OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Harry Lowe

Horace Harry Lowe (Northwich, Cheshire, 1886ko abuztuaren 10a - Camden Town, 1967ko uztailaren 15a) Ingalaterrako futbolari eta entrenatzailea izan zen.
Tottenham Hotspur taldeko jokalaria izan zen eta 1930. hamarkadan Errealaren entrenatu zuen. Donostian "Mister Lowe" ezizenaz ezagutu zen. Bitxikera bat badu Harry Lowek, Espainiako Ligako partida bat jokatu zuen 48 urte zituela, maila horretan jokatu duen jokalari adintsuena da.

## Ibilbidea
### Jokalari

Jaioterriko Northwich Victoria taldean hasi zen jokatzen eta 1913an Brighton & Hove Albionera aldatu zen. Hurrengo urtean Londresko Tottenham Hotspur taldeak fitxatu zuen eta hamabi denboraldi egin zituen bertan. Atzelari postuan jokatzen zuen. Spurs-ekin 1921ean denboraldi bikaina egin eta Ingalaterrako Kopa eta Superkopa irabazi zituen. 1927an Fulhamera joan zen eta Beckenham Town taldean amaitu zuen jokalari ibilbidea.

### Entrenatzaile

1930. hamarkadan Errealak fitxatu zuen entrenatzaile izateko. Loweren aurreneko aldia zen entrenatzaile lanetan. Bost denboraldi egin zituen Donostian. Errepublikaren legearen arabera izena aldatu behar izan zuen taldeak eta Donostia FC bihurtu zen.
Leehenengo denboraldia bikaina izan zen, lehen postuan puntutan berdinduta amaitu baitzuten liga Athletic-ek, Racing de Santanderrek eta Errealak. Bilbotarrak goal average bidez izan ziren txapeldun eta donostiarrek hirugarren amaitu zuten.
1934-35 denboraldia amaitzeko sei partida falta zirela Errealak Valentzian aurka jokatu behar zuen eta jeitsiera postuetan egoteaz gain jokalari eskasia handiaz zebilen. Hamaika jokalarirekin soilik joan ahal izan zuen Valentziara, baina bidean jokalari bat gaixotu egin zen eta Lowek bere burua taldean sartzea erabaki zuen. Aurrelari postuan jokatu zuen partida osoa. Ez zuen askorako balio izan talde txuriurdinak 7-1 galdu baitzuen. 48 urte eta 226 egun zituen une hartan eta Espainiako Ligaren historiako jokalari adintsuena izan da, lehen maila. Denboraldiaren amaieran Erreala mailaz jeitsi zen.
Hurrengo urtean Espanyol entrenatu zuen baina Espainiako Gerra Zibilak liga eten eta Lowek entrenatzaile ibilbideari amaiera eman zion.

## Taldeak

Jokalari :
| Northwich Victoria | - |
| Brighton & Hove Albion FC | 1913-1914 |
| Tottenham Hotspur FC | 1914-1926 |
| Fulham FC | 1927 |
| Beckenham Town | 1927 |
| Real Sociedad | 1935* |
| Entrenatzaile ||
| Real Sociedad | 1930-1935 |
| RCD Espanyol | 1935 |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) AS, Diario. (2013-01-04). «Harry Lowe, de la Real, jugó en Liga con 48 años y 226 días» AS.com (Noiz kontsultatua: 2023-01-21).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Un viaje arriesgado y una difícil decisión: así fue el debut del jugador más veterano de LaLiga» Relevo 2022-10-15 (Noiz kontsultatua: 2023-01-21).
* ↑ «Clasificación Primera División 1930-31» www.bdfutbol.com (Noiz kontsultatua: 2023-01-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Historias de la Liga: Harry Lowe, que jugó un partido con casi 49 años, el futbolista más veterano de la Liga española» Mundo Deportivo 2018-12-22 (Noiz kontsultatua: 2023-01-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3816302
# Harry Mulisch

Harry Kurt Victor Mulisch (1927ko uztailaren 29a, Haarlem – 2010eko urriaren 30a, Amsterdam) herbeheretar idazle bat izan zen. W.F. Hermansekin eta Gerard Reveekin batera, Bigarren Mundu Gerraren ondoren Herbeheretan izan den «hiru idazle handienetako bat» dela jo da. Eleberriak, antzezlanak, saiakerak, olerkiak eta filosofia hausnarketak idatzi zituen.

