OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tupac Katari

Tupac Katari edo Catari (Tupaj Katari ere) (1750 - 1781eko azaroaren 15a), Julián Apasa Nina izenarekin jaioa, 1780. hamarkadan Espainiar Inperioaren aurka Bolivian aritu zen buruzagi indigena izan zen.

## Biografia

Tupac Katari izena garai hartako beste bi buruzagiren izenetatik hartu zuen: Tupac Amaru II.a alde batetik eta Tomás Katari (Chayantako jauntxo bat) bestetik.
Tupac Katarik 40.000 pertsonako armada osatu eta altxamendu bat burutu zuen Chuquiago (gaur egungo La Paz) hiria setiatuz. Birritan eraso zuen, baina altxamenduaren aurka bidalitako tropak garaile irten ziren.
Ondoren Andrés Tupac Amaru (Tupac Amaru II.aren iloba zena) Amaru Tupac Katariri batu zitzaion eta La Paz-en bigarren setio bat hasi zuten. Ez egonkortasun politiko eta militarraren ondorioz, altxamenduaren aurka zeuden buruzagi batzuek berau bukaerarazi zuten. Altxamendua hasi zuten buruzagiak atxilotuak eta exekutatuak izan ziren.
XVIII. mendeko altxamendu indigena hau geografikoki gehien hedatu zena izan zen, baita atxikimentu gehien lortu zituena. Erregeordetzak bi urte behar izan zituen deuseztatzeko.
Matxinoak La Paz hiria 1781ko martxoaren 13an hasita ehun eta bederatzi egunez setiatu zuten, garaipenik lortu gabe eta Buenos Aires-etik zetozen tropen erresistentziaren aurka. Testuinguru hortan, Agustin Jauregi erregeordeak matxinoen moral baxua aprobetxatuz amnistia eskaini zien borroka bertan behera uzten zutenei, askok egin zutena. Tupac Katarik ez zuen hala egin, eta Achacachira zuzendu zen bere armada bir-antolatzeko asmoarekin. Bere jarraitzaile batzuek saldua, espainiarrek preso egin zuten 1781eko azaroaren 9an.

## Ikus, gainera

* Tupac Amaru I.a
* Tupac Amaru II.a
* Datuak: Q468810
* Multimedia: Tupac Katari / Q468810
# Tupac Yupanqui

Tupac Yupanqui edo —kitxuaz— Tupaq Inka Yupanki (Cusco, c. 1441 - Chinchero, c. 1493), Pachacutecen semea, Inken hamargarren buruzagia izan zen, Inka Inperioa hedatu zuena.
Bere agintaldian (1471-1493) jo zuen gailurra Inka inperioak: Andeetako goi-ordokiak, eta gaur egungo Txileko eta Argentinako iparraldeko lurrak konkistatu zituen.

## Erreferentziak

* 1 2 Euskaltzaindia. (PDF) 189. arauaː Amerindiar buruzagien izenak. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q311415
* Multimedia: Tupac Yupanqui / Q311415
# Tupa

| Tupa | Tupa | Tupa | Mineral infotaula irakurtzeko era |
| Arroka sedimentarioa ||||
| Mineral garrantzitsuak | Kaltzita Aragonito | Kaltzita Aragonito |
Marga, tuparri edo tupa arroka sedimentarioa da, kaltzio karbonatoak zementatutako buztinez eratua. Mesozoikoan sortutako mendilerroetan ohikoak dira, Iberiar penintsularen hego-ekialdean eta Frantzian. Bere meteorizazioak formazio bitxiak sortzen ditu.

## Deskribapena

Tupa kaltzio karbonato edo kaltzita ugari duen lokatzez egindako arroka bat da. Kaltzita eta aragonitoa izaten du, kantitate ezberdinetan. Termino hau kareharrien konposaketa bera duten baina mudstone motakoa den arrokak izendatzeko erabiltzen da.

