OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alonso Berruguete

Alonso Berruguete, izen osoa Alonso González Berruguete (Paredes de Nava, 1488 inguruan - Toledo, 1561), espainiar eskultore eta margolaria izan zen.

## Bizitza

Pedroren semea eta haren ikaslea izan zen, dirudienez; 1508 inguruan Italiara joan zen, eta Erroman eta Florentzian egonaldiak egin zituen. Michelangeloren ikasle izan zen eta hari jarraituz sorturiko joera manieristari lotu zitzaion lehenetakoa izan zen. 1517an Espainian zegoen berriro eta ondoko urtean Karlos V.aren margolaria izan zen.
Eskultore gisa, Valladoliden, Salamancan eta Toledon aritu zen. Eskultura polikromoa landu zuen, dramatismo agerikoa, manierismoaren ikusmoldeak jarraitzen zituena, baina tradizio gotikoak erabat ahaztu gabe. 1523an, Mejoradako erretaula nagusia (Olmedo) egiteko kontratatu zuten. Ordukoa da, halaber, San Joan elizako Ecce Homo, Olmedokoa; lan erraldoi horietan daude Berrugueteren eskulturarik ezagunenak, hala nola San Sebastian ospetsua.
Valladoliden, Santiago elizako Epifaniaren erretaula egiteko kontratua 1537koa da. Berak eginak dira Toledoko katedraleko goiko aulkiteriaren erdia (1539) artzapezpikuaren aulkia, eta alabastroan landutako Antzaldatzea. Berrugueteren beste lan garrantzitsu batzuk dira Salome (1512-1517 ingurukoa) eta Tavera kardinalaren hilobia (1561).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q114357
* Multimedia: Alonso Berruguete / Q114357
# Alone

Alone Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga den Saint Seiya Next Dimensioneko pertsonaia bat da. Hadesen aurkako XVIII. mendeko gerra santuan Hadesek bere gorpuztea izateko aukeratutakoa da, Alone baita, garai hartan, bihotz garbiena duen gizakia, XX. mendean Shun Andromedakoarekin gertatu zen bezala.

## Istorioa

Alone inor ez duen mutiko bat da, Tenma Pegasokoa ezagutzen duen arte. Hotz egiten du eta txabola batean babesten dira. Apenas dute ezer jateko eta sua bizitzeko Alonen pintzelak baino ez dituzte, hau margolaria bait da. Tenmak bere gauzak lapurtzen dizkio, baina, irteterakoan, Suikyorekin topo egiten du eta gauza horiek Aloneri itzultzera behartzen du. Suikyok biak babesten ditu txabolan.
Next Dimensionen bere lehen agerpen ofiziala bere irakaslearentzat lore batzuk biltzen ari denean da. Garaiko patriarkak Dohko Librakoa eta Shion Ariesekoa urrezko zaldun bezala izendatu berri ditu, eta Dohkok Alone dagoen tokira joatea erabakitzen du. Shion, lehen une batean, bere lagunari hori eragozten saiatzen da, baina azkenean biak doaz Alone dagoen tokira. Iristen direnean, berehala nabaritzen dute margolariari darion kosmos iluna, Hadesek bere gorpuzte bezala aukeratutakoa denaren seinale. Kosmos horrek atzera botatzen ditu bi urrezko zaldunak eta Alone laguntzera hurbiltzen zaie. Shion Alone hiltzeko prestatzen da, baina Tenma Pegasokoak eteten du.
Tenmak bi urrezko zaldunak erasotzen ditu, baina alferrik, bere meteoroek ez baitute eraginik urrezko zaldunengan. Azkenean, Alonekin batera handik ihes egiten du, une horretan Pegaso izeneko bere zalditik kupeletako bat erortzen delarik. Tenmak hori nabaritzen duenean bueltan doa eta Dohkok eta Shionek kutxa hartan dagoena Pegasoren armajantzia dela aipatzen diote. Tenmak armajantzia janzten du. Bitartean, ibaiaren beste aldean, Alonek, jendeak dioenez, azken berrehun urteetan inor sartzen ausartu ez den eraikin bat ikusten du, eta handik iristen da bere izena aipatzen duen ahots bat. Sartzen denean, aurrean, ezpata bat ikusten du. Bere atzean Pandora agertzen da, aurrean duen ezpata ateratzeko esaten diona. Hala, Alonek ezpata ateratzen du, horren ondorioz Hadesen gaztelua agertzen delarik, bere segurtasun eremua hedatuz eta Alonen atzetik joan den Tenma Pegasokoa segurtasun eremu horren barnean geratuz, Shion eta Dohko bezala. Ordurako, Alone jada Hades bihurtua da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65219004
# Alone in the Dark (1992ko bideo-jokoa)

