OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alfred Jost

Alfred Jost (Estrasburgo, 1916ko uztailaren 27a - Paris, 1991ko otsailaren 3a) frantziar biologoa izan zen, endokrinologian aditua. Natura-zientzietako ikasketak egin zituen, eta Robert Lévy izan zuen irakasle. Berehala izan zuen Robert Courrierren laborategian sartzeko aukera. Enbrioiaren endokrinologiaz eta fisiologiaz egin zituen ikerketa eta saiakuntzengatik da ospetsua. Frantziako Zientzia Akademiako kidea izen zen, besteak beste. Bizitza osoko idazlanak artikulu-bilduma batean jaso zituen eta Médecine Science aldizkariaren 3. zenbakian eman ziren argitara.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Alfred Jost, científico francés» El País 1991/02/05.
* Datuak: Q2835223
# Alfred Krupp

Alfred Krupp, izengoitiz Der Kanonenkönig, "Kanoien erregea" (Essen, Ipar Renania-Westfalia, gaur egun Alemania, 1812ko apirilaren 26a - ibidem, 1887ko uztailaren 14a) alemaniar industria-gizona izan zen. Krupp sendi ospetsuaren lehenengo gizon ezaguna bilakatu zen XIX. mendean.

## Biografia

Urtutako altzairu-mota berezi bat lortu zuen kanoi astunak pieza bakarrean galdatu ahal izateko (1847), labeetarako Bessemer teknika zabaldu zuen Europan barrena 1862tik aurrera, eta garai haietako industria indartsuenetako bat osatu zuen, armagintzaren poderioz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q455937
* Multimedia: Alfred Krupp / Q455937
# Alfred Louis Delattre

Alfred Louis Delattre (Déville-lès-Rouen, 1850eko ekainaren 26a-Kartago, 1932ko urtarrilaren 12a) elizgizon eta antropologo, arte historialari eta arkeologo frantziarra izan zen.

## Biografia

Alfred Louis Delattre klase ertaineko merkatarien familia batean hazi zen. Charles Lavigerie kardinalak oso gazte misiolari izendatu zuen. Afrikako Misiolarien kidea, hau da, Aita Zurien misiolari gisa Aljeriara bidali zuten eta gero Kartagoko Saint-Louis katedraleko kapilau eta Aljerreko museo arkeologikoaren komisario bihurtu zen. Kartagoko Birsa muinoan instalatuta, bere bizitzako berrogeita hamar urte baino gehiago eman zituen Kartagoko aztarnategi arkeologikoa arakatzen, bereziki nekropoliak eta basilika paleokristauak. Bere proiektu nagusia 1875ean Saint-Louis museoa sortzea izan zen (lehenik Kartagoko Saint-Louis kaperaren inguruan aurkitutako antzinako objektuak erakusten zituen), 1939an Lavigerie Museoa bihurtu zena eta gero, 1964an, Kartagoko Museo Nazionala. Ohorezko Legioa jaso zuen.

## Liburuak

* Carthage et la Tunisie au point de vue archéologique (1883)
* Inscriptions de Carthage (1884-85)
* Souvenirs de la croisade de Saint Louis trouvés à Carthage (1888)
* Les Tombeaux puniques de Carthage (1890)
* Souvenirs de l'ancienne église d'Afrique (1893)
* Musée Lavigerie de Saint-Louis de Carthage (hiru liburuki, 1899-1900)

## Erreferentziak

* ↑ Joann Freed, «Le père Alfred-Louis Delattre (1850-1932) et les fouilles archéologiques de Carthage», Histoire et missions chrétiennes,‎ 2008.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2835285
* Multimedia: Alfred Louis Delattre / Q2835285
# Alfred Jules Ayer

Alfred Jules Ayer (Londres, Ingalaterra, 1910eko urriaren 29a - 1989ko ekainaren 27a) britainiar filosofoa izan zen.

