OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alessandro Bertolini

Alessandro Bertolini, (Rovereto, 1971ko uztailaren 27a) italiako txirrindulari ohia da, profesionala 1994tik 2012ra.

## Palmaresa

1996
* Euskal Bizikletako etapa bat
1997
* Paris-Brusela
* Sardiniako Giroko etapa bat
1999
* Schynberg Tourra
2000
* Austriako Itzuliko etapa bat
2001
* Getxoko Zirkuitua
2003
* Piamonteko Giroa
2005
* Sabatini Kopa
2006
* Agostoni Kopa
* Sartheko Zirkuituko etapa bat
2007
* Settimana Coppi e Bartaliko etapa bat
* Apeninoetako Giroa
* Agostoni Kopa
* Trittico Lombardo
* Venetoko Giroa
* Placci Kopa
* UCI Europe Tour
* 3. Pratoko Industria eta Merkataritza Sari Nagusian
2008
* Italiako Giroko etapa bat
* Apeninoetako Giroa
2010
* Trentinoko Giroko etapa bat

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzulia | Itzulia | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| | Italiako Giroa | — | UT | — | — | — | — | — | — | 83. | — | 52. | — | UT | — | 89. | 92. | 115. | — | — |
| | Frantziako Tourra | UT | UT | UT | — | — | — | — | — | — | 146. | UT | 113. | — | — | — | — | — | — | — |
| | Espainiako Vuelta | — | — | — | — | 83. | — | 110. | — | — | 112. | — | — | — | — | — | — | — | — | — |
| Munduko txapelketa | Munduko txapelketa | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 62. | — | — | — | — | — |
—: ez zuen parte hartu UT: utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Alessandro Bertolini - ProCyclingStats
* Datuak: Q530474
# Alessandro Costacurta

Alessandro Costacurta (Jerago con Orago, 1966ko apirilaren 24a) italiar futbolari ohia da.
Hogei urte baino gehiago eman zituen AC Milan taldean, eta denboraldi bat AC Monzan. Franco Baresi, Paolo Maldini eta Mauro Tassottirekin batera, Italiako ligako eta Europako futboleko atzelari onenetako bat izan zen 1980ko eta 1990eko hamarkadetan.
Italiako futbol selekzio nazionalarekin 59 partida jokatu zituen eta 1994an munduko txapeldunorde izan zen.

## Palmaresa

AC Milan
* Serie A: 1987–88, 1991–92, 1992–93, 1993–94, 1995–96, 1998–99, 2003–04
* Italiako futbol kopa: 2002–03
* Italiako futbol superkopa: 1988, 1992, 1993, 1994, 2004
* Europako Kopa/Txapeldunen Liga: 1988–89, 1989–90, 1993–94, 2002–03, 2006–07
* Europako Superkopa: 1989, 1990, 1994
* Kontinente arteko Futbol Kopa: 1989, 1990
Italia
* Munduko Futbol Txapelketa, txepeldunordea: 1994

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213828
* Multimedia: Alessandro Costacurta / Q213828
# Alessandro Dancelli

Alessandro Dancelli, (Gossolengo, 1970eko irailaren 7a), Italiako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

1994
* Nafarroako Itzuliko etapa bat

## Kanpo estekak

* Alessandro Dancelli - Cyclingarchives
# Alessandro Allori

Alessandro di Cristofano di Lorenzo del Bronzino Allori (Florentzia, 1535eko maiatzaren 31 - ibidem, 1607ko irailaren 26a) italiar margolari manierista izan zen.
Bere familiaren laguna zen Agnolo Bronzino margolariaren ikaslea izan zen. Batez ere erretratuen egilea izan zen.

