OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lactarius glyciosmus

Lactarius glyciosmus Russulaceae familiako onddo bat da. Ez da jangarria, espezie txikia eta arraroa delako. Ez da ohikoa Euskal Herrian, baina oso hedatua dago Europako iparraldean.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 6 cm arteko diametrokoa, hasieran ganbila, gero laua eta azkenik apur bat hondoratua erdian, askotan titi txiki batekin. Azala likatsua eguraldi hezearekin; gainerakoan lehorra, pruinaduna eta apur bat zimurtua edo zimeldua. Kolorea gris-beix eta arrosa-lila artean ibiltzen da.
Orriak: Ez oso estu, adnatak edo dekurrenteak, tartekatutako orritxo ugarirekin, krema-laranja koloretik lehoi kolorera doazenak.
Orri adnatak: Oinera iritsi eta harekin bat egiten duten orriak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak
Hanka: 2-4 x 0,3-0,8 cm-koa, luzea, lehorra, hauskorra, oinarrirantz mehetua eta orrien kolore berekoak.
Haragia: Mehea, hauskorra, hasieran zaporea gozoa, gero garratz samarra, eta kokozko gaileten usain bereizgarria du. Latex-a ez oso ugari, zuria, hasieran zapore gozokoa, gero garratza.
Etimologia: Lactarius terminoa “lac”, “lactis”, esnetik dator; esneari dagokio. Latex-a jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. Glyciosmus epitetoa grekotik dator, "glykys" hitzetik, gozoa esan nahi du, eta "osme" hitzetik usaina esan nahi du. Bere usain bereziagatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Erraz identifikatzen da, batez ere kokozko gaileten usain handiagatik, lila tinduak dituen titidun kapelagatik eta urkietan ateratzen delako.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean, batez ere urkien eta haltzen azpian.

### Banaketa eremua

Europa, Japonia, Errusia, Zeelanda Berria, Kanada eta Ameriketako Estatu Batuak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda, 617 or. ISBN 84-7173-211-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona,, 381 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 88 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q650468
* Multimedia: Lactarius glyciosmus / Q650468
* Espezieak: Lactarius glyciosmus
# Lactarius decipiens

Lactarius decipiens Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Oso zapore mikatza du. Esteetako gaitz larriak eragin ditzake.

## Deskribapena

Kapela: 6 cm-ra arteko diametrokoa, sarritan erdian papila batekin. Ertza biribildua, gero inkurbatua, batzuetan pixka bat ildaskatua. Azala itsatsia, higrofanoa, matea, pruinaduna, pikortsua, zopatuta dagoenean kolore arre-gorrixkakoa, lehortzean okre-arrosakara.
Orriak: Estu, desberdinak, oso gutxitan urkilatuak, koska batez dekurrenteak, krema koloretik okre arrosakara doazenak, kaltetutako lekuetan arre gorrixkaz zikinduta. Kolore bereko ertz osoa. Zuri-krema koloreko espora jalkina.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 7 cm arteko garaierakoa eta 1,5 cm arteko lodierakoa, zilindriko samarra, konprimitua, konkorduna, laster barnehutsa, goialdean orrien gainbeherak eragindako zainekin, kapelaren kolore berekoa, goialdean arrosa koloreko pruinaz estalita. Azkotan beste ale batzuekin bat eginda.
Haragia: Es oso lodia, krema-arrexka kolorekoa, ilunagoa oinean, pelagornio usaina (geranioa), eta akre zaporekoa eta mikatz samarra. Esne gutxi du, serosa, zuria, krema horixka kolorekoa orrien gainean lehortzean, baina isolatuta sufre kolore horira pasatzen da bi minutu baino gutxiagoan.
Etimologia: Lactarius terminoa "lac" "lactis" esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. Decipiens epitetoa latinetik dator, engainagarria, enbusteroa esan nahi duen "decipiens" hitzetik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Lactarius chrysorrheus delakoarekin, honen latexak orrietan dagoenean hori-urre kolorera jotzen du, handiagoa da eta zapore mingotsa du. Lactarius quietus espeziearekin ere bai, honek zimitzaren usain desatsegina du eta latexa airearekin gorritu egiten da. Antzeko beste Lactarius batzuk: hepaticus, lacunarum.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Hostozabalen azpian eta baso mistoen azpian.