## Biografia

Logika irakaslea izan zen Oxforden. Bere iritziz, behaketa logiko eta enpirikoak soilik du zentzurik; aitzitik, metafisikak, erlijioak eta etikak ez dute batere baliorik. Language, Truth and Logic (1946, "Hizkuntza, egia eta logika") izan zuen obrarik ezagunena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q243757
# Alfred Kubin

Alfred Leopold Isidor Kubin (Litoměřice, Bohemiako Erresuma, Austria-Hungaria, 1877ko apirilaren 10a - Zwickledt, Wernstein am Innetik gertu, 1959ko abuztuaren 20a) austriar imprimatzaile, ilustratzaile eta idazlea izan zen. Sinbolismoaren eta espresionismoaren kide nabarmena izan zen.
1898an hasi zen artea ikasten, eta 1899an Munucheko Akademian sartu zen, baina ez zituen ikasketak amaitu. Max Klingerren lanak eragin zion eta arte grafikoan ere aritzea erabaki zuen. Akuatintaren teknika erabili zuen gai fantastiko eta makabroetan. 1902 eta 1910 artean olioak margotu zituen, baina ordutik tinta, akuarela eta litografia erabili zituen. 1911n Blaue Reiter taldearekin elkartu zen eta haiekin erakusketa bat egin zuen, baina 1913tik aurrera abangoardietatik aldendu zen.
Fantasia ilun, sinboliko eta espektralak izan zituen ezaugarri. Edgar Allan Poe, E. T. A. Hoffmann eta Fiodor Dostoievskiren lanak ilustratu zituen, besteak beste. 1906tik hil zen arte bizitza erretiratua bizi izan zuen. Naziek beren artea endekatutzat jo zuten.
1908an Die andere Seite (Beste aldea) eleberria idatzi zuen. Eleberria irudimenezko lurralde zapaltzaile batean kokatzen da. Giro klaustrofobikoak Franz Kafkaren eleberrien antza du.

## Iruditegia

* Jabetza (1899–1900)
* Amets batek bisitatzen gaitu gauero (1900)
* Ahaztutako iragana irentsita (1901)
* Dama zaldiz (1901)
* Azken erregea (1902)
* Jaiotzeko unea (1902)
* Siberiako maitagarrien ipuina (1902)
* Angst (1903)
* Meza beltza (1905)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q558054
* Multimedia: Alfred Kubin / Q558054
# Alfred Louis Kroeber

Alfred Louis Kroeber (Hoboken, New Jersey, 1876ko ekainaren 11 – Paris, 1960ko urriaren 5a) pertsonai ospetsuenetakoa izan zen XX. mende hasierako Estatu Batuetako antropologian. Ipar Amerikako populazioetan espezializatu zen, batez ere Kaliforniako indioen ezagutzan.
Hobokenen, New Jerseyn, jaio zen. Franz Boasen ikasle izan zen Columbiako Unibertsitatean eta bertan doktoregoa eskuratu zuen 1901ean Arapaho indioen inguruko tesi bati esker. Bere ibilbide akademikoaren gehiengoa Kaliforniako unibertsitatean emango zuen, Berkeleyn. Intelektual liberala izanik, Kaliforniako indioen aldeko lan egin zuen beren lur-eskubideen onarpenaren inguruan. Theodora Kracaw-ekin ezkondu zen eta bi haur izan zituen, Ursula eta Karl. Parisen hil zen 1960an.
Etnologiaren inguruan egin zituen lanak ospea eman zioten. Era berean, ekarpen nabariak egin zituen arkeologia, antropologia fisikoa eta etnolinguistikaren inguruan; antropologo bat izan zen, hitzaren zentzurik zabalenean. Alta, bere garaiko antropologo ezagunak ez bezala, ez zuen sekula gizarte baten monografia handi bat eraiki.
Aipagarria da Ishi-rekin batera egin zuen lana, Kaliforniako azken Yahi indiarra deitua izan zena. Bere bigarren emazteak, Theodora Kroeber, zabalkunde handia izan zuen Ishi-ri buruzko biografia bat idatzi zuen, Ishi in Two Worlds.
* Datuak: Q311538
* Multimedia: Alfred L. Kroeber / Q311538
# Alfred Manessier

