OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alpeetako Garaikurra

Alpeetako Garaikurra (frantseses Le Trophée des Alpes, latinez Tropaeum Alpium) La Turbie udalerrian dago, Frantziako Itsas Alpeak departamenduan kokatua, Monakoko printzerriaren gaineko toki garai batean. Bere eraikuntza, Augusto enperadoreak agindu zuen, eskualdean bizi ziren eta euren salgaiak garraiatzeko erromatar galtzadak erabiltzeko ohitura zuten merkatariei erasotzen zieten liguriarren aurkako bere behin betiko garaipena ospatzeko. Dorreko harrietako batean, tribu hauen zerrenda grabatua dago.
Garaikur honek, ez zuen inolako erabilgarritasun militarrik, Italia eta Galia Narbonensis probintzien arteko muga adierazteko soilik balio zuen, ondoren Var ibaia dagoen tokira pasako zena.
XII eta XV. mendeen artean, gotorleku bezala erabilia izan zen eta kanpoko harresiari itsatsitako etxeak eraiki ziren.
1705ean, Frantzia eta Savoiaren arteko gerra berrabiarazi zenean, Frantziako Louis XIV.ak, eskualde osoko gotorleku guztiak suntsitzea agindu zuen, eta bere ingeniariek, garaikurraren zati bat eztandarazi zuten. Harriak, orduan, harrobi bezala erabiliak izan ziren, eta, beste gauza batzuen artean San Miguelgo Eliza eraikitzeko balio izan zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q747588
* Multimedia: Tropaeum Alpium / Q747588
# Alpen

Alpen Alemaniako udalerria da. Ipar Renania-Westfalia estatuan kokatuta dago, [[Wesel barrutia|Wesel]] barrutian. 2014an 12.614 biztanle zituen 59,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q162976
* Multimedia: Alpen (Niederrhein) / Q162976
* Webgune ofiziala
# Alpedrete

Alpedrete Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Sierra de Guadarrama eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 12.797 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Madrilgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q947926
* Multimedia: Alpedrete / Q947926
# Ainhoako herriko etxea

Ainhoako herriko etxea Lapurdiko Ainhoa udalerrian dagoen herriko etxea da. Hain zuzen ere udalerri honetako herrigunean kokatua dago, udalerri hau zeharkatu eta bertako karrika nagusia den Quartir karrikan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252935
* Multimedia: Town hall of Ainhoa / Q12252935
# Ainhoari gutunak

"Ainhoari gutunak" Joseba Sarrionandiak haur eta gazteentzat euskaraz idatzitako liburua da, 1990ean Elkarrek argitaratua.

## Ikus, gainera

* Joseba Sarrionandia

## Kanpo estekak

* Ainhoari gutunak Bihotz Bakartien Klubaren webgunean.
* Datuak: Q12252938
# Aino mendia

Aino mendia (japonieraz: 間ノ岳, Aino-dake) Japoniako Honshu uhartearen erdialdeko mendia da, 3.189 metroko altuera duena, Japoniako laugarrena.

## Geografia

Akaishi mendietan dago, Shizuoka eta Yamanashi prefeturen arteko mugan. Kita mendiaren hegoaldean dago, 3 kilometro eskasera. Minami Alpeetako Parke Nazionalaren barnean dago.

## Iruditegia

* Kita eta Aino mendiak.
* Akaishi mendiak.

## Ikus, gainera

* Minami Alpeetako Parke Nazionala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3695492
* Multimedia: Mount Ai / Q3695492
# Ainielle

Ainielle Huescako probintziako Biescas udalerrian dagoen hustutako herria da. Herria 1960ko hamarkadatik egon da hutsik, baina oraindik eraikin gehienak zutik mantentzen dira, eliza barne. Itsas mailatik 1.355 metrora dago eta probintziako hiriburutik 86 kilometrora.
Julio Llamazaresen La Lluvia Amarilla eleberria herrian egokituta dago.

## Demografia

1842an herriak 74 biztanle zituen, 1857an 135 biztanle eta hiru urte beranduago, 139 biztanle.
1850eko hamarkadan agintariek Ainielle eta Berbusa bat egin zuten udalerri bakarra osatuz. 1870eko hamarkadan bi herriek sortutako herriari Berbusa jarri zioten, azken honetan Ainiellen baino bizilagun gehiago zeudelako.