## Erabilera

Nekazaritzan asko erabili izan da lurzorua aberasteko eta egokitzeko. Gaur egun gutxiago erabiltzen da, izan ere kaltzio kopuru handia baitu eta behar duten magnesioa hartzea eragozten de landareei.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Marga. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184053
* Multimedia: Marl / Q184053
# Tupac Amaru II.a

José Gabriel Condorcanqui Noguera (Tinta, Peru, 1738ko martxoaren 19a - Cuzco, 1781eko maiatzaren 18a), Tupac Amaru II.a deituraz ezaguna, XVIII. mendean Amerikan kolonialismoaren aurka indigenek egin zuten matxinada handienaren burua izan zen.
Surimana, Tungasuca eta Pampamarcako jauntxo diruduna zen, eta merkataritzan aritzen zen. Jatorri mestizoa zeukan, Sapa Inka Tupac Amaru lehenaren eta kreolen odola baitzeraman. Hamabi urte izan arte Antonio López de Sosa apaiz kreolak hezi zuen, eta ondoren San Francisco de Borja eskolan kreolenganako begikotasuna erakutsi zuen, latina menderatuz eta espainiar erako jantzi finak erabiliz. Dena den, gerora inka nobleak bezala jantzi zen eta elizak eskumikatua izan zen.
Indigena eta independentziaren aldeko mugimendu handiena zuzendu zuen Peruko Erregeordetzan. Amerika osorako askatasuna eskatzen lehena izan zen, bai Espainia eta bai bere erregearengatikan, banaketa politikoaz gain indigenak esplotatzeko hainbat modu desagerrarazteko (mehatzetako mitak, merkantzien banaketak...). Gainera, arraza beltzeko pertsonen esklabotza deuseztatzea eskatzen lehena izan zen (1780ko azaroaren 16an). Berak sortutako mugimenduaren ondorioz koloniako agintariek indigena nobleen klaseak deuseztatu zituzten hala nola beraien aurkako errepresioa handitu, berriz ere horrelako mugimendu bat sortuko zenaren beldur baitziren.
Perun, bertako identitate nazionalaren sortzaile bezala aintzatetsi dute. Erregimen velaskoarreko (1968-1975) sinbolo esanguratsua izan zen.

## Epaiketa eta exekuzioa

1781eko maiatzaren 18an, Cuscoko Armen Plazan, Tupac Amaru II.ak epaiak agintzen zuen bezala, bere familia osoaren exekuzioa ikustera behartua izan zen. Bere aurrean hil zuten bere aliatu eta lagunak, emaztea eta bi semek, ordena honetan. Ondoren mingaina moztu zioten. Aurreko egunetan torturatua izan zen matxinadako bere kideei buruz informazioa ateratzeko helburuarekin, ezer lortu ez zutelarik.
Azkenik, bizirik zatikatzen saiatu ziren, horretarako bere gorputz-adar guztiak zaldietara lotu zituzten, baina zatitzea lortu ez zutenez azkenean burua moztu zioten, ondoren zatikatu zutelarik. Zientzialariek zatiketa modu hau aztertu zutenean, halako garaierako gizon bat ezin daitekeela modu honetan zatitu esan zuten, baina esku, beso, zango eta pelbisa dislokatuko zitzaizkiola. Zatiketa saiakera horretan ez bazuten hil, ia elbarriturik geratuko zen. Bere burua lantza baten jarri zuten erakusgai Cuzco eta Tintan, besoak Tungasuca eta Carabayan, eta zangoak Livitaca (gaur egungo Chumbivilcas probintzia) eta Santa Rosan (gaur egungo Melgar-Puno probintzia).
Tupac Amaru II.a eta bere familiaren exekuzioa burutu arren, erregeordetzako gobernuak ez zuen matxinada geldiaraztea lortu, haren lehengusu zen Diego Cristobal Tupac Amaruk jarraitu baitzuen borrokarekin hau hedatuaz.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 189. arauaː Amerindiar buruzagien izenak. .
* Datuak: Q315937
* Multimedia: Túpac Amaru II / Q315937
# Tupac Amaru Mugimendu Iraultzailea