## Iruditegia

* Maria de' Medici (1540–1557), c. 1555
* Familia Santua Fernando de Medici kardinalarekin, 1584
* Kristoren gorputza bi aingeruk gantzutua, c. 1593
* Andre baten erretratua, zuri-beltzean, 1590s
* Kristo Maria eta Martarekin, 1625
* Bianca Capello de Medici dukesa handia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q333369
* Multimedia: Alessandro Allori / Q333369
# Alessandro Delfatti

Alessandro Delfatti (Como, 1979ko otsailaren 4a-), italiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

2001
* 4. Nafarroako Itzulian
2003
* 2. Giro Valli Aretine
2004
* 4. Valle del Casentino

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123513666
# Aldeanueva de San Bartolomé

Aldeanueva de San Bartolomé Toledoko udalerria da, La Jara eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 524 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Toledoko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1642037
* Multimedia: Aldeanueva de San Bartolomé / Q1642037
# Aldeanueva de la Sierra

Aldeanueva de la Sierra Salamancako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 105 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1640781
* Multimedia: Aldeanueva de la Sierra / Q1640781
# Aldeanueva de Santa Cruz

Aldeanueva de Santa Cruz Ávilako udalerria da, El Barco de Ávila-Piedrahíta eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 151 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ávilako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1606518
* Multimedia: Aldeanueva de Santa Cruz / Q1606518
# Aldeanueva de la Serrezuela

Aldeanueva de la Serrezuela Segoviako udalerria da, Partido de Riaza eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 56 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1776931
* Multimedia: Aldeanueva de la Serrezuela / Q1776931
# Aldearrodrigo

Aldearrodrigo Salamancako udalerria da, Ledesma eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 169 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q933527
* Multimedia: Aldearrodrigo / Q933527
# Aldeanueva del Codonal

Aldeanueva del Codonal Segoviako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 161 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q933215
* Multimedia: Aldeanueva del Codonal / Q933215
# Aldeanueva de la Vera

Aldeanueva de la Vera (extremadureraz Aldeanueva) Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 125 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 2.276 biztanle zituen 37,6 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1630535
* Multimedia: Aldeanueva de la Vera / Q1630535
# Aldeanueva del Camino

Aldeanueva del Camino Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 789 biztanle zituen 19,70 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1645047
* Multimedia: Aldeanueva del Camino / Q1645047
# Aldeaquemada

Aldeaquemada Espainiako Jaengo probintziako udalerria da. Sierra Morena eskualdean dago, 121 km²-ko azalera du eta 2006an 542 biztanle zituen.

## Hiri senidetuak

* Prizzi (Italia)
* Laudio (Euskal Herria)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Aldeaquemadako udalaren webgunea
* Datuak: Q1632644
* Multimedia: Aldeaquemada / Q1632644
# Aldearrubia

Aldearrubia Salamancako udalerria da, Cantalapiedra y Las Villas eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 526 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1110050
* Multimedia: Aldearrubia / Q1110050
# Amaia Abanda Elustondo

Amaia Abanda Elustondo (Donostia, Gipuzkoa, 1989) matematikaria da, datu zientzien ikertzaile lanean dihardu Tecnalian.

## Biografia
### Ikasketak

Ibilbide akademikoari dagokionez, matematikaria da, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan (UAB) burutu zituen ikasketak. Ondoren, Konputazio Ingeniaritza eta Sistema Adimentsuko (KISA) masterra egin zuen 2014-2015 ikasturtean UPV/EHUko Informatika Fakultatean. Azkenik Basque Center of Applied Mathematics (BCAM) eta UPV/EHUko Informatikako Fakultateko Intelligent System Group (ISG) taldeen artean burutu zuen tesia aurkeztu zuen 2022an.

### Lan ibilbidea

Tecnalia ikerkuntza zentroan dihardu lanean datu zientzian ikertzaile. Lan honetaz gain, ekimen handiko emakumea da eta azken urteetan lankidetzarekin, dibulgazioarekin eta genero-berdintasunarekin erlazionatutako hainbat proiektutan hartu du parte.

