OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fritz Pregl

Fritz Pregl (eslovenieraz: Friderik Pregl), (Ljubljana, 1869ko irailaren 3a - Graz, Austria, 1930eko abenduaren 13a), analisi mikroelementala garatu zuen kimikari esloveniarra izan zen. Albuminoideen eta azido dibasikoen osaera aztertu zuen.

## Biografia

Fritz Pregl Ljubljanan jaio zen, Austria-Hungariako Inperioaren barnean. Aita esloveniarra zuen eta ama alemaniarra. Grazeko Unibertsitatean medikuntza ikasketak egin zituen eta fisiologia kimikoan zentratu zen. 1910ean Innsbruckeko irakasle izendatu zuten baina 1913an Grazera itzuli zen Medikuntza Kimikoko zuzendari izatera.

## Lorpen zientifikoak

Behazun azidoen osaketa kimikoa aztertu zuen. Horretarako mikroanalisi kuantitatiborako metodoak garatu zituen eta horregatik 1923an Kimikako Nobel Saria eman zioten.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Nobelprize.org webgunean Fritz Pregl-en biografia
* Datuak: Q78482
* Multimedia: Fritz Pregl / Q78482
# Fritz Perls

Friedrich Salomon Perls ( Berlin, 1893ko uztailaren 8a - Chicago, 1970eko martxoaren 14a), Fritz Perls izenez ere ezaguna, alemaniar medikua eta psikiatra izan zen, Gestalt Terapiaren sortzailea.
'Gestalt Terapia' terminoa sortu zuen 1940ko hamarkadaz geroztik bere emazte Laura Perlsekin garatu zuen terapiarako. Perlsen arabera, terapia ez da zertan patologiarekin lotuta egon behar, gizakiaren garapena ahalbidetzen duen tresna izan behar du. Gestalt terapia "ez zuzentzailea" da: terapeutak ez du interpretatzen, baina pertsona hemen eta orain konturatzen lagundu nahi du. Hipotesian, traumen jatorria denboraren espazioaren pertzepzio txarra izango litzateke edo, hain zuzen ere, organismoaren eta inguruaren arteko pertzepzioan desoreka. Gestalt perspektiba lau hitzetan laburbiltzen da: ni, zu, orain eta hemen. Lau hitz horien pertzepzio argia dugunean sormenez bizi gara.
Gizakia gaixotu egiten da ikuspuntu psikologikotik, sortzailea ez delako, beste pertsonen nahiak eta mandatuak egiten bizi delako. Pertsona osasuntsua, ordea, aurreiritzietatik aldentzen da eta bere bizipenetan oinarritzen da, oraina bizitzen.
1964an Kaliforniako Esalen Institutuarekin elkartu zen. Bere ideiak hizkuntzaren prozesamenduaren software neurolinguistikoaren ikerketa garatzeko ere erabili ziren.
* Datuak: Q60750
* Multimedia: Fritz Perls / Q60750
# Fontarrón

Fontarrón (145), Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Moratalaz barrutian. Hiriko 145. auzoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10283284
* Multimedia: Fontarrón neighborhood, Madrid / Q10283284
# Fontannesia

Fontannesia ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren., hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).
* Datuak: Q5465149
# Fontanès-de-Sault

Fontanès-de-Sault ( frantsesez eta ofizialki: Fontanès-de-Sault) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177112
* Multimedia: Fontanès-de-Sault / Q177112
# Fontarnauita

Fontarnauita borato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Fontarnauita borato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Na,K)2(Sr,Ca) (SO4)[B5O8(OH)]*2H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Fontarnauite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Galitzia-Voliniako Printzerria

Galitzia-Voliniako Printzerria, geroago erresuma izana, ekialdeko eslaviarren estatu-unitatea izan zen, Galitzia eta Voliniako lehenagoko printzerrien baturatik sortua. Galitzia-Volinia ekialdeko eslaviar estatu indartsuena izan zen XIII - XIV mendeetan.

