OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Julita Beraza

Juliana Ignacia Beraza Leibar (Anoeta, Gipuzkoa, 1925eko uztailaren 29a – Mexiko, 2020ko otsailaren 2a) erraketista profesionala izan zen. Munduko txapelduna izatera iritsi zen.24 urtez jokatu zuen Anoetarra, garai guztietako erraketista onenetarikotzat hartua izan da. Horren erakusle publikoak jartzen zizkion goitizenak: La Reina, La Única edota La Venus Rubia.

## Biografia

Julita, hala deitzen zioten, 1925ean jaio zen Anoetan, Buztina baserrian, Modesto-enea tabernaren ondoan. Txikitan plazara joaten ziren jolastera, eliz atarian aritzen ziren pilotan herriko neska-mutilak. Begirale bat ibiltzen zen handik eta Donostian erraketarekin proba bat egitea proposatu zien. Haren ahizpa Rosario, ahizpetan zaharrena, ere joan zen, Julita eta Marirekin (hiru urte gazteagoa), baina ez zitzaion gustatu. Beste biei bai.

## Erraketista ibilbidea

Groseko frontoian hasi ziren jokatzen. Handik Madrilera egin zuten jauzia bi ahizpek, 1940ean. Julitak 15 urterekin debutatu zuen, nahiz eta 16 urte izan arte ezin zen. Urte batzuk geroago Milagros, ahizpa gazteena ere joan zen. Han zenbait urte egin zituzten, tarteka beste hiri batzuetako frontoietan ere jokatuz, Bartzelonan eta Palman. 1952an Julita eta Mari Mexikora joan ziren. Itsasontziz hiru hilabeteko bidaia izan zela kontatzen zuten.
Mexikon egunero jokatzen zuten, kinielak ere izaten ziren, hilean pare bat egun bakarrik libratuz, baina oso ondo irabazten zuten. Batez ere Julita nabarmendu zen, munduko txapelduna izatera iritsiz. Partidu askoren ondoren bitxiak eta loreak jasotzen omen zituen. Hiriburuko frontoietan eta Acapulcon jokatu zuen.

## Erraketari agur

1964an erretiratu zen Julita Beraza, Mexikoko frontoia itxi zenean. Milagros, ahizpa gaztea, orduan Madrilera itzuli zen eta bertan jarraitu zuen jokatzen, Madrilgo frontoia itxi arte.

## Omenaldiak

* 2019an, Mexikoko Euskal Etxean, Aberri Egunaren baitan Juani Arrillaga, Juana Lizarzaburu eta Julita Beraza erraketistak omendu zituen DFko Euskal Etxeak, “Emakume Raketistak” izeneko dokumentalaren aurkezpenarekin. Ainhoa Palomo eta Jon Juanes filmaren egileek aurkeztu zuten dokumentala.

## Heriotza

Mexikon hil zen Julita Beraza 2020 otsailaren 2an.

## Erreferentziak

* ↑ «Esquelas y Necrologicas | ANOETA | Julita Beraza Leibar | diariovasco.com» canales.diariovasco.com (Noiz kontsultatua: 2022-10-28).
* ↑ «Julita Beraza raketista anoetarra hil da, Mexikon - Anoeta» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2022-10-28).
* ↑ ««Julita y Chiquita de Anoeta formarían la pareja invencible»» El Diario Vasco 2020-02-11 (Noiz kontsultatua: 2022-10-28).
* ↑ Julita Beraza. , 12 or or..
* ↑ «Mexikoko Euskal Etxea» Euskal kultura (Noiz kontsultatua: 2022-10-28).
* ↑ SA, Baigorri Argitaletxea. (2020-02-10). «Julita anoetarra eta Juanita eibartarra zendu dira egun gutxiren buruan Mexikon» GARA (Noiz kontsultatua: 2022-10-28).

