OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Makaldi-ziza

Makaldi-ziza (Tricholoma populinum) Tricholomataceae familiako onddo bat da.
Azkenaldian ez da biltzen, baina aurreko mendean makal-ziza (Agrocybe aegerita) bezain jazarria zen, eta oliotan edo ozpinetan kontserbatzen zen.

## Deskribapena

Kapela: 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran globo itxurakoa edo hemisferikoa, gero zabaldu egiten da eta gutxi-asko lautu. Arre-gorrixka koloreko azala, ilunagoa erdirantz eta zenbait orban sakabanatu ilunekin. Gainazal leuna du, pixka bat likatsua hezetasunarekin. Ertz zurixka du, pixka bat inkurbatua.
Orriak: Ugari eta estu, untzinatuak, zuriak, askotan ertzean kolore arre-gorrixkaz zikinduta egoten dira.
Hanka: Lodia, sendoa, batzuetan lodituta, beste batzuetan okertuta, goiko aldea zuria eta irregularki arre-gorrixkaz orbandua gainerakoa.
Haragia: Trinkoa, zurixka, arrosa koloreko isla izaten du kapelaren azalaren azpian. Irin usaina du eta zaporea mikatz samarra.
Etimologia: Tricholoma terminoa grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. Populinum epitetoak, Populus generoari egiten dio erreferentzia, garrantzitsua makalentzat, makalen basoetan hazten delako.

## Jangarritasuna

Erdipurdiko jangarria, maiz kontsumitzen da ugaria den herrietan.

### Nahasketa arriskua

Tricholoma tridentinum delakoarekin, eta baita, Tricholoma pessundatum espeziearekin ere, hau ez da jangarria eta koniferoen basoetan bizi da.

## Sasoia eta lekua

Udazkenaren bigarren erdian, zurzuri eta makalen basoetako belarren artean, oro har, hainbat ale batera eta oso estu hazten dira.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 180 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 296 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 158 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9284015
* Multimedia: Tricholoma populinum / Q9284015
# Makala

Makala Kinshasako udalerria da. Hitz egiten den hizkuntza Lingala da. 2005ean 253.844 biztanle zituen guztira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3091429
* Multimedia: Makala (Kinshasa) / Q3091429
# Makalhilkari

Makalhilkaria edo egur-ziza hilkaria (Hemipholiota populnea) Strophariaceae familiako onddo espezie bat da. Gogorra, mikatza, ez da sukalderako ona, baina gerraostean Gaztela-Leonen prestatu egiten zen Agrocybe aegerita delakoa lagun zuela. Zur biltegietan eta zerrategietan eraso dezake. Orduan, fungizidekin tratatu behar da.
Sinonimoa: Pholiota destruens, Pholiota populnea.

## Deskribapena

Kapela: Haragitsua, 6 eta 20 cm bitarteko diametrokoa, horixka edo arre zurbil kolorekoa, ezkata zuriz estalita, gainazal osoan, iletsuak eta listuak, baina ertzerantz nabarmenagoak. Hasieran hemisferikoa, ganbila, gero laua eta titi apur batekin.
Orriak: Estu, itsatsita, hasieran zurbilak, ondoren arre-tabako kolorekoak.
Hanka: Laburra, sendoa eta kurbatua, ezkataduna eta kapelaren kolore berekoa, oinaren oinarria izan ezik, erraboilduna eta herdoil kolorekoa baita. Errezel partzialak eraztun flokoso oso nabarmena osatzen du.
Haragia: Zuria, trinkoa, zaila, lodia; usain sendokoa; hasieran zapore gozoa du; ondoren mikatz samarra.
Etimologia: Pholiota terminoak belarri ezkatatsua, kapela ezkatatsua esan nahi du. Destruens epitetoa latinetik dator, suntsiketa esan nahi duen "destruo" hitzetik. Inbaditzen dituen landareetan eragiten dituen efektuengatik.

## Jangarritasuna

Gogorra denez eta zapore mikatza duenez, ez du sukaldaritzarako baliorik.