## Historia

Kieveko Rusaren desegitearen ondoren eratu zen estatuaren lehen unitatea, gaur egungo Volinian, eta rurikidak edo Rurik dinastiako adar bat geratu ziren han agintari. Rusaren beste bi estatu oinordekoak izan ziren Novgorod-eko Errepublika eta Vladimir-Suzdal Printzerria,
Galizia-Voliniako estatua 1199an ezarri zen, Roman Mstislavitx rurikidak (Roman Handia izenez ere ezaguna) Galizia eta Voliniako printzerriak batu zituenean bere agintepean.
1253an, Romanen seme Daniel Galitziakoak (Daniel Romanovitx) lortu zuen elizak bera koroatzea, Urrezko Hordari aurre egiteko ahaleginean. Daniel Galitziakoak Mendebaldearekin hurbiltzea bilatu zuen, eta seinale gisa aita santuaren eskutik errege titulua jaso zuen.
Danielek bere gortea gaur egungo Chełm-era eraman zuen (1237) eta hainbat hiri fundatu zituen, horien artean Lviv ( 1256, bere seme Lev Danilovitx omenez izendatua) zeina, 1272tik estatu haren hiriburua izan zen.
Lev errege bilakatu zen Lev I.a Galitziakoa izenarekin, baina 1301ean Lev hil ondoren, pixkanaka gainbehera hasi zen eta printzerriak Polonia, Lituania eta Hungariaren interesen eta harrapaketen helburu bihurtu ziren. 1320ko hamarkadan Rurik dinastiaren adar hau desagertu egin zen. 1349an Poloniako Kasimiro III.a erregeak konkistatu zuen herrialdea.
1772an, Poloniako lehen zatiketaren baitan, antzinako estatu honen tradizioari jarraipena eman zioten Galitziako Erresuma nominalki sortuz, Austriako Habsburgotar monarkiaren koroa-lurren parte bezala.

## Erreferentzia

* ↑ (Ingelesez) «Rurik dynasty» Familypedia (Noiz kontsultatua: 2022-02-18).
* ↑ (Ingelesez) Ruark, Michael. (2021-08-05). «Kingdom of Galicia–Volhynia» Michael Ruark (Noiz kontsultatua: 2022-02-18).
* ↑ (Ingelesez) Areta. (2020-05-09). «The Coats of Arms of the Kingdom of Galicia and Lodomeria» Forgotten Galicia (Noiz kontsultatua: 2022-02-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q239502
* Multimedia: Halych-Volhynia / Q239502
# Galitzia eta Lodomeriako Erresuma

    Artikulu hau Aro modernoko erresumari buruzkoa da; Erdi Aroko erresuma gaitzat duena beste hau da: «Galitzia–Voliniako Erresuma»
Galitzia eta Lodomeriako Erresuma, Galitzia edo Austriar Polonia, 1772an Bi Nazioen Errepublika zatitu zutenean habsburgotarren eskuetan geratu zen errege-eremua izan zen. 1804 eta 1918 artean Austriar Inperioaren zati bat izan zen. 1867ko erreformen ondorioz, austriar koroaren agindupean poloniar lurralde autonomo bilakatu zen.
"Galitzia" Halytx toponimoaren latinizazioa da, Kieveko Rusaren barnean zegoena. "Lodomeria", berriz, Volodimir-Volinskyiren latinizazioa da. Andres II.a Hungariakoak eskualdea inbaditu zuenean, bere burua Galitzia eta Lodomeriako errege izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Davies, Norman. (2011). Vanished Kingdoms: The History of Half-Forgotten Europe. Allen Lane ISBN 978-1-84614-338-0..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2396442
* Multimedia: Kingdom of Galicia and Lodomeria / Q2396442
# Galizano

Galizano Kantabriako kostaldean dagoen herri txiki bat da. Ribamontán al Mar udalerrian dago eta 2008ko erroldaren arabera 800 biztanle inguru bizi ziren.

