OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Andrew Knewstubb

Andrew S. Knewstubb (Wellington, Zeelanda Berria, 1995eko irailaren 14a), Zeelanda Berriko Zazpiko eta 15eko errugbi jokalaria da, Bunnings NPC-n Tasman taldean jokatzen duena. Bere postua atzelaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Zelanda Berria ordezkatu zuen.

## Ibilbidea

Zeelanda Berriko taldearekin, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen Zazpiko errugbi txapelketan 2018ko Commonwealth Jokoetan. 2018ko Rugby World Cup Sevens txapelketa irabazi zuen Zeelanda Berriko taldekide garrantzitsua ere izan zen; finalean, Ingalaterrari 33-12 irabazi zioten. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatzeko, Zeelanda Berriko selekzioan izendatu zuten gizonezkoen Zazpiko errugbi txapelketarako. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Fijiren aurka 24-12 galdu ostean, zilarrezko domina lortu zuen Zelanda Berriko taldearentzat. Gainera, Zelanda Berriko lehen domina olinpikoa izan zen gizonezkoen Zazpiko errugbian.
Knewstubb, 2021eko Bunnings NPC-n, beranduko fitxaketa gisa izendatu zuten Tasman-en, Mark Telea-ren lesioa amaitu ostean. Tasman taldearekin Trafalgar Park-en Bay of Plenty-ren aurka debuta egin zuen lehiarik gabeko partida batean, 15. zenbakiaren elastikoarekin hasi eta entsegu bat lortuz Mako taldearentzat 26-9 irabazita. Taldea lehen mailako finalera iritsi zen Waikatoren aurka 23-20 galdu aurretik.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabaziko du Zeelanda Berriko taldearekin, Fijiko taldearen atzetik (urrezkoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko taldea: Kurt Baker, Dylan Collier, Scott Curry, Andrew Knewstubb, Ngarohi McGarvey-Black, Tim Mikkelson, Sione Molia, Etene Nanai-Seturo, Tone Ng Shiu, Amanaki Nicole, William Warbrick, Regan Ware eta Joe Webber-ek.

## Olinpiar Jokoetako Emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Zazpiko-errugbia gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ worldrugby.org. «Andrew Knewstubb» www.world.rugby.
* ↑ «Rugby Sevens KNEWSTUBB Andrew - Tokyo 2020 Olympics» ...
* ↑ «Andrew Knewstubb» New Zealand Olympic Team 2018-03-22.
* ↑ «All Blacks Sevens and Black Ferns Sevens named for Rugby World Cup Sevens» allblacks.com 10 July 2018.
* ↑ «Tokyo 2020 Olympic Games: Men’s sevens squads» World Rugby 6 July 2021.
* ↑ Rugby Sevens - New Zealand v Fiji - Gold Medal Match Results. .
* ↑ «Fiji defeats New Zealand, clinches back-to-back gold medals in rugby 7s | NBC Olympics» www.nbcolympics.com.
* ↑ «Andrew S. Knewstubb» olympedia.org 2022-02-07an. begiratua(Ingelesez)
* ↑ «Andrew S. Knewstubb» Olympics.com 2022-02-07an begiratua (Gaztelaniaz)
* ↑ "Zazpiko-errugbia, gizonezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107395703
# Arantzazu (dokumentala)

    Artikulu hau 2023ko dokumentalari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arantzazu (argipena)».
Arantzazu (azpititulua gehituz gero, Arantzazu - 36 zm, 5 mende eta herri 1) 2023ko euskarazko film dokumentala da, Pello Sarasuak zuzendua eta Arteman ekoiztetxeak egina Arantzazulab ikertegiaren ekimenez. Arantzazuko santutegiaren historia eta bertako frantziskotarren bizipenak jasotzen dituen lana da.