### Nahasketa arriskua

Zaila da beste Pholiota batzuekin nahastea. Perretxiko hau parasitoa da, eta, mizelioa zabaltzen denean, inbaditu duen zuhaitza hil egiten da.

## Sasoia eta lekua

Udaberritik udazkenera moztutako enborretan, batez ere makalen enborretan.

### Banaketa eremua

Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 408 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 254 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 197 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 491 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ Hemipholiota populnea: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q263721
* Multimedia: Hemipholiota populnea / Q263721
# Martha Lake (Washington)

Martha Lake Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Snohomish konderrian dago, Washington estatuan. 21.129 biztanle ditu, 12,016243 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Snohomish konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q588153
# Martha Gellhorn

Martha Gellhorn (Saint Louis, Missouri, 1908ko azaroaren 8a - New York, 1998ko otsailaren 15a) estatubatuar kazetaria eta eleberrigilea izan zen.
Hogeita bat urterekin Europara joan zen egunkari batentzat lan egitera. 1934an, Estatu Batuetara itzuli zen, eta Depresio Handiaren garaian Estatu Batuetako herriari irekitako zauriak agerian utzi zituen artikulu saila idatzi zuen: The Trouble I've Seen (1936, Nik ikusitako ezinegona). 1937an, gerrako berriemaile gisa hasi zen lanean, eta hurrengo bederatzi urteetan, Espainiako Gerra Zibilaz, Finlandia eta Txinako gerrez, eta Bigarren Mundu Gerraz idatzi zuen, besteak beste. Bizi izandako esperientzia guztiak erreportaje liburu batean bildu zituen: The Face of War (1959, Gerraren aurpegia). Hiru aldiz ezkondu zen: Parisen zela, Bertrand de Juvenal kazetariarekin; 1940an, Ernest Hemingwayrekin (batera ibili ziren Espainian, gerra zibilaren garaian, eta Hemingwayk berari eskaini zion For Whom the Bell Tolls liburua); eta 1954an, Tom Matthewsekin, Time aldizkariko zuzendari ohiarekin. Beste lan batzuk: A Striken Field (1939, Eremu hondatua), Liana (1943, Aihena) eta The Weather in Africa (1978, Afrikako eguraldia).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q120085
* Multimedia: Martha Gellhorn / Q120085
# Martha Chávez

Martha Gladys Chávez Cossio de Ocampo (Bellavista barrutia, Callao, Peru, 1953ko urtarrilaren 12a) Peruko abokatua eta politikaria da. Peruko Errepublikako Kongresuko Lehendakaritza okupatzen zuen lehen emakumea izan zen, eta fujimorista mugimenduko lider handienetakoa da.
* Datuak: Q3295155
* Multimedia: Martha Chávez / Q3295155
# Martha Hildebrandt

Martha Luz Hildebrandt Pérez-Treviño (La Libertad, 1925eko urtarrilaren 13a - Lima, 2022ko abenduaren 8a) Peruko hizkuntzalaria eta politikaria izan zen. Errepublikako biltzarkidea 1995etik 2011ra, Peruko Errepublikako Kongresuko Lehendakaritza 1999an okupatu zuen bigarren emakumea izan zen; Martha Chávezek lehenago egin zuen. Peruko Hizkuntza Akademiako kide izan zen.
* Datuak: Q3773141
* Multimedia: Martha Hildebrandt / Q3773141
# Martha Corey

Martha Corey (Ingalaterra, 1619 edo 1620 - Salem, Massachusetts, AEB, 1692ko irailaren 22a) sorginkeriaren errudun salatu eta deklaratu zuten Salemgo sorginkeria prozesuan, Giles Corey bigarren senarrarekin batera. Urkatu egin zuten.