## Kanpo estekak

* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan
* Datuak: Q114895914
* Multimedia: Julita Beraza / Q114895914
# Juliomys ximenezi

Juliomys ximenezi Juliomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Juliomys
* Cricetidae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24232893
* Espezieak: Juliomys ximenezi
# Kostu historiko

Kostu historikoa aktibo baten eskuratze-prezioa edo horren ekoizpen-kostua da. Kontabilitatean, aktiboen baloraziorako gehien erabiltzen den irizpidea da, ezaguna, objektiboa eta zehatza delako. Hala eta guztiz ere, baliteke desegokia izatea inflazio handiko egoeretan. Kostu historikoa eta kontabilitate-liburuetan agertzen den aktiboaren balioa bereizi behar dira, azken hau kalkulatzeko balio-galtzearen zenbatekoa kendu behar zaio.
Kostu historikoaren balorazioa, Informazio Finantzarioaren Arau Internazionalek gehien erabiltzen duten irizpideetako bat da. Bere onespena bere objektibitate eta xinpletasunean datza. Arrazoizko balioari kontrajartzen zaio.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Criterios de valoración contables: el coste histórico. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q362098
# Kostu marjinal

Enpresaren ekonomian, kostu marjinala unitate bat gehiago ekoizteak dakarren kostu totalaren gehikuntza da. Adibidez, 10 unitate gehiago ekoiztean, kostu totalak 50 euro gehitzen badira, 10 unitate horien kostu marjinala 50/10=5 euro izango da.
Kostu marjinal guztien batura, ekoiztutako unitate guztietarako, ekoizpen horretako kostu aldakorrarekin dator bat. Aldi berean, ekoiztutako azken unitatearen kostu marjinala batez besteko kostua baino txikiagoa da, eskala-ekonomiak badaude.
Kostu marjinala kontzeptu garrantzitsua teoria ekonomikoan. Esaterako, konkurrentzia perfektoan, kostu marjinala, batez besteko kostua eta ekoiztutako ondasunaren prezioa berdinak diren puntu horretan kokatzen da ekoizpen optimoa.
Enpresetan, kostu marjinala produktuaren prezioa ezartzeko erabil daiteke: kostu marjinala finkatu beharreko gutxieneko prezioa izango da, baldin eta errentagarritasun-ataria gainditu bada.

## Kostu marjinala eta batez besteko kostua: adibide bat

4 altzari eraman behar dira etxe batetik bestera. Altzari bakoitza etxe batetik atera, kamioira sartu eta atera, eta beste etxera sartzeko 10 minutu behar dira. Kamioiak 40 minutu emango ditu etxe batetik bestera joateko. Denbora-kostu totala 10×4+40=80 minutukoa da eta batez besteko kostua 80/4=20 minutukoa da. Kostu finkoa altzariak kamioiez eramateko behar diren 40 minutuak dira eta kostu aldakorrak 10×4=40 minutu. Azkenean bostgarren altzari bat eraman behar bada, 10 minutu gehiago bakarrik beharko dira, hau da, bostgarren altzariari dagokion kostu marjinala 10 eurokoa da. Batez besteko kostua 90/5=18 minutukoa da. Beraz, kostu marjinala batez besteko kostua baino txikiagoa da, eskala-ekonomiak (kamioiaren joan-etorria) profitatu egiten delako. Puntu batetik aurrera, ordea, gerta liteke kostu marjinala batezbesteko kostua baino handiagoa izatea (adibidez, seigarren altzari bat lehenengo kamioira sartu ezinik, beste kamioi bat behar denean).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q382444
# Kostu zuzen

Kontabilitatean, kostu zuzena produktu edo enpresa bateko jarduera edo atal bati zuzenean esleitzen zaion kostua da, produktu edo atal horri soilik dagokiolako. Gehienetan kostu aldakorrak izaten dira, ekoizpena zein den aldatzen direnak, hala nola, erabilitako lehengaiak edo osagaiak. Badira, ordea, kostu zuzenak izan daitezkeen kostu finkoak (adibidez, enpresako atal bateko langileei ordaindu beharreko soldatak) eta kostu zuzenak ez diren kostu aldakorrak (adibidez, enpresa bateko produktuak garraiatzeko erabiltzen den erregaiaren kostua).