## Ekoizpena

Proiektua jaio zen Arantzazulaben ekimenez, Arantzazun fraideen komunitatea gutxitzen zigoala eta, ondare inmaterial gisa elkarrizketak egin nahi izan zituztenean. Elkarrizketa ordu asko pilatu ziren, eta grabaketak gordetzeaz gain, dokumentala ere sor zitekeela ikusi zuten. Fraideen ekarpenez gain, euskal kulturako zenbait lagunen ekarpenak ere bildu ziren dokumentalerako.
"Espiritualtasuna, kultura eta natura" ardatz dituen lana da, zuzendariaren arabera. Azpitituluko zenbakiek egiten diote erreferentzia basilikako Andre Mariaren irudiaren neurri txikiari (36 zentimetro), komunitatearen antzinatasunari (5 mende), eta herri 1, Euskal Herria da.
Elkarrizketa horien bidez errepasatzen diren kontuen artean daude Jakin aldizkariaren sorrera, basilikaren eraikuntza eta Oteizaren apostoluena, euskara batuaren batzarra, Gomiztegiko artzain eskola, 20. mendeko azken laurdenetik gertatzen ari den deskristautzea...

## Elkarrizketatuak
### Fraideak

* Paulo Agirrebaltzategi
* Joxe Mari Arregi
* Juan Miguel Dorronsoro
* Juan Ignacio Larrea
* Manolo Pagola
* Angel Txabarri

### Beste batzuk

* Joseba Intxausti (frantziskotar ohia, ekoizpen lanetan ari zirela hil zen 2023an).
* Lorea Agirre
* Izaskun Andonegi
* Miguel Ángel Alonso del Val
* Miren Elgarresta
* Xabier Euzkitze
* Marije Goikoetxea
* Alazne Guridi
* Jon Sarasua

## Erreferentziak

* ↑ Belauntzaran, Arantzazu. (2024). ««Fraideei ahotsa eman eta egin duten lanaren aitortza da» -» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ «Arantzazu dokumentala, aro baten testigantza» sustatu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).
* ↑ Home - Arantzazu Dokumentala. 2023-11-02 (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125409927
# Arantzazu (ibaia)

Arantzazu Gipuzkoako hego-mendebaldean dagoen ibaia da, Debaren ibaiadar nagusietakoa dena.
Oñatiko Garibai auzoan sortzen da eta Deba ibaiarekin bat egiten du Bergarako San Prudentzio ingurunean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Oñati ibaiaz
* Datuak: Q12253850
* Multimedia: Arantzazu River / Q12253850
# Arantzazu Azpiroz

Arantzazu Azpiroz Azpiroz (Berastegi, Gipuzkoa, 1981eko irailaren 1a) gipuzkoar txirrindulari profesional ohia da.
2001ean Espainiako pistako txirrindularitza txapelketa irabazi zuen puntuazio modalitatan. Urte bat geroago, 2002an, Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa irabazi zuen.
2009an txirrindularitza profesionalean aritzeari utzi zion.
# Arantzazu Loidi

Arantzazu Loidi Garitano (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1967) gipuzkoar bertsolaria da. Plazetan parte hartu zuen aurrenekotako emakumezko bertsolaria izan zen. Ikasketaz kazetaria eta itzultzailea da.

## Biografia

Arantzazu Loidik etxetik jaso zuen bertsotarako zaletasuna eta Almen ikastolaren bueltan sortu zen bertso-eskolan hasi zen kantatzen, 13 urte zituela. 1980an bertan izan zuen aurreneko plaza Gipuzkoako Eskolarteko Txapelketan eta 1985ean txapelduna izan zen Donostiako Carmelo Balda pilotalekuan jokatu zen finalean. Herriz herri saioak egiten aritu zen garai hartan Almeneko bertso-eskolako beste kideekin batera, Felix Iñurrategirekin, Jon Sarasuarekin eta Aitor Sarasuarekin esate baterako. Kristina Mardarasen ondoren Arantzazu Loidi izan zen plazetan aritu zen aurrenekotako emakumezko bertsolaria; hurrengo urteetan emakumezko bertsolari berriak agertu ziren. 1991n Gipuzkoako Txapelketan hartu zuen parte. Bertsolaritza munduan gai-jartzaile eta epaile lanetan ere ibili izan da.

