OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Daily Express

Daily Express egunkari britainiar beteranoa da, Arthur Pearsonek 1900an sortua eta joera kontserbadorea duena. Express Newspapers taldeko ikurra da, Sunday Express, Daily Star eta Daily Star Sunday ere argitaratzen dituena.
2010eko hamarkadan, euroeszeptizismoaren alde egin zuen eta UKIP alderdia babestu zuen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Egunkariaren webgunea
* Datuak: Q610190
* Multimedia: Daily Express / Q610190
# Daily Mail

Daily Mail egunkari britainiar beteranoa da, Alfred Harmsworthek 1896an sortua, 1922an Harold bere anaiari saldu zion, gero Lord Rothermere izango zena. Boerren Gerretan eta Lehen Mundu Gerran jarrera nazionalista izan zuen eta gerren aldekoa izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Harold Harmsworth (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Egunkariaren webgunea
* Datuak: Q210534
* Multimedia: Daily Mail / Q210534
# Daimler-Motoria-Gesellschaft

Daimler-Motoria-Gesellschaft (DMG bezala laburtua, Daimler Motors Corporation bezala ere ezaguna) Alemaniako ingeniaritza enpresa bat izan zen eta geroago automobilgintza bat, 1890etik 1926ra martxan zegoena. Gottlieb Daimlerrek (1834-1900) eta Wilhelm Maybachek (1846-1929) sortu zuten, eta Cannstatten (gaur egun Bad Cannstatt, Stuttgart hiriko barruti bat) izan zuen lehen egoitza. Daimler 1900ean hil zen, eta negozioa 1903an Stuttgart-Untertürkheimera lekualdatu zuten, jatorrizko fabrika sute batek suntsitu ondoren; eta 1922an Berlinen kokatu zuten. Beste lantegi batzuk Marienfelden (Berlindik gertu) eta Sindelfingenen (Stuttgart ondoan) zeuden.
Hasiera batean gasolinazko motorrak ekoizten zituen enpresak, baina Wilhelm Maybachek Emil Jellinekentzat eraikitako lasterketetako auto kopuru txiki batek arrakasta izan ondoren, 1902ko Mercedes modeloa egiten hasi ziren, eta, hala, autoen ekoizpena zabaldu egin zen, DMGren produktu nagusi bihurtzeko —hainbat modelo egiten hasi zen—.
Lehen Mundu Gerraren osteko Alemaniako krisi ekonomikoa zela eta, DMGk Benz & Companyrekin bat egin zuen 1926an, Daimler-Benz bihurtuz eta Mercedes-Benz bere automobilen marka komertzial gisa hartuz. 1998an Chrysler Corporationekin beste fusio bat egin zen "DaimlerChrysler" bilakatzeko. Izena 2007an Daimler AG-ri aldatu zitzaion, Chrysler Cerberus Capital Management putre-funtsari saldu zitzaionean, eta 2022an behin betiko, izena Mercedes-Benz Group-era aldatu zuten.

## Kanpo loturak

* Datuak: Q699551
# Daimon

Jatorrian, daimon (grekerazko, δαίμων, daimon, hitzetik) greziar mitologiako jainko txikiak edo jeinuak dira, ezaugarri lausokoak, batzuetan jainko nagusiekin bitartekari moduan agertzen direnak. Egun, filosofian, daimon norbere barruan duen bizi-indarra edo izpiritua adierazteko erabili ohi da. Daimonari dagokiona daimonikoa dela esaten da.

## Ikus, gainera

* Arima

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1157625
* Multimedia: Daemon (classical mythology) / Q1157625
# Daily Record

Daily Record Eskozian 1895ean sortutako egunkaria da. Laborismoaren alde egiten du. Glasgowen egoitza duen arren, Londresko Trinity Mirror taldearena da. Urte askotan zehar, Eskoziako salduena izan da baina 2014an Scottish Sunek ordezkatua izan zen Asteko sei egunetan argitaratzen dute, igandea izan ezik. Orduan Sunday Mailek hartzen du bere postua.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.theguardian.com/media/greenslade/2014/oct/13/daily-record-ireland

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2390965
# Dipolo magnetiko

Dipolo magnetikoa zirkuitu batek eratutako eremura, zirkuiturako distantzia, zirkuitua bera baino handiagoa denean egiten den hurbilketa bat da.

