OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lakuabizkarreko geltokia

linea (Gasteizko tranbia) :
Lakuabizkarra Gasteizko tranbia geltokia da, Arabako Gasteiz hiriburuko Arriaga-Lakua auzoan kokatuta dagoena, izen berdineko Wellington Duke kalean kokatua dago.
Geltokia Euskotren Tranbiak operatzen zu eta 2008ko abenduaren 28a inauguratu zen.

## Historia

2008ko abenduaren 28an ireki zen, Gasteizko tranbiaren Erdiguneko eta Lakuako adarrak inauguratzearekin batera, alegia, Angulema eta Ibaiondoko geltokien arteko tartea.
Tranbiaren hegoaldeko luzapen lanak zirela eta geralekua itxiarazi zen 2019ko abuztuaren 12tik urte bereko irailaren 1.ra arte. Egun horien artean Angulemako geltokia eta Unibertsitatearen arteko tranbia adarraren lotura gauzatu zen.
Epealdi berean, geralekua egokitu zen Euskotren Tranbiak Gasteizko tranbiarentzako eskatutako 44 metro luze diren tranbia unitate berriak jaso ahal izateko. Hala, markesinen albo baikotzean 1,8 metroko igarobide librea utzi da, bloke teknikoak birkokatuz eta markesinaren gainerako elementuak egokituz, eta nasak luzatu dira.

## Sarbideak

Wellington Duke kalea, 14

## Geltokia

* Alboko nasa, jaitsiera eskuinetik
* ←    Wellington eta Unibertsitateraino
* Landaberde eta Ibaiondoraino →
* Alboko nasa, jaitsiera eskuinetik

## Konexioak

Ez dago TUVISA edo Araba Busarekin konexioak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Parlamento será parada final del tranvía desde el 12 de agosto. Noticias de Alava» Noticias de Álava (Noiz kontsultatua: 2019-09-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Hoy, Gasteiz. (2020-02-14). «Vitoria estrena la ampliación del tranvía y espera a los trenes extralargos» Gasteiz Hoy (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).
* ↑ Irekia. «Irekia - Vitoria-Gasteizko tranbiaren hegoaldeko luzapenaren lanek behin betiko faseari ekingo diote» www.irekia.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2019-09-01).

## Ikus, gainera

* Arriaga-Lakua
* Gasteiz
* Gasteizko tranbia
* Euskotren Tranbia
* Euskal Trenbide Sarea

## Kanpo estekak

* Gasteizko tranbiaren webgunea
* Datuak: Q4321274
* Multimedia: Lakuabizkarra tram stop / Q4321274
# Lakuabizkarreko Osasun Zentroa

Lakuabizkarreko Osasun Zentroa Gasteizko osasun-etxea da, Wellingtongo Dukearen kalea 27an dagoena. Arabako Unibertsitate Ospitalea erreferentziako ospitalea du.

## Erreferentziak

* ↑ osakidetza.euskadi.eus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64442824
* Multimedia: Centro de Salud de Lakuabizkarra / Q64442824
# Lakueserreka (Altsasu)

Lakueserreka :
| Ez dago irudirik, igo ezazu bat! ||
| Lakueserreka ||
| Koordenatuak: | 42°52′49″N 2°10′24″W﻿ / ﻿42.88028°N 2.17333°W﻿ / 42.88028; -2.17333 |
| Herria | Altsasu |
| Iparraldean | Ezkina |
| Ekialdean | Basalus |
| Hegoaldean | Atximendi |
| Mendebaldean | Olazti |
Lakueserreka edo Lakuko Erreka Altsasuko dermioa da, hainbat dermio txikiago biltzen dituena, Andrea Galdu Zan erreka bertatik igarotzen da. Lakuko Errekaren barruan Kukuerreka, Mendiaundi eta Santa Barbara daude.
Urbasa mendiaren magaletan dago, Altsasutik igotzen den portuaren aldean. Bertan hala ere pare bat eraikin aurki daitezke, euren artean udalekuak egiteko bat. Motokross pista ere bertan dago.

