# Charlotte Scott

Charlotte Angas Scott (Lincoln, 1858ko ekainaren 8a – Cambridge, 1931ko azaroaren 10a) britainiar matematikaria izan zen. Bere karrera Estatu Batuetan egin zuen, eta eragina izan zuen Estatu Batuetako matematikaren garapenean, baita emakumeen matematika-hezkuntzan ere. Scott-ek paper garrantzitsua jokatu zuen Cambridgen bere Mathematical Tripos azterketa ezagunaren arauak aldatzen.

## Lehen urteak

Caleb Scott, Eliza kongregazionaleko ministroa, eta Eliza Exley Scotten zazpi seme-alabetatik bigarrena izan zen. Girton Collagen (Cambridge) hezia 1876tik 1880ra beka batekin. Matematikako irakasle egoiliarra izan zen 1884ra arte. 1885ean doktoretza jaso zuen lehen emakume britainiarretako bat izan zen. Bere graduondoko ikerketa Arthur Cayleyren zuzendaritzapean egin zuen Cambridgeko Unibertsitatean, baina Cambridge ez zen emakumeei tituluak ematen hasi 1948 arte. Scottek bere lizentziatura (1882) eta doktoretza (1885) jaso zituen Londresko Unibertsitatean kanpoko azterketen bidez.

## Tripos azterketak

1880an, Scottek baimen berezi bat lortu zuen Cambridgeko Mathematical Tripos azterketa egiteko, normalean ez baitzitzaien emakumeei bertara aurkezten uzten. Ikasle guztien artean zortzigarren sailkatu zen Triposean, baina, bere sexua zela eta, "zortzigarren Wrangler" titulua, ohore handia, gizonezko ikasle batentzat izan zen ofizialki.
Zeremonian, ordea, zazpigarren partaidea iragarri ondoren, entzulegoko ikasle guztiek bere izena oihukatu zuten.
   Gizonak izenak irakurri zituen eta zortzigarrenera iritsi zenean, izena esan baino lehen, ikasle guztiek "Scott de Girton" oihukatu zuten, eta txaloaldi handia egin zioten, bere izena behin eta berriz oihukatuz, txalo zaparrada izugarriz eta kapelak astinduz.
    Txosten garaikidea, "Charlotte Angas Scott (1858–1931)" in Women of Mathematics: A Biobibliographic Sourcebook.
Sari-banaketako ekitaldira joaterik izan ez zuenez, Scottek Girton Collegen ospatu zuen bere lorpena. Bertan, goraipamenak eta txaloak izan ziren afarian. Gauean, ikasleek "See the Conquering Hero Comes" abestu zuten, kide batek idatzitako oda bat jaso eta koroatua izan zen.
Gertakari horren ondoren, emakumeei azterketara formalki aurkezteko eta beren proben kalifikazioak lortzeko aukera eman zitzaien, baina gizonenetatik bereizita, eta, beraz, ez ziren rankingean sartu. Beharrezko puntuazioa lortzen zuten emakumeek ere ziurtagiri berezi bat jaso zuten, ohore handiko lizentziaturaren ordez. 1922an, James Harkness-ek adierazi zuen Scott-en lorpenak "inflexio-puntua markatu zuela Ingalaterran, John Stuart Mill-en eta beste batzuen feminismo teorikotik hasi eta gaur egungo hezkuntza praktikoraino eta aurrerapen politikoetaraino".

## Lana

1885ean Estatu Batuetara joan zenean, Bryn Mawr Unibertsitatean Matematikako zortzi irakasle fundatzaile eta irakasle elkartuetako bat bihurtu zen, eta 1888tik 1917ra irakasle izan zen. Bryn Mawr Collegeko lehen matematikaria izan zen, eta saileko lehen burua. Aldi horretan, matematikaren aitzindari askoren doktore-tesiak zuzendu zituen. XIX. mendean matematikan doktoratu ziren bederatzi emakumeetatik hiruk Scottekin ikasi zuten.
Bere matematika espezialitatea bi gradu baino goragoko kurba aljebraiko espezifikoak aztertzea izan zen. Haren An Introductory Account of Certain Modern Ideas and Methods in Plane Analytical Geometry liburua 1894an argitaratu zen eta hogeita hamar urte geroago berriz inprimatua izan zen. Scott ingelesezko testuliburuen lehen idazleetako bat izan zen, "printzipio orokor baten eta adibide jakin baten arteko bereizketaz guztiz kontziente" izan zena. XX. mendeko froga matematiko abstraktuen ohituraren trantsizioan eginkizun garrantzitsua izan zuen.
1891n New York Mathematical Society-rekin elkartu zen lehen emakumea izan zen, geroago Amerikako Matematika Elkartea bihurtu zena. 1894an Amerikako Matematika Elkarteko lehen Kontseiluko lehen emakumea izan zen, eta 1896an Elkartearen kritika txalotua jaso zuen. Era berean, A Proof of Noether 's Fundamental Theorem, Estatu Batuetan idatzitako eta Europan oso ezaguna den lehen ikerketa matematikoaren egilea izan zen. 1897an Zurichen Matematikarien Nazioarteko lehen Biltzarrean parte hartu zuten lau emakumeetako bat izan zen; beste hirurak Iginia Massarini, Vera von Schiff eta Charlotte Wedell izan ziren. 1906an Scott Amerikako Matematika Elkarteko presidenteorde gisa sartu zen.