## Sariak

* KISA masterrean 2014-2015 ikasturteko espediente onenaren saria jaso zuen.
* 2018an Congreso de la Asociación Española Para la Inteligencia Artificialean (CAEPIA), tesi proiektu onenaren aipamena jaso zuen.
* 2023an III. Gladys Saria eskuratu zuen. PUNTUEUSek eta UPV/EHUko Informatika Fakultateak antolatu dute Gladys Sariaren hirugarren edizioa, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Berdintasunerako Organoaren, Emakunde, Emakumearen Euskal Erakundearen, Danobatgroup industria-taldearen babesarekin, eta UPV/EHUko Berdintasun Zuzendaritzaren laguntzarekin.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Amaia Abanda garaile Gladys Sariaren III. edizioan» UPV/EHU (Noiz kontsultatua: 2023-09-22).
* ↑ Amaia Abanda, 2023ko Gladys sariaren irabazlea. (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa: Legea eta gizartea baino bi pauso aurrerago dago teknologia Berria, 2023.09.22
* Amaia Abanda, 2023ko Gladys sariaren irabazlea. (PUNTEUS, Youtube, 2023)
* Datuak: Q122762518
# Amaia Agirre

Amaia Agirre hauetako bat izan daiteke:
* Amaia Agirre Muñoa (1974-), Getxoko alkatea;
* Amaia Agirre Arrastoa (1977-), gipuzkoar bertsolaria;
* Amaia Agirre Gonzalez (1992-2023), gipuzkoar alpinista.
# Amaia Agirre Gonzalez

Amaia Agirre Gonzalez (Urnieta, Gipuzkoa, 1992 – Patagonia, 2023ko abendua) urnietar medikua eta alpinista zen. 2023ko urtarrilean Iker Bilbao durandarrarekin batera Patagoniako 3.405 metroko Fitz Roy mendian desagertu eta hiltzat eman zituzten.

## Bizitza

Amaia Urnietan jaio zen eta txikitatik mendia maite zuen. Zaragozako Unibertsitatean Medikuntza ikasi ondoren, Aragoin gelditu zen bizitzera.
Amaia doktore karrera zuen eta alpinista zen FEDME (Aragoiko emakumezko alpiniztako federazioa)ko alpinista bat zen.
Lagunek eta familiarren ustez txintxoa, irekia, oso Gipuzkoarra eta Euskal Herriko aktibista onenetako bat zen.

## Lan ibilbidea

Bere grina, mendia, lantzen zuen buru-belarri. Emakume-alpinismoko taldearekin aritu zen lanean, eta 2021ean Nepalera egindako espedizioan parte hartu zuen mediku gisa. Chekigoren gailurra (6.257 metro) erdietsi zuen hegoaldeko bide berri batetik.

## Gertaera

Amaia, Fitz Roy mendian hil zen Patagonian, 10:00tan elur jausi bat eta gero. Bera, Iker Bilbao eta hiruetatik bakarra bizirik atera dena Igor, (berak eman zuen elur jausiaren abisua) soka batean lotuta zeuden eta azkenengo hau, herri batera ailegatzea lortu zuen eta honegatik atera zen bizirik.
Segituan joan ziren Amaia eta Ikerren bila, baina hango egoera meteorologikoarengatik utzi egin zuten, bilaketa arriskutsua zelako. Eta Argentinako gobernuak hiltzat eman zituzten.
Fitz Roy mendia (3.405m) igotzeko mendi zailenetakoa da munduan, bere eguraldia eta egoera meteorologikoarengatik.

## Aintzatespena

* 2023ko azaroaren 22 eta 23an, omenaldi gisa, FEDMEko Emakumezkoen Alpinismo Taldeko Amaia Agirerren lagunek proiekzioa egin zioten . Urnietakoaz gain, besteak beste, hainbat proiekzio eta emanaldi Iruñean, Andoainen, Elgoibarren zein Basaurin.

