OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ines Nafarroakoa

Ines Nafarroakoa edo Ines Évreuxkoa (?, 1334 – Lizarra, 1396ko otsailaren 4a) Nafarroako infanta izan zen.

## Biografia

Filipe III.a Nafarroakoa eta bere emaztea zen Joana II.a Nafarroakoa erreginaren alaba izan zen.
1349ko uztailaren 5ean Parisen Foixko konde eta Biarnoko bizkondea zen Gaston III.a Foix-Biarnokoa ezkondu zuen.
Seme bakarra izan zuten Gaston izenekoa. 1362ko abenduan, ezkonsariaren ordainketa aitzakia hartuta, senarrak Ines arbuiatu zuen. Jaiterrira itzuli eta Iruñea, Irunberri eta Lizarrako gazteluetan bizi zen. Lizarrako gazteluan hil zen.
Semea, aitarekin eztabaida bat izan ondoren, 1381ean hil zen.
Zuhaitz genealogikoa :
Luis I.a Evreuxkoa
Filipe III.a Nafarroakoa
Margarita Artoiskoa
Ines Nafarroakoa
Gaston of Foix-Béarn
Luis I.a Nafarroakoa
Joana II.a Nafarroakoa
Margarita Borgoinakoa :

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) fmg.ac

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1750745
* Multimedia: Agnès de Navarre / Q1750745
# Heron Alexandriakoa

Heron Alexandriakoa (antzinako grezieraz: Ἥρων ὁ Ἀλεξανδρεύς; c. 10-70) ingeniari greziar bat izan zen, Alexandrian (Egipto) nabarmendu zena.
Alexandroren Inperioa, eta, horrekin, greziar jakintza desagertu ondoren, artean bazeuden jeinutasun distira batzuk. Jeinu hauetako bat, Heron izan zen, mekanikarentzako ia joera moderno bat adierazi zuena, modu arkaikoan, akzio eta erreakzioaren legea aurkituz, ur-lurrunarekin eginiko saiakuntzen bidez. Makina samur ugari deskribatu zituen, eta Arkimedesen palankaren abiaburua orokortu zuen. Lan handiak egin zituela ahaztu gabe, automaten arloan berrikuntza ugari egin zituen, hitz egin beharko lukeen bat barne.
Bere lorpenik handiena, lehen lurrun-makinaren asmakuntza da, eolipila eta Heronen iturria bezala ezaguna. Mekanikari buruzko tratatu ugariren egilea da, Pneumatika kasu, non hidraulika aztertzen duen eta Automatak. Dioptran, aparatu horren funtzionamendua deskribatzen du, egungo teodolitoaren antzerakoa, mendeetan lurreko behaketetan eta astronomikoetan erabili izan dena. Liburu honetan, odometroa ere deskribatzen du, ibilgailu batek eginiko distantziak neurtzeko erabiltzen dena. Modu arkaikoan, Isaac Newtonen akzio eta erreakzioaren legea aurkitu zuen, ur lurrunarekin esperimentuak eginez. Arkimedesen palankaren printzipioa orokortu zuen. Gainera, Ktesibiosen hidraulisaren deskribapen xehetxo bat egin zuen (urarekin funtzionatzen zuen organo bat).
Optikari dagokionez Katoptriko izeneko bere liburuan, argiak, geometrikoki laburrena den bidetik bidaiatzen duela proposatu zuen. Gaur egun, hori faltsua dela ezagutzen da, Fermaten printzipioaren arabera. Modu ezberdinean argia ispiluetan nola islatzen den aztertu zuen. Jotze angelua, islaren angeluaren bera dela ere frogatu zuen, Islatzearen funtsezko legea bezala ezagutzen dena.
Matematikari bezala, Metrika izeneko lana idatzi zuen, non azalera eta gorputz ezberdinen area eta bolumenak aztertzen dituen. Kalkulu teknikak ere garatzen ditu, babiloniar eta egiptoarrengandik hartuak, erro karratuen kalkulua iterazioen bidez, kasu. Baina, geometriaren arloan izan zuen lorpenik handiena, Heronen formula bezala ezagutzen dena da, hiruki baten area, bere aldeen luzerarekin lotzen duena.
Heronena da, baita ere, burmuina, adimenaren organo bezala identifikatu izanaren pribilegioa, ordura arte, bihotza zela uste baitzen.
* Datuak: Q161853
* Multimedia: Hero of Alexandria / Q161853
# Heron Lake (Minnesota)

Heron Lake Minnesotako hiri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 698 biztanle zituen, 3,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jackson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2161039
# Heroon

Heroon-a (antzinako grezieraz: ἡρῷον, pluralez ἡρῷα heroa) antzinako greziarrak eta erromatarrak eraikitako (baita, kasu batzuetan, iberiarrak ere) heroi (erdijainko) bat gurtzeko santutegia edo eraikina zen, eta sarritan, haren ustezko hilobia edo zenotafioa ere bazen.