### Banaketa eremua

Europa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. Jose Luis Añanos Echo Editorial Pirineo, 560 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 220 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2493619
* Multimedia: Lactarius decipiens / Q2493619
* Espezieak: Lactarius decipiens
# Lactarius deterrimus

Lactarius deterrimus Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Lactarius deliciosus delakoak baino kalitate apalagoa du, zapore mikatz samarra, baina jangarria. Intsektuen har-larben elikagai gisa erabiltzen da.
Sinonimoak: Lactarius deliciosus var. deterrimus eta piceus.

## Deskribapena

Kapela: Neurri ertainekoa, 3 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, ganbila eta ertz biribildutik deprimitu-inbutu formakora, azal leuna du, likatsua hezetasunarekin eta distiratsua lehorrean, mandarina koloretik marroi-laranjara doana, marroi-hori koloreko ertz ilunagoekin, ukitzean edo zahartzean orban berdeak garatzen ditu.
Orriak: Estu, okertuak, zertxobait dekurrenteak, lamelula urkilatuak, hauskorrak, laranja kolorekoak, ukitzean gorri ilunez eta gris-berdexkaz zikintzen dira.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak
Hanka: 4 eta 10 cm bitarteko luzerakoa, betetik barnehutsera, oinarria pixka bat loditua, eremu zirkularrekin, laranja-gorrixka kolorekoa eta gutxi zikindua. Latexa gorri-ardo kolorekoa, ia ez da kolorez aldatzen, baina 30 minutura marroi bihurtzen da.
Haragia: Hauskorra, arrak jota. Hasieran fruta usain leunarekin, baina erretxina usainerako joerarekin, zapore mikatz samarrarekin. Espora-jalkina okre zurbil kolorekoa.
Etimologia: Lactarius terminoa "lac" "lactis" esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. Deterrimus epitetoa latinetik dator, oso txarra, esan nahi duen "deterrimus" hitzetik. Bere propietate organoleptikoengatik.

## Jangarritasuna

Kalitate ertaineko jangarria.

### Nahasketa arriskua

Lactarius deliciosus delakoarekin nahas daiteke, honen haragia 10 minutuan ez da gorritzen, ez eta marroi iluna bihurtzen 30 minutuan, esnea ere mikatzagoa du eta pinuetan gehiago ateratzen da izeietan baino. Lactarius fennoscandicus-ak kapela marroi-laranja kolorekoa du, tonu gris purpura kolorekoekin, eremu zirkular biziagoak ditu eta oina laranja-okre kolorekoa.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Ekainetik azarora. Izeietan eta koniferoetan. Lurzoru guztietan

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Mexiko, Islandia, Europa, Errusia, Japonia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 80 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Lactarius deterrimus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q498221
* Multimedia: Lactarius deterrimus / Q498221
* Espezieak: Lactarius deterrimus
# Lactarius cremor

Lactarius cremor Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, laster deprimitua, ertza pixka bat krenulatua, laranja-arre oreinkume kolorekoa edo gorrixkaz zikindua.
Orriak: Haragi-okre kolorekoak, okertuak.
Hanka: Laburra, 2 cm inguruko garaierakoa eta 0,5 cm inguruko lodierakoa, askotan okertua edo eszentriko samarra, kapelaren antzeko kolorekoa.
Haragia: Zurbila, lehenengo huntz usainarekin, gero txikoriarenarekin. Latexa, zurixkatik urtsura.
Etimologia: Lactarius terminoa "lac" "lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzea edo haustean.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Hostozabal zuhaitzen azpiko sastrakadietan, lurzoru astunetan, karedun lurretan.