## Momentu dipolar magnetikoa

C zirkuitu batetik I korronte bat igarotzen bada, honela definitzen da momentu dipolar magnetikoa:
    ${\vec {m}}={\frac {1}{2}}I\oint _{C}{\vec {r}}\times \,d{\vec {r}}$
Zirkuitua laua baldin bada, orduan hau egin beharko da:
    ${\vec {m}}={\frac {1}{2}}I\oint _{C}{\vec {r}}\times \,d{\vec {r}}=IS{\hat {n}}$
non S, bere ertza C den azalera lauaren area den.

## Dipolo batek eratutako eremu magnetikoa

Zirkuitu honek eratutako potentzial magnetiko dipolarra, honela definitzen da:
    ${\vec {A}}({\vec {r}})={\frac {\mu \ {\vec {m}}\times ({\vec {r}}-{\vec {r}}')}{4\pi \ \left\Vert {\vec {r}}-{\vec {r}}'\right\|^{3}}}$
eta eremu magnetiko dipolarra, hau izango da:
    ${\vec {B}}({\vec {r}})=\nabla \times {\vec {A}}({\vec {r}})=-\mu \ \nabla \times {\frac {{\vec {m}}\times ({\vec {r}}-{\vec {r}}')}{4\pi \ \left\Vert {\vec {r}}-{\vec {r}}'\right\|^{3}}}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q390314
# Dipoloceras

Dipoloceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko erdiko estratuetan eman zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5280044
# Dreisen

Dreisen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Donnersberg barrutia|Donnersberg]] barrutian. 2014an 977 biztanle zituen 9,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q561681
* Multimedia: Dreisen / Q561681
# Domintxaine

Domintxaine Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1842an Berroetarekin batera Domintxaine-Berroeta udalerria osatu zuen.

## Toponimia

Frantsesezko toponimoa Domezain da. Toponimo hori historian zehar honela idatzia izan zen:
* Domesan (1119),
* Domesang, Domezan, Domezayn eta Domesaing (1193, XIII. mendea, 1384 eta 1385 hurrenez hurren , Duchesneren CX eta CXIV. liburukiak),
* Domezain (1258),
* Domesahn (1439, Bastidaxarreko notarioen paperak),
* Domezay eta Domazanh (1460 eta 1487 hurrenez hurren Ohixen paperak),
* la degaerie de Domasanh (1520),
* Domeçayn (1621, Martin Biscay),
* Domesan (1650)
* Domesaing eta Domezainh (1690).

## Historia

Paul Raymondek, 1860an indargabetua izan zen arte, bertoko degeria, Zuberoako zazpietako bat zena, Pettarra mezutegikoa zela zioen. Domintxaine-Berroeta, Ithorrotze-Olhaibi, Lohitzüne-Oihergi eta Ozaraine-Erribareita barnean zituen.
1790ean kantonamenduko hiriburu bilakatu zen (Mauleko barrutikoa). Kantonamenduak Arüe, Domintxaine-Berroeta, Etxarri, Jeztaze, Ithorrotze-Olhaibi, Lohitzüne-Oihergi, Ozaraine-Erribareita eta Pagolak osatuta zegoen.

## Biztanleriaren bilakaera

Jean Jaurgain ozaztarrak 1909an Journal de Pierris Casalivetery argitaratu zuenean Domintxainek 1460-1481. urteetan 42,5 eta 1540-1548. urteetan 138 su zituela esan zuen.
Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 863 | 818 | 895 | 920 | 989 | 1.004 | - | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
Iturria : Cassini proiektua

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Orpustan, Jean-Baptiste. (2006). Nouvelle toponymie basque. Presses universitaires de Bordeaux ISBN 2 86781 396 4..
* 1 2 3 4 5 Paul Raymond, Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque
* ↑ Duchesne bildumaren 99-114. liburukiak - Bibliothèque nationale de France
* ↑ Bastidaxarreko notarioen paperak - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques
* ↑ Zuberoako notarioa zen Ohixen paperak - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques
* ↑ Derecho de naturaleza que la merindad de San Juan del Pie del Puerto, una de las seys de Navarra, tiene en Castilla, 1622
* ↑ Goihenetxe, Manex. (2001). Histoire générale du Pays basque. 3 Elkarlanean, 25 or. ISBN 2 9131 5634 7..
* ↑ EHESS: Cassini proiektua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3034798
# Domitia Longina