## Kanpo estekak

* Heroon Aigai. 2015eko urtarrilaren 18an eskuratu zen.
* Sagalassos. Arkeologiaren Dig interaktiboa: Northwest Heroon. Arkeologia, 2006ko ekaina-abuztua. 2015eko urtarrilaren 18an eskuratu zen.
* Datuak: Q1356770
* Multimedia: Heroa / Q1356770
# Heron (Montana)

Heron Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sanders konderrian kokatuta dago, Montana estatuan. 173 biztanle ditu, 13,194408 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sanders konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q966608
# Heronen formula

Oinarrizko Geometria Lauan Heron Alexandriakoaren formulak triangelu baten azalera ematen du, a, b eta c aldeak ezagutuz.
    ${A}zalera={\sqrt {s\left(s-a\right)\left(s-b\right)\left(s-c\right)}}$
non s triangeluaren sasiperimetroa da
    $s={\frac {a+b+c}{2}}$.
Formula beste modu batzutan ere adieraz daiteke:
    $Azalera={\ {\sqrt {(a+b+c)(-a+b+c)(a-b+c)(a+b-c)\ \over 16}}\,}$
    $Azalera={\ {\sqrt {2(a^{2}b^{2}+a^{2}c^{2}+b^{2}c^{2})-(a^{4}+b^{4}+c^{4})\ \over 16}}\,}$
    $Azalera={\ {\sqrt {(a+b+c)(a+b-c)(b+c-a)(c+a-b)\,}}\ \over 4}\,$
    $Azalera={\frac {1}{4}}{\sqrt {(a^{2}+b^{2}+c^{2})^{2}-2(a^{4}+b^{4}+c^{4})}}.$
* Datuak: Q182714
* Multimedia: Heron's formula / Q182714
# Heron Tower

Heron Tower, Ingalaterrako Londres hirian dagoen bulego etxe orratz bat da, City of London eremuan. Guztira 202 metro eta 47 solairu dauzka eta 2011an amaitu zen hiru urteko eraikuntza lanen ondoren. Finantza-guneko eraikin altuena da.
Kohn Pedersen Fox arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Egitasmoaren webgune ofiziala.
* Ikuspegia Google Street View-n.
* Datuak: Q1613853
* Multimedia: Heron Tower / Q1613853
# Heronsford

Heronsford, Eskoziako hego-mendebaldean dagoen baserri giroko udalerri bat da, Hegoaldeko Ayrshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5743559
# Hope udalerria, LaSalle konderria (Illinois)

Hope udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, LaSalle konderrian. Azken zentsuaren arabera 570 biztanle zituen, 36.36 milia karratu (94.2 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Hope udalerrian 267 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 34.513 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5899547
# Hopedale (Illinois)

Hopedale Illinoiseko herri bat da. Tazewell konderrian kokatua dago. 2010ean 865 biztanle zituen, 1,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Tazewell konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q932830
* Multimedia: Hopedale, Illinois / Q932830
# Hopedale (Ohio)

Hopedale Ohioko herri bat da. Harrison konderrian kokatua dago. 2010ean 950 biztanle zituen, 2,89 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Harrison konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2224953
* Multimedia: Hopedale, Ohio / Q2224953
# Hopeita

Hopeita]] =

## Ezaugarriak

Hopeita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Zn3(PO4)2 * 4H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hopeite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hopelchén (udalerria)

Hopelchén Mexikoko udalerri bat da. Campeche estatuan kokatua dago. 2010ean 37.777 biztanle zituen 7.956,72 km²ko azaleran. Herriburua [[Hopelchén (Hopelchén)|Hopelchén]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q590639
* Multimedia: Hopelchén Municipality / Q590639
# Hopeman