## Epaiketa

Komunitatea harrituta geratu zen Martha ikusi zuenean, haren errukiagatik eta dedikazioagatik ezaguna baitzen. Martha ez zen inoiz agertu sorgin-epaiketen alde, ez baitzuen uste sorginik zegoenik, eta argi eta garbi adierazten zuen salatzaileak gezurretan ari zirela, eta horren berri izatean, bi neska gaztek (Ann Putnam, Jr. eta Mercy Lewis) sorginkeriaz salatu zuten berehala.
Martha ez zen jabetzen herriaren paranoia-mailaz, eta hura epaitu zutenean, egiazkoa zen bere errugabetasunaz, eta inoiz ez zuen zalantzan jarri exoneratua izango ez zenik. Azterketa egiten ari zirela neskek kontra egin ahala, Marthak epaileari eskatu zion ez sinesteko haur histeriko batzuen gorabeherak. Neskak bere mugimenduak imitatzen hasi ziren, berak kontrolatu balitu bezala. Mercy Lewisek hauxe oihukatu zuen: "Belarrira xuxurlatzen duen gizon bat dago". John Hathornek Lewisi galdetu zion ea gizona Satanas zen; gero, Ann Putnam Jr.-ek esan zuen Martha Coreyk txori hori bat zuela eskua zupatuz, eta hori nahikoa zen epaimahaiak errudun emateko. 1692ko irailaren 22an urkatu zen. 72 urte zituen.
Bere senarrak, Gilesek, salaketen aurka defendatu zuen, eta berari ere sorginkeria leporatu zioten. Hark ez zuen epaiketarik egin nahi izan, eta zapalduta hil zuten, harri pilo baten azpian. Epaitu edo baietz edo ezetz esateagatik epaitu ez izatearen arrazoi nagusia bere ondarea mantentzea zen, jaraunsleei konfiskatu gabe. Sheriffak zer eskatzen zuen galdetu zionean, berak "pisu handiago" jartzeko eskatu zion, besterik ez. 1692ko irailaren 19an hil zen, Martha emaztea urkatu baino hiru egun lehenago. Bera erruduntzat jo ez zutenez, bere ondasunak, bere azken nahiaren eta testamentuaren arabera, bera errugabea zela hitzari eutsi zioten semeengana igaro ziren.

## Herri-kulturan

Martha eta haren senarra Arthur Miller-en El Crisol liburuko bi pertsonaia dira (nahiz eta Marta eszenatik kanpo bakarrik agertu). 1957an eta 1996an, Miller-en lanaren bi egokitzapen zinematografikotan, Jeanne Fusier-Gir eta Mary Pat Gleason izan ziren, hurrenez hurren.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The Witchcraft Trial of Martha Corey» History of Massachusetts Blog (Noiz kontsultatua: 2022-07-04).
* ↑ (Ingelesez) Boyer, Paul; Nissenbaum, Stephen. (2016-05-01). Salem-Village Witchcraft: A Documentary Record of Local Conflict in Colonial New England. Northeastern University Press ISBN 978-1-55553-870-5. (Noiz kontsultatua: 2022-07-04).
* ↑ «Important Persons in the Salem Court Records» salem.lib.virginia.edu (Noiz kontsultatua: 2022-07-04).

## Bibliografia

* Upham, Charles (1980). Salem Brujeria. New York: Frederick Ungar Editorial Co., 2 vv., 1. or. 190, 2 or. 38@–42, 43@–55, 111, 324, 458, 507.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6774372
* Multimedia: Martha Corey / Q6774372
# Middle (sheading)

Middle, manxeraz: Medall, Erresuma Batuko Man uhartean dagoen sei sheading eremuetako bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1145116
* Multimedia: Middle, Isle of Man / Q1145116
# Middle Inlet (Wisconsin)

Middle Inlet Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Marinette konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 851 biztanle ditu, 51,5 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Marinette konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1885856
# Middle Island (New York)

Middle Island Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 10.546 biztanle ditu, 21,437064 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Suffolk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3461670
* Multimedia: Middle Island, New York / Q3461670
# Middle (Missouri)

Middle Missourieko herri bat da. herri konderrian kokatua dago. 2010ean 167 biztanle zituen, 0,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* herri konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188971
# Middle Fork udalerria, Ringgold konderria (Iowa)

Middle Fork udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Ringgold konderrian. Azken zentsuaren arabera 162 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Middle Fork udalerriak 44 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 34.003 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10793704
# Middle Point (Ohio)