## Ikus, gainera

* Altsasuko dermioen zerrenda
* Altsasu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261815
# Lakua (argipena)

Lakua izenak hainbat adiera du:
Lakua Gasteizko eremu edo, zentzu zabalean, auzo bat da, eta izen horrek hainbat artikulutara garamatza:
* Arriaga-Lakua da izendegian auzoaren izena. Eta beronen parte bat da:
** Lakuabizkarra.
* Lakua esaten zaio, modu generikoan, Eusko Jaurlaritzaren egoitza nagusiari, zeina, funtsean, hiru eraikinez osatzen den:
** Lakua I
** Lakua II
** Lakua 0
* Lakua Centro merkataritza gunea.
* Grand Hotel Lakua hotela.
* Lakua Kirol Elkartea.
* Lakuako frontoia.
* Lakua gizarte-etxea.
* Lakuako aerodromoa (desagertua).
# Lakua Kirol Elkartea

Lakua Kirol Elkartea Gasteizko Arriaga-Lakua auzoko futbol taldea da. Gaur egun emakumezkoen taldeak Euskal Ligan jokatzen du. Gizonezkoek aldiz Arabako Erregional Preferentean jokatzen dute

## Historia

1986-87 denboraldian C. P. Antonio Forniés taldeak emakumezkoen taldea ateratzea proposatu zuen eta 1988an Club Deportivo Lakua 03 sortu zen. 1998an auzoko beste talde bat gehitu zitzaion Huracán eta 2002an Txukun-Lakua 05. Urte berean Bilboko Athletic Klubarekin hitzarmena sinatu zuen eta 2003an gaur egungo taldea eratuta geldtu zen; Club Deportivo de Fútbol Lakua de Vitoria-Gasteiz.

## Emakumezkoen taldea

| Urtea | Maila | Postua |
| 2016-17 | Arabako Erregionala | 1.a (igo) |
| 2015-16 | Euskal Liga | 15.a (jeitsi) |
| 2016-17 | Arabako Erregionala | 1.a (igo) |
| 2017-18 | Euskal Liga | 16.a (jeitsi) |
| 2018-19 | Arabako Erregionala | 1.a (igo) |
| 2019-20 | Euskal Liga | 14.a |
| 2020-21 | Euskal Liga | 13.a |
| 2021-22 | Euskal Liga | 14.a |
| 2022-23 | Euskal Liga | 9.a |
| 2023-24 | Euskal Liga | 12.a |

## Erreferentziak

* ↑ Historia. (Noiz kontsultatua: 2017-11-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61362304
# Lakuako aerodromoa

Lakuako aerodromoa Gasteizen zegoen aerodromoa zen. Hiriak izan zuen lehena izan zen; Salburuko eta Forondakoak baino aurretik eraikia, alegia.
1913ko martxoaren 16an zabaldu zuten ofizialki eta 1935ean itxi zuten Salburuko aerodromoa ireki zutenean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188422
# Laku Luzea

Laku Luzea Tolkienen legendarium ospetsuan Erdialdeko Lurraldeko lakurik handiena da eta bertako urak Hobbita eleberrian kontatzen den istorioaren zati baten eta Eguzkiaren Hirugarren Aroan gertatutako beste gertakari batzuen eskenategia da.

## Fikziozko geografia

Laku Luzeak, bere izena, luzetarantz zuen hedadura handiagatik jasotzen zuen. Erdialdeko Lurraldearen iparraldean kokatua, bere ibaiadar nagusiak Oihaneko ibaia, lakuaren mendebaldeko ertzean itsasoratzen zena, Ibaiko Atea ezagutzen zenean, eta Zelduin edo Ibai Azkarra ziren, azken hau lakuaren iparraldean itsasoratzen zena, muino baxuen artean haizpitarte bat zeharkatu ondoren. Laku Luzea iparraldetik hegoaldera milia askotan hedatzen zen, hainbeste Bilbo Zorrozabalen arabera "kontrako ertzak ozta-ozta nabaritzen zirela urrunean, eta hain luzea iparraldeko muturra ikusten ez zela, Mendirantz begira zegoena". Litekeena da laku hau oso antzinako garaietan harrizko haran sakon bat izana, Rhovanioneko zati horren ezaugarri morfologikoengatik eta urez bete zena hondamendi bategatik edo bere ibaiadarren emarien handitze bategatik. Hegoaldeko muturrean Laku Luzeak bere urak urjauzi handi batzuetan isurtzen zituen eta hegomendebalderantz jarraitzen zuen Zelduin ibaia bezala.

