OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anthophora crotchii

Anthophora crotchii erle espezie bat da, Anthophora generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Anthophora crotchii» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1907056
* Multimedia: Anthophora crotchii / Q1907056
# Anthophora occidentalis

Anthophora occidentalis erle espezie bat da, Anthophora generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Anthophora occidentalis» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2526555
* Multimedia: Anthophora occidentalis / Q2526555
# Anthophora pacifica

Anthophora pacifica erle espezie bat da, Anthophora generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Anthophora pacifica» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4335486
* Multimedia: Anthophora pacifica / Q4335486
# Anthophora bomboides

Anthophora bomboides erle espezie bat da, Anthophora generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Anthophora bomboides» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2559988
* Multimedia: Anthophora bomboides / Q2559988
# Anthophora dispar

Anthophora dispar erle espezie bat da, Anthophora generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Anthophora dispar» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2408907
* Multimedia: Anthophora dispar / Q2408907
# Anthophora fedorica

Anthophora fedorica erle espezie bat da, Anthophora generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Anthophora fedorica» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1810991
# Ampezzo

Ampezzo Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. 909 biztanle ditu, 73 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Ampezzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Forni di Sotto Ovaro Sauris Socchieve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53214
* Multimedia: Ampezzo / Q53214
# Ampere-ordu

Ampere-ordu edo amp-ordu (Ah, A·h edo A h sinboloekin ezagutzen dena) karga elektrikoaren unitate bezala definitu dezakegu. Energia elektrikoa biltegiratzen duen elementu batetik (kondentsadore, superkondentsadore edo bateria bat) pasatzen den karga elektrikoaren kantitateari deritzo, horrek ampere 1eko korronte elektrikoa ematen duenean ordu batean edo 3600 coulomb.
Bateria baten, edo energia elektrikoa gordetzen duen gailu baten, kapazitatea neurtzeko baliogarria da, hau da, zenbat elektrizitate gorde dezakeen karga batek, eta zenbat gastatzen duen deskargatzean.

## Coulomb baliokidetasuna

Karga elektrikoaren Nazioarteko Unitate Sistemaren unitatea coulomba da, C:
       $1\ \mathrm {A} =1\ {\frac {\mathrm {C} }{\mathrm {s} }}\Rightarrow \;1\ \mathrm {A} \cdot \mathrm {s} =1\ \mathrm {C}$
eragiketak eginez:
       $1\ \mathrm {A} \cdot \mathrm {h} =1\ \mathrm {A} \cdot \mathrm {h} \cdot {3600\mathrm {s} \over 1\mathrm {h} }=3600\ \mathrm {A} \cdot \mathrm {s} =3600\ \mathrm {C}$
orduan:
       $1\ \mathrm {A} \cdot \mathrm {h} =3600\ \mathrm {C}$
Beste baliokidetasun batzuk (1 Ah):
* $1.079253\cdot 10^{13}\ \mathrm {statC}$
* $360\ \mathrm {abC}$
* $1.079253\cdot 10^{13}\ \mathrm {Fr}$

## Erabilera

Ampere-orduak elektrokimikako sistema batzuetan erabilia da, galbanizazioan adibidez. Baterien kapazitatea neurtzeko ere.
Milianpereak-segunduko (mAs) unitatea erradiografietan eta erradioterapietan erabiltzen da.