Middle Point Ohioko herri bat da. Van Wert konderrian kokatua dago. 2010ean 576 biztanle zituen, 1,45 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Van Wert konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2121270
* Multimedia: Middle Point, Ohio / Q2121270
# Middle River (Minnesota)

Middle River Minnesotako hiri bat da. Marshall konderrian kokatua dago. 2010ean 303 biztanle zituen, 1,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Marshall konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2114999
# Middle East Eye

Middle East Eye, MEE, (Ekialde Hurbileko Begia) egunkari digital panarabiar independentea da, 2014ko otsailean sortua eta Londresen (Erresuma Batua) du egoitz nagusia. Beste egoitzak New Yorken, Washingtonen eta Jerusalemen daude. Hedabidearen jabearen izena ez da ezagutzen. 109 langile ditu eta ingelesez eta frantsesez argitaratzen da.
Bere korrespontsal sare zabalari esker, 24 herrialdetako informazioa jasotzen du, eta Ekialde Ertaineko eta Afrika Iparraldeko gai politiko, ekonomiko eta sozialak jorratzen ditu, edo haratago, eskualde horiekin harremana badute.
MEEren matria MEE limited da. Bien zuzendaria Jamal Awn Jamal Bessasso da, baina ez dakigu nor den jabea. Erredaktore burua David Hearst da, The Huffington Post eta Al Jazeera katearekin ere kolaboratzen duena, eta lehenago The Guardian egunkarian atzerrirako erredaktore buru izan zena.

## Kolaboratzaile ezagunenak

Prestigio handiko kazetari eta irakasleak daude kolaboratzaileen artean:
* Alistair Burt
* Ian Cobain
* Jonathan Cook
* Ahmet Davutoglu
* Richard A. Falk
* Daniel Kawczynski
* Jamal Khashoggi
* Faisal Kutty
* Ali Lmrabet
* Gideon Levy
* Moncef Marzouki
* Joseph Massad
* Peter Oborne
* Madawi al-Rasheed
* Sarah Leah Whitson

## Erreferentziak

* ↑ https://www.middleeasteye.net/opinion/britain-right-welcome-saudi-crown-prince-and-support-his-reforms
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/ian-cobain
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/jonathan-cook
* ↑ https://www.middleeasteye.net/big-story/obama-trump-lessons-challenges
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/richard-falk
* ↑ https://www.middleeasteye.net/opinion/turkey-why-west-should-show-more-support
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/jamal-khashoggi
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/faisal-kutty
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/ali-lmrabet
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/gideon-levy
* ↑ https://www.middleeasteye.net/opinion/political-islam-will-go-same-way-nationalism-and-communism
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/joseph-massad
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/peter-oborne
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/madawi-al-rasheed
* ↑ https://www.middleeasteye.net/users/sarah-leah-whitson

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Webgune ofiziala.
* (Frantsesez):Webgune ofiziala frantsesez.
* Datuak: Q18085829
* Multimedia: Middle East Eye / Q18085829
# Middle-earth: Shadow of Mordor

Middle-earth: Shadow of Mordor 2014ko Monolith Productions estatubatuar bideo-joko konpainiaren akziozko bideo-joko bat da, Microsoft Windows, PlayStation 3, PlayStation 3, Xbox One eta Xbox 360rako garatua. The Game Awardseko urteko jokorik hoberenaren sarirako izendatu zuten.

## Sinopsia

J. R. R. Tolkienen legendariumean oinarrituta, istorioa "Hobbita" eta "Eraztunen Jauna" arteko garaian gertatzen da. Joko honetan, Talion kontrolatuko dugu, Gondorreko esploratzaile bat, bere emazte eta semearekin batera, Sauronen Esku Beltzaren esku hiltzen dutena. Baina Talion, antzinako gerlari elfo baten espektroak berpizten du, Mordorreko lurretan bere etsaiei aurre egiteko eta, honela, bere mendekua osatzeko trebetasun bereziak ematen dizkiona.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15709637
# Middle River (Maryland)

