# Indarrezko esterilizazio

Indarrezko esterilizazioa, derrigorrezko edo behartutako esterilizazioa izenez ere ezaguna, gobernuen aginpean jorratzen de programa bat da, pertsona talde zehatz bat esterilizatzeko. Derrigorrezko esterilizazioak pertsona bati ugaltzeko ahalmena kentzen dio, normalean prozedura kirurgikoen bidez. Hainbat herrialdek esterilizazio programak ezarri zituzten XX. mendean Munduko herrialde gehienetan horrelako programak legez kanpokotzat hartu badira ere, derrigorrezko edo behartutako esterilizazio kasuek jarraitzen dute.
Derrigorrezko esterilizazioaren arrazoiak hainbat izan dira, besteak beste, eugenesia, populazioaren kontrola, genero diskriminazioa, GIBaren hedapena mugatzea, intersex pertsonen "genero-normalizaziorak" ebakuntzak eta genozidio etnikoa izan dira. Zenbait herrialdetan, pertsona transgeneroek esterilizazioa egin behar dute beren generoaren lege-aitorpena lortu baino lehen, tortura eta beste tratu edo zigor anker edo umiliatzaileei buruzko Nazio Batuen errelatore bereziak Yogyakartako Printzipioen urraketa gisa deskribatu zuen.

## Historia

Programa hauek XIX. mendearen amaieran sortu ziren eta batzuk XXI. mendean barrena jarraitu dute martxan. Eugenesistek eta higienistek nazioak pobreetaz "garbitzeko" edo "perfektu" izateko defendatu zituzten. Ideologia neomalthusiarraren eragina izan zuen horrek
Gobernuko biztanleria kontrolatzeko programa hauetako asko esterilizazioa jaiotza-tasa altuak murrizteko bide nagusi gisa erabiltzean zentratu ziren, nahiz eta esterilizazioak garapen-bidean dauden munduko populazio-mailan eragina izan zuten ere. Alemania nazian ezgaituen esterilizazioari ekin zioten "ariar arraza" fenotipoarekin bat egiten zuten alemaniarren ugaltzea bultzatzearekin batera. 1970eko hamarkadan, populazioa kontrolatzeko programak "hirugarren munduan" zentratu ziren, "garatzen" hasi ziren pobrezia-eremuen populazioa murrizten laguntzeko (Duden 1992).
1977ko Ecoscience: Population, Resources, Environment liburuan, Paul Ehrlich, Anne Ehrlich eta John Holdren egileek giza gainpopulazioari aurre egiteko hainbat baliabide eztabaidatzen zituzten, derrigorrezko esterilizazioaren aukera barne. Liburu honek komunikabideen arreta berritua jaso zuen Holdren Zientzia eta Teknologiako presidentearen laguntzaile izendatzean, Etxe Zuriko Zientzia eta Teknologia Politikarako Bulegoko zuzendaria. Derrigorrezko esterilizazio mota batzuk aipatzen dira, besteak beste, 1960ko hamarkadan Indian hiru seme-alaba edo gehiago zituzten gizonentzako basektomiak egiteko proposamena, bigarren edo hirugarren seme-alaba jaio ondoren emakumeak esterilizatzea, jaiotza-kontroleko inplanteak aldagarri moduan, epe luzeko esterilizazioa, emakume bakoitzeko seme-alaba kopuru jakin bat esleitzen duen lizentzia-sistema, seme-alaba kopuru jakin bat edukitzeko sistema ekonomikoak eta kuota-sistemak eta edateko urari edo elikagai-iturriei esterilizatzailea gehitzea. Egileek adierazi dutenez, politika horietako gehienak ez daude praktikan, ez dira epaitu eta ziurrenik "onartezinak izango dira gizarte gehienentzat".
Population Bomb-en ere Paul Ehrlich eta Anne Ehrlich-ek idatzitako liburua gainpopulazioaren ondorioz gizartearen gorabehera handiak iragarri zituzten. Ugalkortasun-tasak murrizteko saiakerak, askotan derrigorrezko esterilizazioaren bidez, gainpopulazioa murrizteko bultzada horren ondorio izan ziren. Biztanleria kontrolatzeko politika hertsatzaile eta abusuzko hauek modu ezberdinetan eragin zuten mundu osoko pertsonei, eta ondorio sozial, osasuntsu eta politikoak izaten jarraitzen dute, eta horietako bat da derrigorrezko esterilizazioa bezalako politika hertsatzaileen menpe zeuden populazioen egungo familia-plangintzako ekimenekiko mesfidantza iraunkorra.
1980ko eta 1990eko hamarkadetan populazioaren kontroleko politikak emakumeen osasun mugimenduak kritika ugari jaso zituen, 1994an Kairoko Populazioari eta Garapenari buruzko Nazioarteko Konferentziak populazioaren kontroletik ugalketa-eskubideetara eta ugalketa-justiziako mugimendu garaikidera igaro zen.2013ko otsailaren 1ean, Nazio Batuen Torturari buruzko Errelatore Bereziak (SRT) txosten bat argitaratu zuen LGBT eta intersex pertsonengan inplikazio garrantzitsuak ditusten osasun-arloko tratu txarrei buruzko praktikei buruz
2014ko maiatzean, Munduko Osasun Erakundeak, Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Mandatariaren Bulegoak, UN Women, ONUSIDA-k, PNUD, UNFPA-k eta UNICEF-ek adierazpen bateratu bat egin zuten esterilizazio behartua, hertsagarria eta nahigabea ezabatzearen alde. Txostenak populazio-talde zehatz batzuen nahigabeko esterilizazioa aipatzen du. Besteak beste:
* Emakumeak, eta bereziki GIBarekin bizi diren emakumeak, gutxiengo indigena eta etnikoen neskak eta emakumeak barne.
* Ezinduak, batez ere adimen urritasuna dutenak. Adimen urritasuna duten emakumeak eta gizonak ere esterilizatu egiten dira.
* Intersex haurrak, "askotan beren ugaltze-organoetan egiten diren kirurgia estetiko eta medikoz adierazi gabeko beste ebakuntza batzuk egiten zaizkienak, haien edo gurasoen baimen informatu gabe eta inplikatutako haurren iritziak kontuan hartu gabe".
* Pertsona transgeneroak, "genero-baiezko tratamendua eta genero-marka aldaketak jasotzeko ezinbesteko baldintza gisa".
Txostenak tratamendu medikorako hainbat printzipio gida gomendatzen ditu, besteak beste, pazienteari erabakiak hartzeko autonomia bermatzea, diskriminaziorik eza, erantzukizuna eta erremedioetarako sarbidea bermatzea.
Dena den, biztanleria kontrolatzeko politika forma berriak, esterilizazio koertzitiboko praktikak barne, arazo global bat dira eta ugalketa eskubideen eta justiziaren arazoa.

