OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marc Jacobs

Marc Jacobs (New York, 1963ko apirilaren 9a) estatubatuar moda-diseinatzailea da. Horrez gain, makilaje bildumak, kolonia eta perfumeak ere baditu. Ameriketako eragin handienetako emakume eta gizon homosexualetako bat da.

## Bizitza profesionala

Marc New Yorkeko Parson eskola ospetsuan graduatu zen, matrikularekin, moda diseinuan. Ikasten zebilen bitartean zenbait sari irabazi zituen, eta graduatu baino lehenago saldu zuen bere lehenengo bilduma, 1984an.
Laster, bere enpresa propioa sortzea erabaki zuen Robert Duffy bazkidearekin, Marc Jacobs izenekoa. Bigarren kolekzio bat ere dauka, Marc by Marc Jacobs. Guztira 200 denda inguru ditu, 80 herrialdetan kokatuak.
Ezagun bihurtu zen grunge mugimendua asmatu eta zabaldu zuelako, garai horretako gazte nerabeen estetika. Louis Vuittonen LVMH markaren sorkuntza zuzentzeko kontratatu zuten, 1997tik 2014ra, eta momentu horretan famatua egin zen. Modaren munduan eragin gehien duen pertsonetako bat dela esaten dute adituek.
Gizarteko estetika konkistatzeko gogo handia du, eta bere enpresa dibertsifikatzeko eta aurrera eramateko. Nahiz eta nerabeen munduan arrakasta izan, bere kolekzioak eboluzionatu ahal izateko arlo hori alde batera utzi behar izan zuen. Horrekin diseinatzaile moduan handitzea lortu zuen.
Gaur egun urte erdia pasatzen du Parisen Louis Vuittoni dedikaturik eta gainontzekoa New Yorken bere marka propioan lan egiteko. Bi markekin urtero 8 kolekzio ateratzen ditu.

## Bizitza pertsonala

Modaren munduan erreferentzia bat izan baino lehen, Marc Jacobs moldatu gabeko gazte bat izan zen, ez zuen gehiegirik sozializatzen. Ordea, betaurrekoak eta arropa lasaiegiak eramatetik, tatuajeak egitera eta gimnasioko makinak erabiltzera pasa zen.
Jacobsek 4 urteko harremana izan zuen Jason Preston estilistarekin eta gero Lorenzo Martone publizitatearen betearazlearekin.
Gaur egun, Charly DeFrancescorekin dago, eta FlashMob baten bidez eskatu zion ezkontzea, jatetxe batean.
* Datuak: Q313108
* Multimedia: Marc Jacobs / Q313108
# Marinette (Wisconsin)

Marinette Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Marinette konderrian dago, Wisconsin estatuan. 11.119 biztanle ditu, 8,13 kilometro koadroko azaleran banatuta. Menominee ibaiaren hegoaldean dago, Green Bay badian, Michigan aintziran. Stephenson Uhartea hiriaren parte da, parke gisa babestua.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1013700
* Multimedia: Marinette, Wisconsin / Q1013700
# Maring-Noviand

Maring-Noviand Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Bernkastel-Wittlich (barrutia)|Bernkastel-Wittlich]] barrutian. 2014an 1.491 biztanle zituen 12,23 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q566744
* Multimedia: Maring-Noviand / Q566744
# Maringouin (Louisiana)

Maringouin Louisianaeko herri bat da. Iberville parrokian kokatua dago. 2010ean 1.098 biztanle zituen, 1,91 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Iberville parrokia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2673176
* Multimedia: Maringouin, Louisiana / Q2673176
# Marines

    Artikulu hau Valentziako herriari buruzkoa da; Ameriketako Estatu Batuetako Armadako gudari taldea gaitzat duena beste hau da: «Ameriketako Estatu Batuetako Marineen Gorputza»
Marines Valentziako Erkidegoko udalerria da, Camp de Túria eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.771 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1989785
* Multimedia: Marines (Camp de Túria) / Q1989785
# Marinette konderria (Wisconsin)

Marinette konderria (ingelesez: Marinette County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Marinette da. 2010eko zentsuaren arabera 41.749 biztanle zituen, Marinette kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Marinette konderriak 4.014,51 kilometro koadro ditu. Horietatik 390,21 ura dira. Beste 3.624,29 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,4 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 41.749 pertsonetatik 40.782 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 522 dira. 106 beltzak edo afroamerikarrak. 216 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 217 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 20 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 400 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q1130480
* Multimedia: Marinette County, Wisconsin / Q1130480
# Marines' Hymn

Marines' Hymn (euskaraz Marineen Ereserkia) Ameriketako Estatu Batuetako Marineen Gorputzaren ereserki ofiziala da. Abesti honen hitzak 1879. urtean idatziak izan ziren.