Alone in the Dark (euskaraz: «bakarrik iluntasunean») bideo-jokoa da. Infogramesek PCrako sortua, survival horror izango zenaren aurrekaria izan zen eta bere saila sortu zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Louisiana, 1924. Jeremy Hartwood, artista ezaguna eta Derceto etxearen (siriar jainko baten izena darama) jabea, bere buruaz beste egiten ari da urkatuz. Zurrumurruen arabera, Derceto izeneko etxean indar gaizto izugarri bat bizi da, bere jabe guztiak egoera ezohikoan hil baitira. Kasua berehala artxibatzen du poliziak, eta jendeak ahaztu egiten du.
Une horretan jokalariak bi paper posible hartzen ditu bere gain, Edward Carnby, antzinako gauzen saltzaile baten enkargua jasotzen duen detektibe pribatu bat, ganbaran kokatutako piano baten bila bidaltzen duena, edo Emily Hartwood, Jeremy zenaren iloba, zeinak pianoaren bila ere jotzen duen etxera, Jeremyk bere buruaz beste egiten duela azaltzen duen ohar bat duela uste baitu. Aukeraketaren ondoren, jokoaren garapena berdin-berdina da bai pertsonaia batekin bai bestearekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5075219
# Along Came a Spider (filma)

Along Came a Spider, 2001eko Lee Tamahori zeelandaberriar zinema zuzendariak zuzendutako neo-noir thriller psikologiko film bat da. James Patterson idazlearen 1993ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Morgan Freeman, Monica Potter, Michael Wincott, Penelope Ann Miller eta Michael Moriarty aktoreek antzeztu zuten.
Kiss the Girls (1997) filmaren jarraipena da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Gary Soneji (Michael Wincott) inongo eskrupulurik gabeko psikopata buruargiak Washington Hiriko ikastetxe pribatu eta elitista batean irakasle lanpostua lortu du. Bere bahiketa ezagutza zabalak erabiliz, Megan Rose (Mika Boorem) neska gaztea bahitu berri du, AEBetako senatari baten alaba. Kasua ikertu eta konpontzeko ardura Alex Cross (Morgan Freeman) detektibe forense eta idazleari emango zaio.

## Aktoreak

* Morgan Freeman: Alex Cross
* Monica Potter: Jezzie Flannigan
* Michael Wincott: Gary Soneji/Armiarma
* Dylan Baker: Ollie McArthur
* Mika Boorem: Megan Rose
* Billy Burke: Ben Devine
* Anton Yelchin: Dimitri Starodubov
* Jay O. Sanders: Kyle Craig
* Michael Moriarty: Hank Rose senataria
* Penelope Ann Miller: Elizabeth Rose
* Anna Maria Horsford: Vickie

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q922402
# Alonso Cano

Alonso Cano de Almansa (Granada, 1601eko otsailaren 19a - Granada, 1667ko irailaren 3a) espainiar eskulture, pintore eta arkitektoa izan zen.