## Herrialdeka

Istanbulgo Hitzarmenak behartutako esterilizazioa debekatzen du (39. artikulua) eta Europako herrialde gehienek sinatu dute. Derrigorrezko esterilizazio hedatua edo sistematikoa Gizateriaren aurkako krimen gisa aitortu zuen Nazioarteko Zigor Auzitegiaren Erromako Estatutuak azalpen-memorian. Memorandum honek Nazioarteko Zigor Auzitegiaren eskumena zehazten du. Ez du eskumen unibertsala, Estatu Batuak, Errusia eta Txina herrialdeen artean beren burua baztertzeko.

### Bangladesh

Bangladesheko gobernuak zibilen esterilizazio programa bat du bere biztanleriaren kontrolaren politikaren zati gisa. Emakume eta gizon pobreei zuzenduta dago, diruaren truke basektomia eta trompen lotura egiten dituzte.
1965ean, hileko esterilizazio-kopurua 600-1000 izan zen, 25.000 DIU txertatzearen aldean, eta 1978an hilero 50.000 esterilizazio ingurura igo zen batez beste. 1980an gizonei ordaindutakoaren kopurua %50 igo eta 1981 basektomia kopurua bikoiztu egin zen .
1982ko abenduaren 16an, Bangladesheko agintari militarrak Hussain Muhammad Ershad teniente jeneralak bi urteko esterilizazio programa bat jarri zuen martxan Bangladesheko emakume eta gizonentzat. 3.000 emakume eta gizon inguru esterilizatzea aurreikusi zuten. Biztanleria kontrolatzeko aditu baten arabera "munduko esterilizazio programarik handiena" da.
Bangladesheko esterilizazioari egotzitako heriotzen gainerko ikerketa epidemiologikoak egon dira. 1980ko irailaren 16tik 1981eko apirilaren 15era bitartean nazio osoan egindako esterilizazioen ondoriozko heriotza guztiak ikertu eta aztertu zire eta 100.000 esterilizazioko 12,4 heriotza-tasa baieztatu zuten. Anestesia gaindosia, tetanoa eta hemorragia izan ziren heriotza-kausa nagusiak.
Esterilizazio programa hauek Europako iparraldeko eta Estatu Batuetako herrialdeek finantzatzen dituzte. Munduko Bankuak Bangladesheko esterilizazio programa hauek babestu eta sustatu ditu.

### Brasil

1970-80ko hamarkadetan, AEBetako gobernuak familia-plangintza kanpainak bultzatu zituen Brasilen, nahiz eta garai hartan esterilizazioa ilegala izan.
Brasilen derrigorrezko esterilizazioaren historia juridikoan kasu garrantzitsu bat, 2018ko Sáo Paulo kasua. Fiskalak zortzi haurren ama indarrez esterilizatzea eskatu zuen, droga trafikoa leporatuta atxilotu zutenean. Mozio hau amaren pobrezia, substantzia gehiegikeriaren nahasmenduak eta seme-alabak zaintzeko ezintasunak justifikatu zuen, eta epaileak esterilizazioaren alde egin zuen.

### Kanada

Kanadako bi probintzik, Alberta eta British Columbia, derrigorrezko esterilizazio programak egin zituzten XX. mendean. Kanadako derrigorrezko esterilizazioa sistema Estatu Batuetako instituzionalizazio, epaiketa eta kirurgia mekanismo orokor berdinen bidez funtzionatu zuen. Hala ere, ezberdintasun nabarmen bat gaizkile ez-eroen tratamenduan dago. Kanadako legediak ez zuen inoiz onartu presoen esterilizazio zigortzailea.
Albertako indarrezko esterilizazioa 1972an indargabetu bazen ere, 1995ean, Leilani Muirrek bere borondatearen aurka eta baimenik gabe esterilizatzera behartu zutela salatu zuen. Muirren kasuaz geroztik, Albertako gobernuak barkamena eskatu du 2.800 pertsona baino gehiago behartutako esterilizazioagatik.
XX. mendean, eugenesia mugimendua hazi zen Kanadan, populazio indigenak kontrolatzeko metodo gisa behartutako esterilizazioa erabiliz, 1876ko Indiar Legearekin batera. 1960ko hamarkadatik 1980ko hamarkadara arte aborigenen jaiotza tasa %47tik %28ra jaitsi zen, eta 1970eko hamarkadaren amaieran esterilizazio legeak indargabetzen hasi ziren. Hala ere, emakume indigenak 2018an behartutako esterilizazio kasuen berri emateko agertu dira. Alisa Lombard abokatuak hainbat auzi zuzendu ditu emakume indigena horien izenean, Nazioarteko Justizia Baliabide Zentroaren (IJRC) laguntzarekin. IJRCk adierazi du gaur egungo esterilizazioaren norainokoa ezezaguna dela, ikerketa zabalik ez dagoelako. NBEak Kanadako gobernuaren parte-hartzeari buruz publikoki galdetu ostean, bere esku zegoen gertakari hauei buruzko edozein dokumentazio partekatzeko konpromisoa hartu zuen.

### Txina

1978an, Txinako agintariek haur bakarreko politika hasi zuten. Familia-plangintza estandarizatzeko legeak aurkeztu ziren 2002an.
Amnistia Internazionalak salaketak jarri ditu derrigorrezko esterilizazio praktikak gertatzen ari direla esanez, dagoeneko haur kuota bete duten pertsonentzat.
2016tik aurrera, herrialdeak gurasoei bi seme-alaba erditzeko baimena eman bazuen ere 2017an, aspaldi erabilitako DIU-a kentzea kirurgia handia da eta emakume askok ez dute kirurgiarekin lotutako arriskuen berri izan, hala nola odoljarioa, infekzioa eta umetokiaren kentzea.
2019an, Xinjiang -en behartutako esterilizazioari buruzko txostenak azaleratzen hasi ziren. 2020an, txosten publikoek etengabeko derrigorrezko esterilizazioa egiten ari zirela adierazten jarraitu zuten Uyghur-en genozidioaren baitan. Ebakuntza horietako asko behartu egin dituzte txostenen arabera, baina hori egiaztatzea zaila da eremuaren izaera itxia dela eta.

### Txekoslovakia eta Txekiar Errepublika

Txekoslovakiak emakume ijitoak esterilizatzeko politika egin zuen, 1973an hasita. Charter 77 mugimenduko disidenteek 1977–78 urteetan praktika hauek genozidio bat zirela salatu zuten, baina 1989ko Belusezko Iraultzan jarraitu zuten.
2005ean Txekiar Gobernuko ararteko independenteak, Otakar Motejl, egindako txosten batek 1979 eta 2001 artean esterilizazio hertsatzaileen dozenaka kasu identifikatu zituen, eta ikerketa kriminalak eta osasun-arloko hainbat langile eta administratzaileren aurkako epaiketa eskatu zuen, 1990eko aurreko Ankerkeriari buruzko Legeari buruz. CR (ChR).