## Hondartzak

Kantabriako kostalde honetan hondartza bat dago, San Juan de la Canal deiturikoa. Hondartza bakartia da eta ingurune arrokatsu kokatua dago, landaren erdian. Oso polita da, urrezko harea eta olatuekin. Gainera, udalerriko beste hondartza famatu batzuk daude. Adibidez: Langre, hondartza nudista bat, Somo (El Puntal), Santanderko badia aurrean dagoena, eta Loredo, surfzaleentzat bereziki egokia.

## Abeltzaintza

Biztanleri aktibo gehiena abeltzaintzan lan egiten du, ganadutegi frisiarrean zehazki.

## Jarduera turistikoa

Azken hamarkadan Galizano herri turistiko bihurtu da.
Galizanon hainbat ostatu turistiko daude. Orain dela bost urtetik La Vijanera hotela martxan jarrita dago. Eraikin berezia da, bere etxaurrea harriz apaindua.

## Galizanoko auzoak

* Baceña
* La Incera
* Linderrio
* Las Lleras
* Brazón
* San Miguel
* San Pantaleón
* San Piri.

## Galizanoko kaleak

Aguas Hondas, Del Manzano, El Conde, El Cruce, El Parque, El Solaruco, El Soto, Herrero, La Barrera, La Canal, La Fábrica, La Iglesia, La Llamosa, Mies de Madero, Pedrosa, Romano eta Verdes.

## Galizanoko eraikinak

Galizanoko etxerik zaharrenak La Iglesia kalean daude. Etxebizitza aipagarrienak hurrengoak dira: Roberto Junco (XVII. mendea) eta La Pedrosa, XVII. mendekoa baita ere, Rafael Martínez Alés editorearena.

## Jaiak

Galizanon hainbat jai ospatzen dira. Galizanoren patroia San Isidro da, Maiatzaren 15ean. 1940 urtetik feria tradizionala eta frisiar ganadutegi lehiaketa-erakusketa egiten dira. Herri-kirolez lagundutakoak dira feria hauek: enbor ebaketa eta lapiko jakien dastaketa.
Azken urteetan zaldiekin erlazionatuta dauden ekintzak gertatzen dira: doma erakusketa, enkanteak (subastak), pony-ibilaldiak umeentzat. Bestalde, urtero San Isidroko lasterketa ziklista ospatzen da eta eguerdian landa-janaria prestatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8963365
* Multimedia: Galizano / Q8963365
# Galizeño poni

Galizeño ponia edo Galizeño zaldia Mexikoko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapenean kokatzen da, nahiz eta hainbat adituek ponia baino zaldia izendatzen duten.
Galizeño poniaren jatorria, Ameriketako Konkistatzaile espainarrek XVI.en mendean eramandako zaldietan dago. Egun arraza nahiko zabalduta dago eta abelburuen kopurua 7.000tik gorakoa da, bereziki zaldi hauek 1958.en urtetik aurrera Ameriketako Estatu Batuetara eraman zituztenetik.

## Arrazaren historia

Arrazaren jatorria Hernán Cortés konkistatzaile espainarrak Iberiar Penintsulako ipar-mendebaletik ekarritako zaldietan kokatzen da. Ekarritako bi arraza nagusiak Garrano zaldiak zein Galiziako poniak izan ziren. Handik hartu zuen arrazak "Galizeño poni" izena. Arrazaren historiaren une batean, sorraia zaldiak nahastu zituzten ere poni hauekin.

## Erreferentziak

* 1 2 http://www.ansi.okstate.edu/breeds/horses/galiceno/
* ↑ Edwards, Elwyn Hartley (1994). The Encyclopedia of the Horse (1st American Edition ed.). New York, NY: Dorling Kindersley. p. 217. ISBN 1-56458-614-6.

