OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Thomas Krol

Thomas Krol (Deventer, 1992ko abuztuaren 16a), patinatzaile herbeheretarra da. 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan bi domina eskuratu zituen, urrezkoa eta zilarrezkoa.

## Ibilbidea

2019an Inzellen Munduko txapelketa irabazi zuenetik lehiaketa ia guztietan podiuma osatu du 1.000 eta 1.500 metroko lasterketetan, Munduko zein Europako txapelketatan.
2022ko Peking Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen 1.000 metrotako distantzian eta zilarrezko domina eskuratu zuen 1.500 metrotako proban, Kjeld Nuis herrikidearen atzetik.

## Txapelketak

Neguko Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Pekin ( Txina) | 01 ! | 1.000 m |
| 2022 | Pekin ( Txina) | 02 ! | 1.500 m |
| Munduko bakarkako distantziako txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Kolomna ( Errusia) | 03 ! | 1.500 m |
| 2019 | Inzell ( Alemania) | 01 ! | 1.500 m |
| 2019 | Inzell ( Alemania) | 02 ! | 1.000 m |
| 2020 | Salt Lake City ( AEB) | 01 ! | Taldeko sprinta |
| 2020 | Salt Lake City ( AEB) | 02 ! | 1.500 m |
| 2021 | Heerenveen ( Herbehereak) | 01 ! | 1.500 m |
| Europako txapelketak ||||
| 2018 | Kolomna ( Errusia) | 02 ! | 1.500 m |
| 2020 | Heerenveen ( Herbehereak) | 01 ! | 1.500 m |
| 2020 | Heerenveen ( Herbehereak) | 02 ! | 1.000 m |
| 2021 | Heerenveen ( Herbehereak) | 01 ! | sprint |
| 2022 | Heerenveen ( Herbehereak) | 01 ! | 1.000 m |
| 2022 | Heerenveen ( Herbehereak) | 02 ! | 1.500 m |

## Errekorrak

| Proba | Errekorra | Data | Tokia |
| 500 m | 34.90 | 2021eko urtarrilaren 16an | Heerenveen ( Herbehereak) |
| 1.000 m | 1:06.25 | 2019ko martxoaren 9ean | Salt Lake City ( AEB) |
| 1.500 m | 1:40.54 | 2019ko martxoaren 10ean | Salt Lake City ( AEB) |
| 3.000 m | 3:42.86 | 2017ko irailaren 30ean | Inzell ( Alemania) |
| 5.000 m | 6:46.30 | 2010eko abenduaren 28an | Heerenveen ( Herbehereak) |
| 10.000 m | 14:40.13 | 2012ko martxoaren 18an | Enschede ( Herbehereak) |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Comunicaciones, Compañia Chilena de. «El campeón europeo Thomas Krol ganó el oro en los 1.000 metros del patinaje de velocidad en Beijing 2022» alairelibre.cl (Noiz kontsultatua: 2022-02-23).
* ↑ (Ingelesez) «Nuis, Krol 1-2 for Dutch in 1,500 speedskating» ESPN.com 2022-02-08 (Noiz kontsultatua: 2022-02-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2115565
* Multimedia: Thomas Krol / Q2115565
# Thomas Klestil

Thomas Klestil (Viena, Austria, 1932ko azaroaren 4a- ibidem, 2004ko uztailaren 6a) austriar politikaria eta diplomatikoa izan zen. Austriako lehendakari 1992tik 2004ra.