### Kolonbia

1964-1970 artean Kolonbiako populazio-politikaren garapena hasi zuen, PROFAMILIAren fundazioa barne, eta Osasun Ministerioaren bidez familia-plangintzako programak DIU, pilula eta esterilizazioa erabiltzea sustatu zuen antisorgailuen bide nagusi gisa. 2005erako, Kolonbiak munduko antisorgailuen erabilera tasarik handienetakoa zuen, %76,9koa, eta emakumeen esterilizazioa %30eko erabilera portzentaje handiena izan zen (bigarren altuena DIUa da, %12 inguruan, eta pilula %10 inguruan). (Measham eta Lopez-Escobar 2007).
1980ko hamarkadan, esterilizazioa haurdunaldia prebenitzeko bigarren aukerarik ezagunena izan zen (pilularen ondoren), eta osasun publikoko erakundeek eta finantzatzaileek (USAID, AVSC, IPPF) esterilizazioa onartzen zuten abortu-tasak murrizteko modu gisa. Zuzenean esterilizatzera behartuta egon ez arren, maila sozioekonomiko baxuko emakumeek familia-plangintzako arreta eskaintzeko aukera nabarmen gutxiago zituzten esterilizazioak diruz lagunduta.

### Danimarka

Danimarkak "1935-76an 60.000 pertsonen esterilizazio behartua" programa bat zuen, "nagusiki adimen-urritasuna zuten pertsonei zuzendua" zena, eugenesiak zuen ospea zela eta.
2014ko ekainaren 11ra arte, esterilizazioa beharrezkoa zen legezko sexu aldaketarako.

### Alemania

1933an Alemaniako Estatuaren gaineko diktadura juridikoa hartu ostean, Adolf Hitlerrek eginiko lehen ekintzetako bat Gesetz zur Verhütung erbkranken Nachwuchses (Gaixotasunen Semeak Prebenitzeko Legea) onartzea izan zen. Haren arabera, Hirugarren Reich-eko mediku guztiek adimen-desgaitasuna zutenen, gaixotasun mentala (eskizofrenia eta depresio maniakoa barne), epilepsia, itsu, gor edo fisikoki deformatuta zeuden gaixoak salatu behar zituzten, eta diru-zigor zorrotza zen. Alkoholismoa edo Huntington gaixotasuna duten pertsonak ere esterilizatu litezke. Ondoren, gizabanakoaren kasua nazien funtzionarioen eta osasun publikoko funtzionarioen epaitegi batek esterilizazio agintzen zuen. Legeak esplizituki esan ez arren, 1937an hasita, 400 aleman beltz "Rhineko Bastardoak" ere esterilizatu ziren. Esterilizazio programak gerra hasi arte iraun zuen, 600.000 pertsona inguru esterilizatuta.

### Guatemala

Guatemala familia-plangintzako programei aurre egin zien herrialde bat da, neurri handi batean gobernuaren laguntza faltagatik, gerra zibilaren gatazka barne, eta Eliza Katolikoaren eta kristau ebanjelikoen oposizio gogorragatik 2000. urtera arte, eta, beraz, latinez antisorgailuen erabileraren prebalentzia txikiena du Amerikan. 1980ko hamarkadan, herrialdeko artzapezpikuak USAID-i emakumeak baimenik gabeko esterilizazio masiboa leporatu zion, baina Ronad Reagan presidenteak babestutako batzorde batek akusazioak faltsuak zirela ikusi zuen.

### India

1976ko abuztuaren 6an, Indiako Maharashtra estatua hirugarren seme-alaba jaio ondoren gizonezkoen eta emakumezkoen derrigorrezko esterilizazioa agintzen zuen legedia ezarri zuen lehen gobernu-unitatea bihurtu zen. Presidenteak begi onez erreakzionatu zuen eta Maharashtrako gobernura bidali zuen faktura berriro indarrean jartzeko beharrezkoak ziren zuzenketekin, baina neurria onartu aurretik, hauteskunde berriak deitu ziren eta legedia ez zen onartu.
Derrigorrezko esterilizazioari utzi gabe, gobernu nazionalak 1976an hasi zen familia-plangintzako ekimen baterako pizgarri programa bat ezarri zuen, esponentzialki hazten ari den biztanleria murrizteko asmoz. Programa honek gizonezko hiritarrei zuzenduta zegoen eta propaganda eta diru-pizgarriak erabili zituen pobretutako herritarrei esterilizatzeko. Esterilizatzea onartzen zuten pertsonek lurrak, etxebizitzak eta dirua edo maileguak jasoko zituzten. Hala ere, protesta eta oposizio askoren ostean, herrialdea emakumeak esterilizatu zituen bortxaz, janaria eta diruaren truke. Heriotza asko gertatu ziren gizonezkoen zein emakumezkoen esterilizazio programen ondorioz.
Sanjay Gandhi, orduko lehen ministroa eta Indira Gandhiren semea, porrot egin zuen programaren erantzule nagusiena izan zen. 2014an Chhattisgarheko esterilizazio zentro batean klase baxuko 15 emakumeren heriotza eman ziren, hala ere, esterilizazioa da oraindik gehien erabiltzen den jaiotza-kontrolerako metodoa, Indiako emakumeen %39k esterilizaziora jo zuen 2015ean. .

### Israel

2000ko hamarkadaren amaieran, Israelgo hedabideetako txostenek esan zuten ekintza luzeko Depo-Provera antisorgailuaren injekzioak behartu zituztela ehunka etiopiar-judu etorkinei, bai Etiopian igarotzeko kanpamenduetan, bai Israelera iritsi ondoren. 2009an, Haifa Women's Coalition GKE feministak istorio horri buruzko lehen inkesta bat argitaratu zuen, eta Israelgo Hezkuntza Telebistak urte batzuk geroago jarraitu zuen. Etiopiako emakume juduek esan zuten beldurra edo engainatuta zituztela tiroa hiru hilean behin egiteko.

### Japonia

Hirohito Enperadoreak japoniar osasuntsuen kopurua handitzea sustatu zuten, eta, aldi berean, desgaitasuna, gaixotasun genetikoa eta bestelako baldintzak zituzten pertsonak gutxituz.
1940an, Fumimaro Konoeren gobernuak, Lege Eugeniko Nazionala aldarrikatu zuen, 1938ko Arraza Eugeniaren Babeserako Legea baztertu ondoren.1940tik 1945era, 454 japoniarrei esterilizazioa egin zitzaien lege honen arabera. Gutxi gora-behera 25.000 pertsona kirurgikoki prozesatu zituzten 1995era arte. Eugeniaren Babeserako Legearen arabera (1948), esterilizazioa "delituak egiteko joera genetikoa duten gaizkileei" bete zitzakeen, gaixotasun genetikoak dituzten pazienteei, besteak beste, daltonismo osoa, hemofilia, albinismoa, iktiosia, eskizofrenia eta epilepsia.
2019an, Japoniako Auzitegi Gorenak berretsi zuen transgeneroei ugalketa-organoak kendu behar zitzaizkienaren eskakizuna.