Tupac Amaru Mugimendu Iraultzailea (gaztelaniaz Movimiento Revolucionario Túpac Amaru, MRTA) 1984an Victor Polay Camposek sortutako Peruko talde armatu gerrillari komunista da.
MRTAk hainbat ekintza armatu burutu zuen, lehergailuak, bonba-autoak edota armak erabiliz. Peruko Alderdi Komunista erakundeak ez bezala, hiri inguruetan jardun zuen batez ere, baita Liman bertan ere. MRTAko kideek, halaber, uniformea erabili ohi zuten bere ekintzetan, armada itxura hartuz eta Ejército Popular Tupacamarista izena hartuz. Peruko Egiaren eta Berradiskedetzearen Komisioaren arabera, MRTA Peruko gatazkako hilketen %1,8aren erantzule da.

## Historia

Taldeak Tupac Amaru izeneko inka buruzagiaren omenez hartu zuen izena. Ikasleez hornitu zen, eta Kuba eta Nikaragua zituen eredu. Pobreen artean banatzen zuen lapurreta eta bahiketetatik lortzen zuten dirua. Mila kide inguru zituen guztira.
1990ean, urtarrilean, Tupac Amaruko kide batzuek Peruko defentsa ministro ohia hil zuten, eta uztailean Polay eta beste 47 preso Canto Grandeko segurtasun handiko presondegitik atera zituzten, kanpotik presondegiraino zulatutako 330 metroko tunel batean zehar. Tupac Amaruko kideak hiru urtez aritu ziren tunel hura zulatzen.
1992an Polay atxilo hartu zuten berriro eta bizi guztirako kartzela zigorra ezarri zioten. Hurrengo urtean Peruko gudarosteak taldearen baseak suntsitu zituen, eta ehunka gerrillari errenditu egin ziren amnistiaren truke. Mugimendua 200 kide besterik ez zituela geratu zen. 1995eko bukaeran talde armatuko zenbait kide atxilotu zituzten, Polayren askapena lortzeko Peruko legebiltzarraren kontrako erasoa prestatzen ari zirelako akusaziopean.
1996an, MRTAk Limako japoniar enbaxadan sartu eta 600 bat lagun bahitu zituen, gehienak Peruko sektore dirudunetako kideak. Gerrillariek Peruko kartzeletako bizi baldintzak salatu zituzten eta beren kideen askapena eskatu zuten bahituenaren truke. Hainbat egunen ostean eta 72 bahitu gelditzen zirela, Peruko armada, Alberto Fujimori buru zuela, enbaxadan indarrez sartu zen, hildako ugari eraginez: 14 gerrillari, bahituetako bat eta bi soldadu. Ekintza entzutetsu hori eta gero, MRTAren jarduera ahulduz joan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Comisión de la Verdad y Reconciliación (2004), Hatun Willakuy: Versión abreviada del Informe Final de la Comisión de la Verdad y Reconciliación, 193 orr. ISBN 9972-9816-4-9

## Ikus, gainera

* Peruko Alderdi Komunista

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) MRTAren atzerriko webgunea (2005etik eguneratu gabe)
* (Gaztelaniaz) Egiaren eta Berradiskidetzearen Komisioaren MRTAri buruzko txostena (webgune ez ofiziala)
* (Gaztelaniaz) Egiaren eta Berradiskidetzearen Komisioaren webgune ofiziala
* Datuak: Q829088
* Multimedia: Movimiento Revolucionario Túpac Amaru / Q829088
# Turbina hidrauliko

Turbina hidraulikoa, jariakin konprimaezin baten (eskuarki ura) energia zinetikoa eta potentziala lan mekaniko bihurtzen duen turbomakina da. Jariakina turbinatik igarotzean, turbinaren errodetean mugimendu birakari bat sortzen du eta ardatz batekin, energia mekanikoa energia elektriko bilakatzen du sorgailu baten bidez. Horregatik dira zentral hidroelektriko baten elementu garrantzitsuenak.