## Ikus, gainera

* Biescas

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herriari buruzko argazkiak.
* Datuak: Q928396
# Ainize Gastaka Martínez

Ainize Gastaka Martínez (Laudio, Araba, 1985) abokatua eta poltikaria da.
2023ko ekainaren 17an Laudioko alkate bilakatu zen, 2023ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz eta Omniaren babesarekin.

## Biografia

Ainize Gastaka Zuzenbidean lizentziatuta dago eta abokatu espezializatua da arlo zibilean, administratiboan eta penalean. 2012tik, gainera, besteak beste, genero-indarkeriaren biktimei laguntzeko ofiziozko txandako abokatua eta atxilotuari laguntzeko ofiziozko txandako abokatua ere bada. Laudioko gazte asanbladan, Ikastolako euskara batzordean eta gazte eta ikasle mugimenduan parte hartu du.
2023ko urtarrilaren 31n EH Bildu Laudioko Mahai Politikoak Ainize Gastaka proposatu zuen 2023ko Udal Hauteskundeetarako alkategia izateko eta behin epea amaituta, hautagaitza bakarra izan zen. Gauzak horrela, eta EH Bilduren barne araudian jasotzen den bezala, oinarriak berretsi behar izan zuen proposamena. Bozketa otsailaren 2,3 eta 4an izan zen.
2023ko martxoaren 31n hautagaitza aurkeztean Ainize Gastekak adierazi zuen:
   “Denon artean eta ezberdinen artean ekarriko dugu aldaketa Laudiora”
2023ko ekainaren 17an Laudioko alkatetza EAJren eskuetatik EH Bilduren eskuetara pasatu zen, Omniaren babesarekin. Talde independentearen batzarrean bildutako 60 lagunek erabaki zuten Ainize Gastaka alkate izendatzea.Arabako bigarren udalerririk handieneko alkatetza berreskuratu zuen Ainize Gastakak bere taldekideen 7 boto eta Omniaren 3 botori esker. Ander Añibarro orain arteko alkateak EAJko kideen 6 boto eta PSEren boto bakarra eskuratu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ «Hego Euskal Herriko alkatetzen mapa, herriz herri eta alderdiz alderdi» EITB 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2023-07-02).
* ↑ «Ainize Gastaka, Laudioko alkategia izateko hautagaitza bakarra» ehbildu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-02).
* ↑ «Ainize Gastaka: “denon artean eta ezberdinen artean ekarriko dugu aldaketa Laudiora”» ehbildu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-02).
* ↑ «Ainize Gastaka izango da Laudioko alkate berria - Aiaraldea» Alea.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-02).
* ↑ Ortega, David. (2023-06-15). «Ainize Gastaka (EH Bildu) será la nueva alcaldesa de Llodio» Diario de Noticias de Álava (Noiz kontsultatua: 2023-07-02).
* ↑ » Ainize Gastaka recupera para EH Bildu la makila en Laudio. (Noiz kontsultatua: 2023-07-02).

## Kanpo estekak

* Ainize Gastaka, Laudioko alkate berria YouTube, 2023.06.17
* Elkarrizketa 11 Telebistan: Erdigunean jarriko dugu herritarren parte hartzea 2023.05.25
* Datuak: Q120200761
# Ainize Txopitea

Ainize Txopitea Zendoia (Donostia, 1977ko urriaren 13a) diseinatzaile grafikoa, artista bisuala eta arte-komisarioa da.