## Bizitza

Ekonomia-ikasketak egin zituen (1957). Austriako Kantzilertza Federalean lan egin zuen (1957-1959), Ekonomia Lankidetzarako eta Garapenerako Erakundean gero (1959-1962), eta Austriaren Estatu Batuetako enbaxadan ondoren (1962-1966). Hurrengo hiru urtean Austriako Joseph Klaus kantziler federalaren idazkari izan zen. Haren gobernua erori zenean, diplomatiko karrerari heldu zion berriro: kontsul nagusi izan zen Los Angelesen (1969-1974), Kanpo Arazoetako ministerioko Nazioarteko Harremanetarako Bulegoko zuzendari (1974-1979), Austriako gobernuaren ordezkari Nazio Batuetan (1979-1982), eta Estatu Batuetan enbaxadore (1982-1987). Azkenik, Vienara itzuli zen, Kanpo Arazoetako ministerioko goren mailako funtzionario gisa (1987-1992).
Austriako Alderdi Popularrak Austriako lehendakaritzarako hautagai hautatu zuen 1992an. Klestilek botoen % 56,89 lortu zuen. Nahiz eta konstituzioaren arabera lehendakariaren zeregin politikoa sinbolikoa izan, Klestil Austriako barne- zein kanpo-politikan eragiten saiatu zen. Horrek batzuetan gaiztotu egin zituen Klestilen eta Franz Vranitzky kantziler federal sozialistaren arteko harremanak, baina ezin esan daiteke Klestilek lehendakariaren itzal politikoa zabaltzea lortu zuenik. 1998an Austriako lehendakari hautatu zuten bigarren aldiz, hautagai independente gisa, botoen % 63,5 eskuratuta.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q78490
* Multimedia: Thomas Klestil / Q78490
# Thomas Lebas

Thomas Lebas (Paue, 1985eko abenduaren 14a) frantziar txirrindularia da.

## Palmaresa

2009
* 3. Nafarroako Itzulian
2011
* 3. Euskal Herriko Itzulia (lasterketa amateurra)n
2013
* Hokkaidoko Itzulia eta etapa bat
2014
* Setif Itzuli Internazionala
2015
* Filipinasko Itzulia
2017
* Florèsko Itzulia
2018
* 3. Japoniako Itzulian eta etapa bat
2019
* Indonesiako Itzulia
2021
* 2. Japoniako Itzulian
2022
* 2. Hokkaidoko Itzulian
* 3. Japoniako Itzulian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3525329
* Multimedia: Thomas Lebas / Q3525329
# Thomas Linley (semea)

Thomas (Tom) Linley (Londres, 1756ko maiatzaren 7a – Lincolnshire, 1778ko abuztuaren 5a) ingeles abeslari, biolin-jotzaile eta konpositore ospetsua izan zen, "Mozart ingelesa" izenez ezaguna.

## Biografia

Thomas Linley 1756an jaio zen, Thomas Linley konpositorearen eta bere emaztearen Mary Johnsonen seme zaharrena. Bere gaitasunak txikitatik nabari ziren, zazpi urterekin Bristolen egindako kontzertuan biolina jotzen eta handik gutxira konposatzen hasi zen. William Boyce Erregearen Musika Maisuaren aprendiz izan zen, eta Italiara bidaia bat egin zuen 1768 eta 1771 artean Florentzian Pietro Nardiniren eskutik biolina eta konposizioa ikasteko. Charles Burney musikologoak hauxe idatzi zuen Italiara egindako bidaiari buruz: "'Tommasino', hala deitzen zioten, eta Wolfgang Amadeus Mozart gaztea Italia osoan izendatzen dira garai honetako jeinurik itxaropentsuenak bezala". Biek 14 urte zituzten 1770ean eta elkartu eta lagun minak egin ziren, elkarrekin jolasten eta konposatzen.
Erresuma Batura itzultzean bere aitak zuzendutako kontzertu sorta bat egin zuen Bath-en eta oratorioak Drury Lane Antzokian. Biolin kontzertuak eta sonatak konposatu zituen, baita musika korala ere, eta bere koinatuaren Richard Brinsley Sheridanen The Duenna ( 1775 ) izeneko balada operarako eman zuen musikaren zati handi bat. Bere odak Ode on the Spirits of Shakespeare oda barne hartzen zuen. Aitaren laguntzailea zen eta bere lanak (madrigalak eta abestiak nagusiki) batera argitaratu ziren bi liburukitan.
Tom bere arreba Elizabeth eta "Mr. Olivarez, Italiako maisua", ziurrenik Juan Oliver y Astorga biolin-jole eta konpositore espainiarrarekin jotzen ari zen Ancasterko dukearentzat, 1778an ustekabean hil zenean 22 urte zituela Grimsthorpeko lakuan. Gaztelua, Lincolnshiren, txalupa batetik erori eta itota. Bere hileta Edenham parrokian egin zen eta gero bere gorpua Bath-en hilobiratzeko eraman zuten. Bere heriotza tragiko eta goiztiarra ingeles musikarentzat ezbehartzat hartu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Peter Holman. (1995). Thomas Linley, the younger. .