## Kanpo estekak

* Marineen Ereserkia ereserkia entzungai (Ingelesez)
* Marineen Ereserkia ereserkiaren doinua entzungai
* Datuak: Q2331540
* Multimedia: Marines' Hymn / Q2331540
# Mariner programa

Mariner programak 1962tik 1973 iraun zuen eta aldi horretan NASAren JPLek (Jet Propulsion Laboratory) Mariner izeneko hamar espaziontzi diseinatu eta eraiki zituen Artizarra, Marte eta Merkurio planetak aztertzeko. Azken ontziak, Mariner 10ak, Artizarratik gertu orbitatu ostean hiru gerturatze burutu zituen Merkurioren inguruan. Azkenaurreko ontzia, Mariner 9, zunda bat planeta bateko orbitan utzi zuen lehenengo misioa izan zen, Martitzen inguruan hain zuzen ere. Bere betebeharra gainazala kartografiatu eta neurketa jakinak burutzea izan zen.

## Kanpo estekak

| Ibilgailua | Jaurtiketa | Norakoa | Iristea | Hurbilketa | Behaketa |
| Mariner 1 | 1962-22-7 | Artizarra | Ez | - | Akatsa jaurtiketan |
| Mariner 2 | 1962-8-27 | Artizarra | 1962-12-14 | 37.773 km | Artizarrera iristea |
| Mariner 3 | 1964-11-5 | Martitz | Ez | - | Akatsa jaurtiketan |
| Mariner 4 | 1964-11-28 | Martitz | 1965-7-14 | 9.843 km | Martitzeko lehenengo argazkiak |
| Mariner 5 | 1967-1-5 | Artizarra | 1967-5-16 | 3.990 km | Atmosferaren datuak |
| Mariner 6 | 1969 | Martitz | 1969-7-31 | 3.550 km | Atmosfera eta gainazalaren datuak |
| Mariner 7 | 1969 | Martitz | 1970-8-4 | 3.550 km | Atmosfera eta gainazalaren datuak |
| Mariner 8 | 1972-6-12 | Artizarra | Ez | - | Akatsa jaurtiketan |
| Mariner 9 | 1971-5 | Martitz | 1971-11 | Orbitatu zuen | Fobos y Deimosen argazkiak |
| Mariner 10 | 1973-11-3 | Artizarra eta Merkurio | 1974-3-29 | Orbitatu zuen | Estraineko iristea Merkuriora |
* Datuak: Q202894
* Multimedia: Mariner program / Q202894
# Maizeray

Maizeray Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 39 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Maizeray udalerrian erroldatutako biztanleak 39 ziren. Familiak 13 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak) eta 9 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

13 2007an zeuden etxebizitza guztiak familien etxebizitza nagusiak ziren. 12 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 13 etxebizitza nagusietatik 10 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek lau gela zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 11 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 7 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Maizeray udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 4 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 4 | 30-34 | 4 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 4 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 8 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 23 ziren, horien artean 18 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 18 pertsona aktiboak lanean(11 gizon eta 7 emakume) zeuden.. 5 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 2 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2000. urtean Maizeray udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1415768
* Multimedia: Maizeray / Q1415768
# Maixabel (filma)

Maixabel 2021eko Icíar Bollaín espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Maixabelen bizitza hankaz gora jarriko da 2000ko uztailaren 29an, ETAko talde batek haren senarra tiroz hiltzen duenean. Urte batzuen ostean, telefono dei bat jasoko du espetxetik: senarra hil zuen taldeko kide batek elkartzeko proposamena egingo dio. Zalantzen eta minaren erdian, proposamena onartuko du, eta, senarraren heriotzatik hamalau urtera, etakide ohiarekin bilduko da Langraiz Okako espetxean. Elkar ulertzeko bide baten lehen urratsa izango da topaketa hori. Minaz, galerez eta beldurraz mintzatzen da filma, baina baita zauriak leuntzeaz eta bigarren aukerez ere. Elkar ulertzeko ahaleginaz.

