OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Joyland (filma)

Joyland (urduz: جوائے لینڈ‎) 2022ko Saim Sadiq pakistandar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lahore, Pakistan. Rana familia. Aita, Appa, patriarka, Pakistango familia tradizional baten eginbeharrak errespetarazten tematua. Aulki gurpildunean eserita, haren presentzia hutsak tentsioa sorrarazten du. Seme zaharrenak, Saleem-ek, aitaren pausoei jarraitzeko interesa du, eta gizon batek izan behar duen hori guztia bilatzen du. Haren emazte Nucchi haurdun dago, eta bi alabaren ondoren mutiko bat jaioko den esperantza dute. Haider seme gazteenak, filmeko protagonistak, etxeko zaintza lanak egiten ditu: ilobekin ematen du eguna, otorduak prestatzen ditu eta etxea txukuntzen du. Haren emazteak, Mumtaz-ek, ile apaindegi batean egiten du lan, baina makillaje artista bihurtzea du amets. Haiderrek dantzari lana topatzen du ikuskizun erotikoak egiten dituen talde batean, eta ikuskizunaren izarra den emakume transaz maiteminduko da. Familiari antzokiko manager postua lortu duela esan ondoren, Mumtaz-ek lana utzi beharko du, etxeko lanez arduratzeko.

## Aktoreak

* Ali Junejo: Haider
* Rasti Farooq: Mumtaz
* Alina Khan: Biba
* Sarwat Gilani: Nucchi
* Salmaan Peerzada: Rana Amanullah
* Sohail Sameer: Saleem
* Sania Saeed: Fayyaz

## Erreferentziak

* ↑ «Genero arauekin dantzan» Berria 2023-02-04 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112126298
* Multimedia: Joyland (film) / Q112126298
# Joyride (argipena)

Joyride edo Joy ride terminoek hainbat adiera dute:

## Zinema

* Joyride - 1995ean Jim Gillespiek zuzendutako filma
* Joyride - 1997an Quinton Peeplesek zuzendutako filma
* Joy Ride, 2001ean John Dahlek zuzendutako filma
* Joy Ride - 2023an Adele Limek zuzendutako filma

## Musika

* Joyride (diskoa) - 1991ko Roxette bikote suediarraren duskoalbuma
* Joyride - 1991ko Roxetteren abestia, izen bereko albumekoa
* Joy Ride (abestia) - The Killersen 2008ko Day and Age albumeko abestia.
# Joyride (abestia)

    Artikulu hau Roxeterren abestiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Joyride (argipena)».
Joyride Suediako Roxette pop bikotearen abestia da. Per Gessle bikoteko gizonezkoak idatzi zuen, 1991ko otsailaren 25ean kaleratu zuten euren estudioko hirugarren diskoko single nagusi gisa, diskoak ere izenburu bera hartu zuelarik: Joyride (1991). Roxetteren arrakasta handienetako bat bihurtu zen, eta 1991ko single arrakastatsuenetako bat izan zen, Europa osoan, baita Australian, Kanadan eta Estatu Batuetan ere hainbat disko-zerrendetan . Abestiarekin batera zabaldu zen bideoklipak hedapen handia jaso zuen MTV Europe telebistan.
Per Gesslek kontatua du abestiaren hasierako lerroa bere neska-lagunak (geroko emazteak) pianoan utzitako ohar batean inspiratu zela. Hala zioen: "Hej, din tok, jag älskar dig" ("Kaixo, tonto, maite zaitut), eta horixe bilakatu zen ingelesez abestiko hasiera: "Hello, you fool, I love you. Izenburua Paul McCartneyk iradokia da, berak kontati baitzuen John Lennonekin abestiak idaztea "a long joyride", plazerezko bidaia luze bat.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «Joyride (Roxette song)» artikulutik itzulia izan da, 2023-09-01 data duen 1173321268 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2023-09-01 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ Don't Bore Us, Get to the Chorus! liner notes.. .
* ↑ «Once Upon a Time in the Top Spot: Roxette, "Joyride"» Rhino Entertainment.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1419707
* Bideoklipa Youtuben.
# Joystick

