# Kameleoi

Kameleoia Kameleonidoen familiako narrasti ezkatatsuen izen arrunta da. Sahara azpiko Afrikan eta Europako hegoaldean, Sri Lanka, India eta Asiako beste lurraldeetan bizi da gehien bat. Ezagunak dira kolorez aldatzeko gaitasuna dutelako, euren mingain luze eta bizkorragatik, eta begiengatik, bakoitza leku batera independenteki mugi daitekeelako. Kameleoi hitzaren jatorria grekotikoa da eta "lurreko lehoia" esan nahi du.

## Ezaugarri fisikoak

Kameleoi espezien artean tamaina asko daude: Brokesia espeziekoak 2,9 cm luze da, baina handienak, 80 cm. Kameleoi gehienek buruko apaingarriak erakusten dituzte, adarrak, gandorrak eta bestelako protuberantziak aurkezten dituzte. Normalean arrak apaingarri gehiago dituzte emeek baino. Ez dute belarririk, baina barne belarriekin behesoinuak entzun ditzakete. Oin bakoitza bi zatitan banatua dutenez, horrek adarrei heltzeko baliogarri egiten zaie. Mugimendu geldo-geldoak egiten dituzte. Mingain bizkorra dituzte, eta askotan gorputza baino luzeagoa: punta itsaskorra da eta intsektuak osorik harrapatu eta jan egiten dituzte.
Azala keratinaz (gizakion azazkalen antzeko materiala) eginda dago neurri handi batean: horrek hainbat abantaila ematen dizkie, erresistentzia adibidez, baina urtean bitan derrigorrezko aldatu behar dute.

## Ugalketa

Kameleoi gehienak obiparoak dira. Emea, estalketaren osteko 3-6 astean, arrautzak erruteko prest egoten da. Lurrean 10 eta 30 cm bitarteko zulo bat egiten du arrautzak lurperatzeko. Haien kopurua espeziaren arabera asko aldatzen da, bitik hirurogeira. Kumeek 4 eta 12 hilabeteren artean arrautza apurtzen dute, eta urtebetean heldutasun sexuala lortzen dute. Kameleoi bat 5 urte bizi daiteke. Hala ere, hainbat espezie (Chamaeleo melleri eta Calumma parsonii) 15 urte bizitzera hel daiteke.
Chamaeleo jacksonii eta Chamaeleo fuelleborni espezieak ez dira obiparoak, bizierruleak baizik. Arrautzak erruten dituzte baina kumak bizirik daude, hau da, ia ugaztunen antzera. Beraz, sabel barruan 4 eta 6 hilabeteren artean eduki ohi dute.

## Bizimodua

Kameleoi guztiak egunez bizi dira. Goizetan eta ilunabarrean aktibitate gorena erakusten dute. Ehiztari pasiboak dira, ehiza geldirik egiten dutelako, zain, itxaroten harrapakin bat pasa arte. Artropodoak eta ornodun txikiak beren elikagarriak dira. Gatibu daudenean, frutak, platanoak eta sagukumeak jaten dituzte, baina dieta hori helduentzat bakarrik egokia da, kameleoi kumeak osoki intsektujaleak direlako.
Animalia bakartiak dira, eta beren espezieko beste kideekin oso erasokorrak. Ernalketaren garaian, ordea, arrak zuhaitzetara igotzen dira emeen bila. Kameleoiak zirikatzean haginka egiten dute, baina haginkada ez da batere mingarria; hala ere, zauritu ezkero, desinfektatzea komeni da.

### Kolore aldaketa

Kameleoiaren kolore aldaketa ez da uste den bezala inguruaren koloreen arabera egiten, egunaren tenperatura eta argitasunaren arabera ala bere egoera psikologiakoaren araberakoa baizik. Kameleoia eraso jarrera hartzen duenean, azala kolore biziez aldatzen du. Ernaltzeko bikotea alboan duenean ere kolorez aldatzen da. Oso noizbehinka inguruko koloreetara moldatzen da bere burua ezkutatzeko, baina berez ez da ohikoa.

## Taxonomia

* Chamaeleoninae subfamilia (kameleoi arruntak).
** Bradypodion generoa.
** Calumma generoa.
** Chamaeleo generoa.
** Furcifer generoa.
** Kinyongia generoa.
** Nadzikambia generoa.
** Archaius generoa.
** Trioceros generoa.
* Brookesiinae subfamilia (kameleoi ipotxak)
** Brookesia generoa.
** Rhampholeon generoa.
** Rieppeleon generoa.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Kameleontido. .
* ↑ Pérez Iglesias, Juan Ignacio. (2021-04-28). «Kameleoien mihiaren proiekzio balistikoa» Zientzia Kaiera (Noiz kontsultatua: 2021-04-28).
* Datuak: Q37686
* Multimedia: Chamaeleonidae / Q37686
* Espezieak: Chamaeleonidae