Domitia Longina lehen mendeko erromatar emakumea izan zen, Gneo Domizio Korbuloren alaba eta Domiziano enperadorearen emaztea.
70ean Domitia Luzio Elio Lamiarekin ezkondurik zegoen. Baina Domiziano Vespasiano enperadorearen semearen arreta erakarri zuen. Berehala, lehen senarraz dibortziatu eta Domizianorekin ezkondu zen. Geroago Domizianok hilarazi zuen Lamia, hainbat susmo leporatuta.
Bi seme-alaba izan zituen, baina haurtzaroan hil ziren. Domizianok biziki maite zuen Domitia, eta bidaia guztietara eraman zuen. Hala ere, maitale andana zeukan enperadoreak. Baina emazteari horrelako jokabidea izatea ez zion uzten.
83an, Domitiak Paris izeneko aktorearekin izandako afera aurkitu zuen Domizianok. Paris hil zuten eta Domitiak dibortzio-gutuna jaso zuen. Erbesteratua izanda ere, Erromako politikari gertutik jarraitu zion. 96an, Domiziano hiltzeko konspirazioan paper erabakigarria jokatu zuen. Domitia bakean hil zen 126an.
* Datuak: Q239010
* Multimedia: Domitia Longina / Q239010
# Domino (Texas)

    Artikulu hau Texasko hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Domino (argipena)».
Domino Texasko herri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 93 biztanle zituen, 1,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cass konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32925
# Dominowo udalerria

Dominowo Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Środa Wielkopolska barrutian kokatuta. 79,36 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3001 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q556611
ieaPolonia Handiko voivoderriko udalerriak :
# Domintxaine-Berroeta

Domintxaine-Berroeta Zuberoako udalerria da eta Pettarra eskualdean dago kokaturik. 1842ko ekainaren 25ean sortu zen Domintxainek eta Berroetak bat egin zutenean.

## Geografia
### Ingurune naturala

Lauirase ibaia udalerriaren eta Arboti-Zohotaren mugatik hurbil jaiotzen da

### Auzoak

* Domintxaine
* Berroeta
* Burgaintzi
* Gabadi zerra
* Burun zerra
* Cousy zerra
* Elizatea
* Garate zerra
* Galharrera

## Historia

Domintxaine Pettarrako degerietako bat izan zen.

## Demografia

Bi herriek bat egin ondoren, XIX. mendearen erdialdean, 1.000 biztanle izatera iritsi zen udalerria. Hala ere, ordutik beherako joera etengabea izan zuen eta XX. mendearen amaieran 455 biztanle zituen. XXI. mendearen hasiera biztanle gutxi batzuk irabazi zituen.
* Domintxaine-Berroetako biztanleria
* Datuen iturburua: INSEE

## Euskara

Domitxainen Pettarrako euskara mintzatzen da, zuberotarra.

## Argazki galeria

* Domintxaineko San Joan Batailatzailearen eliza.
* Berroetako eliza.

## Domintxaintar eta berroetar ezagunak

* Kristiane Etxaluz (1940-) militante antifrankista.
* Peio Serbielle kantaria Berroetan bizi da.
* Mixel Thikoipe (1948 - 2017) idazle eta musikaria Domintxainen bizi zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Ardoi, Erramun - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* 1 2 «Domintxaine-Berroeta - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* 1 2 «Pettarrakoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q842711
* Multimedia: Domezain-Berraute / Q842711
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Domintxaine-Berroeta
# Dominostein

Dominosteina (euskaraz: «domino-pieza») Alemanian jatorria duen gozoki bat da, bereziki Gabonetan kontsumitzen dena. Lebkuchenezko oinarri batean datza, giga gelatina eta mazapan edo persipan geruza batez estalita egoten dena. Azkenik pieza hauek txokolate beltzetan estalita egon ohi dira. Dominosteinak Dresde Herbert Wendler (1912-1998) txokolategileak sortu zituen 1936an, eta Bigarren Mundu Gerran ezagunak bihurtu ziren beste txokolateekin alderatuta merkeagoak zirelako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32977
* Multimedia: Dominostein / Q32977
# Domino (argipena)

Domino izenak hainbat adiera du:

## Jokoa

* Dominoa, fitxa zuri-beltzekin jokatzen den jokoa. Honekin lotua dago:
** Domino-efektua.

