OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arrosa kolore

Arrosa kolore talde bat da. Berez, gorri ahula da, eta izena arrosa lorearen koloretik datorkio.
Kolore talde oso bat da, hainbat ñabarduratakoa, baina ohikoena margo gorri eta zuriaren arteko nahasketa da. Hala ere, ñabarduren artean arrosa biziak daude, horien artean fuxia eta magenta daudela, bigarrena CMYK sisteman kolore kengarri primarioa, eta gorri eta zuriaren arteko nahasketa soiletik lor ezin daitekeena.
RAL kolore sisteman arrosak 4001 eta 4099 artekoak dira, moreekin batera.

## Arrosa kulturan

Arrosa nesken koloretzat jo ohi izan da 1940ko hamarkadatik aurrera, mutilen urdinarekin alderatua. Era berean, feminitatearen ikurra da, erromantizismoarena eta sexu gabeko maitasunarena.
Katolizismoan, arrosak poza eta zoriona adierazten du. Liturgia abenduko hirugarren igandean erabiltzen da, Jesukristo berehala jaioko dena ospatzeko.
Era berean, arrosa homosexualitatea adierazteko erabili den hirukiaren kolorea da. Ikur hau, nazien garaitik dator, homosexualak hiruki arrosa arropan josi behr baitzuten erakusgai, juduek sei puntako izar horia eraman behar zuten bezala.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q429220
* Multimedia: Pink / Q429220
# Arrosa xuriaren azpian

Arrosa xuriaren azpian ahozko euskal literaturako erromantze ezaguna da. Hiru kapitainak izenarekin ere ezagutzen da.

## Historia

Resurreccion Maria Azkuek bildu zuen Donapaleun (Nafarroa Beherea) eta Cancionero Popular Vasco-ren 821 alean argitaratu, 1922 urtean. Aita Donostiak Senperen (Lapurdi) bildu zuen. 1977an Haizea taldeak ezagutarazi zuen.

## Hitzak

Honako hitz hauek Azkuek bildutakoak dira, Euskal Kantutegian daudenak.
Arrosa xuriaren azpian anderea lokhartu, elurra bezain xuri, iruzkia bezain ederrik, hirur kapitainek zeraukaten gortez inguraturik.
Kapitainek yoan ziran beren zaldiak harturik hartu zuten anderea mantoz hontsa trozaturik gero Pariserat ereman zuten Aitak jakin gaberik.
Parisen ostaliersak bazuen salutatu berriak ere galdatu ¿bortxaz ala amodioz jina zara, andrea? Errazu.
Ez, ez, ene bihotza arras bortxaz jina duzu: hirur kapitainek galeriatik harturik jina nuzu.
Kapitainek hori entzunik jiten dire andereagana -Anderea, afal zite eztirik eta trankilik; hirur kapitain izanen tuzu gaur zure zerbitzari.
Anderea ori entzunik hila zuzun erori, kapitainak yoan ziren beren zaldiak harturik, nigar egiten zutelarik andereari dolu eginik.
Handik hirur egunen buruan andereak aitari aihu: ai aita, ni orai hemen niagozu, birjinitatearen nahiz begiratu hilaren egon nuzu.

## Erreferentziak

* ↑ «Arrosa Xuriaren Azpian - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2018-02-21).
* 1 2 «Euskal kantutegia - Eusko Ikaskuntza» www.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2018-02-21).
* ↑ «Euskal kantutegia - Eusko Ikaskuntza» www.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2018-02-21).
* ↑ Haizea. (1977). «Haizea» www.badok.eus (Herri Gogoa) (Noiz kontsultatua: 2023-08-15).
* ↑ Sanfatiago. (2014-11-21). HAIZEA - Arrosa xuriaten azpian (1975). (Noiz kontsultatua: 2018-02-21).
* ↑ www.iteisa.com. «Letras de Arrosa xuriaren azpian de Haizea | euskal musika, música vasca» eu.musikazblai.com (Noiz kontsultatua: 2018-02-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61069782
# Arrosadiako igogailua

Arrosadiako igogailua edo Isaac Albenizko igogailua Iruñeko igogailu bat da.
Igogailua 2008an inauguratu zuen, Iruñeko bigarren igogailua izateko.
Igogailuak funtzionamendu guztiz autonomoa du, baina giza interakzioa behar du aktibatzeko.

