erdien lotunea oso malgua da, eta, horri esker, buruaren ohiko lodiera baino handiagoak diren harrapakinak irents ditzake.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Mehrtens, J.. (1987). Living Snakes of the World. New York: Sterling, 263– or. ISBN 0-8069-6461-8..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48186
* Multimedia: Ophiophagus hannah / Q48186
* Espezieak: Ophiophagus hannah
# Erlikia-ontzi

Erlikia-ontzia erlikia bat edo gehiago edukitzeko ontzi bat da, normalean kutxa bat. Hildako pertsonaia erlijiozkoen debozio herrikoiak arte oso bat garatu izan du mendeetan, hainbat forma eta estilo estetikotako material preziatuetan erlikiak sortuz. Euskal Herriko kontestuan, geurean eta inguruan erlikia-ontzi katolikoak dira nagusiki.

## Motak

Kristautasuneko erlikiaren formarik zaharrena kutxa edo arka formakoa da, martirien hilkutxa primitiboa gogora ekartzen du, normalean sarkofago bat, eta bere osotasunean gordetako gorputzak biltzen ditu.
Erlikia-ontzi paleokristau eta bizantziarrak harriz eta marmolez eginak dira batez ere. Erdi Aroko gehienak metalez eginak dira, askotan zilarrezkoak edo urrezkoak. Esmalteekin edo harri bitxiekin aberastu zitezkeen. Kristalezko parte gardenak ere izan ditzakeren, ontzian dagoen erlikia ikus dadin.
Izen espezifikoa dutenak ere badira: Grezierazko lipsanoteka terminoa (literalki "erlikia armairua"), hainbat erlikia jasotzeko xedea duten altzariak edo erlikia-ontziak izendatzeko erabiltzen da. Estauroteka bereziki Egiazko Gurutzearen zati bat duenari esaten zaio.
Erlikia-ontzi topiko gisa izenda daitezke gordetzen duten gorputz edo hezur formaren arabera finak. Horrelakoak daude busto, garezur edo beso formakoak. Hainbat forma geometriko posible dira: laukizuzena, kubikoa, oktogonala, zilindrikoa edo beste.
Azkenik, badaude erlikiak gordetzeko beste modu batzuk, hala nola regalia edo agintearen sinboloetan integratzea: zetro, koroa eta abarretan. Horiek pertsonalki eramangarriak diren bezala, badira debozio pertsonalerako aldean eramateko egindako beste batzuk ere, forma eta material askotakoak dira: ohikoa izan da talisman gisa erabiltzea (amuletoetan edo ezpaten zorroetan, adibidez). Karlomagnok, adibidez, bere Joyeuse ezpataren heldulekuan erlikia bat zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Reconstitutions» hemiole.com (Noiz kontsultatua: 2023-03-27).

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, frantsesezko Wikipediako «Reliquaire» artikulutik itzuli da; zehazki, 2023-02-14ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q722604
* Multimedia: Reliquaries / Q722604
# Erlijiozko delirio

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
    Artikulu hau delirio motari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Delirio (argipena)».
Erlijiozko delirio edo delirio mistiko pertsona batek erlijioarekin edo bizi-transzendentziarekin lotutako sinesmenen inguruko deliriozko ideiak eta sentimenduak dituenean gertatzen den delirio-mota da. Delirio honetan, pertsonak jainkotzat jotzen du bere burua, edo sinetsita dago mundua salbatzeko deitua izan dela. 2000. urteko ikerketa batean ez zuten diagnostiko egiteko irizpide zehatzik baina bai demografikoak, batez ere adina.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Psikiatria Hiztegia] [2017]
* ↑ Raja, M.; Azzoni, A.; Lubich, L.. (2000). «Religious delusion: An observational study of religious delusion in a population of 313 acute psychiatric inpatients» Schweizer Archiv für Neurologie und Psychiatrie 151 (1): 22–9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7311344
# Erlijioaren soziologia

* Soziologia
* Gizarte zientziak
* Aspektu orokorrak
* Gizarte ikerkuntza
* Gizarte teoria · Teoria soziologikoa
* Praktika soziologikoa
* Alorrak edo gertuko alorrak
* Kriminologia · Demografia
* Gizarte mugimenduak
* Gizarte psikologia · Soziolinguistika
* Soziologiaren arloak: Ekonomia
* Erlijioa ·
* Ezagutza ·
* Generoa
* Gizarte egitura ·
* Hezkuntza
* Hiria ·
* Hizkuntza ·
* Kultura
* Legea ·
* Politika ·
* Zientzia
* Kategoriak eta zerrendak
* Soziologoak · Aldizkariak
Erlijioaren soziologia erlijioa aztergaitzat duen soziologiaren alorra da.
Erlijioaren soziologiak erlijioaren praktikak, gizarte egiturak, testuinguru historikoak, garapena, gai komunak eta rolak aztertzen ditu. Halaber, erlijioak, gizarte fenomeno zabal gisa ulerturik, gizartean duen eragina aztertzen du.

