OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alboloduy

Alboloduy Almeriako (Espainia) udalerria da, Alpujarras eskualdekoa. 2005ean 745 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1444150
* Multimedia: Alboloduy / Q1444150
# Alboko (argipena)

Alboko hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:
* geometrian, alboko angeluak, alde bat eta erpina komunak dituztenak;
* grafo teorian, bi ertz albokoak direla esaten da erpin komuna dutenean; bi erpin albokoak dira, berriz, ertz batek lotzen dituenean;
* futbolean, albokoa, zelaiko alboetan jokatzen duen jokalaria; ezker- eta eskuin-albokoak bereizi ohi dira;
* alboko kaltea, albo kalteak edo zehar kalteak, gerran zibilei eragindako kalteak izendatzeko eufemismoa, hedaduraz hizkera arruntean nahigabeko edo saihestu ezinezko ondorioak izendatzeko erabiltzen dena;
* hizkuntzalaritzan, alboko terminoak, sintagma baten alboan agertzen diren hitzak, horren esanahia zehaztea helburu dutenak;
* Alboko kaia, Santurtziko kaia.
# Alboko sake

    Artikulu hau futboleko arauari buruzkoa da; errugbikoa gaitzat duena beste hau da: «Alboko sake (errugbia)»
Alboko sakea, futbolean, jokoa berriz asteko modu bat da. Alboko sakea ematen da baloi osoak alboko marra zeharkatzen duenean. Baloia jaurtitzeko momentuan, jokalariak zelaiaren parean egon behar da, gutxienez oin baten zati bat alboko marra zapaltzen egon behar da, bi eskuez baliatu behar da baloia jaurtitzeko eta azkenik baloia atzetik jaurti behar du buruaren gainetik.
Ezin da gol bat zuzenean sartu alboko saketik ezta jaurtilariak baloia ukitu beste batek ukitu baino lehen. Hau gertatzen bada, falta pitatuko da kontrako taldearen alde. Alboko sakeko jaurtilariak baloia nahita jaurtitzen badu kontrako taldeko jokalari bati, baloia ukitu ahal izateko, epaileak kolaria kargu hartuko dio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q329285
* Multimedia: Throw-in / Q329285
# Alboko kaia

Alboko kaia Bilboko portuko Santurtziko kaia da. Mendebaldean A-1 kaia dago, ipar-ekialdean Bigarren espigoia eta hego-ekialdean Victoria erregina kaia.
Alboko kaiak 300 metro inguruko luzera dauka. Kaia iparralde-hegoaldeko norabidea dauka eta Bigarren espigoiaren eta Printzesa kaiaren artean dago. Kai honetan multzokako solidoak deskargatu edo kargatzen dira, zama errazteko, siloak daudelarik.

## Ikus, gainera

* Bilboko portua

## Kanpo estekak

* Alboko kaia Bilboko portuari buruzko webgunean.
* Datuak: Q12253095
# Alboko sake (errugbia)

Alboko sakea edo touchea (ingelesez: lineout; frantsesez: touche), errugbian, alboko marraren atzean kokatua dagoen jaurtitzaile batek egiten duen sakea da, aurreko jokaldian baloiak edo baloia daraman jokalariak alboko marra edo haratago dagoen lurra ukitu ostean. Baloia zuzen-zuzen talde bakoitzeko gutxienez bi jokalariz osatutako bi lerro paraleloren erdira eskuarekin botatzean datza. Sakean jaurtitako baloiak 5 metroko marra gainditu behar du.

## Alboko sake bizkorra

Baloiaren jabetza duen taldeak azkar-azkar egindako alboko sakea da, lerrokatzea osa dadin itxaron gabe. Dena den, baldintza batzuk bete behar dira sakea arauzkoa izan dadin: joko-eremutik irtendako baloi bera erabiltzea, baloia jaurtiketa egingo duen jokalariak beste inork ez ukitzea eta lerrokatzea osatzen ez hastea. Sake bizkorrean baloia jaurtitzailearen entsegu-eremurantz zeharka bota daiteke, baina alboko marratik bost metrora dagoen marra gaindituz, betiere.