## Bertsolaritza lorpena

* Gipuzkoako Eskolarteko Txapelketa (1): 1985

## Erreferentziak

* 1 2 SLU, Herritar Berri. (2016-07-14). ««BEREN PASIOA TRANSMITITU NAHI ZIGUTEN HIRU ‘AITA’ ZIREN»» GAUR8 (Noiz kontsultatua: 2022-04-12).
* 1 2 Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Arantzazu Loidi - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-12).
* 1 2 «Arantzazu Loidi: Bertsolari Gazte Bat; Gazte Bat Bertsolari» www.argia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-12).
* ↑ «El 25 de mayo de 1985 Arantzazu Loidi fue la vencedora en el "Eskolarteko Bertsolari Txapelketa" / El 27 de mayo de 1985 se fundó la Sociedad Vasca de Medicina del Trabajo / 1901eko maiatzaren 28an Justo Maria Mokoroa Mujika Tolosan jaio zen - Euskonews» www.euskonews.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-12).
* ↑ SLU, Herritar Berri. (2016-07-14). ««BEREN PASIOA TRANSMITITU NAHI ZIGUTEN HIRU ‘AITA’ ZIREN»» GAUR8 (Noiz kontsultatua: 2022-04-12).
* ↑ «Txapela erantzi eta zapia jarri ahal izateko bidea aztertzen - Debagoiena» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111590420
* Multimedia: Arantzazu Loidi / Q111590420
# Arantzazu Martínez

Arantzazu Martínez Peciña (Gasteiz, 1977ko uztailaren 5a) arabar margolaria da. EHUn eta New York Academy of Arten ikasitakoa, errealismoa eta sinbolismoa dira nagusi bere lanetan.

## Biografia

Arte Ederrak ikasi zituen Euskal Herriko Unibertsitatean, eta, ondoren, New Yorkera joan zen The New York Ademy of Art-en ikastera. Water Street Atelierren sartu zen, non Jacob Collins ezagutu zuen, eta bere agindupean egon zen 2005era arte, urte horretan, XIX. mendeko pinturaren metodo tradizional akademikoen arabera, bere prestakuntza lortutzat eman zuen.

## Lana

Bere pinturak, irudien errealismoa eta sinbolismoa ditu ezaugarri. Gaur egun, bere zenbait lan Arte Modernoaren Europako Museoaren (MEAM) bilduman daude, Bartzelonan.
2010ean, "Star Wars Art: visions" liburuan sartutako "Rancor" lanarekin Lucasfilm Ltd. en proiektu baten parte da.

## Sariak eta aitorpenak

* 2016 Finalista, 12th Annual ARC Salon, "Vedma". Oleoa oholaren gainean
* 2015 Best in Show, 11th Annual ARC Salon, "Absolute Trust - Sleeping Beauty". Olio-pintura oihal gainean.
* 2011 Finalista International Art Renewal Center Salonen "Rancor", "Always in Your Thoughts (Beti zuren pentsamenduetan)" eta "Bird Girl (neska txoria)" lanekin
* 2010 Finalista International Art Renewal Center Salon: "The Hideout (Gordelekua)" lanarekin.
* 2009 Finalista International Art Renewal Center Salon: "The witches’ house (Soginen etxea)" lanarekin.
* 2007 Irudi kategoriako lehen saria International Art Renewal Center Salon: "The Death of Love").​Finalista: "At Dawn","Fallen Angel" y "A House in Tuscany" lanekin
* 2005 Marrazketa kategoriako hirugarren saria International Art Renewal Center Salon: " Paradise Lost" lanarekin
* 2005 Paisaia kategoriako hirugarren saria International Art Renewal Center Salon: "The Old Tower".lanerekin

## Erreferentziak

* 1 2 «Arantzazu Martinez Peci�a | Fundaci�n de las Artes y los Artistas» artists.fundaciondelasartes.org (Noiz kontsultatua: 2020-07-05).
* ↑ Expósito, Francisco G.. (2016-04-17). «Por amor al arte: Arántzazu Martinez» Por amor al arte (Noiz kontsultatua: 2020-07-05).

## Kanpo estekak

* Arantzazu Martínezen webgune ofiziala.
* Arte Modernoaren Europako Museoaren (MEAM) webgune ofiziala
* Art Renewal Centeraren (ARC) webgune ofiziala
* Arantzazu Martínezen margolanen kopiak ikusgai (pinterest)
* Arantzazu Martínez Dialogos de cocina (2013)
* Datuak: Q5702318
* Multimedia: Arantzazu Martínez / Q5702318
# Arantzazu, euskal-sinismenaren poema

Arantzazu, euskal-sinismenaren poema Salbatore Mitxelenaren lehenengo poesia liburua izan zen eta Hego Euskal Herrian frankismoaren garaian argitaratutako lehenengoa, 1949. urtean. Xabier Eulateren marrazkiak ditu, azalakoa barne.

## Gaia eta estiloa

Poemetan zehar erlijioa da gai nagusia, eta horixe da zentsuraren baimena jasotzeko arrazoia. Oso nabaria da obra honetan gerra aurreko poesiaren eragina, eta zehazkiago, Xabier Lizardirena. Honekiko desberdintasuna tonuan dago, izan ere, hura baino ezkorragoa da Mitxelenaren olerkigintza, gerraosteko gizarte giroaren eraginez. Aldiz, Lizardiren estilo trinkoa erabiltzen du eta, hark bezala, herri poesiaren eragina oso nabarmena da berarengan. Herri poesiaren metro laburrak eta errepikapenak dira, bestalde, etsiak jota zegoen gizarteari baikortasuna eta bizi nahia emateko erabiltzen duen teknika.

## Azken zatia

Hala ere, Arantzazu, euskal-sinismenaren poema liburua ez zuen Mitxelenak osorik argitaratu 1949an. Bigarren zati bat ere bazuen idatzita, "Bizi-nai" izenburua zuena. Hau Guatemalan kaleratu zen, Euzko-gogoa aldizkarian, 1954. urtean. Zati honetan gaia politikoagoa da, eta autoreak, zentsuraren galbahea pasatuko ez zuelakoan, ez zuen lehenago argitara eman. Azken zati honek interpretazio politikoa ematen dio obra osoari. Honela, eta esaterako, Arantzazurako kristau erromesaldia denak "euskal garai berria iristeko" helburua du.

## Kanpo estekak

* Liburuaren edizio digitala.
* Datuak: Q12253849
# Antoine de Lamothe-Cadillac

Antoine Laumet de La Mothe, Cadillaceko jauna (Saint-Nicolas-de-la-Grave, Frantzia, 1658ko martxoaren 5a - Castelsarrasin, Frantzia, 1730eko urriaren 16a) frantziar esploratzaile eta abenturazalea izan zen Frantzia Berrian. Akadiara iritsi zen 1683an eta alkoholen eta larruen merkataria izan zen. 1694an Saint Ignace, Michiganeko Buadeko Gotorlekuko komandantea izan zen. 1701ean Detroit hiria eratu zuen (Fort Porchartrain du Détroit) eta 1710era arte gobernatu zuen. 1710 eta 1716 bitartean Louisianako gobernadorea izan zen.
* Datuak: Q586595
* Multimedia: Antoine Laumet de La Mothe, sieur de Cadillac / Q586595
# Antoine de Paule

Fra' Antoine de Paule (Tolosa Okzitania, c. 1551 – Valleta, 1636ko ekainaren 9a) Maltako Ordenako 56. Printze eta Maisu Handia izan zen 1623tik hil zen arte.
Tolosa Okzitanian jaio zen, Genoako familia batean. Familiako kide batzuk hiriko magistratuak edo capitoulak izan ziren. Antoine parlamentuko kontseilaria izan zen. 1590ean Maltako Ordena sartu zen. Ordenaren barruan, Marseillako eta Sainte-Eulalie-de-Cernoneko komandantea eta Saint-Gilleseko Priorea izan zen. 1623ko martxoaren 10ean Maisu Handia aukeratu zuten. Itsas flotaren indarra handitu eta otomandarren erasoak sei aldiz errefusatu zituen. Bormlako Santa Tereza ta' Gesu' eliza eraikitzeko agindu zuen, eta uharteetako biztanleen errolda egin zuen. 1635ean, Ordenako mojen komentu bat sortu zuen Tolosa Okzitanian. Paola hiriak bere izena darama.
* Datuak: Q587283
* Multimedia: Antoine de Paule / Q587283
# Antoine et Antoinette

Antoine et Antoinette 1947ko Jacques Becker frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Antoinek, inprimategi bateko langileak, eta Antoinettek, Prisuniceko enplegatuak, loteria-billete bat erosi dute, bai eta saria irabazi ere. Baina billetea galduko dute, eta ametsek ihes egiten dietela irudituko zaie.

## Aktoreak

* Roger Pigaut: Antoine Moulin
* Claire Mafféi: Antoinette Moulin
* Noël Roquevert: Mr. Roland
* Gaston Modot: funtzionarioa
* Made Siamé: dendariaren emaztea
* Pierre Trabaud: Riton
* Jacques Meyran: M. Barbelot
* François Joux: emaztegaia
* Gérard Oury: eroslea
* Charles Camus: dendaria
* Émile Drain: koinatua
* Annette Poivre: Juliette

## Erreferentziak

* ↑ Donostiako Zinemaldia. Antoine et Antoinette / Antoine and Antoinette. .

## Kanpo estekak

* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q2279661
# Antoine Wiertz

Antoine Joseph Wiertz (Dinant, 1806me otsailaren 22a - Brusela, 1865eko ekainaren 18a) belgikar erromantizismoaren margolaria izan zen.
Anberesko Arte Akademian ikasi zuen eta 1821etik urtero soldata bat jaso zuen Gilen I.a Herbehereetakoa erregearengandik. 1829tik 1832ra margolaritzaren maisuak ikasi zituen Louvreko Museoan. 1832an Erromako Saria irabazi zuen eta hirian bizi ahal izan zen 1834tik 1837ra. 1837tik 1844ra Liejan bizi izan zen eta ordutik aurrera Bruselan.
Bere margolanak harrera txarra izan zuen Parisen eta artea gero eta gehiegizkoagoa bihurtu zen. Margolan monumentalak egin zituen, akademizismoaren eta erromantizismoaren artean. Erretratuak eta autoerretratuak ere margotu zituen.
Belgikako estatuari eman zizkion bere lanak, eta hark museo bat sortu zuen obrak erakusteko.

## Iruditegia

* Deux jeunes filles (La Belle Rosine), 1847
* L'Inhumation précipitée, 1854
* Sorgin gaztea
* Greziarrak eta troiarrak Patrokloren gorputzaren alde borrokan
* Gosea, eromena eta krimena, 1853
* Rosine à sa toilette
* La liseuse de romans (1853)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q352978
* Multimedia: Antoine Wiertz / Q352978
# Antoine de Caunes

Antoine de Caunes (Paris, 1953ko abenduaren 1a - ) frantziar aktore, zuzendari eta telebista-aurkezlea da. Georges de Caunes eta Jacqueline Joubert kazetarien semea, Emma de Caunes aktorearen aita ere bada.

## Filmografia
### Aktorea

* 1989 : Pentimento
* 1996 : Les Deux papas et la Maman
* 1997 : C'est pour la bonne cause
* 1997 : La Divine Poursuite
* 1998 : L'homme est une femme comme les autres
* 1999 : Au cœur du mensonge
* 1999 : Chili con carne
* 2000 : Là-bas... mon pays
* 2001 : Le Vélo de Ghislain Lambert
* 2002 : Blanche
* 2002 : Les Clefs de bagnole
* 2006 : Un ami parfait
* 2007 : Mr. Bean's Holiday
* 2008 : Tu peux garder un secret ?
* 2008 : 48 Heures par jour
* 2009 : La Folle histoire d'amour de Simon Eskenazy
* 2010 : Mumu

### Zuzendaria

* 1997 : T'en as ?
* 2001 : Les Morsures de l'aube
* 2002 : Monsieur N.
* 2006 : Désaccord parfait
* 2008 : Coluche, l'histoire d'un mec
* 2011 : Yann Piat, chronique d'un assassinat (telefilma)
* Datuak: Q648036
* Multimedia: Antoine de Caunes / Q648036
# Antoine de Jussieu

Antoine de Jussieu (Lyon, 1686ko uztailaren 6a - Paris, 1758ko apirilaren 22a) frantses botanikoa izan zen. Medikua zen, eta erregearen lorategiko zaindari nagusia izan zen. Botanikari buruzko lan bat idatzi zuen: Traité des vertus des plantes (1771, Landareen tasunei buruzko tratatua). Halaber, lan interesgarriak egin zituzten botanikaren alorrean Bernard eta Joseph bere anaiek.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q435674
* Multimedia: Antoine de Jussieu / Q435674
* Espezieak: Antoine de Jussieu
# Arges

Arges, greziar mitologian, (grezieraz Αργης, "dizdiratzen duena"), Esteropes eta Brontesekin batera, Urano eta Gearen seme ziren Ziklopeen lehen belaunaldiaren zati da. Bekokiaren erdian begi bakarra zuten erraldoiak ziren, izaera oso beldurgarrikoak, artisau eta eraikitzaile bikain bezala ezagunak.
Hesiodoren arabera, indartsuak, burugogorrak eta "bapateko emoziodunak" ziren. Denborarekin, euren izenak, indarra eta boterearen sinonimo bihurtu ziren, eta bereziki ondo eginiko armei erreferentzia egiteko erabiltzen ziren.
Batzuetan, Argilipos (Αργιλιπος) ere deitzen zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q420269
# Argesita

Argesita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Argesita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(NH4)7Bi3Cl16}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Argesite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19799661
# Arget

Arget Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

## Ikus, gainera

* Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q856795
* Multimedia: Arget (Pyrénées-Atlantiques) / Q856795
# Argetas–Muskaria geralekua

Argetas–Muskaria Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geraleku bat da, Argetas udalerrian kokatuta dagoena.
Geralekua 1861eko maiatzaren 16an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera

Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Zaragoza — Altsasu: 86,745 kilometro-puntua

## Sarbideak

* Lizar bidea

## Historia

Geltokia 1861eko maiatzaren 16an ireki zen, Aragoi eta Nafarroa lotu nahi zituen trenbidearen Tutera-Murelu Konde zatia ireki zuenean, Zaragozatik Iruñerako Burdinbide Konpainia delakoak, Zaragoza-Altsasu burdinbidea. Azken horrek Zaragozatik Bartzelonarako Burdinbide Konpainia bat egin zuen, eta ondorioz, Zaragozatik Iruñea eta Bartzelonarako Burdinbide Konpainia sortu zen.
1878ko apirilaren 1ean, bere egoera ekonomiko txarrak Norteko Konpainiarekin bat egitera behartu zuen, Altsasutik haratagoko trenbideen jabea zena eta burdinbidea Gasteiz, Donostia, Bilbo edo Burgosekin lotuz.
1941ean, Espainiako trenbidearen nazionalizazioak Norteko Konpainia sortu berrian integratzea ekarri zuen, RENFE enpresa publikoa sortu zen.
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.
Geralekuan zerbitzua ematen zuten distantzia ertaineko zerbitzuak 2010eko urtarrilaren 1etik aurrera utzi zioten geralekuari; beraz, estazioa itxita dago teknikoki, nahiz eta sarekoa izan.

## Geralekua

Geralekua Argetas hegoaldean dago. Eraikin fakultatibo bat du, gaur egun erabiltzen ez dena, eta nasa bat ekialdean eta nasa bat mendebaldean.

## Zerbitzuak

Ez dago zerbitzuak geralekuan.

