OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jörð

Eskandinaviar mitologian Jörð Asynjur bat da, eta Lurraren pertsonifikazioa. Fjorgyn edo Hlôdyn (Bellinger, 1997:235) ere deitua da.
Jörð Odinen alaba, eta, aldi berean, bere emaztea eta Thorren ama da (Gylfaginning 9). Fjorgyn, Hlôdyn bezala ere ezaguna (bihotza) Thorren ama da Odinekin batera (Völuspá 48) eta honen hedapena den Meilirekin (Hárbardsljód, 9). Annar eta Nótten alaba eta Auð eta Dagren arreba/ahizpa da. Honetaz aparte, funtsean ezezaguna da. Batzuk, Odinen emaztea zen Friggentzat beste ezizen bat dela uste dute. Skáldskaparmalen, baina, Frigg, Rindr eta Gunnloden arerioa da.
Jörð antzinako eskandinavieraz eta honen ondorengo diren egungo eskandinaviar hizkuntzetan (islandieraz jörð, feroeraz jørð, daniera, suediera eta norvegieraz jord) lur hitzarentzako erabilera arrunteko hitza da.

## Bibliografia

* Faulkes, Anthony (Trans.) (1995). Edda. ISBN 0-460-87616-3
* Ellis Davidson, H. R. (1965). Gods And Myths Of Northern Europe. Penguin. ISBN 0-14-013627-4
* Grundy, Stephan (1998) The Concept of the Goddess. Routledge. ISBN 0-415-19789-9
* Sturluson, Snorri. Heimskringla: History of the Kings of Norway, trad. Lee M. Hollander. Reprinted. University of Texas Press, Austin, 1992. ISBN 0-292-73061-6
* Larrington, Carolyne (Trans.) (1999). The Poetic Edda. Oxford World's Classics. ISBN 0-19-283946-2
* Lindow, John (2001). A Guide to the Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford University Press. ISBN 0-19-515382-0.
* Näsström, Britt-Mari (1998) The Concept of the Goddess. Routledge. ISBN 0-415-19789-9
* Orchard, Andy (1997). Dictionary of Norse Myth and Legend. Cassell. ISBN 0-304-34520-2
* Simek, Rudolf (2007) trad. Angela Hall. Dictionary of Northern Mythology. D.S. Brewer. ISBN 0-85991-513-1
* Bellinger, Gerhard J., Knaurs Lexikon der Mythologi Weltbild/Bechtermünz, Augsburgo (1997), ISBN 3-8289-4155-9.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q548730
* Multimedia: Jörð / Q548730
# Jörl

Jörl Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Schleswig-Flensburg barrutia|Schleswig-Flensburg]] barrutian. 2014an 723 biztanle zituen 19,68 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q638438
* Multimedia: Jörl / Q638438
# Jörmungandr

Eskandinaviar mitologian, Jörmungandr (antzinako eskandinavieraz: Jǫrmungandr) edo Munduko Sugea (antzinako eskandinavieraz: Miðgarðsormr) itsaso guztia inguratzen duen suge edo zizare erraldoia da, pentsatu daitekeena baino handiagoa. Midgard (Lurra) osoa inguratzen du eta bere isatsari haginka egiten dio, ouroboros batean bezala. Bere isatsa askatzen duenean Ragnarök (munduko azken gudua) hasiko da.
Jörmungandr Loki engainuaren jainkoa eta Angrboða jötunnaren bigarren umea zela esaten da. Edda prosaikoaren arabera, Odinek Lokik Angrboðarekin izandako hiru ume hartu zituen, Fenrir otsoa, Hela jainkosa eta Jörmungandr sugea, eta Asgardetik kendu zituen, Æsirren mundua. Jörmungandr Midgard inguratzen duen ozeano erraldoira jaurti zuten. Sugea hainbeste hazi zen, ezen Lurra osoa inguratu zezakeen eta bere isatsari hozka egin. Thor trumoien jainkoak borroka etengabea zuen Jörmungandrekin, eta artxietsai gisa ikus daitezke. Rangarökean, Thor eta Jörmungandr elkarren artean borrokatuko dira heriotzera arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181227
* Multimedia: Jörmungandr / Q181227
# Juan José Echavarría

Juan José Echavarría Soto (Medellín; 1951ko abenduaren 16a) kolonbiar kudeaketa ingeniaria da. Banco de la Repúblicako kudeatzaile izan zen 2017-2021 aldian. Kudeaketa ingeniaritzan lizentziatua da.

