OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Max Schmeling

Maximillian Adolph Otto Siegfried "Max" Schmeling (Klein Luckow, Brandenburgo, Alemania, 1905eko irailaren 28a - Wenzendorf, Alemania, 2005eko otsailaren 2a) alemaniar boxeolaria izan zen.
XX. mendean pisu astunetako txapeldun izandako lehen europarra.

## Biografia

1923an Alemaniako boxeolari afizionatuen txapelketa irabazi zuen, pisu erdiastunen mailan, eta hurrengo urtean profesional egin zen. 1926an pisu erdi-astunetako Alemaniako Txapelketa jokatu zuen, eta txapelduna mendean hartu zuen. Hurrengo urtean Europako Txapelketa irabazi zuen, maila berean, eta 1928an Alemaniako pisu astunetako txapelketa.
1929an Paulino Uzkudun gipuzkoar boxeolaria menderatu zuen New Yorken, eta 1930ean pisu astunetako munduko txapeldun atera zen, haren aurkaria, Jack Sharkey, deskalifikatua izan ondoren joko legearen kontrako kolpe bat jotzeagatik.
Zenbait aldiz titulua defendatu ondoren, 1932an galdu zuen, Sharkeyren beraren kontrako lehian. 1936an, New Yorken, Joe Louis K.O. utzi zuen, bere bizitzako borrokarik onenean. Bi urte geroago, Joe Louisek menderatu zuen Schmeling.
Bigarren Mundu Gerran parakaidisten gudaroste batean parte hartu ondoren, 1948an jokatu zuen azken borroka, Berlinen; galdu egin zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q77102
* Multimedia: Max Schmeling / Q77102
# Max Theiler

Max Theiler (Pretoria, Hegoafrika, 1899ko urtarrilaren 30a - New Haven, Connecticut, AEB, 1972ko abuztuaren 11) hegoafrikar jatorriko Estatu Batuetako sendagile eta birologoa izan zen, 1951n sukar horiaren aurkako txertoa garatu izanagatik Fisiologiako Nobel Saria irabazi zuelarik.

## Biografia

Max Theiler Pretorian jaio zen, Hegoafrikan, 1899ko urtarrilaren 30ean. Gurasoak ospe handiko Arnold Theiler suitzar albaitaria eta Jegge Emma izan zituen eta bikotearen 4 seme-alabetako bat izan zen Max.
Pretoria Boys High School eta Rhodesko unibertsitatean ikasi zuen eta, gero, Lurmutur Hiriko Unibertsitateko Mediku Eskolan, 1918an graduatu zelarik.
Hegoafrika utzi eta St Thomas' Hospital Medical School eta London School of Hygiene and Tropical Medicine ikastetxeetan ikasi zuen eta Londres eta Ingalaterrako kolegioen kide egin zen.
Medikuntzako ikasketak Londresen egin ondoren, Harvard Unibertsitateko (AEB) laborategietan jardun zuen. Amoebak eragindako disenteria ikertzen aritu zen urte luzez eta karraskariek transmititutako sukarraren aurkako txertoaren bila. Andrew Sellardsen laguntzaile izan zen eta sukar horiaren inguruan ikertzen aritu zen. 1926an, atzera bota zuten bakterio batek eragiten zuela esaten zuen Hideyo Noguchiren ideia eta, 1928an, birusa zela identifikatu ondoren, Afrika eta Hegoafrikako birusak inmunologikoki berdinak zirela erakutsi zuten.
1930etik 1964ra, New Yorkeko gaur egungo Rockefeller Unibertsitatean egin zuen lan. 1951n, Medikuntzako Nobel saria jaso zuen sukar horiaren aurkako txertoa aurkitu zuelako.
New Havenen Connecticut (AEB) hil zen1972ko abuztuaren 11n eta ez zuen AEBetako hiritartasuna lortu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1951/theiler-bio.html
* 1 2 https://www.ecured.cu/Max_Theiler

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46928
* Multimedia: Max Theiler / Q46928
# Max Slevogt

Max Slevogt (Landshut, 1868ko urriaren 8a - Leinsweiler, 1932ko irailaren 20a) alemaniar margolaria izan zen.
1885etik 1889ra Municheko Akademian ikasi zuen eta 1889an Parisera joan eta Julien Akademian ikasi zuen. Municheko bere lehen margolan ilunetatik margolan argitsuagoetara igaro zen. 1901ean Berlingo Sezesioan sartu zen eta 1914an Egipto eta Italiara bidaiatu zuen. Mendebaldeko frontean gerra pintorea izan zen Lehen Mundu Gerran. Gero, gerrako izugarrikeriak islatu zituen bere lanean.
Lovis Corinth eta Max Liebermannekin batera, Alemaniako margolaritzaren aire zabaleko estiloaren ordezkarietako bat izan zen.