Hopeman, Eskoziako gaeleraz: Hudaman eta eskozieraz: Houpmin, Eskoziako ekialdeko kostaldeko herri bat da, Moray eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1009714
* Multimedia: Hopeman / Q1009714
# Hopefield (Bonnyrigg)

Hopefield, Eskoziako Bonnyrigg udalerriaren hegoaldean dagoen eremu bat da, Midlothian konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5899820
* Multimedia: Hopefield, Bonnyrigg / Q5899820
# Hope under Dinmore

Hope under Dinmore, Ingalaterrako mendebaldean dagoen herri txiki bat da, Herefordshire konderrian.
2011n 412 biztanle zituen.
* Datuak: Q1055041
* Multimedia: Hope under Dinmore / Q1055041
# Hopedale (Massachusetts)

Hopedale Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Worcester konderrian dago, Massachusetts estatuan. 6.017 biztanle ditu, 5,3 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Tennessee

## Kanpo estekak

* Datuak: Q543560
* Multimedia: Hopedale, Massachusetts / Q543560
# Hopedale udalerria, Tazewell konderria (Illinois)

Hopedale udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Tazewell konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.844 biztanle zituen, 35.21 milia karratu (91.2 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Hopedale udalerrian 676 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 32.172 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5899835
# Hooverphonic

Hooverphonic belgikar musika talde bat da. 1995ean sortu zuten Alex Callier (baxua eta programazioa), Raymond Geerts (gitarra), Frank Duchêne (teklatua) eta Esther Lybeert abeslariak. Hasieran trip hop generoan kokatzen zuten taldea, baina denborarekin beste genero batzuk jorratu ditu, rocka barne. Hainbat abeslari izan ditu taldeak, nabarmenenen artean, Liesje Sadonius (1996–1997), Geike Arnaert (1997–2008, 2020-gaur), Noémie Wolfs (2010–2015), eta Luka Cruysberghs (2018–2020).

## Diskografia

* A New Stereophonic Sound Spectacular (1996)
* Battersea (EP) (1998)
* Blue Wonder Power Milk (1998)
* The Magnificent Tree (2000)
* Hooverphonic presents Jackie Cane (2002)
* Sit Down and Listen to Hooverphonic (2003) (zuzenekoa)
* No More Sweet Music/More Sweet Music (2005)
* Singles '96-'06 (2006) (bilduma)
* The President of the LSD Golf (2007)
* The Night Before (2010)
* Hooverphonic with Orchestra (2012) (bilduma)
* Hooverphonic with Orchestra Live (2012) (zuzenekoa)
* Reflection (2013)
* In Wonderland (2016)
* The Best of Hooverphonic (2016) (bilduma)
* Looking for Stars (2018)
* Hidden Stories (2021)

## Kanpo estekak

* Taldearen webgunea
* Datuak: Q952337
* Multimedia: Hooverphonic / Q952337
# Hope (Arkansas)

Hope Arkansasko hiri bat da. Hempstead konderrian kokatua dago. 2010ean 10.095 biztanle zituen, 26,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hempstead konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80008
* Multimedia: Hope, Arkansas / Q80008
# Hope (Idaho)

Hope Idahoko hiri bat da. Bonner konderrian kokatua dago. 2010ean 86 biztanle zituen, 12,08 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bonner konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1512574
* Multimedia: Hope, Idaho / Q1512574
# Hope (Indiana)

Hope Indianako herri bat da. Bartholomew konderrian kokatua dago. 2010ean 2.102 biztanle zituen, 2,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bartholomew konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q925321
* Multimedia: Hope, Indiana / Q925321
# Hooversville (Pennsylvania)

Hooversville Pennsylvaniako borough bat da. Somerset konderrian kokatua dago. 2010ean 645 biztanle zituen, 1,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Somerset konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1181151
* Multimedia: Hooversville, Pennsylvania / Q1181151
# Hope (Alaska)

Hope Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kenai Peninsula Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan. 161 biztanle ditu, 134,137164 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kenai Peninsula Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1627535
* Multimedia: Hope, Alaska / Q1627535
# Hope (Flintshire)

Hope, galesez: Yr Hob, Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderrian dagoena. Ingalaterrako mugatik 4,5 kilometrora dago, Alyn ibaiaren ertzean.
2011ko erroldaren arabera 4.224 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1985810
* Multimedia: Hope, Flintshire / Q1985810
# Hopatcong (New Jersey)