Alfred Manessier (Saint-Ouen, Somme, 1911ko abenduaren 5a - Orléans, 1993ko abuztuaren 1a) frantses margolaria izan zen.
Parisko Arte Ederretako Eskolan egin zituen ikasketak. 1938an, hegoaldeko argia ezagutu zuen eta bere margolaritzak aldaketa izugarria izan zuen, arrasto bizkorrago eta kolore sutsuagoekin. 1941ean, Manessierrek, beste hogei margolarirekin batera, frantses tradizioko margolarien erakusketan parte hartu zuen. 1944. urtetik aurrera, haren pintura geometrikoagoa egin zen. Erlijiosoa zen oso (katolizismora egin zuen, 1943an, Trappe abadian egon ondoren), eta gerra ondoko arte sakratuaren ordezkari nagusitzat hartzen da. Haren lanak gogoeta erlijiosoen itzulpen dira: La Couronne d'épines (1950). Margolaritzan egin zituen ikerketez gainera, Manessierrek tapizak (Cantiques spirituels de saint Jean de la Croix, 1969-1971) eta beirategiak (Friburgoko San Nikolas katedrala, Suitza, 1980-1981) egin zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q664268
* Multimedia: Alfred Manessier / Q664268
# Alfred Körner

Alfred Körner (Viena, 1926ko otsailaren 14a - ibidem, 2020ko urtarrilaren 23a) austriar futbolaria izan zen. Aurrelari gisa jolastu zuen Rapid Wien taldean. Austriako futbol selekzio nazionalean 47 aldiz jolastu zuen eta 14 gol sartu zituen. Selekzioarekin brontzezko domina irabazi zuen 1954ko Munduko Futbol Txapelketan.

## Ibilbidea
### Futbolaria

| Kluba | Herrialdea | Urtea |
| SK Rapid Wien | Austria | 1942-1959 |
| Admira Viena | Austria | 1959-1960 |
| Admira Energie | Austria | 1960-1961 |

### Entrenatzailea

| Kluba | Herrialdea | Urtea |
| First Vienna FC | Austria | 1964-1967 |
* Datuak: Q695094
* Multimedia: Alfred Körner / Q695094
# Amaia Cazenave

Amaia Cazenave (Baiona, Lapurdi, 1987) kazetaria da.

## Bizitza

Titxitatik kirolzalea de Amaia. Umetan, Baionako Jean Dauger zelaiera joaten zen familiarekin, AB Aviron Bayonnais errugbi taldearen partidak ikustera. Futbolean jardun du hamar urtez, baita zaldiketan ere.

## Ibilbide profesionala

Kazetaritza ikasketak amaitu eta 2010ean hasi zen lanean France Bleuko Baionako delegazioan. Zenbait urtez lanean aritu ondoren, 2021ean utzi egin zuen erredakzioa. Je ne suis pas une salope je suis journaliste (Ez naiz urdanga bat, kazetaria naiz dokumentalean Baionako eta Parisko erredakzioetan urte luzez jasandako sexu jazarpena salatu ondoren.
   Ez dakit kirol munduak berak azeleratzen duen sexismoa, baina erredakzioan gizonak haien artean izateak, horrek, segur baietz
Femmes journalistes de sport elkarteko kidea da. Kirol-erredakzioetan gehien eta gutxien bereizten diren emakumeak nabarmentzea du helburu.
2022an Canal+ telebista katean hasi zen lanean, TOP 14 lehiaketako errugby partiden komentarista.