## Kanpo estekak

* Thomas Linley Jr.ren biografia laburra.
* Thomas Linley Jr. Biografia zabaldua
* (Ingelesez)Thomas Linley Jr.-ren laburpen biografikoa
* Datuak: Q1387164
# Ubajara

Ubajara Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. 32.767 biztanle ditu 421,033 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Ceará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1821314
* Multimedia: Ubajara / Q1821314
# Ubal mendilerroa

Ubal mendilerroa Bizkaia eta Kantabria artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Cotobasero mendia da, 829 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Ubalgo mendateak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak

* Cotobasero, 829 m 43°11′12″N 3°24′37″W﻿ / ﻿43.1867763°N 3.410221°W﻿ / 43.1867763; -3.410221 (Bizkaia)
* El Mazo, 823 m 43°14′33″N 3°24′41″W﻿ / ﻿43.24254°N 3.41149°W﻿ / 43.24254; -3.41149 (Bizkaia)
* Peña del Moro, 818 m 43°14′20″N 3°25′59″W﻿ / ﻿43.2389028°N 3.4331303°W﻿ / 43.2389028; -3.4331303 (Bizkaia)
* Bernalta, 795 m 43°10′41″N 3°24′39″W﻿ / ﻿43.1780256°N 3.4109715°W﻿ / 43.1780256; -3.4109715 (Bizkaia)
* Reluso, 783 m 43°14′58″N 3°24′48″W﻿ / ﻿43.2493482°N 3.4132769°W﻿ / 43.2493482; -3.4132769 (Bizkaia eta Kantabria arteko mugan)
* Pico de la Cabezuela, 756 m 43°11′20″N 3°24′10″W﻿ / ﻿43.1888614°N 3.4026391°W﻿ / 43.1888614; -3.4026391 (Bizkaia)
* Ilsa, 697 m 43°14′48″N 3°25′23″W﻿ / ﻿43.24667453°N 3.422928455°W﻿ / 43.24667453; -3.422928455 (Kantabria)
* Muela, 687 m 43°12′39″N 3°24′26″W﻿ / ﻿43.2109541°N 3.4071154°W﻿ / 43.2109541; -3.4071154 (Bizkaia)
* Pando, 493 m 43°14′40″N 3°26′55″W﻿ / ﻿43.24437037°N 3.448656269°W﻿ / 43.24437037; -3.448656269 (Kantabria)
* El Otero, 465 m 43°13′30″N 3°23′41″W﻿ / ﻿43.2249093°N 3.3947001°W﻿ / 43.2249093; -3.3947001 (Bizkaia)
* Alto de la Fuente, 444 m 43°13′36″N 3°23′21″W﻿ / ﻿43.2265718°N 3.3891453°W﻿ / 43.2265718; -3.3891453 (Bizkaia)
* El Alto de la Cumbre, 303 m 43°14′02″N 3°22′08″W﻿ / ﻿43.2338906°N 3.3689811°W﻿ / 43.2338906; -3.3689811 (Bizkaia)

## Erreferentziak

* ↑ Karrantzako Udala
* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Ubal mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60670194
# Ubane Uzin

Ubane Uzin Argarate (Soraluze, 1969) kulturgintzako eragile euskalduna da. Gaztelupeko Hotsak diskoetxe-argitaletxeko sortzaile eta arduradunetako bat da, Jose Felix Azkarate Xarrarekin batera.
Tabernari gisa hasi zen lanean, lehenbizi gaztetxe batean, baina gero taberna propioarekin, Gaztelupe izenekoan. Taberna horretan ekin zioten argitaldari musikala sortzeko ideiari.

## Erreferentziak

* ↑ Berria.eus. «Garaian garaikoa egin duen kudeatzailea» Berria (Noiz kontsultatua: 2018-09-28).
* Datuak: Q56762811
# Ubabako begiratokia