### Banaketa eremua

Alaska, Europa, Turkia, Kaukasia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 98 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Lactarius cremor: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81194403
* Multimedia: Lactarius cremor / Q81194403
# Lactarius fluens

Lactarius fluens Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Kalitate gastronomiko eskasa du, zapore pikantea.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, lau-ganbila, batzuetan titiarekin, hondoratua erdian eta azkenean konkaboa, lehenengo ertza beherantz biribildua, ondoren kurbatua, azkenik izurtua; likatsua, ez oso distiratsua lehorrean, hein batean horixka-oliba kolorekoa edo grisaxka, gaztaina koloreko orbanekin, eremu zirkularrak oso estu ditu ertzerantz, arre-oliba kolorekoak, arre marroiak konpresioarekin.
Orriak: Oinera biribilduta, koskadunak, lehenago mehetuak, puntadunak, zurixkak, gero okre zurbilak, kanela kolorera biratuz hausturetan.
Hanka: 4 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 0,8 eta 2 cm bitarteko lodierakoa, betea, zahartzean barnehutsa, zainak ditu luzetara, okre-gris zurbila, oinarrirantz, lehoi koloreko orbanak izaten ditu, likatsua hezean, bestela lehorra, glabroa.
Haragia: Zuria, gero arrexka oinarrian, latex ugari zuria, orrietan gris bihurtzen da, ia zapore gozokoa eta usain atseginekoa.
Etimologia: Lactarius terminoa "lac" "lactis" esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Lactarius blennius oso antzekoa da, baina kolore berdexkagoa duelako eta latexak arrexka kolorerako joera duelako eta ez griserako, bereiz daiteke.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Hostozabalen basoetan, bereziki xarmen (Carpinus betulus) eta pagoen azpian, lurzoru karetsuak edo silizeoak. Talde txikietan.

### Banaketa eremua

Mendebaldeko Europa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 305 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 86 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q901331
* Multimedia: Lactarius fluens / Q901331
* Espezieak: Lactarius fluens
# Lactarius cyathuliformis

Lactarius cyathuliformis Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

## Deskribapena

Kapela: 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila eta gero zabaltzen joaten da, pixka bat deprimitua, zilborra gogorarazten duen erdiko papila batekin beti. Ertza bat eginda beti eta erregularra, ale helduetan krenatua. Azal lehorra eta opakua, zimurtsua edo ertzerantz ildaskatua, arre-fuliginoso kolorekoa edo arre-arrosa kolorekoa, tonu okre-laranja kolorekoetara koloregabetuz.
Orriak: Apur bat dekurrenteak, sabeldunak eta zabal, lamelulekin, ale gazteetan krema kolorekoak edo okre-laranja kolorekoak, zahartzean ilunduz joaten dira.
Hanka: 1 eta 4 cm bitarteko luzerakoa eta 0,5 cm inguruko lodierakoa, oinarrian loditua, zimurtsua, kolore aldakorrekoa, okre-laranja, arre-horixka edo arre-laranja kolorekoa, arre-oliba antzeko koloreko esfumatura batzuekin.
Haragia: Mehea eta oso urria, harroa, krema-haragi kolorekoa edo krema laranja kolorekoa, usain ahula, pixka bat gomarena, zapore gozoa. Latexa, nahiko urria, zuria, urtsua, isolatuta krema horixka bihurtzen da denbora baten ondoren. Gozoa.
Etimologia: Lactarius terminoa "lac" "lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Oso hurbil dauden eta inguru alpinoetan hazten diren espezie txikiekin nahas daiteke, baina kapelan duen papila bereizgarriagatik ezagutzen da.

## Sasoia eta lekua

Udan. Espezie alpinoa da, zohikaztegietako eremuetan goroldioaren azpian hazten da.