## Fikziozko historia

Zelduin-Karnen ibai sistemaren zati zenez lakua garrantzi handiko merkataritza bidea zen, nondik itsasontziak eta txalupa handi edo almadiek salgaiz beterik zeharkatzen zuten edo, Hobbita lanean esaten den bezala, tropa eta hornikuntza militarrekin, zeinekin Gondorrek eskualdeko segurtasuna mantentzen zuen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 580 eta 1850. urte bitartean. Gainera, lakuaren iparraldeko muturrean Lakuko Gizakien hiria kokatua zegoen, Esgaroth izenekoa, hau eskualdeko merkataritza gunerik garrantzitsuena zelarik.
Esgaroth hiria Smaug herensugeak suntsitu zuen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2941. urtean. Herensugea, azkenean, Bard I.a Arkulariak jaurtitako Gezi Beltzaren ondorioz hila izan zen, eta bere gorputz handia Laku Luzearen uretan hondoratu zen eta bere hondarrak, oraindik urte asko beranduago, Lakuaren beheraldi garaietan ikus zitezkeen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3259037
# Las maravillosas curas del Doctor Asuero

Las maravillosas curas del Doctor Asuero (euskaraz: «Asuero Doktorearen sendaketa miragarriak») 1929an Nemesio Manuel Sobrevila bilbotar zinema zuzendariaren zinema mutuko dokumental bat da. Filma Donostian egin zen, 1929ko maiatzean, baina bere garaian debekatua izan zen eta urte asko igaro behar izan ziren lehen aldiz pantailaratzeko. Debekuaren arrazoia Asuero doktorearen kontsultara joateko bil zitekeen jendetza izan zen, dokumentalak Donostiako Fernando Asuero medikuak egiten zituen sendaketa harrigarriak azaltzen baitzituen. Dena dela, ez dago oso garbi, zeren eta debekatzeko agindua Asuerok berak eskatu baitzuen.

## Asuero kasua

Fernando Asuero oso ospetsu egin zen 1929. urtearen inguruan berak gaixotasun asko sendatzeko metodo berri bat asmatzeagatik. Metodo horren bidez mina kentzen zuen eta, horrela, ibili ezin zutenak, esaterako, gai ziren berriro ere ibiltzeko. Teknikaren oinarria nerbio trigeminoaren manipulazioan zetzan. Askoren ustez ideiak ez zuen inongo oinarririk baina oraindik ere badira planteamendu horren defendatzaileak. 1929an Fernando Asuerok Donostiako hotel batean. Hotel del Príncipe zelakoan, Ramon Maria Lili pasealekuan, klinika bat antolatu zuen eta haren aurrean egunero mundu bat biltzen zen, sarritan histeria gertaerak eta iskanbilak izanik. Filmak, bere laburtasunean, fenomenoa ondo erakusten du.

## Filmaren ibilbidea

Debekatua izan ondoren, filma Espainiako Filmotekan gordea izan zen eta urtetan erabat baztertuta gelditu zen. Azkenik, berreskuratua izan zen eta Donostiako Zinemaldiaren 42. edizioan estreinatu zen, 1994ko irailaren 18an. Estreinatu aurretik, aurkitutako filmaren jatorriaren bila ikertzen aritu behar izan zuten, ezen filmean bertan informaziorik ez zen agertzen. Azkenik, prentsaren bidez dokumentatu ahal izan zen lanaren egilea Sobrevila zela.

## Bibliografia

* Luis Fernández Colorado: Nemesio Sobrevila o el enigma sin fin. A propósito del film Las maravillosas curas del Doctor Asuero. Euskadiko Filmategia-Filmoteca Española, 1994, 60 or. ISBN: 84-88452-05-5.

