OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aitor Sanz

Aitor Sanz Martín (San Agustín del Guadalix, Madril, 1984ko irailaren 13a - ) madrildar futbolaria da. Erdilari lanetan aritzen da.

## Kirol ibilbidea

2024ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| S.S. de los Reyes | 3. | 2001/02 | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 10 | 0 |
| S.S. de los Reyes | 3. | 2002/03 | 21 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 0 |
| S.S. de los Reyes | 2.B | 2003/04 | 30 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 31 | 0 |
| S.S. de los Reyes | 2.B | 2004/05 | 32 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 1 |
| S.S. de los Reyes | 2.B | 2005/06 | 35 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 35 | 2 |
| S.S. de los Reyes | Denera | Denera | 128 | 3 | 3 | 0 | | | | | | | | | 131 | 3 |
| Zamora | 2.B | 2006/07 | 32 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 2 |
| Zamora | 2.B | 2007/08 | 39 | 4 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 39 | 4 |
| Zamora | Denera | Denera | 71 | 6 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 71 | 6 |
| Real Union | 2.B | 2008/09 | 31 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 33 | 2 |
| Real Union | 2. | 2009/10 | 27 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 27 | 0 |
| Real Union | Denera | Denera | 58 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 60 | 2 |
| Oviedo | 2.B | 2010/11 | 27 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 27 | 0 |
| Oviedo | 2.B | 2011/12 | 34 | 2 | 4 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 38 | 2 |
| Oviedo | 2.B | 2012/13 | 37 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 39 | 2 |
| Oviedo | Denera | Denera | 98 | 4 | 8 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 106 | 4 |
| Tenerife | 2. | 2013/14 | 34 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 34 | 0 |
| Tenerife | 2. | 2014/15 | 36 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 37 | 2 |
| Tenerife | 2. | 2015/16 | 38 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 39 | 2 |
| Tenerife | 2. | 2016/17 | 41 | 3 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 43 | 3 |
| Tenerife | 2. | 2017/18 | 28 | 1 | 4 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 1 |
| Tenerife | 2. | 2018/19 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 0 | 0 |
| Tenerife | 2. | 2019/20 | 39 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 41 | 2 |
| Tenerife | 2. | 2020/21 | 35 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 37 | 0 |
| Tenerife | 2. | 2021/22 | 37 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 0 |
| Tenerife | 2. | 2022/23 | 37 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 1 |
| Tenerife | 2. | 2023/24 | 22 | 0 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 25 | 0 |
| Tenerife | 2. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Tenerife | Denera | Denera | 348 | 11 | 16 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 364 | 11 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 703 | 26 | 29 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 732 | 26 |

## Kanpo estekak

* Fitxa
* Datuak: Q4699343
# Anderson konderria (Hego Carolina)

Anderson konderria (ingelesez: Anderson County) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Anderson da. 2010eko zentsuaren arabera 187.126 biztanle zituen, Anderson kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Anderson konderriak 1.961,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 108,81 ura dira. Beste 1.852,95 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 95,39 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 187.126 pertsonetatik 152.809 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 5.447 dira. 29.810 beltzak edo afroamerikarrak. 420 amerikar natiboak ziren eta 29 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.384 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 183 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.491 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q489420
* Multimedia: Anderson County, South Carolina / Q489420
# Anderson konderria (Kansas)

Anderson konderria (ingelesez: Anderson County) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Garnett da. 2010eko zentsuaren arabera 8.102 biztanle zituen, Anderson kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Anderson konderriak 1.511,86 kilometro koadro ditu. Horietatik 10,59 ura dira. Beste 1.501,28 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,36 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 8.102 pertsonetatik 7.897 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 123 dira. 40 beltzak edo afroamerikarrak. 38 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 36 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 87 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q377234
* Multimedia: Anderson County, Kansas / Q377234
# Anderson konderria (Kentucky)

Anderson konderria (ingelesez: Anderson County) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lawrenceburg da. 2010eko zentsuaren arabera 21.421 biztanle zituen, Anderson kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Anderson konderriak 529,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,31 ura dira. Beste 522,74 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 40,49 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 21.421 pertsonetatik 20.602 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 288 dira. 427 beltzak edo afroamerikarrak. 29 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 104 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 242 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q486099
* Multimedia: Anderson County, Kentucky / Q486099
# Anderson konderria (Tennessee)

Anderson konderria (ingelesez: Anderson County) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Clinton da. 2010eko zentsuaren arabera 75.129 biztanle zituen, Anderson kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Anderson konderriak 893,02 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,77 ura dira. Beste 873,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 84,13 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 75.129 pertsonetatik 69.902 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.768 dira. 2.817 beltzak edo afroamerikarrak. 211 amerikar natiboak ziren eta 15 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 796 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 68 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.320 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q490318
* Multimedia: Anderson County, Tennessee / Q490318
# Anderson Peters

Anderson Peters (Saint Andrew, 1997ko urriaren 21a) xabalina jaurtitzaile grenadarra da. 2024ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen.