## Historia
### Eraikuntza

Igogailua 2006an inauguratu zen, ia urtebeteko lanen ondoren.

### Bilakaera
#### Arazoak funtzionamenduarekin

2015eko abuztuaren amaieran, Arrosadiako bizilagunak kexu agertu ziren bi igogailuetako bat uztailaren hasieratik matxuratuta zegoelako. Orduan, auzotarrek konponbide bat eskatu zioten Iruñeko Udalari, garai hartan ez baitzuen bizi-seinalerik eman. Horrez gain, bizilagunek azaldu zuten igogailu hori zahartutako eremu batean dagoela, adineko jende asko dagoela, 24 maila besterik ez dituela, malda handiko kale-zati bat gainditzeko.
Ondoren, matxurak maiz gertatzen dira bi igogailuetako batean, baina azkar zuzentzen dira. Alderdi horrek haserre handia sortzen du auzoko bizilagunen artean, mantentze lan gehiago eskatzen baitute.

#### Koronabirusaren krisia

2020ko martxoaren 13an, COVID-19 pandemiaren ondorioz konfinamendu orokorra deklaratu ondoren, Iruñeko Udalak hau eta hiri osoan zehar banatutako beste 9 igogailu ixtea erabaki zuen. Hala, konfinamendu osoan itxita egon ziren ekainaren 22ra arte, egun horretan berriz ireki baitzuten, baina edukiera txikiarekin.

## Azpiegitura

Igogailuak bi kabina ditu mutur bakoitzean, eta tarteko plataforma batek lotzen ditu. Behealdeak Isaac Albeniz kalearekin bat egiten du eta mendian behera jarraitzeko aukera ematen du.
Goialdea Isaac Albeniz eta Julian Gaiarre kaleen bidegurutzearen parean dago, eta kale horiek Zangoza kalearekin lotzen dute.

### Goiburuak

Igogailu bi goiburu ditu:
* Isaac Albeniz kalea (0. solairua)
* Julian Gaiarre kalea (1. solairua)

## Ustiapena

Igogailu honen funtzioa Arrosadiako goiena eta beherearen artean dagoen desnibel edo malda zuzen-zuzenean igotzea da, honela Isaac Albeniz kalea saiestuz.

## Etorkizuna

Oraingoz ez da neurri gehigarririk aurreikusi igogailuan.

## Erreferentziak

* ↑ Mugikortasun bertikala Iruñean
* ↑ (Gaztelaniaz) IRUÑA, DN.. «II. Zabalgunea eta Lezkairu lotuko dituen hiri-igogailua 2011 amaierarako prest egongo da» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-09-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) Iruña, Pilar Fernandez Larrea.. «Arrosadiako igogailu publiko batek hilabete eta erdi darama matxuratuta» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-09-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) Isaac Albeniz kaleko igogailuetako bat zerbitzuz kanpo. Pamplona Actual 2017-06-03 (Noiz kontsultatua: 2020-09-05).
* ↑ «Iruñeko hamar hiri-igogailuak itxi egin dituzte, koronabirusa dela eta» www.noticiasdenavarra.com (Noiz kontsultatua: 2020-09-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) Press, Europa.. «Iruñeko Udalak haurrentzako parkeak, aire zabaleko gimnasioak, iturriak eta igogailuak irekiko ditu astelehen honetan» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-09-05).

## Ikus, gainera

* Mugikortasun bertikala Iruñean
* Arrosadia

## Kanpo estekak

* Igogailuak eta arrampal mekanikoak Iruñean - Iruñeko Udala
* Datuak: Q98923730
# Arrosario