## Erreferentziak

* ↑ https://informacionporlaverdad.wordpress.com/2012/02/19/doctor-fernando-asuero-y-sus-increibles-curaciones/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Estreinaldiaren albistea, El País egunkarian.
* Datuak: Q31187833
# Las más macabras de las vidas

Las más macabras de las vidas Eskorbuto punk talde Santurtziarraren estudioko bostgarren albuma da, 1988an Buto Eskor zigilu propioaren bidez argitaratua.

## Grabaketa eta edukia

Diska bederatzi abestiz osatua dago, gehienak Iosuk konposatutakoak. Kanta gehienak Iosuk abesten ditu, Juanma larriki gaixotu egin baitzen eta ezin izan baitzuen grabaketan parte hartu normalean egiten zuen bezala. Gai triste eta ilunak inoiz baino gehiago agertzen dira lan honetan, bai albumaren azalean eta bai letretan eta melodietan. Las más macabras de las vidas 1988ko apirilaren bukaeran grabatu zen eta urte berdineko maiatzean nahastu eta masterizatu.
3000 ale soilik banatu zituen Buto Eskor dikoetxeak, baina geroago beste diskoetxe batzuek (Ohiuka, Discos Suicidas) CD formatuan berargitaratu zuten, Oihukaren kasuan, lehendabizi edizio normal bat eta geroago digipack edizioa argitaratuz, binilozko formatu originala mantenduz.

## Abestiak

* "Rock y violencia" - 4:40
* "Pelos largos, caras enfermas" - 5:52
* "Iros a la m..." - 2:27
* "Las más macabras de las vidas" - 3:47
* "Felices días de tu vida" - 2:51
* "Sangre" - 4:40
* "La última pelea" - 2:19
* "Que corra la sangre" - 4:00
* "Cántame una canción" - 1:30

## Taldekideak
### Eskorbuto

* Iosu Expósito - Gitarra eta ahotsa
* Juanma Suarez - Baxua eta ahotsa
* Paco Galán - Bateria

### Gonbidatu berezia

* Aitor Amezaga - Teklatuak

## Laguntzaileak

* Mendieta Portugalete - Argazkiak
* Alberto Quintana - Diseinua eta nahasketa

## Erreferentziak

* ↑ «Eskorbuto “Las más macabras de las vidas”» AbainGoardia 2009-12-25 (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) Las más macabras de las vidas. 2016-08-17 (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).
* ↑ (Ingelesez) «Eskorbuto - Las Mas Macabras De Las Vidas» Discogs (Noiz kontsultatua: 2018-02-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5971211
# Las leyes de la frontera (filma)

Las leyes de la frontera (euskaraz: «mugaren legeak») 2021eko Daniel Monzón espainiar zinema zuzendariaren thriller filma da, Javier Cercasen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1978ko udan, Nacho Cañas hamazazpi urteko ikasle barnerakoia da, eta kosta egiten zaio ingurura moldatzea. Gironan bizi da, eta egun batean Zarco eta Tere –hiriko auzo gatazkatsueneko bi gaizkile gazte– ezagutu eta amodiozko triangelu batean nahasiko da, uda osoan zehar bere bizitza betiko aldatuko duen ebasketa-, lapurreta- eta oste-lasterketa geldiezin bat bizitzera eramango duena

## Aktoreak

* Marcos Ruiz: Ignacio Cañas
* Begoña Vargas: Tere
* Chechu Salgado: Zarco
* Carlos Oviedo: Guille
* Xavier Martín: Gordo
* Daniel Ibáñez: Piernas
* Jorge Aparicio: Chino
* Víctor Manuel Pajares: Drácula
* Cintia García: Lina
* Guillermo Lasheras: Víctor
* Carlos Serrano: Cuenca

## Erreferentziak

* ↑ sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107133629
* Multimedia: Las leyes de la frontera / Q107133629
# Las pícaras

Las pícaras espainiar telesail laburra da, José Fradek TVErako sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Atal bakoitzean, Espainiako Urrezko Mendeko eleberri pikareskoaren generoko beste hainbeste lan birsortzen ditu serieak, baina alderdi erotiko eta maitasunezkoetan puztuz.