## Ikus, gainera

* Soziologia
* Erlijioa
* Sekularizazioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q461659
* Multimedia: Sociology of religion / Q461659
# Erlijioso (argipena)

Erlijioso hitzak adiera zenbait ditu:
* erlijioso edo erlijioari dagokiona;
* erlijioso edo erlijiozko komunitate, ordena edo kongregazio baten kidea.
# Erlikiari musua

Erlikiari musua (gaztelaniaz: El beso de la reliquia) Joaquín Sorollak 1893an egindako margolana da.
Eszena egun Luis Vives institutua den Valentziako San Pablo elizaren alboko kaperan gertatzen da, non fededun batzuk erlikia bati musu ematen diote. Margolan honi esker, Sorollak 1893ko Parisko Aretoan hirugarren mailako domina, 1894ko Vienako Erakusketan bigarren mailako domina eta Bilboko Espainiar Artearen Erakuskean lehenengo mailako domina lortu zituen.
Bilboko Arte Eder Museoaren artelan nagusienetariko bat da.

## Erreferentziak

* 1 2 Sorolla. Alcobendas: Editorial LIBSA, 218 or. ISBN 978-84-662-1879-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16560298
# Erlijioaren generoa Espainiako telebistan

Erlijioaren presentziak telebista espainiarrean, urria izan arren ezinbesteko papera jolasten du erlijio katolikoaren transmisioan. Katolizismoaz gain, La 2 kateak Islam hoy saioa eskaintzen du, islamaren egoera aztertuz Espainiar estatuan. Familia eredu tradizionalaren eta fedearen ideiak egunerokotasunean txertatzen ahalegintzen dira. Horretarako, dokumental eta erreportaiez gain, Batikanoarekin zuzeneko transmisioa, elizkizunak eta albistegietara bideratzen dute erlijioa. Ezinbestekoa delarik, hizlariaren karisma eta honen testigantza, lider erlijiosoaren papera hartzen dutelarik. Gainera, hizkera propioa garatu dute. Aipatzekjoa da gainera, saioek egun bat bereganatu dutela, sinbolismo guztiarekin: igandea. Espainiar panorama telebisiboan, urria da genero honen agerpena kate autonomikoetan; baina azpimarragarria TV2 kate publiko espainiarrean. Kate pribatuei dagokionez kate kontserbadoretan aurki dezakegu nagusiki, presentzia aipagarriarekin 13TV katean eta maila baxuagoan Intereconomia katean.

## Generoak

* Elizkizunak
* Gertakizunak
* Erlijio-saioak

## Izaera

- Erlijio edo joera filosofiko desberdinen ikuspegitik eginiko tele-saioak.
- Erlijio katolikoa eta kristaua nagusi.
- Ohiko egutegi erlijiosoarekin lotuta, oso leku ezaguna programazio-tauletan (mezak, aste santuko eta gabonetako ekitaldiak).
- Egoera berezietan bakarrik aireratzen direnak: Aita Santu katolikoaren izendapena, Urte Xakobeoaren ingurukoek eta abar.

## Programak

Adibiderik esanguratsuena 13TV katearena da, honek hainbat programa baititu erlijioari eskainitakoak.

