# Abelino Barriola

Joan Abelino Barriola Aizpurua (Donostia, Gipuzkoa, 1876ko azaroaren 10a – Paue, Frantzia, 1944ko apirilaren 19a) euskal idazlea izan zen.

## Bizitza

Eusebio Barriola Sagastiberi eta Josefa Aizpurua Muguruzaren semea, Abelino Barriola Donostian jaio zen 1876an. Zapatari lanerako trebatu zen Parisen, eta horri esker lortu zuen bizibidea. Mercedes Irigoienekin ezkondu zen 1906an, eta harekin zortzi seme-alaba izan zituen. Ignacio María Barriola medikuaren aita zen.
Antzerkiarekiko interesa ikusita, Barriolak, Donostiako zinegotzi zelarik, 1915ean Euskal Izkera ta Iztunde Ikastola sortu zuen (edo Euskal Hizkuntza eta Deklamazio Eskola). Eskola honen lehen zuzendaria Toribio Altzaga izan zen. Deklamazio Eskola sortzearen ondorio nabarmanetariko bat emakumea eszenatokira igotzea izan zen. Garai horretan lehiaketak eta sariketak ere ugaldu egin ziren, obra zertxobait konplexuagoak, bai planteamenduz, bai baliabidez, idazten hasi ziren; ondorioz, bakarrizketa edo ekitaldi bakarreko obren ordez bi eta hiru ekitaldikoek hartu zuten lekua; umore-giro xotiletik eduki serioagoetara ere pasatzen da zertxobait.
Horiez gain, Barriolaren obran abertzaletasunaren aldeko lerratze nabarmena sumatzen da, alde batetik; eta, era berean, bere obretan ez du interes didaktikoa ezkutatzen, eta ikusleak antzerki-kulturan hezi nahia ere igar daiteke, bestetik. Gainerakoan, gorago aipatutako ezaugarri orokorrak bete-betean ageri dira garaiko autore guztietan.

## Lanak
### Antzerkia
#### Komediak

* Meza berriya (1908an idatzia; 1909, J. Baroja eta semeak)
* Aldiz Aldiz...! jostirudia egintza batian (1911, J. Baroja)
* Zorigaiztoko eguna (zarzuelarako libretoa, 1911n idatzia, argitaragabea)
* Brokoliyo (1912an idatzia, argitaragabea)
* Zarr gixarajuak (1912an idatzia, argitaragabea)
* Zozoarro (1932an idatzia)
* Ene Aberri laztana (1932an idatzia eta 1934an argutaratua)
* Gai dagonaren indarra (1935, López Mendizabal)
* Napar alaba ospetsua (1935ean idatzia)
* Aukeran dagona neketan (1935ean idatzia)
* Manttoni Koipe (1936an idatzia)
* Euditakoak (Charlotte Bernarden Une histoire de parapluies antzezlanaren moldaketa, 1937an egina, argitaragabea)

#### Dramak

* Zulo madarikatuak (1911n idatzia eta 1987an argitaratua)
* Lagun txar bat... (1912an idatzia; ????, J. Baroja)
* Maitasunak (1923an idatzia)
* Goi argi (1935, J. Baroja)
* Dramak (1987, EEE - Itxaropena)

## Oharrak

* ↑ Iturri askok jaiotze-urte okerra ematen dute: 1885, baina bataioaren erregistroak dio 1876an jaio zela.

## Erreferentziak

* 1 2 «Bataioa Agiriaren Aurkibide digitala: Juan Avelino, Barriola, Aizpurua» Donostiako Elizbarrutiaren Artxibo Historikoa (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).
* ↑ «Abelino Barriola, aitona kulturazalea - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-07).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Kortazar Uriarte, Jon. «Barriola, Abelino» Auñamendi Eusko Entziklopedia (Eusko Ikaskuntza) ISSN 2444-5487. (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).
* ↑ Arozamena Ayala, Ainhoa. «Barriola Irigoyen, Ignacio María» Auñamendi Eusko Entziklopedia (Eusko Ikaskuntza) ISSN 2444-5487. (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).
* ↑ «Efemeridea. Abelino Barriola gipuzkoarra 1885eko azaroaren 10ean jaio zen» Euskonews 507 2009-11-06 (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).
* ↑ «Toribio Altzaga» Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).
* ↑ Urkizu Sarasua, Patricio. «Erbestea eta Euskal Literatura» Auñamendi Eusko Entziklopedia (Eusko Ikaskuntza) ISSN 2444-5487. (Noiz kontsultatua: 2024-09-18).

## Kanpo estekak

* Abelino Barriola literaturaren zubitegian
* Datuak: Q12252735
* Multimedia: Abelino Ibarrola / Q12252735
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |