OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Docklands (Londres)

Docklands 1980ko hamarkadatik aurrera garatzen hasi zen hiriaren gune bat da. Hasieran biltegiz beteta zegoen leku hau, baina artistek eta bestelakoek estudiio izateko birmoldatu zituzten, eta horrek sare kultural handia sortu zuen.

## Garapena

Ondoren, higiezinen enpresek parte hartu zuten eta etengabeko aldaketan dago murgildurik geroztik. Prozesua aurrera eramateko, London Docklands Development Corporation (LDDC) korporazioa sortu zen, eta urte batzuk geroxeago Canary Wharf gunea inauguratu zen, non Erresuma Batuko eta Europa osoko eraikinik altuena dagoen.
Une hartataik aurera, eraikin eta etxe orratz asko altxatu dira, bankuei eta bestelako enpresei toki egoki bat emateko. Bertara HSBC edo Barclays bezalako finantza enpresak hurbildu dira.
Garapen honi lotuta, jatetxe, taberna, pub eta gau-klub asko agertu dira Docklands-eko gune honetan. Trenbide sareak Londresko metroarekin lotzen du Bank, Shadwell, Conning Town eta Stratford geltokietan.
Biztanleen ezaugarriek ere aldaketa sakona izan dute: lehen jende xumea bizi zen, eta ingurua gainbehera sakonean zegoen; orain, ordea, dirusarrera ertain eta handiak dituen jendea da bertan nagusi.

## Eraikinak

* 1 West India Quay
* One Canada Square
* 25 Canada Square
* 8 Canada Square
* Pan Peninsula

## Ikus, gainera

* Finantza barrutia
* Londresko portua
* Londresen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Gunearen eraberritze prozesuaren historiari buruzko webgunea.
* Datuak: Q124041
* Multimedia: London Docklands / Q124041
# Dochgarroch

Dochgarroch, Eskoziako gaeleraz: Dabhach Gairbheach, Eskoziako etxalde bat da, Highland eskualdeko Inverness barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2802186
* Multimedia: Dochgarroch / Q2802186
# Dockendorf

Dockendorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Eifel Bitburg-Prüm barrutia|Eifel Bitburg-Prüm]] barrutian. 2014an 197 biztanle zituen 5,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q566760
* Multimedia: Dockendorf / Q566760
# El Abrevaderoko geltokia

El Abrevadero Espainiako Murtziako Eskualdekotren geltoki bat da, Cartagena udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Cartagena — Los Nietos

## Zerbitzuak

Cartagenako Renfe Aldiriak
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
 C-1fCartagenaHospital • Media Legua • Vista Alegre • el Abrevadero • Alumbres • la Esperanza • la Union-Vieja • la Union • Sierra Minera • Llano del Beal • el Estrecho • los Nietos-Viejos • los Nietos-Pescaderialos Nietos :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107983040
# ElPozo Murcia

ElPozo Murcia Fútbol Sala Murtziako areto-futbol taldea da, Espainiako talde indartsuenetakoa.

## Historia

Aurrez izan zen areto-futbol talde bat Murtzian, Cruz Joyita de Murcia. 1989an Ligak abiatu zirenean ElPozo enpresak taldea erosi eta birsortu zuen, talde indartsua sortzeko asmoz. 2002an Eduardo Sao Thiago Lentz "Duda" fitxatu zuen ElPozo entrenatzeko eta ibilbide arrakastatsua izan du ordutik.