## Sailkapena

Turbomakinak izateagatik, hauen sailkapen berbera jarraitzen dute, beraz, turbo-makina hidrauliko eta turbomakina motoreen azpitaldetan sartzen dira. Turbina hidraulikoen hizkuntzan ondorengo sailkapena egiten da:

### Errodetearen presio-aldaketaren edo erreakzio-angeluaren arabera

* Akzio-turbinak: Fluido-lanak ez du presio aldaketarik jasaten errodetea zeharkatzean.
* Erreakzio-turbinak: Fluido-lanak presio-aldaketa nabarmenak jasaten ditu errodetea igarotzean.
Turbina bat sailkapen honetan sartzeko, erreakzio-angelua kalkulatzea komeni da. Akzio turbinek uraren fluxu-abiadura soilik aprobetxatzen dute eta erreakzio turbinek, aldiz, abiadura ez ezik, presio gutxitzea ere aprobetxatzen dute.

### Errodetearen diseinuaren arabera

Sailkapenik erabakigarriena da; sailkapen honetan, diferentziak soilik alabeen angelu edo tamainetan egon daitezke edota errodetea ez den turbomakinaren beste edozein zatietan. Garrantzitsuenak, ondorengoak dira:
* Kaplan turbina
* Helize turbina
* Pelton turbina
* Francis turbina
* Deriaz turbina
* Ossberger/Banki/Michell turbina
* Turgo turbina

## Turbina hidraulikoen errendimendua

Turbina hidraulikoen errendimendua kalkulatzeko turbinaren galerak hartzen dira kontuan. Galera hauek manometrikoak (jariakinaren marruskadurak sortuak), bolumentrikoak (jariakin galerak eraginak), mekanikoak (marruskadura mekanikoaren ondorio) eta elektrikoak (irteerako potentzia elektriko teorikoaren eta erabilgarriaren arteko aldea) izaten dira. Errendimendu totala errendimendu ezberdinen biderkadura da.
$\eta _{Totala}=\eta _{man}\cdot \eta _{bol}\cdot \eta _{mek}\cdot \eta _{elekt}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q644997
* Multimedia: Water turbines / Q644997
# Turbigo

Turbigo Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 7.046 biztanle ditu, 8,52 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Turbigok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cameri Castano Primo Galliate Robecchetto con Induno Nosate

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42984
* Multimedia: Turbigo / Q42984
# Turbeville (Hego Carolina)

Turbeville Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Clarendon konderrian dago, Hego Carolina estatuan. 760 biztanle ditu, 3,469539 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Rusk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3306731
# Turawa udalerria

Turawa Poloniako Opoleko voivoderriko landa-udalerri bat da, Opole barrutian kokatuta. 172,1 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9823 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q776929
* Multimedia: Gmina Turawa / Q776929
ieaOpoleko voivoderriko udalerriak :
# Turbellaria

Turbellaria Platyhelminthes filumaren azpi-banaketa tradizionaletako bat da, eta parasitoak esklusiboki ez diren talde guztiak barnebiltzen ditu. Eskuarki planaria izena ematen zaie. Talde parafiletikoa da. 4.500 bat espezie ezagutzen dira, milimetro 1etik 600era tamainan. Handienak zapalak eta hosto-formakoak dira, ez baitute arnas aparatu edo zirkulazio-aparaturik, eta metabolitoak difusioz zabaltzen dira gorputzean zehar. Txikienetako asko, berriz, hodi-itxurakoak dira. Sabelaldea zilioz estalia izaten dute, eta horien bitartez mugitzen dira, epidermisetik isurtzen duten mukiaren gainean lerratuz. Digestio-aparatua, espezie gehienek atze samarrean duten aho moduko zulo batez eta heste-itxurako hodi batez osatua dute; ugaltzeko eraz, hermafroditak dira; arrautza bidez ugaltzen dira, baina zatiketa hutsez ere ugal daitezke batzuk. Gehienak predatzaileak dira. Itsasoan, erreka eta ibaietan edo lurzoru hezeetan bizi daitezke.