### 13TV

El mundo visto desde el Vaticano, Igandeetan 10:30etan
Ángelus, Astelehenetatik-Larunbatetara 12:00tan
Audiencia General S.S. Francisco, Asteazkenero 11:30etan
Ángelus CTV, Igandeetan 12:00etan
+Que Noticias, Igandeetan 11:15etan
Santa Misa, Igandero

### La2

El dia del Señor, TVE 2. Igandeetan 10:30
Islam hoy, TVE 2 Igandeetan 8:45
Pueblo de dios, TVE 2 (Dokumental erlijiosoak)
Testimonio, TVE 2. Iganteetan 10:25

## Audientziak

Kantar Mediaren 2012ko generoen araberako saioen emisioren arabera, honakoak dira datuak erlijioari dagokionez:
TV2 saioen %2,3 eskaintzen zaio erlijioari
13TV saioen %5,9 eskaintzen zaio erlijioari

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16517048
# Erlijioaren psikologia

Erlijioaren psikologia psikologia aplikatuaren eta erlijio-zientziaren adarra da, erlijio-praktikari lotutako gai psikologikoak jorratzen dituena. Sinesmenak, jarduerak eta erlijio-esperientziak psikologiaren ikuspegitik aztertzen ditu, neuroteologia antzeko diziplinatik bereizten den aldetik, adibidez.
Erlijioaren psikologiak gizakiaren galdera eta erreakzioei erantzuten die, mundu honetan eta heriotzatik haratago bere existentziaren azken zentzuari buruz. Bilaketa horrek gizakia bera ez bezalako goragoko errealitate baten aurrean kokatzen du, sinesmenaren bidez erlazionatzen den errealitate pertsonal eta transzendentetzat hartu ohi duena. Mistizismoaren edo sentimendu erlijiosoaren jatorriaz eta izaeraz arduratzen da, baita erlijioaren jatorriaz ere.
Batzuen ustez, erlijioa gizakiaren proiekzio patologiko bat da, sendabidea behar duena. Erlijioko psikologoek nortasunaren eta jarrera eta portaera erlijiosoaren garapenaren artean dagoen harremanaz arduratzen dira. Herri-erlijiotasunak hartzen dituen adierazpenak ere aztertzen ditu, baita Mendebaldean sortu diren erlijiotasun-forma berriak ere. Gizakiaren erlijioa ulertzen lagun dezake.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2008]
* ↑ José Morales, Teología de las Religiones, Madril: RIALP, 18 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q368498
# Dripping Springs (Texas)

Dripping Springs Texasko hiri bat da. Hays konderrian kokatua dago. 2010ean 1.788 biztanle zituen, 10,01 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hays konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q951210
* Multimedia: Dripping Springs, Texas / Q951210
# Drimoleague

Drimoleague (irlanderaz Droim Dhá Liag, Bi Haitzen Arteko Mendilepoa), historikoki Drumdalege, Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-mendebaldeann dagoen udalerria da. R586 errepidean eta hura R593 errepidearekin bat egiten duen gunean dago, Dunmanway eta Bantry udalerrien arten bide erdian. Dromdaleague parrokian dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4168208
# Drin

Drin (albanieraz: Drin edo Drini; mazedonieraz: Дрим; grezieraz: Δρινος) hego-ekialdeko Europako ibaia da, Albaniako nagusiena dena. Drin Zuria eta Drin Beltzaren lotunean jaioa, bi banatzaile ditu: bata zuzenean Adriatikora doana eta bestea Bojana ibaira

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213975
* Multimedia: River Drin / Q213975
# Drina

Drina (bosnieraz: Drina, serbieraz: Дрина) Balkanetako ibaia da, 206 kilometroz Bosnia-Herzegovina eta Serbiaren arteko muga egiten duena. Montenegroko Dinariar Alpeetatik datozen Tara eta Piva ibaien elkargunean sortu eta 346 km aurrerago Sava ibaira isurtzen da. Izena ibaiaren latinezko deituratik dator (Drinus).
Ibaiak Bosnia-Herzegovinako Foča, Goražde, Višegrad, Bratunac, Zvornik eta Janja, eta Serbiako Ljubovija, Mali Zvornik, Banja Koviljača, Loznica, Lozničko Polje eta Badovinci zeharkatzen ditu.