Hopatcong New Jerseyko borough bat da. Sussex konderrian kokatua dago. 2010ean 15.147 biztanle zituen, 28,11 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sussex konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1083091
* Multimedia: Hopatcong, New Jersey / Q1083091
# Hop Bottom (Pennsylvania)

Hop Bottom Pennsylvaniako borough bat da. Susquehanna konderrian kokatua dago. 2010ean 337 biztanle zituen, 1,57 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Susquehanna konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1183401
* Multimedia: Hop Bottom, Pennsylvania / Q1183401
# Hope (Ipar Dakota)

Hope Ipar Dakotako hiri bat da. Steele konderrian kokatua dago. 2010ean 258 biztanle zituen, 1,59 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Steele konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2121949
* Multimedia: Hope, North Dakota / Q2121949
# Isohoplites

Isohoplites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko erdiko estratuetan eman zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259839
# Isokita

Isokita fosfato motako minerala da eta tilasite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Isokita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaMg(PO4)F}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Isokite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Isoentzima

Isoentzimak edo isozimak egitura kimiko ezberdina duten entzimak dira, baina erreakzio kimiko bera katalizatzen dutenak. Aminoazidoen sekuentzia ezberdinak dituzte, eta baita ezaugarri zinetikoak eta biokimiko ezberdinak ere.
Isoentzimen sintesia kodetzen duten geneak ere desberdinak dira.
Erreakzio kimiko bera katalizatzen duten entzima ezberdinak izatea onura metabolikoa da, beraz hautespen naturalak isoentzimen aldeko joera erakutsiko du.
Isoentzima ugari ezagutzen dira egun. Laktato deshidrogenasak (azido laktikoa sortzen duena pirubato erreduzitzen duenean), adibidez, 5 isoentzima ditu, antzeko pisu molekularra dutenak (PM: 134.000)

## Erreferentziak

* ↑ Lehninger, Albert: Bioquímica Ed. Omega, 1978, 251-252 orr. IBSM: 84-282-0211-7

## Kanpo estekak

* Datuak: Q407801
* Multimedia: Isoenzymes / Q407801
# Isoglosa

Isoglosa bat gertakari dialektal batek banandutako eskualde bi banatzen dituen marra da, gertakaria fonologikoa, lexikoa edota beste edozein motatakoa dela.
Isoglosak ez dira halabeharrez lurraldean islatzen orografiak ezarritako banaketetan edo banaketa administratiboetan, banaketa mota bi hauek isoglosan isla badaitezke ere.
Askotan hitza ez da zentzu hertsian erabiltzen, eta hizkuntzak edo dialektoak banatzen dituen muga aipatzeko erabiltzen da. Ikuspegi linguistikotik askotan hauek ezin dira zehaztasunez erabaki, hizkuntza bat "elkarrekiko ulergarriak diren dialekto multzo" bezala definitze baita. Eskualdeen arteko ulergarritasuna askotan graduala denez, baliteke aldaerak eta hizkuntzak non hasi eta amaitzen diren erabakitzea ezinezkoa izatea, erabakiak afinitate politiko eta kulturalen arabera hartuz.
Bestalde, "isoglosa nagusia" esaten zaio isoglosa kopuru nagusia biltzen duenari eta hizkuntza edo dialekto mugatzat jo ohi da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q201884
* Multimedia: Isoglosses / Q201884
# Isokuanta

Mikroekonomiako ekoizlearen teorian, isokuanta ekoizpen-maila jakin bat sortzen duten ekoizpen-faktoreen konbinazioen multzoa da. Adibidez, 1000 torloju langile bat lau makinetan, bi langile bi makinetan edo lau langile makina bakar batean arituz lortu ahal bada, (L=1, M=4), (L=2, M=2) eta (L=4, M=1) puntuek isokuanta bat osatzen dute.
Isokuantek ezaugarri hauek dituzte:
* Ekoizpen-maila ezberdinetarako isokuantek ez dute elkar ebakitzen.
* Isokuantak ganbilak dira eta malda negatiboa dute, ekoizpen aukera efizienteetarako.
* Altuagoak diren isokuantek ekoizpen-maila altuagoa adierazten dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q935114
* Multimedia: Isoquants / Q935114
# Isoferroplatino

Isoferroplatino elementu natiboak motako minerala da.