Arrosario (latinezko rosarium «arrosondo» hitzetik eratorria) edo agurtza katolikoek Jesukristo eta bere Amari eskaintzen dioten otoitz sorta da. Otoitz sorta kontatzeko erabiltzen den alez egindako objektua ere bada. Arrosarioan Jesukristo eta Ama Birjinaren hamabost gertakari edo misterio gogoratzen dira, bakoitzaren ondorenean Gure Aita bat, hamar Agur Maria eta aintza bat errezatzen direlarik. Gehienetan hamabost misterioak hiru bostekotan banatzen dira, hiru txandatan errezatzeko.
Otoitza egiteko erabiltzen den bihi-sortak "arrosario" ere izena du. Hamarrena bihi bihi handi bat dago eta muturrean gurutze bat dakar.
Beste erlijioetan jadanik erabili arren (hinduistek japa mala otoitzeko eta musulmanek tasbih erabiltzen dute) kristauek 800. urte inguru erabili zuten lehendabizikoz. XIII. mendean dominikarrek ezagutarazi eta, laster, kristauen otoitz nagusienetariko bat bilakatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ «agurtza» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2021-05-21).
* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Arrosario. .

## Ikus, gainera

* Agurtzane (emakume-izena)
* Arrosarioaren Andre Maria (adbokazioa)
* Euskal arrosario

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q132539
* Multimedia: Rosaries / Q132539
# Arrosia mendilerroa

Arrosia mendilerroa Nafarroa Garaian dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Kortabakoitz mendia da, 582 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Arrosia mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak

* Kortabakoitz edo Arrosia, 582 m 42°32′25″N 2°06′27″W﻿ / ﻿42.54025463°N 2.107396181°W﻿ / 42.54025463; -2.107396181
* Altos de Baia, 575 m 42°32′44″N 2°06′48″W﻿ / ﻿42.54553309°N 2.113337495°W﻿ / 42.54553309; -2.113337495
* Cortados de Hornata, 569 m 42°33′16″N 2°07′04″W﻿ / ﻿42.55434834°N 2.117829269°W﻿ / 42.55434834; -2.117829269

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Arrosia mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Kortabakoitz / Arrosia (Mendikat)

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56655637
# Arrosa eta ezpata

Arrosa eta ezpata (frantsesez: Asterix, la rose et le glaive), Asterixen abenturen zerrendako 29. abentura da, eta, euskaraz argitaratutakoen artean, 23.a. Gainera, Albert Uderzok, bere lagun Goscinny hil ondoren, berak bakarrik marraztu eta idatzi zuen bosgarren abentura da.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Julio Zesarren jukutria berriak, galiarrengana, emakumez osatutako legio bat bidaltzea da, euren gizabideak, emakume horiei erasotzea eragotziko diela pentsatuz. Bere aldetik, Asterix eta bere lagunen herrixka, emakumeen iraultza baten ondorioz asaldatzen da Magistra izeneko koblakari emakume baten etorrerarekin eta honek, emakumeen independentziari buruz dituen ideiekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q509302
# Arrosarioko Andre Mariaren baseliza

Arrosarioko Andre Mariaren baseliza Nafarroa Garaiko Zugarramurdi herrian dagoen baseliza da. XVI. mendean eraikia, erdigunean dago kokatuta. Herriko eraikin zaharrenetariko bat da. Beste etxe baten ondoan eraikia, Beheitiko kalearen hasieran aurkitzen da.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.argia.eus/ihesi/herriak/zugarramurdi
* Datuak: Q66233180
# Arrosarioko Andre Mariaren eliza (Biurrun)