Joystick (hitzez hitz itzulita, joko-palanka) bat bideo-jokoekin aritzeko erabili ohi den sarrerako gailu bat da. Sagu batek ez bezala, hiru dimentsiotan mugimenduak sortzeko gai da. Oinarri batek eta bertatik ateratzen den palanka batek osatzen dute, azkenak botoi batzuk izateaz gain mugimendua kontrolatzeko balio duelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178805
* Multimedia: Joysticks / Q178805
# José María Cuevas

José María Cuevas (Madril, 1935eko ekainaren 29a - ibidem, 2008ko urriaren 27a) enpresaburu espainiarra izan zen. Espainiako Enpresaburu Elkarteen Konfederazioaren (CEOE) presidente izan zen 1984tik 2007ra. Frankismoaren garaian eta ondoren Espainian izan ziren hitzarmen sozio-laboral nagusietan parte hartu zuen (Moncloako Itunak…), enpresaburuen izenean betiere, eta garrantzizko esku-hartzea izan zuen 1997an sindikatuek eta enpresaburuek adostutako lan-merkatuaren erreforman ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3393335
* Multimedia: José María Cuevas Salvador / Q3393335
# José María Castellanos

José María Castellanos Ledo (Bilbo, 1909ko apirilaren 8a - ib., 1973ko uztailaren 21a), Txitin izenez ezaguna, Athleticeko jokalaria izan zen, atzelari moduan aritu zena. Manuel Castellanos presidentearen semea, bere ibilbidean 147 partida ofizial jokatu zituen.

## Biografia

Castellanos 1928an iritsi zen Athleticera. Bere debuta 1928ko irailaren 30ean izan zen, Barakaldo CF taldearen aurka, Eskualdeko Txapelketako partida batean. Bere debuta Espainiako Lehen Mailan 1929ko otsailaren 17an izan zen, RCD Espanyolen aurka (9 eta 0). Talde zuri-gorrian egon zen bitartean, jarraian irabazitako Kopako lau finaletan (1930 eta 1933 artean) titularra izan zen. Gregorio Blascok, José Mugerzak, José Iraragorrik, Batak eta Guillermo Gorostizak balentria ere gauzatu zuten.
Erretiratu ondoren, tenisaren zale handia izan zen, bere semeak ere heredatu zuen pasioa. Izan ere, Euskadiko Tenis Txapelketa absolutuak bien izena darama. Labe Garaietan lan egin zuen, lanbidez ingeniari industriala baitzen.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea(k) |
| Athletic Club | 1928-1934 |

### Eskualdeko Txapelketak

| Txapeleketa | Kluba | Urtea |
| Bizkaiko Herrialde Txapelketa | Athletic Club | 1929 |
| Bizkaiko Herrialde Txapelketa | Athletic Club | 1931 |
| Bizkaiko Herrialde Txapelketa | Athletic Club | 1932 |
| Bizkaiko Herrialde Txapelketa | Athletic Club | 1933 |
| Bizkaiko Herrialde Txapelketa | Athletic Club | 1934 |

### Espainiako txapelketak

| Titulua | Kluba | Urtea |
| Liga | Athletic Club | 1930 |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1930 |
| Liga | Athletic Club | 1931 |
| Kopa | Athletic Club | 1931 |
| Kopa | Athletic Club | 1932 |
| Kopa | Athletic Club | 1933 |
| Liga | Athletic Club | 1934 |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Bilbao F. C., Athletic Club, y las primeras botas “Made in Spain”» Cuadernos de Fútbol.
* ↑ (Gaztelaniaz) RFEF. El comienzo de la hegemonía. .
* ↑ (Gaztelaniaz) RFEF. El Athletic consolida su hegemonía. .
* Datuak: Q47092731
# José María Carrascal

José María Carrascal Rodríguez (El Vellón, Espainia, 1930eko abenduaren 8a - Madril, Espainia, 2023ko azaroaren 3a) espainiar idazle eta kazetaria izan zen.