## Palmaresa
### Espainian: 17

* Lehen Maila (5): 1998, 2006, 2007, 2009, 2010
* Espainiako Kopa (4): 1995, 2003, 2008, 2010
* Errege Kopa (2): 2016,2017
* Superkopa (6): 1995, 2006, 2009, 2012, 2014, 2016

### Nazioartean: 7

* Kontinente arteko Kopa (5): 2005, 2006, 2007, 2008, 2011
* UEFA Kopa (0): finalista 2008an.
* Europako Errekopa (1): 2004
* Kopa Iberiarra (1): 2007

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q1323854
# El Abra-Getxo kirol-portua

Abra-Getxoko kirol-portua Bizkaiko udalerri horretako kirol-portua da.
Real Club Marítimo del Abra – Real Sporting Clubek kudeatzen duen portu honek guztira 651 amarraleku ditu, horietatik 132 sei metro baino txikiagoko luzera duenentzat, 216 zortzi metroko luzera duenentzat, 150 hamar metroko luzera duenentzat, 115 hamabi metroko luzera duenentzat, 33 hamabost metroko luzera duenentzat eta 5 hamazortzi metroko luzera duenentzat.
Gainera, honako zerbitzuak ditu:
* Gasolindegia: Gasolio, gasolina, labaingarriak
* Garabiak: Travelift 45 Tn eta 5 Tn
* Ur-hartuneak
* Korronte-hartuneak
* Ontziola: 3
* Baskulak: 40 Tn eta 60 Tn
* Garbiketa-eremua
* Salmentarako gunea

## Kanpo estekak

* El Abra-Getxo kirol-portuaren webgunea
* Datuak: Q9064559
# El 9 Nou

El 9 Nou katalanez idatzitako egunkaria da, Osonako eskualdean kaleratutakoa. "Premsa d´Osona S.A." taldeak argitaratzen du 1993tik.
Halaber, MIDAS elkarte europarraren kidea ere bada.

## Kanpo estekak

* (Katalanez) "El 9 Nou" kazetaren webgunea
* Datuak: Q4892142
* Multimedia: El 9 Nou / Q4892142
# El Abrazo

El Abrazo («Besarkada») Juan Genovésen margolan bat da. 1976an margotua, ziurrenik bere obra ezagunena da. Reina Sofía Museoan ikusgai dago gaur egun. Amnistia Internazionalak poster batean erabili zuen Espainiako Trantsizio garaian eta 500.000 kopia egin ziren. Ondoren Atochako Abokatuen aurkako atentatua oroitzeko eskultura bilakatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Juan Genovés - El abrazo» www.museoreinasofia.es (Noiz kontsultatua: 2020-02-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) Prensa. (2019-01-21). «'El abrazo' de Juan Genovés, icono de la Transición» Constitución 40 (Noiz kontsultatua: 2020-02-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27658073
# El-Kurru

El-Kurru Nubiako herri bat da, Napatako erregeen lehen nekropoliaren ondoan dagoena.
K.a. IX. mendea arte, nubiarrak tumuluetan lurperatzen ziren. Garai honetan, erregeek, euren burua Amaniri (Amon) gomendatzen zioten. Gainera, euren tituluak, Egiptoko faraoien berdinak edo antzekoak izan ziren. Alararen hilobian (K.a. 795-K.a. 760 inguru), egiptoar ikurrak aurkitu dira, baita beste errege batzuen hilobietan ere.
K.a. VIII. mendearen erdialdean, Piankhi erregeak, Egiptokoaren oso antzekoa zen lurperaketa sistema bat ezarri zuen, tumuluak, piramide bihurtuta. Erregeen hilobiak El-Kurrun aurkitu dira, Tanutamanirena barne, K.a. 664tik K.a. 643 arte errege izan zena, bere aurreko errege izan zen Taharqok, Nuriko hilerria inauguratu zuenean, El-Kurrukoa ordezkatu zuena K.a. 664an.
Tanutamaniren piramidea mutur batean dago, Shabakorenaren ondoan. Honen artean erdian espazio bat dagoelarik, Pianjyrena dago, handiena. Kashtarena bigarren dago, Tanutamanirenaren kontrako aldean, lerrokaturiko zortzi piramide eta zenbait eraikin dituen talde batean.
Erreginen hamalau piramideek, zazpi metroko luzera dute albo bakoitzean (erregeen piramideek 10 metro inguru). Ipar-ekialdean, 24 zaldiren hondarrak ere aurkitu dira, ziur aski, Nubiako faraoien borroka gurdienak, baita bi zakur ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2119834
* Multimedia: Pyramids of el-Kurru / Q2119834
# ElPozo