## Idazlanak

* 1947 Ik, Bubanik
* 1952 archibald strohalm
* 1952 Tussen hamer en aambeeld
* 1952 De diamant: een voorbeeldige geschiedenis
* 1953 Chantaje op het leven
* 1955 De sprong der paarden en de zoete zee
* 1955 Het mirakel: episodes van troost en liederlijkheid uit het leven van de heer Tiennoppen
* 1956 Het zwarte licht
* 1957 De versierde mens
* 1958 Manifesten
* 1959 Het stenen bruidsbed ("Harrizko ohea")
* 1960 Tanchelijn
* 1961 Voer voor psychologen
* 1961 Wenken voor de Bescherming van Uw Gezin en Uzelf, Tijdens de Jongste Dag
* 1962 De zaak 40/61
* 1962 Quauhquauhtinchan in den vreemde: een sprookje
* 1966 Bericht aan de rattenkoning
* 1967 Wenken voor de Jongste Dag
* 1968 Het woord bij de daad: getuigenis van de revolutie op Cuba
* 1970 De verteller
* 1970 Paralipomena Orphica
* 1972 Oidipous Oidipous
* 1971 De verteller verteld
* 1972 Soep lepelen met een vork: tegen de spellinghervormers
* 1972 Wat gebeurde er met sergeant Massuro?
* 1972 De toekomst van gisteren: protocol van een schrijverij
* 1973 Woorden, woorden, woorden
* 1973 Het seksuele bolwerk
* 1974 De vogels: drie balladen
* 1974 Bezoekuur
* 1975 Mijn getijdenboek
* 1975 Volk en vaderliefde
* 1975 Tegenlicht
* 1975 Kind en kraai
* 1975 Twee vrouwen ("Bi emakume")
* 1976 Het ironische van de ironie. Over het geval G.K. van het Reve
* 1976 De grens
* 1976 Vergrote raadsels: verklaringen, paradoxen en mulischesken
* 1976 De wijn is drinkbaar dankzij het glas
* 1977 Oude lucht
* 1977 De taal is een ei
* 1977 Oude lucht: drie verhalen
* 1978 Wat poëzie is: een leerdicht
* 1979 Paniek der onschuld
* 1980 De compositie van de wereld
* 1982 Opus Gran
* 1982 De Aanslag ("Atentatua")
* 1983 Egyptisch
* 1984 Het Boek
* 1985 Hoogste tijd
* 1987 De pupil
* 1988 De elementen
* 1988 Het licht
* 1989 Voorval: variatie op een thema
* 1989 Het beeld en de klok
* 1990 De zuilen van Hercules
* 1992 De ontdekking van de hemel ("Zeruaren deskubrimendua")
* 1995 Nederland voor beginners ("Herbehereak hasiberrientzat")
* 1995 Bij gelegenheid
* 1996 De Oer-Aanslag
* 1997 Zielespiegel: bij wijze van catalogus
* 1998 Het zevende land
* 1999 De procedure ("Prozedura")
* 2000 Het theater, de brief en de waarheid
* 2001 Siegfried: een zwarte idylle

## Ikus, gainera

* Nederlanderazko literatura

## Kanpo estekak

* Harry Mulisch idazlearen webgune ofiziala (Nederlanderaz)
* Datuak: Q927
* Multimedia: Harry Mulisch / Q927
# Harry Patch

Henry John "Harry" Patch ( 1898ko ekainaren 17a - 2009ko uztailaren 25a ) "The Last Fighting Tommy" (Azken Tommy borrokalaria) izenez ezaguna. Ehun eta hamar urte bete zuen gizon bat izan zen, Europako pertsona bizidun zaharrena izatea lortu zuena; baita Lehen Mundu Gerran borrokatu zuen bizirik geratzen zen azken pertsona ere. Patchek, Claude Choulesekin batera, bizirik geratu ziren azken bi Britainiarrak izan ziren.
111 urte eta 38 egunekin munduko hirugarren pertsonarik zaharrena izan zen, Europako zaharrena. Britainia Handiko 6 monarka, 20 lehen ministro eta hiru mendeetan zehar bizi zuen.
Bere heriotza ofiziala egin eta gero Radiohead britainiar musika taldearen partaideek, Thom Yorke eta Jonny Greenwood, Harry Patchen ohorez kanta bat idatzi zuten. Honetan etsaiaren enboskada bat kontatzen da eta nola Harry Patchek bizirik iraun zuen bakarra izan zen. Bukaeran gizakiaren etorkizunari buruz galdetzen da.