Arrosarioko Andre Mariaren eliza Izarbeibarrako Biurrun-Olkotz udalerriko Biurrun kontzejuan kokatutako XIII. mendeko kristau eliza bat da, gotiko estiloan. Harriz egina izan zen bi garaitan, gurutze latindar formako oinplanoarekin eta burualde poligonalarekin.
Dorrea altxatzen den habeartearen lehen atala kanoi zorrotzeko gangaz estalita dago, eta kapitel landuetan oinarritzen den fajoi bat du. Gainerako hiru atalek, transeptuak, gurutzadurak eta burualdeak, gurutze-ganga izartua dute estalki-sistema gisa. Dorrearen mendebaldeko horman, erdiko leiho gotiko bat dago, arku zorrotza eta arkiboltak dituena.
Sarrera epistolaren aldetik dago. Zirkuluerdiko arkuko ate bat du, zutabe erdiek markoztatuta, eta taulamendu bat jasotzen dute, frontoi triangeluar batez koroatuta. Taulamendu horren tinpanoan, Ama Birjinaren erliebe bat dago, Haurrarekin eta aingeru hizlariekin.
Barrualdean hiru erretaula erromanista daude -handiena eta albokoak-, kontserbazio egoera ezberdinean, Domingo Bidarte mihiztatzailearen eta Domingo Lussa eskultorearen eraginez, 1627an bi mila eta seiehun dukat batuz tasatu zirenak. Erretaula nagusiak bankua, bi pisuko bost kale eta teilatupe polikromatua ditu. Erliebeak bankuan eta muturreko kaleetan banatzen dira, eta tailuak erdiko kaleetan daude.
Horrela, bankuan Juan eta Lucas ebanjelariak eta azken Afaria, Garbitegia, Baratzeko otoitza eta Atxiloketa eszenak agertzen dira. Erdian sagrarioa dago, bere kronologia berekoa, Piarres eta Paul apostoluen erliebeekin Berpiztutako Kristoren alboetan. Lehenengo solairuan, Deikundea, Agate Deuna (gainean martirioa duela, erliebean), Birjina Haurra tente duela, titular gisa, Santa Barbara (gainean martirioa duela, erliebean) eta Ikustaldia ageri dira. Bankuaren eta lehen pisuaren artean friso bat dago, Virtudesekin, eta lehenengo eta bigarren solairuen artean, beste bat Marcos eta Mateo ebanjelariekin eta Eliza Latinoko Gurasoekin.
Bigarren pisuan, Egiptorako Ihesa, San Babil, San Jose Haurra eskutik duela kale nagusian, San Antonio Abad eta Jesus Legearen doktoreen artean irudikatzen dira. Teilatupean Kalbarioa agertzen da alboetan David eta Moises profetak eta Pietatearen eta hilobi hutsaren aurreko emakume santuen eszenak.
Epistolaren aldeko transeptuan, Bidarte eta Lussako erretaulak galdu egin du bere jatorrizko adbokazioa, San Bartolomerena, Soterrañako Ama Birjinarena ordeztuz. Bankua, hiru kale eta teilatupea ditu, erliebeekin ornatuta. Ebanjelioaren aldeko transeptuan, traza eta kronologia bereko beste erretaula bat dago, San Joan Bataiatzaileari eskainia, eta gaur egun Arrosarioko Ama Birjinari eskainia.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | BIURRUN. (Noiz kontsultatua: 2022-12-28).

## Ikus gainera

* Biurrun
* Biurrun-Olkotz
* Izarbeibar
* Izarbeibar-Novenera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66059225
# Arantxa Artza

Arantxa Artza Lasa (Itsasondo, 1968ko irailaren 9a) gipuzkoar irrati esataria eta telebista aurkezlea da.
1991n euskal filologian lizentziaduna, ikasketak amaitu eta gutxira Euskadi Irratian hasi zen lanean.
2020ko Rikardo Arregi saria irabazi du Osasun etxea saioan egindako lanagatik.

## Lanak
### Irratsaioak

| Urteak | Irratsaioa | Irrati katea |
| ? | Bide batez | Euskadi Irratia |
| ? | Eguteran | Euskadi Irratia |
| 2015-gaur egun | Landaberri | Euskadi Irratia |
| 2013-gaur egun | Osasun etxea | Euskadi Irratia |

### Telebista saioak

| Urteak | Saioa | Telebista katea | Oharrak |
| 1995 | Bertsoz bertso | ETB 1 | Bertsolaritzari buruzko saioa |
| 1996 | Lan isilari txalo | ETB 1 | Magazina |

## Erreferentziak

* 1 2 Oiarbide, Ana I.. (1993-12-19). «Plano hurbila: Arantxa Arza» Egunkaria: 38. or. (Noiz kontsultatua: 2019-03-04).
* 1 2 Basterretxea, I.. (1995-04-23). «Saio berria ETB1ean: 'Bertsoz bertso'» Egunkaria: 45. or. (Noiz kontsultatua: 2019-03-04).
* ↑ Oiarbide, Ana I.. (1994-06-19). «Udako programazioa martxan» Egunkaria: 53. or. (Noiz kontsultatua: 2019-03-04).
* ↑ «Lan isilari txalo» Egunkaria: 33. or. 1996-02-20 (Noiz kontsultatua: 2019-03-04).
* Datuak: Q61963183
# Arantxa Elizondo Lopetegi

Arantxa Elizondo Lopetegi (Donostia, 1967ko otsailaren 26a) gipuzkoar politologoa da. EHUko Administrazio eta Politika saileko irakaslea da. Estatu Espainiarreko Administrazio eta Politika Zientzietako elkarteko lehendakaria da.