## Erreferentziak

* 1 2 Errugbia hiztegia. euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-9-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1414420
* Multimedia: Line out (rugby) / Q1414420
# Albolote

Albolote Espainiako udalerria da, Granadako probintziakoa. 2008an 16.879 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Alboloteko kartzela

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Alboloteko Udala
* Datuak: Q565415
* Multimedia: Albolote / Q565415
# Abelux

Abelux Eibarko enpresa bat izan zen, marka horretako bizikleta fabrikatzailea 20. mendean.

## Historia

Abelux 1945ean sortu zen eta 1983an itxi. Enpresaren sortzailea Pedro Atxotegi Gisasola (1913-1983) izan zen, eta Angel Goenaga zuen bazkide nagusia.
Lantegia Eibarko Zezenbide kaleko 3. zenbakian zegoen. Ez zegoen Abeluxen fabrika adierazten zuen kartelik. Kanpoan zeuden bizikletek salatzen zuten zer zen lantegi hura.
28 langile izatera iritsi zen, 24 gizonezko eta 4 emakumezko. Bere produktu nagusiak 15 urte arteko haurrentzako bizikletak, trizikloak eta go kart patineteak izan ziren. Bere ekoizpen handiena Gabonetarako eta otsailean Valentzian izaten zen jostailuen azokara bideratuta zegoen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Abelux, la firma más céntrica» El Diario Vasco 2021-06-19 (Noiz kontsultatua: 2021-11-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109772967
# Abelox

Abelox (latinez: Abelox o Abilyx; antzinako grezieraz: Ἀβιλυξ) Hispaniako noble bat izan zen, Kartagoren laguna, eta, erromatar bandoaren alde jarri zena. Gneo eta Publio Eszipion anaiak eta hainbat hispaniar leinuetako kideak askatu zituen Hanibalek hauek bahitu eta Saguntora eraman eta gero. Bahituak kartagotarren eskuetan zeuden, Bostar komandantea engainatu eta gero.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q318778
# Abelsonita

Abelsonita nikel porfirina mineral bat da, C₃₁H₃₂N₄Ni formularekin. Utahn aurkitu zen 1969an eta 1975an deskribatu lehen aldiz. Mineralak Philip H. Abelsonen omenezko izena darama. Geoporfirina kristalino ezagun bakarra da.

## Ezaugarriak

Abelsonita substantzia organiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ni(C$_{31}$H$_{32}$N$_4$). Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q318777
* Multimedia: Abelsonite / Q318777
# Abellaita

Abellaita karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Abellaita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NaPb2(CO3)2(OH)}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Abellaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
* ↑ (Ingelesez) «Abellaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Abenberg

Abenberg Alemaniako hiri-udalerri bat da, Bavaria estatuan. Azken zentsuaren arabera 5.607 biztanle zituen, 48,41 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q261822
* Multimedia: Abenberg / Q261822
# Abenakiita-(Ce)

Abenakiita-(Ce) ziklosilikatoen klaseko mineral bat da. Quebeceko Mont-Saint-Hilairen aurkitu zuten 1991an eta izena abenaki leinuaren omenez jarri zitzaion. Batzuetan torio eta samarioa ditu, erradiaktibitate ahula duelarik.

## Ezaugarriak

Abenakiita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Na$_{26}$Ce$_6$(Si$_6$O$_{18}$)(PO$_4$)$_6$(CO$_3$)$_6$(SO$_2$)O. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2294982
* Multimedia: Abenakiite-(Ce) / Q2294982
# Abenbury

Abenbury, Galesko iparraldeko komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Wrexham hiriaren hego-ekialdean dago.
2011ko erroldaren arabera 1.678 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4666736
* Multimedia: Abenbury / Q4666736
# 2021eko Flandriako Tourra

