# N-121-A

N-121-A —Iruña - Irun errepidea edo Iruña - Behobia errepidea— Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea Iruña eta Irun lotzen du, Ostitz, Oronoz-Mugairi, Doneztebe eta Bera zehartzen.
Bideberria Nafarroako iparraldean dauden Ultzamaldea, Baztanaldea, Malerreka eta Bortziriak eskualdeetako komunikazio-ardatz nagusia da.
Nafarroako Gobernua errepidea '2+1 bidea' bihurtzen ari da, bi erreien eta saihesbideen arteko erdibitzailearekin herrietan.

## Historia

N-121 errepideak Taraxoa eta Dantxarinea lotzen zituen Tutera, Erriberri, Tafalla, Iruña, Oronoz-Mugairi eta Elizondotik. C-133 errepideak Oronoz-Mugairi eta Behobia edo Pausu lotzen zituen, Doneztebe, Sunbilla eta Beratik.
2004ko irailean, Nafarroako errepideen izenak eguneratu zirenean, bi terminoak aldatu ziren. N-121 errepidea, Taraxoa eta Dantxarinea artean, N-121-C (Taraxoa-Tutera), N-121 (Tutera-Iruña), N-121-A (Iruña-Oronoz-Irun) N-121-B (Iruña-Oronoz-Dantxarinea) izango zen.
Gainera, 2000ko hamarkadan, haren ibilbidea eguneratu zen, zenbait sektoretan aurreratzeko erreiak gehituz, eta tunelak eta bidezubiak sortu ziren, oztopo handiak gainditzeko eta ibilbidea optimizatzeko. Lan horien artean, Belateko tunela eta Almandozko tunela nabarmentzen dira, baita Bidasoako sekzioa ere (Sunbilla - Bera).

### Irtenbide partzialak

2019. urtearen amaieran, Nafarroa Garaiko Errepideen Sarearen inbertsioetan gainbehera bat izan ondoren, ibilgailu astunentzako bidesariak ezartzea erabaki zen, diru falta arintzeko. 45 milioi euroko diru-sarrera kalkulatu zen, A-1 edo A-10 autobietarako bidesariak aplikatuta, baina baita N-121-A errepiderako ere, zehazki Belateko eta Almandozko tuneletarako. Horrela, gainera, errepidea trafikora egokitu ahal izango litzateke, ez baitago horretara egokituta. Bide horretatik doazen kamioien kopuruak gora egin du etengabe. Doakotasunagatik gertatzen da hori, baina baita aurreratzeko permisibitateagatik ere. Horregatik, hainbat neurri hartu ziren. Lehenik eta behin, lerro bikoitz jarraitua margotu zen errepide osoan, kontrako noranzkoan aurreratzea debekatzeko moduan. Horrela, segurtasunean irabazten da (errepideko beste puntu ahul bat) eta abiadura murrizten da. Hori 2020ko abuztuaren hasieran izan zen.

### Arazoak Gipuzkoako tartean

2020ko irailaren 21ean, Gipuzkoako Foru Aldundiak N-121-A errepidea itxita egongo zela iragarri zuen Intxaurreta eta Gurutze lotuneen artean, harik eta bi lotuneen arteko bi zubietan hautemandako arazoak konpondu arte. Gertakariak Alundako eta Gurutzeko zubietan antzeman zituzten. Hasiera batean, aldundiak ez zuen bi zubiak konpontzeko denbora aintzat hartu.
Aintzane Oiarbide Bide Azpiegituretako diputatuak jakinarazi duenez, Gipuzkoako errepideen sareko egitura guztietan egiten diren zaintza-lanen barruan, N-121-A errepideko bi bidezubietan akatsak antzeman ziren, eta, beraz, errepidea itxi zuten erabiltzaileen segurtasuna bermatzeko. Gainera, Oiarbide diputatuak zehaztu duenez, Aldundiko Azpiegitura Saileko teknikariak arazoari irtenbidea emateko modurik eraginkorrena aztertzen eta bilatzen ari ziren. Horren ordez, GI-4355 zerbitzubidea eskaini zen, C-133 errepide zaharra.

### '2+1' forma berria

Hala ere, Olabe edo Arraizko Bentak bezalako lekuetan ez zegoen aldaerarik, eta kamioien zirkulazioa etengabe igotzen ari zen. Hala, udalek trafiko astuna desbideratzea eskatu zuten, ezbehar gutxiago gerta zitezen, bidean mozketak eta erakundeen ekimenak eginez.
Nafarroako Gobernuaren jarrera '2+1' bidearen alde egitea izan zen. Izan ere, errepidearen zati handi bat formatu horretan dago, baina hobekuntza batzuk egingo lirateke. Horma formako erdibitzaile batek ez luke onartuko kontrako noranzkoan aurreratzea. Gainera, sarbideak eta sarbideak errei espezifikoen bidez egingo lirateke, eta biribilguneak sortuko lirateke trafikoa moteltzeko.