## Biografia

Daniel Txopitea eta Begoña Zendoiaren alaba bakarra, goimailako ikasketak Londresen burutu zituen. 2002an bertako University of The Arts London College of Communication-en Diseinua eta Komunikazioan lizentziatu zen.
Poesia bisualeko lanak plazaratuz eman zion hasiera bere ibilbide artistikoari eta teknika ugarirekin esperimentatuz jarraipena: pintura, collagea, fotomuntaia, idazketa…
Instalakuntza multidiziplinarrak dira sarritan bereak, hitzak, pintzelkadak, orbanak eta errekorteak konbinatzen dituztenak, eta hitz egiten dute emakumeen rolaz, biolentziaz, pertsonen arteko sentimendu eta harremanez… Bere artelanek hausnarketara bultzatzen dute, maitasuna, natura, identitatea, kaosa edota ordena bezalako kontzeptuak ardatz hartuta.
Sormen jardueraz gain erakusketak eta arte tailerrak antolatu eta komisariotzen ditu.
2005etik dihardu bere artelanen erakusketak egiten, bakarkako zein taldeko eta ugariak dira ere eskeini dituen hitzaldi eta parte hartutako mahai-inguruak. Aitaren lan artistikoan sakonduta, bien obra uztartuz ere hainbat erakusketa aurkeztu ditu.

## Sariak

* 2023an, Zarauzko udaleko Berdintasun sailaren Martxoaren 8ko kartela irabazi zuen, "Memoria emakumea gizartean" izenburuarekin aurkeztuz

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) RODRÍGUEZ, JAVIER. (2007-11-04). ««Mi padre era especial y me dejó por herencia la semilla del arte»» El Correo (Noiz kontsultatua: 2024-08-27).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «About me :: Ainize Txopitea» www.ainizetxopitea.es 2023-10-20 (Noiz kontsultatua: 2024-01-19).
* ↑ «AINIZE TXOPITEAREN ERAKUSKETA IKUSTEKO BISITA GIDATUA ANTOLATU DU PAREKIDETASUN DEPARTAMENTUAK» Zarautz (Noiz kontsultatua: 2024-01-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124317657
# Aino

    Artikulu hau onddo generoari buruzkoa da; Japoniako mendia gaitzat duena beste hau da: «Aino mendia»
Aino (Claviceps) onddo askomizetoen genero baten izen arrunta da.
Gehienetan eremu tropikaletan bizi diren 50 espezie inguru ditu barnean, ezagunena zekale-ainoa (Claviceps purpurea) delarik. Espezie honen alkaloideak ergotismo izeneko gaixotasunaren sortzaileak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Schardl CL, Panaccione DG, Tudzynski P. (2006). «Ergot alkaloids – biology and molecular biology» The Alkaloids: Chemistry and Biology in: The Alkaloids: Chemistry and Biology. 63: 45–86. doi:10.1016/S1099-4831(06)63002-2. ISBN 978-0-12-469563-4. PMID 17133714..
* ↑ ergot, online medical dictionary
* ↑ ergot, Dorland's Medical Dictionary

## Ikus, geinera

* Puccinia graminis.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6445454
* Multimedia: Claviceps / Q6445454
* Espezieak: Claviceps
# Aitzarte Aldea

Aitzarte Aldea Ataungo auzoa da, oso toki babesean dagoena; izan ere, eraztun forma duen Aitzarte mendiaren barneko lurra da. Lur malkartsua da, eta bertakoek Aitzarte Zeharra esaten diote.

## Erreferentziak

* ↑ Beharbada, Orotariko Euskal Hiztegiko «zehar» sarrerako bosgarren esanahiarekin: «5. (zear B ap. A), zier (AN-araq ap. Satr VocP). "Ladera. Arako zear artan, zer azienda-aldea dagon! en aquella ladera, ¡qué rebaño de ganado hay!" A. "Terreno inclinado, ladera" Satr VocP. Baiña aurrerantza noa bidari / geiago-zidor legorrez. / Nire arima ezin da bete / zear-ertzeko zugaitz-pez. Gand Elorri 95.»

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252972
# Aitzbeltz (argipena)

Aitzbeltz toponimoa toki desberdinei buruzkoa da:
* Aitzbeltz, Andoaingo mendia;
* Aitzbeltz, Mendaroko leizea.
* Aitzbeltz, Aizarnako hagin basoa.
# Aitzakia

Aitzakia zerbait egin, eskatu edo baieztatzeko argudiatzen den arrazoi bat da, baina horretarako nahiko pisu ez duena edo guztiz egiazkoa ez dena, baina hala ere ekintza justifikatzeko adierazten dena, benetako arrazoia ezkutatuz. Pertsonen arteko harremanetan ohikoak dira, egunerokoan, baina historian zehar gerrak abiarazteko. Adibidez, 2003 urtean abiarazi zen gera justifikatzeko Irakeko gobernuak suntsipen masiboko armak zituela baliatu zuen aitzakia gisa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q779763
# Aitzbeltz (Andoaingo mendia)