2021eko Flandriako Tourra :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 105. Flandriako Tourra |
| Txapelketa | UCI World Tour 2021 1.UWT |
| Data | 2021.eko apirilak 4 |
| Luzera | 254,3 km |
| Herrialdea | Belgika |
| Irteera-lekua | Anberes |
| Helduera-lekua | Oudenaarde |
| Taldeak | 25 |
| Parte-hartzaileak | 174 |
| Amaitu dutenak | 113 |
| Bataz besteko abiadura | 42,125 km/o |
| Desnibela | 2.190 m |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Kasper Asgreen (Deceuninck-Quick Step) |
| Txapeldunordea | Mathieu van der Poel (Alpecin-Fenix) |
| Hirugarrena | Greg Van Avermaet (AG2R Citroën Team) |
| ◀2020 | 2022▶ |
| Dokumentazioa ||
2021eko Flandriako Tourra txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 105. edizioa izan zen. 2021eko apirilaren 4an egin zuten Anberes eta Oudenaarde artean, 254,3 kilometroko ibilbidearekin. Ibilbidean 19 mendate igo zituzten. Proba UCI World Tourren zati izan zen.

## Sailkapen orokorra

Iturria : ProCyclingStats :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100556022
# 2021eko Haitiko lurrikara

2021eko Haitiko lurrikara 7,2 magnitudeko seismoa izan zen, 2021eko abuztuaren 14an Haitiko Tiburon penintsulan gertatu zena. Epizentroa, berriz, Saint-Louis du Sud herritik hurbil kokatu zuten, Port-au-Prince hiriburutik 150 kilometro mendebaldera, hamar kilometroko sakoneran. Tsunami arriskuaz ere ohartarazi zuten hasieran, baina azkenean bertan behera utzi zuten alerta. Iturri ofizialek abuztuaren 19an emandako datuen arabera, hildakoak 2.189 pertsona ziren, desagertuak 332, zaurituak 12.268, eta laguntza behar zutenak 600.000. Gainera, Grace ekaitz tropikalak bilaketa lanak zaildu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ M 7.2 - Nippes, Haiti. earthquake.usgs.gov (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 19).
* ↑ Elizegi Egilegor, Arantxa; Tubia, Iker. 1.297 dira jada Haitiko lurrikararen ondorioz hildakoak. Berria, 2021eko abuztuak 15, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 19).
* ↑ Susaeta, Igor; Puertas Ramirez, Oihane. Haitiko lurrikaran hildakoak 2.189 dira gutxienez. Berria, 2021eko abuztuak 19, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108091634
* Multimedia: 2021 Haiti earthquake / Q108091634
# 2021eko Israel-Palestina gatazka

Israel-Palestina gatazka berriro ere 2021eko maiatzaren 6an hasi zen. Liskarrak hasieran palestinar manifestarien eta Israelgo poliziaren artean izan ziren. Gatazkaren jatorria Israelgo Epaitegi Nagusiaren erabaki bat izan zen, Jerusalemgo Sheij Jarrah auzotik beren etxeetatik hainbat palestinar kanporatzea agintzen zuena. Ondorioz, gutxienez 300 pertsona suertatu ziren zauriturik, gehienak palestinarrak. Aldi berean, lau egunetara Israelgo indar armatuak Gazaren gainean erasoka hasi ziren mugatik hurbildik, 83 palestinar erailez, eta zauritu eraginez. Palestinar miliziek hainbat suziri jaurti zituzten, baina Israelgo defentsa sistemak gehienak neutralizatu zituen.

## Tentsioaren igoera Zisjordanian eta istilu larriak

2021eko maiatzaren 6an, liskarrak hasi ziren palestinar manifestarien eta Israelgo poliziaren artean. Gatazkaren jatorria Israelgo Epaitegi Nagusiaren erabaki bat izan zen, Jerusalemgo Sheij Jarrah auzotik beren etxeetatik hainbat palestinar kanporatzea agintzen zuena. Ondorioz, gutxienez 300 pertsona suertatu ziren zauriturik, gehienak palestinarrak.
Tentsioa igotzen joan zen hurrengo egunetan, palestinarren eta israeldarren arteko gatazka Israelgo hiri gehiagotara zabalduz. Eskuin muturreko jende saldoak arabiarrak jipoitzen eta dendetako kristalak hausten ibili ziren eta, luze gabe, Israelgo armadak Gazaren aurka ekin zion. Gertaerak Laylat al-Qadr edo Patuaren Gauarekin batera jazo ziren, musulmanen garrantzi handiko ospakizunean. Halaber, egun horretan juduen Jom Jerusalem edo Jerusalem Eguna ospatzen zen.