## Bizitza

Alonso Cano Granadan jaio zen, aita erretaulagile zuela. Hamabi urte zituela, familia Sevillara aldatu zen. Han, oso gazterik sartu zen Juan del Castilloren lantegian, eta ondoren Pacheco eta Herrera Zaharraren ikasle izan zen. Lehen garai honetan aipagarriak dira, orobat, Sevillako San Alberto elizako Santa Teresaren erretaula,(1628), Lebrijako Olivako Ama Birjinaren erretaula (1629-1631) eta Sevillako Santa Paula komentuko San Joan Ebanjelaria (1635).
1638ra Madrila joan eta Olivares konde-dukearen ganbera-pintorea izan zen. Bizimodu nahasia eta zaila izan zuen. Lehen emaztetik alargundu ondoren (1627), berriro ezkondu zen, baina bigarren emaztea 1644an hil egin zioten eta, bera errudun hartzeko arriskuan zegoela eta, Valentziara ihes egin behar izan zuen.
1646an Madrilen zegoen, eta hango egonaldiko obrek osatzen dute Alonso Canoren obraren bigarren aldia. Diego Velázquezen estiloari jarraitu zion, eta Francisco de Zurbaránen eragina nabarmena izan zuen. Bereziki aipatzekoa du argi-itzalen erabilera, adibidez San Joan Ebanjelaria eta aingerua lagun direla eta Elizgizon baten erretratua (Hispanic Society, New York).
Alonso Canoren estiloan eragin handia izan zuen, esan bezala, Velázquezek eta, orobat, errege-bildumen azterketak. Italiar moldeen eragina ere antzematen da beste obra batzuetan. Bere maisulanak Putzuko miraria (1648; Pradoko Museoa, Madril) eta Kristoren jaitsiera linbora dira. Madrildik Granadara aldatu zen, eta 1652 inguruan eskultura lantzen aritu zen buru-belarri. 1655ean Málagara aldatu zen eta handik Madrilera, baina handik bost urtera Granadara itzuli zen, hango katedraleko ataurrea egitera.
Egin zituen eskultura-lanen artean aipagarria da Granadako katedraleko Ama Sortzez Garbiaren erretaula, Espainiako barrokoko lan bikaina. Canoren oihalen artean nabarmentzekoak dira, besteak beste, San Frantzisko Borja, Noli me tangere eta Errosarioko Ama Birjina. Alonso Canok tenebrismoko kolore ilunetik aldenduz, Murilloren artearen ezaugarri izan zen moldea bideratu zuen.

## Irudi galeria

* Joan Bataiatzailea, 1634, Museo Nacional Colegio de San Gregorio, Valladolid.
* Noli me tangere, 1640 aldean, Arte Eder Museoa, Budapest.
* Vicente Ferrer santua predikatzen, 1644-1645, Fundación Banco Santander.
* Gurutziltzatua, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Cano retablista Cvc.cervantes.es
* ↑ Alonso Cano Arteespana.com
* Datuak: Q378783
* Multimedia: Alonso Cano / Q378783
# Akiko Sudo

Akiko Sudo (japonieraz: 須藤 安紀子, Sudo Akiko, 1984ko Apirilaren 7a -) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2003 | 2 | 0 |
| 2004 | 0 | 0 |
| 2005 | 5 | 1 |
| 2006 | 1 | 1 |
| 2007 | 0 | 0 |
| 2008 | 0 | 0 |
| 2009 | 0 | 0 |
| 2010 | 7 | 1 |
| Guztira | 15 | 3 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* ↑ 2010 Japan Football Association
* Datuak: Q4700982
# Akiko Hayakawa

Akiko Hayakawa (japonieraz: 早川 明子, Hayakawa Akiko) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1987 | 1 | 0 |
| 1988 | 1 | 0 |
| Guztira | 2 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* Datuak: Q50375120
# Akiko Niwata

Akiko Niwata (japonieraz: 庭田 亜樹子, Niwata Akiko, 1984ko Irailaren 12a -) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2003 | 1 | 0 |
| Guztira | 1 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* Datuak: Q27765100
# Akil (udalerria)

Akil Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 10.362 biztanle zituen 76,87 km²ko azaleran. Herriburua [[Akil (Akil)|Akil]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2575611
* Multimedia: Akil Municipality / Q2575611
# Akiles

Akiles (antzinako grezieraz Ἀχιλλεύς) Troiako gerran aritutako heroia izan zen, Homeroren Iliadako pertsonai nagusia.