El Pozo Alimentación S.A., ElPozo izenez ezaguna, janari arloan lan egiten duen espainiar enpresa, Alhama de Murcian egoitza duena.
Enpresa 1954an sortu zen, eta Antonio Fuertes Sánchezek Murtziako Alhama hirian 1936an irekitako urdaitegi denda bat du jatorri.
2012ko udan, El Pozo, Grupo Fuertes holdingaren jabetzako proteinetan aditua den elikadura-enpresa, sektoreko lider berria bihurtu zen marka gisa, merkatuan %8,7ko posizioa lortu baitzuen. AC Nielsen aholkularitza-enpresaren uztaileko datuen arabera, Campofrío bere arerio nagusiak marka gisa % 7,8a zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «De pequeña chacinería a líder europeo en elaboración cárnica» La Verdad.
* ↑ (Gaztelaniaz) «ElPozo Alimentación consigue el liderazgo en el sector cárnico» La Verdad.

## Kanpo estekak

* webgune ofiziala.
* Datuak: Q5820749
* Multimedia: ElPozo / Q5820749
# El 33

El 33 Kataluniako Televisió de Catalunya korporazio publikoaren bigarren kate nagusia da. Katea Canal 33 bezala izan zen bataiatua, baina 2001ean katea bi kate berritan banatu zen: El 33 eta K3 (egun Canal Super3-ek ordezkaten du).
Telebista kate honetan gehienbat kirol, dokumental eta kultur programak emititzen dira.

## Ikus, gainera

* Televisió de Catalunya

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Katalanez)
* Datuak: Q3320899
# Domariera

Domariera Ekialde Hurbilean zehar bizi den dom herriak hitz egiten duen indoariar hizkuntza da. Hizkuntza Azerbaijanetik Sudaneraino egiten dute, baita Turkian, Israelen, Palestinan, Jordanian, Sirian eta Libanon ere.
Lehen erromanieraren anai-arrebatzat jotzen zuten baina azken ikerketen arabera, senide hurbilak izan arren, hizkuntza ezberdinak dira.

## Zenbakiak

| | Hindi | Erromaniera | Domariera | Lomavrenera | Persiera |
| 1 | ek | ekh, jekh | yika | yak, yek | yak, yek |
| 2 | do | duj | dī | lui | du, do |
| 3 | tīn | trin | tærən | tərin | se |
| 4 | cār | štar | štar | išdör | čahār |
| 5 | pāñc | pandž | pandž | pendž | pandž |
| 6 | che | šov | šaš | šeš | šaš, šeš |
| 7 | sāt | ifta | xaut | haft | haft |
| 8 | āţh | oxto | xaišt | hašt | hašt |
| 9 | nau | inja | na | nu | nuh, noh |
| 10 | das | deš | des | las | dah |
| 20 | bīs | biš | wīs | vist | bist |
| 100 | sau | šel | saj | saj | sad |

## Erreferentziak

* ↑ Berria: Estilo liburua
* ↑ Matras, Y.. (2012). A grammar of Domari. Berlin: De Gruyter Mouton.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35394
# Domaszowice udalerria

Domaszowice Poloniako Opoleko voivoderriko landa-udalerri bat da, Namysłów barrutian kokatuta. 114,03 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3633 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2461451
* Multimedia: Gmina Domaszowice / Q2461451
ieaOpoleko voivoderriko udalerriak :
# Domaso

Domaso Italiako udalerri bat da. Comoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 1.448 biztanle ditu, 6,28 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Domasok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Colico Gravedona ed Uniti Livo Vercana Dongo Peglio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47612
* Multimedia: Domaso / Q47612
# Domat/Ems