## Iruditegia

* Danae (1895)
* Marietta di Rigardo dantzariaren erretratua (1904)
* Mahats-uzta (ca. 1900–1909)
* Francisco d'Andrade Don Giovanni bezala (1912)
* Ezkien azpian (1913)
* Emakume sudandarrak Egipton (1914), Albertinum

## Kanpo estekak

* Datuak: Q703356
* Multimedia: Max Slevogt / Q703356
# Mina (Nevada)

    Artikulu hau Nevadako lekuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mina».
Mina Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mineral konderrian kokatuta dago, Nevada estatuan. 127 biztanle ditu, 6,235481 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Mineral konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10748696
* Multimedia: Mina, Nevada / Q10748696
# Mina (argipena)

Mina izan daiteke:

## Objektuak

Mina, armagintzan, ukitzen denean eztanda egiten duen lehergailua da. Mota asko daude:
* Armagintza
** itsas minak;
** lurreko minak;
** pertsonen kontrako minak;
** tankeen kontrako minak;
* Mina, arkatzaren zati bat.
* Mina (unitatea)

## Toponimia

* Mina', Saudi Arabiako hiria.
* Mina, Nevadako herria.
* Mina, New York estatuko herria.
* Mina, Veracruzeko herria.

## Pertsonak

* Mina (italiar abeslaria)
* Mina (alemaniar abeslaria)
* Mina (japoniar abeslaria)
* Mina (ahots aktorea)
* Shim Mina, hegokorear abeslaria

## Bestelakoak

* Mina, antzinako Babiloniako pisu unitatea.
* Mina, oinazea.
* Mina hizkuntza, Togo eta Beningo hizkuntza.
# Mina El Hammani

Mina El Hammani (Madril, 1993ko azaroaren 29a) Espainiako Marokoar jatorrikoetako telebistako aktorea eta modeloa da.

## Filmografia
### Telebista

* Centro médico (2017)
* El príncipe (2017)
* La que se avecina (2017)
* The State (2017)
* Servir y proteger (2017)
* Elite (2017)
* Hernán (2021)
* El internado: Las Cumbres (2021-orain)
* Élite historias breves: Nadia Guzmán (2021)

## Kanpo estekak

* Mina El Hammani Internet Movie Databasen
* Mina El Hammani Instagramen
* Datuak: Q57309485
# Min txinera

Min (txinera sinplifikatuz: 闽语; txinera tradizionalaez: 閩語; pinyineraz: Mǐn yǔ; Pe̍h-ōe-jī: Bân gú; BUC: Mìng ngṳ̄) hizkuntza sintikoen talde zabala da; Fujian probintziako 30 milioi pertsonek eta Leizhou penintsulako, Hainaneko, Chaoshaneko, Zhongshaneko, hegoaldeko Wenzhouko, Zhoushan artxipelagoko, eta Taiwaneko natibo asimilatu zein kolono Min hizlarien ondorengoek hitz egiten dute. Izena Fujian probintziako Min ibaitik dator.

## Erreferentziak

* ↑ Chinese Academy of Social Sciences (2012). 中国语言地图集(第2版):汉语方言卷 [Language Atlas of China (2nd edition): Chinese dialect volume]. Beijing: The Commercial Press. p. 110.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56504
* Multimedia: Min Chinese language / Q56504
# Mina, viento de libertad

Mina, viento de libertad 1975. urtean Antxon Ezeiza donostiarrak zuzendutako film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Frantzisko Xabier Mina nafarrak Mexikora joateko eskakizuna onartuko du. Bertoko gerran, Morelos hil eta berehala sartuko da.

## Pertsonaiak

* José Alonso
* Pedro Armendáriz Jr.
* Héctor Bonilla
* Sergio Corrieri
* Rosaura Revueltas
* Eslinda Núñez
* Fernando Balzaretti
* Roger Cudney: Young koronela

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6862648
# Min nan txinerazko Wikipedia

Min nan txinerazko Wikipedia Wikipediaren min nan txinerazko edizioa da. 2016ko urriaren hasieran 136.430 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 103.a zen.