## Heriotza

2009ko uztailaren 25ean hil zen, goizeko 9etan. Momentu hartan 111 urte eta 38 egun zituen. Zazpi egun lehenago Henry Allingham hil zen, beste ehun eta hamar urtedun bat Patchekin Lehen Mundu Gerran borrokatu zuena.
Hileta 2009ko abuztuaren 6an egin zen, Wellsko katedralean. 11:00etan kanpaiak 111 aldiz jo zuten, Patchek bizi zuen urte bakoitzerako.

## Kanpo estekak

* Harry Patch, lubakien azken memoria - El País
* Harry Patch Profile
* Datuak: Q363644
* Multimedia: Harry Patch / Q363644
# Harry Lindbladin Ohorezko Saria

Harry Lindbladin muistopalkinto 1975tik urtero SM-liiga finlandiarreko Denboraldi erregularra irabazten duen izotz-hockey taldeari eman ohi zaion garaikurra da, ez da oso esanguratsua.
Harry Lindbladin izotz-hockeylari profesional bat izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11861656
# Harry Markowitz

Harry Max Markowitz (Chicago, 1927ko abuztuaren 24a - San Diego, 2023ko ekainaren 22a) estatubatuar ekonomialaria izan zen. Markowitz finantza-ekonomia modernoaren aitzindaritzat hartua da, eta kartera-inbertsioen teoria osatu zuen, inbertsioei buruzko argibideak emanez. Teoria horretan Markowitzek, arriskuaren eta errentagarritasunaren ideietan oinarriturik, finantza aktiboetan inbertitzeko erarik egokiena zein den azaltzen du. Bere iritziz, arrisku-maila onuragarriagoa lortzen da arrisku eta errentagarritasun maila desberdineko inbertsioak eginez, hau da, egokiagoa da finantza aktibo bat baino gehiagotan inbertitzea, bakar batean inbertitzea baino. 1990ean Ekonomiako Nobel Saria irabazi zuen, Merton Miller eta William Sharpe estatubatuar ekonomialariekin batera, finantza-ekonomian egindako lanengatik.

## Bizitza

Chicagoko Unibertsitatean eskuratu zuen doktoregoa, 1954an. Ikerketa-lanak egin zituen hainbat enpresatan, adibidez Rand Corporation (1952-1960 eta 1961-1963), Consolidated Analysis Centers (1963-1968) eta Arbitrage Management Company (1969-1972) etxeetan, eta irakasle jardu zuen Estatu Batuetako zenbait unibertsitatetan, New Yorkeko Unibertsitateko Baruch Collegen besteak beste. 1960ko hamarraldian Simscript izeneko programazio hizkuntza bat asmatu zuen, problema ekonomikoak konputagailuz lastertasun handiz simulatzeko, eta bere ikerlanak ziurgabetasunezko baldintzetan negozioetan erabakiak hartzeko konputagailu bidezko teknika matematikoetan aplikatu dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q272508
# Harry Pennell

Harry Lewin Lee Pennell (1882 - Ipar Itsasoa, 1916ko maiatzaren 31) militar eta esploratzaile britainiarra izan zen.
Royal Navy-ko ofiziala, Antartikako Terra Nova espedizioan parte hartu zuen Robert Falcon Scott-en agindupean Terra Nova itsasontziaren komandante gisa. Naturalista amateur gisa, Pennell-ek Edward Wilson eta Dennis Lillie lagundu zituen Ross itsasoaren hegaztien eta baleen ikerketetan. 1911ko otsailaren 22an Oates itsasaldean lehen aldiz begiztatu zuen.
1914ko udan, espedizioaren amaieran, HMS Queen Mary gurutzaontzira esleitu zuten. 1916an Kaiserliche Marine-ko indarren aurkako Jutlandiako guduan parte hartu zuen. Han hil zen maiatzaren 31an, Alemaniako SMS Seydlitz eta SMS Derfflinger itsasontziek eragindako hondoratzeagatik.
# Hexacelsiana