Domat/Ems Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, Grisonia barrutian. 2014an 8,037 biztanle zituen 24,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68266
* Multimedia: Domat/Ems / Q68266
Feldis/Veulden $^{(en)}$ Felsberg Rothenbrunnen Scheid $^{(en)}$ Tamins Bonaduz Rhäzüns Chur Malix $^{(en)}$
# Domaradz udalerria

Domaradz Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Brzozów barrutian kokatuta. 56,5 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6107 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q733715
* Multimedia: Gmina Domaradz / Q733715
ieaBehe Karpatoetako voivoderriko udalerriak :
# Ekialdeko Mayo-Kebbi

Ekialdeko Mayo-Kebbi Txaden 22 eskualdetako bat da. Bere hiriburua Bongor da. 2009an 769,198 biztanle zituen. Lau departamentutan banatuta dago:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q911421
# Ekialdeko Lur Garaiak

Ekialdeko Lur Garaiak (ingelesez: Eastern Highlands) Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, Lur Garaiak eskualdean dagoena. 11.157 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 579.825 biztanle zituen. Hiriburua Goroka da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q849812
* Multimedia: Eastern Highlands Province / Q849812
# Ekialdeko Mediterraneoa

Ekialdeko Mediterraneoa, geografikoki, Mediterraneoaren ekialdean (Levanteko itsasoaren arroan) dauden herrialde multzoa da. Bertoko biztanleriak ezaugarri kulturalak elkar partekatzen ditu eta baita historia luze bat ere.

## Eskualdeak

Ekialdeko Mediterraneoko eskualdea bi modutan definitzen dute:
* Definizio zabala: Levante eta inguruko herrialde historikoak (Grezia eta Egipto)
* Siriako eskualdea, Zipre eta Turkia.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Gore, Rick. (2002-10-17). «Ancient Ashkelon» National Geographic.
* ↑ (Ingelesez) Orfalea, Gregory. (2006). The Arab Americans: A History. Northampton, MA, 249 or. ISBN 9781566565974..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3301962
* Multimedia: Maps of the Eastern Mediterranean / Q3301962
# Ekialdeko Mendikatea (Kolonbia)

Ekialdeko Mendikatea Kolonbiako Andeetako hiru mendikate paraleloetako bat da. Hego-mendebalde ipar-ekialde norabidean Kolonbiako mendigunetik (Huila departamendua) Guajira penintsularaino luzatzen da. Iparraldean, Nudo de Santurbánen, bi mendikatetan banatzen da: Meridako mendikatea (Venezuela) eta Perijako mendikatea, Kolonbia eta Venezuelaren arteko muga egiten duena. 1.200 kmko luzera eta 130.000 km²-ko azalera du.
Mendikatearen mendebaldea Magdalena ibaiaren arrokoa da. Ekialdeko isurialdea, berriz, Amazonas, Orinoko eta Catatumbo ibaien arroen artean banatzen da.
Erliebean Altiplano cundiboyacense goi-ordokia, Sumapaz (4.560 m), Chingaza (3.950 m) eta Pisba (3.900 m) paramoak eta Sierra Nevada del Cocuy nabarmentzen dira. Azken honetan dago mendikate honetako gailurrik garaiena: Ritacuba Blanco (5.410 m).
Cauca, Caquetá, Huila, Tolima, Meta, Cundinamarca, Boyacá, Santander, Norte de Santander, Cesar eta La Guajira departamenduak zeharkatzen ditu. Hiri garrantzitsuenak Bogotá, Girardot, Cúcuta eta Bucaramanga dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .
* ↑ Todacolombia.com: Cordillera Oriental

## Ikus, gainera

* Mendebaldeko Mendikatea (Kolonbia)
* Erdialdeko Mendikatea (Kolonbia)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143014
* Multimedia: Cordillera Oriental (Andes) / Q143014
# Ekialdeko Midlands