### Kenya

Kenyan, GIB-arekin bizi ziren emakumeen derrigorrezko esterilizazioak birusaren hedapena geldiarazi zezakeela uste zuen gobernadoreak. 2012an, "Robbed of Choice" txostenak euren borondatearen aurka esterilizatutako 40 emakume GIB+ azaldu zituen, horietatik 5ek kexa aurkeztu zuten Keniako gobernuaren aurka, euren osasuna eta giza eskubideen urraketak salatuz.

### Peru

Perun, Alberto Fujimori presidenteari (1990etik 2000ra bitartean) genozidioa eta gizateriaren aurkako krimenak leporatu dizkiote Programa Nacional de Población, bere administrazioak martxan jarritako esterilizazio programaren ondorioz. Bere presidentetza garaian, Fujimorik indigenen aurka (batez ere kitxua eta aimara) aurkako esterilizazio programa bat jarri zuen martxan, 1995eko uztailaren 28an aurkeztutako osasun publikoko plan baten izenean. Plana batez ere USAIDen (36 milioi dolar), Nippon Fundazioaren eta, geroago, Nazio Batuen Biztanleria Funtsaren (UNFPA) funtsekin finantzatu zen. 1995eko irailaren 9an, "Biztanleriaren Lege Orokorra" berrikusiko zuen Lege Proiektua aurkeztu zuen Fujimorik, esterilizazioa ahalbidetzeko. Hainbat metodo antisorgailu ere legeztatu ziren, Eliza Katoliko Erromatarrak eta Opus Dei erakunde katolikoak gogor aurka zeuden neurri guztiak. 1996ko otsailean, Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) berak zoriondu zuen Fujimori hazkunde demografikoa kontrolatzen zuen arrakastagatik.
1998ko otsailaren 25ean, USAIDeko ordezkari batek AEBetako Gobernuko Nazioarteko Harremanetarako Batzordearen aurrean deklaratu zuen, Peruren programaren inguruko eztabaidari aurre egiteko. Peruko gobernua programan aldaketa garrantzitsuak egiten ari zela adierazi zuen, honako hau egiteko.
2011ko urriaren 21ean, José Bardales Peruko Fiskal Nagusiak ikerketa berriro irekitzea erabaki zuen, Giza Eskubideen Amerika Arteko Batzordeak Fujimori presidentearen esterilizazio programaren aurkako delituak zekarrela erabaki ostean.

### Hegoafrika

Hegoafrikan, hainbat txosten argitaratu dira GIBarekin bizi diren emakumeen esterilizazioari buruzkoak, haien baimen informatu gabe eta batzuetan haiek jakin gabe. Genero Berdintasunerako Batzordeak, 2002tik 2005era bitartean pazientearen baimenik gabe estatuko 15 ospitaletan egin ziren 48 esterilizazio ikertu zituen. Ospitale hauei buruzko ikerketa honek agerian utzi zuen mediku-hornitzaileek mehatxatu zutela emakumeei ez ziela laguntza emango erditzean, esterilizatzeko baimen inprimakiak sinatzen ez bazituzten. Kasu gehienetan inprimaki hauek ez zizkieten medikuek pazienteei azaldu. Genero Berdintasunerako Batzordearen txostenak adierazi zuen elkarrizketatutako paziente batzuei ulertzen ez zituzten baimen inprimakiak eman zitzaizkiela, sinatzera behartuta. Hegoafrikako GIBaren epidemiak %13ko prebalentzia du eta herrialdeko familia-egiturei eragin die neurri handi batean. Ospitale horietako medikuek beren ekintzak justifikatu dituzte osasun sistemak agortzen dituzten herrialdean GIB kopurua gero eta handiagoa geldiarazteko ahalegin gisa. Batzordeak Zweli Mkhize Osasun ministroari eskatu zion estatuko ospitale horien aurka neurriak har zitzala eta kaltetutako emakume askori nolabaiteko konponketa emateko.

### Suedia

Suediako eugenesia programa 1934an ezarri zen eta 1976an ezabatu zen formalki. 2000. urteko gobernu-txostenaren arabera, 21.000 indarrezko esterilizazio kalkulatu zituzten. Esterilizatutakoen %93 emakumeak ziren. Esterilizazio horietarako emandako arrazoien artean, desgaitasun mentala, arraza-desberdintasunak, portaera antisoziala, jokabide promiskuoa eta desegokitzat jotako beste jokabide batzuk zeuden. Garai hartan, gobernuak ongizate estatu aurrerakoi eta ilustratu gisa ikusten zuen bere burua. Gero Suediako estatuak ikerketa batzorde bat osatu zuen, estatuaren eskutik traumagatik kalte-ordaina eska dezaketen biktimak zehazteko. Esterilizazio programa gobernuak biktimei 22.000 dolar baino gehiago ordaindu zizkien.
2012 amaierara arte, Suediak lege bat ezarri zuen pertsona transgeneroak esterilizatzera behartzen zituena lege-dokumentuak eguneratu aurretik. Legea konstituzioaren aurkakotzat jo ostean, legearen arabera indarrez esterilizatutakoak kalte-ordaina eskatzen hasi ziren. 2017an, gobernuak jakinarazi zuen kalte-ordain horiek ordainduko zituela. Hala ere, horrek ez du aldatzen Suediak ez duela onartuko legezko dokumentuetan genero aldaketa, kasuan kasuko pertsonak hormonetara joan gabe, hala ere, gizabanakoaren esku uzten du edozein obulu edo esperma izozteagatik ordaintzeko, hau oraindik oso arazotsua da. gisa:

### Ameriketako Estatu Batuak

1890tik 1920ra inguru, Ameriketako Estatu Batuak izan ziren eugenesia helbururako derrigorrezko esterilizazio programak aurrera eramaten lehenengo herrialdea. Thomas C. Leonard-ek, Princetongo Unibertsitateko irakasleak, eugenesia eta esterilizazioa amerikar deskribatzen ditu, azken finean, argudio ekonomikoetan sustraituta eta aurrerago progresibismoaren elementu zentral gisa, soldaten kontrolarekin, immigrazio mugatuarekin eta pentsio programen ezarpenarekin batera. Programetako buruak eugenesiaren defendatzaile amorratuak ziren eta maiz argudiatu zuten beren programen alde, nazio osoan, batez ere XX. mendearen lehen erdian arrakastaren bat lortu zutenak.
Eugeniak funtsezko bi osagai zituen. Lehenik eta behin, bere defendatzaileek axiomatikotzat hartu zuten desgaitasun mental eta fisikoen sorta bat —itsuak, gorrak eta buruko gaixotasun mota asko hereditarioak zirelakoan. Bigarrenik, hipotesi zientifiko hauek ingeniaritza sozialaren oinarri gisa erabil zitezkeela hainbat politika-eremutan, familia-plangintza, hezkuntza eta immigrazioa barne. Pentsamendu eugenesikoaren ondorio politiko zuzenenak izan ziren "buruko akatsek" ez zutela umerik sortu behar, gabezia horiek bakarrik errepikatuko baitzituzten, eta beste herrialde batzuetako pertsona horiek politikatik kanpo geratu behar zirela.
Esterilizazioak eman ziren ere espetxeetan eta beste erakunde penal batzuetan. Azkenean, 65.000 pertsona baino gehiago esterilizatu zituzten 33 estatutan Estatu Batuetako derrigorrezko esterilizazio programen arabera. Emakume indigenen aurkako esterilizazioak eman ziren ere.
Bigarren Mundu Gerraren ostean, eugenesia eta esterilizazio programekiko iritzi publikoa negatiboagoa bihurtu zen Alemania naziaren genozidio politikarekin zuen loturagatik. 1970eko hamarkadan estatu gutxi batzuetan esterilizazioekin jarraitu zuten. Adibidez, Kalifornian, 1971-1974 LAC-USC ospitalean erditu ziren emakumeak baimen egokirik gabe esterilizatu zituzten, hamar emakumek auzitara eraman zuten ospitalea Madrigal v. Quilligan kasua 1975ean.
Oregoneko Eugeniaren Batzordea, gerora Gizarte Babeserako Kontseilua izendatua, 1983ra arte iraun zuen, 1981ean egin zen azken esterilizazio bortxatua. Azken urteotan, estatu askotako gobernadoreek beren iraganeko programengatik barkamen publikoa eskatu dute Virginiatik hasi eta Oregon eta Kaliforniara. Hala ere, gutxik eskaini dute esterilizatutakoak konpentsatzeko. Gutxienez kalte-ordain kasu bat, Poe v. Lynchburg Training School &amp; Hospital (1981), epaitegietan aurkeztu zen esterilizazio legea konstituzioaren aurkakoa zelakoan. Aurkeztu zen unean legea indarrean ez zegoelako baztertu zen. Hala ere, eskatzaileei kalte-ordain batzuk eman zitzaizkien, legeak berak ezarritakoa, pazienteei ebakuntzaren berri ematea eskatzen baitzuen, kasu askotan ez zirelako bete. Estatu batzuek oraindik indarrean dituzte esterilizazio-legeak indarrean, Washington estatuak adibidez.
2020an, Georgian legez kanpoko histerektomiak egin zizkieten etorkinei AEBetako Immigrazio eta Aduana Indarreko Irwin County zentroan.

#### Puerto Rico

Lanauze Rolón mediku puertorrikarrak Jaiotza Kontrolerako Liga sortu zuen Ponce-n, Puerto Ricon, 1925ean, baina eliza katolikoaren oposizioak berehala zapaldu zuen Liga. Antzeko Liga bat sortu zen zazpi urte geroago, 1932an, San Juanen eta bi urtez jardun zuen oposizioak eta laguntza faltak itxiera behartu arte. Jaiotza-kontroleko klinikak ezartzeko beste ahalegin bat egin zuen 1934an Larrialdietarako Laguntzarako Administrazio Federalak, Depresio Handiaren baldintzei erliebeari erantzunez. Ahalegin horren baitan, jaiotza-kontroleko 68 klinika ireki ziren uhartean. Hurrengo kliniken irekiera masiboa 1937ko urtarrilean gertatu zen Clarence Gamble doktore estatubatuarrak, Puerto Ricoko aberats eta eragin handiko talde batekin batera, Amaren eta Haurren Osasunaren Elkartea antolatu eta jaiotza-kontroleko 22 klinika ireki zituenean.
1900eko hamarkadaren hasieratik, AEBetako eta Puerto Ricoko gobernuek Puerto Ricoko pobrezia gainpopulazioarekin eta "hiper-emankortasunarekin" lotzen zuen erretorika onartu zuten. 1937ko jaiotza-kontrolaren legediaren oinarri filosofikoa.
1981ean Puerto Ricoko haurrak izatego garaian ziren emakumeen %39 esterilizatuak zeunden. Esterilizazioaren ospe handia 60ko eta 70eko hamarkadetan jarraitu zuen, eta horietan Puerto Ricoko gobernuak prozedurak eskuragarri jarri zituen doako eta tasa murriztuen truke. Puerto Ricoko 1900eko esterilizazio eta antisorgailu kanpainen ondorioak oraindik ere sumatzen dira Puerto Ricoko historia kulturalean.

### Mexiko, Honduras, El Salvador eta Nikaragua

El Salvadorren, Hondurasen, Mexikon eta Nikaraguan egindako txosten baten arabera, GIBarekin bizi diren emakumeek sei aldiz probabilitate handiagoa zuten herrialde horietan esterilizazio behartua edo behartua esperimentatzeko. Gainera, emakume horietako gehienek jakinarazi zuten osasun-hornitzaileek esan zietela GIBarekin bizitzeak bertan behera uzten zuela izan nahi zuten seme-alaben kopurua eta tartea aukeratzeko eskubidea, bai eta metodo antikontzeptiboa aukeratzeko eskubidea ere; informazio engainagarria ematen zien beren eta seme-alaben osasunerako ondorioei buruz, eta ez zien uzten GIBaren ama-haurren transmisioa murrizteko tratamenduetara sartzen.