## Gazaren aurkako erasoak

Bonbardaketak egiten eta mugatik lehergailuak botatzen aritu zen Israel, maiatzaren 10etik, Harresien Zaindariaren Operazioa delakoan. Etengabe, bestetik, ari zen handitzen erasoen ondorioz hildakoen kopurua. Gazako Osasun Ministerioaren datuen arabera, israeldarrek 83 lagun hil zituzten, eta gutxienez 487 lagun zauritu.
Aireko erasoen ondorioz ez ezik, «gas toxikoa» arnastuta ere hil ziren horietako zenbait, ministerioaren arabera. Hildakoen artean Mohammed Abdullah Fayyad Hamassen komandantea zegoen. Palestinako miliziek ere suziriak jaurtitzen ari ziren, baina misilen aurkako Israelen sistemak atzeman zituen gehienak; suziri horiek gutxienez zazpi biktima eragin zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.berria.eus/albisteak/197641/gaza-lurrez-inbaditzeko-prestatzen-ari-da-israel.htm
* ↑ https://www.naiz.eus/eu/info/noticia/20210513/israel-sigue-sembrando-gaza-de-victimas-y-presenta-un-plan-para-una-posible-invasion

## Ikus gainera

* Israel-Palestina Gatazka
* Gazako zerrenda
* 2023-2024ko Israel-Palestina gerra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106775117
* Multimedia: 2021 Israel–Palestine crisis / Q106775117
# 2021eko Kaliforniako gobernadore kargugabetze hauteskundeak

'2021eko Kaliforniako gobernadore kargugabetze hauteskundeak 2021eko abuztuan hasi eta 2021eko irailaren 14an amaitu ziren, Kaliforniako boto-emaileek Gavin Newsom jarduneko gobernadore demokrata karguan mantentzea erabaki zutenean, 2019ko urtarriletik 2023ko urtarrilera bitarteko agintaldirako aukeratua.
Kargugabetzeak aurrera egin izan balu, galderaren bigarren zatian boto gehien lortu dituen ordezko hautagaiak hartuko zukeen kargua. Hauteskundeak 2020ko azaroko hauteskunde orokorretan erabilitako formatu berari jarraitu zion: abuztuan, konderriko hauteskunde-bulegoek boto-paper ofizial bat bidali zuten erroldatutako hautesle guztien posta helbidera, eta aukera eman zieten botoa posta bidez emateko hauteskunde egunean edo lehenago. 2020ko otsailean aurkeztu zen kargugabetze eskaera, eta 2020ko ekainetik 2021eko martxora bitartean sinadurak bildu ziren. Sinatzaileen ustez, Newsomen jokabide pertsonala eta COVID-19 pandemiaren kudeaketa okerra izan zen.
Kalifornian hautetsi bat kargugabetzeko boto-emaileek duten gaitasuna ustelkeria murrizteko Aro Aurrerakoian egindako erreforma demokratikoen emaitza da, 1911n bozketa-ekimena eta emakumeen sufragioa ezartzearekin batera indarrean jarritakoa. AEBetako historiako laugarren kargugabetze hauteskundeak izan ziren, eta Estatuko bigarrena 2003. urteko hauteskundeen ondoren, Gray Davis gobernadorearen kargugabetze arrakastatsua ekarri zuena, Arnold Schwarzeneggerrek ordezkatu zuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106261573
* Multimedia: California gubernatorial recall election, 2021 / Q106261573
# 2021eko Getxoko Zirkuitua