Ekialdeko Midlands (ingelesez: East Midlands) Ingalaterrako eskualdeen bat da. Eskualdea Derbyshire, Leicestershire, Rutland, Northamptonshire, Nottinghamshire eta Lincolnshire gehiengo zatiko konderrietan zatitua dago.
Eskualdeko mendirik altuena Kinder Scout da, Derbyshiren, 636 metrokoa. Geografikoki, Peterborough hiria, Staffordshireko Burton upon Trent barrutia, North East Lincolnshire eta North Lincolnshire ere definizioan sartu daitezke.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2008-05-30). 154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47994
* Multimedia: East Midlands / Q47994
# Ekialdeko Lothian

Ekialdeko Lothian (ingelesez: East Lothian, Eskoziako gaeleraz: Lodainn an Ear), Eskoziako 32 eremu administratiboetako bat da. 2012ko erroldaren arabera 100.850 biztanle ditu. Hiriburua Haddington da, horregatik aintzina Haddingtonshire izenaz ezagutu zen. Hala ere herri handiena Musselburgh da.

## Mugakideak

Edinburgh Hiria, Scottish Borders eta Midlothian eremuekin mugatzen du.

## Politika

23 zinegotzi aukeratzen dira. Hona hemen 2012ko hauteskundetako emaitzak:
| Alderdi politikoa | Zinegotziak |
| Eskoziako Laboristak | 10 |
| Eskoziako Alderdi Nazionala | 9 |
| Alderdi Kontserbadorea | 3 |
| Alderdi Independientea | 1 |

## Herriak
### Herri nagusiak

* Musselburgh / Baile nam Feusgan (22.639 biztanle)
* Tranent / Tranant (8.940 biz.)
* Haddington / Baile Adainn (hiriburua, 8.844 biz.)
* Dunbar / Dùn Barra (8.486 biz.)
* Prestonpans (7.153 biz.)
* North Berwick / Bearaig-a-Tuath (6.605 biz.)

### Herri guztiak

| Aberlady Athelstaneford Auldhame Ballencrieff Bolton Cockenzie Dirleton Drem Dunbar East Fortune East Linton East Saltoun Elphinstone Fenton Barns | Garvald Gifford Gladsmuir Glenkinchie Gullane Haddington Humbie Innerwick Kingston Longniddry Luffness Macmerry Musselburgh North Berwick | Ormiston Pencaitland Port Seton Prestonpans Stenton Scoughall Tranent Wallyford West Barns West Saltoun Whitecraig Whitekirk eta Tyninghame Whittingehame |

## Ondasun nabarmenak

* Musselburgh.
* Musselburgheko museoa.
* Haddington.
* Hailes gaztelua.
* Dirletongo gaztelua.
* Fa'side gaztelua (Musselburgh).
* Tantallon gazteluaren hondarrak.
* Lennoxlove House.
* Andre Mariaren kolegiata (Haddington).
* Dunglasseko eliza kolegiata.
* Setongo eliza kolegiata.
* Dunbarreko udaletxe zaharra.
* Hegazkintzaren Museo Nazionala.
* Preston errota.
* Yellowcraigs hondartza.
* Bass Rock uhartea.
* Garleton mendiak.
* Hopetoun Monument.
* Eskoziako itsas-hegaztien zentrua.
* Torness Zentral Nuklearra.

## Pertsona ezagunak

* John Muir (1838-1914), abenturazalea.

## Kanpo estekak

* East Lothianeko Kontseiluaren webgunea
* Datuak: Q207257
* Multimedia: East Lothian / Q207257
# Ekialdeko Mashonaland

Ekialdeko Mashonaland Zimbabweko probintzia bat da. 32.230 km²-ko azalera dauka eta 2002ko datuen arabera 1,1 milioi pertsona bizi dira. Marondera probintziako hiriburua da.