## Kanpo estekak

* Min nan txinerazko Wikipedia
* Datuak: Q3239456
* Multimedia: Min Nan Wikipedia / Q3239456
# Mina (udalerria)

Mina Mexikoko udalerri bat da. Nuevo León estatuan kokatua dago. 2010ean 5.447 biztanle zituen 3.872,26 km²ko azaleran. Herriburua [[Mina (Mina)|Mina]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
# Mina (Saudi Arabia)

    Artikulu hau Saudi Arabiako lekuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mina».
Mina, arabieraz: منى‎‎ edo Minā, edo Muna, ezizenez Mila Oihal-Etxolen Hiria, Saudi Arabiako Meka hiriko haran eta auzo bat da, Meka hiritik 8 kilometro hego-ekialdera.
Islamaren leku sakratuetako bat da, bertan Deabruaren harrikatzea kokatzen baita. Bestalde, Mekarako Haj erromesaldiaren usadiozko atsedenlekua ere bada, horregatik leku honetan ehundaka milaka erromesentzako bereziki prestatutako oihal-etxola akanpaleku erraldoia dago.
* Datuak: Q753276
* Multimedia: Mina / Q753276
# Mina (New York)

    Artikulu hau New Yorkeko lekuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mina».
Mina Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Chautauqua konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 1.007 biztanle ditu, 36,33 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Chautauqua konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708232
* Multimedia: Mina, New York / Q3708232
# Mina (jatetxea)

Mina Bilboko Martzana kaian dagoen jatetxea da. Bertoko sukaldariburua Álvaro Garrido da.
Euskal gastronomian oinarritutako sukaldaritza berria egiten duen jatetxe honek Michelin Gidaren izar bat du.

## Erreferentziak

* ↑ Zuazo, Pello A.. (2016-04-09). «Erotuta nengoela esaten zidaten hau zabaldu nuenean» Berria.
* ↑ Domínguez, Koldo. (2015/11/25). «El Zarate de Bilbao, única nueva estrella Michelin en Euskadi» El Correo.
* ↑ EiTB. (2015/11/25). 27 Michelin izar, Euskadiko sukaldaritzaren zeruan. .

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q21571751
# Mongoliar-txinar zaldi

Mongoliar-txinar zaldia, (Txinera sinplifikatua : 蒙古马 ; txinera tradizionala : 蒙古馬 ; pinyina : Ménggǔ mǎ), Txinako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik zaldi arraza hau ponien sailkapen taldean sartzen da.
Zaldi mota hauen jatorria 1910. urtean eman zen Mongoliako independentzia baino lehen, Txinan zeuden mongoliar zaldien populazioaren garapena da.
Agian Przewalski zalditik dator, aspaldidanik etxekotuak. 1982. urtean zaldi hauek Txinako zaldi guztien herena ziren. Ordutik asko jaitsi da euren kopurua, garraiobideen motorizazioaren eta bizimoduaren modernizazioaren eraginez.

## Erreferentziak

* ↑ [Hendricks 2007] (en) Bonnie Lou Hendricks (préf. Anthony A. Dent), « Chinese Mongolian », dans International Encyclopedia of Horse Breeds, Norman, University of Oklahoma Press, 2007

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21658892
# Mongoloide

Mongoloide zenbait ezaugarri fenotipiko, hala nola epikantoa, partekatzen dituzten populazioak definitzeko erabiltzen den terminoa da, hau da ia Asia osokoak (erdialdeko Asia, hego-ekialdeko Asia, ekialdeko Asia, Siberia eta hegoaldeko Asiakoak), Artikokoak, Amerikakoak eta Ozeano Bareko uharte gehienekoak.
Hitza, "mongol" erroaz eta "-oide" atzizkiaz osatuta dago, eta, beraz, hitzak, literalki, "mongolen antzekoa da" esan nahi du. Etnologia goiztiarrak garatu zuen, batez ere erdialdeko Asiako eta ekialdeko Asiako herri ezberdinak deskribatzeko. Arraza mongoloidea gizateriaren hiru arraza nagusien proposamenetako bat da. Auzitegiko antropologo batzuek eta beste zientzialari batzuek terminoa zenbait testuingurutan erabiltzen jarraitzen duten arren, antropologo gehienek "mongoloide" terminoa gutxiesgarritzat jotzen dute eta egun zalantzazkoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ Smay, Diana; Armelagos, George. (PDF) Galileo Wept: A Critical Assessment of the Use of Race in Forensic Anthropology. Emory University.
* ↑ (Ingelesez) Lieberman, Leonard. (1997ko abendua). «Out of Our Skulls: Caucasoid, Mongoloid, Negroid?» Anthropology News 38 (9): 56..
* ↑ (Ingelesez) Templeton, Alan R.. (PDF) Human Races: A Genetic and Evolutionary Perspective. Washington University.
* ↑ Keevak, Michael. (2011). Becoming Yellow: A Short History of Racial Thinking. Princeton: Princeton University Press ISBN 978-0-691-14031-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207912
# Mongomo