## Jaiotza

Akiles Peleos mirmidoniarren erregearen eta Tetis ninfaren semea izan zen. Hasiera batean, Zeusek eta Poseidonek nahi zuten Tetisekin ezkondu, harik eta Prometeok Tetisen semea aita baino boteretsuagoa izango zela esan zien arte.
Akiles jaio zenean, Tetisek semea Estigia aintziran sartu zuen hilezkor bihurtzeko nahian. Baina orpoa murgiltzea ahaztu zitzaionez, Akiles orpoan zaurgarria zen. Peleok, Akiles Patroklo laguna edo maitalerekin batera Kiron zentauroarengana eraman zuen, biak hez ditzan.

## Troilo

Troilo, Priamo eta Hekubaren semea, zaldiei ura ematen ari zaiela, Akilesek ikusi zuen. Haren edertasunaren aurrean, maitemindu zen Akiles. Troilo, halere, Apoloren tenpluan babestu zen. Akilesek, haren atzetik joanda, burua jainkoaren aldarean bertan moztu zion. Urtebete falta zaion Troilori 20 urte izateko. Adin horretan, garaiezin bihurtzekoa zen.

## Agamemnon eta Patrokloren heriotza

Akilesek Troiatik kanpoko herri batean Briseida atzeman zuen ohaide. Agamemnonek, greziarren erregeak, Apoloren amorrua baretu ahal izateko, bere ohaidea bueltatu behar zuenez, Briseida kendu zion Akilesi. Horretan datza Iliadaren argumentu nagusia: Akilesek berriro greziarren alde borrokatzeari muzin egiten dio.
Gerra okertu zitzaien greziarrei orduan. Hektor, Troiako gudari hoberena, itsasontziei su emateko zorian egon ondoren, Odiseo, Ajax eta Fenixek bueltatzea eskatu zioten Akilesi. Honek berriz arbuiatu zuen, baina Patroklori utzi zion bere lekuan borrokatzea. Hurrengo egunean, Hektorrek, Akiles zelakoan, Patroklo hil zuen. Lagunaren hilotzak Akiles sumindu zuen. Tetisek Hefestok egindako armadura emandakoan, borrokara bueltatu zen Akiles.

## Akilesen amorrua

Akilesek, sumindurak eramana, troiar asko hil ondoren, Hektor hiritik atera zen Troiako ohorea defendatzera. Hala ere, Akilesek aise hil zuen. Gorpua gurdian loturik, hiru aldiz Troiako harresien inguruan eman zuen buelta Akilesek. Priamok sekretuan greziarren akanpalekura joanda gorpua itzultzera erregutu zionean amore eman zuen Akilesek.
Akilesen handitasuna, ordea, ez datza gupida keinu horretan, ezta haren borrokatzeko ahalmenean, baizik eta zer nolako patua izango zuelako erabakian. Izan ere, Tetisek iragarri zion Troiako gerratik joanez gero, bizitza luzea eta zoriontsua izango zuela. Bestetik, amaieraino geratzera, hilko zela, baina betiko loria lortuko zuela, gainerako heroi guztien gainekoa. Azken hau hautatu zuen Akilesek.

## Akilesen heriotza

Hektorrek iragarri bezala, haren anaia Parisek hil zuen Akiles. Ausardiarik gabeko heriotza izan zen halere. Parisek gezi bat bota zion Troiako harresitik, buruz buruko borroka saihesturik. Patrokloren hezurrekin nahastu ziren Akilesenak, eta haren omenez hileta handiak ospatu ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 82. araua. Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41746
* Multimedia: Achilles / Q41746
# Akiko Kojima

Akiko Kojima (japonieraz: 児島 明子, Kojima Akiko, Gōtokuji, Tokio, 1936ko urriaren 29a) japoniar modeloa da, edertasuna lehiaketetan parte hartu duena. 1959an Miss Unibertso lehiaketa irabazi zuen. Lehen emakume japoniar zein asiarra izan zen sari hori lortzen.
2006an Kurara Chibana erregina koroatzeko zorian egon zen, baina faboritoa zen arren, ez zuen lortu, eta bigarren geratu zen. Hurrengo urtean, 2007an Riyo Morik Miss Unibertso erregina izan zen, bere herrialdeko bigarrena.
Akiko Kojimak top 5a geratu zen eta oso parte-hartzaile ederrak garaitu zituen erregina izan zurretik: Norvegia, Estatu Batuak, Ingalaterra eta Brasil.