## Tokiak

* Domino, Texas, Cass konderriko hiria.
* Domino, Ternua eta Labradorreko komunitatea.

## Pertsonak

* Fats Domino (1928-2017), musikaria.
* Domino, Sofia Coppola zinema-zuzendaria eta aktoreak erabili zuen goitizen edo izen artistikoa.
* Anna Domino, folk-abeslaria.

## Kultura

* Domino (2019ko filma), film estatubatuarra, Brian De Palmak zuzendua.
* Domino (telesaila), Armeniako telebistako sitcom bat.
* Domimo Dancing, Pet Shop Boys taldearen abestia.
# Daubentonia robusta

Aie-aie erraldoia (Daubentonia robusta) lemur bat izan zen, Madagaskarren bizi zena. Duela 1.000 urte inguru bizi zen eta egun bere azpifosilak baino ez ditugu.
Morfologikoki egungo aie-aieren antzekoak ziren baina bi bider baino handiagoak.

## Erreferentziak

* ↑ Nowak, R. M., ed. Walker's Mammals of the World. 1 (6. argitaraldia) Baltimore, Md.: Johns Hopkins University Press, 533–534 or. ISBN 0-8018-5789-9..
* ↑ Simons, EL. (1994). «The giant aye-aye Daubentonia robusta» Folia Pimaol (Basel) 52 (1-3): 14–21. PMID 7721200..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2035788
* Espezieak: Daubentonia robusta
# Daubreelita

Daubreelita sulfuro motako minerala da eta linnaeite subtaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Daubreelita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Fe^{2+}Cr3+2S4}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Daubréelite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1172805
* Multimedia: Daubréelite / Q1172805
# Daubrée (kraterra)

Daubrée kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ12 lau-angelukoan dago. 14,7 kilometroko diametroa du. Izena Gabriel Auguste Daubréeren omenez darama.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q694865
* Multimedia: Daubree (crater) / Q694865
# Daubentonia

Daubentonia primate genero bat da, lemuriformeen barruan sailkatua eta Madagaskarren bakarrik bizi dena. Gaur egun Daubentonia madagascariensis espeziea bakarrik bizi da, 1920an Daubentonia robusta desagertu zenetik.

## Ikus, gainera

* Daubentonia madagascariensis

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2899669
* Multimedia: Daubentonia / Q2899669
* Espezieak: Daubentonia
# Dauchingen

Dauchingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Schwarzwald-Baar barrutia|Schwarzwald-Baar]] barrutian. 2014an 3.659 biztanle zituen 10,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q81442
* Multimedia: Dauchingen / Q81442
# Daubréeita

Daubreeita haluro motako minerala da eta matlockite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Daubreeita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(BiO)(OH,Cl)}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Daubréeite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5227830
* Multimedia: Daubréeite / Q5227830
# Dimetrodon

Dimetrodon Permiarren hasieran bizi zen sinapsido-generoa izan zen, Sphenacodontidae familiaren barruan zegoena.