## Pertsonaiak

* Blanca Portillo: Maixabel Lasa
* Luis Tosar: Ibon Etxezarreta
* Bruno Sevilla: Luichi
* Urko Olazabal: Luis Carrasco
* María Cerezuela: Maria
* Mikel Bustamante: Patxi Makazaga

## Erreferentziak

* ↑ «Bi bide paraleloren elkargunea» Berria 2021-09-18 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107174589
# Maixabel Lasa

Maixabel Lasa (Legorreta, 1951-) ekintzaile bakezale gipuzkoarra da. Hastapenak Alderdi Komunistarekin egin eta gero, PSE eta "Gesto por la Paz" erakundearen inguruan jarraitu zuen.
2000ko uztailaren 29an, ETAk bere senarra erail zuen Tolosan, Juan Mari Jauregi alegia. Hurrengo urteetan, bakea, bizikidetza eta bergizarteratzearen alde lanean egon da. Eusko Jaurlaritzako Terrorismoaren Biktimei Laguntzeko zuzendaria izan zen 11 urtez, 2001etik 2012ra, Juan Jose Ibarretxe lehendakariarekin hasi eta Patxi Lópezekin jarraituta. Txema Urkijorekin lan egin zuen tarte hartan. Alargun moduan, parte hartu du berraskidetze topaketetan, hain zuzen ere bere senarra hil zuten Luis Carrasco eta Ibon Etxezarreta presoekin, 2011 eta 2014an hasita hurrenez hurren.
Besteak beste, "Euskal Pilota. Larrua harriaren kontra" dokumental ospetsuan parte hartu zuen, Julio Medemen eskutik. Baina bakearen aldeko beste ekimen batzuetan kolaboratu du antzerkian ("Proyecto 43-2") edo beste arlo batzuetan.
"Memorial Joan XXIII per la pau" Saria eman zioten 2015ean Katalunian bakearen alde egindako lanagatik.
2018an, Maria Jauregi alaba hasi zen publikoki aldarrikatzen amaren mezu bera.

## Erreferentziak

* ↑ "Los encuentros entre víctimas y disidentes de ETA en Nanclares. Un gran paso para la paz."
* ↑ Memorial Joan XXIII 2014: Maixabel Lasa."
* ↑ "Todos los presos de ETA tienen derecho a una segunda oportunidad".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56256315
* Multimedia: Maixabel Lasa / Q56256315
# Maize (Kansas)

Maize Kansasko hiri bat da. Sedgwick konderrian kokatua dago. 2010ean 3.420 biztanle zituen, 22,89 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sedgwick konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q770579
* Multimedia: Maize, Kansas / Q770579
# Maiza

Maiza, Baitza, Baiza edo Maizagaña Urbasako mendilerroaren mendia da, 1.183 metrorekin.

## Ikus, gainera

* Nafarroa Garaiko mendiak

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Maiza (Mendikat)

## Kanpo estekak

* Baiza luberri.net webgunean
* Datuak: Q12254693
# Maria João Pires

Maria João Pires (Lisboa, Portugal, 1944ko uztailaren 23a) portugaldar piano-jotzailea da.

## Biografia

Oso gazterik hasi zen pianoa jotzen, hiru urterekin hain zuzen, eta lau urterekin eman zuen jendaurreko lehenengo kontzertua. Lisboakoa Musika Kontserbatorioan egin zituen ikasketak, eta handik Munichera aldatu zen, Gulbenkian fundazioak emandako laguntza batekin, Rosl Schmidtekin ikasketak sakontzera.
1970ean arrakasta handiz parte hartu zuen Bruselan, Beethovenen bigarren mendeurrenean, eta harrezkero munduko areto ospetsuenetan eta orkestra handienekin jo izan du, eta ospe handia eskuratu du bai kritikarien artean eta bai entzuleen artean. Osasun arazoak zirela-eta aldi batez erretiratuta egon ondoren, 1986an Londresen debutatu eta ondoren Hanburgo, Paris eta Amsterdamen aritu zen; New Yorken eta Austrian jo zuen 1989an, eta Espainian hurrengo urtean.
Pires munduko musika garaikideko artista handienetakoa da. Ganbera-musika jo ohi du, eta azpimarratzekoak dira Mozart, Beethoven eta Schuberten lanen gainean egin ohi dituen interpretazio natural eta soilak. Agustín Dumay biolin-jotzailearekin bikotea osatu du, eta harekin grabatu zuen "Biolin eta pianorako sonatak"; disko aipagarriak ditu, halaber, Mozarten sonatenak eta Chopinen Nocturnoenak (Portugalen gehien saldutako diskoetako bat izan zen).
Bestalde, bere karreran zehar hainbat sari irabazi ditu, adibidez, Edison saria, Frantziako Akademiaren Diskoaren saria eta Charles Cros Sari Nagusia.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q235650
* Multimedia: Maria João Pires / Q235650
# Maria Jülich-Bergekoa

