OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Barum

Barum Alemaniako udalerri hauetako bat izan daiteke:
* Barum (Lüneburg)
* Barum (Uelzen)
# Baruken Liburua

Baruken Liburua (hebreeraz: ספר ברוך‎) Bibliako Itun Zaharreko liburu bat da, Profeten sailekoa. Biblian, Erosten Liburua du aurrean, eta Ezekielen liburua ondotik.

## Liburuaren gaia

Liburuak hiru zati ditu. Baruk ben Neriah, Jeremiasen eskribaua zena, egilea omen zuen.

## Egitura

* Sarrera historikoa (1,1-14)

### Damu otoitza (1,15–3,8)

* Bekatuen aitorpena (1,15-22)
* Merezitako zigorra (2,1-10)
* Erregua (2,11-35)
* Barkamen eske (3,1-8)

### Jakinduriaz gogoeta (3,9–4,4)

* Israelek jakinduria baztertu (3,9-14)
* Inork ez daki jakinduria non dagoen (3,15-31)
* Jainkoak bakarrik ematen jakinduria Israeli (3,32-4,1)
* Erregua (4,2-4)

### Jerusalemen Berriztapena (4,5–5,9)

* Atzerriratuei (4,5-8)
* Jerusalem bere seme-alabengatik negarrez (4,9-29)
* Jerusalemi itxaropen-agintzaria (4,30-5,9)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q211746
* Multimedia: Book of Baruch / Q211746
* Jatorrizko testuak: Biblia/Baruk
# Barumini

Barumini Medio Campidanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q287398
* Multimedia: Barumini / Q287398
# Barumbu

Barumbu Kinshasako udalerri bat da. Hitz egiten den hizkuntza Lingala da. 2005ean 150.319 biztanle zituen guztira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2886204
* Multimedia: Barumbu (Kinshasa) / Q2886204
# Bailo (herria)

Bailo (aragoieraz eta gaztelaniaz: Bailo) izen bereko udalerriko herriburua da, Jazetania eskualdean dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24013421
# Bain

Bain, Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da. Bard I.a arkulariaren semea zen, Smaug herensugea hil zuen Haraneko Hiriko gizona, ondoren errege bihurtzeko. Bere erregealdiak, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2977tik 3007rarte iraun zuen, urte honetan, tronua, bere seme Brandi utzi ziolarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11680125
# Baillé

Baillé (bretainieraz Balieg) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1011085
* Multimedia: Baillé / Q1011085
# Baily (kraterra)

Baily kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ05 lau-angelukoan dago. 25,7 kilometroko diametroa du. Izena Francis Bailyren omenez darama.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q803864
* Multimedia: Baily (crater) / Q803864
# Baimen informatu

Baimen informatua pertsona batek edo bere legezko erantzuleak emandako baimena da, prozedura tekniko edo diagnostiko jakin batzuek egitekoa. Baimen informatua kasuan kasuko prozedurari buruzko informazio egokia jaso ondoren ematen da.
Subjektu batek azterketa kliniko jakin batean parte hartzeko erabakia bere borondatez baieztatzeko prozesua da, erabaki hori hartzeko garrantzitsuak diren azterlanaren alderdi guztien berri behar bezala izan ondoren egiten dena. Baimen informatua dagokion agiri sinatuaren eta datatuaren bidez dokumentatzen da. Kasu batzuetan, mediku baten azterketa fisikoan adibidez, adostasuna tazitua eta ulertua da.
Zenbait egoeratan, baimen informatuaren salbuespenak daude. Kasurik ohikoenak larrialdi medikoak dira, non berehalako arreta medikoa behar den kalte larriak edo itzulezinak prebenitzeko, baita egitezko ezintasunagatik edo ezintasun biologikoagatik subjektua azterketa edo tratamendu baterako baimena emateko edo ukatzeko gai ez den kasuetan ere.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2008] eta [Hiesa Hiztegia] [2016]
* ↑ Euskalterm: [Bioetika Hiztegia] [2016]
* ↑ Euskalterm: [Saiakuntza Klinikoak Hiztegia] [2020]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q764527
# Bailo

Bailo (aragoieraz eta gaztelaniaz: Bailo) Huescako udalerria da, Jazetania eskualdean dagoena.