2021eko Getxoko Zirkuitua :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 76. Getxoko Zirkuitua |
| Txapelketak | 2021 UCI Europe Tour 1.1 2021 Spanish Road Cycling Cup |
| Data | 2021.eko abuztuak 1 |
| Luzera | 193,5 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Bilbo |
| Helduera-lekua | Getxo |
| Taldeak | 20 |
| Bataz besteko abiadura | 45,998 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Giacomo Nizzolo (Qhubeka NextHash) |
| Txapeldunordea | Giovanni Aleotti (Bora-Hansgrohe) |
| Hirugarrena | Santiago Buitrago (Bahrain Victorious) |
| ◀2020 | 2022▶ |
| Dokumentazioa ||
LVXXVI. Getxoko Zirkuitua- XXI. Ricardo Otxoaren Memoriala 2021eko abuztuaren 1ean egin zuten. 33 km luzera zuen zirkuituak Bilbo, Getxo, Berango eta Leioa zeharkatu zituen eta pelotoiak, zenbait bira egin ondoren, guztira 193,5 km osatu zuen. 1.1. maila zuen.
17 taldek eta 136 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 99 amaitu zirenak. Garailea Giacomo Nizzolo italiarra izan zen.

## Sailkapen orokorra

Iturria : ProCyclingStats :

## Mendiko sailkapena

* Luis Mas.

## Taldekako sailkapena

* Bora-Hansgrohe.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Circuito Getxo: Nizzolo deslumbra remontando a la fuga» ciclo21.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105873510
# Abdiasen liburua

Abdiasen liburua (hebreeraz: עבדיה‎, Obhadyah, euskaraz: «Jahvehren morroia») Itun Zaharreko liburu deuterokanonikoa da. Biblia osoko libururik txikiena da, kapitulu bakarra eta 21 bertso besterik ez duelako. Liburuan Edomen epaiketa eta Israelen berrezarkuntza azaltzen dituzte.
Kristauentzat Abdias profeta txikietako bat da eta juduentzat profeta berantiarra.

## Erreferentziak

* ↑ Nelson's Compact Illustrated Bible Dictionary. Thomas Nelson Publishers, 191 or. ISBN 0-8407-5636-4..
* ↑ Coogan, M.. (2009). A Brief Introduction to the Old Testament: The Hebrew Bible in its Context. New York: Oxford University Press, 315 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q174753
* Multimedia: Book of Obadiah / Q174753
# Abdirizak Haji Hussein

Abdirizak Haji Hussein (somalieraz: Cabdirisaaq Xaaji Xuseen; Galkayo, Italiar Somalia, 1924ko abenduaren 24a - Minneapolis, 2014ko urtarrilaren 31) somaliar politikari eta diplomazialaria izan zen. Somaliako lehen ministroa izan zen 1964tik 1967ra.
1942tik 1949ra ofizial izan zen Britainiar Administrazio Militarrean, eta itzultzaile gisa jardun zuen bertan. 1950ean sei hilabete eman zituen kartzelan Somaliaren independentzia aldarrikatzeagatik.
Somaliako Gazteriaren Ligako kide izan zen, 1959an parlamentuko kide hautatu zuten eta Barne ministro izan zen 1960tik 1962ra, eta Herri Lan eta Komunikazio ministro 1962tik 1964ra.
Aden Abdullah Osman Daar presidenteak 1964ko ekainaren 14an izendatu zuen lehen ministro, eta 1967ko hauteskunde presidentzialaren ondoren ordezkatu zuten. 1969ko estatu-kolpearen ondoren, atxilotu egin zuten, eta 1973ra arte egon zen kartzelan. 1974tik 1978ra Somaliako enbaxadorea izan zen Nazio Batuetan. Ondoren, gerra zibilean hainbat aldiz aritu zen bitartekari.
# Abdomen