## Bizitza

1947an bere familia Bartzelonara joan zen bizitzera eta Filosofia eta Nautika ikasketak hasi zituen, azken hau bakarrik amaituz. Trebakuntza-bidaiak Vizcaya lurrunontzian egin zituen hainbat hiri eta portuetatik igaroz. 1957an Berlinera joan zen bizitzera, eta han itzultzaile lanetan eta gaztelania irakasten aritu zen. 1958an Pueblo eta Diario de Barcelona egunkarietako Alemaniako berriemaile gisa hasi zen lanean. 1966an New Yorkera joan zen bizitzera, eta hamar urtez Pueblo egunkariko Ameriketako Estatu Batuetako berriemailea izan zen. 1969an Kazetaritzan lizentziatu zen Eskola Ofizialean. New Yorken jarraitu zuen ABC egunkariko, Radio Televisión Españolako eta Antena 3 Radio irratiko berriemaile gisa.
1989an Espainiara itzuli zen Ameriketako Estatu Batuetatik, eta Antena 3 telebista kateko Noticias a las ocho arratsaldeko zortzietako albistegiak aurkeztu zituen. 1990 eta 1997 Noticias de la noche gaueko albistegia zuzendu zuen. 1996an, hilabete batzuetan zehar, Todos somos humanos telebelista aurkeztu zuen Javier Sardàrekin. 1990eko hamarkadaren amaieran, Carrascal apurka telebistako albistegietatik aldenduz joan zen, bere kazetari-ibilbidea idatzizko prentsara bideratuz.
La Razón eta ABC egunkarietarako artikuluak idatzi zituen.
2023ko azaroaren 3an hil zen, 92 urte zituela.

## Liburuak

* El capitán que nunca mandó un barco (1971).
* Groovy (1972).
* Mientras tenga mis piernas (1975).
* USA Super star (1975).
* La aventura norteamericana (1982).
* Comentarios (1994).
* La agonía del felipismo (1995).
* Nunca volverás a casa (1997).
* Cartas españolas a mi mujer (1998).
* Franco. 25 años después (1999).
* La era Aznar (2000).
* Jubilación, la vida sigue (2002).
* La Batalla de Gibraltar (2012).
* La historia de España que no nos contaron (2015).
* El Mundo visto a los 80 años (2016)
* Todavía puedo (2018)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5942731
# José María Casariego

José María Casariego, espainiar ofiziala, Hispanoamerikako independentzia-gerretan jardun zuena. Erretiroko koronel gradua zuela, Coruñan hil zen 1850eko azaroaren 19an.
# José María Corella

José María Corella Iraizoz (Iruñea, 1937ko abuztuaren 18a) nafar idazlea da. Zuzenbide ikasketak egin zituen Zaragozan. Mezari, heriotzari eta askatasunari buruzko literatura saioak idatzi ditu. Nafarroako erdal literaturari buruzko historia bat eman du argitara: Historia de la Literatura Navarra (Nafar literaturaren historia, 1973).
Literatura kritikari moduan aritu zen La Gaceta del Norten eta 1999tik aurrera Diario de Navarran zutabe bat du.

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. José María Corella Iraizoz. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q23916940
# José María Escrivá

San Josemaría Escrivá de Balaguer, jaiotzez José María Mariano Escrivá y Albás (Barbastro, Huesca, 1902ko urtarrilaren 9a – Erroma, 1975ko ekainaren 26a) espainiar apaiza izan zen. Opus Dei 1928an eta Nafarroako Unibertsitatea 1952an fundatu zituen.
Joan Paulo II.a aita santuak santu egin zuen 2002ko urriaren 6an.

## Liburuak

Funtsean homiliak eta aforismoak argitaratu zituen:
* Bidea, ezagunena, 999 aforismoren bilduma (1934).
* Surco, aforismoak (1992).
* Forja, aforismoak.
* La Abadesa de las Huelgas, ikerketa teologiko-juridikoa (1944).
* Amar a la Iglesia, Escrivá de Balaguerren hiru homilia dira.
* Discursos sobre la Universidad
* Es Cristo que pasa, homilia gehiago.
* Amigos de Dios, beste homilia batzuk (1990).
* Conversaciones con monseñor Escrivá de Balaguer (1991), elkarrizketen bilduma eta beste homilia bat, azkena Nafarroako Unibertsitatean emanda, 1967an.
* Santo Rosario.
* Vía Crucis.