## Ibilbidea

2019an Munduko txapelduna izan zen Dohan eta Panamerikar Jokoetan ere urrezko domina lortu zuen. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen baina 15. egin zuen eta ez zen finalean sartu.
2022an berriz lortu zuen Munduko txapeldun izatea. Urtea hartan 93.07 metrotako jaurtiketa egin zuen.
2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen.

## Nazioarteko palmaresa

Joko Olinpikoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris ( Frantzia) | 03 ! | xabalina jaurtiketa |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Doha Qatar | 01 ! | xabalina jaurtiketa |
| 2022 | Eugene AEB | 01 ! | xabalina jaurtiketa |
| Commonwealth Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Gold Coast ( Australia) | 03 ! | xabalina jaurtiketa |
| 2022 | Birmingham ( Erresuma Batua) | 02 ! | xabalina jaurtiketa |
| Panamerikar Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Lima ( Peru) | 01 ! | xabalina jaurtiketa |

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Chavez, Michael. «Anderson Peters of Mississippi State wins bronze in javelin for Granada in Paris Olympics» The Clarion-Ledger (Noiz kontsultatua: 2024-08-29).
* ↑ (Ingelesez) Newsroom. Anderson Peters Claims Gold At Doha | Grenada Broadcasting Network. (Noiz kontsultatua: 2024-08-29).
* ↑ (Ingelesez) News, Stabroek. (2019-08-12). «Grenadian Peters delivers historic gold, Brathwaite wins sprint hurdles» Stabroek News (Noiz kontsultatua: 2024-08-29).
* ↑ (Ingelesez) Oregonian/OregonLive, Nik Streng | The. (2022-07-24). «Grenada’s Anderson Peters is too much for the field, repeating as javelin gold medalist at World Athletics Championships» oregonlive (Noiz kontsultatua: 2024-08-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24955988
* Multimedia: Anderson Peters / Q24955988
# Anderson konderria

Anderson konderria honako konderri hauen izena da:
* Anderson konderria (Hego Carolina)
* Anderson konderria (Kansas)
* Anderson konderria (Kentucky)
* Anderson konderria (Tennessee)
* Anderson konderria (Texas)
# Andromèda-Licèu (Tolosa Okzitaniako tranbia)

1. linea (Tolosako tranbia) :
Andròmeda-Licèu (Andromède-Lycée, frantsesez) Tolosa Okzitaniako tranbiaren geltokia da, Blanhac udalerrian kokatuta dagoena, boulevard Alain Savary eta boulevard de l'Europe artean hain zuzen.
Geltokia 2010ko abenduaren 11an ireki zen, Tolosa Okzitaniako tranbiaren linea Arenas eta Aeroconstellacion arteko luzapenarekin.

## Sarbideak

* Boulevard Alain Savary

## Historia

2010ko abenduaren 11an ireki zen Andromèda-Licèu geltokia.

## Konexioak
### Hiriko busa

Geltokia 17 30 70 eta 71 linearekin konekta da.

### Hiriarteko busa

Geltokia Arc-en-Ciel sarearen 362, 369 eta 373 linearekin konekta da.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Accueil» www.midimobilites.fr (Noiz kontsultatua: 2020-08-08).

## Ikus, gainera

* Tolosa Okzitaniako tranbia
* 1. linea (Tolosa Okzitaniako tranbia)

## Kanpo estekak

* Tisséo web gune ofiziala
* Datuak: Q98400177
* Multimedia: Andromède - Lycée (Toulouse tramway) / Q98400177
# Androniko Alexandriakoa

Androniko Alexandriakoa (koptoz Ⲁⲛⲇⲣⲟⲛⲓⲕⲟⲥ, arabieraz أندرونيقوس) Alexandriako patriarka koptoa izan zen 616tik 623an hil zen arte.
Oso familia aberats eta eragin handikoa zen, eta Alexandriako kontzilioko buru zen lehengusu bat zuen. Horregatik, beste sinesmenetako kristauek ezin izan zuten hura kanporatu. Heziketa bikaina jaso zuen eta Liburu Santuaren interpretazioan nabarmendu zen. Pobreei erakutsitako ezagutza, justizia eta karitateagatik, diakono izendatu zuten. Komunitate koptoak, adostasunez, Alexandriako aita santu eta patriarka aukeratu zuen, nahiz eta inoiz monasterio batean bizi izan. Bere erregealdiko egunetan Alexandrian bizi izan zen Kalzedonioko Kontzilioaren sinesmenak jarraitzen zituzten kristauen agintaritzak beldurtu gabe.