## Erreferentziak

* 1 2 Koskarat, Oihana Teyseyre. «Zaurietatik sistema hausten» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-10-10).
* ↑ Berria. «Amaia Cazenave» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-10-10).
* ↑ «Suspenden a seis trabajadores de France Bleu de Baiona por una investigación de acoso machista» EITB 2021-09-22 (Noiz kontsultatua: 2022-10-10).
* ↑ elkartea, IPARLA BAIGURA KOMUNIKAZIOA. (2021-09-21). «Urdin Euskal Herri irratiko bost kazetari suspenditurik» Kazeta.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-10).
* ↑ «Amaia Cazenave» Expertes France (Noiz kontsultatua: 2022-10-10).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa: "Zaurietatik sistema hausten", lanean jasandako sexu jazarpenaz Berria, 2022.08.28
* Datuak: Q114567755
# Amaia Elizalde

Amaia Elizalde Estenaga (Donostia, 1988) irakasle eta literatura kritikari euskalduna da. Bordeleko eta Valentziako unibertsitateetan literatura ikasketak egina, doktoretza egin zuen Euskal Herriko Unibersitatean, eta 2020tik irakaslea da bertan. Memoria Historikoa Literatura Iberiarretan ikerketa taldeko partaide da.
Jon Miranderen Haur besoetakoa eleberria aztertu zuen lehen tesia izan zen berea, 2018an doktoretza eman ziona, izenburu honekin aurkeztua: "Jon Miranderen Haur besoetakoa (1970), modernitate ukatua". Mari Jose Olazairegik eta Jon Casenavek zuzendu zuten lana.
2020an Kirmen Uribe : bizitza, fikzioa liburua idatzi zuen Euskal Herriko Unibertsitatearen argitalpen zerbitzuarekin.
Zentsuraz eta gerra zibilaren oroimen historikoaz ere idatzi du.

## Erreferentziak

* ↑ «"Miragarria da Jon Mirandek 'Haur besoetakoa' idatzi izana"» Argia (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) Estenaga, Amaia Elizalde. (2018). Jon miranderen haur besoetakoa (1970) modernitate ukatua. Universidad del País Vasco - Euskal Herriko Unibertsitatea (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).
* ↑ «AMAIA ELIZALDE ESTENAGA “ARGIA”-N – MHLI» mhli.net (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
* ↑ Kirmen Uribe : bizitza, fikzioa. Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua= Servicio Editorial D.L. 2020 ISBN 978-84-1319-125-6. PMC 1163691766. (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
* ↑ «Kirmen Uribe: Bizitza, Fikzioa liburuak idazle ondarrutarraren lanaren inguruan hamaika ikerlarik eginiko azterketak batzen ditu - Área de prensa - Bizkaia.eus» web.bizkaia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
* ↑ Elizalde Estenaga, Amaia. (2020). «Zentsura-ikasketak gaur egun: aplikazioa euskal literaturan» FONTES LINGUAE VASCONUM (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
* ↑ Elizalde Estenaga, Amaia. (2016). «Oroimenaren lekuak eta lekukoak. Gerra Zibilaren errepresentazio artistikoak vs. kontaera historiko-politikoak...» EUSKERA (Euskaltzaindia) (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
* ↑ Elizalde Estenaga, Amaia; Ispizua, Ismael Manterola. (2018). «The Civil War in Euskal Herria through the Public Art or the Places of Memory» Sancho el sabio: Revista de cultura e investigación vasca (Extra 1): 263–282. ISSN 1131-5350. (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).

## Kanpo estekak

* Amaia Elizalde Estenaga Inguma datu-basean
* Datuak: Q108441906
# Amaia Ezpeldoi