### Banaketa eremua

Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 98 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) AVM Asociacion Vallisoletana de Micologia 1986.
* ↑ Lactarius cyathuliformis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1549582
* Multimedia: Lactarius cyathuliformis / Q1549582
* Espezieak: Lactarius cyathuliformis
# Lactarius fulvissimus

Lactarius fulvissimus Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Kozinatzeko kalitate txarra, zapore mikatza.
Sinonimoak: Lactarius ichoratus, Lactarius subsericatus.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila, gero lau-deprimitua, eremu zirkularrekin edo ez, gorri-laranja kolorekoa edo arre-gorrixka ertz horixkarekin edo argiagoarekin.
Orriak: Hasieran argiak, gero krema-haragi kolorekoak, zikindu samarrak.
Hanka: Zimurtsua, kapela baino argiagoa.
Haragia: Lactarius quietus delakoaren usain arin bat du. Zapore ia gozoa edo mikatza, esne zuria eta ugari, zapi batean, mantso-mantso sufre-hori kolore bizia hartzen du.
Etimologia: Lactarius terminoa lac, lactis, esnetik dator; esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. Ichoratus epitetoa grekotik dator, odolaren zati urtsua, serum, esan nahi duen, "ichor" hitzetik. Latex urtsua duelako

## Jangarritasuna

Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua

Forma tipoa koniferoetan ateratzen da, Lactarius fulvissimus delakoarenen esnea ez da kolorez aldatzen, inoiz ez sufre-horia.

## Sasoia eta lekua

Nahiko ohikoa udazkenean hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua

Europa, Uzbekistan, Iran.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 530 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 321 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 90 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q926663
* Multimedia: Lactarius fulvissimus / Q926663
* Espezieak: Lactarius fulvissimus
# Lactarius helvus

Lactarius helvus Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Gordinik toxikoa izan daiteke, baina zenbaitek espezia gisa erabiltzen dute hauts bihurtuta. Prestatuta, haragia gozoa da, baina kalitate gastronomikoki eskasekoa.
Sinonimoak: Lactarius aquifluus,.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 16 cm bitarteko diametrokoa, ezkatatsu-tomentoduna, lehorra, hori-gorrixka kolorekoa, eremu zirkularrik gabea, erdigunean hondoratua, zabaldua, ertz mehearekin eta ebaki bihurgunetsuarekin, irregularra.
Orriak: Ez estu, itsatsiak, edo pixka bat dekurrenteak koska batekin, orritxoekin, batzuetan baita urkilatuak ere, hasieran zuri-horiak arrosa koloreko ñabardurekin, gero ilunagoak, okre-laranja kolorerainokoak, zahartzean esporen hauts zuria agertzen da.
Hanka: 4 eta 13 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 4,5 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, pixka bat hondoratua oinarrirantz, luzanga, behealdea mizelio zurixkaz estalia, leuna edo fin-fin apaindua, kapela baino kolore argiagokoa, goialdea zurixka.
Haragia: Okre argia, gorri-arre kolorekoa oinaren oinarrian, hasieran usain gabea, ondoren, batez ere lehortutako onddoetan, txikoria edo Maggi kubituen usain sendoarekin, luzaroan irauten du.
Etimologia: Lactarius terminoa "lac" " lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. Helvus epitetoa latin dialektaletik dator, horia, esan nahi duen "heluus" hitzetik. Koloreagatik?

## Jangarritasuna

Ez da jangarria. Zenbait autoreren ustez, pixka bat toxikoa da.

### Nahasketa arriskua

Lactarius quietus var. yunque delakoarekin nahas daiteke, honek gaztetan kolore gorri iluna izaten du eta latex zuri iluna (opakua, ez koloregabea)

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Goroldio asko dagoen eta hezeak diren basoetan, pinuen azpian edo picea-en azpian (gutxitan pagoetan).

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 88 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 309 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1377524
* Multimedia: Lactarius helvus / Q1377524
* Espezieak: Lactarius helvus
# Kimikari