## Biografia

Kojima Tokioko (Japonia) 22 urteko modeloa zen, eta Norvegiako, Estatu Batuetako, Ingalaterrako eta Brasilgo beste lau finalistak gainditu eta Miss Unibertso 1959 izatea lortu zuen. Lehiaketaren zortzigarren edizioa izan zen eta Ameriketako Estatu Batuetako Long Beach-en (Kalifornia), 1952an lehiaketa hasi zenetik urtero leku berean erregina aukeratzen zen lekuan. Bularreko kirurgia egin izanari buruzko prentsa-txostenak ukatu zituen. Urtebete geroago, Akikok hurrengo erregina koroatu zuen, Ameriketako Estatu Batuetako Linda Bement.

## Bizitza pribatua

1966an, Kojima Akira Takarada aktore japoniarrarekin ezkondu zen, zeina Tohoko zinema-estudioetan ospetsu egin zen 1954an Godzilla filma egin zuenean. Kojima ezkontza-bizitza lasaian jarri zen. Geroago alaba bat izan zuten, Michiru Kojima, 1967an. 1984an dibortziatu ziren eta Kojima alabarekin joan zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Miss Japan, Akiko Kojima wins the 1959 Miss Universe title at Long...» Getty Images.
* ↑ (Ingelesez) Akiko Kojima: The First Japanese and Asian Woman to Win Miss Universe. (Noiz kontsultatua: 2024-04-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Conoce a Akiko Kojima, Miss Universo 1959» TELEMUNDO.com 2014-11-17 (Noiz kontsultatua: 2024-04-30).
* ↑ Alfredo. (martes, 3 de febrero de 2009). «missuniverso1958: Miss Universo 1959» missuniverso1958 (Noiz kontsultatua: 2024-04-30).
* ↑ (Thailandieraz) hmong.wiki. «Miss Universo 1959 ResultadosyConcursantes» hmong.es (Noiz kontsultatua: 2024-04-30).
* ↑ «The Sydney Morning Herald - Google News Archive Search» news.google.com.

## Kanpo estekak

* Bideoa: Akiko Koijama Tribute
* Datuak: Q2426374
* Multimedia: Akiko Kojima / Q2426374
| Aurrekoa: Luz Marina Zuluaga, Kolonbia | Miss Unibertso 1959 | Hurrengoa: Linda Bement, AEB |
# Akiko Yosano

Akiko Yosano (japonieraz: 与謝野 晶子, Yosano Akiko, Seiji: 與謝野 晶子) (1878ko abenduaren 7 – 1942ko maiatzaren 29) japoniar idazle, poeta, feminista pionero, bakezale eta aktibista baten ezizena izan zen. Bere benetan izena Shō Hō (鳳 志よう Hō Shō) zen. Meiji periodoan zein Taisho eta Showa periodoaren hasieran aktiboa izan zen. Japoniako emakume poeta post-klasikoen artean famatuena eta eztabaidatuena da.
* Datuak: Q464104
* Multimedia: Akiko Yosano / Q464104
# Afroespainiar

Afroespainiarrak haien jatorria Afrikan duten Espainian bizi den gutxiengoa da. Guztira 1.146.000 dira, populazioaren % 2,4a. Hispanoamerikarren atzetik, bigarren gutxiengo handiena da.

## Demografia

Afroespainiarrak batez ere hiri batzuetan biltzen dira: Valentzia, Madril, Málaga, Bartzelona, Sevilla, Ceuta, Toledo, Santiago de Compostela, Vigo, Santa Cruz Tenerifekoa eta Palma Mallorcakoa. Hauek dira portzentai batzuk:
* Melilla (%22),
* Ceuta (%13)
* Almeria (%9)
* Santa Cruz de Tenerife (%7),
* Girona (%5)
* Las Palmas Kanaria Handikoa (%4)

#### Eskualde

* Andaluzia (7%)
* Kanariar Uharteak (%6)
* Gaztela-Mantxa eta Madril (4,5%)
* Galicia (4%)
* Valentzia (3%)
* Katalunia (2,7%)
* Balear uharteak (2,5%)
* Gaztela eta León (2%)
Euskal Herrian gutxi bizi dira (%1), eta are gutxiago hurrengoetan:
* Extremadura (%0,7)
* Asturias (%0,4)