Hexacelsiana mineral bat da eta feldspar taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Hexacelsiana elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {BaAl2Si2O8}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hexacelsian: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hewlett Harbor (New York)

Hewlett Harbor New York estatuko herri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 1.263 biztanle zituen, 1,88 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Nassau konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3451824
* Multimedia: Hewlett Harbor, New York / Q3451824
# Hex

Hex bi jokalarientzako joko abstrakto bat da, erronbo bat osatzen duten gelaska hexagonalez osaturiko taula batean jokatzen dena. Aldi bakoitzean eta txandaka, jokalari bakoitzak bere koloreko pieza bat jartzen du libre dagoen gelaska batean eta beste jokalariak baino lehen erronboan dagozkion bi aurkako aldeak lotu behar ditu irabazteko. Gehienetan, jokoa 11x11 gelaska hexagonaleko tauletan jlasten da, 9x9, 13x13, 14x14 eta 19x19ko taulak ere ohikoak badira ere. Jokoa Piet Hein matematikariak asmatu zuen 1942 urtean eta geroztik ikerketa matematiko askoren gaia izan da, bere itxurazko sinpletasunaren azpian dagoen konplexutasuna dela eta.

## Erreferentziak

* ↑ Angulo Martin, Patxi. (1997). «Mundu zabaleko jokoak. Jokoen mundu zabala» www.elhuyar.eus (Elhuyar) ISBN 978-84-92457-60-1. (Noiz kontsultatua: 2021-12-19).

## Ikus, gainera

* Jokoenea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q844874
* Multimedia: Hex / Q844874
# Hexadactilia

Hexadactilia Pterophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hexadactilia trilobata da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Hexadactilia borneoensis | daturik gabe |
| Hexadactilia civilis | daturik gabe |
| Hexadactilia trilobata | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5748717
* Multimedia: Hexadactilia / Q5748717
* Espezieak: Hexadactilia
# Hexadekagono

Geometrian, hexadekagonoa hamasei alde eta hamasei angelu dituen poligonoa da.

## Hexadekagono erregularra
### Propietateak

Aldearen luzera $a$ bada:
* Azalera: $A={\frac {16}{4}}a^{2}\cot {\frac {\pi }{16}}\simeq 20{,}1094a^{2}$
* Perimetroa: $P=16a\,\!$
* Barne-angelua: ${\frac {2520^{\circ }}{16}}\ =157{,}5^{\circ }$
* Eraikitze grafikoa
* Irudi honetan, ikus daiteke nola eraikitzen den hexadekagono erregular bat konpasa eta erregela erabiliz.

## Ikus, gainera

* Marrazketa geometrikoa

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Hexadecagon" MathWorld-en.
* Datuak: Q263152
* Multimedia: 16-gons / Q263152
# Hewlett Bay Park (New York)

Hewlett Bay Park New York estatuko herri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 404 biztanle zituen, 0,87 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Nassau konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q588305
* Multimedia: Hewlett Bay Park, New York / Q588305
# Hexaedro

Hexaedroa sei aurpegi dituen poliedroa da.
Hexaedroaren aurpegiak berdinak badira, hau da, karratuak badira, hexaedro mota honi hexaedro erregular edo kubo bezala ezagutzen zaio, eta solido platoniko bat izango da.
Bi kasu bereizi ditzakegu aurpegien tamainaren arabera:
* 1. Kasua: 4 aurpegi eta 2 aurpegi tamaina berdinarekin.
* 2. Kasua: 6 aurpegiak tamaina berdinarekin. Kasu honetan, hexaedroa kubo bat da

## Hexaedroaren Bolumena

Izan bedi:
a=oinarria b= luzeera h= altuera
$B=a\cdot b\cdot h$

## Hexaedroaren Azalera

Hexaedro bat, sei laukizuzenetan zatitu daiteke.
Izan bedi:
a= luzera b= zabalera
Laukizuzenaren azalera $A_{i}=a\cdot b$
Orduan, hexaedroaren azalera: $\sum _{i=1}^{6}A_{i}=A_{1}+A_{2}+A_{3}+A_{4}+A_{5}+A_{6}$