## Kanpo estekak

* Kostu zuzenak eta zeharkako kostuak, Gizapedian.
# Kaffeklubben

Kaffeklubben (groenlandieraz: Inuit Qeqertaat; danieraz: Kaffeklubben Ø, euskaraz: «kafe-klubaren uhartea») Groenlandiako ipar-ekialdean dagoen uharte txikia da, Lurreko puntu iparraldekoentzat jotzen dena. Latitudearen arabera kalkulatuta, Ipar polorako bere distantzia 707,4 kilometrokoa da, izan ere, 111,4 kilometrokoa da latitude-gradu bakoitza.

## Historia

Uhartea Robert Pearyk aurkitu zuen 1900ean eta kilometro bat inguruko luzera du, eta Morris Jesup lurmuturretik 37 kilometro ekialdera dago. 1921ean bisitatu zuen lehen gizona Lauge Koch esploratzaile daniarra izan zen. Kopenhageko mineralogia museoko kafe-klubari erreferentzia eginez jarri zion izena. 1969an, Kanadako talde batek kalkulatu zuen bere puntarik iparraldekoena Morris Jesup lurmuturra baino 750 metro iparralderago dagoela, eta, beraz, munduko lur erregistro iparraldekoena duela.
Ordutik, iparralderago dauden hareazko banku batzuk aurkitu dira, batez ere Oodaaq izenekoa. Hala ere, eztabaida dago Oodaaq edo beste barrak lur azaleratutzat hartu behar diren, ez baitira iraunkorrak eta izotz-blokeek batzuetan ezkutatu egiten baitituzte; beste batzuetan, ordea, ozeanoaren azpian murgildurik geratzen dira.

## Flora eta fauna

Nahiz eta ingurune gogorra izan, landaretza hazten da Kaffeklubben uhartean, goroldioak, hepatikofitak, likenak eta landare loredunak barne: saxifraga oppositifolia (harrautsi morea) eta papaver radicatum (urdamutur artikoa).

## Erreferentziak

* ↑ Jancik, John; Richardson, Javana; Gardiner, Steve. (2002). Under the Midnight Sun: The Ascent of John Denver Peak and the Search for the Northernmost Point of Land on Earth. Stars End Creations ISBN 1-889120-19-7..
* ↑ (Ingelesez) Leister Report. .
* ↑ (Ingelesez) Arctic Thule. Kaffeklubben – Top of the World?. .
* ↑ (Ingelesez) «The Flowers of Kaffeklubben Island» Atlas Obscura.
* ↑ (Ingelesez) Pax Arctica. .
* ↑ (Ingelesez) Template. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q826471
* Multimedia: Kaffeklubben Island / Q826471
# Kafiristan

Kafiristan, darieraz کافرستان‎, "Fedegabeen Herrialdea", Hindu Kusheko eskualde menditsu bat da, Afganistango ipar-ekialdean. Gutxi gorabehera gaur egungo Nuristan probintzia osatzen du. 1896. urterarte independiente mantendu zen, urte honetan afgandarrek bereganatu zuten arte.

## Literatura

Rudyard Kipling anglo-indiar idazlearen Errege izatekoa zen gizona (1888) kontakizuna eskualde honetan girotua dago.

## Zinema

Era berean, Kiplingen kontakizunean oinarritua dagoen eta John Hustonek zuzendutako Errege nahi zuen gizona (1975) filma ere ia osoki Kafiristanen girotua dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1721082
* Multimedia: Kafiristan / Q1721082
# Kaffrine (eskualdea)

Kaffrine Senegalgo 14 eskualde administratiboetako bat da, herrialdearen erdialdean dagoena. Hegoaldean Gambiarekin du muga. 11.102 kilometro koadroko eremua du, eta 2013an 566.992 biztanle zituen. 2008 arte Kaolack eskualdearen barnean zegoen. Hiriburua Kaffrine da.