## Kanpo estekak

* Arrazari buruzko artikuloa
* Datuak: Q1428661
* Multimedia: Galician Pony / Q1428661
# Galitziako Sobietar Errepublika Sozialista

Galitziako Sobietar Errepublika Sozialista (errusieraz: Галицкая Социалистическая Советская Республика, Г.С.С.Р., translit.: Galitskaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika) 1920ko maiatzak 8 eta irailak 21 bitartean existitu zen, Europa erdialdeko Galitzia izeneko eskualdean gertatu zen Polonia-Sobietar Batasuna Gerrak iraun zuen bitartean.
Sobietar Errepublika Sozialista hau Galitziako Batzorde Iraultzaileak (Galrevkom) ezarri eta maneiatu zuen, Errusia boltxebiketik abiatuta sortutako behin-behineko gobernu bat. Bere hiriburua Ternopilen ezarri zen, presidente bezala Volodymyr Zatonsky jarriz. Galrevkomak egitura administratibo bat ezarri zuen, Galitziako Armada eta hezkuntza sistema bat. Hizkuntza nazionalak berdintasunezko estatus batean zeuden eta honela deklaratuak izan ziren: poloniera, ukrainera eta yiddisha.
Galrevkomak ez zuen Galitziako zatirik garrantzitsuena zen Lviv kontrolatu.
Galrevkoma Poloniak berrokupatu zuen 1920ko irailak 21ean.

## Ikus, gainera

* Mendebaldeko Ukrainako Herri Errepublika

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61385
* Multimedia: Galician Soviet Socialist Republic / Q61385
# Galitzin

Galitzin Errusiako printze-familia nabarmena izan zen, Lituaniako Gedymin printzearen leinukoa. Familiako kiderik aipagarrienak: Vasily Vasilyevitx Galitzin, Dimitri Mikhaylovitx Galitzin, Mikhail Mikhailovitx Galitzin.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Galisteo

Galisteo Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 1.980 biztanle zituen 79,52 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1613373
* Multimedia: Galisteo (Cáceres) / Q1613373
# Ganzhou

Ganzhou (txinera sinplifikatuz: 赣州; pinyineraz: Gànzhōu), Jiangxi probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 8.456.000 biztanle inguru dauzka 2006ko erroldaren arabera eta 15.212 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena

Prefektura mailako Ganzhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Ji'an ipar-mendebaldean, Fuzhou ipar-ekialdean, Fujian probintzia ekialdean, Guangdong probintzia hegoaldean, eta Hunan probintzia mendebaldean.

## Banaketa administratiboa

* Zhanggong Barrutia (章贡区)
* Nankang Hiria (南康市)
* Ruijin Hiria (瑞金市)
* Gan Konderria (赣县)
* Yudu Konderria (于都县)
* Xingguo Konderria (兴国县)
* Ningdu Konderria (宁都县)
* Shicheng Konderria (石城县)
* Huichang Konderria (会昌县)
* Xunwu Konderria (寻乌县)
* Anyuan Konderria (安远县)
* Dingnan Konderria (定南县)
* Longnan Konderria (龙南县)
* Quannan Konderria (全南县)
* Xinfeng Konderria (信丰县)
* Dayu Konderria (大余县)
* Chongyi Konderria (崇义县)
* Shangyou Konderria (上犹县)

## Klima

Datu klimatikoak (Ganzhou) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 12.3 | 13.6 | 17.6 | 23.9 | 28.1 | 31.5 | 34.3 | 33.8 | 30.4 | 25.9 | 20.2 | 15.2 | 23.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 5.4 | 7.1 | 10.8 | 16.5 | 20.6 | 23.9 | 25.7 | 25.3 | 22.5 | 17.7 | 11.9 | 6.8 | 16.2 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 65.1 | 113.1 | 181.2 | 195.4 | 233.3 | 180.2 | 115.8 | 134.6 | 90.3 | 66.0 | 48.0 | 38.2 | 1461.2 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) | 12.4 | 15.1 | 18.8 | 18.0 | 18.4 | 15.5 | 12.0 | 13.2 | 9.9 | 8.2 | 7.9 | 7.7 | 157.1 |
| Eguzki orduak | 87.8 | 73.5 | 72.3 | 100.5 | 137.8 | 173.1 | 261.0 | 235.8 | 182.1 | 165.2 | 147.1 | 142.1 | 1778.3 |
| Hezetasuna (%) | 76 | 79 | 82 | 80 | 80 | 78 | 72 | 74 | 75 | 73 | 72 | 71 | 76.0 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Ikus, gainera