## Espezieak

Hauxe dira espezie ezagunak:
| Espezie | Aditu | Kokapen | Egoera | Sinonimo |
| Dimetrodon angelensis | Olson, 1962 | Texas | Baliodun | |
| Dimetrodon booneorum | Romer, 1937 | Texas | Baliodun | |
| Dimetrodon cruciger | Cope, 1878 | Texas | Edaphosaurus cruciger | |
| Dimetrodon dollovianus | Case, 1907 | Texas | Baliodun | Embolophorus dollovianus Cope, 1888 |
| Dimetrodon giganhomogenes | Case, 1907 | Texas | Baliodun | |
| Dimetrodon gigas | Cope, 1878 | Texas | Dimetrodon grandis | Clepsydrops gigas Cope, 1878 |
| Dimetrodon grandis | Romer and Price, 1940 | Oklahoma Texas | Baliodun | Clepsydrops gigas Cope, 1878 Dimetrodon gigas Cope, 1878 Theropleura grandis Case, 1907 Bathyglyptus theodori Case, 1911 Dimetrodon maximus Romer 1936 |
| Dimetrodon incisivus | Cope, 1878 | Texas | Dimetrodon limbatus | |
| ?Dimetrodon kempae | Romer, 1937 | Texas | Agian nomen dubium | |
| Dimetrodon limbatus | Romer and Price, 1940 | Oklahoma Texas | Baliodun | Clepsydrops limbatus Cope, 1877 Dimetrodon incisivus Cope, 1878 Dimetrodon rectiformis Cope, 1878 Dimetrodon semiradicatus Cope, 1881 |
| Dimetrodon longiramus | Case, 1907 | Texas | Secodontosaurus obtusidens | |
| Dimetrodon loomisi | Romer, 1937 | Texas Oklahoma | Baliodun | |
| Dimetrodon macrospondylus | Case, 1907 | Texas | Baliodun | Clepsydrops macrospondylus Cope, 1884 Dimetrodon platycentrus Case, 1907 |
| Dimetrodon milleri | Romer, 1937 | Texas | Baliodun | |
| Dimetrodon natalis | Romer, 1936 | Texas | Baliodun | Clepsydrops natalis Cope, 1878 |
| Dimetrodon occidentalis | Berman, 1977 | Arizona New Mexico Utah | Baliodun | |
| Dimetrodon platycentrus | Case, 1907 | Texas | Dimetrodon macrospondylus | |
| Dimetrodon rectiformis | Cope, 1878 | Texas | Dimetrodon limbatus | |
| Dimetrodon semiradicatus | Cope, 1881 | Texas | Dimetrodon limbatus | |
| Dimetrodon teutonis | Berman et al., 2001 | Alemania | Baliodun | |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130869
* Multimedia: Dimetrodon / Q130869
* Espezieak: Dimetrodon
# Diminutina

Diminutina Lycaenidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thecla tyriam da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5277404
# Dimidio

Dimidio edo 51 Pegasi b exoplaneta bat da. Lehen exoplaneta honen aurkikuntza 1995eko urriak 6an iragarri zuten Michel Mayorrek eta Didier Quelozek Nature zientzia aldizkariaren 378. aleko 355. orrialdean, abiadura erradialeko metodoa erabiliz Haute-Provenceko Behatokian ELODIE espektrografoarekin.
Aurkikuntza iragarri ondoren, planeta honen existentzia San Francisco State Universityko Geoffrey Marcey doktoreak eta Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitateko Paul Butler doktoreak berretsi zuten, Kaliforniako San Jose hiritik gertu dagoen Lick Behatokiko Hamilton espektrografoa erabiliz.
2017an uraren arrastoak aurkitu ziren bere atmosferan.

## Ezaugarriak

51 Pegasi b, 51 Peg b bezala laburtua, informalki Belerofonte deitua izan zen. Bere aurkikuntzaren ondoren, bere existentzia bere ezaugarri asko ezagutzea ahalbidetu duten behaketa askoren bidez berretsi da. Detekzio mota abiadura erradialena izan zen planetaren masa orbitaren okerdura angeluaren senoagatik biderkatuta ematen duen emaitza neurtzea ahalbidetzen duena m·sin (i) = 0.468 +/- 0.007 (masa jobianoetan neurtua). Metodo honek planetak izan beharko lukeen gutxienezko masa ematen digu. Abiadura erradialen bariazioek 59 metro segunduko zabalera bat dute eta 4.239 ± 0.001 eguneko orbita periodoa erakusten dute. Asko espekulatu da planeta honek masa txikiagoko planeta bat lagun duela urrunagoko orbita baten, 51 Pegasi bizigarritasun eremuan Lurraren antzeko planeta bat izateko hautagaietakotzat sailkatua egoteraino, sistema honetan ere, gure eguzkiaren hain antzekoa den izar batekin, bizigarritasun eremu hau 1 eta 2 unitate astronomiko bitarteko distantzian dagoelarik.
Hasiera batean gasezko erraldoien eraketa teoriek halako planetak izarretik hain gertu eratzeak debekatzen duenez gorputz harritsu bat zela uste zen arren, gaur egun hain masa handia soilik Jupiterren antzeko gasezko erraldoi batekin bateragarria dela uste da.
Lehen exoplanetaren aurkikuntza astronomia ikerketaren arrakasta handi bat izan zen astronomoei planeta erraldoiak orbita txikietan egon zitezkeela erakutsi zienean, ordura arte kontutan hartu ez zena. Behin planeta horiek existitu zitezkeela ikusi zenean, bata bestearen atzean antzeko beste planeta asko aurkitu ziren. Gaur egun, 51 Pegasi Jupiter bero deritzon kategoria bateko planeta bat da. 51 Pegasi bezalako planetak ez dira bateragarriak egungo planeta eraketa teoriekin, eta, beraz, bere aurkikuntzak planeta migrazioaren teoria berriei buruzko eztabaida bultzatu zuen, horien arabera, planetak, euren existentzian zehar, euren orbitetan, euren izarragandik jatorrian eratu ziren tokia baino hurbilago egon arte eboluzionatu dezaketelarik. Planeten eraketa eta eboluzioaren tesien birplanteamenduak gaur egun ere oraindik jarraitzen du muturrekoagoak diren orbita eta masadun mundu bitxi gehiagoren aurkikuntzarekin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Water detected in the atmosphere of hot Jupiter exoplanet 51 Pegasi b» phys.org (Noiz kontsultatua: 2019-10-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q242309
* Multimedia: 51 Pegasi b / Q242309
# Dimetildiklorosilano