## Miliampere-orduak, eta haien erabilera baterietan

Ampere-ordua oso hedatuta dagoen neurketa da, batez ere gaur egun erabiltzen diren baterietan. Egunerokotasunean erabiltzen diren bateriak kapazitate handia ez dutenez, haien magnitudea mAh-etan neurtzen da. Hau da, Ah baten milarena, edo 3.6 C. Horrek bateria batek biltegiratu dezakeen karga elektriko maximoa zehazten du. Deskarga denbora honako formularen bitartez kalkulatzen da:
       $\mathrm {deskarga\ denbora} ={\mathrm {bateriaren\ karga\ elektrikoa} \over \mathrm {gailuaren\ kontsumo\ elektrikoa} }$
Adibidez, bateria batek 1000 mAh-ko (3600 C) karga elektriko badauka eta konektatu dagoen gailu batek 20 mA (72 C/h) kontsumitzen baditu, 50 ordu beharko ditu bateriak guztiz deskargatzeko. Era berean, 100mA (360 C/h) kontsumitzen dituen gailu erabiliz gero, 10 ordu beharko lirateke bateria deskargatzeko.
Aurreko formularekin, gailu baten kontsumo elektrikoa kalkulatu daiteke:
       $\mathrm {gailuaren\ kontsumo\ elektrikoa} ={\mathrm {bateriaren\ karga\ elektrikoa} \over \mathrm {deskarga\ denbora} }$
Smartphone batek 800 mAh-ko bateria baldin badauka, eta 400 ordu behar baditu deskargatzeko, bere kontsumoa 2 mA-koa izango da.

## Adibideak

* AA motako pilek 2-3 ampere-orduko kapazitatea daukate.
* Auto baten bateriek kapazitate desberdinak dituzte, baina orokorrean 50 ampere-ordokoak dira.
* Smartphonen bateriak ampere-orduetan neurtzen dira, pegatina batean islatu egiten dena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q212120
# Ampfing

Ampfing Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Mühldorf am Inn (barrutia)|Mühldorf am Inn]] barrutian. 2014an 6.165 biztanle zituen 31,13 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q386360
* Multimedia: Ampfing / Q386360
# Armando Manzanero

Armando Manzanero Canché (Merida, Mexiko, 1935eko abenduaren 7a - Mexiko Hiria, 2020ko abenduaren 28a) abeslari, musikagile eta aktore mexikarra izan zen.

## Biografia

8 urterekin bere sorterriko Arte Ederretako eskolan musika ikasten hasi zen eta Mexiko Hiriaan bukatu zituen. 1950an bere lehenengo melodia konposatu zuen, Nunca en el mundo izenekoa. Ondorengo urtean piano-jole profesional bezala hasi zen eta sei urte geroago CBS Internacional diskoetxeko filialaren musika-zuzendari bezala lan egiten hasi zen. Pixkat geroago Pedro Vargas, Lucho Gatica eta Raphaelen piano-jolea bihurtu zen.
1962an Abestiaren Jaialdiko bosgarren postua lortu zuen Mexikon. 1965ean Abestiaren Jaialdia irabazi zuen Miamin Cuando estoy contigo abestiarekin. 1967an, RCA Victor diskoetxeko filialaren exekutibo batek animatuta, bere abestiekin konposatu zuen bere lehenengo diskoa grabatu zuen. 1970ean Somos novios abestia ingelesera itzulia izan zen. Estatu Batuetako gorte batek plagioaz akusatu zuen It's imposible abestiarengatik eta abesti horrekin irabazitako diru guztia itzuli behar izan zuen. 1978an Mallorcako Jaialdiko lehenengo postua lortu zuen Señor Amor abestiarekin. 1982an, Corazón amigo abestiari ohoreak egin zizkioten Yamaha Jaialdian. 1993an Billboard aldizkariak bikaintasunari saria eman zion bere jarduera artistikoagatik.
Frank Sinatra, Tony Bennett, Elvis Presley, Frank Pourcel, Paul Mauriat, Ray Conniff, Manoella Torres, Marco Antonio Muñiz, Edith Márquez, Raphael, Moncho, José José, El Tri, Andrea Bocelli, Andrés Calamaro, Christina Aguilera, Pasión Vega eta Luis Miguel artistek, besteak beste, bere abestietako batzuk abestu dituzte.
Armando Manzanerok 400 abesti baino gehiago konposatu zituen. Horietatik 50 baino gehiagok nazioartean ezagunak izan dira. Gainera hainbat irratsaio eta telesaiotan parte hartu zuen, 30 disko baino gehiago grabatu zituen eta hainbat filmei musika jarri zien.
Bere abestirik ospetsuenak hauek dira: Voy a apagar la luz, Contigo aprendí, Adoro, Esta tarde vi llover, Por debajo de la mesa, Somos novios eta Felicidad.