## Ezaugarriak

Isoferroplatino elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pt3Fe}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Isoferroplatinum: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Isojapyx

Isojapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.

## Ikus, gainera

* Diplura
* Datuak: Q6085804
# Isokrates

Isokrates Atenasko idazle eta hizlaria izan zen (Atenas, K.a. 436 - Atenas, K.a. 338). Gorgiasen ikaslea izan zen, eta Sokratesen entzule. Bere ikasle nagusiak Hiperides, Likurgo, Teoponpo eta Xenofonte izan ziren. Elezaharrak dioenez, gosez hil zuen bere burua, Grezia bateratzeko haren ideia politikoek porrot egin zutenean. Peloponesoko Gerraren ondoren, logografoaren lanbidea aukeratu zuen. Bere eskola, greziarren artean ospe handikoa izan zen. Isokratesen lanak indar handikoak dira, beti alegiazkoak, bere ikasleei adibide moduan agertzeko. Hogeita bat hitzaldi eta bederatzi eskutitz gorde dira gaur eguneraino. Hitzaldien artean, aipagarrienak: Panegiriko (K.a. 380), Filipori (K.a. 346) eta Panatenaiko (K.a. 339). Horietan guztietan bere ideia politikoak agertu zituen. Hezkuntzaren inguruan zituen ideiak Antidosisen agertu zituen. Bere ondorengo hizlarietan eragin handia izan zuen Isokratesek.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q221182
* Multimedia: Isocrates / Q221182
# Idistavisoko gudua

Idistavisoko gudua (baita ere Weser ibaiko gudua eta Mindeneko gudua gisa ezaguna) Germanikok gidaturiko erromatarrek Germania Magna konkistatzeko aurrera eraman zuten azkeneko guda izan zen, 16an gertatua.
Germaniko zen erromatar gudarostearen buruzagia, eta Arminio germaniarrena. Aurreko urtean, erromatarrek Thusnelda, Arminioren emaztea, harrapatu zuten. Guda honetan, Arminiok bere emaztea berreskuratu nahi izan zuen, baina ez zuen halakorik lortu, eta ez zuen sekula gehiago bere emaztea ikusi. Germanikok, erromatarren garaipentzat jo zuen gudu honen amaiera, baina bere legioek eta tropa laguntzaileek, atzera egin behar izan zuten. Guda hau, Weser ibaiaren inguruan gertatu zen, beharbada, oraingo Minden herriaren inguruan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q630644
# Idledale (Colorado)

Idledale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Jefferson konderrian kokatuta dago, Colorado estatuan. 244 biztanle ditu, 0,717368 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5844913
* Multimedia: Idledale, Colorado / Q5844913
# Idless

Idless, kornubieraz: Edhelys, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5989144
* Multimedia: Idless / Q5989144
# Ipurdiko

Ipurdiko ipurdian hartu edo ematen den kolpea da. Gorputz-zigor gisa ipurmasailetan kolpeak ematea da, tresnekin edo gabe, eskuarekin. Haurtzaroan oso zigor ohikoa izaten zen eta, oraindik, leku askotan, izaten da. Biktima zigorra aplikatzen duen bera izan daiteke, bere buruari kalte egin nahi diona arrazoi penitentzialengatik (erlijiosoak: diziplinatzailea, flagelantea) edo sadomasokistengatik (sexualak). Zentzu sinbolikoaz "porrota" esanahia izan dezake.

## Familia eremuan

Irudi klasikoetan haurrak diziplinatzeko moduetako bat zen bizkarra hanketan jartzea ahurrak ireki edo gerrikoa hartu eta ipurmasailetan ahalik eta gogorren jotzen hastea. Ipurdikoak etxeko diziplina-metodo gisa erabili ohi dira, nahiz eta horien praktika gutxituz joan, hain inbaditzaileak eta kaltegarriak ez diren metodoek ordezkatu baitute. Gaur egun metodo egingarritzat jotzen bada ere, ez da gomendatzen, eta estatu eta herrialde askotan legeak debekatzen du.
Familia-eremuan ere, antzina, kultura askok onargarritzat jotzen zuten senarrek emazteei aplikatzen zieten etxeko diziplina. Gaur egun, praktika hori onartezintzat jotzen da, baina oraindik ez da erabat baztertu, eta kristau talde fundamentalista ultrakontserbadoreek defendatu eta gauzatzen dute ("Etxeko diziplina kristaua").
Gizarte patriarkaletan emazteei aplikatzen zaien etxeko diziplina ezabatzeari buruzko aurrerapen hori haurrei diziplina hori aplikatzen ez uzteko beste arrazoi bat bezala erabiltzen da. Emakumearekiko abusu edo ekintza onartezina edozein gizakirena izan behar dela uste da, baita haurrena ere.