Kimikaria kimikan espezializatutako zientzialaria da. Kimikariek materiaren osaera eta beraien elkarreraginean parte hartzen duten propietateak aztertzen dituzte, ondorioz sortzen diren produktuak eta propietate horiek gizakiaren bizitzan aplikatzen dituzte.
Kimikarientzat interes berezia dute konposatuen propietateek, haien erreaktibitatea eta horien erabilera biokimika, farmakologia, kosmetika industria, elikagaien industria, materialen kimika, petrokimika, ingeniaritza, besteak beste.
Kimikariek beren ezagutzak erabiltzen dituzte substantzia ezezagunen osaera eta propietateak ikasteko; produktu naturalak kantitate handitan erreproduzitu eta sintetizatzeko eta substantzia artifizial berriak sortzeko prozesu errentagarrien bidez.
Kimikariak kimikako hainbat azpidiziplina espezializatu daitezke. Metalurgikoek eta materialen zientzialariek kimikariek jarraitutako hezkuntza eta prestakuntzaren zati handi bat partekatu behar dute. Ingeniari kimikoek ekoizpen industrialerako beharrezkoak diren prozesu fisikoak (berotzea, hoztea, nahastea, difusioa, etab.) Eta produktuen bereizketa eta arazketa lantzen dituzte, eta kimikari industrialekin eta beste kimikariekin lan egiten dute prozesu berrien garapenean. produktuak.

## Ikus, gainera

* Kimikako Nobel Saria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q593644
* Multimedia: Chemists / Q593644
# Kimiolitotrofo

Kimiolitotrofoak (kimioautotrofoak ere deituak) haien energia materia inorganikoa oxidatuz lortzen duten organismoak dira. Bizidunen artean, bakterio batzuek besterik ez dute materia inorganikoa oxidatzeko ahalmena. Bakterio hauek materiaren ziklo biogeokimikoetan parte hartzen dute (karbonoarena, nitrogenoarena zein sufrearen zikloetan).
Bizidun kimiolitotrofo gehienak autotrofoak dira, hots, haien karbono-iturria atmosferako CO$_2$ da. Landare eta algen antzera, CO$_2$ hori Calvin zikloaren bidez finkatzen dute.
Kimiolitotrofoek oxidatzen dituzten molekula inorganiko ohikoenak hauek dira: NH$_3$, NO$_2$$^-$, H$_2$ eta sufrearen molekula erreduzituak (H$_2$S eta S).
Bakterio kimiolitotrofo garrantzitsuenen artean hauek aipa daitezke:
       H$_2$ + ½O$_2$ → H$_2$O + 57 kcal/mol

## Ikus, gainera

* Bizidunen oinarrizko sailkapen nutrizionala
# Kimiko Shiratori

Kimiko Shiratori (japonieraz: 白鳥 公子, Shiratori Kimiko) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1984 | 3 | 0 |
| 1985 | 0 | 0 |
| 1986 | 2 | 0 |
| Guztira | 5 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* Datuak: Q50374895
# Kimiorrezeptore

Kimiorrezeptorea edo kimiozeptorea kinada kimikoak jasotzen dituen zentzumen-organo edo zelula terminala da. Kimiorrezeptore bat seinale kimiko bat ekintza potentzial bihurtzen duen zentzumen-errezeptorea da. Beste era batera esanda, inguruneko estimulu kimiko batzuk atzemateko gai den errezeptorea da. Estimulu horiek kanpokoak (dastamenaren eta usaimenaren zentzumenak bezala) zein barnekoak (oxigenoaren presio partziala, edo karbono dioxidoa, pH-a edo odoleko molekula baten kontzentrazioa -hormona-) izan daitezke.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2009]
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]
* ↑ (Ingelesez) Miyata, Seiji. (2015). «New aspects in fenestrated capillary and tissue dynamics in the sensory circumventricular organs of adult brains» Frontiers in Neuroscience.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1069641
# Kimiorganotrofo

Kimiorganotrofoak energia lortzeko materia organikoa oxidatzen duten bizidunak dira. Landare guztiak eta bakterio gutxi batzuk izan ezik, gainontzeko bizidunak kimiorganotrofoak dira (bakterio gehienak eta onddo eta animalia guztiak, alegia).
Kimiorganotrofo denak heterotrofoak dira, hots, materia organikoa ere erabiltzen dute karbono iturri gisa.
Horretaz gain, organismo kimiorganotrofoak aerobioak edo anaerobioak izan daitezke. Lehenengoetan materia organikoaren oxidazioaren azken elektroien hartzailea oxigenoa da.

## Ikus, gainera

* Bizidunen oinarrizko sailkapen nutrizionala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25475608