## Barrutiak

Ekialdeko Mashonaland zortzi barrutitan banatzen da:
* Chikomba
* Goromonzi
* Marondera
* Mudzi
* Murehwa
* Mutoko
* Seke
* Wedza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q465853
* Multimedia: Mashonaland East / Q465853
# Ekialdeko Neisse

Ekialdeko Neisse (polonieraz: Nysa Kłodzka; alemanez: Glatzer Neiße, txekieraz: Kladská Nisa) Poloniako hego-mendebaldeko ibaia da. Iturburua Sudete mendietan dauka, Walbrzych hiritik hurbil (Silesia Behereko voivoderria). Kłodzko eta Nysa hiriak zeharkatzen ditu eta Brzeg hiritik gertu (Opoleko voivoderria) Oder ibaira isurtzen da. 182 kmko luzera eta 4.565 km²ko arroa ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .
* Datuak: Q1455991
* Multimedia: Nysa Kłodzka / Q1455991
# Ekialdeko Mazedonia eta Trazia

Ekialdeko Mazedonia eta Trazia (grezieraz: Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης) Greziako hamahiru periferia edo lurraldeetariko bat da, greziar Mazedoniaren ekialdean eta greziar Traziaren mendebaldean. Hiriburua Kotomini da.
Sei unitate periferikotan banatuta dago: Drama, Evros, Kavala, Tasos, Rodope eta Xanthi.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q171314
* Multimedia: Eastern Macedonia and Thrace / Q171314
# Ekialdeko Mendikatea

Ekialdeko Mendikatea (gaztelaniaz: Cordillera Oriental) Hego Ameriketako Ande mendien ekialdeko mendikatea da, Venezuelatik Boliviaraino iristen dena. Bolivian Cochabamba, Tres Cruces, Real (Ilimani, 6.882 m, eta Illampu, 6.650 m), Muñecas eta Apolobamba mendi-multzoak ditu; Perun Quenamari izotz-eremua; Ekuadorren Cotopaxi (5.943 m), Antisana eta Sangay sumendiak; Kolonbian Nevada del Cocuy (5.493 m) eta Perijá mendikateak, eta Venezuelan Méridako mendikatea.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143292
# Emakumeak eta haurrak lehendabizi

Emakumeak eta haurrak lehendabizi esaldia abenturazko liburuetan eta filmetan topiko bihurtu den esaldia da. Jatorriz XIX. mendean hasi zen erabiltzen, itsas munduaren kulturan. Nolabait, izaki ahulenak bereizi egiten zituen horrela haiek, emakumeek zein haurrek, lehen laguntzak eta salbatxalupetan sartzeko unean lehenengoak izateko.

## Historia

XIX. eta XX. mendearen hasieran 10.000 tona baino gutxiago zuten itsasontziek ez zituzten bidaiari guztientzako salbatxalupak eramaten eta horrek mailaketa bat ezartzea eskatzen zuen.
Kontzeptua lehen aldiz 1860an William Douglas O'Connoren Harrington: A Story of True Love eleberrian agertu zen. Dena dela, esaldia aurretik ezagutzen zen; esaterako, 1852an, Hegoafrikan urperatu zen HMS Birkenhead itsasontziaren kasuan. Kontzeptua RMS Titanic-en urperatzean, 1912an, asko zabaldu zen. Izan ere, praktika hori Itsas zuzenbidean ez dago jasota.

## Kritikak

Kontzeptua zenbait kasutan polemikoa izan da. Cambridgeko Unibertsitatean irakaslea den Lucy Delapek esaterako, larrialdietan, emakumeak lehenago salbatzeko beharra ezartzea nolabait generoen arteko lubakia azpimarratzea dakar, desberdintasunak azpimarratuz. Nolabait, kontzeptuak emakumeak haien buruak babesteko gaitasun eza erakutsiko luke, gizonezkoen babesaren beharra.