Amaia Ezpeldoi Itxaro Bordak sortutako fikziozko pertsonaia bat da, detektibe bat. Pertsonaia lehen aldiz 1994. urtean argiratutako Bakean utzi arte liburuan agertu zen, eta harrezkero hiru hamarkadatan, Bordaren sei eleberritan eta hamar bat ipuinetan agertu izan da. 2021eko Euri zitalari esker nobela, pertsonaiaren azkena izango zela adierazi zuen egileak.
Iratxe Retolaza kritikariaren iritziz, "Ezpeldoiren eleberriek hainbat azpi-genero literarioren parodia egiten dute, azpi-genero horiek gobernatzen dituzten kodeak urratu". Detektibe-kide gizonezko askoren joera eta jarrera oso antzerakoak baditu ere (edatea atsegin du, bakarrik eta lotura afektiborik gabe bizi da, maitaleei ez die fideltasunik gordetzen), bere izaera emakumezko eta lesbianak urraketa hori iradokitzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Arrese, Gorka. ««Amaia Ezpeldoik aldez alde kanbiatzen ikusi du Euskal Herria»» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-01-31).
* ↑ Amaia Ezpeldoi. (Noiz kontsultatua: 2023-01-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116513914
# Amaia Cayero

Amaia Cayero Artaraz (Gatika, Bizkaia, 1984) euskal herritar kazetari eta telebista aurkezlea da. Ikus-entzunezko komunikazioa ikasi zuen eta Euskal Telebistan erredaktore lanetan hasi zen.
Lehendabizi Canal Vascoren albistegiak aurkeztu zituen. 2008an ETB3ko Gauberri albistegia aurkezten hasi zen. Beranduago Gaur egun albistegiak aurkeztu zituen 2016ko irailean Ahoz aho saioa gidatzen hasi den arte.

## Lanak
### Telebista

* Canal Vasco News (Canal Vasco)
* Gauberri (ETB3)
* Gaur egun - Eguerdia (ETB1)
* Ahoz aho (ETB1)
* Datuak: Q12253282
# Amaia Erbina

Amaia Erbina Araña (Ordizia, 1997ko martxoaren 13a) gipuzkoar errugbilaria da, errugbi XV eta errugbi VII modalitatetan aritzen dena. Iñaki bere aita eta Beñat bere neba errugbilariak ere izandakoak dira. Lide ahizpa Espainiako selekzioarekin jokatzera iritsi da.
Ordizia Rugby Elkartean hazia, Hernanin eta Baionan izan da. 2016ko Olinpiar Jokoetan hartuko du parte.

## Erreferentziak

* ↑ «Amaia Erbina: «Mi aita me decía que podía estar en Río; yo no le hacía ni caso»» Diario Vasco 2016-07-24.
* ↑ basqueteam.eus. Barbara Pla, Amaia Erbina eta Angela del Pan zazpiko errugbiko jokalariek Rion lehiatzeko plaza eskuratu dute. .

## Kanpo esteka

* Amaia Erbinari elkarrizketa: Nire onena ematera etorri naiz Eibarrera Berria, 2021.01.09
* Datuak: Q26221404
# Amaia Espinosa

Amaia Espinosa (Arteaga, 1956) bizkaitar politikaria. Euzko Alderdi Jeltzaleko kidea da. Irakasletzan diplomaduna da. EAJko batzarkidea izan da Bizkaian, Durango-Arratia barrutitik, eta Ondarroako Udal Gestiorako kidea. EAJren Euzkadi Buru Batzarreko kidea da 2007. urteaz geroztik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12253284
# Achille Van Acker

Achille Van Acker (Brujas, 1898ko apirilaren 8a - ibidem, 1975eko uztailaren 10a) Belgikako lehen ministroa izan zen. Familia langile batean jaio zen, eta hamaika urte bete arte bakarrik joan zen eskolara. Belgikako Alderdi Sozialistako kide izan zen eta Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, alderdiko lider gisa agertu zen. Hiru aldiz izan zen lehen ministro (1945eko otsaila - 1946ko martxoa, 1946ko martxoa - 1946ko abuztua eta 1954ko apirila - 1958ko ekaina). Paper garrantzitsua jokatu zuen Belgikako ongizate-estatuaren sorreran eta Belgikako Gizarte Segurantzaren aitatzat jotzen da.

## Autobiografiak

* Moederweelde (Bruges, 1926).
* Drie Sterren (Bruges, 1962).
* Puntdichten en Grafschriften (Tielt, 1968).