## Ikus, gainera

* Paralelepipedo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q668113
* Multimedia: Hexahedra / Q668113
# Hexacorallia

Hexacorallia Anthozoaren barneko banaketa bat da, 4.300 espezie urtarrez osatua. Koloniak osatzen duten polipoak dira, simetria hexagonalarekin. Honen barruan kokatzen dira koral harritsu guztiak, anemonak eta Zoantharia. Octocoralliatik bereizten dira euren simetriagatik eta tentakulu lerro bakarra dutelako.
* Datuak: Q132674
* Multimedia: Hexacorallia / Q132674
* Espezieak: Hexacorallia
# Hewlett Neck (New York)

Hewlett Neck New York estatuko herri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 445 biztanle zituen, 0,50 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Nassau konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3448881
* Multimedia: Hewlett Neck, New York / Q3448881
# Hasan ibn Ali

Al-Hasan ibn Alī ibn Abī Tālib (arabieraz: الحسن بن علي بن أبي طالب‎‎; 625eko martxoaren 8a (3ko HA, Ramadanaren 15.a - 670eko martxoaren 9 edo 30a (50eko Safarraren 7a edo 28a), Hasan ibn Ali izenaz ezaguna, Islameko figura garrantzitsu bat da. Ali eta Fatimaren semea izan zen, hau da, Mahomaren biloba. Bere aitaren heriotzaren ostean berau izendatu zuten kalifa, Medinara erretiratu eta bertan lehen Omeiatar agintariarekin akordioa egin aurretik. Bere ostean Muawiyah ibn Abi Sufyanek hartu zuen kaliferriaren ardura. Sunitar eta xiitarrek hartzen dute Hasan martiri gisa. Hasan izan zen Ahl al-Kisako bost pertsonetako bat, hala nola Ahl al-Bayteko kide. Xiitentzat Hasan ibn Ali da 2. imama.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2016-09-30). (PDF) 181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak. Iruñea, 13 or..
* Datuak: Q182914
* Multimedia: Hasan ibn Ali / Q182914
# Hasbergen

Hasbergen Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Osnabrück barrutia|Osnabrück]] barrutian. 2014an 11.009 biztanle zituen 21,73 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q685358
* Multimedia: Hasbergen / Q685358
# Hasan Orbay

Hasan Orbay (Ankara, 1979ko abuztuaren 14a) arkularia da. Turkia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Hasan Orbay
* ↑ Hasan ORBAY

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4353171
# Hasan Muratović

Hasan Muratović (Olovo, Jugoslaviako Erresuma, 1940ko apirilaren 11 – Sarajevo, 2020ko azaroaren 14a) Bosnia eta Herzegovinako 4. lehen ministroa izan zen. Sarajevoko Unibertsitatean irakaslea izan zen. 1992an Bosniako gobernuan sartu zuen. Daytongo Akordioaren sinatzaileetako bat izan zen. 1996tik 1997ra lehen ministroa izan zen eta gerra ostean herrialdea berreraikitzeko plan bat sortu zuen. Ondoren, Kroazian enbaxadore eta Sarajevoko Unibertsitateko errektore izan zen.
* Datuak: Q4808284
* Multimedia: Hasan Muratović / Q4808284
# Hasan sultanaren meskita-madrasa (Kairo)

Hasan Sultanaren madrasa-meskita Kairoko (Egipto) barruti historikoan dagoen eraikina da. 1356 eta 1363 artean eraiki zen, mamelukoen garaian.

## Historia

Meskitaren eraikuntza 1356 urtean hasi zen.
Meskitaren eraikuntzari buruzko iturririk funtsezkoena al-Maqrizi idazlea da, eta sei hamarkada geroago idatzi zuen. Maqrizik dioenez, eraikuntzaren kostua 30.000 dirhamekoa izan zen egunero. Eraikuntzaren kostu osoa milioi bat dinar baino gehiagokoa izan zen, eta horrek Erdi Aroko Kairoko meskita garestiena bihurtu zuen.
Proiektuaren garrantziak Mamelukoen inperio osoko artisauak erakarri zituen, Anatolia urruneko probintziak barne, eta horrek azal ditzake meskitaren diseinuaren eta dekorazioaren aniztasuna eta berrikuntza. Halaber, uste da Gizako piramideen kareharria meskita eraikitzeko erabili zela.
Meskita behin baino gehiago erabili zen gotorleku gisa, edo erasoak egiteko leku modura. 1517. urtean, mamelukoen azken sultana, Tumanbay, meskitan gorde zen, otomandarrek Kairo konkistatu ondoren. Horregatik, otomandarrek meskita bonbardatu zuten. Kronikek diotenez, 1660an oraindik ikus zitezkeen bonbek egindako zuloak.
1659an iparraldeko minaretea kolapsatu egin zen. 1671-1672an txikiago bat jarri zuten, forma pixka bat desberdinekoa, eta, aldi berean, mausoleoaren jatorrizko zurezko kupularen ordez gaur egungo kupula jarri zuten.
1869an beste meskita bat eraiki zuten alboan, ar-Rifa'i meskita. 1912an amaitu zuten.

