# Judith Malina

Judith Malina (Kiel, Alemania, 1926ko ekainaren 4a - Englewood, AEB, 2015eko apirilaren 10a) aktore, ekoizle eta zuzendari estatubatuarra izan zen. The Living Theatre enpresa sortu zuen Julian Beckekin batera.

## Biografia

Familia judu batean jaio zen Kielen (Alemania): ama aktorea zen, Rosel Zamora eta aita Max Malina errabinoa. 1929an, hiru urte zituela, familiak New Yorkera emigratu zuen.
Oso gaztetatik ekin zion lanari. 1945ean New School for Social Research-en sartu zen, Erwin Piscator zuzendari eta antzerki-ekoizle alemanarekin ikasteko. Bertolt Brechtekin batera, antzerki epikoaren adierazle garrantzitsuenetako bat izan zen. Piscatorrekin Brecht eta Meyerholderrengana hurbildu zen.

### Antzerki esperimentala

1943an Julian Beck ezagutu zuen eta elkarrekin antzerki esperimental baten ideia garatu zuten Broadwaytik kanpo. 1947an, New Yorken, The Living Theatre sortu zuten, anarkismoaren, antzerki politikoak eta bakezaletasunak markatutako antzerki-taldea, eszenaren eta bizitzaren arteko fusioarekin.
Antzerkiak zalantzan jartzen zuen artearen eta kultura menderatzailearen arteko harremana, botere-egiturak mantentzeko. Antzezpen bakoitzean jendearekiko erabateko integraziotik abiatuta eraikitzen zen, antzerki bizia bilatzen baitzuten.
1951n beren apartamentuan estreinatu zuten lehen lana. 1963an antzerkia ixtera behartu zituzten, gerora faltsuak izan ziren arazo fiskalen salaketengatik. Bost urteko kartzelaratze aginduagatik, Estatu Batuetatik ateratzea erabaki zuten, eta 1964tik 1968ra, taldea Europara erbesteratu zen, hainbat herrialdetako gizon-emakumeen talde nomada bihurtuz.
1968an Paradise Now lan berria aurkezteko itzuli zen AEBra.
1969an, taldea banatu egin zen: talde batek Londresen lan egin zuen, beste batek Indiara bidaiatu zuen eta hirugarrena, Judith Malinarena, Brasilera joan zen 1971n. Bertan senarra eta biak gobernu militarrak bi hilabetez kartzelaratu zituen. Judith Malinak bere egunkaria idatzi zuen.
1986an Cooper Unioneko Great Hall-en estreinatu zen, berak zuzendutako ikuskizun batekin.
2015eko apirilaren 10ean hil zen, 88 urte zituela.

## Bizitza pertsonala

1943an ezagutu zuen bere senarra, Julian Beck, eta harekin egon zen ezkonduta 1948 eta 1985 artean, eta bi seme-alaba izan zituen. 1988an Hanon Reznikovekin (2008an hil zen) ezkondu zen.

## Filmografia

* Tarde de perros/ Txakur arratsaldea (1975)
* Días de Radio/ Irrati egunak (1987)
* Despertares/ Esnatzea (1990)
* The Addams Family/ Addams familia (1991)
* Los Soprano / Sopranoak (telebistako seriea, 2006ko atal bat)
* En la boda de mi hermana/ Ahizparen ezkontzan (2010)

## Argitalpenak

Judith Malinaren egunkariak
* 1972, The Enormous Despair (egunkaria, 1968-69), Random House, New York
* 1984, The Diaries of Judith Malina: 1947-1957, Grove Press, New York
* 2013, The Piscator Notebook, (egunero, 1945) Routledge, London & New York.
Judith Malinaren poesia-liburuak
* 1982, Poems of a Wandering Jewess, Handshake Editions, Paris
* 2001, Love & Politics, Black & Red, Detroit
* 2015, Having Loved: New Poems by Judith Malina, Fast Books, Silverton
* 2015, Full Moon Stages: Personal Notes from 50 Years of The Living Theatre, Three Rooms Press, New York (hil ondoren argitaratua)

## Iruditegia

* Judith Malina, 1983
* Judith Malina New Yorkeko Living Theatreren sortzailea
* Judith Malina, 2008
* Judith Malina, 2014
* Judith Malinak "Love and Politics" liburua sinatuta
* Julián Becken La Vida del Teatror. Eskubideak Judith Malina alarguna eta Jay Dobkin
* Judith Malina Jay Dobkin-en The Piscator Notebook liburuaren lehen edizioan.

## Erreferentziak

* ↑ The Piscator Notebook por Judith Malina, Routledge, 2013, p. 3: "My mother, Rosel Zamojre, was an idealistic young actress...she met Max Malina, an equally idealistic young rabbi...I was born in Kiel, in June 1926...Germany fell upon evil days, and my father, foreseeing the disaster approaching for the Jewish people, emigrated with my mother and me, in 1929, to New York City." ("Mi madre, Rosel Zamojre, era una joven actriz idealista ... conoció a Max Malina, un joven rabino igualmente idealista ... Yo nací en Kiel, en junio de 1926 ... Alemania cayó en días malos, y mi padre, previendo el desastre que se avecinaba para el pueblo judío, emigró con mi madre y conmigo, en 1929, a la ciudad de Nueva York.") Texto en Google Books
* 1 2 Julian Beck, creador del legendario Living Theatre, falleció en Nueva York. 16 de septiembre de 1985.
* 1 2 Dusse, Fernanda Cristina Sant'ana. (20 de marzo de 2016). «O diário rasurado de Judith Malina e as narrativas impossíveis da ditadura militar» Literatura e Autoritarismo 0 (16) doi:10.5902/1679849X21506. ISSN 1679-849X..
* ↑ The Living Theatre. Judith Malina. .
* ↑ Love and Politics. .
* ↑ https://www.theatermania.com/new-york-city-theater/news/the-living-theatres-hanon-reznikov-dies-at-57_13805.html
* ↑ Imdb. Judith Malina. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213844
* Multimedia: Judith Malina / Q213844