## Biografia

Echavarría Soto Medellíngo Kolonbiako Unibertsitate Nazionalean lizentziatu zen kudeaketa ingeniaria da. Ekonomian Masterra Bostongo Unibertsitatean eta Ekonomian Doktorea Oxfordeko Unibertsitatean. Gainera, Harvard Unibertsitateko ekonomia programako ikasle berezia izan zen.
Echavarría Fedesarrolloko ikertzaile gisa hasi zen 1977 eta 1983 artean, eta handik Unibertsitate Nazionalera joan zen Ekonomia Zientzien Fakultateko dekano gisa eta bere unibertsitateko argitalpen-enpresa buru izateko. 1989 eta 1990 bitartean Fedesarrolloko zuzendariordea eta zuzendaria izan zen (hainbat alditan), harik eta 1991n Kolonbiako Kafe-ekoizleen Federazio Nazionaleko ikerketa ekonomikoko zuzendari izendatu zuten arte, abiapuntu gisa balio izan zion kargua, César Gaviria presidente liberalak 1993an Kanpo Merkataritza sailburuorde izendatzeko Juan Manuel Santos orduko Kanpo Merkataritza ministroarekin batera. Sailburuorde gisa Caricom eta G3 merkataritza hitzarmenen negoziatzaile nagusia izan zen.
Ernesto Samper liberalaren gobernuaren hasieran, Echavarría Kolonbiako misioaren ministro ahaldun nagusi izendatu zuten OEAn, non nazioarteko merkataritzaren arloetan ere aholkulari gisa aritu zen. 1998an, Echavarría Kolonbiara heldu zen berriro, oraingoan pentsamendu eta ikerketa ekonomikorako zentro nagusiaren buru izateko: Fedesarrollo, Mauricio Cárdenasen oinordeko gisa. 2003ra arte egon zen, Kolonbiako Errepublikako Bankuko administrazio kontseiluak 2003-2013 aldirako bere zuzendarikide izendatu zuen arte.
Igorlean izan zuen aldia amaitzean, Echavarría aholkulari gisa aritu zen Juan Manuel Santos presidentearen gobernuan; Bere eginkizuna Buen Gobierno fundazioaren zuzendaritza-kontseiluko kide eta aholkulari ekonomiko gisa nabarmentzen da (1994an Santosen presidentetzarako kanpaina bat aztertzeko sortu zen ikasketa zentroa eta 2014ko hauteskunde-kanpainarako plataforma ideologiko gisa balio izan zuena). eta Kolonbiako kafea berregituratzeko misioko zuzendari gisa, iritzi publikoak "Echavarría misioa" deitutakoa, zeinaren helburua herrialdeko kafe-sektorean oinarrizko doikuntzak proposatzea zen. Echavarría Juan Manuel Santos presidentearen berriro hauteskunde kanpainako zuzendari programatikoa izan zen 2014an.
Echavarríak ibilbide luzea egin du akademian. Andeetako Unibertsitatean, Pontificia Universidad Javeriana, Externado Unibertsitatea, Oxfordeko Unibertsitatean eta Unibertsitate Nazionalean irakasle izan da. Banco de la Repúblicako kudeatzaile izan aurretik, Rosarioko Unibertsitateko Ekonomia Fakultateko irakasle titular gisa aritu zen. 90 ikerketa baino gehiago egin ditu ekonomia arloan.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.semana.com/economia/articulo/juan-jose-echavarria-nuevo-gerente-general-del-banco-de-la-republica/509209
* ↑ http://lasillavacia.com/quienesquien/perfilquien/juan-jose-echavarria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28028561
# Juan José Eguiara Eguren

Juan José Eguiara Eguren (Mexiko Hiria, 1696ko otsailaren 2a - Mexiko Hiria, 1763ko urtarrilaren 29a) Mexikoko jakintsu eta gotzain katolikoa izan zen. Bibliotheca mexicana-ren (Mexikorako bibliografia lan aitzindaria) egilea da.