* Jiangxi probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak

* ↑ http://cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 China Meteorological Administration

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Ganzhou hiriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q363166
* Multimedia: Ganzhou / Q363166
# Gantzorrotz

Gantzorrotz, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Bere mutur zorrotzari zor dio izena mendi honek, piramide baten itxurakoa baita gainaldea, baina gain erraza da, nonahitik igotzeko modukoa, arreta pixka bat jarriz gero, haitz eta elorri artean ez trabatzeko. Ikuspegi zabala eskaintzen du Legarmendiko karstaren gainean, izan ere karst eremuaren erdian gelditzen da eta ez dago goien bista galarazten duen zuhaitzik. Bertara joanez gero, antzeko beste tontor batzuk ere nahikoa gertu gelditzen dira, Urtemondo esaterako Man, eta Betzuenburu eta beste asko Ean.

## Kanpo estekak

Gantzorrotz, http://www.euskal-herria.org/.
# Ganxian barrutia

Ganxian barrutia (txinera tradizionalez: 赣县区) Txinako barruti bat da, Ganzhou barruan. Azken zentsuaren arabera 564.500 biztanle zituen 2989.46 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1335554
* Multimedia: Ganxian District / Q1335554
# Ganyu barrutia

Ganyu barrutia (txinera tradizionalez: 赣榆区) Txinako barruti bat da, Lianyungang barruan. Azken zentsuaren arabera 950.486 biztanle zituen 1514.08 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1197759
* Multimedia: Ganyu District / Q1197759
# Ganzhi zaldi

Ganzhi zaldia, (txinera sinplifikatuaz: 甘孜马; Txinera tradizionalez : 甘孜馬 ; pinyinez : Gānzī mǎ), Tibeteko bertako zaldi arraza bat da Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Arrazaren jatorria Garzê Tibetar Prefektura autonomoan zein Ngawa Tibetar eta Qiang Prefektura autonomoan kokatzen da, egun Txinako Herri Errepublikan.
Tibeteko poniaren aldaera bat da eta egun bere kopurua zabaltzean ari da, nahiz eta hau ohikoa ez izan bertako ponien arrazetan.

## Erreferentziak

* ↑ World Watch List for Domestic Animal Diversity. Food and Agriculture Organization of the United Nations.1995.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21658876
# Gantz ehun

Gantz ehuna ehun konektibo mota bat da, ehun konektibo laxoaren antzekoa, baina nagusiki gantz zelulak edo adipozitoak dituena.
Zelula horiek esferikoak dira eta ez dute luzapenik. Bi motatakoak izan daitezke: adipozito txuriak edo adipozito arreak. Koipe neutroak gordetzen dituzte bolumen handiko tanta batean gantz ehun hori edo txuriaren kasuan; eta gantz ehun arrearen kasuan, berriz, tanta txikiago eta ugariagoetan gordetzen dituzte.
Gantz ehunak alde batetik, funtzio mekanikoak betetzen ditu; kolpe-leungailu gisa, barne organoak bere lekuan mantendu eta babestuz. Eta beste alde batetik, funtzio metabolikoak ere baditu.