## Afroespainiar ospetsuak

Fenomenoa ez da berria eta aspalditik izan dira afroespainiar ospetsuak. Esaterako morisko jatorriko Juan de Pareja (1610-1670) margolari barrokoa. Hona hemen gaur egungo adibide batzuk:
* Hijas del Sol, abeslariak
* Berta Vázquez, aktorea
* Antumi Toasijé, historialari eta ekintzailea
* Andrés Montes, kazetaria
* Francine Gálvez, aurkezlea
* Concha Buika, abeslaria

## Jatorriak

Gehien batean herrialde hauetatik joan dira Espainiara:

### Saharaz hegoaldeko Afrika

* Nigeria
* Ekuatore Ginea
* Senegal
* Angola
* Kamerun

### Saharako Afrika

* Maroko
* Aljeria,
* Mendebaldeko Sahara
* Tunisia

## Erreferentziak

* ↑ https://amp.elmundo.es/espana/2018/07/30/5b2cc6cc268e3e49238b4619.html
* ↑ https://www.ine.es/prensa/np966.pdf INEren datuak, 2016an.
* Datuak: Q4690199
# Aksum

Aksum edo Axum (tigrinyeraz: ኣኽሱም, amhareraz: አክሱም) iparraldeko Etiopiako hiria da. Tigray eskualdean dago, 2.131 metroko garaieran. 2015ean 66.800 biztanle zituen.
I-X. mendeen artean, Yemendik Sudango ekialdera hedatzen zen Aksumgo Erresumaren hiriburua izan zen. Garai hartan, Afrika eta Asiaren arteko merkataritza bideak hiri honetatik kontrolatzen ziren. Etiopiar Eliza Ortodoxoaren hiriburua da. 1980an, UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zituen bertako aztarnategi arkeologikoak.

## Geografia
### Klima

Aksumek klima epela du, negu lehorrekin, Cwb Köppen klima sailkapenaren arabera.
Datu klimatikoak (Axum) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 25.9 | 27.2 | 28.6 | 29.4 | 28.8 | 27 | 22.5 | 22.3 | 24.8 | 26.3 | 26.8 | 25.7 | 26.3 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 16.7 | 17.8 | 17.7 | 21 | 20.8 | 19.7 | 17.2 | 17.4 | 17.9 | 17.9 | 17.4 | 16.2 | 18.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 7.5 | 8.4 | 10.8 | 12.7 | 12.9 | 12.4 | 12 | 12.6 | 11.1 | 9.6 | 8 | 6.7 | 10.4 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 3 | 2 | 9 | 27 | 31 | 67 | 221 | 199 | 67 | 12 | 13 | 1 | 652 |
| Iturria: Climate-Data.org (altitude: 2133m) ||||||||||||||

## Ondarea

* Aksumgo obeliskoa, IV. mendekoa
* Ezanaren harria, IV. mendekoa
* Ezanaren estela, IV. mendekoa

## Erreferentziak

* ↑ Ethiopia: Regions, Major Cities & Towns - Population Statistics. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2017-10-7).
* ↑ Climate: Aksum - Climate graph, Temperature graph, Climate table. en.climate-data.org (Noiz kontsultatua: 2017-10-7).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5832
* Multimedia: Aksum / Q5832
# Aksumgo obeliskoa

Aksumgo obeliskoa (amhareraz: የአክሱም ሐውልት) IV. mendean eraikitako 24 metroko obeliskoa da, Etiopiako Aksum hirian dagoena. Oinarrian bi ate faltsu ditu eta alde guztiak apaindu zituzten. Bigarren Italia-Etiopia gerra zela eta, italiarrek 1937an gerra-sari moduan eraman zuten Erromarantz eta 2005era arte ez zuten itzuli.