### Sasandarrek Egipto konkistatu zuten

Aita Santu koptoa aukeratu eta gutxira, Kosroes II.a sasandar dinastiako errege persiarrak, bere armadarekin, Ekialdeko erromatar armadari eraso zion, eta suntsitu. Kosroesek Alepo, Antiokia, Jerusalem, edomdarren lurrak eta Egiptoko erromatar probintzia okupatu zituen. Persiarrak Alexandria hiria inbaditzeko prestatu ziren, non, inguruan, 600 monasterio zeuden. Fraideak lotsagabeak ziren inbaditzaileekin, beldurrik ez zutela eta oso aberatsak zirelako iseka egiten zuten. Persiar armadak, ordea, monasterioak konkistatzea lortu zuen, fraideei ihesbide guztiak itxi zizkieten, hauek hil baitzituzten, ihes egin zuten batzuk izan ezik, eta monasterioak suntsitu zituzten. Hango diru eta altzari guztiak arpilatu zituzten. Albistea alejandriarrengana iritsi zenean, hiriko ateak irekitzea erabaki zuten, patu bera ez jasateko, eta persiarrak sartzen uztea.
Tradizio baten arabera, Kosroes errege persiarrak amets bat izan zuen, eta ahots batek esan zion: "Hiria eman dizut. Ez suntsitu, baina hil bertako biztanleak, beren erlijioan hipokritak direlako». Kosroesek hiriko gobernadorea atxilotu eta kateatu zuten. 18 eta 50 urte bitarteko gizon guztiak biltzeko agindu zien hiriko zaharrei, bakoitzak hogei denario jasotzeko. 80.000 gizon aurreratu ziren, baina persiarrek inguratu zituzten eta guztiak ezpataz hil zituzten.
Persiarrek konkista jarraitu zuten eta Goi Egipto inbaditu zuten. Niciu hiritik gertu, Ibshadi ere deitua, 700 fraide inguru hiritik kanpo gela eta kobazuloetan bizi zirela jakin zuen, eta harresi gotor batek defendatzen zituela azaldu zieten, eta gaitzesgarriak zirela, bere aberastasun tamainagatik. Armadari etxeak inguratu eta goizean fraide guztiak hiltzeko agindu zion.
Kosroes II.ak kristau asko hiltzen eta espetxeratzen jarraitu zuen Heraklio enperadoreak Egipto birkonkistatu eta Ekialdeko Erromatar Inperioaren menpe jarri zuen arte.

### Heriotza

Aita Santua aukeratu eta sei urtera eta sasandarren inbasioak eta jazarpenak eragindako sufrimenduaren ondoren, Androniko 623ko urtarrilaren 16an hil zen

## Erreferentziak

* ↑ Sawiris ibn al-Muqaffa. «Andronicus, the thirty-seventh patriarch. A.D. 616-622» History of the Patriarchs of the Coptic Church of Alexandria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1263015
# Androniko Dukas

Androniko Dukas (grezieraz: Ἀνδρόνικος Δούκας; c. 1057 – c. 1077 edo 1081 ondoren) Bizantziar Inperioko enperadorekidea izan zen 1068tik 1070eko hamarkadera.
Konstantino X.a Dukas enperadorearen eta Eudokia Makrembolitisaren hirugarren semea izan zen. Erroman IV.a Diogenesak enperadorekide izendatu zuen. Ekialdeko kanpaina militarrean, Erromanek bahitu gisa eraman zuen.
Andronikok enperadorekide izaten jarraitu zuen bere anaia Mikel VII.a Dukasen erregealdian. Ez dakigu noiz hil zen. Iturriren baten arabera, 1081 ondoren gertatu zen, eta beste baten arabera, 1077an.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Konstantino X.a Dukas
Androniko Dukas
Eudoxia Makrenbolitisa :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4759496
* Multimedia: Andronikos Doukas / Q4759496
# Androniko I.a Komneno

Androniko I.a Komneno (grezieraz: Ανδρόνικος Αʹ Κομνηνός, Andrónikos I Komnēnós; c. 1118 – 1185eko irailaren 12a) Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen 1183-1185 bitartean. Alexio I.a Komnenoren biloba, Agnès Frantziakoarekin ezkondu eta 1183. urtean eskuratu zuen erregetza, Alexio II.a hilarazi ondoan. Isaak II.a Angelok eraitsi zuen 1185ean..