Mongomo Ekuatore Gineako hiria da, Wele-Nzas probintziako hiriburua dena. 2012an 7.251 biztanle zituen.
Herrialdeko lehen presidentea zen Francisco Macías Nguema eta Teodoro Obiang Nguema egungoa bertokoak direnez, Mongomoko klana diete.

## Erreferentziak

* ↑ «Estilo Liburua» Berria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q526539
* Multimedia: Mongomo / Q526539
# Mongoliar borroka

Mongoliar borroka edo Bökh (ᠪᠥᠬᠡ; zirilikoz: Бөх edo Үндэсний бөх) Mongoliako, Barne Mongoliako eta beste eskualde batzuetako mongolen borroka-estilo tradizionala da, non lurra ukitzen duen lehen borrokalariak, oinak eta eskuak ez diren gorputzeko edozein atalekin, borroka galtzen duen. Bökh hitzak "iraunkortasuna" esan nahi du. Mongoliako kulturako "hiru trebetasun maskulino" historikoen artean, mongoliar borroka garrantzitsuena da (besteak hipika eta arkularitza ziren). Gengis Khanek borroka bere armada sasoi onean eta borrokarako prest mantentzeko modu garrantzitsua zela uste zuen. Qing dinastiaren gorteak (1649-1911) borroka ekitaldiak egiten zituen aldizka, batez ere borrokalari mantxuen eta mongoliarren artean. Hainbat bertsio daude:
* Böhk khalkha, mongoliar borroka, khalkha etniakoa.
* Buriatar borroka (böhk buriad), buriat etniakoa.
* Bukh noololdoon edo mendebaldeko mongolen borroka, oirat etniakoa.
* Hego-mongoliar borroka, khortxin etniakoa. Jakaren borroka ere deitua, bertan, behi-larruz egindako jaka bat, pitzatutako galtza luzeak eta botak erabiltzen dituzte.
* Khurex, tuvatarrek hegoaldeko Siberian egiten duten jakaren borroka tradizionala. Berez, mongoliar borrokaren eragin handia du.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Gluckman, Ron. The Alternative Olympics. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1207182
* Multimedia: Mongolian wrestling / Q1207182
# Mongoliko (argipena)

Mongoliko hitzak adiera zenbait ditu:
* mongol herriari edo arraza mongoloideari dagokiona;
* Down sindromea duen pertsona.
# Mongolierazko Wikipedia

Mongolierazko Wikipedia (mongolieraz: Википедиа) Wikipediaren mongolierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 3.300 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 128.a zen.

## Kanpo estekak

* Mongolierazko Wikipedia
* Datuak: Q2998037
* Multimedia: Mongolian Wikipedia / Q2998037
# Mongolita

Mongolita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Mongolita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca4Nb6Si5O24(OH)10 * nH2O}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Mongolite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Mongols Motorcycle Club

Mongols Motorcycle Club, Mongols Nation edo Mongol Brotherhood, maiz Mongols izenez bakarrik ezagunagoak, AEBetako legez kanpoko motorzale elkarte edo gaizkile-talde bat da. Hells Angels motorzale elkartearekin berebiziko etsaitasuna du, bi elkarteko kideen arteko istilu eta borroka ugari suertatuz, bi taldeetako hildakoak eta zaurituak barne.
1969an Kaliforniako Montobello udalerrian sortua izan zen. Estatubatuar poliziaren arabera gaur egun 2.000 inguru kideez osatua dago. AEBetan 14 estatuetan zehar sail ezberdinak dauzka, bai eta nazioarteko 10 herrialdeetan ere: Kanada, Mexiko, Australia, Alemania, Suitza, Thailandia, Malaysia, Singapur, eta Indonesia.
Mongols elkarteko kideak hainbat delituekin lotuak eta espetxeratuak izan dira, tartean droga trafikoa, diru-zuritzea, lapurreta eta estortsioa.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q46881
* Multimedia: Mongols motorcycle club / Q46881
# Mongoliar zaldi