## Biografia

Soziologian lizentziaduna Deustoko Unibertsitatean. Politika-zientzietan eta Soziologian doktoraduna Euskal Herriko Unibertsitatean. 1991tik aurrera Euskal Herriko Unibertsitateko Politika-zientzia eta Administrazio Saileko irakasle titularra da. Euskal Herriko Unibertsitateko Emakume eta Gizonen Berdintasunaren Gaineko Masterreko fundatzailekide eta zuzendarikide 2000tik 2009ra bitartean, eta 2013tik aurrera. 2009. eta 2012. urteen artean Emakundeko Idazkari Orokorra izan zen.
2017an, 1993an sortutako Politika-zientzia eta Administrazioa Elkarte Españoleko​ lehen emakume lehendakaria izendatu zuten.
Euskal Herriko Plazandreok plataforma politikoko kide da.

## Lanak

Emakumeen eta gizonen jarrera politikoari buruzko eta berdintasun-politika publikoei buruzko hainbat lan argitaratu ditu. Horien artean azpimarratzeak dira: Mujeres en Política (1997),​ La presencia de las mujeres en los partidos políticos de la Comunidad Autónoma del País Vasco (1999)​ eta Participación social y política de las mujeres y los hombres en Euskadi (2005).
Erakunde publiko desberdinek finantziatutako ikerkuntza proiektu ugari zuzendu ditu​: “Genero ikuspegiaren integrazioa Bizkaiko Foru Aldundiko ekintzetan” (2000-2001); “Bilboko Udaleko Berdintasun Aukeren Beharren diagnostikoa eta II Planaren egitea” (2001-2002); “Elaboración de un estudio-diagnóstico para el conocimiento de la feminización de la pobreza en VitoriaGasteiz” (2005), beste batzuen artean. Horretaz gain, 2000. urtetik Emakunderen “Emakumeen eta Gizonen egoeraren gaineko kopuruak Euskadin” urteko ikerketa egiten duen taldearen koordinatzailea da.

## Sariak eta esker onak

1998 Ikerketako Euskal Gizartearen Egoera Saria jaso zuen emakumeen partaidetza Euskadiko alderdi politikoetan lanarengatik.

## Erreferentziak

* Datuak: Q47526962
# Arantxa Iraola

Arantxa Iraola (Errenteria, Gipuzkoa, 1972) Euskal Herriko kazetari euskalduna da. BERRIA egunkariko gizarte sailean dihardu lanean. Kazetaritza lizentziaduna da Iraola, eta eskarmentu handia du, ehundaka artikuluak idatzi baititu BERRIAn, eta lehenago Euskaldunaon Egunkarian ere bai.
2018an "Alardeak, ukatutako plazara" liburua agitaratu zuen Maite Asensio Lozanorekin batera. Liburuak aztertzen du 1996ko udan Irunen eta Hondarribian zer gertatu zen. Emakume batzuk alardeetan soldadu gisa parte hartzen saiatu ziren orduan. Hainbat ikuspuntutatik aztertu zuten gaia Iraola eta Asensioren artean: Nola aldatu ziren euren bizitzak? Zergatik sortu zen hain erantzun bortitza? Zein argudio erabili zuten auzitegiek alarde mistoa babesteko? Erakunde publiko eta alderdi politikoen jarrerak. Eta nola konpon daiteke egun alardeen gatazka?

## Erreferentziak

* ↑ «ARGIA egileak: Arantxa Iraola» Argia (Noiz kontsultatua: 2024-05-07).
* ↑ Etxebeste, Urko. (2024). «Hondarribiko eta Irungo alardeen gatazkari liburu forma eman diote» Bidasoko Hitza (Hitza) (Noiz kontsultatua: 2024-05-07).
* ↑ «Arantxa Iraola Alkorta-(r)en liburuak.» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-05-07).
* ↑ «Arantxa Iraola fitxategiak» Hil Argi Elkartea (Noiz kontsultatua: 2024-05-07).