## Hidrometria

Drinaren emaria 1979 eta 2013 artean neurtua izan da Radaljen (Savarekin elkartu baino 76 km gorago). Emari handiena apirilean du (574 m³/s), eta txikiena abuztuan (124 m³/s).
Drinaren batez besteko emariak (m³/s), Radaljen neurtuak Datuak: 1979 eta 2013 artean

## Erreferentziak

* ↑ Drina, Characteristic values: River flow (m3/s) Hidmet.gov.rs

## Kanpo estekak

* Datuak: Q186901
* Multimedia: Drina River / Q186901
# Drimylastis

Drimylastis Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Drimylastis telamonia da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Drimylastis clausa | daturik gabe |
| Drimylastis craterozona | daturik gabe |
| Drimylastis stiphropa | daturik gabe |
| Drimylastis telamonia | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5307666
* Espezieak: Drimylastis
# Dringilin dron

Dringilin dron eguberrietako euskal abesti herrikoia da. Kanta herrikoi hau Azkuek jaso zuen Aramaion, eta Cancionero Popular Vasco liburuan argitaratu zuen 1922an.
Donostiako Orfeoiak 1924an grabatu zuen 78 RPMko Neska zarra diskoan. Diskoan bi abesti zeuden:
* Dringilin dron, kanta herrikoia
* Neska zarra, Secundino Esnaola

## Partitura eta audioa

Honela hasten da abestia:

## Hitzak

Dringilin dron, gaur Gabon, dringilin dron, gaur Gabon, sabela betea daukat eta besteak hor konpon. (bis)
Mazkelu bete aza egosi, koloretsu ta gorriak bereala iruntsi neutzazan azkenengoko orriak.
Dringilin dron, gaur Gabon, dringilin dron, gaur Gabon, sabela betea daukat eta besteak hor konpon.
Hiru puntako askal batekin, sakatrapua bailitzan ezti-lapiko handisko bati barrua uts-uts ein neutsan

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Cancionero vasco - Eusko Ikaskuntza» www.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2022-01-12).
* 1 2 «Dringilin dron. Euskal kantutegia» www.eusko-ikaskuntza.eus (Eusko Ikaskuntza) (Noiz kontsultatua: 2022-01-12).
* ↑ Orfeoiko weborrian beste data agertzen da, 1923, baina Columbiaren katalogoek 1924 esaten dute.
* ↑ https://web.archive.org/web/20160816163053/http://www.orfeondonostiarra.org/eu/diskografia/orria_10/1923/nezka-zarra-.html

## Ikus, gainera

* Mesias Sarritan
* Gabonsariak (Munibe)
* Hator hator
* Mari Domingi
* Oi Bethlem
* Olentz-ero
* Olentzero joan zaigu
* Oles ta oles (abestia)

## Kanpo estekak

* Pantxoa eta Peioren "Dringilin dron" abestiaren bertsioa entzungai
* Datuak: Q12256402
# Dripsey

Dripsey (irlanderaz Druipseach, Muddy ibaia esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren erdialdean dagoen udalerria da. R618 errepidean dago, Cork hiritik 20 km kilometro mendebaldera eta Lee ibaiaren itsasadarra den Dripsey ibaiaren ertzean.
Dripsey GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4168222
* Multimedia: Dripsey / Q4168222
# Drimnagh

Drimnagh, irlanderaz: Droimneach, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen auzune bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q693683
* Multimedia: Drimnagh / Q693683
# Driouch

Driouch (amazigeraz: ⴻⴷⴷⵔⵉⵡⴻⵛ, Driwec; arabieraz: الدريوش‎) izen bereko probintzian dagoen herria da, Marokoko Ekialdeko eskualdean dagoena. 2004ko zentsuaren arabera 14.000 biztanle zituen. Kert ibaiaren haranean kokaturik, Mauro mendietatik gertu, Al-Hoceima eta Nador arteko errepidean dago.
Rifeko Gerran leku estrategikoa izan zen eta egun espainiar kolonialismoaren aztarnek ikusgai diraute.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Haut-commissariat au Plan, Lavieeco.com. Recensement général de la population et de l'habitat de 2004. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1259122
# Estatore

Estatorea sistema birakari baten parte finkoa da, sorgailu elektriko eta motor elektrikoetan aurkitu daitekeena. Parte birakaria errotorea da.
Formari dagokionez, errotoreak duen itxuraren arabera bi estatore mota aurki daitezke: polo irtenekoak edo artekadunak.