## Erreferentziak

* 1 2 «Amaia Agirreri omenaldia egingo diote bihar eta etzi Urnietan» Berria 2023-11-21 (Noiz kontsultatua: 2024-01-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) Aragón, El Periódico de. (2023-01-20). «La montañera Amaia Agirre, desaparecida en la Patagonia» El Periódico de Aragón (Noiz kontsultatua: 2024-01-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) Aragón, El Periódico de. (2023-01-21). «El mal tiempo impide la búsqueda de la montañera Amaia Agirre y su compañero» El Periódico de Aragón (Noiz kontsultatua: 2024-01-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Amaia Agirre e Iker Bilbao, dos experimentados montañeros que ha perdido Euskal Herria» EITB 2023-01-21 (Noiz kontsultatua: 2024-01-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) Martín, Sara Cortés / Begoña. (2023-01-21). «Dan por muertos a la montañera vitoriana Amaia Agirre y su compañero tras una avalancha en la Patagonia» Diario de Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2024-01-06).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Aragón, Heraldo de. «Las compañeras de Amaia Agirre se despiden de la alpinista en una carta» heraldo.es (Noiz kontsultatua: 2024-01-06).
* ↑ «Hemeroteca de El Periódico de Aragón» www.elperiodicodearagon.com (Noiz kontsultatua: 2023-02-15).
* ↑ «Eneko Pou: Amaia Agirre Euskal Herrian dugun alpinista onenetako bat da» EITB 2023-01-21 (Noiz kontsultatua: 2023-02-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124159011
# Amaia (argipena)

Amaia izenak esanahi zenbait ditu:
* Amaia, emakume izena;
* Amaia Romero kantari nafarrak darabilen izen artistikoa, Amaia.
* Amaia, Bedian dagoen parajea eta meategia;
* Amaia, 1960-70 hamarkadetako Ipar Euskal Herriko erakunde abertzalea.

## Ikus, gainera

* Amaya
# Amaia Agirre Muñoa

Amaia Agirre Muñoa (Getxo, Bizkaia, 1974ko uztailaren 2a) Getxoko emakumezko lehen alkatea izan da. 2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, EAJren izenean alkate hautatu zuten.

## Formazioa

Gerra Zibilaren garaietan familia osoak atzerrira ihes egin behar izan zuen eta ezin izan zen Euskal Herrira 1981era arte itzuli. Haurtzaroa Donibane Lohizunen igaro zuen eta nerabezaroa Donostian. 1989az geroztik Getxon bizi izan da. Psikologian lizentziatu zen eta gradu-ondoko ikasketak egin zituen, gatazken ebazpen eta artekaritza alternatiboan espezializatzeko. Prestakuntza zabaltzearren Suitza, Frantzia eta Estatu Batuetara joan zen.

## Ibilbide profesionala

Berriz ere etxera etorri eta Deustuko Salestarreen ikastetxean hasi zen beharrean, gizarte proiektuen atala koordinatzen.
Gero Gatazka Eraldatzeko Unibertsitate Zentroa sortu zuen UPV/EHUren eskutik, unibertsitatetik sortu zen lehen spin off enpresetako bat izan zena. Unibertsitate zentroa artekaritza komunitarioan, zigor-artekaritzan, talde handien eta bizikidetza-proiektuen laguntzan espezializatu zen, hala udaletan nola ikastetxeetan. Enpresan 12 urte egin zituen eta tarte horretan gatazken ebazpenari lotuta dauden esparru askotan lan egin zuen.
Aldi horren ostean Agirre Lehendakari Center for Social and Political Studies (ALC) Zentroan lan egin zuen.
2015ean Getxoko udaleko Gobernu Ireki eta Gardentasuneko zinegotzi aukeratu zuten eta ataza horretan ikerketa-zentroko lanpostuarekin batera aritu ahal izan zuen.

## Getxoko alkatea

2019ko ekainetik Getxoko alkatea da. Udalbatza berria osatzeko bilkuran, Agirrek jaso zituen EAJ/PNVren 11 zinegotzien botoak. PPren hautagaiak, Eduardo Andradek, bost jaso zituen, bere taldearenak; EH-Bilduren hautagaiak, Nerea Guijarrubiak, bere alderdiaren lauak; eta Elkarrekin Podemosen hautagaiak, Ignacio Roblesek, bere taldeak lortutako bi zinegotzienak. PSE-EEk boto zuria eman zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 «Udalbatza berria osatu da eta Amaia Agirre da udalburua.» GetxoBerri 2019-06-20 (Noiz kontsultatua: 2020-03-08).
* ↑ «Amaia Agirre: "Pertsonengan zentratzen diren politikak martxan jarriko ditugu" | Hamaika Telebista» www.hamaika.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-08).
* ↑ «Getxo - Udala - Alkatea - Biografia» www.getxo.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-08).
* ↑ «Getxoko Udala "egonkortasun politiko handiagoz hornitzeko" helburuagaz akordioa sinatu dute EAJk eta PSE-EEk - Getxo» Hiruka.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-29).