### Uzbekistan

2012ko txosten baten arabera, derrigorrezko eta behartutako esterilizazioa Uzbekistango Gobernuaren egungo politika dira bizpahiru seme-alaba dituzten emakumeen kasuan, biztanleriaren kontrola behartzeko eta amaren heriotza-tasak hobetzeko. 2007ko azaroan, Nazio Batuen Torturaren Aurkako Batzordearen txosten batek jakinarazi zuenez, "lehen edo bigarren haurdunaldiaren ondoren ugaltze-adinean dauden emakumeei behartutako esterilizazio eta ugaltze-organoak kentzeko kasu ugariek adierazten dute Uzbekistango gobernua herrialdeko jaiotza-tasa kontrolatzen saiatzen ari zela legez".
Natalia Antelava kazetariak egindako erreportaje batean oinarrituta, medikuek jakinarazi dutenez, Osasun Ministerioak emakumeei esterilizazio kirurgikoak egin behar dizkietela esan zien medikuei. Mediku batek jakinarazi zuen: "1098 zenbakiko epaia da eta esaten du bi seme-alabaren ostean, hiru eremutan emakume bat esterilizatu behar dela". 2010ean, Osasun Ministerioak dekretu bat onartu zuen Uzbekistango klinika guztiek esterilizazio-ekipoa erabiltzeko prest izan behar zutela. Txosten berean dio esterilizazioa borondatez egin behar dela pazientearen baimen informatuarekin. 2010eko Uzbekistango Giza Eskubideen Txostenean, emakumeak behartutako esterilizazioari buruzko txosten ugari agertu ziren gobernuak medikuei emakumeak esteriliza ditzaten presionatzen ziela salaketarekin batera, biztanleria kontrolatzeko. Medikuek Antelavari ere jakinarazi diote hilero lortu behar dituzten kuotak daudela zenbat emakume esterilizatu behar dituzten. Agindu horiek beren nagusien bitartez eta, ustez, gobernutik pasatzen zaizkie.