## Ikus, gainera

* Berria
* Euskaldunon egunkaria

## Kanpo estekak

* Arantxa Iraolak berrian idatzitako artikuluak (800 baino gehiago). Berria.eus
* Arantxa Iraolak Euskaldunon Egunkarian idatzitako artikuluak (800 artikulu). Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. Berria.eus
* Datuak: Q125642427
# Arantxa Arzamendi

Arantxa Arzamendi Sesé (Astigarraga, Gipuzkoa, 1956ko apirilaren 1a) gipuzkoar liburuzaina eta kultur eragilea da.

## Biografia

Arantxa Arzamendi 1973 urtean Filosofia eta Letrak ikasten hasi zen Deustuko Unibertsitatean eta 1978 urtean lizentziatu zen.
Txikitatik gustatu izan zaizkio liburuak. Hasieran editorialen batean lan egitea pentsatuta bazuen ere, oposaketak prestatu eta liburuzain lana eskuratu zuen.

## Lan ibilbidea

Liburuzain gisa lan egin zuen Donostiako Udal Liburutegian, eta hemerotekaren katalogoa egin zuen, Eulalia San Agustinen zuzendaritzapean. 2002ko urtarriletik 2009ko maiatzera Eusko Jaurlaritzako Kultura Ondarearen zuzendaria izan zen eta 2009tik aurrera Donostiako Alderdi Eder liburutegiaren arduraduna da.

## Argitaratutako lanak

Bere liburu aipagarrienak hauexek dira:
* (Gaztelaniaz) Arantxa Arzamendi: «Catálogo de publicaciones periódicas donostiarras: 1800-1936». Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria, 38. urtea, XXV liburukia, 1. zenbakia, 1990eko urtarrila-ekaina.
* (Gaztelaniaz) Biblioteca Municipal de Donostia-San Sebastián: catálogo de publicaciones periódicas; dirección Eulalia San Agustín; coordinación Arantxa Arzamendi ; realización Arantxa Arzamendi y Eki Servicios Bibliotecarios. - Donostia: Asociación de Bibliotecarios de Gipuzkoa, 1992.

## Erreferentziak

* ↑ Historia lizentziatura. .
* ↑ Arantxa Arzamendi Sese. Por qué soy bibliotecaria. (Noiz kontsultatua: 2023-01-19).
* ↑ «Arzamendi Sesé, Arantxa - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2021-09-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) Crisiscreativa. «Arantxa Arzamendi Sesé, actual responsable de la Biblioteca Central de Alderdi Eder en Donostia» RACVN (Noiz kontsultatua: 2021-09-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) PAÍS, Ediciones EL. «Artículos escritos por Arantza Arzamendi» El País (Noiz kontsultatua: 2023-01-19).
* ↑ Arzamendi, Arantxa. (1990). Catálogo de publicaciones de la FAO 2021. doi:10.4060/cb4740es. (Noiz kontsultatua: 2021-09-19).

## Kanpo estekak

* Arantxa Arzamendi Sesé Linkedin sare profesionala
* Arantxa Arzamendi Sese. Por qué soy bibliotecaria (Youtube, Nieves González-Fernández-Villavicencio, 2012)
* Datuak: Q108598344
# Araneomorphae

Araneomorphae armiarmen subordena da. Barnean 95 familia biltzen ditu.

## Sistematika

Hona hemen taxoien arteko harremanak azaltzen dituen kladograma.

## Erreferentziak

* ↑ Coddington & Levi (1991)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12084
* Multimedia: Araneomorphae / Q12084
* Espezieak: Araneomorphae
# Aranera

Aranera okzitanieraren dialektoa den gaskoiaren aldaera bat da. Arango haranean (Katalunia) mintzatzen da. 2006ko abuztuaren 9tik —lege bidez 2010ean egikaritua— Kataluniako autonomia erkidego osoan hizkuntza ofizial izaera du, katalana eta gaztelaniarekin batera, Kataluniako estatutu berrian hala jasota. 1984an aranera Arango haraneko hezkuntza sisteman erabiltzeko hizkuntza izendatu zen.