## Geografia

Udalerriak bi zati ditu: Aragoi ibaiaren arroari dagokiona (zentsu zorrotzean Bailés eskualdea) eta Asabón ibaiaren arroaren zati bat hartzen duena. Bi isurialdeen arteko banalerroan, Cerro de las Colladas (1.181 m) eta Castiel Mayor (1.111 m) mendiak eta Santa Barbara mendatea (864 m) daude.
Bere erliebean mendiak eta sakanak tartekatzen dira, iturburu eta sakanek ureztatuak, eta gutxienez azken bi mila urteetan gizakiaren eskutik modelatu den paisaia bat sortzen du. Udalerriaren zati bat San Juan de la Peña eta Oroel Haitzeko Eremu Babestuaren barnean dago.
Hurrengo herriek egungo udalerria, San Juan de la Peña mendilerroaren mendebaldeko mendipean kokaturik, osatzen dute: Aragoi ibaiaren hegoaldeko isurialdean (Bailo, Larués, Arrés, Alastuey eta Arbués) eta Asabon ibaiaren haranean (Paternoy, Espezilua, Gabas, Huértalo, Pequera, Nueveciercos, Chas eta Villamuerta).

## Demografia

Bilakaera demografikoa :
| 1842 | 1877 | 1887 | 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2010 |
| 396 | 860 | 866 | 816 | 804 | 819 | 802 | 786 | 752 | 635 | 512 | 367 | 404 | 336 | 315 | 296 |

## Alkateen zerrenda

Alkateen zerrenda :
| Agintaldia | Alkatea | Alderdi politikoa |
| 1979–1983 | | |
| 1983–1987 | | |
| 1987–1991 | | |
| 1991–1995 | | |
| 1995–1999 | | |
| 1999–2003 | | |
| 2003–2007 | | |
| 2007–2011 | Pablo Lorenzo Castán Piedrafita | PSOE |
| 2011–2015 | Pablo Lorenzo Castán Piedrafita | PSOE |

## Ondarea

* San Petri Errege Egoitzakoaren eliza, XV. mendekoa.

## Erreferentziak

* ↑ INE - Instituto Nacional de Estadística de España

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1635407
* Multimedia: Bailo / Q1635407
# Baily itsasargia

Baily itsasargia, Irlandako Howth lurmuturran dagoen itsasargi bat da, Dublin konderrian. 1814an eraikia izan zen eta 1996an automatizatua.
* Datuak: Q4848496
* Multimedia: Baily Lighthouse / Q4848496
# Badimaya

Badimaya (zenbaitetan "Party-maya" gisa ere ezagutua) Australiako hizkuntza indigena bat da, Pama-Nyungan familiako Kartu azpitaldekoa.
Badimaya galzorian dagoen hizkuntza bat da, egun australiar indigena gutxi batzuk besterik ez dute hitz egiten, 65 urtetik gorakoak guztiak.

## Hedapen geografikoa

Antzina badimaya hegoaldean Moore Lakuak, Ninghan Station, Paynes Find eta Dalwallinu hiriak eta iparraldean Mount Magnet, Wynyangoo Station eta Kirkalocka Stationek mugatutako eremuan erabiltzen zen.
Gaur egun badimayaren hiztunak australiaren erdi-mendebaldean sakabanatuta aurkitzen dira, inguruko hiri eta komunitate desberdinetan.
Badimayar herrialde tradizionala ekialderantz Wati hizkuntzak, Noongar-ak hego mendebaldean eta Wajarri-ak ipar mendebaldean mugatuta zegoen.

## Aldaerak

Badimaya Widi izenez ere ezagutua izan daiteke, baina baliteke honen dialektu bati jarritako izena izatea.
Hizkuntzaren analisi lexiko eta gramatikalak argitzen du badimayak gutxienez bi dialektu izan zirela. Dialektu hauek ez dute izenik baina Badimayar hiztunek bereizten zituzten berezitasun hauek toki desberdinetako hiztunen artean, hizkuntzak hedapen handiagoa zuenean.

## Tipologia

Badimaya tipologikoki oso antzekoa da mendebaldeko Australiako beste Pana-Nyungar hizkuntzekiko. Fonemen eta bokalen erabilera hizkuntza talde honen bereizgarri da.
Inguruko hizkuntzen antzera, ergatibo kasuak zatitzeko markaketa sistema bat erabiltzen du. Hala ere, lengoaia hauek ez bezala hala ere, Badimaya-k ez du mugatutako sistema pronominalik.