## Kanpo estekak

* Escrivá de Balaguerreren obrak euskaratuak.
* Datuak: Q186807
* Multimedia: Josemaria Escrivá de Balaguer / Q186807
# José María Carreño

José María Carreño Blanco (Cúa, gaur egungo Miranda Estatua, Venezuela, 1792ko martxoaren 19a - Caracas, Venezuela, 1849ko maiatzaren 18a), sortu berriaren Venezuelako Errepublikako politikaria izan zen, Gobernu Kontseiluko presidenteordea José María Vargasen presidentetzan eta behin-behineko presidentea bi aldiz. Venezuelako Historiaren pertsonaia garrantzitsua.
* Datuak: Q2497517
* Multimedia: José María Carreño / Q2497517
# José María Castivia

José María Castivia Franco (Donostia, 1926ko maiatzaren 6a - ib., 2013ko maiatzaren 8a) euskal herritar futbolaria izan zen.

## Ibilbidea

Real Madrilen hasi zen futbolean, Real Sociedadera 1946ean joaten. Errealean hainbat urtez aritu zen, lehenengo mailara bi aldiz igotzen lagunduz , 1947 eta 1949an. Guztira 99 partida jokatu zituen errealarekin eta 34 gol egin zituen. Erreala utzi ondoren Real Oviedon ibili zen.
Behin futbola utzita Errealaren zuzendaritzan egin zuen lan, Vega de Seoane eta José Luis Orbegozoren agindupean. 2002tik aurrera Errealeko jokalari beteranoen elkartearen burua izan zen. 2013ko maiatzean hil zen.

## Kanpo estekak

* Castiviaren ibilbidea, errealaren webgunean
* Datuak: Q13362629
# Itolarri (argipena)

Itolarri eta itobehar hitzek adiera zenbait dituzte:
* itolarria, itobeharra edo asfixia, arnasketa anormal batengatik gorputzak behar baino oxigeno gutxiago hartzen dueneko egoera;
* itolarria, itobeharra edo arnasestua, arnasa hartzeko zailtasuna.
# Itororó

Itororó Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 16.617 biztanle ditu 314,064 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1798854
* Multimedia: Itororó / Q1798854
# Itoko dira berriak

Itoko dira berriak Karlos Linazasoro Izagirrek idatzitako eleberri bat da. 2000. urtean idatzi zuen, Tolosan (Gipuzkoa), eta Alberdaniak argitaratu zuen 2003an.

## Argumentua

Espainiako hiri turistiko bateko hondartzan gertatzen da. Inguruan dabiltzan turistek norbait itotzen ari dela ikusten dute; salbatu nahi dute, baina egonean gelditzen dira, berriketan, sorospen taldea noiz etorriko zain.

## Erreferentziak

* ↑ Ana Unanue. Itoko dira berriak. Armiarma.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16517734
# Itopuntu (bizikleta)

Itopuntua pedalak goiko posizioan eta bertikalean dauden posizioa da.
Bielak bertikalean daudenean, txirrindulariak aplikatzen duen indarra ia paraleloa da, ideala bielekiko perpendikularra denean (horizontalean daudenean). Oso eraginkorra ez izateaz gain belaunek askoz gehiago sufritzen dute.
Desabantaila erantsi batzuk:
* Lautadan ez da oso problematikoa. Batez ere igoeretan, non kadentzia gutxirekin eta esfortzu handiarekin pedalei eragiten dien.
* Pedalei eragitean "pare" aldaketak gertatzen direnean, esekidura gehiago kulunkatzen da eta eraginkortasuna galtzen da.
* Aldakuntza honek errazagoa egiten du trakzio galerak eragitea.
* Trial eremuetatik (bideko zulo handi asko eta harriak ditu) igarotzea zailtzen du. Oztopo bat gainditzean, pedala goiko aldean jarri ohi da, hurrengo pedalkadaren aurretik ahalik eta ibilbide luzeena egiteko, eta ibilbidean zehar pedalierraren azpian dagoen altuera libre handiena izateko. Posizio horretan gaizki baliatzen da indarra, eta txirrindulariak trangatu egiten du. Gainera, gurpilak irrist eginten badu, pedala posizio eraginkorrago batera igaroko da indarra aplikatzeko eta irristatzea larriagotu egingo da eta pedalkada amaitu arte ez da amaituko, ia lan baliagarririk egin gabe.