## Etorkizuna

Ez dago etorkizuneko planik geraleku hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak

* ↑ EuroFerroviarios. «Argetas-Muskaria (geralekua)» www.euroferroviarios.net (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
* ↑ «Zaragozatik Iruñera eta Altsasura» web.archive.org 2011-01-15 (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
* ↑ Herri Lanen Memoria 1884
* ↑ Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideak

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
* Datuak: Q96314921
| | Castejon | Argetas–Muskaria | Tutera | |
| Altsasu | | | | Zaragoza–Delicias |
# Argetoaia

Argetoaia Errumaniako udalerri bat da, Dolj konderrian. 4.331 biztanle ditu, 54,88 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Argetoaia $^{(en)}$ Băranu $^{(en)}$ Berbeșu $^{(en)}$ Iordăchești $^{(en)}$ Leordoasa $^{(en)}$ Malumnic $^{(en)}$ Novac $^{(en)}$ Piria $^{(en)}$ Poiana Fântânii $^{(en)}$ Salcia $^{(en)}$ Teascu din Deal $^{(en)}$ Ursoaia $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2468510
# Argi-belar

Argi-belarra, luzerna, frantses-belar edo alpapa (Medicago sativa) lekadunen familiako landare belarkara da, zuhain gisa erabiltzen dena. Bere fruitua hazi asko dituen leka da.
Abereen bazkarako lantzen den belar landarea da. 80 cm inguruko zuztar tentea izaten du, hiru orriko hosto luzexka eta sortako lore morea. Jatorria Asia Txikian eta Erdialdeko Asian du, baina gaur egun oso zabaldua dago Europan ere.

## Erreferentziak

* ↑ ildis.org. Medicago sativa – ILDIS LegumeWeb. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q156106
* Multimedia: Medicago sativa / Q156106
* Espezieak: Medicago sativa
# Argeș (ibaia)

Argeș (errumanieraz: râul Argeș, ˈard͡ʒeʃ ahoskatua; hungarieraz: Argyas; antzinako grezieraz: Ὀρδησσός, Ordessus) hegoaldeko Errumaniako ibaia da, Danubio ibaiaren adarra dena. 350 kilometro luze da. Hegoaldeko Karpatoetan jaiotzen da eta Errumania igarotzen du Oltenița hiriraino. 12.600 km²-ko arroa du. Bere ibilbideak zeharkatzen duen hiri nagusia Pitești da baina Căpățânenii Ungureni, Căpățânenii Pământeni, Arefu, Poienarii de Argeș, Corbeni, Rotunda, Albeștii de Argeș, Curtea de Argeș, Băiculești, Merișani, Bascov, Găești, Bolintin-Deal, Adunații-Copăceni eta Oltenița hiriak ere bere ertzeetan daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214811
* Multimedia: Argeș River / Q214811
# Argeș konderria

Argeș konderria (ˈard͡ʒeʃ ahoskatua) Errumaniako Sud-Muntenia eskualdeko konderrietako (județ) bat da. Bere hiriburua Pitești da. 6.862 kilometro koadro ditu eta 612.431 biztanle zituen 2011n.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q179567
* Multimedia: Argeș County / Q179567
# Argi-armiarma

Argi-armiarma sabaitik zintzilikatu ohi den lanpara da, argi-iturriak eta elementu erregogorrak erabiliz (harribitxiak, beira edo plastikoa batez ere) giro dotorea sortzen laguntzen dutena.
Argi-armiarmak elizetako argi-koroa handien deribazioak dira. Erdi Aroan, horizontalki gurutzatutako besoak edo erradiatzaileak eta esekiak ziren, eta arte gotikoaren garaian, apaingarriz betetako brontzezko edo burdinazko adarrez osatuta zeuden, batez ere XV. eta XVI. mendeetan. XVIII. mendean hasten dira armiarma harritsuak, lits deritzen beirazko zintzilikario ugariz apainduak, eta aberatsenetan haitzezko kristalezkoak izatera iristen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ McCaffety, Kerri. The Chandelier Through the Centuries. Vissi d'Arte Books: 2007. ISBN 978-0-9709336-5-2

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191709
* Multimedia: Chandeliers / Q191709