## Tarteak
### Prestazio goien bidea

2018ko amaierara arte, hau zen errepidearen egoera:
| Errepidea | Zenbakia | Tartea | Luzera | Egoera |
| N-121-A | 0 | Iruña ↔ Ezkabako tunelak | 1,60 km | Tarte bikoitzua |
| PA-30 | 0 | Ezkabako tunelak | 1,10 km | Tarte bikoitzua |
| N-121-A | 1 | Ezkabako tunelak ↔ Sorauren | 1,79 km | Tarte bikoitzua |
| N-121-A | 2a | Sorauren ↔ Enderitz | 5,20 km | Tarte ez bikoitzua |
| N-121-A | 2b | Enderitz ↔ Ostitz | 2,47 km | Tarte bikoitzua |
| N-121-A | 2c | Ostitz ↔ Etxaide | 4,30 km | Tarte ez bikoitzua |
| N-121-A | 3 | Etxaide ↔ Aritzu | 4,82 km | Tarte bikoitzua |
| N-121-A | 4 | Aritzu ↔ Arraitz-Orkin | 4,52 km | Tarte ez bikoitzua |
| N-121-A | 5 | Arraitz-Orkin ↔ Igantzi | 29,96 km | Tarte bikoitzua |
| N-121-A | 6 | Igantzi ↔ Bera | 9,24 km | Tarte ez bikoitzua |
| N-121-A | 7 | Bera ↔ Zalain | 2,82 km | Tarte bikoitzua |
| N-121-A | 8 | Zalain ↔ Endarlatsa | 2,45 km | Tarte ez bikoitzua |
| N-121-A | 9 | Endarlatsa ↔ Behobia | 6,80 km | Tarte bikoitzua |

### '2+1' bidea

| Errepidea | Zenbakia | Tartea | Luzera | Egoera |
| N-121-A | 1 | Ezkabako tunelak ↔ Hego Olabe | 4,35 km | Lizitatutako lanak |
| N-121-A | 1½ | Hego Olabe ↔ Ipar Olabe | 2,60 km | Informazio-azterlana |
| N-121-A | 2 | Ipar Olabe ↔ Lantz | 10,00 km | Onartutako proiektua; lanen lizitazioaren zain |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Nafarroako Gobernua N-121-A errepidea egokitzeko lanetan ari da dagoeneko» El Diario Vasco 2020-08-20 (Noiz kontsultatua: 2020-09-08).
* ↑ Nafarroako Foru Aldundia. Nafarroako mapa (1961). 1:200 000 eskala.
* ↑ (Gaztelaniaz) Nafarroako Gobernua. «Nafarroako autobide, autobia eta errepide banatuen sarearen izen berriak aurkeztu dira» www.nafarroa.eus (Noiz kontsultatua: 2020-09-08).
* 1 2 (Gaztelaniaz) elcanal.. «N-121-A errepidearen inguruko desjabetzeak hasi dira» El Canal Marítimo y Logístico (Noiz kontsultatua: 2020-09-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Iruña, Europa Press.. «Belaten tunel paralelo bat eraikitzea aztertzen ari da Nafarroako Gobernua» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-09-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Nafarroak 45 milioi euro ordaindu nahi ditu ibilgailu astunentzako bidesari berriekin» El Mercantil 2020-05-16 (Noiz kontsultatua: 2020-09-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Itxita dago N-121-A errepidea Intxaurreta eta Gurutze arteko lotuneen artean, bi bidezubietan akatsak daudelako» El Diario Vasco 2020-09-21 (Noiz kontsultatua: 2020-09-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) SL, TAI GABE DIGITALA.. «Gipuzkoako Foru Aldundiak N-121-A errepidearen zati bat itxi du, bi zubibidetan akatsak daudelako» naiz: (Noiz kontsultatua: 2020-09-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) E. NAVARRO, IRUÑA. N-121-A errepidearen zati bat ixtea, bi zubibidetan akatsak daudelako. Diario de Noticias.
* ↑ «Udalek N-121-A errepidea mozteko deialdia egin dute trafiko astuna desbideratzea eskatzeko» www.noticiasdenavarra.com (Noiz kontsultatua: 2020-09-10).
* ↑ «Zirizak 2+1 autobideari eutsi dio N-121-A errepideko istripu-tasa handiari aurre egiteko.» www.noticiasdenavarra.com (Noiz kontsultatua: 2020-09-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) elcanal.. «Hamar milioi Nafarroako N-121-A errepideko lehen zatirako» El Canal Marítimo y Logístico (Noiz kontsultatua: 2020-09-10).
* ↑ Sanz lehendakaria Ezkabako tunelen trafikoaren irekierara bertaratu da. 2005ko urtarrilaren 5a, Nafarroa Gobernua (Gaztelaniaz)
* ↑ Nafarroako Gobernua. (2020/09/23). Lurralde kohesiorako Departamentua Ezkabako tuneletatik Olaberainoko N-121-A errepidearen obrak lizitatzen ari da. .
* ↑ (Gaztelaniaz) «N-121-A errepideak Arraizko Bentak eta Olabe erdigunetik pasatzeari utziko dio» El Diario Vasco 2020-09-05 (Noiz kontsultatua: 2020-09-10).

## Kanpo estekak

* Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
* Datuak: Q9048273