## Emakumeak matematikan

Scottek kontserbadurismo pertsonala emakumeen hezkuntza eta berdintasun politikoa sustatzeko baldintza bat zela uste zuen. Erretzea eta makillajea gaitzesten zituen, baina bob orrazkera egin zuen Bryn Mawr-era joan aurretik (ile motza eztabaidagarria zen 1920ko hamarkadan ere).
Emakumeen ikasgeletako zorroztasunaren defendatzaile sutsua zen, M. Carey Thomas Bryn Mawr-eko presidenteari gutun batean idatziz:
   Une honetan oso aztoratuta eta atsekabetuta sentitzen naiz, jarduera intelektualak emakumeentzat egokiak izan daitezen "desegin" behar direla eta emakumezkoen unibertsitatean gizonenean baino maila baxuagoa hartu behar dela diozunaren posizioa hartzen duzula ikusteak. Ez dut espero fakultateko beste kideren batek horrela sentitzea; haiek, ezagutu ditudan (ia) gizon guztiek bezala, tolerantzia-jarrera hartzen dute dudarik gabe, erdi dibertituta eta erdi atsegin handiz, auzi guztian; izan ere, gizonak emakumezkoen hezkuntzan laguntzeko prest dauden lekuetan ere, barruko erreserbarekin da.
   Charlotte Scott
"Ia" hitza, letra txikiz idatzita dago, eskuz idatzitako letraren gainean.

## Geroko bizitza

Scott eta Grace Andrews izan ziren 1906an agertu zen American Men of Science aldizkariaren lehen edizioan zerrendatutako bi emakume bakarrak.
Era berean, 1906an, Scottek artritis erreumatoide kasu akutu bat garatu zuen, eta bere gortasun gero eta handiagoarekin batera, bere lana eten zuen. Mediku batek aire zabalean ariketa fisikoa egiteko aholkatuta, Scott lorezaintza-lanak egiten hasi zen, eta krisantemo mota berri bat garatu zuen. 1924an erretiroa hartu zuen, baina beste urte batez Bryn Mawr-en geratu zen doktoregoko zortzigarren ikasleari tesia osatzen laguntzeko, itzuli eta Cambridgen bizitzen jarri aurretik.
1931ko azaroaren 10ean hil zen eta Cambridgeko Igokundearen Parrokian lurperatu zuten, bere lehengusina Eliza Nevinen hilobian.
   Orain, zoaz kaperaren aterantz eta begiratu zure eskuineko bigarren lerroko bigarren ilaran dagoen 4C52 hilobia. ELIZA NEVINen hilobi honetan idazki bat dago CHARLOTTE ANGUS SCOTTentzat, 1876an Girton Collegen sartu eta 1880an Mathematical Tripos-en Wrangler bihurtu zena.
    L.J. Slater, A Ascension parrokiako beilatokiaren inguruan ibilaldi bat

## Argitalpenak

* 1894. Scott, Charlotte A. (1894). An Introductory Account of Certain Modern Ideas and Methods in Plane Analytical Geometry. Macmillan.
* 1899: A Proof of Noether’s Fundamental Theorem.
* 1907: Cartesian Plane Geometry, Part I: Analytical Conics.

## Aintzatespenak

* 1891n, Charlotte Scott American Mathematical Society-n sartu zen lehen emakumea izan zen.
* Londresko Matematika Elkarteko eta Deutsche Mathematiker-Vereinigung-eko (1898) kide ere izan zen, baita Edinburgoko eta Palermoko Matematika Elkarteetakoa ere.
* 2016an, Cambridgeko Unibertsitateko Kontseiluak Scott izena erabiltzea onartu zuen North West Cambridge Development-en ezaugarri fisiko bat markatzeko.

## Aipamenak

* Green, Dr. Judy. (29 de junio de 2000). How many women mathematicians can you name?. Summer Undergraduate Mathematical Sciences Research Institute / Miami University.
* Girton Unibertsitate Erregistroa 1869@–1946, Unibertsitate Prentsa, Cambridge, 1948
* Eaton, Shelby L.. (21 de agosto de 1997). Women in Mathematics in the United States: 1866–1900. Shelby L. Eaton.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2015-06-10). «Charlotte Angas Scott "amaba las palabras"» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-06-13).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Women of mathematics : a biobibliographic sourcebook. New York : Greenwood Press 1987 ISBN 978-0-313-24849-8. (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* 1 2 3 «Charlotte Angas Scott» mathwomen.agnesscott.org (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «CURVAS EN LA HISTORIA 1 | JOSE MANUEL ALVAREZ PEREZ | Casa del Libro» casadellibro 2006-03-21 (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* 1 2 (Ingelesez) Duren, Peter L.; Askey, Richard; Merzbach, Uta C.; Edwards, Harold M.. (1988). A Century of Mathematics in America. American Mathematical Soc. ISBN 978-0-8218-0130-7. (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ Kenschaft, Patricia. (1977). «Charlotte Angas Scott». AWM Newsletter 7 (6): 11-12..
* ↑ Scott, Charlotte Angas. (1899-12-01). A proof of Noether's fundamental theorem. doi:10.1007/bf01453778. (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ (Ingelesez) Curbera, Guillermo. (2009-02-23). Mathematicians of the World, Unite!: The International Congress of Mathematicians--A Human Endeavor. CRC Press ISBN 978-1-4398-6512-5. (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ Martha J. Bailey. (1994). American women in science. ABC-CLIO ISBN 978-0-87436-740-9. (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ Goldie, Mark. (30 noviembre 2009). Churchill College Cambridge: The Guide. ISBN 978-0-9563917-1-1. (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ (Ingelesez) «Inspired by Cambridge: street names at Eddington» Eddington Cambridge (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).

## Kanpo estekak

* Charlotte Scotten hillobia
* Charlotte Scott Mathematics Genealogy Project-en
* Charlotte Scott Isabel Maddisonek idatzia.
* Charlotte Angas Scotten biografia Patricia Clark Kenschaft-ek idatzia
* Datuak: Q452086
* Multimedia: Charlotte Angas Scott / Q452086