## Diskografia

* 1959: Mi Primera Grabación
* 1967: A mi amor... Con mi amor
* 1967: Manzanero el Grande
* 1968: Somos Novios
* 1968: Armando Manzanero, su piano y su música
* 1969: Para mi siempre amor
* Ez: Que bonito viven los enamorados
* 1976: Lo mejor de Armando Manzanero
* 1977: Fanático de ti
* 1977: Corazón Salvaje
* 1979: Ternura y Romance
* 1981: Mi trato contigo
* 1982: Otra vez romántico
* 1985: Armando Manzanero
* 1987: Cariñosamente, Manzanero
* 1988: Mientras existas tú
* 1992: Las canciones que quise escribir
* 1993: Entre amigos
* 1995: El piano... Manzanero y sus amigos
* 1996: Nada Personal
* 1998: Manzanero y La Libertad
* 2001: Duetos
* 2002: Duetos 2
* 2002: Lo Mejor de lo Mejor
* 2005: Lo Esencial

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Armando Manzanero: Webgune ofiziala
* Datuak: Q1453045
* Multimedia: Armando Manzanero / Q1453045
# Armando Merodio

Armando Merodio Pesquera (Bartzelona, 1935eko abuztuaren 23a – 2018ko ekainaren 21a) bizkaitar futbolaria izan zen, 18 urtez Athleticen jokatu zuena. Aita Txikito de Gallarta pilotari famatua zuen.

## Palmaresa

* Liga 1 (1955-56)
* Errege Kopa 2 (1956 eta 1958)

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.net
* Datuak: Q3622962
# Armand de Caulaincourt

Armand-Augustin-Louis de Caulaincourt, Vicenzako dukea (Caulaincourt, 1773ko abenduaren 9a - Paris, 1827ko otsailaren 19a) frantziar militar eta diplomazialaria izan zen.
Nobleziako familia batean jaioa, bere karrera militarra hamalau urterekin hasi zuen, 1788an. 1801ean koronel maila zuen, hamahiru kanpainatan parte hartu zuen eta bi aldiz zauritu zuten.
San Petersburgon diplomazialari izan ondoren, Napoleonen landa-laguntza izendatu zuten. Vicenzako dukerria ere eman zioten. 1807tik 1811ra San Petersburgora itzuli zen enbaxadore gisa.
Caulaincourtek ez zion aholkatu Napoleoni Errusiako Kanpainari ekiteko. Enperadoreari lagundu zion Ezkutari Handiaren karguarekin, zaldien eta guardiaren arduraduna.
Frantziara itzulita, Jauregiko Mariskal Handi izendatu zuten, harreman diplomatikoen arduradun. Napoleonen Kanpo Arazoetako ministroa izan zen Ehun Egunetan.
* Datuak: Q678016
* Multimedia: Armand Augustin Louis de Caulaincourt / Q678016
# Armando Arteaga Núñez

Armando Arteaga (Piura – Peru, 1952) Peruko idazle eta kazetaria da .

## Biografia

Arkitektura ikasi zuen Ingeniaritzako Unibertsitate Nazionaleko (UNI) Arkitektura, Hirigintza eta Letren Fakultatean; baita Zinema Akademian, Armando Robles Godoy zinemagilearen zuzendaritzapean, Reynaldo D'Amore-rekin batera Antzerki Klubean eta Atahualpa del Cioppo-rekin TUNI-n. Expreso egunkariko zinema kritikaria eta Gestión egunkariaren editorial orrialdeko zuzendaria izan da.
Gaur egun, Andeetako Teknologia eta Kultura Institutuko (ITECA) zuzendaria da eta Peruko Idazleen Elkarteko presidentea. Piurako literaturaren sustapen eta hedapen kulturalari eskainia dago.