## Departamenduak

* Birkelane departamendua
* Kaffrine departamendua
* Koungheul departamendua
* Malem-Hoddar departamendua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1059694
* Multimedia: Kaffrine Region / Q1059694
# Kaffa zaldi

Kafa zaldia Etiopiako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik Kafa zaldia ponien sailkapen taldean kokatzen da. Arrazaren jatorria Kaffa eskualde ohiantsu eta menditsua da.
Zaldi hauek bereziki lor-zaldiak bezala erabiltzen dira. Ez dago stud-libururik eta abere hauen populazioaren inguruko datu gutxi dago.

## Arrazaren eugarriak

Etiopiako bertako zaldi arrazarik handiena da. DAD-IS datu-basean erregistratutako batez besteko altuera soin gurutzera 1,26 m- koa da batez beste behorretan, eta 1,33 m- koa zaldi arretan . Kafa Etiopiako zaldi handienetako bat da, eta “basoko zaldi” astunaren morfologia dauka. Morfologiari dagokionez, Kafa Horro eta Bale arrazetatik oso gertu dago, eta aitzitik oso urrun Selaletik.
Etiopiako beste zaldi arrazekin konparatuz altuagoa da, gorputzaren luzera handiagoa eta bular zabalagoa. Bularra eta sorbalda sakonak dira. Gorputza sendo eta lodia da, saihetsak ondo biribilduak. Zurda luzea izaten da, eta gehienetan lepoaren eskuineko aldean erortzen da.
Zaldi hauek gehienetan kanpoan bizi dira urte osoan, eta gutxitan dute aterpea.
2017 urteko Ikerketa genetiko batek, Selaleren talde genetiko berean sailkatu zuen Kafa zaldia.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Delesa Kefena, Effa. (2012-7-12). «Morphological diversities and ecozones of Ethiopian horse populations» Animal Genetic Resources/Resources génétiques animales/Recursos genéticos animales (Cambridge University Press) 50: 1-12. ISSN eta 2078-6336 2078-6344 eta 2078-6336..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56305294
# Kaffrine

Kaffrine Senegalgo hiria da, izen bereko departamenduko eta eskualdeko hiriburua. Herrialdearen erdialdean dago, Dakarretik 257 kilometrotara. 2007an 28.396 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2623649
* Multimedia: Kaffrine / Q2623649
# Kafetita

Kafetita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Kafetita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaTi2O5 * H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Cafetite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3649572
* Multimedia: Cafetite / Q3649572
# Kaffa

Kaffa Etiopiako hego-sartaldeko lurralde menditsua da, Sudanen mugan. Batez beste 2.400 m-ko garaiera du. Mendi-maldetan hazten da kafeondoa. Kafearen jatorria han dela uste da. Antzina erresuma burujabea izan zen. 1897-1899 bitartean Menelik enperadoreak lurraldea konkistatu zuen, eta hango biztanle gehienak esklabo egin zituen.
2021eko irailean, Kaffa herriak erreferenduma egin zuen eskualde berri bat sortzeko, Etiopiako 11.a, Hego-mendebaldea izenekoa eta Kaffa eta inguruko beste bost administrazio guneek osatua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1377990
# Kafha

Kafha 1996an Eibarren sortutako trash metal musika taldea izan zen.
1999an Euskadi Gazteako maketa lehiaketa irabazi zuten. Bost kidez osatutako taldea zen. Gainera, taldekide bakoitzaren izenen hasierako letrek osatzen zuten taldearen izena.

## Taldekideak

Taldea honako musikariek osatzen zuten:
* Kike Vila: gitarra, koroak
* Aitor Sologaistoa: gitarra
* Fernando Moro: bateria, koroak
* Haritz Lete: ahotsa, perkusioa
* Ander Barriuso: baxua

## Diskografia

* Kafha (2000, Gaztelupeko Hotsak)

## Sariak

* 1998ko Vardulia Rock lehiaketa.
* 1999ko Euskadi Gazteako maketa lehiaketa.