## Sexu ekintza gisa

Ipurdiko erotikoak, spanking, azotaina erotikoak edo diziplina ingelesa ipurdikoak egiteari dagokio, ipurdikoak ematen eta/edo jasotzen dituena sexualki estimulatzeko dira. Helduen artean, sexu-jolas baimendu gisa erabiltzen da, eta praktika kitzikagarria da bikotearentzat. Jokoan, funtsean, bi paper daude: zigorkatzailearena eta zigortzearena.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/web01-ejeduki/eu/contenidos/termino/_c03059/eu_i_1355/i1355.html
* ↑ https://euskaljakintza.com/gaurkohitza/ipurdiko
* ↑ https://euskara.bergara.eus/eu/node/165412
* ↑ https://www.greatschools.org/gk/articles/dar-nalgadas-es-disciplina-o-abuso/?lang=es
* ↑ https://www.elespectador.com/actualidad/nalgadas-en-el-nombre-del-senor-article-430272/

## Ikus, gainera

* Ipurmasail
* Zigor fisiko
* BDSM

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): "Seme-alaben hazkuntza: ipurdikoen alternatiba eraginkorrak".
* Datuak: Q1436248
* Multimedia: Spanking / Q1436248
# Ipurditik ahora

Ipurditik ahora (ingelesez: ass to mouth, ATM edo A2M) pornografia industriako jargoiko termino bat da zeinak uzki-sexuaren ondoren aho sexura pasatzea deskribatzen baituen. Batez ere, zakil tentea sexukidearen uzkitik atera bezain laster kidearen ahora edo beste norbaiten ahora eramatean datza.

## Osasun kezkak

Ipurditik ahora pasatzearen hartzaileak uzkian egondako zakil edo objektu bati felazioak egiten badizkio, osasun-arriskuan egon daiteke. Arriskuetako bat digestio-traktuan asaldurak agertzean datza; hau da, ondestetik ahora eta goi digestio-aparatura heste-flora normala sartzea. Hartzailearen uzkiko eta ondesteko eremua gonorrea bezalako sexu-transmisiozko gaixotasun batez kutsatuta balego, infekzioa pertsona horren ahora edo eztarrira transmititzeko arriskua legoke. Hesteetako parasitoak eta beste organismo batzuk ere kutsa litezke gorotzen bidez.
Horrenbestez, sexu-transmisiozko infekzioak eta parasitoak transmititzeko arriskua oso handia da kutsatutako pertsona baten gorotz-partikulak kutsatu gabeko baten ahora transmititzen direnan.

## Industria pornografikoan

Industria pornografikoko antzezleek enemak erabili ohi dituzte uzkiak garbitzeko uzki-sexuko eszenak egin aurretik. Hala ere, enemek bakarrik gorotz-partikulak garbitzeko balio dute, eta ez dituzte sexu-transmisiozko gaixotasunen kutsatzea prebenitzen.

## Ikus, gainera

* Anilingus
* Koprofilia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1977663
# Ipurmasail

Ipurmasaila edo ipurmamia aldakako behe aldean eta pelbisaren atzealdean dagoen atal haragitsu bat da. Bi ipurmasailek ipurdia osatzen dute.
Gizakiarengan ipurmaisalen arteko arrailak bereizten dituen bi ipurmasailek osatzen dute, ipurmasailean arteko arrailak bereizita. Batzuetan, ipurtzulo soilari ere, bereziki adiera informalean, ipurdia deritzo. Karaktere sexual sekundario nabarmena da gizkiengan, emakumeek ipurdi mamitsuagoa izaten baitute, gantzak hor metatzeko joera duelako, gizonengan testosteronagatik gertatzen ez dena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42165
* Multimedia: Buttocks / Q42165