## Hizkuntza-baliabideak

Bundiyarra Irra Wangga Hizkuntza Zentroa (Yamaji Hizkuntza Zentroa honen aurretik) Badimaya hizkuntzaren inguruko informazioa jasotzan darrai 1993. urtetik eta hiztegiak, hitz zerrenda ilustratuak, materia gramatikala (egun argitaratu gabeak) eta hainbat liburu elebidun argitaratu ditu.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «A14: Badimaya» collection.aiatsis.gov.au (Noiz kontsultatua: 2019-02-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3442745
# Badiraguato (udalerria)

Badiraguato Mexikoko udalerri bat da. Sinaloa estatuan kokatua dago. 2010ean 29.999 biztanle zituen 4.835,14 km²ko azaleran. Herriburua [[Badiraguato (Badiraguato)|Badiraguato]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13583603
* Multimedia: Badiraguato Municipality / Q13583603
# Badira hiru aste

"Badira hiru aste" Mikel Urdangarinen bigarren diskoa da, 1998. urtean argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda

* "Badira hiru aste"
* "Letra hauek"
* "Egun argian"
* "Begetarianoan"
* "Beso helduetan"
* "Gabon gauean"
* "Idazlea"
* "Lekandapean"
* "Gaur gurutzatu gara"
* "Killin"
* "Grabatu bat"
* "Edari goxoa"

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Frantsesez)Diskoaren aipamena
* Datuak: Q12254650
# Badimo

Badimo Botswanako erlijio tradizionala da. Berriaren Estilo Liburua eta CIAren The World Factbooken arabera, botswanarren %6ak erlijio hau jarraitzen du baina, egia esaten, herritar gehienek modu era batean edo bestean sinesmenetako bat edo bestea jarraitzen dute.
"Badimo" tswanerazko hitza, euskaraz "arbasoak" esan nahi duena, ez da "hildakoei" buruzkoa bakarrik, baizik eta "hildako bizidunei". Afrikar ikuspegi tradizionalean arbaso hilek eguneroko bizitzan parte hartzen baitute.

## Erreferentziak

* ↑ «Estilo Liburua» Berria.
* ↑ (Ingelesez) «Consuming a Colonial Cultural Bomb :Translating Badimo Into 'Demons' in the Setswana Bible (Matthew 8.28-34; 15.22; 10.8)» Journal for the Study of the New Testament.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q859723
# Badin (Ipar Carolina)

Badin Ipar Carolinako herri bat da. Stanly konderrian kokatua dago. 2010ean 1.974 biztanle zituen, 4,70 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Stanly konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2026281
* Multimedia: Badin, North Carolina / Q2026281
# Badidae

Badidae arrain pertziformeen familia da, hego-ekialdeko Asiako ur gezetan bizi dena..

## Genero eta espezieak

FishBaseren arabera, familiak egun 22 espezie ditu, 2 generotan banaturik:
* Badis generoa
** Badis assamensis Ahl, 1937
** Badis badis (Hamilton, 1822)
** Badis blosyrus Kullander & Britz, 2002
** Badis chittagongis Kullander & Britz, 2002
** Badis corycaeus Kullander & Britz, 2002
** Badis ferrarisi Kullander & Britz, 2002
** Badis kanabos Kullander & Britz, 2002
** Badis khwae Kullander & Britz, 2002
** Badis kyar Kullander & Britz, 2002
** Badis pyema Kullander & Britz, 2002
** Badis ruber Schreitmüller, 1923
** Badis siamensis Klausewitz, 1957
** Badis tuivaiei Vishwanath & Shanta, 2004
* Dario generoa
** Dario dario (Hamilton, 1822)
** Dario dayingensis Kullander & Britz, 2002
** Dario hysginon Kullander & Britz, 2002
ITISek ez du familia onartzen eta kideak Nandidae familian sailkatzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, Joseph S.. (1976). Fishes of the World. John Wiley & Sons ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ www.fishbase.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q788332
* Multimedia: Badidae / Q788332
* Espezieak: Badidae
# Badinerie

