# Aiako harria

Aiako harria Gipuzkoako mendigunerik zaharrenetarikoa dugu, Aiako Harriaren natura parkearen barnean. Oiartzun, Irun eta Lesakaren (Nafarroa Garaia) artean dago. Mendi berezi-berezia da, ez delako sortu orogenia bidez, baizik eta granitozko intrusio batez.
Bertan, bista izugarriez gozatzeko aukera dago eta horretarako natura parkea bihurtu zuten, Urdaburu mendiarekin batera. Honekin batera, bere faunaz gozatzeko aukera ere ematen du.

## Mendigunea

Mendigune hau hiru tontorrez osatuta dago, 4 kilometroko luzaera gorabeheratsuarekin, garaienak 837 metro neurtzen dituela: iparraldekoa Hirumugarrieta (Aiako Harria) (806 m), erdialdekoa Txurrumurru (821 m) eta hegoaldekoa Erroilbide (837 m).

## Mendiak

* Erroilbide, 832 m 43°16′54″N 1°47′07″W﻿ / ﻿43.2816724°N 1.7853886°W﻿ / 43.2816724; -1.7853886 (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
* Lizarretako gaina, 824 m 43°16′59″N 1°47′04″W﻿ / ﻿43.2830495°N 1.7844861°W﻿ / 43.2830495; -1.7844861 (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
* Txurrumurru, 821 m 43°17′07″N 1°47′00″W﻿ / ﻿43.2852716°N 1.7834435°W﻿ / 43.2852716; -1.7834435 (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
* Hirumugarrieta, 809 m 43°17′13″N 1°47′01″W﻿ / ﻿43.2869198°N 1.7834846°W﻿ / 43.2869198; -1.7834846 (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
* Arrisoro, 762 m 43°16′47″N 1°47′13″W﻿ / ﻿43.2797528°N 1.7869304°W﻿ / 43.2797528; -1.7869304 (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
* Muganix, 758 m 43°17′19″N 1°47′10″W﻿ / ﻿43.2886405°N 1.7861005°W﻿ / 43.2886405; -1.7861005 (Gipuzkoa)
* Errekarte Harria, 652 m 43°17′13″N 1°47′15″W﻿ / ﻿43.2868364°N 1.7875046°W﻿ / 43.2868364; -1.7875046 (Gipuzkoa)
* Irufagoeta, 534 m 43°17′41″N 1°46′33″W﻿ / ﻿43.2947793°N 1.7757588°W﻿ / 43.2947793; -1.7757588 (Gipuzkoa)
* Erlaitz, 497 m 43°18′20″N 1°45′31″W﻿ / ﻿43.3055633°N 1.7587369°W﻿ / 43.3055633; -1.7587369 (Gipuzkoa)
* Belitz, 484 m 43°18′01″N 1°48′11″W﻿ / ﻿43.3003639°N 1.8031521°W﻿ / 43.3003639; -1.8031521 (Gipuzkoa)
* Pagogaña, 482 m 43°18′11″N 1°45′04″W﻿ / ﻿43.3031665°N 1.7511415°W﻿ / 43.3031665; -1.7511415 (Gipuzkoa)
* Arburu, 476 m 43°18′20″N 1°47′00″W﻿ / ﻿43.305629°N 1.7832842°W﻿ / 43.305629; -1.7832842 (Gipuzkoa)
* Atseginarri, 391 m 43°18′56″N 1°45′26″W﻿ / ﻿43.3155317°N 1.7572615°W﻿ / 43.3155317; -1.7572615 (Gipuzkoa)
* Egieder 330 m 43°17′58″N 1°50′01″W﻿ / ﻿43.2995488°N 1.8334841°W﻿ / 43.2995488; -1.8334841 (Gipuzkoa)
* Arkaleko Arkaitzak 250 m 43°18′50″N 1°50′46″W﻿ / ﻿43.3139666°N 1.8460539°W﻿ / 43.3139666; -1.8460539 (Gipuzkoa)
* San Martzial, 249 m 43°19′41″N 1°45′41″W﻿ / ﻿43.3281662°N 1.7613849°W﻿ / 43.3281662; -1.7613849 (Gipuzkoa)
* Urkabe 234 m 43°18′15″N 1°51′30″W﻿ / ﻿43.3041675°N 1.8582652°W﻿ / 43.3041675; -1.8582652 (Gipuzkoa)
* Galbailurra 190 m 43°18′25″N 1°51′41″W﻿ / ﻿43.3070336°N 1.8612579°W﻿ / 43.3070336; -1.8612579 (Gipuzkoa)
* Trapada 186 m 43°18′42″N 1°51′50″W﻿ / ﻿43.3117088°N 1.8638866°W﻿ / 43.3117088; -1.8638866 (Gipuzkoa)

## Natura parkea

Aiako harriaren natura parkeak 6.913 hektareako zabalera du. Gipuzkoako Bidasoaldea, Oiartzualdea, eta Donostialdea eskualdeak hartzen ditu barne, Irun, Errenteria, Oiartzun, Donostia eta Hernani udalerriek osatzen dutelarik. Ekialdean, Bortziriekin ( harria mendiguneaz beraz gain, beste tontor hauek osatzen dute parkea: Zaria (635m), Bunanagirre (781 m), Bianditz (797 m), Errenga (786 m), Irufagoeta (534 m), Erlaitz (498 m), Pagogaña (480 m), Urdaburu (599 m) eta Aldura (537 m).
* Hirumugarrieta (Aiako Harria) mendiaren gailurra eta Irun, Hendaia eta Hondarribiaren ikuspegia.
* Donostia, Pasaia, Errenteria eta Lezo udalerrien ikuspegia, Hirumugarrietako igoeran.
* Txurrumurru eta Erroilbide mendiak, Hirumugarrietatik ikusita.
* Aiako Harriak Xoldotik, BIriatutik

## Arditurriko meatzegunea

Aiako harriaren natura parkeko sarreretako batean dago Arditurri meatzegunea. Erabateko meatze paisaia eskaintzen du, oraindik ikusgai baitira zerura irekitako harrobiak, probetxuzko mearik ez zuten harri hondakinen zabortegiak, ustiapen garaiko eraikinak, eta garai batean minerala Pasaiako portura eramateko erabiltzen zen trenbide zaharraren bidea (gaur egun bidegorri bilakatua).
Interpretazio zentroa meategiko laborategia izan zen eraikinean dago, eta meazuloan barrena bisitaldi gidatua egiteko aukera ematen du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko mendien katalogoa, Euskal Mendizale Federazioa, 2009. Euskaltzaindiaren Onomastika batzordearen oniritzia du.
* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) harria Aiako harria (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.
* 1 2 Gipuzkoako museoak: Arditurriko Meatze Gunea, Gipuzkoakultura.net ataria.
* ↑ Arditurri: meazuloetan barrena, Arditurriko interpretazio zentroaren webgunea.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko natura parkeak.
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda
* Nafarroako Pirinioa

## Kanpo estekak

* Aiako Harria euskal-herria.org web gunean
* (Gaztelaniaz) Aiako Harria Natura Parkearen aspektu geografikoak
* Datuak: Q2530666
* Multimedia: Aiako Harria / Q2530666