Dimetildiklorosilanoa konposatu organosilizikoa da Si(CH$_3$)$_2$Cl$_2$ formulakoa eta egitura tetrahedrikoa dituena. Giro-tenperaturan likido kolorgea da urarekin erreakzionatzen duena Si-C kate lineal eta ziklikoak eratzeko. Silikona industrial askoren aitzindari nagusia da.

## Prestakuntza

Dimetildiklorosilanoaren prestakuntza industrialean fin-fin ehotako silizioa 300 ºC-tan berotzen da ohantze fluidifikatutako erreaktore batean kobre(I) oxidoaren presentzian eta metil kloruroa pasarazten da.
    2 CH$_3$Cl + Si → (CH$_3$)$_2$SiCl$_2$
Nagusiki dimetildiklorosilanoa sintetizatzen bada ere, beste deribatu batzuk ere sortzen dira, hala nola, CH$_3$SiCl$_3$, CH$_3$SiHCl$_2$, eta (CH$_3$)$_3$SiCl. Distilazioz separatzen dira. Beheko taulan proportzioak eta irakite-puntuak adierazten dira.
| Produkuta | Etekina (%) | Irakite-pu (°C) |
| (CH$_3$)$_2$SiCl$_2$ | 80–90 | 70.0 |
| CH$_3$SiCl$_3$ | 5–15 | 65.7 |
| CH$_3$SiHCl$_2$ | 3–5 | 40.7 |
| (CH$_3$)$_3$SiCl | 3–5 | 57.3 |

## Erabilera

Dimetildiklorosilanoaren erabilera nagusia silikonen sintesia da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Sakurai, Hideki. (2006-03-15). King, R. Bruce ed. «Silicon: Organosilicon Chemistry» Encyclopedia of Inorganic Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd): ia220. doi:10.1002/0470862106.ia220. ISBN 978-0-470-86078-6. (Noiz kontsultatua: 2022-06-29).
* ↑ Rochow, Eugene G.; Tatlock, William S.. (2007-01-05). Audrieth, Ludwig F. ed. «Dimethyldichlorosilane (Dimethylsilicon Dichloride)» Inorganic Syntheses (John Wiley & Sons, Inc.): 56–58. doi:10.1002/9780470132340.ch14. ISBN 978-0-470-13234-0. (Noiz kontsultatua: 2022-06-29).
* Datuak: Q416690
* Multimedia: Dichlorodimethylsilane / Q416690
# Dimisio

Zuzenbidean, dimisioa pertsona batek betetzen duen kargu publiko edo pribatuari borondatez uko egin eta uztea da. Ohikoa da kargu politikoetan kargua betetzen duen pertsonak bere buruzagien edo ardurapekoen konfiantza galdu nahiz bere zeregina betetzeko kondizioak betetzen ez direnean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q797551
# Don't Stop Me Now

Don't Stop Me Now (euskaraz "Ez Nazazu Gelditu Orain") Queen rock talde ingelesak 1978an Jazz bildumaren barnean kaleratu zuen abestia da.

## Kanpo estekak

* Queen taldearen Don't Stop Me Now abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q262417