## Atalak

* La tía fingida, idazlea: Miguel de Cervantes - 1983ko apirilaren 8a
** Lola Forner
** Emilio Gutiérrez Caba
** Fiorella Faltoyano
** Zuzendaria: Antonio del Real
* La garduña de Sevilla, idazlea: Alonso de Castillo Solórzano - 1983ko apirilaren 15a
** Amparo Muñoz
** Pedro Mari Sánchez
** Fernando Fernán Gómez
** Ángel de Andrés
** Carla Duval
** Zuzendaria: Francisco Lara Palop
* La viuda valenciana, idazlea: Lope de Vega - 1983ko apirilaren 22a
** Cristina Marsillach
** Francisco Cecilio
** Teresa del Río
** Antonio Iranzo
** Luis Lorenzo
** Alfredo Mañas
** José Vivó
** Zuzendaria: Francisco Regueiro
* La Pícara Justina, idazlea: Francisco López de Úbeda- 1983ko apirilaren 29a
** Ana Obregón
** Patxi Andión
** Zuzendaria: José María Gutiérrez
* La lozana andaluza, idazlea: Francisco Delicado - 1983ko maiatzaren 6a
** Norma Duval
** Valentín Paredes
** Florinda Chico
** Mario Pardo
** Tomás Zori
** Paco Maldonado
** Zuzendaria: Chumy Chúmez
* La hija de Celestina, idazlea: Salas Barbadillo - 1983ko maiatzaren 13a
** Victoria Vera
** Máximo Valverde
** Queta Claver
** Daniel Dicenta
** Luis Escobar
** Alfredo Mayo
** Zuzendaria: Angelino Fons

## Erreferentziak

* ↑ Antoni Capilla & Jordi Solé. (1999). Telemanía. Salvat, 300 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5971275
# Las leyes de la termodinámica

Las leyes de la termodinámica 2018ko Mateo Gil espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Manel fisikaria da, eta Elena modeloa eta aktorea. Bien arteko harremana amaitu berri da, kontua ez zihoan ongi. Baina Manel fisikaria denez, uste du harremanaren porrota ez dela sentimenduan oinarritu, eta fisikarekin zerikusia duela frogatu nahiko du; hain justu, termodinamika legeekin zerikusia duelakoan.

## Aktoreak

* Vito Sanz: Manel
* Berta Vázquez: Elena
* Chino Darín: Pablo
* Vicky Luengo: Eva
* Irene Escolar: Raquel
* Andrea Ros: Alba
* Josep Maria Pou: Amat profesorea

## Erreferentziak

* ↑ «Las leyes de la termodinámica» Berria 2018-04-14 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50682525
# Las palabras de Max

Las palabras de Max 1978ko film dramatikoa da, Emilio Martínez-Lázaro espainiar zinema zuzendariarena. Filmak Urrezko Hartza irabazi zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Max berrogeita hamar urtetik gorako soziologoa da. Banaturik dago eta Sara bere alaba nerabearekin bizi da.

## Aktoreak

* Ignacio Fernández de Castro: Max
* Gracia Querejeta: Sara

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3015346
# Las que tienen que servir (filma)

Las que tienen que servir 1967ko José María Forqué espainiar zinema zuzendariaren umorezko filma da, Alfonso Pasoren izen bereko antzezlanetan oinarrituta. Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Juana Cortés Torrejón de Ardozeko txalet batean lan egiten du estatubatuar bikote batentzat. Etxetresna futuristen artean, amets bat besterik ez du: Antonio ezkontzea.