Ubabako begiratokia, Ubabako amildegia edo Otsaportilloko Pilatosen balkoia, Urbasa-Andia natura parkean dagoen behatoki eta amildegi bat da, Urbasa mendilerroaren hegoaldeko isurialdean eta Nafarroa Garaian. Bakedano kontzejuaren lursailetan dago, Urederra ibaiaren iturburitik hurbil. Urederra iturburuko ur-jauzia ere amildegiaren beheko aldean dago. Behatoki honetatik Ameskoa eskualdearen ikuspegi bikainak daude.
924 metroko garaieran dago, eta amildegiak 300 metro garaierako erdi-zirkulu itxurako harkaitzezko zirkua osatzen du. Amildegiaren hormak ohiko putre eta sai zurien bizilekuak dira, eta zortea izanez gero ugatzak ere ikus daitezke.
Mendizale, ibiltari eta zikloturisten ohiko helmuga da. Urteko edozein garai da egokia bazter horretaz gozatzeko; hala eta guztiz ere, elurra dagoenean ez joateko gomendatzen da errepidea itxita izaten delako eta arriskutsua izaten ahal baita.

## 1936ko Gerrako erailketak

1936ko Gerran, estatu kolpearen aldekoek bertatik amilarazi zituzten errepublikaren aldeko nafar, gipuzkoar eta arabarrak, bizirik ala hilik.
* Ameskoa eskualdearen ikuspegia Pilatosen balkoitik.
* Pilatosen balkoia.
* Pilatosen balkoia.

## Bibliografia

* García de Albizu, Balbino; Aranzadi, Telesforo de. (2010). Conociendo el pasado amescoano. Lamiñarra ISBN 978-84-613-9872-0.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29512030
* Multimedia: Balcón de Pilatos / Q29512030
# Ubaitaba

Ubaitaba Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 17.610 biztanle ditu 181,102 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1762068
* Multimedia: Ubaitaba / Q1762068
# Ubagua

Ubagua Nafarroako ibaia da, Riosalado ibaiaren eskuinaldeko adarra; 11,5 km. Muetz, Gesalatz, Lezaun eta Deierriko udalerrietatik igarotzen da Riosalado ibaiarekin bat egin artean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q95629860
# Ubako baseliza (Donostia)

Ubako baseliza Gipuzkoako Donostia hiriburuko Loiola auzoan dago. Baseliza XIV. mendean dokumentatuta dago, Engomez sendiaren jabegokoa. Baseliza Ametzagaina muinoaren hegoaldeko magalean dago, Ubaraikoa enearen ondoan. Izena Huba eta Hua grafiekin ere azaldu da historian; tokiko oinetxetik datorkio eta gaskoi jatorrikoa da.

## Ortodoxoak Uban

Donostiako eliza katolikoak eta Errumaniako ortodoxoen Tomotei gotzainak 2015ean baseliza horren erabilera amankomunerako akordioa berritu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ «Ubako ermita» Behin batean Loiola... (Noiz kontsultatua: 2016-5-22).

## Ikus, gainera

* Ametzagainako parkea

## Kanpo estekak

* "Ubako ermita eta Ama Birjina".
* Kristau ortodoxoak Uban.
* Ametzagaina parkea. Neguan argazki bilduma Flickr-en (113 argazki libre).
* Datuak: Q25478991
# Ubaldo Uhalde

Ubaldo Uhalde Martin (????, Izaba – 1967ko uztailaren 31, Izaba) Izaba udalerriko Erronkariera euskalkiaren gizonezko azken hiztuna izan zen, azken hiztuna Antonia Anaut (-1976) izan zelarik. Ubaldo Uhalde Esandi etxean jaio zen.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.euskonews.com/0202zbk/gaia20202es.html Ubaldo Uhalderi buruzko artikulua, bere iloba Fernando Uhaldek idatzia. Euskomedia.org

## Ikus, gainera

* Ekialdeko nafarrera
* Izabako oroipenaren etxea
* Antonia Anaut

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz)Ubaldo Uhalderi buruzko artikulua, bere iloba Fernando Uhaldek idatzia. (Euskomedia.org)
* Datuak: Q12268480
# Ubago

Ubago Nafarroako Foru Komunitateko Mendaza udalerriko kontzeju txiki bat da, Lizarrako Merindadean, Ekialdeko Lizarra eskualdean eta erkidegoko hiriburutik, Iruñetik, 72 kilometrora dago.
1842ko erroldan berezko udalerritzat jotzen da baina hurrengo erroldeetan, 1857tik , Mendazako udalerriaren sartzen da.
Mendazako udalerria 4 kontzejuk osatzen dute: Acedo, Asarta, Mendaza eta Ubago.
Eskualdeko Lodosa-Acedo NA-129 errepidearekin bat egiten duen errepidea du.