Aitzbeltz Andoaingo udalerrian dagoen mendia da, Belkoain menditik ipar-ekialdean, Andatza mendigunean, Oria ibaiaren eta A-1 autobidearen gainean. Gune karstiko independente txiki bat da, Buruntza mendikoaren ondoan, Oria ibaiaren bestaldean. Hegoaldeko magalean Azpikolako harrobia dago, egun geldirik dagoena, mendian zeuden hainbat leize suntsitu eta beste batzuk agerrarazi zituena. Gailurretik gertu, antzinako telegrafo optikoaren dorrearen hondakinak daude. Dorre hori Madril eta Irun lotzen zituen Línea Castilla telegrafo lerroko dorreetako bat da, 1846 urtetik urte batzuetan zehar bakarrik jardun zuena, azkenean telegrafo elektrikoak ordeztuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Carlos GALÁN; José M. Rivas; Marian NIETO & Iñigo Herraiz.. (2014). «EL KARST DEL MONTE AITZBELTZ (ANDOAIN, GIPUZKOA): NUEVAS CAVIDADES Y NOTAS HIDROGEOLÓGICAS» Sociedad de Ciencias Aranzadi..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479992
# Aitzano

Aitzano Gartzaingo auzoa da, Baztan udalerrikoa. 2022 hasieran, 27 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Nomenclátor. Relación detallada de las entidades y núcleos de Población. nastat.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2023-12-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28496012
# Aitzarte (Altsasu)

Aitzarte :
| Ez dago irudirik, igo ezazu bat! ||
| Aitzarte ||
| Koordenatuak: | 42°55′30″N 2°10′45″W﻿ / ﻿42.92500°N 2.17917°W﻿ / 42.92500; -2.17917 |
| Herria | Altsasu |
| Iparraldean | Arbotonaundi Arbotontxiki |
| Ekialdean | Aizpilara Aranea |
| Hegoaldean | Ulaiar Irumendigibel |
| Mendebaldean | Auntzetako Harri |
Aitzarte Altsasuko dermioa da.

## Ikus, gainera

* Altsasuko dermioen zerrenda
* Altsasu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252971
# Aitzear

Aitzear Aralarko Malloetako mendi bat da, Nafarroako Betelu udalerritik gertu dagoena. Aitzearretik hurbil, Pallardi mendia dago; bien artean, lepotxo txikitxo bat baino ez dago. Ttutturre menditik banatzen duen lepoak, Brinkate Zulo du izena, eta dolina eta lenarrezko eremu konplexu bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252974
# Aitzarbilgo mendilerroa

Aitzarbilgo mendilerroa Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Aitzarbil mendia da, 1.059 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Aitzarbil mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak

* Aitzarbil edo Aizarbil, 1.059 m 43°03′00″N 1°44′22″W﻿ / ﻿43.0501135°N 1.7393075°W﻿ / 43.0501135; -1.7393075
* Loiaundi, 1.033 m 43°03′06″N 1°44′10″W﻿ / ﻿43.051718°N 1.7361926°W﻿ / 43.051718; -1.7361926
* Arburuko Kaskoa, 938 m 43°02′18″N 1°43′15″W﻿ / ﻿43.0383657°N 1.720962°W﻿ / 43.0383657; -1.720962
* Arrizorrozko Kaskoa edo Arrizorrotz, 878 m 43°01′56″N 1°44′56″W﻿ / ﻿43.0321717°N 1.7487828°W﻿ / 43.0321717; -1.7487828
* Ataketako Harria, 847 m 43°02′13″N 1°45′05″W﻿ / ﻿43.0369287°N 1.7514727°W﻿ / 43.0369287; -1.7514727
* Pillotasoro, 811 m 43°01′26″N 1°44′30″W﻿ / ﻿43.0238438°N 1.7415389°W﻿ / 43.0238438; -1.7415389
* Sastrain, 721 m 43°01′13″N 1°43′21″W﻿ / ﻿43.0201842°N 1.7225177°W﻿ / 43.0201842; -1.7225177

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Aitzarbilgo mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62670938
# Adinberri

Adinberri biztanleriaren zahartzeak dakarren erronka demografikoari ekiteko Gipuzkoako Foru Aldundiaren estrategia berritzailea garatzen duen fundazioa da.