## Biografia

Juan José Eguiara euskal jatorrikoa zen, aita merkatari etorkina eta ama euskal jatorriko lehen belaunaldikoa. Ikasle bikaina izan zen, azkenean teologian doktoregoa lortu zuen, eta Mexikoko Unibertsitateko irakasle izan zen. 1749an erretore hautatu zuten. Bere ikaskuntza zabala izan zen, teologia, zuzenbide kanonikoa, filosofia, matematika eta letrak hartzen zituena; eta hizlari trebea zen. Eguiara Yucatángo apezpiku hautatu zuten, baina ez zuen kargua hartu osasun txarra aldarrikatuz. Mexiko Hirian jarraitu zuen bere literatura lanarekin. «Mexikoko ideien historiaren abiarazlea» izendatu dute.

## Obrak

Juan José Eguiarak bere Biblioteca Mexicana argitaratu zuen Manuel Martí Alacanteko dekanoaren testuari erantzunez, zeinak 1735ean Madrilen inprimatutako "epistolas latinas"-en Mundu Berriko letradunen lorpenak gutxiesten zituena.
Lehen liburukia argitaratu zuen, A, B eta C hizkiak biltzen zituena, eta eskuizkribuan biografia ugari utzi zituen J-raino. Hitzaurrean Martí Dekanoaren karguak gogo eta abertzaletasun handiz gezurtatzen ditu. Biblioteca Mexicana latinez idatzita dago eta, osatugabea izateaz gain, estilo ponpoxo batek kentzen dio. Hala ere, Mexikon eta beharbada Espainia-Amerika osoan argitaratutako mota honetako lehen lana izan zen. Izenburu osoa Biblioteca Mexicana sive eruditorum historia virorum qui in America Boreali nati, vel alibi geniti, in ipsam domicilio aut studiis asciti, quavis lingua scripto aliquid tradiderunt. Ferdinando VI Hispaniarum Regi Catholico, Nuncupata Mexici 1755 da.
"Panegiricos" ere argitaratu zuen, Mexikon bereizita inprimatua (1727–57); "Elogios fúnebres" (1755–66); "Praelectiones" (Mexiko, 1746); gai teologiko eta juridikoetan hamalau liburuki; hogei liburuki sermoiak eta argibideak; eta beste hainbat tratatu.

## Erreferentziak

* ↑ J. Benedict Warren, "An Introductory Survey of Secular Writings in the European Tradition on Colonial Middle America, 1503-1818, entry 90a, "Juan José de Eguiara y Eguren (1696-1763)" in Handbook of Middle American Indians, vol. 13, Guide to Ethnohistorical Sources. Howard F. Cline, volume editor. Austin: University of Texas Press 1973, p. 88.
* ↑ Warren, "An Introductory Survey of Secular Writings in the European Tradition on Colonial Middle America, 1503-1818, entry 90a, "Juan José de Eguiara y Eguren (1696-1763)," p. 87
* ↑ Juan Hernández Luna quoted in Warren, "Juan José de Eguiara y Eguren (1696-1763)," p. 88.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5406461
* Multimedia: Juan José de Eguiara y Eguren / Q5406461
# Juan José Crespo Galende

Juan José Crespo Galende, Kepa ezizenez (Las Carreras, Bizkaia, 1953ko irailaren 11 – Madril, Espainia, 1981eko ekainaren 19a), PCE (r)-ko eta GRAPOko militantea izan zen, preso politikoen espetxeratze-baldintzak salatzeko 97 egun gose-greban igaro ondoren hil egin zena. 1979ko irailean atxiloturik, bortizki torturatu zuten ondorengo egunetan, gerora hedabideetan zabaldutako argazkiek erakutsi zutenez. Ondoren, Carabanchel, Zamora eta Herrera de la Mancha espainiar gartzeletan izan zen.