## Demografia eta biztanleria

Udalerri gisa ageri da 1842ko erroldan, orduan 90 biztanle eta 18 etxe zituen. 2003ko erroldaren arabera, herriak 35 biztanle zituen. 2022an 37 pertsona bizi ziren herrian. Bi urte horien artean, biztanle kopuru txikiena 2006an izan zen, 30 biztanle baitzeuden, eta handiena 2019an, 41 biztanle izatera heldu baitzen.
* Demografía

## Historia

Nafarroako errege izan zen Tibalt Iak 1236.urtean Forua eman zion eta Koroari lotu zuen betirako erregearen jaunerrri moduan. Errege horrek berak 800 sueldoetako petxa ezarri zuen.
Katalina I eta Joanes III. errege-erreginek Petri II.ari, Nafarroako mariskalari, eman zizkioten herriarekin lotutako errentak 1511. urtean.
Berrotza bailarakoa izan zen Mendazako udalerrian sartu zen arte, 1856an

## Artea

* Mueseko Madalena baseliza eta Ubagon dagoen Tours-eko San Martin eliza dira Berrotza haranean geratzen diren erromaniko estiloko adibide bakarrak. San Martinen kasuan XII.mendearen bukaeran-XIII. mendearen hasieran kokatzen da eta elementu arkitektoniko berezi batzuk ikusi ditzakegu, adibidez Nafarroan ohikoak ez den kanpai-horma bat dugu, zirkulu erdiko bi arku dituena. Harlanduzko absidean atxikita dauden zutabeetako kapiteletan motibo begetalak ikus daitezke eta horietako batean bi aurpegi, batek giza itxura du, besteak deabru batena. Barnealdean XVI.mendeko erreforma da nagusi. Nabe bakarra gurutze gangaz estalita dago eta absidea dagoen tokian erretaula barrokoa dago, ez duenak absidea barrutik ikusten uzten. jatorrizkoa bataiarria omen da.
* San Blas baseliza: herritik 500 metrotara dagoen baseliza landatar xumea da, , harlanduxkako nabe angeluzuzena eta bi isurkiko estalkia dituena. Hormak, kontrahormekin zuinkatuta daude. Barrura sartzeko, alde batean, ate dintelduna du.

## Erreferentziak

* 1 2 «INEbase. Alteraciones de los municipios» www.ine.es (Noiz kontsultatua: 2023-12-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Mendaza» Mendaza (Noiz kontsultatua: 2023-12-08).
* ↑ «Visor IDENA» idena.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2023-12-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Sabías que... iglesia de Ubago» Mendaza 2017-02-23 (Noiz kontsultatua: 2024-01-05).
* 1 2 3 Gran Enciclopedia de Navarra | UBAGO. (Noiz kontsultatua: 2024-01-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Sabías que... iglesia de Ubago» Mendaza 2017-02-23 (Noiz kontsultatua: 2024-01-05).
* 1 2 «UBAGO- ROMANICO EN NAVARRA-A.Garcia Omedes» www.arquivoltas.com (Noiz kontsultatua: 2024-01-05).
* ↑ «atlas-Mendaza-Estella.htm» www.lebrelblanco.com (Noiz kontsultatua: 2024-01-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268476
* Multimedia: Ubago / Q12268476
# Ubaldo Fillol

Ubaldo Matildo Fillol (San Miguel del Monte, Argentina, 1950eko uztailaren 21a), argentinar futbol atezain bat da.
* Datuak: Q140319
* Multimedia: Ubaldo Fillol / Q140319
# Txintxurrumearko arroila

Txintxurrumear Nafarroa Garaiko Pirinioaurreko arroila da, Urrobi ibaiak zeharkatutakoa, Nagore eta Orbaitz herrien artean dagoena. 1,50 kilometroko luzera eta 0,60 kilometro koadroko azalera ditu. Zatirik sakonenetan, 287 metroko aldea dago ibaiaren mailaren (gaur egun Itoizko urtegiaren pean) eta gailurrik altuenen artean; azpimarratzekoak dira eskuinaldeko Zaziain eta ezkerraldeko Txintxurrenea mendiak.
Natura 2000 sarekoa da, natura erreserba gisa.