## Helburuak

Proiektu honen helburu nagusia adineko pertsonen bizi kalitatea hobetzea da, zahartzaro aktibo eta osasuntsu bat sustatuz. Hori dela eta, fundazio honen sorrera Etorkizuna Eraikiz programaren barruan sailkatzen da. Zehazki, hiru lan-ildo nagusietan oinarritzen da fundazio hau: trebakuntza, berrikuntza eta zilar ekonomia. Hori dela eta, Adinberritik hainbat berrikuntza proiektu bultatzen dira zahartzaroaren erronkari erantzuteko. 2021eko uztailean, 40 proiektu zituzten garatuta eta 3 proiektu europarretan hartzen dute parte.
Horien helburua zaintzako esparru guztietan eragitea da. Hauek dira, hain zuzen ere, esparru hauek:
* Bizitza-luzerako etxea
* Bizitza-luzerako ingurunea
* Zaintza eta arreta
* Baliozko zahartzea
* Zahartze aktiboa
* Zahartze osasuntsua
Horrela, arlo horietan eraginda, helburu jakin batzuk betetzea du jomuga fundazioak. Hauek dira:
* Prebentzioa eta osasunaren promozioa
* Etxeko arreta integrala
* Egoitza-arreta eredua
* Zilar ekonomia: eskaintza-eskaria. Negozio ereduak
* Baliozko zahartzea: bizi proiektuak
* Gizarte kohesionatua, inklusiboa

## Erreferentziak

* ↑ «Hasiera - Adinberri» Adinberri (Noiz kontsultatua: 2023-07-09).
* ↑ «AdinBerri - EtorkizunaEraikiz» gipuzkoaturismoa.eus 2021-09-15 (Noiz kontsultatua: 2023-07-09).
* 1 2 «ADINBERRI - Adinberri» Adinberri (Noiz kontsultatua: 2023-07-09).

## Kanpo estekak

* Adinberri
# Adina Emilia de Zavala

Adina Emilia De Zavala (1861eko azaroaren 28a - 1955eko martxoaren 1a) Texasko historiaren irakasle, historialari eta kontserbazionista estatubatuarra izan zen. Bere ahaleginak Alamo Long Barrack Gotorlekua hurrengo belaunaldientzat salbatzea ekarri zuen. Augustine De Zavalaren (jatorriz de Zavala, Lorenzo de Zavalaren semea, Texasko Errepublikako lehen presidenteordea) alaba zen. Adinaren ama Julia Tyrrell De Zavala Irlandan jaio zen. 1994an, 86 zenbakiarekin markatutako Texasko mugarri historikoa Alamo Plazan jarri zuten De Zavala omentzeko. 2008an, Texasko 15124 zenbakidun marka historikoa St. Mary's hilerrian jarri zuten De Zavalak Texas-i egindako ekarpenak omentzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Txantiloi:Handbook of Texas Texas State Historical Association
* ↑ Marker Adina De Zavala. .
* ↑ St. Mary's Cemetery historical marker. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15436292
# Adineko Pertsonen Nazioarteko Eguna

Adineko Pertsonen Nazioarteko Eguna Nazio Batuen erakundeak 1990 urtean ezarritako jai eta omenezko eguna da. Urtero, urriaren 1ean ospatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1142844
* Multimedia: International Day of Older Persons / Q1142844
# Adingabeen Epaiketarako Gutxieneko Arauak

Adingabeen Epaiketarako Nazio Batuen Gutxieneko Arauak edo Beijingeko Arauak, Nazio Batuen Batzar Nagusiak 1985eko azaroaren 28an egindako 40/33 ebazpena da, preso dauden adingabeen trataerari buruzkoa.