## Irudi galeria

* Polycelis felina, ur gezako planaria.>
* Bipalium kewense, lurreko planaria. Jatorriz Hego-ekialdeko Asiakoa, Ipar Amerika eta Europan sartutakoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Poinar, George, Jr.. (2003ko azaroa). A rhabdocoel turbellarian (Platyhelminthes, Typhloplanoida) in Baltic amber with a review of fossil and sub-fossil platyhelminths. doi:10.1111/j.1744-7410.2003.tb00095.x..
* ↑ Planarian. global.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2016-11-4).
* ↑ (Ingelesez) Jondelius, Ulf; Ruiz-Trillo, Inaki; Baguna, Jaume; Riutort, Marta. (2002-04). «The Nemertodermatida are basal bilaterians and not members of the Platyhelminthes» Zoologica Scripta 31 (2): 201–215. doi:10.1046/j.1463-6409.2002.00090.x. ISSN 0300-3256. (Noiz kontsultatua: 2022-08-11).
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q212798
* Multimedia: Turbellaria / Q212798
* Espezieak: Turbellaria
# Turbenthal

Turbenthal Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, Winterthur barrutia barrutian. 2014an 4,899 biztanle zituen 25,07 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65858
* Multimedia: Turbenthal / Q65858
Aadorf Bichelsee-Balterswil Hofstetten (ZH) Schlatt (ZH) Wila Zell (ZH) Wildberg Fischingen
# Turbante

Turbantea oihal luze bat buruaren inguruan bilduz janzten den burugaineko bat da. Bereziki Asian eta Ekialde Hurbileko jatorriko biztanleek erabiltzen dute, jantzi tradizional eta erlijio erakusgarri moduan gehienetan. Leku horietan, sikh sinestunek eta xii klerikoek erabiltzen dute besteak beste. Sahara basamortuan ere janzten du tuareg jendeak eta amazigeraz tagelmust deitzen zaio.
# Traian (Brăila)

Traian Errumaniako udalerri bat da, Brăila konderrian. 2.990 biztanle ditu, 164,3 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Traian $^{(en)}$ Căldărușa $^{(en)}$ Silistraru $^{(en)}$ Urleasca $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2716658
# Traian (Olt)

Traian Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. 2.638 biztanle ditu, 27,42 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Traian $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12725214
# Tragulus nigricans

Tragulus nigricans Tragulus generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Tragulidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)Mammals - full taxonomy and Red List status Ugaztun guztien egoera 2008an
* ↑ Thomas. (1892). 9 Ann. Mag. Nat. Hist. ser. 6, 254 or..

## Ikus, gainera

* Tragulidae

## Kanpo estekak

* 'Tragulus nigricans'ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
* Datuak: Q2098372
* Multimedia: Tragulus nigricans / Q2098372
* Espezieak: Tragulus nigricans
# Traian

Traian Errumaniako udalerri bat da, Bacău konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85965996
# Traian (Bacău)

Traian Errumaniako udalerri bat da, Bacău konderrian. 2.512 biztanle ditu, 25 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Traian $^{(en)}$ Bogdănești $^{(en)}$ Hertioana de Jos $^{(en)}$ Hertioana-Răzeși $^{(en)}$ Zăpodia $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1085921
# Traian Băsescu

Traian Băsescu (Basarabi, 1951ko azaroaren 4a) errumaniar politikaria da. Errumaniako presidentea izan zen 2004tik 2014ra.
Konstantzako Itsas Institutuan graduatu zen eta merkataritzako marinel gisa lan egin zuen. Itsasontziko kapitain mailara igo zen eta 1981ean bere petrolio-ontziak su hartu zuen Rouenen eta Sena ibaia kutsatu zuen.
1989 baino lehen, Errumaniako Alderdi Komunistako kide izan zen, eta Errumaniako Iraultzaren ondoren, Salbazio Nazionalerako Frontean afiliatu zen. 1991n Garraio ministro izendatu zuten. Diputatua (1992-2000), senataria (2016-2019) eta Bukaresteko alkatea (2000-2004) izan zen.
Errumaniako presidente izan zen bi agintalditan, 2004tik 2014ra. Aldi horretan Errumania Europar Batasunean sartu zen. Parlamentua bi aldiz saiatu zen kargutik kentzen epaiketa politiko baten bidez.
2019tik eurodiputatua da.
* Datuak: Q57279
* Multimedia: Traian Băsescu / Q57279
# The Girl and the Outlaw

The Girl and the Outlaw filma David Wark Griffith zinemagilearen lana da, 1908. urtekoa.