Maria Jülich-Bergekoa (1491ko abuztuaren 3a - 1543ko abuztuaren 29a) Gilen IV.a Jülich-Bergekoaren eta Sibila Brandenburgokoaren alaba izan zen. Mariak bere aitaren Jülich, Berg eta Ravensbergeko oinordekotza lortu zuen 1511ean aita hil zenean. Joanes III.a Cleveskoarekin ezkondu zen 1509an, bere tituluak Clevesko Dukerriarekin batuz. Joanesek Cleves-Markeko dukerria jaso zuen 1521ean, eta Jülich-Cleves-Bergeko dukerri batuen lehen agintaria izan zen, 1666ra arte iraun zuen batasuna.
Bikoiteak hiru alaba izan zituen, eta seme bat: Sibila Cleveskoa, Joana III.a Nafarroakoarekin ezkonduko zen Gilen Jülich-Cleves-Bergekoa, Amalia Cleveskoa eta Ana Cleveskoa, Henrike VIII.a Ingalaterrakoarekin Ingalaterrako erregina ezkontidea izango zena 1540ko urtarrilarn 6tik uztailaren 9ra.
Maria katoliko hertsia zen, eta ez zuen babesten printzesek edo emakume nobleek hezkuntzarik jasotzea.
# Maria Kaczyńska

Maria Helena Kaczyńska (Machowo, Polonia, 1942ko abuztuaren 21a - Smolensk, Errusia, 2010eko apirilaren 10a), ekonomialari poloniarra, Lech Kaczyńskiren emaztea zen eta 2005etik 2010era Poloniako lehen dama.
Alaba bakarra zeukan, Marta Dubieniecka.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Lehen damaren biografia.
* Datuak: Q215342
* Multimedia: Maria Kaczyńska / Q215342
# Maria Josefa Saxoniakoa (Frantziako dofina)

Maria Josefa Karolina Eleonora Frantziska Xabiera Saxoniakoa (Dresden, 1731ko azaroaren 4a - Versailles, 1767ko martxoaren 13a) Frantziako dofin ezkontidea izan zen 1747tik 1765era.
Augusto III.a Poloniakoaren eta Maria Josefa Austriakoaren alaba izan zen. 17477an Luis, Frantziako dofinarekin ezkondu zen. Luis 1765eko abenduan hil zen eta Maria Josefa hamabost hilabete geroago. Lau seme eta hiru alaba izan zituzten. Horietako hiru Frantziako erregeak izan ziren Luis XVI.a, Luis XVIII.a eta Karlos X.a .
* Datuak: Q163043
* Multimedia: Maria Josepha of Saxony, Dauphine of France / Q163043
# Mariano Melgar

Mariano Lorenzo Melgar Valdivieso (Arequipa, 1790eko abuztuaren 10a - Umachiri, 1815eko martxoaren 12a ) Peruko poeta eta iraultzaile independentista izan zen.
Literaturari dagokionez, ezagunagoa da yarabiei ospe handiagoa eman zielako (jatorri herrikoiko kantu sentimentalak, hauen aurrekaria jarawi edo harawi dira, hispaniar garaiko aurreko kantuak), Mariano Melgar baino lehen, Arequipan, egitura poetiko bezala existitzen baitziren. Bere poesiaren gai nagusia Silviarekiko maitasuna da (María Santos Corralesen izena), oinazez eta amorruz betetako pasioa. Kritikari askoren arabera, erromantizismo literarioaren aitzindaria izan zen Amerikan eta benetako perutar literaturaren sortzailea.
Peruko Independentzia lortzeko gerran parte hartu zuen. Mateo Pumacahuako armadan sartu zen, zeinek gerra ikuskari gisa ongietorria eman zion (1814). Umachiriko guduan preso hartu eta biharamunean fusilatu zuten leku berean, 24 urte besterik ez zituela.
* Datuak: Q2784384
* Multimedia: Mariano Melgar / Q2784384
# Mariano Menor