## Antologietan argitaratutako lana

Bere olerkiak Peruko poesiaren 10 hegazti arraro antologian (Lima, Fondo Editorial Cultura Peruana, 2007) Luis La Hoz-ek argitaratutako eta Ausente ardor de arena & algarrobos antologian agertzen dira. Antología de la poesía piurana contemporánea (2017), Jaime Gamarra Jr.-ek eta Miguel Hernández Sandoval-ek argitaratua.

## Argitaratutako liburuak

* Callejón Sin Salida (Poesia), Lima, Egilearen Edizioa, 1986.
* Un Amor en que aún (poesia), Lima, Egilearen Edizioa, 2000.
* Terra Ígnea (poesia), Lima, Lluvia Editores, 2004.
* Cuentos de Cortometraje (narrazioa), Lima, Egilearen edizioa, 2002.

## Kanpo estekak

* Egilearen bloga: Terra ignea
* Uñingambal etxea (ipuina)
* Datuak: Q5704424
# Armando Palacio Valdés

Armando Palacio Valdés (Entralgo, Asturias, Espainia, 1853ko urriaren 4a - Madril, Espainia, 1938ko urtarrilaren 29a) espainiar idazlea izan zen.

## Biografia

Haurtzaroa Avilesen igaro ondoren, Oviedora joan zen batxilergoa ikastera. 1870ean Madrila joan zen zuzenbideko ikasketak egitera. Revista europea aldizkariko lankide lehenbizi eta gero zuzendaria izan zen.
1881. urtean, Clarín idazlearen laguntzaz idatzitako artikulu bilduma bat argitaratu zuen, La literatura de 1881 izenekoa; handik aurrera eleberriak egiten jardun zuen soilik.
Gaztaroan errepublika zalea izan bazen ere, kontserbadore egin zen pixkanaka, eta ideologia hori nabari da haren eleberrietan. 1885. urtean ezkondu eta handik bi urtera emaztea hil zitzaion; gertaera horrek eragin handia izan zuen bere obretan: Riverita (1886), Maximina (1887). 1896-1899 bitartean Los majos de Cádiz (Cadizko majoak) eta La alegría del capitán Ribot (Ribot kapitainaren poza) idatzi zituen eta bigarrenez ezkondu zen.
Garai horretan ideologia-aldaketa handia izan zuen Palacio Valdések, eta morala eta kristautasunaren alde egin zuen. Azken garai horretako obra nagusiak dira, besteak beste, La aldea perdida (1903, Herrixka galdua) eta Sinfonía pastoral (1931, Artzain sinfonia).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q645141
* Multimedia: Armando Palacio Valdés / Q645141
# Antoine Perrenot de Granvelle

Antoine Perrenot de Granvelle (Besançon, Frantzia, 1517ko abuztuaren 20a - Madril, Espainia, 1586ko irailaren 21a) burgundiar kardinala eta Karlos V.aren eta Filipe II.aren ministroa izan zen.

## Biografia

Karlos V.aren ministro baten semea zen. 23 urte zituela Arrasko artzapezpiku egin zuten. Mühlbergeko guduaren ondorengo negoziazioetan (1547), Passauko Hitzarmenean (1552) eta Augsburgoko Bakean (1555) parte hartu zuen.
1550ean kantziler izendatu zuten, 1599an Herbehereetan Margarita Parmakoaren lehen ministro, 1560an Malinasko artzapezpiku, eta hurrengo urtean kardinal.
Herbehereetan hartu zituen neurriek harenganako gorrotoa sortu zuten, eta etsi egin behar izan zuen. Napoliko erregeorde izan ondoren (1571-1575), Madrila itzuli zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q451178
* Multimedia: Antoine Perrenot de Granvelle / Q451178
# Antoine Pesne