## Ezabatzeko edo murrizteko sistemak

Nahi ez den efektu hori arintzeko edo desagerrarazteko modu ezberdinak bilatu dira.
* Q-Rings edo Biopace bezalako plater obalatuak ( ikusi → ingelesez ).
* Errotore biela sistema.
* Transmisio hidraulikoa, enboloa erabil daiteke ponpa birakari baten ordez. Balazta-pedal batek edo xiringak ibilbidean zehar indar homogeneoa eragiten duen bezala, sistema honek pare bat konstanteagoa eragingo luke.
* Kremailera eta piñoi sistema bat.
* Angelu hila ezabatuko duen bulkada-tiroko sistema bat.
* Piñoi finkoko bizikletak (piñoi askerik gabe), bere inertziarekin, txirrindulariaren oinak pedalei eragiten laguntzen du.
* Datuak: Q864637
# Itoizko Koordinakundea

Itoizko Koordinakundea Euskal Herriko elkarte ekologista bat da, 1985ean sortua. Izan ere, urte hartan Itoizko urtegiaren proiektua plazaratu zen, eta urtegiaren inguruko herritarrek proiektu horren kontra egiteko sortu zuten Koordinakundea.
Itoizko Koordinakundeak borroka luzea egin zuen epaitegietan, eta behin baino gehiagotan aldeko epaiak jaso zituen, baina urtegia egin zen. Itoizko Koordinakundea gutxi azaldu da azken urteetan; hala ere, Koordinakundeko kide Patxi Gorraizen hitzetan, adi daude: «Arriskuei buruzko datu berriak agertzen diren bakoitzean agertuko da Koordinakundea, egia ezkutatzen duten bakoitzean». Halaxe, Koordinakundeak 2008an salatu zuenez, Itoizko larrialdi planak ez du inor ebakuatzeko balio.

## Erreferentziak

* ↑ Haritz Pascual: «Agoitz dardaraz» artikuluko «Historia luzea, kronologia laburra» atala, Gaztezulo aldizkariaren 70. zenbakia, 2007ko urtarrila.
* ↑ «Itoizko larrialdi planak ez duela inor ebakuatzeko balio dio Koordinakundeak» artikulua, 2008-02-08koa, Lurra webgunetik 2010-07-16an hartua.

## Ikus, gainera

* Ekologismo
* Itoizko urtegia

## Kanpo estekak

* Itoitzekiko Elkartasun Taldearen webgunea
* Edurne Elizondo: Itoitz: porlanezko gezurra. Txalaparta, 2004. ISBN 84-8136-370-7.
* Datuak: Q12259866
# Itoiz-Antologia 1978-1988

Itoiz-Antologia 1978-1988 Itoiz taldearen lehenengo diskoaren 30. urteurrenaren harira 2008. urtean Elkar diskoetxeak kaleratutako konpilazio diskoa da, taldearen abestirik arrakastatsuenak biltzen dituena. Diskoarekin batera taldearen bideoklipak eta telebistako saioetako agerpenak biltzen dituen DVDa ere kaleratu zen.

## Kantuen zerrenda

* Phuntzionariat
* Ezekielen prophezia
* Hiltzori II
* Flash begi batean
* Marilyn: sagardotegia eta jazzmana
* Zati txiki bat La m'en
* Lo egin
* Hegal egiten
* Foisis jauna
* Tximeleta reggae
* Marea gora
* Abar irratia
* To Alice
* Elurretan
* Berandu da
* As noites da Radio Lisboa
* Ambulance
* Lau teilatu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19947964
# Itoiz (diskoa)