## Historia

1980ko irailean, Nazio Batuek Delituaren Prebentzioari eta Delitugilearen Tratamenduari buruzko Nazio Batuen Seigarren Biltzarra egin zuten Caracasen, Venezuela. Nazio Batuek 1980a baino lehen "Haurraren urtea" izendatu zuten.
Dahn Batchelor kriminologoak delituak egoitzitako gazteen eskubideak aitortzeko beharrari buruzko artikulu bat aurkeztu zuen. Estatu Batuetako ordezkaritzak babestu zuen dokumentua. Politikaren zati handi bat Pekinen, Txina, egin zen hitzaldi batean. Hasiera batean, Gazte Delitugileen Eskubideen Gutun gisa proposatu zen, baina, azkenean, Adingabeen Justizia Administraziorako Nazio Batuen Gutxieneko Arauak deitu zen.
Proposatutako proiektua sakon aztertu zen 1985eko irailean, Delituaren Prebentzioari eta Delitugilearen Tratamenduari buruzko Nazio Batuen Zazpigarren Kongresuan, Milanen, Italia.
Ondoren, 1990eko abenduaren 14ean, Habanako Arauak onartu ziren, Askatasunik Gabeko Adingabeen Babeserako Nazio Batuen Arauak eta Gazte Delinkuentziari Aurrea Hartzeko Nazio Batuen Jarraibideak edo Riadeko Jarraibideak.
Espainian, 12ko 5/2000 Lege Organikoa da, adingabeen erantzukizun penala egozten die 14 urtetik gora eta 18 urtetik beherako nerabeei.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Reglas mínimas de las Naciones Unidas para la administración de la justicia de menores (Reglas de Beijing)» OHCHR (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Team, MultiMedia. «Reglas mínimas de las Naciones Unidas para la administración de la justicia de menores (Reglas de Beijing), adoptadas por la Asamblea General en su Resolución 40/33 de 28 de noviembre de 1985 .- Fuentes Documentales .- Bienestar y protección Infantil» www.bienestaryproteccioninfantil.es (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Reglas de las Naciones Unidas para la protección de los menores privados de libertad» OHCHR (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Directrices de las Naciones Unidas para la prevención de la delincuencia juvenil (Directrices de Riad)» OHCHR (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).
* ↑ «BOE.es - BOE-A-2000-641 Ley Orgánica 5/2000, de 12 de enero, reguladora de la responsabilidad penal de los menores.» www.boe.es (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).

## Ikus, gainera

* Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioa
* Tortuturaren eta beste tratu edo zigor krudel, anker edo apalesgarrien aurkako Hitzarmena
* Adingabeen Epaitegia
* Askatasunik Gabeko Adingabeen Babeserako Nazio Batuen Arauak
* Gazte Delinkuentziari Aurrea Hartzeko Nazio Batuen Jarraibideak

## Kanpo estekak

* Beijineko Arauak (ingelesez)
* Beijineko Arauak (gaztelaniaz)
* Datuak: Q7598264
# Adina meskita

Adina meskita Indiako Mendebaldeko Bengalaren Firozabaden dago, Malda barrutian. Bengalako sultana zen Sikandar Shahek 1373an eraiki zuen edo horrela dio behintzat horma batean aurkitutako idazkun batek. Indiako azpikontinentearen Erdi Aroko meskita handiena izan zen. Egun erorkinak gordetzen dira eta garrantzi nazionalaren monumentuaren izendapena dute.

## Ezaugarriak

Meskitaren neurriak gutxigorabehera hauek ziren: kanpo aldetik 155 x 87 m. eta, barrutik, 122 x 46. Otoitz-gela 24 metroko zabalera ditu. Meskita holtzez egina dago, beheko aldean harriz estalita eta gainontzekoa ladreiluz eginak. Eraikinaren izkinetan zutabe ildodunak ditu. Erdiko habeartea garaiago zen eta urrutitik ikus zezakeen.

## Egungo egoera

Eraikina orokorrean erortzear dago. Dena dela, zati batzuk hobeto daude: mendebaldeko murrua, atzealdeko ataria... Orniduraren elementu batzuk ere ikus daitezke: mosaikoak, idazkunak, zutabeak...