Abdomena, sabelaldea edo sabela giza gorputzaren atala da, erdialdekoa, toraxa eta pelbisaren artean dagoena da. Bestalde, abdomena artropodoetan eta zenbait anelido poliketotan toraxetik atzerako segmentuek osatzen duten gorputz zatia da.
Gizakiari dagokionez, gorputz enborraren beheko zatia hartzen du abdomenak. Goiko aldean diafragmak bereizten du toraxetik; behean pelbisak eusten dio; atzetik bizkarrezurrak eta gihar ahaltsuek mugatzen dute, eta aurretik abdomen paretak. Abdomen barren osoa peritoneo ehunaren barruan dago kokaturik, heste guztiak ere barnean dituela. Hesteez gainera, urdaila, gibela, barea, pankrea, giltzurrunak, maskuria dira abdomenean aurkitzen diren organo eta gorputz zati garrantzizkoenak.
Hainbat organo dauka barruan:
* Aparatu kardiobaskularra: Aorta arteria, Kaba zaina.
* Digestio-aparatua: Urdaila, gibela, pankrea eta hesteak.
* Gernu-aparatua: Giltzurrunak.

## Patologiak

* Beherakoa.
* Goitikoa.
* Idorreria.
* Tripako mina.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9597
* Multimedia: Abdomen / Q9597
# Abdomeneko barruko muskulu zeihar

Barruko muskulu laprana (Obliquus internus abdominis) abdomenean dagoen horma-muskulu bilaterala da. Kanpoko muskulu lapranaren eta muskulu zeharraren artean dago. Muskulu hau, aurreko biak bezala, alboetan zabala da eta marra zurira (xifoides apofisitik pubisera doan ehun konektibo gogorra) iristean aponeurosi bihurtzen da. Muskulu honen aponeurosiak bi orri ditu: azalekoa, muskulu zuzenaren aurretik pasatzen dena, eta barruko orri bat, muskulu zuzenaren atzetik pasatzen dena Douglasen lerro arkuturaino iritsi eta desagertu arte.

## Jatorria eta ezarpena

Muskulu honen jatorria gandor iliakoa, azken hiru edo lau saihetsen aurpegiak, gerri ornoetako arantza apofisiak eta iztai lotailuaren kanpoko herena dira. Ezarpena, aldiz, marra zuria. Zuntzen norabidea atzetik aurrerakoa eta behetIik gorakoa da.

## Inerbazioa eta odoleztapena

Inerbazioari dagokionez, muskulu hau inerbatuko duten nerbioak honako hauek dira: 8.-11. saihetsarteko nerbioak, nerbio subkostala (T12), iliohipogastrikoa eta ilioinginala. Muskulu hau saihets azpiko arteriak odoleztatzen du.

## Funtzioak

Funtzioen artean alboko flexioa, enborraren biraketa ipsilaterala, espirazioa, pelbisaren igoera eta abdomenaren prentsa dira. Barruko muskulu lapranak elkar muskuluaren eraketan ere parte hartzen du, muskulu zeharrarekin baKtera.

## Irudiak

* Gorputzaren zeharkako mozketa bat, non faszia torakolunbarra ikusten den.
* Bi odol hodi femoralak eta nerbio femorala.
* Barruko muskulu lapranaren disekzioa.
* Presoma: muskulu zuzena, kanpoko muskulu laprana, barruko muskulu laprana, muskulu zeharra eta bularreko muskulu nagusia.

## Bibliografia

* Netter. Atlas de Anatomía humana 6ª edición.
* Prometheus. Atlas de Anatomía 3ª edición.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1334595
# Abdomeneko kanpoko muskulu zeihar

Abdomeneko kanpoko muskulu laprana ([TA]: ''musculus obliquus externus abdominis'') abdomeneko aurre-alboko horman dago; zabala, aldebikoa, eta lauki irregular itxurakoa da, eta giharrezko atal bat eta atal aponeurotiko bat ditu.

## Anatomia
### Jatorria eta insertzioa

Azken zortzi saihetsen kanpoko aurpegian eta beheko ertzean du jatorria, eta aponeurosiaren bitartez gandor iliakoan, hezur koxalaren aurreko ertzean, pubisean eta lerro zurian intsertatzen da.

### Inerbazioa

Saihets-arteko 7.-11. nerbioek eta saihets-azpiko nerbioak inerbatzen dute.

### Funtzioa

Gorputz-enborraren tolespena eta biraketa burutzen ditu, baita abdomen barneko presioa igo eta arnasketan lagundu. Kanpoko muskulu lapranaren uzkurketa alde-bakarrekoa bada, enborraren tolespen ipsilaterala emango da; aldebikoa bada, berriz, espirazioan eta pelbisaren igoeran laguntzen du.