## Ezaugarriak

Lurraldea babesteko eta erabiltzeko eskualdeetako hirigintza-arauei buruzko apirilaren 10eko 6/1987 Foru Legeak erreserba natural izendatu zuen. Bere perimetroaren barruan kareharrizko labar ugari daude, sai arre kolonia bat eta beste espezie harkaiztar batzuk dituztenak.
Arroila txiki bat da, Urrobi ibaiak osatua, Pirinio aurreko mendilerro bat zeharkatzean, eta agerian uzten du antiklinal baten egitura. Erreserbaren kanpoko mugak amildegi harritsuen kanpoko ertzek markatzen dituzte, eta haien erlaitzetan eta arrakaletan hegazti harkaiztarren espezie batzuek egiten dute habia. Mendi-mazelak karraskilaz (artze) eta pinu gorriz osatutako baso misto batez estalita daude. Baso hori oso gutxi esku hartu da, iristeko zailtasunak daudelako eta animalia- eta landare-espezie ugari daudelako.

## Erreferentziak

* ↑ Poche de Txintxurrumear. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-1-12).
* ↑ Potxe Txintxurrenea. enciclopedianavarra.com (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).
* ↑ Artxugako eta Zariketako mendilerroak eta Aretako mendiak - naturgune babestuak - navarra.es. espaciosnaturales.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109660008
# Txio (argipena)

Txio hitzak adiera zenbait ditu:
* zoologian,
** txioa, hegaztien generoa, txio arrunt, txio hori eta txio lepazuria barnehartzen dituena besteak beste;
** txioa, hegaztien bokalizazioa;
* txioa, Twitter sare sozialean argitaratzen diren mezu laburretako bakoitza.
# Txintxularra

Txintxularra, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Txintxularra mendia, 846 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 42.984519 eta -2.846080 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Altube, Sarria, Parketxea

## Kanpo estekak

Txintxularra, http://www.euskal-herria.org/.
# Txintxurrimearreko arroila

Txintxurrimearreko arroila edo Ardaizko arroila Nafarroa Garaiko Auñamendi eskualdean kokatutako arroila bat da, Erro ibaiak zeharkatutakoa. Ardaitz eta Urritzelki herrien artean dago, 0,80 kilometroko luzerarekin eta 3,60 kilometro koadroko azalerarekin. Zatirik sakonenetan, 251 metroko aldea dago ibaiaren mailaren eta gailurrik altuenen artean, eta azpimarratzekoak dira eskuinaldeko Errergate eta ezkerraldeko Zardoki mendiak.
Natura 2000 sarekoa da.

## Erreferentziak

* «Irati, Urrobi eta Erro ibaiak - naturgune babestuak - navarra.es» espaciosnaturales.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).

## Ikus, gainera

* Erro ibaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109659818
# Txintxorta

Txintxorta, lehen, txerri-gantza likido bilakatua izaten zen, baina egun txerri-gantz horrekin aberastutako ogi-oreari horrela deritzote. Kanela eta azukreekin, Enkarterriko azkenburuko tipiko osartzen du.
Nafarroako txantxigorrien modukoak dira, nahiz eta hauek arrautzak izan.

## Erreferentziak

* ↑ Canales, Fernando. (2011/11/28). «Txintxorta: el pan vasco de canela y azúcar» El Correo.
* ↑ bocadosdulcesysalados.blogspot.com.es. Torta de txantxigorri. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268392
# Txintxirrin

Txintxirrinak soinuak sortzen dituzten haurrentzako tresnak edo jostailuak dira.

## Historia

Historikoki ezagutzen diren zaharrenak Antzinako Egipton aurkituak izan dira, Egiptoko Inperio Berriaren garaian (K.a. 1550-K.a. 1070). Europan zaharrenak 2.500 urte dituzte, lusaziar kulturakoak (gaurko Polonian). Kultura guztietan ezagutu dira horrelako tresnak. Indusketetan aurkitutakoak normalean buztinez eginak daude eta animalien irudiak erreproduzitzen dituzte: zerriak, hegaztiak, hartzak, e.a. Aristotelesek Arkitas Tarentokoak sortu zuela zion. Antzinako Grezian eta Erroman ohikoa zen zerriaren irudia erabiltza; animalia hori Demeter jainkoasaren ikurra zen haurrei babesteko errituetan protagonista.