Middle River Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Baltimore konderrian dago, Maryland estatuan. 33.203 biztanle ditu, 22,040584 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Baltimore konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q754852
* Multimedia: Middle River, Maryland / Q754852
# Melkita

Melkita hitzak "inperiala" esan nahi du. Egiptoko, Siriako eta Palestinako monofisistek Bizantziar enperadorearen (Malka asirieraz) fedearen jarraitzaileei dei egin zieten, Alexandriako, Antiokiako eta Jerusalemgo patriarkatuetan, Kaltzedoniako kontzilioaren ondoren. Konstantinoplarekin bat eginda jarraitzen zuten komunitateak Egiptoko nukleo txiki batzuk ziren eta beste batzuk ugariagoak Sirian. Jerusalemgo Patriarkatua, bestalde, guztiz bateraturik mantentzen zen, bertan ez kaltzedoniarrak gauzatzen ez utziz inolaz ere.

## Ikus, gainera

* Eliza greziar katoliko-melkita

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2778933
# Melkovita

Melkovita fosfato motako minerala da eta mendozavilita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Melkovita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {[Ca2(H2O)15Ca(H2O)6][Mo8P2Fe^{3+}3O36(OH)]}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Melkovite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Melkeko abadia

Melkeko abadia, alemanez: Stift Melk, Austriako Melk udalerrian dagoen beneditar abadia bat da, Austria Beherean. Amildegi harkaiztsu batean dago, Danubio ibaia eta Wachau haranaren gain.
1089an Leopold II.a Babenbergoak beneditar fraideei bere gazteluetako bat eman zienean sortua izan zen. XII. mendean eskola bat sortu eta berehala bere liburutegiak ospe handia bereganatu zuen, bertan zegoen eskuizkribu bilduma zabala zela eta. Era berean, monasterioa eskuizkribuen ekoizpenean erreferente bilakatu zen. XV. mendean abadia Melkeko erreforma delakoaren gunea bihurtu zen, mugimendu honek Austriako eta hegoaldeko Alemaniako monasterioak biziberritu zituen.

## Iruditegia

* Sarrera nagusia.
* Liburutegia.
* Patioa.
* Aireko ikuspegia.

## Kanpo estekak

* Melkeko abadiaren webgunea (Alemanez) (Ingelesez) (Frantsesez) (Italieraz)
* Datuak: Q660082
* Multimedia: Melk Abbey / Q660082
# Meliá Hotels International

Meliá Hotels International S.A. espainiar hotel-konpainia da, Mallorcan du egoitza duena. Gabriel Escarrer Julià bere sortzaileak zuzentzen du.
2010ean, 23 milioi bisitari-kuota izan zuen eta 36.000 langile.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1815030
* Multimedia: Meliá Hotels International / Q1815030
# Melizzano

Melizzano Italiako udalerri bat da. Beneventoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 1.699 biztanle ditu, 17,59 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Melizzanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Amorosi Dugenta Solopaca Telese Terme Castel Campagnano Frasso Telesino

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55918
* Multimedia: Melizzano / Q55918
# Melkart

Melkart Tiro feniziar hiriko jainko zaindaria izan zen. Baal edo Elen semea, azpiko munduko erregea eta unibertsoaren babeslea izan zen. Cádizen bere su sakratua babesteko tenplu bat eraiki zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 82. araua: Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak
* ↑ www2.uned.es. Melqart. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q843408
* Multimedia: Melqart / Q843408
# Melkisedek

Melkisedek (מַלְכִּי־צֶדֶק / מַלְכִּי־צָדֶק, hebreera estandarra Malki-ẓédeq / Malki-ẓádeq, hebreera tiberiarrez Malkî-ṣéḏeq / Malkî-ṣāḏeq) Itun Zaharrean, Uholde Nagusiaren ondoren, Abrahamen garaian bizi izan zen apaiz goren, profeta eta buruzagi nabarmen bat izan zen. Salem (Jerusalem)go errege, Bake Erregea, Justizia erregea (Melkisedek hitzaren hebreerazko esanahia), eta Jainko Gorenaren apaiz deitu zitzaion. Erreferentzia hau, xehetasun gutxirekin, Hasieran 14:17-20an agertzen da.