## Erreferentziak

* 1 2 3 Nouvelle Biographie Nationale, 364 orr. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14997
* Multimedia: Achiel Van Acker / Q14997
# Achim

Achim Alemaniako herri bat da, Saxonia Beherea estatuan eta Verden barrutian kokatua. Gainera, azken barruti honetako herririk handiena da. Verden herritik 17 kilometro iparmendebaldera eta Bremenetik 16 kilometro hegoekialdera, Weser ibaiaren ibilbidean.

## Geografia

Achim, Weser ibaiaren haranean dago. Herria inguratzen duen lurraldea, txilardia da inguru natural hontan. Herria, itsasoaren mailatik 65 metroko altuerara dago

### Hedadura eta biztanleria

Herriak, 65,1 kilometro karratuko hedadura du, eta 2006. urteko azken egunean eginiko azken erroldaren arabera, herrian 30059 pertsona bizi dira

### Badener Mendiak

Badener mendiak, Baden herrixkan daude. Baden, Achimen barnean kokatuta dagoen herrixka bat da. Kokapen hau, Weser-Marsh mendebaldean eta 40 metroko garaierako harea duna taldea eta Badener txilardia ekialdean dituelarik eratuta dago.

## Historia

Herri honen lehen aipamena, 1091. urtekoa da, Arahem izenarekin. XII. mendean, misiolari kristauek bataio eliza bat eraiki zuten. Oraingo San Lorentzoren aurrekaria izan zen. Azken eliza hau, 1257an eraiki zen. Achimen, 1847. urtetik existitzen da tren geltokia. Bremen eta Hannover arteko bidean dago. 1626tik 1712rarte, batzuetan suediarrek eta beste batzuetan daniarrek kontrolatua izan zen. Zazpi urteetako gerran zehar, Frantziak kontrolatu zuen. 1815eko Vienako Kongresuaren ondoren, Hannoverreko erresumaren zati izan zen.

## Ondasun nabarmenak

* San Lorentzoren eliza, 1257. urtean eraikia

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16143
* Multimedia: Achim (Landkreis Verden) / Q16143
# Achinduich

Achinduich, Eskoziako gaeleraz: Achadh an Dabhaich, Eskoziako Highland eskualdeko herrixka bat da, Sutherland barrutian. Shin ibaiaren ekialdeko bazterrean dago, Lairg udalerritik 4 kilometro hegoaldera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2458962
* Multimedia: Achinduich / Q2458962
# Achim von Arnim

Ludwig Joachim Arnim (Achim von deitua; Berlin, 1781ko urtarrilaren 26a - Wiepersdorf, 1831ko urtarrilaren 21a) alemaniar poeta eta eleberrigilea izan zen. Elizabeth Brentanoren senarra. Fantasia handiko eleberriak idatzi zituen: Dolores kondesa (1810); Egiptoko Isabelle (1812); Koroaren jagoleak (1817). Brentano koinatuarekin batera alemaniar kantu herrikoiak bildu zituen: Des Knaben Wunder (1806-1808, Haurraren adar miragarria), gerora G. Mahlerrek musika jarri zizkienak. Azken obra honek eta Zeitung für-Einsiedler (1808, Eremutarrarentzako egunkaria) izenekoak eragina izan zuten XIX. mendeko Alemaniako poesian.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Achille Valenciennes

Achille Valenciennes (Paris, 1794ko abuztuaren 9a – ibidem, 1865eko apirilaren 13a) frantziar zoologoa izan zen.
Georges Cuvierrekin batera ikasi eta lan egin zuen. Elkarrekin 20 liburukiko Histoire naturelle des poissons (1828-1848) idatzi zuten. 1844an Zientzien Akademian sartu zen.

## Lan hautatuak

* 1841: "Aspidophoroide. Dictionnaire universel d’histoire naturelle." C. d’Orbigny (zuz.), 2 lib.: 237–238.
* 1858: "Description d’une nouvelle espèce d’Aspidophore pêché dans l’une des anses du port de l’empereur Nicolas..."C. R. Acad. Sci. Paris, v. 47: 1040–1043.