## Erreferentziak

* ↑ «Kafha» Badok 2015-02-24 (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).
* ↑ «Maketa Lehiaketa, 27. irabazlearen bila» Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2020-11-14).
* 1 2 Kafha. (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61364092
# Kafr Qud

Kafr Qud (arabieraz كفر قود) Kafr Qūd, Palestinako Zisjordanian, Jeningo Gobernazioan, dagoen herri bat da, Jordan Haranaren iparraldean, Jeninetik mendebaldera. Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren (PCBS) erroldaren arabera 1.540 biztanle zituen 2017an.

## Geografia

Kafr Qud Dothan haranaren iparraldean dago, Jabal Shibli mendiaren azpiko sakanean. Batez beste 330 metroko altuera du itsas mailatik. Herrian barna igarotzen da Bir al-Balad erreka. Al-Hashimiya eta Jenin lotzen dituen errepidetik hegoaldera dago, eta herririk hurbilenak dira Kufeirit hego-mendebaldean, al-Manshiyya hegoaldean eta Burqin ekialdean dira.

## Historia

Herria antzinako kokaleku batean dago, eta haitzean zizelkatutako zisternak eta garai askotako zeramika aztarnak aurkitu dira, ekialdeko erromatarren garaikoa ere.
Kafr Qud, Palestinako gainerako lurraldeak bezala, 1517an Otomandar Inperioan sartu zen, eta 1596ko erroldan herria Kafr Qud izenaz agertzen da Nabluseko liwàko Jabal Sami nahiyan.
1948ko okupazioa gertatu eta 1949ko armistizio akordioak sinatu ondoren, Kafr Qud Jordanian egokitu zen, baina 1967ko Sei Eguneko gerraz geroztik Israelgo agintepean dago.

## Erreferentziak

* ↑ https://pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=en&table_id=695 Table 26 (Cont.): Localities in the West Bank by Selected Indicators, 2007. Palestinian Central Bureau of Statistics.
* ↑ «Kafr Qud - Jinin - كفر قود - Palestine Remembered» www.palestineremembered.com (Noiz kontsultatua: 2023-11-18).
* 1 2 (Ingelesez) Zerṭāl, Ādām. (2004-01-01). The Manasseh Hill Country Survey: The Shechem Syncline. BRILL ISBN 978-90-04-13756-1. (Noiz kontsultatua: 2023-11-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12235567
# Krema katalan

Krema katalana edo kataluniar krema (katalanez: crema cremada, crema catalana edo crema de Sant Josep) Kataluniako gastronomian ohikoa den postrea da. Arrautzaren zuringoz eginiko oinarria duen pastel-krema da, gainazala azukre urtuz eginiko karameluaz estalita duelarik. Urtaro osoan jan liteke, baina usadioz Aitaren Eguna den martxoaren 19an jan ohi da, hau Huguet izenaren eguna da, hortik Iñigin krema deituraren zergatia. Orain dela gutxi arte, jai egunetako berezko postrea zen.

## Ikus gainera

* Goxua
* Pastel-krema
* Crème brûlée

## Kanpo estekak

* Kataluniar krema egiteko errezeta
* Datuak: Q842566
* Multimedia: Crema catalana / Q842566
# Kremailera-tren

Kremailera-tren esaten zaio burdinbide mota jakin bati, zeinean trena trenbideari mekanikoki akoplatzen zaion kremaileradun hirugarren errail baten bidez.

## Aplikazioak

Aipatutako disposaketak ahalbidetzen du aldapa handiko guneetan erabiltzea, %8 baino gehiagokoak, eta zeinetan gurpil eta errailak itsaspen bidez funtzionatzea ezinezkoa den, marruskadura faltagatik.
Oro har mendi-trenetan erabiltzen da, turistentzako lineetan eta baita errusiar mendietan hasierako igoeran eta bestelako igoera handietan.

## Asmakuntza

1812an John Blenkinsop ingeniari ingelesak lokomotor batentzako kremailera trenbideak eraiki zituen. Geroago, 1862an Niklaus Riggenbach mekaniko suitzarrak kremailera hirugarren errail batean jarri zuen.