Mariano Menor Poblador (Caspe, 1896 – Andorra, 1947) aragoiar politikaria izan zen.
Errepublikano ezaguna, Espainiako Bigarren Errepublikan Partido Republicano Radical Socialistaren kidea izan zen. Soria, Castellò, León eta Nafarroako gobernadore zibil izendatu zuten.
Espainiako Gerra Zibila hasi baino lehen, Emilio Molaren azpijokoak salatu zituen. Matxinada hastean, Donostiara ihes egin zuen eta, gerra ostean, Frantzian erbesteratu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Enciclopedia aragonesa. Mariano Menor Poblador
* Datuak: Q4451089
# Mariano Moro

Mariano Moro Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 1.858 biztanle ditu 98,977 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1786003
* Multimedia: Mariano Moro / Q1786003
# Mariano Mataix Lorda

Mariano Mataix Lorda (Madril, 1922ko urtarrilaren 8a - Tarragona, 2006ko uztailaren 17a ) ingeniaritza elektronikoan eta energia nuklearrean aditua zen Espainiako zientzialaria izan zen. Susana Mataix idazle eta matematikariaren aita.

## Prestakuntza

Mataixek, militar eta ingeniari baten semeak, Junta de Ampliación de Estudios-ek sortutako eta Enseñanza Libre erakundearen ideietan oinarritutako Instituto Escuela-n ikasi zuen.
1950eko hamarkadan Estatu Batuetara joan zen New Yorkeko Columbia Unibertsitatean Ingeniaritza Elektriko eta Elektronikoko masterra egitera. Horrez gain, Ingeniaritza Nuklearrean lizentziatu zen Saclay Zientzia eta Teknika Nuklearren Institutuan (Frantzia) eta Enpresen Zuzendaritzako masterra egin zuen Enpresen Administrazio Eskolan, Industria Antolakuntzan lizentziatuta.

## Ibilbide profesionala

Ikertzaile-lanaz gain, irakaskuntzan jardun zuen hainbat erakundetan, hala nola, Maringo Itsas Eskolan (Pontevedra), eta Radar ikastaroetan parte hartu zuen Britainiar Itsas Armadan. Irakasle izan zen Torres Quevedo institutuan eta Juan de la Cierva de Investigaciones Científicas Patronatuan (erakunde hau enpresa teknologikoak Ikerketa Zientifikoen Goi Kontseiluarekin elkartzeaz arduratu zen).
Radar irakaslea izan zen Bartzelonako Telekomunikazio Ingeniarien Goi Eskolan, eta itsas segurtasuneko enpresa pribatuetan lan egin zuen.
INI izeneko Industriako Institutu Nazionalaren atal nuklearreko kide izan zen, eta erakunde horretan Espainiako lehen zentral nuklearrak instalatzearen alde egin zuen, bideragarritasunari buruzko ikerketak egin ondoren. 1972an Vandellós I zentral nuklearreko zuzendari izendatu zuten, urte horretan martxan jarri zenetik zortzi urtez izan zuen kargua. Ondoren, Hispano-Frantses Energia Nuklearreko SA enpresako zuzendaria izan zen. (Hifrensa).
Zuzendari izan zen urte haietan, energia nuklearrari buruzko hainbat artikulu idatzi zituen, batez ere El País eta La Vanguardia egunkarietan argitaratuak.

## Sariak

Energia nuklearrean aditua izanik, hainbat sari jaso zituen energia nuklearrari buruzko argitalpenengatik, hala nola, "Situación actual de los reactores de agua ligera" ("ur arineko erreaktoreen egungo egoera") urteko artikulurik onena, 1968an; "Energia Nuclear" ("Energia Nuklearra"), Espainiako Energia Nuklearreko Zuzendaritzak 1976an emana; eta beste bat plutonioari buruz, Revista Energía aldizkarian, 1982an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104438985
# Mariano Navarro Rubio