Antoine Pesne (Paris, 1683ko maiatzaren 29a - Berlin, 1757ko abuztuaren 5a) Prusiako gorteko frantziar margolaria izan zen.
Aitarekin eta osabarekin ikasi zuen, eta 1704tik 1710era Italian egon zuen Errege Akademiako beka batekin. 1710ean Frederiko I.a Prusiakoak Berlin erreklamatu zion. 1713an erregea hil ondoren, Pesnek Dresden eta Dessauko gorteetan lan egin zuen eta Londresera eta Parisera bidaiatu zuen. Frantziako hiriburuan Errege Akademiako kide izendatu zuten.
1732an Frederiko II.a Handiak Prusiako Arteen Akademiako zuzendari izendatu zuen eta Pesne Prusiako errege familiako kideen erretratuengatik egin zen ezagun. Berlingo lurretan, erregearengandik jasota, etxe bat eraiki zen eta bertan hil zen.
Bere estiloa Luis XIV.a Borboikoaren garaian nagusi izan zenaren antzekoa izan zen, eta, beste artista batzuekin batera, Frantziaren eragin artistikoaren hedapena bermatu zuen Europan. Estilo barrokoaren hasieran, rokokoaren aitzindarietako bat izan zen.

## Iruditegia

* Frederiko I.a
* Frederiko II.a Handia, Gilemina Prusiakoa arrebarekin (c. 1715)
* Anna Orzelska txakurrarekin (c. 1728)
* Frederiko Gilen I.a Prusiakoa (c. 1733)
* Frederiko II.a Handia (c. 1736)
* Adolfo Frederiko Suediakoa (c. 1743)
* Luisa Eleonora Wreech (c. 1737)
* Barbara Campanini dantzaria (c. 1745)
* Antoine Pesne eta alabak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203758
* Multimedia: Antoine Pesne / Q203758
# Antoine Vitez

Antoine Vitez (Paris, Frantzia, 1930eko abenduaren 20a - 1990eko apirilaren 30a) antzezlea, zuzendaria eta idazlea izan zen. Antzerkiaren eta literaturaren artean banatu zuen bere denbora.

## Bizitza

Louis Aragonen idazkari izan zen, eta 1960-1962 bitartean SESBko Historia idazten lagundu zion. 1966an antzerkira jo zuen, eta Sofoklesen Elektra aurkeztu zuen. Itzulpenak eta poemak idazten jarraitu bazuen ere (L'Essai de solitude, 1981), zuzendaritzari eta arte dramatikoa erakusteari ekin zion buru-belarri. 1981ean, Chailloteko Antzoki Nazionaleko zuzendari izendatu zuten, eta 1988an Comédie-Françaiseko administratzaile orokorra. Paul Claudelen Le Soulier de satin (1987, Satenezko oinetakoa) osorik muntatu zuen lehena izan zen. Antzezle gisa bigarren mailako paperak egin zituen batez ere, eta zenbait filmetan ere parte hartu zuen; filosofo intelektualaren papera egin zuen Ma nuit chez Maud lanean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2657576
* Multimedia: Antoine Vitez / Q2657576
# Antoine Pinay

Antoine Pinay (Saint-Symphorien-sur-Coise, Rhône, 1891ko abenduaren 30a - Saint-Chamond, 1994ko abenduaren 13a) frantses industria gizona eta politikaria izan zen. Larrugintza enpresa bateko zuzendaritzako kidea zen, eta Saint-Chamond hiriko alkatea, 1929. urtetik aurrera. Diputatu izan zen 1936-1938 eta 1945-1958 urteetan eta Obra Publikoetako ministro 1950-1952 bitartean. Legebiltzarreko talde independenteko buruzagi zen eta 9 hilabetez izan zen gobernuburu 1952an. Kanpo Arazoetarako ministro izan zen 1955-1956 urteetan eta 1958. urteko De Gaulleren estatu kolpea bultzatu zuen. Jeneralak Finantza ministro izendatu zuen baina 1960. urtean kargua utzi zuen ekonomia politika berriarekin bat ez zetorrelako. Uko egin zion 1965ean lehendakaritzarako hauteskundeetan hautagai izateari eta hainbat finantza konpainiatako zuzendaritzetan egin zuen lan ondoren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/12/1 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q356724
* Multimedia: Antoine Pinay / Q356724
# Antoine Meillet