Badinerie edo badinage izenekoa dantza labur eta oso bizi bat da. Bere izena frantsesezko badiner (txantxa egin) aditzetik hartzen du. Izen hau dantza barrokoko suitean sartzen hasi zelako erabiltzen hasi zen, laburregia, jostalaria eta alaia bezala ikusi zenean. Johann Sebastian Bachen 2. zenbakidun Suite Orkestraleko Badineriea txirula eta harizko musika tresnentzat BWV 1067, ziur aski, dantza honen adibiderik distiratsuena da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q799045
# Basiglio

Basiglio Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 7.936 biztanle ditu, 8,49 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Basigliok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lacchiarella Rozzano Zibido San Giacomo Pieve Emanuele

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42915
* Multimedia: Basiglio / Q42915
# Basildon (Berkshire)

Basildon, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Berkshire konderrian.
2011n 1.767 biztanle zituen.
* Datuak: Q2886833
* Multimedia: Basildon, Berkshire / Q2886833
# Basile (Louisiana)

Basile Louisianaeko herri bat da. Acadia parrokian kokatua dago. 2010ean 1.821 biztanle zituen, 3,00 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Acadia parrokia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3043608
# Basidiospora

Basidiospora basidiomizetoen taldeko onddoen zelula bakarreko espora da. Basidioarekin lotuta egoten da.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3299760
# Basigonia

Basigonia Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Basigonia anisoscia da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Basigonia anisoscia | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4867086
* Espezieak: Basigonia
# Basildon

Rayleigh, Ingalaterrako ekialdealdean dagoen udalerri bat da, Essex konderrian.
2021ean 115.955 biztanle zituen.
* Datuak: Q216649
* Multimedia: Basildon / Q216649
# Basil Heatley

Benjamin Basil Heatley (Kenilworth, Warwickshire, 1933ko abenduaren 25a - 2019ko abuztuaren 3a) britainiar atleta izan zen. Tokyoko 1964ko Olinpiar Jokoetan zilarko dominak maratoia hobetu zuen, Abebe Bikila atzean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q810031
# Balloch (Highland)

Balloch, Eskoziako gaeleraz: Baile an Locha, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Inverness udalerritik 4 milia ekialdera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2197148
* Multimedia: Balloch, Highland / Q2197148
# Ballocheko gaztelua

Ballocheko gaztelua (ingelesez: Balloch Castle) Eskoziako Mendebaldeko Dunbartonshire eskualdean kokatzen den gaztelua da, Balloch udalerrian. A mailako eraikina izendaturik dago.

## Geografia

Lomond aintziraren hegoaldeko puntan kokaturik dago.

## Historia

1072an mendean Malcolm III.a Eskoziakoak Lennox familiari eman zizkion Balloch inguruko lurrak eta honek 1238an gaztelu zaharra eraiki zuen bertan.
1800an Glasgowko merkatari aberatsa zen John Buchananek erosi zuen eta honek gaztelu zaharra eraitsi eta berria jaso zuen 1808 eta 1809 artean. Robert Lugar arkitekto ingelesak diseinatu zuen Tudor estilora. 1830an Buchananek ondoko lurrak hartu zituen eta bertan ere bzen hondarretan gaztelu bat eta berak han ere berria eraiki zuen. Horretarako Ballocheko gaztelua saldu zuen.
XIX mendean hainbat eskutatik pasa zen eraikina eta 1915 urtean Glasgowko Udalak erosi zituen, gaztelua eta inguruko lurrak, 330 hektarea guztira. 1971an A mailako eraikina izendatu zuten.

## Kanpo estekak

* Mendebaldeko Dunbartonshireko eskualdearen webgunea
* Datuak: Q3299192
* Multimedia: Balloch Castle / Q3299192
# Ballitore

Ballitore edota Ballytore (irlanderaz: Béal Átha an Tuair) Irlandako udalerri bat da, Kildare konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 685 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4076804
* Multimedia: Ballitore / Q4076804
# Balliranoita

Balliranoita silikato motako minerala da eta cancrinite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Balliranoita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Na,K)6Ca2(Si6Al6O24)Cl2(CO3)}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Balliranoite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ballivor

Ballivor (irlanderaz: Baile Íomhair) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.727 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q580644
* Multimedia: Ballivor / Q580644
# Balloch (Mendebaldeko Dunbartonshire)

Balloch, Eskoziako gaeleraz: Am Bealach, Eskoziako udalerri bat da, Mendebaldeko Dunbartonshire konderrian. Lomond aintziraren alboan dago.
Bertan, Ballocheko gaztelua dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q805302
* Multimedia: Balloch, West Dunbartonshire / Q805302
# Ballochroy

Ballochroy Eskoziako Argyll eta Bute eskualdean dagoen multz megalitikoa da. Kintyre penintsulan kokaturik dago.