Mongoliar zaldia, edo mongoliar ponia, (mongolieraz: "aдуу, aduu", hau da, "zaldia"), Mongolia aldeko bertako zaldi arraza bat da. Bere banaketa eremuak Txinako Barne Mongolia hartzen du ere. Tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik arraza ponien sailkapen taldean sartzen da.
Adituen ustez, przewalski zaldia edo bere arbaso zuzena etxekotua izan zen Asiako Erdialdean eta Txinan, eta hango hainbat zaldi arraza bere ondorengo zuzentzat jotzen dira, esate baterako mongoliar zaldi beraiek.
Mongoliar zaldia Asiako beste zaldi eta poni askoren jatorrian dagoela uste da. Badago esaldi bat zera esaten duena "ezinezkoa da Mongoliako historia ulertu zaldirik gabe". Zaldi arraza hau izan zen Gengis Khan buruzagi mongoliar handiaren armadak erabili zuena Eurasia gehiena konkistatzeko eta Mongoliar Inperioa hedatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.amnh.org/explore/science-bulletins/bio/documentaries/the-last-wild-horse-the-return-of-takhi-to-mongolia/article-the-horse-in-mongolian-culture

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1195193
* Multimedia: Mongolian horse / Q1195193
# Minas Tirith

Minas Tirith (Guardiaren dorrea sindarinez) Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den hiri bat da, Erdialdeko Lurraldekoa.
Eguzkiaren Lehen Aroan Minas Tirith Finrod Felagundek Tol Sirionen Sirion ibaiaren iparraldeko pasabideak zaintzeko eraiki zuen dorrea zen. Sauronek bereganatu zuen eta Beren, Luthien eta Huani esker berreskuratua izan zen.
Eguzkiaren Hirugarren Aroan Minas Tirith Gondor erresumaren hiriburua da. Jatorrian Minas Anor bezala ezagutua izan zen (Eguzkiaren dorrea sindarinez) izen berria antzinako hiriburua zen Osgiliathen gainbeheraren ondoren hiriburu aldaketa gertatu zenean hartuz.
Eguzkiaren Bigarren Aroko 3320. urtean eraikitzen hasi zen, Isildurren anaia eta Elendilen bigarren semea zen Anarionen agintepean. Ostoherrek hiria Eguzkiaren Hirugarren Aroko 420. urtean berreraiki zuen, eta pixkanaka jatorrizko hiriburua zen Osgiliath baino garrantzitsuago bihurtzen hasi zen. Tarondor Gondorrekoa erregeak erregearen egoitza modu iraunkorrean aldatu zuen Minas Tirithera Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1540. urtean.
Minas Tirith Rammas Echorren bidez inguratua dago, Pelennorreko Zelaiak inguratzen dituen eraztun formako horma handi bat. Horma hau Ecthelion II.ak eraiki zuen, Denethor II.aren aita zena, baina Mordorreko orkoen armaden aurkako defentsa ona ez zela frogatu zuen. Hiria bera Mindolluin edo Guardiaren Muinoaren gainean eraiki zen, hau era berean Seigarren Mailako harresira iritsi arte altxatzen zen eta Mindolluin mendiaren ekialdeko magaleko zati zen irtenune batean pausatzen zelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q308657
* Multimedia: Minas Tirith / Q308657
# Minas Ithil

Minas Ithil (Ilargiaren dorrea sindarinez), Elendilen seme zen Isildurrek Ithilienen eraikitako hiri-gotorleku bat da. Itzalaren eraginpean erori ondoren, Minas Morgul (Magia beltzaren dorrea) bezala ezagutzen hasi zen.

## Minas Ithil

Eguzkiaren Bigarren Aroko 3320. urtean, Isildurrek sortu zuen Minas Ithil hiria, Ered Wethrinen adar batean, Mordorreko mugan, Ithilien eskualdea kontrolatzeko asmoz, garrantzitsua Mordorrera sartzeko. Hiria, eskualdeko hiriburu bihurtzen da, eta Isildurrek berak gobernatzen du.
Eguzkiaren Bigarren Aroko 3429. urtean, Sauronek, hiria modu erabakigarrian eraso zuen, non hartzea lortu zuen. Isildurrek ihes egin zuen, bere aitarekin Eriadorren bilduz. Azken aliantzaren guduaren eta Sauron Isildurren esku garaitua izan ondoren, numenortarrek, beste mende askoz, Minas Ithil okupatzen dute berriz.
Baina, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1636an, izurriak, hiria ia erabat hutsik utzi zuen.