### Beste herrialde batzuk

Esterilizazio programa nabarmen aktibo izan zuten beste herrialde batzuk honako hauek dira:Norvegia, Finlandia Estonia, Suitza, ] Islandia, eta Panama.
Erresuma Batuan, Winston Churchill Barne ministroa defendatzaile nabarmena izan zen, eta bere oinordekoak Reginald McKenna -k behartutako esterilizazioa barne hartzen zuen lege-proiektua aurkeztu zuen. GK Chesterton idazleak 1913ko Buruko Gabezia Legearen klausula hori gainditzeko ahalegin arrakastatsua zuzendu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Webster University, Forced Sterilization. Retrieved on August 30, 2014. Women and Global Human Rights. .
* ↑ Report of the Special Rapporteur on Torture and other cruel, inhuman or degrading treatment or punishment (A/HRC/22/53). Ohchr.org.
* ↑ Egnor, Michael. (August 14, 2009). «The Inconvenient Truth About Population Control, Part 2; Science Czar John Holdren's Endorsement of Involuntary Sterilization» evolutionnews.org.
* ↑ Goldberg, Michelle. (2009-07-21). «Holdren's Controversial Population Control Past» The American Prospect.
* ↑ McCoy, Terrence. «The forgotten roots of India's mass sterilization program» Washington Post.
* ↑ Heer, David M.. (March 1975). «Marketable licenses for babies: Boulding's proposal revisited» Social Biology 22 (1): 1–16. doi:10.1080/19485565.1975.9988142. ISSN 0037-766X. PMID 1188404..
* ↑ Russett, Bruce M.. (June 1970). «Communications» Journal of Conflict Resolution 14 (2): 287–291. doi:10.1177/002200277001400209. ISSN 0022-0027..
* 1 2 «The Human Predicament: Finding a Way Out» Fox News.
* ↑ Mann, Charles C.. «The Book That Incited a Worldwide Fear of Overpopulation» Smithsonian Magazine.
* ↑ A Post-Colonial Feminist Critique of Population Control Policies -. .
* ↑ «Feminist Perspectives on Population Issues | Encyclopedia.com» www.encyclopedia.com.
* ↑ «UN Report: Forced Sterilization of Trans People "is Torture"» National Center for Transgender Equality 2013-02-27.
* ↑ ISBN 978-0-465-01707-2..
* ↑ Barton-Hanson, Renu. (2015). «Sterilization of men with intellectual disabilities» Medical Law International (SAGE Publications) 15 (1): 49–73. doi:10.1177/0968533215592444. ISSN 0968-5332..
* ↑ Bhatia, Rajani; Sasser, Jade S.; Ojeda, Diana; Hendrixson, Anne; Nadimpally, Sarojini; Foley, Ellen E.. (2019-04-03). «A feminist exploration of 'populationism': engaging contemporary forms of population control» Gender, Place & Culture 27 (3): 333–350. doi:10.1080/0966369x.2018.1553859. ISSN 0966-369X..
* ↑ Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence. .
* ↑ Rome Statute of the International Criminal Court. legal.un.org.
* ↑ «Rome Statute of the International Criminal Court» United Nations Treaty Collection (United Nations).
* ↑ «পরিবার পরিকল্পনা | উত্তরখান ইউনিয়ন | উত্তরখান ইউনিয়ন» uttarkhanup.dhaka.gov.bd.
* ↑ AR, Khan; I, Swenson. (1978). «Acceptability of male sterilization in Bangladesh: its problems and perspectives» Bangladesh Development Studies 6 (2).
* ↑ L, Liskin; JM, Pile; WF, Quillan. (1983). «Vasectomy—safe and simple» Population Reports. Series D: Sterilization Male (4).
* ↑ «The Bangladesh government plans a mass voluntary sterilization of...» UPI.
* ↑ «Impoverished Bangladesh plans sterilization program» UPI.
* ↑ Claiborne, William. (1983-01-28). «Bangladesh's Midwives Promote Birth Control» Washington Post ISSN 0190-8286..
* ↑ Grimes, D. A.; Satterthwaite, A. P.; Rochat, R. W.; Akhter, N.. (November 1982). «Deaths from contraceptive sterilization in bangladesh: rates, causes, and prevention» Obstetrics and Gynecology 60 (5): 635–640. ISSN 0029-7844. PMID 7145254..
* ↑ AsiaNews.it. «BANGLADESH Healthcare in Bangladesh: only sterilization and vasectomies are free» www.asianews.it.
* ↑ Hartmann, B.. (June 1991). «[Children and bankers in Bangladesh]» Temas de Poblacion 1 (2): 51–55. PMID 12284143..
* ↑ Almeida, Marina Nogueira; Silva, Adalene Ferreira Figueiredo da. (2019-07-10). «Voluntary and Compulsory Sterilization in Brazil and the Reproductive Rights of Women» AG About Gender - Rivista internazionale di studi di genere 8 (15) doi:10.15167/2279-5057/AG2019.8.15.1056. ISSN 2279-5057..
* ↑ «Court-ordered sterilization investigated in Brazil» AP NEWS 2018-06-21.
* ↑ «Who decides over Janaina's body? A case of forced sterilization in Brazil» openDemocracy.
* ↑ Canadian Broadcasting Corporation (CBC). (November 9, 1999). «Alberta Apologizes for Forced Sterilization» CBC News.
* ↑ Victims of sterilization finally get day in court. Lawrence Journal-World. December 23, 1996.. .
* 1 2 3 «Indigenous Women in Canada Are Still Being Sterilized Without Their Consent» www.vice.com.
* 1 2 3 «Forced Sterilization of Indigenous Women in Canada» International Justice Resource Center 2018-04-30.
* 1 2 Thousands at risk of forced sterilization in China. Amnesty International April 22, 2010.
* ↑ «Neo-Malthusianism and Coercive Population Control in China and India: Overpopulation Concerns Often Result in Coercion» Cato Institute 2020-07-21.
* ↑ Stavrou, David. (17 October 2019). «A Million People Are Jailed at China's Gulags. I Managed to Escape. Here's What Really Goes on Inside» Haaretz.
* ↑ Handley, Erin. (23 September 2019). «'Deeply disturbing' footage surfaces of blindfolded Uyghurs at train station in Xinjiang» ABC News.
* ↑ Fifield, Anna. (28 November 2019). «TikTok's owner is helping China's campaign of repression in Xinjiang, report finds» The Washington Post.
* ↑ «China cuts Uighur births with IUDs, abortion, sterilization» Associated Press 2020-06-29.
* ↑ «Uyghur Genocide Shows Urgency of Combating Neo-Malthusianism» Cato Institute 2020-07-21.
* 1 2 Jan, Olsen. (August 29, 1997). «Denmark to investigate its involuntary sterilization program» apnews.com.
* ↑ «OVERBLIK: Transkønnedes kamp mod lovgivningen» avisen.dk 22 May 2018.
* ↑ «Denmark Ends Forced Sterilisation for Sex Change» NDTV.com.
* ↑ B, Matty. «Denmark Ends Forced Sterilization Of Transgender People» Queerty.
* ↑ Eugenics Courts Named in Reich. The Montreal Gazette. January 3, 1934.. .
* ↑ Berlin Eugenics Court Gives Sterilization Data. The Montreal Gazette. June 20, 1934.
* ↑ Robert Proctor, Racial hygiene: Medicine under the Nazis (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1988), and Gisela Bock, "Nazi sterilization and reproductive policies" in Dieter Kuntz, ed., Deadly medicine: creating the master race (Washington, D.C.: United States Holocaust Memorial Museum, 2004).
* ↑ Wallace R. Deuel Describes German People Under Hitler. The Pittsburgh Press. Date February 11 1942
* ↑ "From Kraepelin to Karadzic: Psychiatry’s Long Road to Genocide" Author Robert Kaplan. From book title "Genocide Perspectives IV" (pp.122-165) Page 133. Date 2012.
* ↑ The connection between American eugenics and Nazi Germany, James Watson :: DNA Learning Center. . |"The connection between American eugenics and Nazi Germany" James Watson speaks about Nazi eugenics
* 1 2 The Indira enigma. Frontline May 11, 2001.
* ↑ Leela Visaria and Rajani R. Ved, India's Family Planning Programme Policies, Practices and Challenges (Taylor & Francis, 2016) pp. 28-29
* ↑ «A generation of lost manhood» The Times of India.
* ↑ Relying on Hard and Soft Sells India Pushes Sterilization, New York Times, June 22, 2011.
* 1 2 «India's dark history of sterilisation» BBC News 2014-11-14.
* 1 2 Wilson, Kalpana. (2017-04-01). «In the name of reproductive rights: race, neoliberalism and the embodied violence of population policies» New Formations 91 (91): 50–68. doi:10.3898/newf:91.03.2017. ISSN 0950-2378..
* ↑ Male involvement and contraceptive methods for men. Frontline September 1996.
* ↑ «Sterilization: The Standard Choice in India» Global Health NOW.
* ↑ Greenwood, Phoebe. (28 February 2013). «Ethiopian women in Israel 'given contraceptive without consent'» The Guardian.
* 1 2 Nesher, Talila. (27 January 2013). «Israel Admits Ethiopian Women Were Given Birth Control Shots» Haaretz.
* ↑ 「旧優生保護法下における優生手術及び人工妊娠中絶等に対する補償立法措置に関する意見書」, 2018, 日本弁護士連合会
* ↑ SOSHIREN / 資料・法律−優生保護法. Soshiren.org.
* ↑ «Japan says transgender people must be sterilised» The Economist 2019-03-14 ISSN 0013-0613..
* ↑ «Japan urged to lift sterilization requirement for transgender recognition» The Japan Times Online 2019-03-20 ISSN 0447-5763..