## Ikus, gainera

* Errotore
* Motor elektriko
* Sorgailu elektriko
* Alternadore
* Dinamo

## Erreferentziak

* ↑ 2.1. Estator y Rotor - 279 - Motores Eléctricos. (Noiz kontsultatua: 2017-10-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190312
* Multimedia: Stators (machine element) / Q190312
# Estatu-idazkari (Espainiako erregimen zaharra)

Estatu-idazkaria ministro lana egiten zuenaren kargua izan zen Espainian 1714 eta 1841 artean, erregeak izendatuta eta haren konfidantzapean. XVI. mendean du jatorria, Estatu-Kontseiluaren idazkarietan, hain zuzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2417901
# Estatistiken Institutu Nazionala (Txile)

Estatistiken Institutu Nazionala (INE) Txileko Estatuko erakunde tekniko bat da, 1843an sortua («Estatistika Bulegoa» izenarekin). Zuzenbide publikoko pertsoneria juridikoa du, funtzionalki deszentralizatua eta ondare propioarekin. Biztanleriaren eta etxebizitzen zentsuak egiteaz arduratzen da, bai eta nekazaritza, abeltzaintza eta basogintzako zentsu nazionala egiteaz ere. Gainera, herrialdeko estatistika ofizialak sortu, bildu eta argitaratzen ditu, legeak agintzen dizkion beste zeregin espezifiko batzuez gain. Lan horiek egiteko, informazio fidagarria, egokia, eskuragarria, garrantzitsua eta nazioan nahiz nazioartean alderagarria sortzen eta zabaltzen du; Errepublikako presidentearekin harremanetan dago, Ekonomia, Sustapen eta Turismo Ministerioaren bitartez. 2020ko uztailaren 8tik, Ricardo Vicuña Pobletek zuzentzen du erakundea, Sebastian Piñera eta Gabriel Boricen gobernupean.
Bere lana funtsezkoa da, ematen dituen estatistikek, batez ere, Estatuak politika publikoak (gobernu batek aplikatzen dituen ekintzak, gizartearen eskaera ezberdinei erantzunak emateko, adibidez: errepideak, enplegua, gune berdeak, etab.) herritarren onerako izatea, eremu publikoko nahiz pribatuko pertsonek informazioan oinarritutako erabakiak hartu ahal izan ditzaten laguntzen dutelako.

## Erreferentziak

* 1 2 «INE | Nuestra Institución» www.ine.cl 2022.
* ↑ «INE | Marco normativo» www.ine.cl 2022.
* ↑ «Historia Instituto Nacional de Estadística: Directores» www.ine.cl 2020.

## Bibliografia

* «Estadísticas de Chile en el siglo XX» Instituto Nacional de Estadísticas - Chile.
* «Revista Estadística & Economía Volumen 6» Instituto Nacional de Estadísticas - Chile 6.

## Kanpo loturak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q3288549
# Estatistiko

Estatistikan, estatistikoa lagin bateko datuekin kalkulatutako neurri bat da, parametro bat zenbatetsi edo froga estatistiko bat egiteko baliatzen dena. Zenbatesleak estatistikoak dira, lagin batezbestekoa edo lagin bariantza esaterako, baina baita ere parametro jakin bat zenbatetsi gabe, probabilitate-eredu bat nahiz populazioak aztertzeko erabiltzen den beste edozein lagin neurri, hala nola khi-karratu estatistikoa eta t estatistikoa.

## Ikus, gainera

* Zenbatesle
# Esne-gain harrotu

Esne-gain harrotua edota esne-gain irabiatu, maiz gozatua, airearekin aparra arte eginarazi irabiatu den esne-gain arin bat da. Esne-gainak % 30eko koipea badu, airearekin nahas daiteke, eta aire-burbuilak koipe-tantatxo sare batean harrapatuak izan daitezke; ondorioz, sortzen den koloidea jatorrizko esne-gainak baino bolumenaren bikoitza inguru du. Halere, irabiaketa prozesuarekin jarraituz gero, koipe-tantak euren artean itsatsi eta koloidea suntsituz gurin bilakatuko dira, gainontzeko isurkaria gurin-gazura da. Batzuetan koloideari azukre-hautsa gehitzen zaio, nahasketa sendotu eta gehiegizko irabiaketa saiheste aldera.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q625957
* Multimedia: Whipped cream / Q625957
# Esne-ateratzeko

Esne-ateratzekoa (esnea ateratzeko tresna gisa ere ezaguna) ama-esnea ateratzeko erabiltzen den eskuzko edo gailu elektrikoa da.