## Minas Morgul

Aurreko egoera probestuz, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2000. urtean, Nazgûlen Jauna, hiria eraso zuen armada baten buru izan zen, azkenik, hartua eta Minas Morgul bezala berrizendatua dena. Ordutik, Sauron, han zegoen Palantirra kontrolatzera pasa zen.
Data horretatik aurrera, Minas Morgul, Nazgûlen Jaunaren gotorleku eta toki izugarri bat bihurtzen da. Handik, zenbait hamarkada beranduago, zenbait alditan eraso zuen Gondorreko hiriburu zen Osgiliath, pixkanaka-pixkanaka ahuldu zuena, honela, Gondorrek, hiriburua aldatu behar izan zuelarik, Minas Anor erresumako hiriburu izendatuz, eta, bere izena, Minas Tirithera aldatuz. Ordutik aurrera, bi hiriak, aurretik elkarren lagunak zirenak, etengabe elkarren arteko borrokan egon ziren. Harantz joan zen Eärnur, Gondorreko azken erregea, Nazgulen Jaunaren erronkari aurre egitera, eta ez zen sekula gehiago ikusi.
Frodo Zorrozabalek, handik mende batzutara, Minas Morgul, mamu hiri bat bezala deskribatu zuen, soilik begiratzeak izutu egiten zuena, espektrozko dizdira batekin argiztatua.
Eraztunaren Gerran, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 3019an erasotzen dute Minas Tirith Minas Morguletik. Frodok, ilunpeko armadaren irteera ikusten du, Nazgûlen Jauna bera buru delarik, baina bera eta bere armada, Pelennorreko Zelaietako Guduan garaituak dira.
Sauron garaitua izan ondoren, Minas Morgul, erabat suntsitua izan zen jada errege zen Aragornen aginduz, eta pertsona bakar bat ere ez zen han biziko handik urte askorarte. Legendariumean, Osgiliath edo Minas Ithil noizbait berreraikiak izan ote ziren ez da zehazten.
# Minas do Leão

Minas do Leão Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 7.505 biztanle ditu 424,339 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1750029
* Multimedia: Minas do Leão / Q1750029
# Minasgeraisita-(Y)

Minasgeraisita-(Y) silikato motako minerala da eta gadolinita subtaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Minasgeraisita-(Y) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {BiCa(Y,Ln)2(\square ,Mn)2(Be,B,Si)4Si4O16[(OH),O]4}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 7 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Minasgeraisita-(Y): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Minasragrita

Minasragrita sulfato motako minerala da eta minasragrita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Minasragrita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(V4+O)(SO4) * 5H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 - 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Minasragrite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Minas Gerais

Minas Gerais Brasilgo ekialdean dagoen estatua da.
586.528 km$^2$-ko azalera du eta 20.997.000 biztanle zituen 2016an (34.5 biz./km$^2$). Belo Horizonte hiriburua eta hiri nagusia da.
Ez du batasun geografikorik, lurralde natural bat baino gehiago biltzen baitu. Estatutik igarotzen diren ibai batzuk Paraná ibaiaren arroaren barruan daude; beste batzuk, San Francisco ibaiarenean; eta beste batzuk, Ozeano Atlantikora zuzenean doaz. Estatuaren erdialdea nahiko gune menditsua da. Brasilgo estatu aberatsenetakoa da, nekazaritza eta abeltzaintza, eta batez ere meategiak direla medio (burdina, urrea, diamanteak, etab).

## Pertsonaia ezagunak

* Edison Arantes do Nascimento "Pelé" (1940-), futbolari ezaguna.

## Ikus, gainera

* Brasilen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Estatuko webgune ofiziala
* Datuak: Q39109
* Multimedia: Minas Gerais / Q39109

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Minas Novas

Minas Novas Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 24.405 biztanle ditu 1.812,398 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1755693
* Multimedia: Minas Novas / Q1755693
# Minas de Oro

Minas de Oro Hondurasko Comayagua departamenduko udalerri bat da. 390 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 12847 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Estadística. Censo de Población y Vivienda 2013. (Noiz kontsultatua: 2020-05-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2116913
# Minas de Riotinto

Minas de Riotinto Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 416 m-ko altueran eta Huelvatik 74 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 4.281 biztanle zituen 24 km²-tan banaturik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q923830
* Multimedia: Minas de Riotinto / Q923830