## Erreferentziak

* ↑ BBC. (2005-04-19). Obelisk arrives back in Ethiopia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2308606
* Multimedia: Aksum Stele n. 2 (Obelisk of Axum-Roma) / Q2308606
# Aksu aireportua

Aksu Aireportua (txineraz: 阿克苏机场), (NAGE: AKU, NAZE: ZWAK), Txinako Herri Errepublikako Xinjiang probintziako Aksu prefekturan dago.

## Hegaldiak

* China Southern Airlines (Urumqi)
* Grand China Express (Urumqi)

## Ikus, gainera

* Txinako Herri Errepublikako aireportuen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Aireportuari buruzko informazioa.
* Datuak: Q1006478
* Multimedia: Aksu Airport / Q1006478
# Aksumgo Erresuma

Aksumgo Erresuma (Ge'ez: አክሱም) Afrikako ipar-ekialdean eta Arabiar Penintsulan K.a. IV. mendetik I. mendera indartu zen estatua izan zen. Erromatar Inperioaren eta antzinako Indiaren arteko trukean paper garrantzitsua jokatu zuen. Axumeko erregeek salerosketak hobetzeko euren txanpon propioa ezarri zuten. Kuxitar Erresumaren dekadentziaren ondoren pisua hartu zuen, Himyaritar Erresuma konkistatzeraino.
Ezana erregearen pean Kristautasuna onartu zuen lehenengo inperioa izan zen eta Manik Persia, Erroma eta Txinarekin batera lau botere handienen artean kokatu zuen. VII. mendean Mekan predikatzen hasi ziren musulmanek gotorlekua aurkitu zuten Qurayshen persekuziotik Axumen, eta garai honi Lehen Hejira deitzen zaio. Bere antzinako hiriburua Etiopian kokatzen da eta erresumak IV. mendetik erabili zuen izen hori.

## Erregeen zerrenda

* Zoskales (k.o. 100)
* Gadarat (?)
* Adhebah (230-240)
* Sembrouthes (?)
* Endubis (270-300)
* Aphilas (305)
* Wazeba (?)
* Ousanas (?-320)
* Ezana (321-360)
* Mehadeyis (360)
* Ouazebas (?)
* Eon (400)
* Ebana (?)
* Nezool (?)
* Ousas (500)
* Kaleb (?)
* Alla Amidas (540)
* Wazena (?)
* Wa'zeb (?)
* Ioel (?)
* Hataz (575)
* Saifu (577)
* Israel (590)
* Gersem (600)
* Armah (614)
* Ashama ibn Abjar (?)
* Dil Na'od (915)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q139377
* Multimedia: Kingdom of Aksum / Q139377
# Aksel Sandemose

Aksel Sandemose (Nykøbing, Ipar Jutlandia, 1899ko martxoaren 19 – Kopenhage, 1965eko abuztuaren 6a) daniar eleberrigilea da. Kontakizun laburrez osaturiko bilduma bat argitaratu zuen 1923an. 1930ean, Norvegia hartu zuen bizileku. Obra nagusiak hauek dira: En sjømann går iland (1931, Marinela lurreratzen), En flyktning krysser sitt spor (1933, Iheslari batek bere arrastoak ezabatzen ditu), Der svundne er en drøm (1946, Iragana ametsa da), Varulven (1958, Gizotsoa) eta Felicias Bryllup (1961, Feliciaren ezteiak), aurrekoaren jarraipena.

## Obrak

* 1923 Fortællinger fra Labrador
* 1924 Ungdomssynd
* 1924 Mænd fra Atlanten
* 1924 Storme ved jævndøgn
* 1927 Klabavtermanden
* 1928 Ross Dane
* 1931 En sjømann går i land
* 1932 Klabautermannen
* 1933 En flyktning krysser sitt spor
* 1936 Vi pynter oss med horn
* 1939 September
* 1945 Tjærehandleren
* 1946 Det svundne er en drøm
* 1949 Alice Atkinson og hennes elskere
* 1950 En palmegrønn øy
* 1958 Varulven
* 1960 Murene rundt Jeriko
* 1961 Felicias bryllup
* 1963 Mytteriet på barken Zuidersee

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Danierazko literatura
* Idazle daniarren zerrenda
* Datuak: Q371019
* Multimedia: Aksel Sandemose / Q371019