* ↑ "A Really High Hurdle": Japan's Abusive Transgender Legal Recognition Process. 2019-03-19.
* ↑ Boston, 677 Huntington Avenue; Ma 02115 +1495‑1000. (2015-07-16). «High Court of Kenya to Address Forced Sterilization of HIV-Positive Women and Collection of Names of People Living With HIV» Health and Human Rights Journal.
* ↑ Boston, 677 Huntington Avenue; Ma 02115 +1495‑1000. (2015-07-21). «Kenya, Forced Sterilization, & Women with HIV» FXB Center for Health & Human Rights | Harvard University.
* ↑ «Mass sterilization scandal shocks Peru» BBC News July 24, 2002.
* ↑ (Gaztelaniaz) «"Me abrieron la barriga cuando aún no estaba dormida": la incansable lucha de las mujeres peruanas que fueron esterilizadas a la fuerza» BBC News Mundo (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Las esterilizaciones forzadas en Perú son crímenes de lesa humanidad» Amnistía Internacional 2021-06-11 (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* ↑ USAID Testimony: House International Relations Committee, Subcommittee on International Operations and Human Rights, 2/25/98. USAID.
* ↑ «Peru forced sterilisations case reaches key stage» BBC News 2021-03-01.
* ↑ Essack, Zaynab; Strode, Ann. (2012). «'I feel like half a woman all the time': The impacts of coerced and forced sterilisations on HIV-positive women in South Africa» Agenda: Empowering Women for Gender Equity 26 (12): 24–34. doi:10.1080/10130950.2012.708583. ISSN 1013-0950..
* 1 2 3 «Dozens of HIV-positive S. African women forcibly sterilized» ABC News.
* ↑ «Forced sterilisation in South Africa: They removed my uterus» BBC News 2020-02-27.
* 1 2 Balz, Dan. (1997-08-29). «SWEDEN STERILIZED THOUSANDS OF 'USELESS' CITIZENS FOR DECADES» Washington Post ISSN 0190-8286..
* ↑ Pasulka, Nicole. «Forced Sterilization for Transgender People in Sweden» Mother Jones.
* 1 2 Nelson, Rebecca. (2013-01-14). «Transgender People in Sweden No Longer Face Forced Sterilization» Time ISSN 0040-781X..
* ↑ «Sweden announces to pay compensation to trans people» TGEU 2017-03-28.
* ↑ Iredale, Rachel. (2000). «Eugenics And Its Relevance To Contemporary Health Care» Nursing Ethics 7 (3): 205–14. doi:10.1177/096973300000700303. PMID 10986944..
* ↑ Leonard, Thomas C.. (2005). «Retrospectives: Eugenics and Economics in the Progressive Era» Journal of Economic Perspectives 19 (4): 207–224. doi:10.1257/089533005775196642..
* ↑ Hansen, King, Randall, Desmond. (Summer 2017). «Eugenic Ideas, Political Interests, and Policy Variance: Immigration and Sterilization Policy in Britain and the U.S» World Politics 53 (2): 237–263. doi:10.1353/wp.2001.0003. PMID 18193564..
* ↑ (Gaztelaniaz) «Las mujeres que fueron esterilizadas en Estados Unidos sin su consentimiento» BBC News Mundo (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* ↑ [[[:Txantiloi:Oldid]] «Madrigal v. Quilligan»] Wikipedia 2019-09-19.
* 1 2 Governor John Kitzhaber. (December 2, 2002). Proclamation of Human Rights Day, and apology for Oregon's forced sterilization of institutionalized patients. .
* ↑ «Poe v. Lynchburg Training School and Hospital, 518 F. Supp. 789 (W.D. Va. 1981)» Justia US Law.
* ↑ RCW 9.92.100: Prevention of procreation. .
* ↑ Teo, Armus. (December 22, 2020). «Immigration detainees file for class-actin lawsuit against ICE and Georgia gynecologist alleging misconduct» The Washington Post.
* ↑ Priscilla Alvarez. «Whistleblower alleges high rate of hysterectomies and medical neglect at ICE facility» CNN.
* ↑ Dickerson, Caitlin; Wessler, Seth Freed; Jordan, Miriam. (2020-09-29). «Immigrants Say They Were Pressured Into Unneeded Surgeries» The New York Times ISSN 0362-4331..
* ↑ «Allegations of unwanted Ice hysterectomies recall grim time in US history» the Guardian 2020-09-21.
* ↑ «Opinion | ICE whistleblower shines new light on a racist history we refuse to reckon with» NBC News.
* ↑ «ICE whistleblower: Nurse alleges 'hysterectomies on immigrant women in US'» BBC News 2020-09-15.
* ↑ «Whistleblower Says Excessive Hysterectomies Are Being Done On ICE Detainees» HuffPost 2020-09-15.
* ↑ Olivares, José; Washington, John. (2020-09-15). «"He Just Empties You All Out": Whistleblower Reports High Number of Hysterectomies at ICE Detention Facility» The Intercept.
* 1 2 3 4 5 Thimmesch, Nick. (May 1968). «Puerto Rico and Birth Control» Journal of Marriage and Family 30 (2): 252–262. doi:10.2307/349251..
* ↑ Mass, Bonnie. (January 1, 1977). «Puerto Rico: a Case Study of Population Control» Latin American Perspectives 4 (4): 66–79. doi:10.1177/0094582x7700400405. PMID 11619430..
* ↑ (Gaztelaniaz) Berger, Julian. (2020-09-18). «Estados Unidos tiene una larga historia de esterilizaciones forzadas» La Noticia (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) Cúneo, Martín. «Cuando Fujimori quiso acabar con la pobreza y otras historias para no dormir» www.elsaltodiario.com (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* ↑ Lopez, Iris. (1993). «Agency And Constraint: Sterilization And Reproductive Freedom Among Puerto Rican Women In New York City» Urban Anthropology and Studies of Cultural Systems and World Economic Development 22 (3).
* ↑ Antelava, Natalia. (12 April 2012). «Uzbekistan's policy of secretly sterilising women» BBC World Service.
* ↑ Antelava, Natalia. (12 April 2012). «Uzbekistan's policy of secretly sterilising women» BBC World Service.
* 1 2 3 Hackel, Joyce. (April 12, 2012). «Doctors in Uzbekistan Say Government Forcibly Sterilizing Women» PRI's The World (Theworld.org).
* ↑ «2010 Human Rights Report: Uzbekistan» 2010 Country Reports on Human Rights Practices (United States Department of State Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor) April 8, 2011.
* ↑ «Norway passes Sterilization Law» The Eugenics Archives.
* ↑ Haave, Per. (2007). «Sterilization Under the Swastika: The Case of Norway» International Journal of Mental Health 36 (1): 45–57. doi:10.2753/IMH0020-7411360104. ISSN 0020-7411..
* ↑ «Sterilization in Norway - a dark chapter?» www.eurozine.com.
* ↑ Gunnar Broberg and Nils Roll-Hansen, eds., Eugenics And the Welfare State: Sterilization Policy in Denmark, Sweden, Norway, and Finland (Michigan State University Press, 2005), it is unclear whether genocide investigations in regard of Hun descendant and pure Aryan types has been undertaken, and if concealment is attempted through the prevalence of cremation and allegation of psychiatric treatment facial mimicry of Mongolian types.
* ↑ «Finland» The Eugenics Archives.
* ↑ Hemminki, Elina; Rasimus, Anja; Forssas, Erja. (1997-12-01). «Sterilization in Finland: From eugenics to contraception» Social Science & Medicine 45 (12): 1875–1884. doi:10.1016/S0277-9536(97)00126-3. ISSN 0277-9536. PMID 9447636..
* ↑ sub.editors. «Trans people in Finland are still being forcibly sterilised» Palatinate.
* ↑ Patel, Priti. (2017-07-14). «Forced sterilization of women as discrimination» Public Health Reviews 38: 15. doi:10.1186/s40985-017-0060-9. ISSN 0301-0422. OCLC .5809857 PMID 29450087..
* 1 2 Wecker, Regina. (2012). «Eugenics in Switzerland before and after 1945 – a Continuum?» Journal of Modern European History / Zeitschrift für moderne europäische Geschichte / Revue d'histoire européenne contemporaine 10 (4): 519–539. doi:10.17104/1611-8944_2012_4_519. ISSN 1611-8944..
* ↑ «New laws to compensate victims of forced sterilisation» SWI swissinfo.ch.
* ↑ Patel, Priti. (2017). «Forced sterilization of women as discrimination» Public Health Reviews 38: 15. doi:10.1186/s40985-017-0060-9. OCLC .5809857 PMID 29450087..

## Ikus, gainera

* Istanbuleko Hitzarmena
* Gizateriaren aurkako krimenak

## Kanpo estekak

* Forced Sterilization
* "Three Generations, No Imbeciles: Virginia, Eugenics, and Buck v. Bell" (USA)
* Eugenics Archive (USA)
* "Deadly Medicine: Creating the Master Race" (Germany, USA)
* Eugenics – A Psychiatric Responsibility (History of Eugenics in Germany)
* "Sterilization Law in Germany" (includes text of 1933 German law in appendix)
* "Genocide in Tibet – Children of Despair"(NGO Group for the Convention on the Rights of the Child)
* "Buck v. Bell (1927)" by N. Antonios and C. Raup at the Embryo Project Encyclopedia
* Datuak: Q706716
* Multimedia: Compulsory sterilization / Q706716