Paul Jules Antoine Meillet (Moulins, 1866ko azaroaren 11 - Châteaumeillant, 1936ko irailaren 21a) frantziar hizkuntzalaria izan zen, XX. mendearen hasieran ospetsuena izandakoa. Eslavista eta armenologo ospetsua, 1913an Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkarian "El euskera y el nubiano. Opinión sobre una hipótesis de Schuchardt" argitaratu zuen.

## Lan hautatuak

* Esquisse d'une grammaire comparée de l'arménien classique, 1903.
* Introduction à l'étude comparative des langues indo-européennes, 1903.
* Les dialectes indo-européens, 1908.
* Aperçu d'une histoire de la langue grecque,1913.
* Linguistique historique et linguistique générale, 1921.
* Esquisse d'une histoire de la langue latine, 1928.
* La méthode comparative en linguistique historique, 1928.
* Dictionnaire étymologique de la langue latine, 1932
* Datuak: Q347001
* Multimedia: Antoine Meillet / Q347001
# Antoine Pevsner

Antoine Pevsner (Klimavitxy, Errusiar Inperioa —gaur egun Bielorrusia—, 1886ko urtarrilaren 30a/urtarrilaren 18a - Paris, Frantzia, 1962ko apirilaren 12a) eskultorea eta margolaria izan zen. Naum Gaboren anaia zen.
Kieveko eta San Petersburgoko Arte Ederretako Akademian egin zituen ikasketak. 1911-1913 urte-bitartean Parisen bizi izan zen, eta Errusian egonaldi labur bat egin ondoren, Parisa itzuli zen. Pintura abstraktua landu zuen. 1915ean, Oslora joan eta anaiarekin batera eskultura landu zuen; metala, zura, kartoia eta zeluloidea erabili zituzten. 1920an, Manifestu errealista argitaratu zuten, konstruktibismoaren oinarriak finkatzen zituena. Lan horretan artearen askatasuna goraipatu eta arte ez-figuratiboaren ekai berrien erabileraren alde egiten zuten. 1923tik aurrera Parisen geratu zen, eta pintura ez-figuratiboa lantzeaz gainera, zeluloidea eta metalezko xaflak erabili zituen, bere irudiak egiteko.
Aipagarria da Portrait of Marcel Duchamp (1926, Marcel Duchampen erretratua) artelana.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q381950
* Multimedia: Antoine Pevsner / Q381950
# Antoine Tisné

Antoine Tisné (Lurda, 1932ko azaroaren 29a - Paris, 1998ko uztailaren 19a) frantses musikagilea izan zen.
Darius Milhaud eta Jean Rivierren ikasle izan zen Parisko Goi Mailako Kontserbatorioan. 1962an konposizioko Erromako sari nagusia irabazi zuen, eta handik hiru urtera S. Koussevitski fundazioko saria. 1968an, Kultura-arazoetako ministerioko ikuskaritzan sartu zen; 1980ko hamarraldiaren hasieran utzi zuen kargu hura. Hainbat lan egin zituen. Bere lanetan independentzia gorde nahi zuen beti eta horregatik garai hartako musika-hizkuntzaren teknika desberdinak erabili zituen: Cosmogoniak hiru orkestrarako (1967), Argi arkuak, orkestrarako (1972), New Yorkeko argi-irradak (1980).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q587045
# Antoine Vollon

Antoine Vollon (Lyon, 1833ko apirilaren 20a - Paris, 1900eko abuztuaren 27a) frantziar margolaria izan zen.
1850etik 1853ra Lyonen ikasi zuen grabatzaile izateko eta gero esmaltearekin dekorazioan lan egin zuen. 1859an Parisera joan zen pintura ikastera eta Théodule Riboten ikasle izan zen. Izadi hilen, paisaien eta irudien margolaria izan zen batez ere, eta ospetsu egin zen bere garaian.