## Biografia

11 urterekin oinarrizko ikasketak bukatu ondoren, Deustuko apaizgaitegian sartu zen. Bertako ikasketak , ordea, ez zituen bukatu. Kristau herri-taldeetan murgildurik ibili ondoren, 1975 urtean PCE (r) alderdian sartu zen. Hurrengo urtean Asun Alonso alderdikidearekin elkartu eta alaba bat izan zuten, Itziar izenekoa. Madrilen klandestinitatean bizi zirenez, alaba Bizkaira eraman zuten aiton-amonekin bizitzera. 1979an atxilotu zutenean Billy el Niño eta enparauek basatiki torturatu zuten, eta hauen zigorgabetasunaren beste adibide bilakatu zen beraiek hedabideetara filtratu zuten argazkia, non Cresporen aurpegia ikus zitekeen erabat kolpatua. Atxilotu eta ondorengo epaiketak, GRAPO erakundeko kidea izatea leporatu eta 37 urteko gartzela zigorra ezarri zioten. 1981eko martxoaren 14ean gose greba bati ekin zion GRAPOko presoen elkarketa eta gartzela-kondizioak hobetzeko eskatuz. 97 egun geroago hil zen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/kepa-crespo-galende-espainiako-alderdi-komunista-berrosatua-alderdiko-presoa-hil-zen-gose-greban

## Kanpo estekak

* Kepa Cresporen argazkiak.
* Datuak: Q12261013
# Juan José Crespo y Castillo

Juan José Crespo y Castillo (Huánuco, 1747 – 1812) Peruko Independentziaren heroi bat izan zen,1812ko Huánucoko matxinadaren buruzagietako bat bezala nabarmendu zena, hiri horretako kreole gailenek eta inguruko herrietako alkate indiar talde batek antolatua, indiar masak erregeordetzako edo errealisten indarren aurka mobilizatu zituztenak. Garaitua, exekutatua izan zen.

## Biografia
# 1812ko Huánucoko matxinada
## Kanpo estekak

* Datuak: Q5950204
# Juan José Díaz de Gereñu

Juan José Díaz de Gereñu Eskibel (Eskoriatza, 1961eko ekainaren 15a) futbolari ohia da. Atzelari moduan aritzen zen. Murtzian aritu zen 10 urtez

## Kirol ibilbidea

2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Besteak | Besteak | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Alaves | 2. | 1981/82 | 14 | 3 | 2 | 1 | - | - | - | - | - | - | 16 | 4 |
| Alaves | 2. | 1982/83 | 26 | 3 | 4 | 1 | - | - | - | - | - | - | 30 | 4 |
| Alaves | 2.B | 1983/84 | 36 | 11 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | 41 | 11 |
| Alaves | 2.B | 1984/85 | 30 | 5 | 6 | 0 | - | - | - | - | - | - | 36 | 5 |
| Alaves | Denera | Denera | 96 | 22 | 17 | 2 | - | - | - | - | - | - | 113 | 24 |
| Murtzia | 2. | 1985/86 | 24 | 3 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | 29 | 3 |
| Murtzia | 1. | 1986/87 | 27 | 3 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 29 | 3 |
| Murtzia | 1. | 1987/88 | 24 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 24 | 1 |
| Murtzia | 1. | 1988/89 | 24 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 26 | 0 |
| Murtzia | 2. | 1989/90 | 29 | 1 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 31 | 1 |
| Murtzia | 2. | 1990/91 | 38 | 1 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | 43 | 1 |
| Murtzia | 2. | 1991/92 | 27 | 2 | 6 | 0 | - | - | - | - | - | - | 33 | 2 |
| Murtzia | 2.B | 1992/93 | 39 | 3 | 5 | 1 | - | - | - | - | - | - | 44 | 4 |
| Murtzia | 2. | 1993/94 | 36 | 2 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | 40 | 2 |
| Murtzia | 2.B | 1994/95 | 25 | 1 | 4 | 1 | - | - | - | - | - | - | 29 | 2 |
| Murtzia | Denera | Denera | 293 | 17 | 35 | 2 | - | - | - | - | - | - | 328 | 19 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 389 | 39 | 52 | 4 | - | - | - | - | - | - | 441 | 43 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11087946
# Juan José Castelli

Juan José Castelli (Buenos Aires, Peruko Erregeorderria, Espainiar Inperioa, 1764ko uztailaren 19a - Buenos Aires, 1812ko urriaren 12a) platatar abokatua izan zen, Maiatzeko Iraultzan eta Argentinako Independentzia Gerran nabarmendu zena.