## Gantz ehun motak

Bi gantz ehun mota daude:
* Gantz ehun zuria. Banaketa zabaleko ehuna da. Ondo elikatutako pertsonetan gantz panikulu izeneko geruza jarraia eratzen du dermiaren azpiko ehun konektiboan. Geruza honi hipodermia edo gantz ehun azpikutaneoa esaten zaio. Panikulu hau lodiagoa da abdomenaren behealdean, gluteoetan, izter eta galtzarbeetan. Gizon eta emakumeen arteko gorputz itxuraren desberdintasunak, neurri batean geruza honek alde desberdinetan duen lodierarekin erlazionatuta daude.
* Gantz ehun arrea. Oso ugaria da hibernazioa egiten duten ugaztunetan, kiroptero eta karraskarietan. Ornodun homeotermoetan energia erreserba moduan eta isolatzaile termiko moduan jokatzen dute. Gizakiaren kasuan, ugaria da jaioberrietan, baina gradualki desagertzen doa bizitzaren lehen hamarkadan zehar, azkenean leku gutxitan dagoelarik: giltzurrun inguruan, aorta eta lepo aldean batik-bat.

## Ikus, gainera

* Loditasuna
* Ehunak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193583
* Multimedia: Adipose tissue / Q193583
# Ganuza etxea

Ganuza etxea Eskoriatzako (Gipuzkoa) herrigunearen erdialdean dagoen etxe bat da. Garai batean, herriko familia garrantzitsuena zen Itarte familia bizi zen bertan. Duela urte gutxirarte, herriko eliza eta Ganuza etxearen artean dagoen zatian, belardi hesitu bat zegoen. Orain, tarte hori bota ondoren, Deba ibaia ikus daiteke bertatik. Ganuza Etxea, herriko kaleetako bat egiteko oinarri bezala hartu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258169
* Multimedia: Gaztañadui jauregia / Q12258169
# Formatu (argipena)

Formatu hitzak hainbat adiera ditu:
* formatua, paperezko argitalpenen tamaina;
* formatua, margolan baten tamaina;
* informatikan, formatua informazio gordetzeko modua da,
** fitxategi formatua,
** formatu irekia.
* Wikipediako artikuluen formatua
# Formello

Formello Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 13.614 biztanle ditu, 31,15 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Formellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Erroma Campagnano di Roma Sacrofano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q242645
* Multimedia: Formello / Q242645
# Formby

Formby, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Merseyside konderrian.
2021ean 22.886 biztanle zituen.
* Datuak: Q2569221
* Multimedia: Formby / Q2569221
# Formazza

Formazza Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 446 biztanle ditu, 130,65 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Formazzak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Baceno Premia Bedretto Binn Bosco/Gurin Cevio Reckingen-Gluringen Ulrichen $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23336
* Multimedia: Formazza / Q23336
# Formenos

Formenos Tolkienen legendarium ospetsuan eta idazle honen hil ondorengo lana den Silmarillionen Eldamarreko iparraldereneko zatian muino baten gainean eraikitako gotorleku bat da. Hortik bere quenyazko izena "iparraldeko gotorlekua" bezala itzuli ahal izatea.
Noldor printzea zen Fëanorrek eraiki zuen Tirionetik erbestera joan zenean, bere anaiorde Fingolfin eta Finarfinekin izan zuen lehiaren ondoren. Han ezarri zen bere aita Finwërekin eta bere zazpi semeekin batera eta urregintza lan handiak eraikitzen jarraitu zuen. Han gorde zituen silmarilak lurrazpiko ganbera handi batean.
Valinorreko Bi Zuhaitzak suntsituak izan ondoren, Melkor Formenoseko ateetan agertu zen eta Noldorren errege handia zen Finwë hil zuen, eta ondoren altxorraren ganberan sartu eta silmarilak lapurtu zituen, honek Fëanor valar gaiztoa jazartzeko hiria uztera behartu zuelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3078960
# Formarinsee

Formarinesee Austriako Alpeetako aintzira da. Vorarlberg estatuan dago, Bundeslanden (Dalaas udalerrian). Izena Lech ibaian ureztatzen den Formarinbach ibaitik dator. Aintzira urtero eratzen da urtzaldiren ur desplazamenduaren bidez, eta lurpeko konexio baten bidez isurtzen da. 2015ean Munt Rote Wand-ekin "Austriako leku ederrena" aukeratu zuten, 2015ean. Itsasoaren gaineko 1793 metrotan dago.