## Kanpo estekak

* «Amaia Agirre, Getxoko lehen alkate emakumea» www.eitb.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-08.
* Amaia Agirre bilaketaren emaitza Uribe kostako Hiruka.eus aldizkari lokalean (>200 albiste)
* Datuak: Q65047446
# Amaia Agirresarobe

Amaia Agirresarobe Etxeberria euskal politikaria da.
Alternatiba alderdiko antolakuntza idazkaria eta bozeramailea izan zen. Euskal Herria Ezkerretik, ezker abertzalearen, Alternatibaren eta Eusko Alkartasunaren akordio estrategikoaren sinatzaileetako bat izan zen Alternatiba alderdia ordezkatuz Gasteizko Europa Jauregian egin zen ekitaldian.
2011ko udal eta foru hauteskundeetan, Bilduren zerrendan joan zen Bizkaiko Batzar Nagusietarako hautagai bezala, eta batzarkide izan zen 2011tik 2015era bitartean.
2011n Amaiur koalizioaren aurkezpen ekitaldian parte hartu zuen, eta 2012an, EH Bildu koalizioaren aurkezpen ekitaldian.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Telebista, Euskal Irrati. «Batasuna, EA y Alternatiba apoyarán la huelga general del jueves» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2020-04-25).
* ↑ «Izquierda abertzale, EA y Alternatiba impulsar�n juntos la soberan�a y el cambio social - GARA» gara.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2020-04-25).
* ↑ «Juntas Generales de Bizkaia» www.jjggbizkaia.eus (Noiz kontsultatua: 2020-04-25).
* ↑ «Nace Amaiur, la mayor alianza abertzale desde la Transición» www.publico.es (Noiz kontsultatua: 2020-04-25).
* ↑ Telebista, Euskal Irrati. «'Euskal Herria Bildu', koalizio abertzalearen izen berria» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2020-04-25).
* Datuak: Q91923857
# Altzelafo

Altzelafo (Alcelaphus) antilope-genero baten izen arrunta da.
Barnean hiru espezie ditu:
* Alcelaphus buselaphus
* Alcelaphus caama (batzutan Alcelaphus buselaphus-en azpiespezietzat jota)
* Alcelaphus lichtensteinii (batzutan Sigmocerus generoaren barnean sailkatua)

## Erreferentziak

* ↑ Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (editors). 2005. Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q583557
* Multimedia: Alcelaphus / Q583557
* Espezieak: Alcelaphus
# Altzeste

Altzeste izan daiteke:

## Mitologia

* Altzeste, greziar mitologiako printzesa

## Artea

* Altzeste, Euripidesen antzezlana.
* Altzeste, Jean-Baptiste Lullyren opera (1674)
* Altzeste, George Frideric Handelen opera (1750)
* Altzeste, Christoph Willibald Glucken opera (1767)

## Astronomia

* 124 Altzeste, asteroidea
# Altzeste (Lully)

    Artikulu hau Lullyren operari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Altzeste».
Altzeste, edo Alzedoren garaipena (frantsesez: Alceste, ou Le triomphe d’Alcide) Jean-Baptiste Lully musikagilearen bost ekitaldiko opera bat eta Philippe Quinaulten libreto bat da.
Euripidesen izen bereko antzezlanean oinarrituta, Parisko Théâtre du Palais-Royalen estreinatu zuten 1674ko urtarrilaren 19an.