## Engranaje sistemak

Engranaje sistema ezberdinak esistitzen dira. Ezagunenak hurrengoak dira: Marsh, Riggenbach, Strub, Abt, Locher eta Lamella (von Roll izenez ere ezaguna).
Gaur egun kremailera-tren gehienek Abt sistema erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kontsulta-fitxak] [1999]
* 1 2 El Ferrocarril

## Ikus, gainera

* Larrungo tren ttipia
* Montserrateko kremailera-trena
* Núriako kremailera-trena
* Funikular

## Kanpo estekak

* Datuak: Q378445
* Multimedia: Rack rail transport / Q378445
# Krembz

Krembz Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 886 biztanle zituen, 39,16 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q639074
* Multimedia: Krembz / Q639074
# Krema garratz

Krema garratza esne hartzituko krema bat da, gatza eta gehigarriak dituena; testura leuna, aromatikoa, zapore garratza (esne-gaina ez bezala) eta biskositate altua ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q840171
* Multimedia: Sour cream / Q840171
# Kremailera

Kremailera edo lerra-itxigailua ixte sistema bat da, bi hortz lerro elkarri lotzen dituen euskarri berezi batez baliatzen dena. Arropetan, oinetakoetan, poltsetan eta kidekoetan erabiltzen da.

## Historia

1851ean, Elias Howe asmatzaileak "arroparentzako itxitura automatiko jarraitua" patentatu zuen New Yorken. Urte batzuk lehenago Walter Huntek asmatutako josteko makina hobetu eta lehenengoz patentatu zuen Howek. Eta, beharbada, tramankulu hark merkatuan izan zuen arrakastak aseta, edo beste asmakizun horren erabilera argi ikusten ez zuelako, kremailera primitibo hura ez merkaturatzea erabaki zuen. Hala, "kremaileraren aita" ofiziala izateari uko egin zion.
40 urte baino gehiago joan ziren 1893an Whitcomb Judsonek antzeko "itxigailua" patentatu arte. Bi asmakizunak oso antzekoak ziren, baina Judsonek erabilera zehatza eman zion –botak ixtea– eta merkaturatzea erabaki zuen. 1893ko Chicagoko Erakusketa Unibertsalean aurkeztu zuen tresna konplexua; Universal Fastener Company etxea hura ekoizten hasi zen, baina ez zuen eroslerik topatu.
1906an, Suedian jaiotako Gideon Sundback elektrizitate ingeniaria Universal Fastener Companyn hasi zen lanean, Judsonen patentea eskuratu zuen enpresa berean. Diseinuan trebea izateak eta enpresako buruaren alaba Elvira Aronsonekin ezkondu izanak, konpainiako diseinu-buru izatera eraman zuten 1909an. Besteak beste, batere praktikoa ez zen Judsonen itxigailua hobetzea zuen helburu. Tresna errazago ixtea lortu zuten, baina berriro irekitzea oso gaitza zen eta asmakizuna, hirugarrenez, baztertuta geratu zen. 1911n, suediarraren emaztea hil egin zen eta, dolu betean, Sundbackek buru-belarri jardun zuen asmakizuna hobetzen. Bi urteko lan obsesiboaren emaitza kremailera modernoa izan zen. Kremailera fabrikatzeko makina ere berak asmatu zuen.
Asmakizun praktikoa zen, merke ekoiztu zitekeen, baina urtetan gomazko bota eta tabako zorro gutxi batzuk ixtera mugatu zen, 1937an Parisko jostun batek gizonezkoen galtzetan jartzea erabaki zuen arte. Orduko 86 urte zeuzkan asmakizun hura "joskintzako ideia berritzaileena" zela esan zuen prentsak.

## Erreferentziak

* ↑ Kremailera. Euskaltzaindiaren Hiztegia, euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-1-11).
* ↑ Zehazki: cremallera. ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2021-1-11).
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* 1 2 3 4 Irazustabarrena Uranga, Nagore. Kremailera kostata itxi zuten. Argia, 2011-05-22, CC BY-SA 3.0, argia.eus (Noiz kontsultatua: 2014-9-23).