## Aktoreak

* Concha Velasco: Juana Cortés
* Amparo Soler Leal: Francisca Pizarro
* Alfredo Landa: Antonio
* Manolo Gómez Bur: Lorenzo
* Laura Valenzuela
* José Sazatornil
* Margot Cottens
* Lina Morgan
* Florinda Chico
* Álvaro de Luna
* William Layton
* José María Tasso

## Erreferentziak

* ↑ «Los proteagonistas de Las que tienen que servir, presenciaron ayer, su película, estrenada en nuestra ciudad» Diario Vasco 1967-8-12.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11144186
# Las herederas (2018ko filma)

Las herederas 2018ko Marcelo Martinessi paraguaiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
2018ko Berlinalean estreinatu zen, eta Emakumezko interpretazio onenaren Zilarrezko Hartza (Ana Brun) eskuratu zuen. 2018ko Donostiako Zinemaldian Sebastiane Latino saria jazo zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Asunción, Paraguai. Chela eta Chiquitaren arteko bikote-harremana hondatzen ari da. Batez ere, haien egoera ekonomiko zailari aurre egiteko oinordekotzan jasotako ondasunak saltzen hasi zirenetik. Chiquita, bien artean dinamikoena, iruzurra leporaturik espetxeratzen dutenean, Chelak bertan behera utzi beharko du burges txikiaren bizitza erosoa eta, bere automobila erabilita, andre zahar batzuentzako taxi-zerbitzu bat jarriko du martxan. Ustekabean Angy ezagutuko du, bere bezero baten alaba, bera baino emakume gazteagoa eta oso irekia. Bat-bateko lanarekin batera, harreman berri horrek eragin sakona izango du Chelaren bizitzan eta barne-iraultza piztuko dio.

## Aktoreak

* Ana Brun: Chela
* Margarita Irún: Chiquita
* Ana Ivanova: Angy
* María Martins: Pituca
* Alicia Guerra: Carmela
* Yverá Zayas: abeslaria

## Erreferentziak

* 1 2 Donostiako Zinemaldia. LAS HEREDERAS. (Noiz kontsultatua: 2018ko irailaren 25a).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Las Herederas Sebastiane Latino 2018» Premios Sebastiane (Noiz kontsultatua: 2018-09-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48674323
* Multimedia: Las Herederas / Q48674323
# Las razones del corazón

Las razones del corazón 2011ko Arturo Ripstein hispano-mexikar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Emilia etxekoandrea da, eta abaildurik bizi da; erdipurdiko bizimodua, porrot egindako senarra, gaizki eramandako amatasun itogarria... Bizitzak ito egiten duela sentituko du.

## Aktoreak

* Arcelia Ramírez
* Vladimir Cruz
* Plutarco Haza
* Patricia Reyes Spíndola
* Alejandro Suárez

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17478107
# Lizarra kalea (Iruñea)

Lizarra kalea, Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.

## Izena

Izena Lizarra udalerriaren omenez darama.

## Kokapena

San Ignazio etorbidea, García Castañón kalea eta Nafarroako Gorteak kalearen arteko elkargunean hasi, eta Yanguas Miranda kalean amaitzen da. Tartean Vinculo kalea, Alondegi kalea, Antso Nagusia kalea eta Tutera kalea batzen zaizkio.
Bestalde, Sarasate pasealekua eta Gartzea Semenez kalearekiko paraleloki doa.

## Ondarea

* Vinculo plaza
* Lizarra kalearen 6. zenbakiko eraikina
* El Corte Inglés
* Baluarte plaza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479763
# Lizarragabengoa

Lizarragabengoa Etxarri Aranazko (Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldea) herri bat da, kontzejutzat eratua. 1842ko erroldan, udalerri independentetzat ageri da. 2005ean, 38 biztanle zituen. Nafarroa Garaiko Sakana eskualdearen erdialdean dago, Iruñetik 40 kilometro mendebaldera. Geografiaren aldetik, Arbizutik askoz ere hurbilago dago Etxarri Aranaztik baino, eta, beraz, Lizarragabengoko herritarrek harreman handiagoa dute Arbizurekin. Ia herritar guztiak dira euskaldunak.