## Iruditegia

* Arkuak eta zutabeak Adina meskitaren barnealdean. Plataforma altxatua Sultanak otoitz egiten zuen errege-galeria zen.
* Meskitaren otoitz areto zentrala
* Ganesha idolo bat harrizko horman egina.
* Sikandar Shah sultanaren hilobia.
* Arabesko

## Kanpo estekak

* Datuak: Q357320
* Multimedia: Adina Mosque / Q357320
# Adinaton

Adinatona hiperbole formako figura erretoriko bat da, ezintasun guztizkoa iradokitzen duen hiperbole osoa. Hitza grezieratik dator: ἀδύνατον (adynaton), "ezin, ezinezkoa" ( a-, "gabe" + dynasthai, "posible edo indartsua").

## Adibideak

Ezinezko zerbait adierazteko erabiltzen da adinatona, esate baterako Soñé que la nieve ardía jota nafarrean bezala: maitatua zela amets egin zuen maiteminduak, elurrak su hartzen zuela amets egitea bezalakoa zelarik sentipena.
Ebanjelioetako adinaton ezaguna da Jesusen esaldi bat, orratzaren begiari eta gameluari erreferentzia egiten diona:
| « | Bai nekez sartuko direla aberatsak Jainkoaren erreinuan! Bai, orratzaren begitik gamelua sartzea errazago, aberatsa Jainkoaren erreinuan sartzea baino. | » |
| —Elizen Arteko Biblia, Lukas 18, 24-25 |||

## Erreferentziak

* ↑ ἀδύνατος, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
* ↑ Erro, Angel. «Itsasoa sutan» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-07-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Raíces Navarras - Letra de Soñé que la nieve ardía - ES» lyricstranslate.com (Noiz kontsultatua: 2021-07-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) Massone, María Ignacia. (2009). Lumini orationis: Glosario de figuras retóricas. Libros en Red, 52 or..
* ↑ Elizen Arteko Biblia (euskaraz). Lk 18, 22-24. (Noiz kontsultatua: 2021-07-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q380217
# Adingabearen emantzipazio

    Emantzipazio terminoaren beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Emantzipazio (argipena)»
Adingabearen emantzipazioa adingabe batek gaitasun juridiko osoa lortzea da. Emantzipazio mota hori, oro har, adinez nagusia ez den pertsona bat bere gurasoen etxetik joaten denean gertatzen da.

## Adingabearen emantzipazioa, Espainiako zuzenbidean

Garai batean emantzipazio ugari egiten zen, gaur egun ostera, askoz ere emantzipazio gutxiago eskatzen dira. Adingabeen emantzipazioaren murrizketa horren atzean adin nagusitasuna murriztea (zeina lehenik 20 urtetan, ondoren 25 urtetan, geroago 23 urtetan, beranduago 21 urtetan eta azkenik 18 urtetan ezarri zen) eta adinez nagusia ez denaren eskumenen aitortza zabalagoa daude. Gaur egun, hamasei urtetik gorako pertsonek autonomia zabala dute bai eremu pertsonalean bai ondare alorreko eremuan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2266011
# Aktibo eta pasibo (sexualitatea)

Sexualitatean, aktibo eta pasibo izatea sexu harremanean ari diren bi pertsonek har ditzaketen rolak dira. Baliteke sexu harremaneko kideak sexu-harreman zehar aktibo eta pasibo rolak trukatzea edo, orobat, rol hauetan ez sartzea. Adiera zabala, lausoa eta anitza duen kontzeptua da. Rol hauei euskaraz, hurrenez hurren, bugre eta malgu edo aurrelari eta atzelari izenak ere eman zaizkie.

## Azpian eta gainean

Aktiboa sexu harremanean bestearen gainean jartzen den horri dei dakioke. Azpian dagoenari pasibo deritzo. Gainean jartzen denak mugimendu askatasun handiagoa du eta azpian dagoenak edo pasiboak aktiboaren mugimenduen mendean geratzen da. Bi jarrerak izan daitezke neurri berean gozagarriak eta norberak une batean dituen gogoak zein diren hartuko du jarrera bat edo bestea. Horrela, bikote heterosexualetan, misiolariaren jarreran gizonezkoa da aktiboa. Andromakaren jarreran, berriz, emakumezkoa da aktiboa eta gizonezkoa pasiboa.

## Erreferentziak

* ↑ «Zehazki - UPV/EHU» www.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-06-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2253019