Itoiz izen bereko musika taldeak 1978. urtean argitaratutako diskoa da, bere diskografiako lehena. Lau teilatu abesti ezaguna kenduta, gehienak folk-rock edo rock-progresibo generoko kantak dira. 1978ko apirilean grabatu zen Donibane Lohizuneko Bacchanales estudioan, eta taldeak lehen aldiz erabili zuen Itoiz izena, lehenago Indar Trabes erromeria taldea baitziren.
Disko hau bereziki gogoratzen da Lau teilatu kanta dela eta, hainbat belaunaldiren ostean ereserki gisa ere kontsideratu dena. Abesti guztien musika Juan Carlos Perezek egin zuen, baina letren artean badira batzuk bereak direnak. Beste hitzen artean Phuntzionariat eta Astelehen urdin batean Joseba Garciarenak dira, Zati txiki bat La m'en eta Foisis jauna Joseba Alkalderenak, Hilzori II Angel Azkarragarenak.
Musika diskoa 1978ko apirilean grabatu bazen ere, Durangoko Azokan aurkeztu zen. Momentu horretan taldea jada disolbatuta zegoen, kide batzuk soldaduskara joan baitziren. Hala ere, urteko diskorik onenaren saria jaso zuen Espainiako Ozono aldizkariak, 1979ko urtarrileko zenbakian, "talde anglosaxoi askok baino maila hobea" zuela idatzi zuen, eta hilabeteko disko izendatu zuen.

## Partaideak

Honako hauek grabatu zuten diskoa:
* Estanis Osinalde, bateria
* Juan Carlos Perez, gitarrak eta ahotsa
* Jose Garate Foisis, baxua eta ahotsa
* Antton Fernandez, fender rhodes, piano klasikoa, Hammond organoa
Abesti batzuetan Joseba Erkiagak flauta jotzen du.

## Kantuen zerrenda

* Phuntzionariat
* Goizeko deiadar
* Zati txiki bat La m'en
* Lau teilatu
* Hilzori I
* Hilzori II
* Foisis jauna
* Astelehen urdin batean

## Oharrak

* ↑ Garai hartan Durangoko Liburu eta Disko Azokak urteko disko onenari saria ematen zion.

## Erreferentzia

* ↑ IBAN., ZALDUA,. (2015). BIODISCOGRAFIAS. EDITORIAL PAGINAS DE ESPU ISBN 9788483935057..
* ↑ Jon., Eskisabel,. (L.G. 2005). Itoiz : hari xingle bat. Gaztelupeko Hotsak ISBN 8493342386..
* ↑ (Gaztelaniaz) País, Ediciones El. (2009-07-04). «Juan Carlos Pérez hace renacer a Itoiz en versión sinfónica» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2018-02-04).
* 1 2 Itoiz. (Noiz kontsultatua: 2018-02-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) ERLANTZ. Historia de la musica Rock - Itoiz. (Noiz kontsultatua: 2018-02-04).
* ↑ Ozono 40.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259865
# Jacopo Bassano

Jacopo Bassano (Bassano del Grappa, Veneziako Errepublika, c. 1515 – 1592ko otsailaren 13a) italiar pintorea izan zen.

## Bizitza

Aitarekin aritu ondoren, Veneziara jo zuen eta han Bonifacio da Pitatiren estudioan ibili zen. Nabari zaio haren eragina garai honetako koadroetan, baina bai bere ukitu propioa ere. Hasieran errealismoari lotu zitzaion, berezko joerak bezala Bonifacio eta Pordenoneren eraginak hartara eraman baitzuten. "Sanson eta filistearrak" eta "Erregeen gurtza" dira 1535tik 1540ra bitarteko obrarik aipagarrienak. Veneziara aldatzean, han indarrean zegoen manierista joerari heldu zion. Joera horretakoak izan arren era ezberdinez eginak dira "Santa Katalinaren martiritza" bat, irudi luzexketakoa, eta errealismo gogorrean pintaturiko beste zenbait. Brotxa-arrasto laburragoak erabiltzen ditu garai honen azken aldera. 1550a aldera pintatu zuen "Azken afari" koadroan garbi nabari zaio marrazteko eta itzalak taxutzeko lortu zuen trebetasuna.
Gero, manierismoa utzi eta errealismoaren sintesia egitera jo zuen. Agerikoa da honetan Tintorettoren eragina, argilunen trataeran batik bat. 1560-70ko aldia erabakigarria izan zen, ordukoa baita Gurutziltzatua; koadro hau, haren pinturaren zuinetako bat dela esan izan da. Asko txunditu zuten Greco, han eman zituen argi-efektuek. Aita bezala, pintore izan ziren bere lau seme.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 185. arauaː Errenazimentuko pertsona-izenak. .
* Datuak: Q346502
* Multimedia: Jacopo dal Ponte / Q346502
# Jacopo Sannazaro