## Iruditegia

* Ibilbideak Formarin lakuaren ondoan

## Erreferentziak

* ↑ https://oesterreich.orf.at/v2/stories/2738290/

## Kanpo estekak

* (Alemanez):Aintziraren datuak.
* Datuak: Q701705
* Multimedia: Formarinsee / Q701705
# Formazio (argipena)

Formazio hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:
* sorrera edo eratzearen adieran,
** formazioa edo heziketa;
** Eguzki sistemaren formazioa edo sorrera, adibidez;
* egituraren adieran,
** formazio politikoa edo alderdi politikoa,
** arlo militarrean, formazio militarra edo tropa antolatzeko modua,
** geologian, formazio geologikoa edo egitura geologikoa, oinarrizko unitate litoestratigrafikoa.
# Formazio geologiko

Formazio geologikoa unitate litoestratigrafiko formal bat da, ezaugarri litologiko komun batzuk (konposizioa eta egitura) dituzten arroka-gorputzak definitzen dituena, eta ezaugarri horiek aldamenekoetatik bereizten dituzte. Litoestratigrafikoaren unitate nagusia da. Unitate handiagoetan elkartu (taldeak eta supertaldeak), zatitu (kideak) edo horien barruan unitate txiki esanguratsuak bereiz daitezke (geruzak). Unitate litoestratigrafikoez arduratzen den diziplina geologikoa estratigrafia da.
Nazioarteko Estratigrafia Batzordearen arabera, lurrazaleko arroka sedimentarioen multzoak formazioen bidez erabat definituta egon beharko luke, eta ez litzateke beharrezkoa izango beste unitate litoestratigrafiko batzuekin egitea.
Formazio terminoa era informalean erabiltzen da ezaugarri jakin batzuk partekatzen dituzten arroka-multzoak edo egitura geologikoak izendatzeko, hala nola «arrezife-eraketa» (jatorriaren arabera), «eraketa siliziklastikoa» (konposizioaren arabera), «estalaktita-eraketa» (egituren multzo homogeneo bat deskribatzeko), etab.
Formazio geologikoaren kontzeptua geologia zientifiko modernoaren hastapenetan dago. Terminoa Abraham Gottlob Wernerrek erabili zuen Lurraren jatorriari buruzko teorian, 1774tik 1817 artean garatu zuena.

## Erreferentziak

* 1 2 Murphy, Michael A. y Salvador, Amos. International Stratigraphic Guide - An abridged version. International Subcommission on Stratigraphic Classification of IUGS. International Commission on Stratigraphy.
* ↑ «The Birth and Development of the Geological Sciences. Frank Dawson Adams» Isis 32 (1): 218–220. 1940-07 doi:10.1086/347683. ISSN 0021-1753..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q736917
* Multimedia: Geologic formations / Q736917
# Geldersheim

Geldersheim Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Schweinfurt (barrutia)|Schweinfurt]] barrutian. 2014an 2.561 biztanle zituen 15,33 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q558818
* Multimedia: Geldersheim / Q558818
# Gelditu denbora

Gelditu denbora Ken Zazpi taldearen hirugarren diskoa da, 2005ean Gor Diskak diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa. Zuzenean grabatutako disko akustikoa da, eta aurreko bi diskoetako kantu batzuen bertsio akustikoez gain, kantu berriak ere baditu, azkena Joseba Sarrionandiaren poema baten moldaketa da.

## Kantuen zerrenda

* Zenbat min
* Gau urdinak
* Bidean
* Zapalduen olerkia
* Iluntzean
* Irudi biluztuak
* Gutuna
* Zu ez zaudenean
* Malen
* Haizea
* Batzuetan
* Ilargia
* Talaieroaren gogoetak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258338