## Historia

1936an erosi zioten garai hartan bizi ziren herritarrek Silberia Zubizarreta jabeari, Gerra Zibila lehertzear zegoela, bertako etxe, borda, soro eta basoa. Bederatzi familia ziren orduan: Eujeniaren etxea, Axtalaren etxea, Jakanea, Mozoren etxea, Turubiaren etxea, Domingoren etxea, Ameikenoren etxea, Txominenea eta Altxegaren etxea, gehi apaiza bizi zen Apezaren etxea.
2009ko maiatzaren 10ean, igandearekin, AHTren (abiadura handiko trena) inguruko herri galdeketa egin zen. Erroldaren arabera 32k zuten boza emateko eskubidea eta 31k eman zuten. Boto guztiak trenbide erraldoi hori eraikitzearen kontrakoak izan ziren.

## Euskara

Lizarragabengoan Sakanako euskara egiten da, Arbizukoaren oso antzekoa. Gipuzkeraren ezaugarriren bat edo beste erakusten duen arren, nafarreraren ezaugarriak ditu gehienbat, beraz, hizkera honek. Izan ere, Etxarriko eta Arbizuko hizkeren artekoa da. Dena dela, egun, hiztun gehienek Arbizuko euskararen eragin handiagoa dute, eta harekin bat egiten ari da Lizarragabengoko hizkera.

## Erreferentziak

* 1 2 Jose Luis Erdozia Mauleon, Patxi Flores Lazkoz: «Lizarragabengoko hizkera», Fontes Linguae Vasconum, 95. zenbakia (2004), 53-88. orrialdeak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262503
* Multimedia: Lizarragabengoa / Q12262503
# Lizarragako mendatea

    Artikulu hau Nafarroako mendateari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Lizarraga».
Lizarragako mendatea Nafarroako mendebaldean dagoen mendatea bat da, bertatik Etxarri Aranatz (Sakana) eta Lezaun (Lizarrerri) udalerriak lotzen dituen NA-120 errepidea igarotzen da. 1.031 metroko garaiera du. Bertan Lizarragako tunela dago.

## Gastronomia

Aipatzekoa da mendate honetan kokatzen den bentako arrautza frijitu, patata frijitu eta txorizoa bertako plater mitikoa dela.

## Beriain

Lizarraga ohiko abiapuntua da Beriain mendira igotzeko.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendateak
* Lizarragako tunela

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262505
# Lizarrabea

Lizarrabea mendia Ataun-Burundako mendilerroan dagoen mendi gipuzkoarra da.

## Abiapuntuak

* Ataun/San Gregoriotik: Ordu 1 eta 15 minutu

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako mendiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262501
# Lizarraga

Lizarraga izen bereko toki asko izan daiteke:
* Lizarraga: Ergoienako kontzejua.
* Lizarraga: Itzagaondoko lekua.
* Lizarragako mendatea: Nafarroako mendatea.
* Lizarraga: Antzuolako baserri-auzoa.
Eta pertsona hauen abizena:
* Joakin Lizarraga: apaiz eta euskal idazlea.
* Héctor Lizarraga: Boxeolari mexikarra.
* Francisco Lizarraga: Futbolari mexikarra.

## Ikus, gainera

* Lizarragabengoa
* Joanes Leizarraga
# Lizarrako forua

Lizarrako forua Antso V.a Ramiritz erregeak esleitutako araubidea da, 1090. urtekoa. 1164an, foru hedatua esleitu zitzaion. Haren bidez, eskubide eta frankiziak esleitu zitzaizkion kolono frankoei (okzitaniarrei), haientzat burgu bat sortuz. Lizarrako forua Jakakoan oinarritu zen, eta beste toki batzuetako foruetarako oinarria eman zuen, adibidez, Donostiakorako (1181).
Foruaren euskarazko izendapena ez da argia, latinez eman zenean Estella hirigune berriari esleitu baitzitzaion, Lizarra herrixka gotortuaren aurrean. Ehun urte geroago, Lizarra nafarra eta Estella frankoa udalerri berean bateraturik zeuden, burgu desberdinetan.

## Erreferentziak

* ↑ Urzainqui, T. Olaizola, J.M. 1998, 80. or.
* 1 2 «4 El fuero de San Sebastián» www.ingeba.org (Noiz kontsultatua: 2021-05-01).

## Bibliografia

* Urzainqui, Tomas; Olaizola, Juan M. (1998). La Navarra marítima. Pamplona: Pamiela ISBN 84-7861-284-1..