## Erabiltzeko arrazoiak

Batzuetan komeni da esnea ateratzea haurrak zuzenean kontsumitu gabe; eskuz edo bitarteko mekanikoen bidez. Behin aterata, haurtxoek biberoien bidez kontsumi dezakete esnea.
Esnea ateratzea egokia izan daiteke kantitateari dagokionez esnea ekoizteko arazoei aurre egiteko. Esne-ateratzekoak erabiltzeak ekoizpen txikia duten emakumeen edoskitzea estimula dezake, eta baliagarria izan daiteke, halaber, haurtxoak unean bertan behar duen kopurua gainditzen duen esnea biltzeko; esne gehiegi dutenean bularreko hanturazko uneak barne.
Esnearen eskuzko ateratzea edo mekanikoa baliagarria izan daiteke ama haurrarekin fisikoki egon ezin denean baina edoskitzea jarraitu nahi duenean: haurra jaioberrien zainketa intentsiboetako unitate batean sartuta dagoenean edo ama lanera itzultzen denean. Esne-ateratzekoa erabiltzea bereziki ohikoa da gurasoen eta familiaren baimenak edoskitrzaro osoa estaltzeko adina denbora ez duten testuinguruetan.
Esne-ateratzekoek gurasoek zailtasunak izaten dituzten faseetan lagundu dezakete haurtxoari edoskitzea arrakastaz emateko, fisikoki elkarrekin daudenean. Adibidez, haurrak bularrari lotzeko zailtasunak dituenean edo, besterik gabe, bere esfortzuaren bidez esne nahikoa atera ezin duenean.
Amarentzat ere mesedegarria da, izan ere, batzuetan haurrak nahikoa edoskitzen ez duenean, bularreko esne pilaketak mina sor dezake.
Azkenean, Esne-ateratzekoa erabiltzeko beste arrazoi bat ama-esnea ematea da, arrazoi desberdinengatik beren amengandik esnea jaso ezin duten haurtxoentzat.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Promoción de la lactancia materna. Elección, uso y mantenimiento del sacaleches.
* (Gaztelaniaz)Como usar un sacaleches, limpieza y métodos de extracción.
* Datuak: Q427017
* Multimedia: Breast pumps / Q427017
# Esne-gain

Esne-gaina itxura koipetsua eta zuria duen substantzia bat da, emultsio gisa esne jetzi berriaren gainaldean osatzen dena: hortik euskarazko esne-gain izena.
Esnearen koipeari esaten zaio. Esnea homogeneizatu eta dekantatu ondoren lortzen den koipeari alegia. Saltzen den esne-gain komertziala behiarena izaten da. Komertzialki esne-gainak duen koipe kopuruaren arabera banatzen dira. Batzuk kozinatzeko besteak harrotzeko…

## Esne gain motak

* Esne-gain bikoitza: %50 koipe edo gehiago duena.
* Esne-gaina: Koipe kopurua %30 eta %50 tartean duena, normalean %33 izaten da. Kozinatzeko eta harrotzeko erabiltzen da.
* Esne-gain arina: Koipe kopurua %29 eta %12 tartean duena.
* Ordezko esne-gaina: Esne gaina landare koipeekin nahasturik lortzen da. Zapore eta testura desberdinekoa da. Bere ezaugarria da harrotu ondoren mantentzen duen trinkotasuna.
* Esne-gainetik eratorritako esnekiak: Esne-gaina industrialki trataturik eratortzen dira gurina eta esne-gantzak.

## Esne gainaren Merkatuko aurkezpena

Freskoa, pasteurizatua, pasteurizatu, izoztua, esterilizatua, UHT.

## Ikus, gainera

* Esne-gain gordin
* Esne-gain mehe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13228
* Multimedia: Cream / Q13228
# Esne-gazur

    Artikulu hau esnetik sortzen den produktuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gazur (argipena)».
Esne-gazura esnea gatzatzean egiten den ur gazia da. Likido hori berdexka eta uherra da.
Esne-gazur hautsaren osagaiak :
| Propietatea | Esne-gazur goxoa | Esne-gazur garratza |
| pH | 6,4 - 6,6 | 4,4 - 4,5 |
| Solidoak | 70 | 66 |
| Laktosa | 51 | 42 |
| Proteinak | 6 – 7 | 6 – 7 |
| Gantzak | 0,2 | 1,0 |
| Mineralak | 4 – 5 | 7 – 8 |
| Kaltzioa | 0,45 | 1,05 |
| Fosforoa | 0,4 | 0,8 |
| Azido laktikoa | 0 | 10 |

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Modler, H.W.. (1987). Boletín FIL n.º 212. , 11-124 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185009
* Multimedia: Whey / Q185009