## Arautzea

Aranerak berezko idaztarauak ditu, eta gaskoiaren gainerako aldaeretatik bereizita dago, berezko dituen ezaugarriak kontuan hartzen dira idazteko garaian. Adibidez, emakumezkoentzako pluralak -es bukaera da (es hemnes araneses, 'emakume arandarrak'), gizonentzako pluralen -i (es aranesi) eta artikulu piriniotarrak (eth, era, es).

## Inguruko hizkuntzen eragina

Aranerak inguruko hizkuntza ofizialen eragina jaso du historikoki (gaztelaniarena lehendabizi, katalanarena ondoren), eta egun gaskoitik bereizten dituen ezaugarriak ditu. Horrela, azken hamarkadetan neologismo "hispaniar" ugari gehitu zaizkio araneraren lexikoari. Esaterako, actuar (okzitanierazko "agir"-en ordez), empresa (vs. "entrepresa"), foment, impartir, increment (vs. "aumentacion"), laborau, matrícula (vs. "inscripcion"), oficina (vs. "burèu"), etab.

## Erabilera

| | Kopuruak | Ehunekoak |
| Ulertzen dute | 6.712 | %88,88 |
| Hitz egiteko gai dira | 4.700 | %62,24 |
| Irakurtzeko gai dira | 4.413 | %58,44 |
| Idazteko gai dira | 2.016 | %26,69 |
| Iturria: IDESCAT, 2001eko hizkuntz neurketa |||

## Ekimenak

2019an Corsa Aran per sa lengua izeneko lasterketa aldarrikatzailearen 26. edizioa ospatu zuten, Korrikaren ereduari jarraituz. Hurrengo urtean, COVID-19 zela eta, bertan behera gelditu zen.

## Erreferentziak

* ↑ 38. araua - Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-12-23).
* ↑ (Katalanez) El Parlament aprova la llei de l'occità. Vilaweb (Noiz kontsultatua: 2011-09-08).
* ↑ https://web.archive.org/web/20210511220422/https://aranes.org/aran-tot-es-prest-per-la-26a-corsa-per-la-lenga/

## Kanpo-estekak

* (Okzitanieraz) Aranerari buruzko ikastaro eta loturak
* (Okzitanieraz) Aranes.org webgunea
* (Okzitanieraz) Araneraren idaztarauak
* Datuak: Q10196
* Multimedia: Aranese dialect / Q10196
# Arandu

Arandu Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 6.351 biztanle ditu 285,908 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1754457
* Multimedia: Arandu / Q1754457
# Araneus

Araneus araneidoen familiako armiarma generoa da. Generoak 650 espezie inguru ditu bere barnean, tartean Europan arrunta den baratze-armiarma.

## Espezie ezagunak

* Araneus alsine
* Araneus angulatus
* Araneus asiaticus
* Araneus bradleyi
* Araneus cavaticus
* Araneus cinnabarinus
* Araneus diadematus
* Araneus gemma
* Araneus gemmoides
* Araneus illaudatus
* Araneus marmoreus
* Araneus mitificus
* Araneus quadratus
* Araneus viridiventris

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1413947
* Multimedia: Araneus / Q1413947
* Espezieak: Araneus
# Araneako erreka

Araneako erreka Altsasuko Aranea demrioan jaiotzen den erreka da. Bertan Urdiainen sartzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253820
# Araneoidea

Araneoidea armiarma araenomorfoen goifamilietako bat da. Barnean zortzi familia ditu:
* Anapidae
* Araneidae
* Cyatholipidae
* Linyphiidae
* Mysmenidae
* Nephilidae
* Nesticidae
* Pimoidae
* Sinopimoidae
* Symphytognathidae
* Synaphridae
* Synotaxidae
* Tetragnathidae
* Theridiidae
* Theridiosomatidae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q774956
* Espezieak: Araneoidea
# Aranismo

Aranismo hitzak adiera hauek ditu:
* Sabin eta Luis Aranaren ideietan oinarrituriko ideologia abertzalea,
* Sabin Aranaren hizkuntza-garbitasunaren aldeko ideiak eta hark nahiz bere jarraitzaileek sortutako hizperriak (ikus sabindarren euskara garbia).