## Pertsonaiak

| Pertsonaia | Tesitura | Antzezle-zerrenda, 1678 (zuzendaria: -) |
| Nymph of the Seine | soprano | Mlle de Saint-Christophe |
| La Gloire | soprano | Mlle de La Garde |
| Nymph of the Tuileries | soprano | Mlle Rebel |
| Nymph of the Marne | soprano | Mlle Ferdinand |
| Alceste, Iolkosko printzesa | soprano | Mlle de Saint-Christophe |
| Admète, Tesaliako erregea | haute-contre | Bernard Clédière |
| Alcide (Herkules) | baritono | François Beaumavielle |
| Licomède, Eszirosko erregea | baxu | Godonesche |
| Lychas, Alcideren laguna | haute-contre | Langeais |
| Straton, Lycomedesen laguna | baxu | Antoine Morel |
| Céphise, Alcestisen laguna | soprano | Mlle Beaucreux |
| Cléante, Admetusen zaldun | tenor | Frizon |
| Pherès, Admetusen aita | tenor | Gingan |
| Charon, | baritono | Antoine Morel |
| Pluton (Pluton) | baxu | Godonesche |
| Thétis (Tetis) | soprano | Mlle des Fronteaux |
| Apollon (Apolo) | haute-contre | Le Roy |
| Proserpine (Proserpina) | soprano | Mlle Bony |
| Alcestisen mamua | isila | |
| Alecton | haute-contre (trabesti) | Le Roy |
| Mamua | soprano | |
| Eole (Eolo) | baritono | Puvigny |
| Diane (Diana) | soprano | Mlle Piesche |
| Mercure (Merkurio) | isila | |

## Erreferentziak

* ↑ Holden, Amanda; Blyth, Alan. (1993). The Viking Opera Guide. New York: Viking ISBN 0-670-81292-7..
* Datuak: Q2019911
* Multimedia: Alceste (Lully) / Q2019911
# Altzestisen heriotza

Altzestisen heriotza Angelica Kauffmann margolariaren koadro bat da, 1790ean egina, eta Bregenzko (Austria) Vorarlberger Landesmuseumean dago.

## Gaia

Admeto Ferasko erregeak Altzestisekin ezkontzeko eskatu zion honen aitari, Peliasi, Iolkoko erregeari.
Eskaeraz libratzeko, Peliasek dekretatu zuen alaba Admetori emango ziola soilik lehoi eta basurdeek tiratutako gurdi batean agertzen bazen gortera. Admetok hori egitea lortu zuen Apoloren laguntzarekin. Hala ere, Apolok, trukean, Admetoren bizitza edo berak eskain zezakeen norbaitena eskatu zuen.
Admeto ezkondu egin zen Altzestisekin, baina Apoloren eskaera bete beharra ere bazeukan: bera edo beste norbait hil egin behar zen. Lehenbizi Admetok bere guraso zaharrei eskatu zien, amari lehenago eta gero aitari, eta biel ezetz esan zuten. Azkenean emazte ezkonberriak, Altzestisek, bere burua eskaini zuen senarra salbatzeko, eta hil egin zen. Handik gutxira, Herakles etxean hartu zuen Admetok, eta gertatutakoa kontatu zion. Heraklesek hilen mundurako, Hadeserako, bidea hartu zuen, eta handik Altzestis erreskatatu zuen bizien mundura ekartzeko berriro.
Kauffmanen margolanak erakisten duen unea da Altzestisek bere bizitza ematen duenekoa, non emakume gaztea bere senitarteko eta lagunez inguratuta ageri den, denak haren sakrifizioak hunkituta.

## Erreferentziak

* ↑ Blasone, Pino. On the Traces of Alcestis. (Noiz kontsultatua: 2023-06-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5967421
# Altzateko jaun-en kontu zaharra (Pío Baroja)

    Artikulu hau Altzateko jaun-en kontu zaharra buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Baroja».
Altzateko jaun-en kontu zaharra, jatorrizko edizioan La leyenda de Jaun de Alzate (1922), Pío Barojaren eleberrietako ezagunenetariko bat da. Eusko Lurra (tetralogia) osatzen du Aitzgorriko etxea (1900), Labrazgo maiorazkoa (1903) eta Zalakain abenturazalea (1908) eleberriekin batera.
Eleberri dialogatua da eta gaia historiko-mitologikoa da. Liburu honetan Pio Barojak Euskal Herriari buruzko zituen ideia asko azaldu zuen. Frankismoaren azken urteetan zabalkunde handia ezagutu zuen liburu honek eta pertsonaia nagusiari Xabier Letek abesti bat eskaini zion, "Altzateko Jaun".