## Deskribapena

Lerrokatuta dauden hiru harri tentek osatzen dute, lehenak 3'5 metrotako garaiera du, bigarrenak 3 metrotakoa eta hirugarrenak 2 metrotakoa, dirudienez noizbait hautsi egin zen eta horregatik da txikiagoa.
Lerrokapenak 30 kilometrotara dauden egiturak seinalatzen ditu, hala Cora Bheinn eta Beinn a' Chaolais mendiak, biak ere Jura uhartean.
Inguruan beste egitura txikiago batzuk ere ageri dira, trikuharri bat esate baterako.

## Iruditegia

* Ballochroy trikuharria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4851831
# Ballobar

Ballobar Huescako udalerria da.

## Ikus, gainera

* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q805306
* Multimedia: Ballobar / Q805306
# Bazka-aza

Bazka-aza edo galego aza (Brassica oleracea var. viridis) aza landare mota burugabea da, hau da, hostoek buru trinkoa eratzen ez dutena. Beste izen ugari erabiltzen dira, hala nola zaldi-aza, txakur-aza, bitoriako aza eta zuhain-aza. Euskal Herrian batez ere azienda elikatzeko erabili izan da, baina sukaldaritzan ere estimatua da, batez ere Europako eta Ameriketako eskualde batzuetan (Galizian, Portugalen, Brasilen eta AEB hegoaldean). Jatorrizko aza landarea (Brassica oleracea) bezala, landare belarkara hau biurtekoa da, baina urteroko gisa landatzen da. Aza berdearen antza du, baina ez dira berdinak, nahiz eta biak aza hostokakoak izan.

## Ezaugarriak

Barazki honen hosto berde eta leunak handiak eta nahiko mamitsuak dira, eta jangarriak dira. Kanporago daudenak berde argi kolorekoak dira, barrualdekoak, berriz, erdi-zuriak dira. Zurtoina luzea da, eta landarea zahartzean zur egiten da. Loreak handiak dira, sortatan zabalduak, eta horiak edo zuriak izan daitezke. Horietatik ateratzen diren fruituak luzeak dira, leka moduko bat, punta batean amaitzen direnak.
Baratzeetan udaberri hasieran landatzen da. Neguko hilabeteetan arazorik gabe bildu ohi da. Landare hauek oso erresistenteak dira izurriteen erasoari, hala nola aza euliari (Delia radicum) eta larba espezie ezberdinen erasoari.

## Erabilera

Eskualdeen arabera, barazki hau sukaldaritza]]n erabili ohi da: aza-hostoak zapore indartsua du zenbait plateretan. Portugal eta Galizian zopa oso ezaguna egiten da patatekin batera, caldo verde ("salda berdea") izenekoa, plater nazionalaren kategoria duena. Espainia iparraldeko sukaldaritzan plater ugari daude, batzuk jatorri xumekoak, hala nola eltzekoak, eta beste batzuk enblematikoagoak, hala nola borona (aza hostoz estalitako ogia), cocido montañés ("mendiko eltzekoa"), potaxe de berces ("asturiar potea") eta caldo galego ("galiziar salda"). AEBetan ere erabiltzen da, collard green izenarekin, eta ziurrenik hegoaldeko estatuetako sukaldaritzaren barazki adierazgarriena da. Brasilen, non portugaldarren eragina handia izan den, feijoada ("babarrunkada") plateraren sarreretako bat da aza.
Gaur egun gutxi erabiltzen bada ere, antzina, hostoen zukua edoskitzea estimulatzeko erabiltzen zela erditu eta bost egunera. Katonek mozkorraldiaren aurka ona zela aipatzen zuen, eta, horregatik, otorduak baino lehen ozpinkitan hartzea aholkatzen zuen.