## Pertsonaiak

* Charles Inslee
* Gene Gauntier
* Harry Solter
* George Gebhardt
* Arthur V. Johnson
* Florence Lawrence
* Wilfred Lucas
* Mack Sennett
* Dorothy West

## Erreferentziak

* ↑ The Girl and the Outlaw
* ↑ The Girl and the Outlaw

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q3206911
# The Girl with the Dragon Tattoo

The Girl with the Dragon Tattoo (euskaraz Herensuge Tatuaiadun Neska) 2009ko David Fincher estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako thriller psikologiko film bat da. Stieg Larsson suediar idazlearen Emakumeak gorrotatzen zituzten gizonak eleberrian oinarritua dago, eta eleberri horretan oinarritua ere badagoen Män som hatar kvinnor suediar filmaren estatubatuar egokitzapena ere bada. Daniel Craig, Rooney Mara, Christopher Plummer, Stellan Skarsgård, Steven Berkoff, Robin Wright, Yorick van Wageningen eta Joely Richardson aktoreek antzeztu zuten.
Bost Oscar Sarietarako izendapena jaso eta Muntatze onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Angus Wall eta Kirk Baxter).

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Hans-Erik Wennerström (Ulf Friberg) enpresaburuaren aurkako difamazio akusazio batean errudun gisa 600 mila koroieko zigorra jaso ondoren, Mikael Blomkvist (Daniel Craig) Millennium aldizkariko kazetaria diru gaberik gelditu da. Orduan, Henrik Vanger (Christopher Plummer) enpresaburu eta aberatsaren deia jaso eta berau bizi den Suediako iparraldeko urrutiko uharte joango da.
Henrik Vangerrek Mikaeli lan interesgarri bat eskeiniko dio: urte baten buruan bere senideetako nor den Harriet hilobaren hiltzailea topatzea, hura duela berrogei urte arrastorik gabe desagertu zen eta gaur egun biziko balitz bere enpresa eta dirutza ondorengoztatuko lituzke. Mikaelek Wnneströmen aferan errugabea delako informazioa jaso eta bere prestigioa berreskuratzeko informazioa ere jasoko du.

## Aktoreak

* Daniel Craig: Mikael Blomkvist
* Rooney Mara: Lisbeth Salander
* Robin Wright: Erika Berger
* Stellan Skarsgård: Martin Vanger
* Embeth Davidtz: Annika Giannini
* Christopher Plummer: Henrik Vanger
* Julian Sands: Henrik Vanger gaztea
* Steven Berkoff: Dirch Frode
* Joely Richardson: Harriet Vanger
* Moa Garpendal: Harriet Vanger gaztea
* Geraldine James: Cecilia Vanger
* Goran Višnjić: Dragan Armansky
* Yorick van Wageningen: Nils Bjurman
* Donald Sumpter: Morell inspektorea
* David Dencik: Morell inspektore gaztea
* Josefin Asplund: Pernilla Blomkvist
* Ulf Friberg: Hans-Erik Wennerström
* Per Myrberg: Harald Vanger
* Gustaf Hammarsten: Harald gaztea
* Anne-Li Norberg: Lindgren
* Arly Jover: Liv
* Élodie Yung: Miriam Wu
* Tony Way: Plague
* Fredrik Dolk: Bertil Camnermarker
* Alan Dale: Isaksson detektibea
* Leo Bill: Trinity
* Joel Kinnaman: Christer Malm

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q474093
* Multimedia: The Girl with the Dragon Tattoo (2011 film) / Q474093
# The Girls and Daddy

The Girls and Daddy filma David Wark Griffith zinemagilearen lana da, 1909. urtekoa.