## Irudi gehigarriak

* Goiko gorputz adarra bizkarrezurrarekin lotzen duten muskuluen atzeko ikuspegia. Abdomeneko kanpoko muskulu lapranaren atzeko atala.
* Larruazalpeko iztai eraztuna.
* Lehenengo orno lunbarraren zeharkako ebakidura mediala, arearekiko erlazioa erakusten.
* Toraxaren ezkerreko aldea.
* Toraxaren eta abdomenaren atal frontalaren gainazaleko anatomia.
* Hiruki lunbarra.
* Abdomeneko kanpoko muskulu laprana. Abdomenaren aurreko horma. Disekzio sakona. Aurreko ikuspegia.

## Erreferentziak

* ↑ Bidaurrazaga, A., Gerrikagoitia, I., & Sarria, R. (2010). Giza anatomiako praktika-liburua lokomozio, aparatua. Usurbil, Gip.: Elhuyar Fundazioa.
* ↑ Feneis, H., Dauber, W., & Lasarte, J. A. (2001). Giza anatomiako poltsikoko atlsasa: Nazioarteko nomenklatura oinarrituta. Usurbil (Gipuzkoa): Elhuyar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q746123
* Multimedia: External oblique muscles / Q746123
# Abdie

Abdie, Eskoziako herri bat da, Fife konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25171892
* Multimedia: Abdie / Q25171892
# Abdomeneko aorta

Abdomeneko aorta arteria handiaren beheko zatia da. Diafragman hasten da, beherantz toraxeko aortaren jarraipena izanda, eta arteria iliakoetan amaitzen da. Bertatik ateratzen dira abdomenean giltzurruneko arteriak.
Barne hartzen du aortaren beheko zatia, zehazki Beheranzko aortaren azpiko zatia.

## Adarrak

* Arteria iliakoak.
* Arteria lunbarrak.
* Arteria sakro erdialdekoa.
* Beheko arteria frenikoa.
* Beheko arteria mesenterikoa.
* Enbor zeliakoa.
* Giltzurruneko arteriak.
* Goiko arteria mesenterikoa.
* Gonadetako arteriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2264329
# Almeríako golkoa

Almeríako golkoa (gaztelaniaz: golfo de Almería) Costa de Almerían dagoen golko da, Alborango itsasoan. Mendebaldean punta del Moro izeneko lurmuturra du eta ekialdean Gatako lurmuturra.
Bere kostaldeko hiri nagusiaren izena hartzen du, Almeríarena hain zuzen ere. Gata-Níjar Natura Parkea bertan dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5882423
* Multimedia: Gulf of Almería / Q5882423
# Almeríako metropolitar eskualdea

Almeriako eskualdea (gaztelaniaz: Comarca Metropolitana de Almería) Almeriako probintziaren (Espainia) 7 eskualdetako, Almeriako eskualde metropolitar bat da. 8 udalerrik osatzen dute eskualdea: Almeria, Benahadux, Gador, Huercal de Almeria, Nijar, Pechina, Rioja, Santa Fe de Mondujar eta Viator, eta guztira 218.426 biztanle zituen 2005eko datuen arabera.

## Udalerri nagusiak

| Udalerri | Biztanleria | Azalera | Dentsitatea |
| Almeria | 185.309 | 295 | 628,17 |
| Benahadux | 3.396 | 16 | 212,25 |
| Gador | 2.959 | 88 | 33,63 |
| Huercal de Almeria | 11.816 | 21 | 592,67 |
| Nijar | 26.070 | 601 | 43,38 |
| Pechina | 3.463 | 46 | 75,28 |
| Rioja | 1.363 | 36 | 37,86 |
| Santa Fe de Mondujar | 468 | 35 | 13,37 |
| Viator | 4.288 | 21 | 204,19 |
| Erabatekoak | 239.132 | 1.159 | 206,33 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1116295
* Multimedia: Comarca Metropolitana de Almería / Q1116295