## Deskribapen arkitektonikoa

Meskitak ia 8.000 metro karratu okupatzen ditu Kairoko gotorlekutik gertu.
Eraikinak 500 metro luze ditu, 68 metro zabal eta 36 metro garai. Meskita guztiak bezala, Mekara begira dago.
Gaur egun, meskitak bi minarete ditu. Iparraldekoa 1659an kolapsatu zen eta 1671-72an berreraiki zen.
Hasieran, lau minarete eraikitzea aurreikusi zuten. Hala ere, 1361ean, minarete horietako bat erori eta 300 bat pertsona hil zituen, lehen hezkuntzako haurrak barne. Horren ondoren, minareteen eraikuntza gelditu, eta gaur egungo biak utzi zituzten bakarrik.
Sarrerako ataria erraldoia da, eta 38 metroko altuera du.
Eraikinaren kanpoko hormak harrizkoak badira ere, barrualdearen zati handi bat adreiluzkoa da.
Erdiko patio handia espazio karratu zabal bat da, lau iwan handik inguratua, eta horietatik bat beste hirurak baino handiagoa da.

## Argazki galeria

* Meskita 1880an
* Ezkerrean, Hasan Sultanaren meskita; ezkerrean, ar-Rifa'i meskita.
* Fatxada
* Ataria
* Patioa, erdian iturria duela

## Erreferentziak

* 1 2 Martyn, Smith. Khitat 2:316-17. .
* ↑ «The treasures of Egypt» NBC News.
* ↑ The Great Pyramid of Giza was once covered in highly polished white limestone, before it was removed to build mosques and fortresses. 6 September 2016.

## Kanpo estekak

* Meskitak Kairon
* Sultan Hassanen argazki-galeria
* Deskribapena: "Sultan Hassan Mezquita", Description de l'Égypte, edn Panckoucke, 18.2, 304-306 or., Audio (frantsesa).
* Datuak: Q1430119
* Multimedia: Mosque-Madrassa of Sultan Hassan / Q1430119
# Hasan Dorrea

Hasan Dorrea (arabieraz: صومعة حسان‎) Marokoko hiriburua den Rabateko izen bereko meskitaren dorre edo minaretea da. XII. mendeko Abu Yusuf Yaqub Al-Mansur sultan almohadeak, Irakeko Samarra hirikoaren ondoren, munduko meskitarik handiena izango zena eraikitzea pentsatua zuen. Eraikuntza lanak, Yaqub hil ondoren utziak izan ziren, 1199an. Dorreak, 60 metroko garaiera hartu behar zuen, baina 44ra baino ez zen iritsi. Gaur egun, meskitaren itxura, zutabe sendo baso bat da, non dorre handia nabarmentzen den, ondoren, Sevillako Giraldan bihurtu zen minaretea eta Marrakexeko Kutubiyya meskitaren senidea.
Meskitaren lautadan, Maroko independenteko lehen errege izan zen Mohammed V.aren mausoleoa ere eraiki zen, non, bere seme eta oinordekoa izan zen Hasan II.a ere lurperatuta dagoen, hau, Marokoko gaur egungo erregea den Mohammed VI.aren aita zelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q579331
* Multimedia: Hassan Tower / Q579331
# Hasarazle

Hasarazlea erreakzio kimiko bat abiarazten duen eta erreaktiboetako bat ez den substantzia edo molekula da. Kate-polimerizazioetan usatzen dira, besteak bete.
Hasarazleak beroaren bidez edo erradiazio ikusgarri zein ultramorearen bidez aktiba daitezke. Bigarren multzokoei fotohasarazle esaten zaie.
Hasarazleek normalean lotura ahulak dituzte, hots, loturaren disoziazio-energia txikia izaten da.