## Apaiza eta erregea

Melkisedek, Biblian erregistratutako lehen hamarrenaren apaiz hartzailea da, Abrahamek emana. Lehen apaiz-erregea ere bada. Funtzio bikoitz hau, ondoren, Jainkoak debekatu zuen. Zenbakiak 3:10
| « | Aaron eta bere semeak prestatuko dituzu euren apaizgotza bete dezaten. Hurbiltzen den arrotza, hila izango da. | » |
Honek, faltsukeria bat dela frogatzen du, beraz. Abrahamek hamarrena eman zion apaiz goren bat baitzegoen, Melkisedek.
Berdin gertatzen da, Jesusi, Melkisedeken antzera apaiz bezala erreferentzia egiten dionean, honek, Aaron, Jainkoaren aurrean apaizgotza ez dela, frogatzen duelarik, baizik eta gizakien aurrean.
Jesusen apaizgotza, Melkisedekenarekin alderatzen da Hebrearrak 6:20n, honek ere ez baitu ez hasiera ez amaierarik, eta, aldi berean, errege delako, Jesus, Judaren tribukoa zen arren, eta ez Leviren tribukoa, apaiz izateko behar zen bezala (Hebrearrak 7:11-14). Hau, Salmoak 110ean iragarria da (bigarren bersetean bere erregealdia eta laugarrenean apaizgotza).

## Testu gnostikoak

Artikulu nagusia: Nag Hammadiko Eskuizkribuak
Melkisedek Nag Hammadiko IX. kodexaren lehen idazkiaren izenburua da (NH IX 1-27). Zulo handiak dituen testu kopto bat da, jatorrian grezieraz idatzia, ziur aski Egipton III. mendean.
Testuak, tradizio judu, kristau eta gnostikoen nahasketa bat islatzen du. Bere Melkisedeken aurkezpena, horren adibide on bat da: ez da bakarrik "Jainko Gorenaren Apaiz" agurea bakarrik, Itun Zaharrean bezala, baizik eta apaiz goren eskatologiko eta gerlari "sakratu" bezala ere agertzen dela.
Bere erreferentzia kristologiko ugariengatik, dozetismoaren gaineko ezadostasunagatik, eta hebrearrentzako gutunaren bere exegesi harrigarriarengatik, tratatu honek, setita gnostikoen kristautzearen muturreko froga bat irudikatzen du. Bere edukia zentzuzkoa da, eta bere itxura apokaliptikoa gora-behera, nagusiki liturgikoa da eta elkarteari bideratua.
Melkisedek, bere apaizgotza bezain betiereko bezala agertzen da. Munduan egon da denboraren hasieratik, eta amaiera arte geratuko da. Argiztaturiko arimek igotzen duten eskaileran lehen koska da.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Melkisedek: Gizakia ala Jainkoa?
* Datuak: Q219395
* Multimedia: Melchizedek / Q219395
# Masahiro Akimoto

Masahiro Akimoto (japonieraz: 秋元 雅博, 1979ko apirilaren 15a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sanfrecce Hiroshima.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3246094
# Masahiko Kimura

Masahiko Kimura (japonieraz: 木村 允彦, 1984ko urriaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q6782341
# Masahiko Nakagawa

Masahiko Nakagawa (japonieraz: 中河 昌彦, 1969ko abuztuaren 26a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Flügels, Yokohama Marinos, Kyoto Purple Sanga eta Nagoya Grampus Eight.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3246166
# Masahiko Wada

Masahiko Wada (japonieraz: 和田 政彦, 1975eko urriaren 29a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Purple Sanga.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23838071
# Masahiko Sawaguchi

Masahiko Sawaguchi (japonieraz: 澤口 雅彦, 1985eko uztailaren 22a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q6782347
# Masahiro Ando

Masahiro Ando (japonieraz: 安藤 正裕, 1972ko apirilaren 2a - ) Japoniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1999 | 1 | 0 |
| Guztira | 1 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q1982546