## Ikus, gainera

* Buru-aza
* Aza berdea

## Erreferentziak

* 1 2 Euskalterm
* 1 2 3 Euskaltzaindia. Orotariko Euskal Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2020-03-27).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Font Quer, Pío: Plantas Medicinales, el dioscórides renovado, 1985.
* ↑ "De Agri Cultura" (Nekazaritzari buruzkoa), Katon Maior. Ingelesezko itzulpena: "On Agriculture". Harvard: Loeb Classical Library, 1934.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14879985
* Multimedia: Brassica oleracea var. viridis / Q14879985
* Espezieak: Brassica oleracea var. viridis
# Bazka-landare

Bazka-landareak edo zuhainak abereak bazkatzeko edo elikatzeko hazten diren landareak dira. Bazka-landareetatik hostoak, zurtoinak eta sustraiak balia daitezke bazkarako. Haziak (aleak), ordea, pentsuaren osagaia izaten dira. Fresko (bazka berdea) edo lehor (bazka lehorra) izan daitezke.
Bazka landareak nagusiki familia Poaceaetik, dira eta Lekadunak bigarren.

## Zuhainaren kontserbazioaren sistemak

* Aire librera lehortua (belar hondua, belar idorra, belar lehorra)
* Artifizialki lehortuta (deshidratatuta)
* Hartzituta (siloratuta)

## Jorra-landareak

* Bazka-kardua (Asteraceae)
* Bazka-aza Brassica oleracea L. convar, acephala (DC) Alef., Brassicaceae (adibidez bazka-aza, aza berdea eta errefau-azaren hostoak)
* Bazka-erremolatxa Beta vulgaris L. subsp. vulgaris (Amaranthaceae)
* Bazka-azenarioa (Apiaceae)
* Bazka-arbia Brassica napus L. var napobrassica (L) Rchb., Brassicaceae
* Bazka- kuia (Cucurbitaceae)
* Bazka-ekilorea (Asteraceae)
* Bazka koltza (Brassicaceae)
* Bazka-artoa Zea Mays L., Poaceae
* Bazka basartoa Sorghum sudanense Stapf, Sorghum bicolor (L.) Moench., Poaceae

## Belardiak
### Poaceae

* Agrostis L. (generoa)
* Avena (generoa),
* Bromus (generoa)
* Cynodon dactylon (L.) Pers.
* Dactylis glomerata L.
* Festuca (generoa)
* Phleum (generoa)
* Phalaris aquatica L.
* Poa L. (generoa)
* Lolium (generoa)
* Alopecurus pratensis L.

#### Fabaceae

* Trigonella foenum-graecum L.
* Baba Vicia faba L.
* Lotus (generoa)
* Alpapa (Medicago sp)
* Itsabalki zuri (Melilotus albus)
* Astorkia, Onobrychis viciifolia Scop.
* Hedysarum coronarium L.
* Hirusta (generoa)
* Bazka-Ilarra (Pisum sativum)
* Vicia pannonica Crantz
* Vicia villosa Roth.
* Bazka-zalkea Vicia sativa L.

## Beste familiak batzuk

* Phacelia tanacetifolia Benth, Hydrofillaceae

## Kanpo estekak

* Les plantes fourragères pour les prairies — Bazka-landareak Webgunea.
* Frantzia
* Datuak: Q13377214
* Multimedia: Forages / Q13377214
# Bazine (Kansas)

Bazine Kansasko hiri bat da. Ness konderrian kokatua dago. 2010ean 334 biztanle zituen, 1,13 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ness konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2673284
# Bazirita

Bazirita silikato motako minerala da eta benitoite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Bazirita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {BaZr(Si3O9)}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 6,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Bazirite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Bazitrazina

Bazitrazina Bacillus subtilis bakterioaren andui batek ekoizten duen antibiotikoa da, 1945. urtean estreinakoz aurkitua. Bakterio Gram positiboen aurka erabiltzen da gehienbat.
Antibiotiko honen eraginkortasuna, beste antibiotikoen antzera (penizilina, amoxizilina, zefalosporinak...), bakterioen zelula horma suntsitzean datza. Zehazki, bazitrazinak zitoplasmatik kanporako peptidoglikanoaren unitateen garraioa oztopatzen du, eta zelula horma ezin da osatu. Zelula hormaren ezean, bakterioak hiltzen dira shock osmotikoaren ondorioz.
Antibiotiko hau oso toxikoa denez (giltzurrunak kaltetzen ditu) era topikoan erabiltzen da, zaurietan eta azaleko eta begietako infekzioak tratatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61954719
* Multimedia: Bacitracin / Q61954719