## Hasarazle-motak

Hasarazlea mota batekoa ala bestekoa izango da kate-polimerizazioaren izaeraren arabera. Hortaz, erradikal-polimerizazioetan hasarazlea erradikalarioa izango da eta ioi-polimerizaioetan, ioinikoa, anioia zein katioia.

### Hasarazle ioionikoak

Anioi-polimerizazioan usatzen diren hasarazleak izaera basikoa dute, hala nola, alkohoxidoak, metal hidroxidoak, fosfina edo metil litioaren moduko organometalikoak.
Katioi-polimerizazioan, aitzitik, protoia izaten da hasarazle ohikoena. Protoi horren iturria alkoholak, ura edo azido klorhidrikoa izan daitezke eta, normalen, alumino kloruroaren gisako Lewis azido batekin asoziatuta baliatzen dira.

### Erradikal-hasarazleak
#### Haluroak

Haluroek nahikoa erraz pairatzen duten homolisia. Kloroak esaterako bi kloruro erradikal (Cl•) sortzen ditu argi ultramorearen eraginez. Alkanoak kloratzeko usatzen da.

#### Konposatu azoikoak

Konposatu azoikoak (R-N=N-R') bi erradikalen aitzindariak izan daiteke bai berotuz baita irradiatuz ere. Adibidez, azobisisobutironitriloak erreakzio hau pairatzen du:

#### Peroxido organikoak

Peroxido organikoek bi oxigenotan zentratutako bi erradikal ematen dituzte. Hauek ez-egonkorrak direnez egonkorrago diren bi karbonotan zentratutako erradikal bihurtzen dira. Adibidez, di-tert-butil peroxidoa bi tert-butoxi erradikal (t-BuO•) sortzen ditu, zeintzuk metil erradikal (CH$_3$•) bihurtzen diren segidan azetona askatuz.
    (CH$_3$)$_3$COOC(CH$_3$)$_3$ → 2 (CH$_3$)$_3$CO$^•$
    (CH$_3$)$_3$CO$^•$ → (CH$_3$)$_2$CO + CH$_3$$^•$

#### Peroxido ez-organikoak

Peroxido ez-organikoak organikoen moduan jokatzen dute. Adibidez, disoluzioan peroxidisulfatoa dizoziatu egiten da sulfato erradikalak formatuz. Estirenoa eta fluoroalkenoak polimerizatzeko baliatzen dira.
[O$_3$SO–OSO$_3$]$^{2−}$ ⇌ 2 [SO$_4$]$^{•−}$

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-19).
* ↑ Elortza, Josemari & Iruin, J. J.. (1988). Kimika fisikoko makromolekularra. Ibarsusi ISBN 84-86967-01-5. PMC 907326689. (Noiz kontsultatua: 2021-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) Areizaga, Javier; Cortázar, M. Milagros; Elortza, Jose M. & Iruin, Juan J.. (2002). Polímeros. Editorial Síntesis, 44-50 or. ISBN 84-9756-026-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q466403
* Multimedia: Radical initiators / Q466403
# Hasborn

Hasborn Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Bernkastel-Wittlich (barrutia)|Bernkastel-Wittlich]] barrutian. 2014an 565 biztanle zituen 6,18 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q551713
* Multimedia: Hasborn (Eifel) / Q551713
# Hasbro

Hasbro, Inc. estatubatuar multinazionala da, jostailuak egiten eta merkaturatzen dituena. Hassenfeld anaiek 1923an sortua, bere produkturik ezagunenak Monopoly, Play-Doh, G.I. Joe, Mr. Potato eta Playskool dira. Discovery, Inc.ekin batera, telebista sektorean ere murgildu zen. Egun Entertainment One ekoiztetxearen jabeetako bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q501476
* Multimedia: Hasbro / Q501476
# Hausen im Wiesental

Hausen im Wiesental Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Lörrach (barrutia)|Lörrach]] barrutian. 2014an 2.349 biztanle zituen 5,14 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q62008
* Multimedia: Hausen im Wiesental / Q62008