Mariano Navarro Rubio (Burbáguena, Teruel, 1913ko azaroaren 14a - Madril, 2001eko azaroaren 3a) espainiar politikari eta abokatua izan zen.
Zuzenbide ikasketak egin zituen Zaragozako Unibertsitatean. Espainiako Gerra Zibila hasi zenean, nazionalisten taldearekin joan zen boluntario, eta hainbat domina eman zizkioten. Banco Popular Español erakundearen aholkulari izan zen, 1955ean Obra Publikoetako Ministerioaren idazkariorde egin zuten arte. 1957an Haziendako ministro izendatu zuten, eta 1966an Espainiako Bankuko gobernadore. 1970ean kargua utzi behar izan zuen Matesa aferan nahastuta zegoelako susmopean. Politika utzi, eta enpresa pribatuan aritu zen gero lanean. Hainbat liburu idatzi zituen: El capitalista plural, La corriente social eta Ser rey, besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3573299
* Multimedia: Mariano Navarro Rubio / Q3573299
# Mariano Necochea

Mariano Pascual Necochea (Buenos Aires, 1792 - Miraflores, Peru, 1849) Argentinako militar bat izan zen, bere herrialdeko, Txileko eta Peruko Independentzia gerretan parte hartu zuena.

## Zaldi gaineko Granaderoak

Mariano Necochea Buenos Airesen jaio zen 1792ko irailaren 7an, Casimiro Francisco Necochea euskal herritar aberatsaren eta Maria Mercedes Sorazaren semea. Espainiara bidaiatu zuen XIX. mendearen hasieran, eta matematika, humanitateak eta hizkuntzak ikastera Sevillara joan zen. 1809an Buenos Airesera itzuli zen, bere aita hil zenean, bere negozioez arduratzeko.
Ez zuen Mmaiatzeko Iraultzan parte hartu, eta kanpo merkataritzari lotuta jarraitu zuen.
1812an, ustekabean, José de San Martín koronelak sortu berri zuen Zaldi gaineko Granaderoen Erregimentuan sartu zen alferez graduarekin. San Lorentzoko guduan parte hartu zuen eta, bere kultura findua zela eta, bere nagusiak garaipenaren parte ofiziala idazteko enkargua eman zion. Denbora labur batez, Santa Fe goarnizioaren kide izan zen.
José Rondeauk zuzendutako Peru Garairako espedizioarekin bat egin zuen, Granaderoen eskuadroi baten buru, kapitain graduarekin. Humahuacatik iparraldera dagoen El Tejarreko ustekabetik salbatu zen gizon bakarra izan zen, non Martin Rodriguez jenerala preso hartu zuten. Venta y Mediako guduan eta Sipe Siperen porrot izugarrian borrokatu zuen, non larriki zauritua izan zen; hala ere, Granaderoeak eta garaitutako armadako beste soldadu batzuk biltzea lortu zuen. Ohatilan iritsi zen Chuquisacara eta Tucumanera eraman zuten.
1816an Juan Martín de Pueyrredón zuzendari gorena izendatu berriaren eskoltaren burua izan zen.

## Txilerako kanpaina

Mendozara igaro zen, San Martin jeneralak Granaderoen erregimentu osoaren kontzentrazioa agindu zuenean, Andeetako Armadan sartuz. Bere ofizialen heziketan paper garrantzitsua izan zuen. Bere aholkuz, bere anaia Eugenio Necochea ere Armadara batu zen, bera baino bi urte gazteagoa, Txileko Armadako jenerala izatera iritsi zena.
Andeetako mendilerroa gurutzatu bezain laster, bere eskuadroiarekin Las Coimaseko guduan garaitu zuen, mendilerroaren inguruan.
Chacabucoko guduan borrokatu zuen Juan Gregorio de Las Heras jeneralaren agindupean. Bere agindupean, Txile hegoaldeko kanpaina egin zuen, Gavilán-en, Talcahuanoren aurkako erasoan eta Cancha Rayadaren guduan borrokatuz. Honetan, edo, beste iturri batzuen arabera, handik gutxira, eskuan zauritu zuten, eta, beraz, ezin izan zuen Maipúko guduan borrokatu.
Txilen egon zen Perurako kanpaina independentista hasi arte. Rancaguako Aktaren lehen sinatzaileetako bat izan zen, espedizio armadako ofizialek San Martin agintean berresten zutenekoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6762374
* Multimedia: Mariano Necochea / Q6762374