Jacopo Sannazaro (Napoli, Napoliko Erresuma, 1458ko uztailaren 28a - 1530eko apirilaren 24a) italiar poeta eta humanista izan zen. Pontanoren laguna izan zen. Frederiko erregeari leialtasun handia zion, eta hari lagundu zion Frantziara erbesteratu zenean. 1504. urtean erregea hil zenean, Italiara itzuli zen, eta haren jauregian bizi izan zen idazten. Petrarkaren moldeei jarraituz idatzi zituen Sonetti i canzoni (Sonetoak eta kantuak) soneto-bilduma, XVI. mendeko poesiaren moldeak ezarri zituena. Arcadia (1502-1504) da, ordea, idazlearen obra nagusia, europar artzain-eleberriaren oinarriak ezarri baitzituen. Latinez idatziriko poemak ere argitaratu zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Jacopo Sannazzaro Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc., 2012. Web. 2012ko azaroak 11.
* Datuak: Q510621
* Multimedia: Jacopo Sannazaro / Q510621
# Jacobus Mattheüs de Kempenaer

Jacobus Mattheüs de Kempenaer (Amsterdam, 1793ko uztailaren 6a – Arnhem, 1870eko otsailaren 12a) herbeheretar abokatu eta politikaria izan zen. Herbehereetako lehen ministroa izan zen 1848tik 1849ra.
Ordezkarien Ganberako kidea, Arnhemeko Merkataritza Ganberako presidentea, Arnhemeko zinegotzia eta Gelderlandeko Estatu Probintzialetako kidea izan zen. Joera liberalekoa, konstituzio berri bat proposatu zuten bederatzietako bat izan zen. Johan Rudolph Thorbeckek batzorde konstituzionaleko kide izatea proposatu zion eta 1848an Barne ministro izendatu zuen. Lehen ministro izan zen 1848ko azarotik 1849ko azarora, eta paper garrantzitsua izan zuen konstituzio berriaren onarpenean. Kargua utzi ondoren, kontserbadore eta Thorbeckeren aurkari bihurtu zen.
* Datuak: Q386743
* Multimedia: Jacobus Mattheüs de Kempenaer / Q386743
# Jacopo Bellini

Jacopo Bellini (Venezia, 1396 aldean - ib., 1470 aldean) italiar margolaria izan zen. Haren bi seme, Gentile eta Giovanni Bellini, margolari ospetsuak izan ziren.

## Bizitza

Bere maisu Gentile da Fabriano eta Pisanellorekin batean, tradizio gotikotik aldentzen hasi zen, espazioari buruzko ikerketari ekinez. Haren lanetako gutxi heldu dira guganaino: Ama Birjina batzuk; Ama Birjina eta Haurra (Louvre, Paris); Deikundea (Sant'Alessandro eliza, Brescia). Bere lan handiak desagertu egin dira; hala ere, bi marrazki bilduma gordetzen dira, Paris eta Londresen. Bi seme izan zituen, Gentile eta Giovanni, eta alaba bat, Niccolosia, Andrea Mantegna pintorearekin ezkondu zena.

## Iruditegia

* Ama Birjina eta Haurra, 1440 aldean Louvre, Paris.
* Deikundea, 1444 aldean Sant'Alessandro eliza, Brescia.
* Ama Birjinaren triptikoa, 1464-1470 bitartean Gallerie dell'Accademia, Venezia.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015/09/29 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q313310
* Multimedia: Jacopo Bellini / Q313310