## Erreferentziak

* ↑ «Naufrage: les femmes et les enfants d'abord? Non, les hommes d'abord», RTBF,‎ 2012ko uztailaren 30.
* ↑ Delap, Lucy (2012ko urtarrilaren 20). «Shipwrecked: women and children first?». University of Cambridge.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Elisabeth Franken: «Les femmes et les enfants d'abord», Les Échos,‎2018ko martxoaren 11.
* Datuak: Q2113136
# Emakumeak

Emakumeak 1989ko euskarazko film erotikoa da. Fernando Zoritak idatzi eta zuzendu zuen. Enrique Moreno arduratu zen argazkigintzaz. Euskarazko lehen film erotikoa izan zen. Super-8 formatuan grabatua, 20 minutuko iraupena du filmak.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Filma bi anai gazteren ametsen ingurukoa da. Anaietako batek neskarekin maitasunezko betetako bizitza orekatu bat bizitzearekin egiten du amets. Besteak, berriz, neskarekin larrua jotzearekin egiten du amets.

## Aktoreak

* Fernando Zorita
* Beni Seijas.
* José Antonio Ruano.
* Rakel Etxebarria.

## Erreferentziak

* ↑ Oiz, J.. (1989-05-21). «"Emakumeak", lehen euskal pornoa?» Argia (Noiz kontsultatua: 2022-06-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112662432
# Emakumeak borrokan

Emakumeak borrokan Jusepe de Riberak oihal gainean egindako olio-pintura bat da. Pradoko Museoan gordetzen da Madrilen.
Margolana, data eta izenpea adierazita ditu, eta Napolin egina da 1636an, Erromako historiari buruzko hogeita hamar margolanetik gorako ziklo batean kokatuta. Margolan-sorta egiteko mandatua Giovanni Lanfrancok, Domenichinok, Riberak berak eta beste ertilari batzuek jaso zuten.
Kondairaren arabera 1552an Napolin gertatutako pasadizo bat irudikatzen du: bi emakumek, Isabella de Carazzi-k eta Diambra de Pottinella-k, duelu batean elkarren kontra borrokatu ziren Alfonso de Avalos markesaren aurrean, Fabio Zeresola delako gizon baten maitasunagatik. Margolan honen gaia bizioaren eta bertutearen arteko borrokaren alegoriatzat ere hartua izan da.

## Ikus, gainera

* Barrokoa
* Italiako margolarien zerrenda

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q3716086
* Multimedia: Combate de mujeres (P001124) / Q3716086
# El baile de la Victoria

El baile de la Victoria 2009ko Fernando Trueba espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Txilen, demokrazia iristearekin batera, amnistia orokorra eman diete odol deliturik ez zuten preso guztiei. Ángel Santiagok kartzelan jasan zituen abusuengatik mendekua hartzeko erabakia hartu du eta Vergara Grey banku-lapur ezagunaren bila abiatuko da.

## Aktoreak

* Ricardo Darín
* Abel Ayala
* Miranda Bodenhofer
* Ariadna Gil
* Julio Jung

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3826202
# El año de las luces

El año de las luces 1986ko Fernando Trueba espainiar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1940ko udaberrian, Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, eroritako soldadu baten bi semek, Manolok, hamasei urteko mutil batek eta bere anaia Jesusek, tuberkulosi sintomak dituzte. Pepe bere anaia zaharrenak Gatako mendilerroko Falange Españolako eta Sección Femeninako kideek zuzendutako landa preventorio batera eramaten ditu, Portugalgo mugatik gertu. Biak Irene zuzendariaren zaintzapean bertan geratuko dira osasuna berreskuratzeko.

## Aktoreak

* Jorge Sanz : Manolo
* Maribel Verdú : María Jesús
* Lucas Martín
* Verónica Forqué : Irene
* Santiago Ramos : Pepe
* Chus Lampreave : Doña Tránsito
* Diana Peñalver : Paquita
* Manuel Alexandre : Emilio
* Rafaela Aparicio : Rafaela
* Violeta Cela: Vicenta
* Pedro Reyes
* José Sazatornil: Don Teodulo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8050891