## Erreferentziak

* ↑ Jean-Jacques Amigo, « Valenciennes (Achille) », in Nouveau Dictionnaire de biographies roussillonnaises, vol. 3 Sciences de la Vie et de la Terre, Perpignan, Publications de l'olivier, 2017, 915 p. (ISBN 9782908866506)
* Datuak: Q340257
* Multimedia: Achille Valenciennes / Q340257
* Espezieak: Achille Valenciennes
# Achille Zo

Jean-Baptiste Achille Zo, ezagunagoa Achille Zo izen-deiturez (Espiritu Saindua, Baiona, 1826ko uztailaren 30a - Bordele, 1901eko martxoaren 2a) margolaria izan zen. Haren seme Henri-Achille Zo (1873-1933) ere margolari aipagarria izan zen.

## Bizitza

Oso gaztea zelarik Parisera bizitzera joan zen eta bertan egon 1871 arte; han Thomas Couture frantziarraren ikaslea izan zen. Baionako (1871ean) eta geroago Bordeleko (1889an) Arte Ederretako Eskoletako zuzendaria izan zen.
Ekoizpen handiaren egile, gehienbat gai «exotiko»ez margotzen gailendu zen: zezenketak, «espainiar giroko irudiak» edota Ipar Afrikako emakumeak, kasurako.
Zoren artelanak, besteak beste, Parisko Orsay museoan eta bereziki Baionako Léon Bonnat museoan daude ikusgai. Achille Zoren jaioleku Baionak margolaria omendu du René Cassin parkean dagoen estatuaren bidez.

## Obra nagusiak

* Sinestunaren ametsa: olio-pintura ehunaren gainean. 1870eko Saloian aurkeztu zen eta nahiko ezaguna bihurtu zen Goupil delako konpainiak koadroari ateratako argazkia posta-txartel bihurtu eta hedapen handia izan zuenean.
* Ibilaldia Getariaren inguruan
* Sevillako katedrala: olio-pintura ehunaren gainean. Léon Bonnat museoan ikusgai.
* Urreliliak eta beste lore batzuk ontzi batean: olio-pintura ehunaren gainean.
* San Rafael ostatua, Kordoban: 1861eko olio-pintura; hau ere Baionako Bonnat museoan ikusgai.
* Ijitoak: arratsaldeko atsedenaldia: 1861eko olio-pintura ehunaren gainean. Arroxelako Arte Ederretako museoan ikusgai.
* Achille Zoren lanak
* Kordobako San Rafael ostatua (1861)
* Le Rêve d'un croyant (1870 inguru)
* Tomas Montoto ipotxa

## Erreferentziak

* ↑ Jeanpierre, Henri. (1967). «Achille Zo, sa vie, son œuvre» Bulletin de la société des sciences, lettres et arts de Bayonne (116): 409-421..
* ↑ Rene Cassin baratzeaz artikulua Berrian, Achille Zo aipagai
* ↑ Centre de la Vieille Charité de Marseille. (pdf) L’Orientalisme en Europe : de Delacroix à Matisse. , 16 or..
* Datuak: Q1685328
* Multimedia: Achille Zo (Jean Baptiste) / Q1685328
# Achiltibuie

Achiltibuie, Eskoziako gaeleraz: Achd Ille Bhuidhe, Eskoziako herri bat da, Highland eskualdeko Ross eta Cromarty barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q340334
* Multimedia: Achiltibuie / Q340334
# Achina (Highland)

Achina, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Sutherland barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3405833
# Achindarroch

Achindarroch edota Achnandarach, Eskoziako gaeleraz: Achadh nan Darach, Eskoziako Highland eskualdeko herrixka bat da, Lochaber barrutian. Loch Linnhe aintziraren ertzean dago, Fort William udalerritik zenbait milia hego-mendebaldera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4673786
* Multimedia: Achindarroch / Q4673786