## Bizitza

Juan José Castelli Buenos Airesen jaio zen 1764ko uztailaren 19an. Zuzenbide ikasketak egin zituen Charcasko Unibertsitatean. 1791n Buenos Airesera itzuli zenean, politika- eta ekonomia-ideia berriak zabaldu zituen. Talde iraultzaileekin bat eginez, britainiarren laguntza eskatu zuen, Espainiaren aurka borrokatzeko eta Argentinaren independentzia lortzeko. 1810eko Maiatzeko Iraultzako buruetako bat izan zen.
1810eko ekainean, batzar iraultzaileak Peru Garaiko espedizio laguntzailea antolatzeko agindu zion. Azaroaren 7an, Espainiar armada erregezalea garaitu zuen Suipachako guduan. Potosí hartu ondoren, Espainiaren aldeko buruzagi batzuk fusilatu zituen. Huaquiko gudua galdu zuen 1811ko ekainaren 20an. Horren ostean, Buenos Airesko batzarrak itzultzeko agindu zion. Lehen Triunbiratuak auzipetu zuen, Huaquiko hondamendiaren erantzukizuna egotzirik. Epaia eman aurretik hil zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3810857
* Multimedia: Juan José Castelli / Q3810857
# Jesus doktoreen artean

Jesus doktoreen artean Albrecht Dürer margolari bavariarraren lana da. 1506an margotu zuen eta gaur egun Madrilgo Thyssen-Bornemisza Museoan ikus daiteke. Margolariak lan hau Venezian egin zuen, hara egin zuen bigarren bidaian, eta bost egunetan osatu zuen. Margolana egin zen data liburu batetik ateratzen den paper batean irakur daiteke. Espezialisten arabera obra honetan Europa Iparraldeko eta Italiako pizkundeak lotzen dira.

## Historia

Margolan hau urtetan Erromako Barberini jauregian egon zen jarrita. Jauregi hori, izena dioen moduan, Barberini familia ospetsuarena zen. 1930. urtearen inguruan Benito Mussoliniren gobernuak Barberinitarren arte-lan batzuk Italiatik kanpora eramateko baimena eman zuen, tartean hau; honekin batera Caravaggioren Santa Katalina Alexandriakoa margolana ere joan zen. Geroztik biak Suitzako galeria batean egon ziren. Azkenik, berriro biak ere Thyssen-Bornemisza familiak erosi zituen eta orduan Dürerren sinadura deskubritu zen margolan honetan. 1992tik Madrilgo Thyssen-Bornemisza Museoan kokatu ziren.

## Azterketa

Margolan honek oso beteta dagoela ematen du, jendez gainezka, eta hori lortzeko artistak zazpi erretratu egin zituen, margolan osoa horrela betez; halaber, eskuek presentzia handia dute, eztabaida adierazteko. Guztiak tentsioa eta eztabaidaren sentzazioak trasmititzen ditu. Lanaren oinarria Lukasen Ebanjelioan dago. Horren arabera, Jesus gurasoekin Jerusalemera joan zen eta, gurasoek jakin gabe, hantxe gelditu zen. Konturatu zirenean bueltatu eta tenpluan aurkitu zuten, hango doktoreen artean hitz egiten.
Taldearen erdian Jesus ikusten dugu, gazte irudiarekin, pentsakor. Haren inguruan agertzen diren doktoreen aurpegi batzuek mesfidantza eta Jesusen aurkako jarrera adierazten dute, esaterako haren ezkerrean dagoena. Beste kasu batzuetan interesa eta errespetua antzeman daiteke, adibidez eskuinean dagoenaren aurpegian. Liburuen presentzia, halaber, nabaria da, horren bidez eztabaidaren maila intelektuala adieraziz.