## Pertsonaiak

* David Miles
* Florence Lawrence
* Dorothy West
* Florence Barker
* Dorothy Bernard
* Clara T. Bracy

## Erreferentziak

* ↑ The Girls and Daddy
* ↑ Dean W. Duncan. Stories of Childhood: Evolving Portrayals in Books and Films

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q3521051
# The Ghost Writer

The Ghost Writer (euskaraz Idazle Mamua, Erresuma Batua eta Irlandan Ghost izenburuaz) 2010eko Roman Polanski poloniar-frantziar zinema zuzendariaren suspense filma bat da. Robert Harris idazlearen The Ghost eleberrian oinarritua dago. Bertan, Ewan McGregor, Pierce Brosnan, Kim Cattrall, Olivia Williams, Tom Wilkinson, Timothy Hutton, Jon Bernthal, Tim Preece, Robert Pugh, David Rintoul eta Eli Wallach aktoreek antzeztu zuten.
Filmak hainbat sari irabazi zituen, tartean 60. Berlingo Zinemaldiko zinema zuzendari onenaren saria eta 23. Europar Filma Sarien ere.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Idazle bat (Ewan McGregor) Erresuma Batuko Lehen ministro ohiaren (Pierce Brosnan) oroimenak idazteko kontratua da, haren aurreko Lehen Ministro ohia modu arraroa hil baita, eta Nazioarteko Justizia Auzitegiak politikari hau terrorismoarekin lotura omen zuten ustezko susmagarriak legez kanpo atxilotu eta CIAren esku jartzeagatik epaitzera doan unean.Une hartantxe idazleak bere burua arriskuan jarriko duen ikerketa arriskutsu bati ekingo dio.

## Aktoreak

* Ewan McGregor: idazle mamua.
* Pierce Brosnan: Adam Lang, Erresuma Batuko Lehen Ministro ohia.
* Kim Cattrall: Amelia Bly, Langen laguntzailea eta maitalea.
* Olivia Williams: Ruth Lang, Langen emaztea.
* James Belushi: John Maddox.
* Tom Wilkinson: Paul Emmett irakaslea.
* Timothy Hutton: Sidney Kroll, Langen abokatua.
* Eli Wallach: Martha's Vineyard uharteko agurea.
* Robert Pugh: Richard Rycart, Erresuma Batuko Kanpo arazoetarako Ministroa ohia.

## Kanpo estekak

* The Ghost Writer filmaren IMDbko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* The Ghost Writer filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q157879
* Multimedia: The Ghostwriter / Q157879
# The Gilded Age (telesaila)

The Gilded Age estatubatuar telesail dramatikoa da, Julian Fellowesek HBOrako sortua. New Yorkeko Gilded Age garaian girotuta dago.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Marian Brook neska gaztea da protagonista, aita hil ostean, atzean utzi du landagunea eta hiri handira bidaiatu. Bertan, izeba dirudunek egin diote harrera, belaunaldiz belaunaldi jarraituriko tradizio luze baten oinordekoak dira. Mundua, ordea, abiada bizian ari da aldatzen, eta, ezustean, bizikideen arteko interes lehia batean harrapatuta geratuko da Marian.

## Aktoreak

* Carrie Coon: Bertha Russell
* Morgan Spector: George Russell
* Louisa Jacobson: Marian Brook
* Denée Benton: Peggy Scott
* Taissa Farmiga: Gladys Russell
* Harry Richardson: Larry Russell
* Blake Ritson: Oscar van Rhijn
* Thomas Cocquerel: Tom Raikes
* Simon Jones: Bannister
* Jack Gilpin: Church
* Cynthia Nixon: Ada Brook
* Christine Baranski: Agnes van Rhijn

## Erreferentziak

* ↑ «Aristokraziaren urrezko aroa» Berria 2022-01-29 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48816554