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 179. araua: Bizantziar Inperioko pertsona-izenak, euskaltzaindia.eus
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q41830
* Multimedia: Andronikos I Komnenos / Q41830
# Androniko II.a Paleologo

Androniko II.a Paleologo (grezieraz: Ἀνδρόνικος Βʹ Παλαιολόγος; Nizea, 1259ko martxoaren 25a – Konstantinopla, 1332ko otsailaren 13a) Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen 1282-1328 bitartean. Turkiarren aurka borrokatzeko, Roger de Flor hilarazi zuen eta almogabiarren laguntza eskatu zuen. Androniko III.ak eraitsi zuen 1328. urtean..

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 179. araua: Bizantziar Inperioko pertsona-izenak, euskaltzaindia.eus
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q37067
* Multimedia: Andronikos II Palaiologos / Q37067
# Androniko V.a Paleologo

Androniko V.a Paleologo (grezieraz: Ανδρόνικος Παλαιολόγος; Konstantinopla, 1400 – Tesalonika, 1407) Bizantziar Inperioaren enperadorea izan zen 1403tik hil zen arte.
Joan VII.a Paleologo enperadorearen eta Irene Gattilusioren seme bakarra izan zen. Aitak enperadorekide izendatu zuen, eta haien gobernua Tesalonika hirira eta inguruetara mugatu zen. Titulu inperial osoa erabili zuten, Joanek Manuel II.a Paleologorekin lortutako akordioari esker. Androniko zazpi urterekin hil zen eta Joan handik gutxira.
* Datuak: Q37089
* Multimedia: Andronikos V Palaiologos / Q37089
# Androniko IV.a Paleologo

Androniko IV.a Paleologo (grezieraz: Ἀνδρόνικος Δ' Παλαιολόγος; Konstantinopla, 1348ko apirilaren 11 – ib., 1385eko ekainaren 25a) Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen 1376-1379 bitartean. Turkiarren eta genovatarren laguntzaz, bere aita Joan V.a errege agintetik kendu zuen (1376), nahiz hiru urte geroago haren nagusigoa berriz ere onartu behar izan zuen..

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 179. araua: Bizantziar Inperioko pertsona-izenak, euskaltzaindia.eus
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q37078
* Multimedia: Andronikos IV Palaiologos / Q37078
# Androniko III.a Paleologo

Androniko III.a Paleologo (grezieraz: Ανδρόνικος Γʹ Παλαιολόγος; Konstantinopla, 1297ko martxoaren 25a – ib., 1341eko ekainaren 15a) Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen 1328-1341 bitartean. Errege aulkitik eraitsi zuen Androniko II.a bere aitona eta Asia Txikian nagusitu ziren turkiarren aurka borrokatu zen..

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 179. araua: Bizantziar Inperioko pertsona-izenak, euskaltzaindia.eus
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q37063
* Multimedia: Andronikos III Palaiologos / Q37063
# Almudaina

Almudaina Valentziako Erkidegoko udalerria da, Comtat eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 129 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Alacanteko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1770937
* Multimedia: Almudaina / Q1770937
# Almstedt

Almstedt Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Hildesheim barrutia|Hildesheim]] barrutian. 2014an 883 biztanle zituen 9,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q253635
* Multimedia: Almstedt / Q253635
# Antropofagia