## Erreferentziak

* ↑ Romano, E., ed. (2005). Durero. Los Grandes Genios del Arte, 24.liburuki Madril: Unidad Editorial. 192.or. ISBN 84-96507-00-9.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Thyssen-Bornemisza Museoaren webguneko komentarioa.
* Datuak: Q2448065
* Multimedia: Christ among the Doctors by Dürer / Q2448065
# Jesus ur gainean oinez

Jesus ur gainean oinez Biblian (Mt 14:22, Mk 6:45:52 eta Jn 6:16:21) agertzen den Jesusen miraria izan zen. Galileako itsasoan ur gainean ibili zen mirar honetan. Kristau ikonografian askotan landutako gaia izan da.
Bibliak honela azaltzen du:
| « | Goiz aldera, ikasleengana joan zen Jesus, ur gainean oinez. Aintziran ibiltzen ikusi zutenean, ikasleak izutu egin ziren, mamuren bat zelakoan; eta beldurraren beldurrez oihuka hasi ziren. Baina Jesusek berehala hitz egin zien eta esan: –Lasai! Neu naiz. Ez beldurtu! Orduan, Pedrok esan zion: –Jauna, benetan zeu bazara, agindu iezadazu ur gainean zuregana joateko. Jesusek erantzun: –Zatoz. Pedro ontzitik jaitsi eta Jesusengana abiatu zen ur gainean oinez. Baina, haizearen indarra nabaritzean, beldurra sartu zitzaion, eta, hondoratzen hasi zelarik, deiadar egin zuen: –Jauna, salba nazazu. Jesusek eskua eman eta heldu egin zion, esanez: –Sinesmen gutxiko hori! Zergatik izan duzu zalantza? | » |
| —Mateo 14, 25-31 |||

## Erreferentziak

* ↑ The Miracles of Jesus Christ, John. (1817). Manchester, 274 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2331055
* Multimedia: Jesus Christ walking on water / Q2331055
# Jesusen Andra Maria eliza (Ea)

Jesusen Andra Maria eliza Eako (Bizkaia) parrokia-elizetariko bat da, Ea ibaiaren eskuinaldean kokaturik dagoena, hain zuzen.
Eliza errenazentista da, barrokoari jarraituz berreraiki zena. Barruko ezaugarri nagusia 1740. urteko erretaula da, bertan Jesusen Bihotza, San Jose eta Andra Mariaren irudiak dituelarik.
Erretaulaz gain, zutabe salomondarrak, ildaskatuak eta rokokoan ohikoak diren txarro itxurako zutabeak dira beste ezaugarri aipagarriak.
Kaperan, 1725. urtean eraikia, Mexikoko indianoen diruz egindako Zacatecaseko Kristoa da ezaugarri nagusia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12260368
# Jesus haurra eta Kristoren Odola

Jesus haurra eta Kristoren Odola sinbolikoki lotuta agertzen diren errepresentazio artistiko ohikoak dira, batez ere Pizkundearen garaiaren inguruan eta Italiako artean.

## Esangura

Madonna batzuen errepresentazioan, Jesus haurrak eskuetan eusten duen txori baten sinbolismoan gauzatzen da alegoria; ohikoan karnaba edo txantxangorria izan ohi da txori hori, lumetan adierazgarri gorri nabarmena duten Europako bi txori, batak marka gorria du buruan, eta besteak paparrean.
Elezahar edo kultura herrikoiak kontatu izan du, Jesus gurutzean zela, hurbildu zitzaiola txoria errukiagatik koroatik arantza bat edo gurutzetik iltze bat kentzera. Ontasun zeinu horretan, Kristoren Odolak txoria igurtzi, eta hala irabazi zuen txoriak bere lumajeko parte gorria.
Jesus haurraren errepresentazioan txoria eta odola agertzea, beraz, anakronikoa da: ez da Jesusen bizitzako une horretako pasadizo bat, baizik eta flash forward kontzeptual bat, adierazten duena zein izango den Jesusen patua, gizaki guztien salbazioaren alde odola isurtzea.
Botticelliren Granadaren Madonna lanean, Jesus haurrak granada fruitu ireki bati eusten dio sinbolismo beraz: gurutzean isuriko duen odola adierazten du irudiak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Riojarchivo » El petirrojo sacía la sed de Jesucristo. (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
* ↑ El jilguero de Jesucristo. (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
* ↑ (Ingelesez) «The goldfinch: symbol of salvation yet thrice-cursed, ‘enjailed in pitiless wire’» That's How The Light Gets In 2013-10-19 (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).
* ↑ «Madonna of the Pomegranate by Sandro Botticelli» historylink101.com (Noiz kontsultatua: 2020-09-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q98899545
# Jesusen Alabak