## Erabilera

Txintxirrina hautxoen zentzumenak lantzeko jostailua da: koloreek bista eragiten dute, soinuek entzumena, formak ukimena eta usaina usaimena. Zentzu horretan haurtxoen garatzeko prozesuan oso tresna egokia da, beti ere seguritate arauak betetzen badituzte, hau da, ez baditu elementu txikiegiak edo toxikoak.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):Txintxirrinen onurak haurtxoentzako.
# Txintxon

Txintxon, 2 eta 12 jokalari arteko kopuruak joka dezakeen karta joko bat da. Nagusiki Euskal Herria, Espainia, Uruguai, Argentina, Cabo Verde eta beste zenbait lekutan jokatzen da.

## Arauak
### Helburua

Jokoaren helburua txintxon delakoa osatzea da (alegia, jarraieko urrezko zazpi karten eskilara lortzea). Konbinazio hori lortuz gero, automatikoki irabaziko luke jokalari horrek.
Hala ere, hori lortzea nahiko zaila da, eta gehienetan beste konbinazio batzuk egin eta aurkariei puntuak esleitzea izaten da helburua. Izan ere, gainontzeko jokalariak puntuen bidez kanporatuz ere irabaz daiteke, hots, gainontzeko jokalariek 100 puntuak gainditzea lortu behar da (hori ezarritako muga baldin bada). Zentzu horretan, helburua ahalik eta puntu gutxien biltzea da.

### Jokoaren mekanika

Jokalarien artean zazpina karta banatzen dira, eta mahai gainean mazoaren soberakina eta guztien bistara den karta bat ezarri. Txandaro, jokalariak karta bat hartu eta beste bat botako du bistan diren karta pilara. Karta mazotik har dezake (karta ezezagun bat, beraz) edo bistan den pilatik (piloaren gainean dena, ezaguna).
Karta berriak hartu eta gustuko ez dituztenak botaz, jokalariek eskuko 6 edo 7 karta konbinatu behar dituzte, hirukote edo eskilarak eginez. Konbinazio hori lortzen delarik, txanda heldu zaion jokalariak karta berria hartu beharrean jokoa "itxi" egingo du, konbinazioa guztien bistan ezarriz.

### Puntuaketa eta jokoaren amaiera

Jokalari batek "itxi" duenean, beste jokalariak bistan ezarri diren konbinazioetan haien kartak gehitzeko eskubidea dute, ez ordea konbinazio berriak egitekoa. Ezarri ezin dituzten karten puntuak zenbatuko dituzte jarraian, eta paper zati batean idatzi, lehenago zituztenei batuz. Jokoa itxi duenak 6 karta erabiliz itxi badu zazpigarren karta horren puntuak kontatuko zaizkio. Zenbait tokitan 7. karta horrek gehienezko balio bat izan behar du. 7 karta erabiliz itxiz gero, -10 puntu lituzke jokalari horrek.
Jokalariren batek 100 puntu baino gehiago bilduko balitu, bere puntuazioa 100 puntu baino gutxiago duen eta puntu gehien dituen jokalariaren puntuazioaz ordeztuko da. Jokalari guztiek, batek izan ezik, 100 puntuko langa gainditzen duten momentuan bukatuko da jokoa, langa hori gainditu ez duen jokalaria izango delarik jokoaren irabazlea.
Salbuespen moduan, txintxon deritzon konbinazioa lortzen duen jokalariak automatikoki irabazten du jokoa.

## Kartak

Espainiar 40ko karta-sortarekin jokatzen da, urrezko batekoa komodin gisa erabiliz, baina 48 kartekin (zortziak eta bederatziak gehituz gero) edota 50 kartekin (2 komodin gehituz) ere joka daiteke. Ingeles karta-sortarekin ere joka daiteke.

### Karten balioa

* Erregea: 10 puntu, zenbait aldaeratan 12
* Zalduna: 10 puntu, zenbait aldaeratan 11
* Txota: 10 puntu
* Gainontzeko kartak: beren berezko balioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4357295
# Thörnich

Thörnich Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Treveris-Saarburg (barrutia)|Treveris-Saarburg]] barrutian. 2014an 166 biztanle zituen 2,49 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q591473
* Multimedia: Thörnich / Q591473