## Argumentua

Prosaz idatzitako poema bezala definitua izan da. Liburu hau Barojaren krisialdi une batean idatzia dago: berrogeita hamar urte bete behar zituen garaian, gaixotasun larri bat gainditu ondoren eta iloba baten heriotza gertutik bizi izandakoan.
Liburuaren protagonista Altzateko Jauna da, Barojaren beraren alter ego, eta Erdi Aroan kokatzen da. Jauna familia onekoa eta borrokalaria da, Bidasoa inguruan bizi dena. Bere lagunekin batera ibaiaren inguruko paisaiak eta pertsonaiak, errealak zein mitikoak, jasotzen ditu eta, halaber, bere Euskal Herri ideala azaltzen du. Gure herriaren errealitatea, Altzateko Jaunaren arabera, neurri handi batean kristautasunaren eraginez, desegiten ari den pertsonalitate batena da.
Historia osoa fantasian eta irrealitatean murgiltzen da, nahiz eta askotan iritzi ironikoak eta, batzuetan, sarkastikoak azaldu.

## Euskerazko itzulpenak

Gutxienez bi bertsio plazaratu dira:
* Antonio Iturriotzek, Euzko-Gogoa aldizkarian, XV. atala argitaratu zuen, 1955an.
* Patxi Apalategi, 1986an.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20180215163657/http://www.losbaroja.com/libros/Tierra-Vasca/La-Leyenda-de-Jaun-de-Alzate.asp
* ↑ http://andima.armiarma.eus/eugo/eugo27/eugo2744.htm

## Kanpo estekak

* Patxi Apalategiren bertsio osoa.
* Joseba Aurkenerena: Altzateko Jaun, hor zaude nonbait
* Juan Lopetegi: Altzateko Jaunak
* Datuak: Q30178300
# Altzegi

Altzegi, Nafarroa topa dezakegun euskal mendia da. Altzegi mendia, Altzadi bezala ere ezagutua, 1019 altuera duen eta Nafarroa probintzian topatzen den mendi bat da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Eskibar, Leitza, Plazaola.

## Kanpo estekak

Altzegi, http://www.euskal-herria.org/.
# Altzeste (Gluck)

    Artikulu hau Glucken operari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Altzeste».
Altzeste (italieraz: Alceste) Christoph Willibald Gluck musikagilearen hiru ekitaldiko opera bat eta Ranieri de' Calzabigiren libreto bat da.
Euripidesen izen bereko antzezlanean oinarrituta, Vienako Burgtheatern estreinatu zuten 1767ko abenduaren 26an.

## Pertsonaiak

| Pertsonaia | Tesitura | Estreinaren antzezle-zerrenda, 1767-12-26 (zuzendaria: -) |
| Alceste (Altzeste), Tesaliako erregina | soprano | Antonia Bernasconi |
| Admeto (Admeto), senarra | tenor | Giuseppe Tibaldi |
| Eumelo eta Aspasia, semeak | Mutiko soprano | |
| Evandro (Evandro), Admetoren laguna | tenor | Antonio Pilloni |
| Ismene, Altzesteren laguna | soprano | Teresa Eberardi |
| Apoloren apaiz gorena | baritono | Filippo Laschi |
| Apolo | baritono | Filippo Laschi¡ |
| Infernuko jainkoa | baxu | |
| Orakulo | baxu | |
| Heraldo | baritono | Domenico Poggi |

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak
* ↑ Holden, Amanda; Blyth, Alan. (1993). The Viking Opera Guide. New York: Viking ISBN 0-670-81292-7..
* Datuak: Q1046495
* Multimedia: Alceste (Gluck) / Q1046495