Jesusen Alabak, jesuitinak ezizenez ere ezagunak, 1871 urtwan Ama Kandidak sortutako lekaimeen kongregazio katolikoa da, jarduera nagusitzat haur eta gazteen hezkuntza duena. Ikastetxeak ditu Latinoamerikan, Espainian, Italian eta Ekialde Urrunean. Euskal Herrian, ikastetxeak ditu Donostian, Bilbon, Andoainen, Azpeitian, Tolosan eta Iruñean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1617545
# Ingersheim

Ingersheim Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, [[Ludwigsburg (barrutia)|Ludwigsburg]] barrutian. 2014an 6.152 biztanle zituen 11,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q61705
* Multimedia: Ingersheim / Q61705
# Ingersleben

Ingersleben Alemaniako udalerri bat da, Saxonia-Anhalt estatuan. Azken zentsuaren arabera 1.333 biztanle zituen, 31,3 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q550200
* Multimedia: Ingersleben / Q550200
# Kaiser Chiefs

Kaiser Chiefs Leedsen 1997an sortutako indie rock musika taldea da.
Taldearen estreinako albuma Employment izan zen, 2005ean kaleratuta. 1970eko hamarkadaren amaierako new wave eta punk rocka zituzten inspirazio. Nazioarteko arrakasta izan zen, mundu osoan 3 milioi disko saldu baitziren. Single moduan Oh, my god, I predict a riot, Every day I love you less and less, edo Modern Way kantak atera zituzten.
Kaiser Chiefsen bigarren albuma Yours Truly, Angry Mob izan da, 2007an plazaratuta. Ruby, Everything Is Average Nowadays, The Angry Mob edo Love's Not A Competition (But I'm Winning) kantak kaleratu dira single moduan.
Beranduago, 2008an, Off with Their Heads izeneko diskoa kaleratu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192308
* Multimedia: Kaiser Chiefs / Q192308
# Kaisersemmel

Kaisersemmel (euskaraz: «opil inperiala») edo Semmel besterik gabe, brötchen (opil) mota bat da, diotenez Vienan asmatutakoa eta izena Frantzisko Josef I.a Austriakoaren omenez hartu zuena. Opil kurruskari biribil bat izan ohi da, irinez, malta legamiaz, urez eta gatzez egina. Jatorriz Austriakoa bada ere, Kaisersemmela oso ezaguna da Estatu Batuetan, Polonian, Kanadan, Italian eta Alemanian.

## Aldaerak

Suitzako eta Alemaniako Kaisersemmela forma biribileko ogi zurian datza, goi aldean bost besoko irudi bereizgarri bat daramana. Jatorrian opil hauek egiteak lan handia zekarren, baina gaur egun zigilu berezi batek laguntzaz erraz egiten dira. Ogi honek beraz azal asko du, eta ondorioz kurruskari eta aromatikoa da.
Hainbat Kaisersemmelek mitxoleta edo sesamo haziak daramatzate gainean, eta maiz ogitartekoetako, hanburgesetako barne, erabiltzen da, baita Leberkäse trontzo bat erdian jarrita ere.
Kummelzeck, hainbatetan Kimmelzeck edo Kümmelzeck ere deitua, Kaisersemmelaren aldaera bat da, New Yorkeko mendebaldean oso ezaguna. Kümmelek alemanez txarpoil esan nahi du, eta weck "Weckerl", "Wecle" edo "Weckchen"-etik dator, Austrian eta Alemaniaren hegoaldean opila esan nahi duena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156036
* Multimedia: Kaisersemmel / Q156036