## Kanpo estekak

* Irazustabarrena Uranga, Nagore Kremailera kostata itxi zuten, argia.eus
* Datuak: Q101761
* Multimedia: Zippers / Q101761
# Krema ingeles

Krema inglesa gozogintzako oinarri ugaritarako erabil daitekeen krema da. Izozkiak egiteko, mousseak, bavaroissak prestatzeko, saltsa moduan erabiltzeko...

## Krema inglesa edo inglaterrako krema errezeta
### Osagaiak

* Esnea: 1 l. ( kasu batzuetan esnea eta esne gaina erdibitu egiten da)
* Bainila: 1/2.
* Azukrea: 150 g.
* Gorringoak: 10-12.

### Prestaketa

* Irakin esnea 5 minutuz, su baxuan, bainilarekin eta utzi bere horretan hozten.
* Puntazorrotza erabiliz ireki bainila erditik, eta barruko haziak arraskatu eta gehitu dena esnetara.
* Pertz batean, gorringoak azukrearekin irabiatu.
* Nahasi esnea gorringoarekin maria bainuan jarri, eta hagatxoarekin mugitu.
* Kontu izan maria bainuko urak ez dezala inoiz irakin.
* Horrela edukiko dugu 80ºC izan arte ( nahasketa lurrintzen hasi edo pittin bat loditzen)
* Momentu horretan pertza maria bainutik atera, eta kanpoan nahasten jarraituko dugu epeldu arte.

### Aholkuak

* Azkenburukoen saltsa moduan edo bainilazko izozkiaren oinarri bezala erabil dezakegu.
* Saltsa krematsuagoa nahi izanez gero, bereziki izozkientzat, esnearen erdia esne-gainarekin ordezkatzen da.
* Kontu izan tenperatura gehiegi ez igotzearekin, 83ºC-tik pasatuz gero, gorringoa mamitu egingo da eta pinporta modukoak sortuko zaizkio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1342574
* Multimedia: Crème anglaise / Q1342574
# Kremaster muskulu

Kremaster muskulua poltsa testikular eta iztai tolesturan aurkitzen den muskulu bat da, elkar muskulu bezala ere ezagutzen dena. Muskulu bilaterala da.
Abdomeneko muskulu zeharraren eta barruko muskulu lapranaren fusioaren zuntzek sortuko dute kremaster muskulua. Hala ere, abdomeneko barruko muskulu lapranaren luzapena kontsideratzen da.
Poltsa testikularretan tunika eritroidea osatzen du; izan ere, bere zuntz muskularrek kordoi espermatikoaren hiru geruzetako bat osatzen dute, faszia kremasterikoa.

## Ezarpena

Poupard lotailuan ezartzen da.

## Odoleztapena

Kremaster muskuluaren odoleztapenaz arteria kremasterikoa arduratzen da, beheko arteria epigastrikoaren adarretako bat dena.

## Inerbazioa

Nerbio genitofemoralaren adar genitalak inerbatzen du.

## Garapena

Muskulu honen guztizko garapena gizonezkoetan besterik ez da gertatuko; geruza fineko muskulu eskeletikoa bilakatuz. Emakumeetan muskulu lakio gutxi batzuen antzeko egitura du, gainera, txikiagoa da, eta uteroaren lotailu biribilean dago.

## Funtzioa

Iztai hodiaren eraketarekin lotuta dago, baita testikuluen jaitsierarekin ere. Zehazki, testikuluak jaitsi eta igotzeaz arduratzen da era inboluntarioan (eskrotoaren tenperatura erregulatzeko, espermatogenesirako egoera optimoa lortuz). Horrela, testikuluak zintzilik eramango ditu, eta hortik datorkio izena, grekerazko aditz batetik baitator (grezieraz: κρεμάννυμι, "zintzilik eraman" esan nahi du).

## Irudiak

* Eskrotoa.
* Eskuineko testikulua, tunika baginala irekita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1724194
* Multimedia: Cremaster muscles / Q1724194