## Iruditegia

* Dieppe, 1873
* Ekaitzaren ondoren (c. 1877)
* Izadi hila
* Uzta
* Espainiarra, 1878
* Gurina 1875–85

## Kanpo estekak

* Datuak: Q587078
* Multimedia: Antoine Vollon / Q587078
# Arsfenamina

Arsfenamina XX. mendearen hasieran sifilia sendatzeko erabiltzen zen botika da, Salvarsan izen komertzialarekin merkaturatu zena. Paul Ehrlich mikrobiologo alemaniarrak aurkitu zuen 1907an.
Artsenikoaren deribatua da arsfenamina. Aspalditik ezagutzen dira artsenikoaren onura terapeutikoak, baina baita bere toxikotasuna ere. Ehrlich-ek lortutako deribatu batek (606 deritzonak),aldiz, toxikotasunik ez zuela eta sifiliaren bakterioa (Treponema pallidum) hiltzen zuela ikusi zuten zientzialariek. Arsfenamina zen deribatu hori.
Gaixotasun infekziosoak arrakastaz tratatzeko erabilitako lehenengoetako botikaren bat izan zen arsfenamina. "Bala magikoa" deitu zitzaion, bere toxitasun hautakorra dela-eta.
Garrantzi historikoa izan arren, gaur egun arsfenamina ez da erabiltzen. Antibiotiko modernoen agerpenak XX. mendeko 40ko hamarkadan botika hori alboratu zuen. Sifiliaren aurkako tratamenduan, esaterako, gaur egun erabiltzen den farmakoa penizilina da.

## Erreferentziak

* ↑ Stéphane Gibaud eta Gérard Jaouen, « Arsenic - based drugs: from Fowler’s solution to modern anticancer chemotherapy », Topics in Organometallic Chemistry [archive], vol. 32,‎ 2010, p. 1-20

## Kanpo estekak

* Datuak: Q410762
* Multimedia: Arsphenamine / Q410762
# Arshak I.a Iberiakoa

Arshak I.a Iberiakoa, Arsazes bezala ere ezaguna, Iberiako erregea izan zen K.a. 93 eta K.a. 81 bitartean, urte honetan hil zelarik. Iberian, Arsazidar dinastiaren sortzailea izan zen, Partiar Inperioko arsazidarrekin eta beranduagoko Armeniako Arsazidar dinastiarekin inongo zerikusirik ez zuena.
Artavasdes I.a Armeniakoaren semea, Iberiako tronura iritsi zen Farnadjom Iberiakoa erregea tronutik kendu eta hila izan ondoren, K.a. 93an. Mirian I.a Iberiakoaren alaba batekin ezkondu zen.
Bere erregealdian, Iberia, Armeniaren mendeko estatu bihurtu zen, eta Kolkida mendebaldeko bere probintzietako batzuk galdu zituen.
Bere oinordekoa Artag Iberiakoa bere semea izan zen.
# Arsiccioita

Arsiccioita mineral bat da eta routhierite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Arsiccioita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {AgHg2Tl(As,Sb)2S6}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsiccioite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19799764
* Multimedia: Arsiccioite / Q19799764
# Arsiero

Arsiero Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 3.021 biztanle ditu, 41,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Arsierok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cogollo del Cengio Lastebasse Tonezza del Cimone Valdastico Velo d'Astico Laghi Posina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46936
* Multimedia: Arsiero / Q46936