Antropofagia (grezieratik: anthropos, gizakia; fagia, irenstea) giza haragia edo beste ehun batzuk (odola, erraiak) jateko ohitura da. Giza talde askok ezagutu du ohitura hori, eta gaur egun ere badira antropofagia praktikatzeko ohitura duten taldeak. Zenbait kasutan goseak eraginda sortzen da antropofagia; hala gertatu da munduko toki guztietan historiako garairen batean. Dena dela, erlijioa izaten da antropofagia praktikatzeko arrazoi nagusia, zenbait kulturatan hildako senidearen gorputza, edo borrokalariaren edo etsaiaren gorputz atalen bat jaten zuten haren indarra jasoko dutelakoan. Gaur egun ere horixe egiten da Ginea Berriko zenbait giza taldetan.
Jatuna gizakia denean, kanibalismoa deritzo. Antropofagia gerta daiteke predazio edo harrapakaritzaz (gizakia animaliak harrapatu duenean) eta sarratsez (gorpuzkinak piztiek jaten dituztenean).
Harrapari antropofago ezagunak ditugu:
* ugaztunak: tigrea (Panthera tigris), lehoia (Panthera leo), otsoa (Canis lupus), espezie zenbaitetako hartzak (Ursi), hiena (Hyaeninae);
* arrainak: marrazo zuria (Carcharodon carcharias), tigre marrazoa (Galeocerdo cubier), mako marrazoa (Isurus oxyrinchus), lamia (Carcharhinus leucas);
* narrastiak: Mississipiko alligatorea (Alligator mississippiensis), krokodiloak orokorki, kaiman beltza (Melanosuchus niger), pitoi sugeak, anakonda (Eunectes murinus).
Sarraskijale antropofago ezagunak dira (kakalardo, zizare eta inurriak ez ezik): otsoa, txakurra, saiak eta arrain gehienak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 3 4 Agirre, Edorta. (2022). Amantala ta mantela. Pamiela ISBN 978-84-9172-259-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2853058
* Multimedia: Human cannibalism / Q2853058
# Antrona Schieranco

Antrona Schieranco Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 406 biztanle ditu, 100,18 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Antrona Schierancok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bognanco Calasca-Castiglione Montescheno Vanzone con San Carlo Borgomezzavalle $^{(en)}$ Ceppo Morelli Saas-Almagell Zwischbergen

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23205
* Multimedia: Antrona Schieranco / Q23205
# Antrodoco

Antrodoco Italiako udalerri bat da. Rietiko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 2.334 biztanle ditu, 63,9 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Antrodocok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Borbona Borgo Velino Cagnano Amiterno Fiamignano L'Aquila Petrella Salto Micigliano Scoppito

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223434
* Multimedia: Antrodoco / Q223434
# Antropologia linguistiko

Antropologia linguistikoa antropologiaren diziplina bat da. Gizarteetan hitz egiten diren hizkuntza aniztasuna aztertzen du, baita gizarte horietako oinarrizko ezaugarri kulturaletako erabilpen linguistikoak eta lexikoak nola elkar lotzen diren. Alessandro Durantik hiru paradigma ezberdin identifikatu zituen diziplina honetan.

## Lehen paradigma

Lehen paradigma, "hizkuntzalaritza" bezala ezagutzen zena, gaur egun hizkuntzalaritza antropologikoaren baitan kokatzen da eta preestatalak zeritzen herrien hizkuntzen dokumentazioan zuen interesa (normalean desagertzear ziren hizkuntzok). Horrela, Ipar Amerikako lehen ikertzaileek Ipar Amerikako jatorrizko hizkuntzak landu zituzten, haien deskribapen gramatikalak eta sailkapen tipologikoak landu zituzten. Garai hartan, erlatibitate linguistikoaren arazoa garrantzitsua zen, Sapir-Whorfen hipotesiaren ideiekin lotua eta aurretik, Vico, Herder edo Humboldt bezalako pentsalariek ere aztertua.

## Bigarren paradigma

1960ko hamarkadan, Dell Hymes "hizkuntzalaritza antropologiko" deitzen zitzaion paradigmaren sortzailea izan zen. Azter-eremu hau, gaur egun, komunikazioaren etnografiaren baitan dago.

## Hirugarren paradigma

1980tik aurrera, arazo antropologiko zabalagoak ikertzen hasi ziren baina hizkuntzalaritzako metodo eta datuak erabiltzen jarraitu zuten.

## Beste gai batzuk erlazionatuak

Hizkuntzalariak hizkuntza haien historiak berreraikitzen saiatzen dira, baita euren jatorria zein den argitzen ere. Honi paleontologia linguistikoa deitzen zaio. Hizkuntzaren eboluzioaren eta gizakiaren eboluzioaren artean dagoen lotura ikertzen ere saiatzen dira.

## Ikus, gainera,

* Hizkuntzalaritza antropologiko
* Paleontologia linguistiko

## Kanpo estekak

* Potlatch - Koaderno antropologiko eta semiotikoa
* Datuak: Q772835
# Andel (Côtes-d'Armor)

Andel (bretainieraz Andel) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q841008
* Multimedia: Andel (Côtes-d'Armor) / Q841008
# Andel

Andela ontzi handi bat da, bereziki isurkariak eta konprimitutako gasak laburra ez den epe baterako gordetzeko erabiltzen dena.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q1047832
* Multimedia: Storage tanks / Q1047832