OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tamar Museridze

Tamar Museridze, Tamuna izenez ere ezaguna, (georgieraz: თამარ (თამუნა) მუსერიძე; Tbilisi) georgiar kazetaria da. Adoptatua izan zela jakitean, guraso biologikoak aurkitzen saiatu zen. Horrek eztabaida bizia sortu zuen bere herrialdean eta 2023rako ehunka familia elkartzea ahalbidetu zuen.

## Bizitza

Hemezortzi urterekin, jada Georgiako telebista publikoko kazetari ezaguna zen. Hogeita hamaika urterekin, adoptatua zela jakin zuen, eta une hartan, bere guraso biologikoak aurkitzea erabaki zuen.
Prozesu horretan, 1970ko hamarkadatik 2005era arte Georgian gertatutako merkatu beltzeko adopzioen froga aurkitu zuen. Haurrak amaetxeetatik bahitu zituzten eta gurasoei hilda zeudela esaten zieten. 1993an, merkatua globalizatu egin zen eta hilero saltzen ziren 20-30 haurrentzako prezioak gora egin zuen, 2005ean praktika hori existitzeari utzi arte.
Esaterako, proba genetikoek baieztatu zuten Txiaturan hildako deklaratutako haur bat bizirik zegoela eta Tbilisiko familia batek adoptatu zuela. I Look For izeneko Facebookeko talde baten sorrerak ehunka pertsona bildu zituen: haien gurasoak nor ziren jakin nahi zuten pertsona adoptatuak eta seme-alabak erditzean hil zirela esan zieten emakumeak. Honek eztabaida publiko bat sortu zuen herrialdean, eta 800 pertsona inguru familiekin elkartu ditu.
2023ko azaroan, BBCk 100 Emakumeen zerrendan sartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Georgieraren eta armenieraren alfabetoetan idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistemak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2024-01-17).
* ↑ (Georgieraz) «ქართველი ჟურნალისტი თამუნა მუსერიძე BBC-ის 100 გავლენიან ქალს შორისაა» On.ge 2023-11-21 (Noiz kontsultatua: 2024-01-17).
* 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) «BBC 100 Mujeres 2023: ¿quién está en la lista este año?» BBC 2023-11-21 (Noiz kontsultatua: 2024-01-17).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) Shamanauri, Khatia. «‘They told my mother I died, but I was stolen and sold’» The Telegraph 2022-12-07 (Noiz kontsultatua: 2024-01-17).
* 1 2 3 (Errusieraz) Gejadze, Vadim. «Тамар Мусеридзе вошла в список BBC самых влиятельных женщина мира за 2023 год» Тбилисская неделя 2023-11-22 (Noiz kontsultatua: 2024-01-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123512760
# Tamaqua (Pennsylvania)

Tamaqua Pennsylvaniako borough bat da. Schuylkill konderrian kokatua dago. 2010ean 7.107 biztanle zituen, 24,77 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Schuylkill konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1180973
* Multimedia: Tamaqua, Pennsylvania / Q1180973
# Tamar Novas

Tamar Novas Pita (Santiago de Compostela, 1986ko urriaren 3a) zinema eta telebistako aktorea da. Mar adentro filmagatik Gizonezko aktore errebelazio onenaren Goya Saria jaso zuen 2004an.

## Filmografía
### Zinema

| Urtea | Izenburua | Pertsonaia | Zuzendaria |
| 1999 | La lengua de las mariposas | Roque | José Luis Cuerda |
| 2004 | Mar adentro | Javi | Alejandro Amenábar |
| 2006 | Los fantasmas de Goya | Aprendiz | Miloš Forman |
| 2007 | Una mujer invisible | Javier | Gerardo Herrero |
| 2008 | ¡Maldito bastardo! | Fonsiño | Javi Camino |
| 2009 | Los abrazos rotos | Diego | Pedro Almodóvar |
| 2013 | A cicatriz branca | Tamar | Margarita Ledo |
| 2015 | Un otoño sin Berlín | Diego | Lara Izaguirre |
| 2015 | La playa de los ahogados | Diego Neira | Gerardo Herrero |
| 2019 | Elisa y Marcela | Andrés | Isabel Coixet |
| 2019 | Quien a hierro mata | Mario | Paco Plaza |
| 2019 | El asesino de los caprichos | Iván Santaolalla | Gerardo Herrero |
| 2021 | A mil kilómetros de la Navidad | Raúl | Álvaro Fernández Armero |
| 2022 | El juego de las llaves | Quique | Vicente Villanueva |
| 2022 | O corpo aberto | Miguel | Ángeles Huerta |

### Telebista

| Urtea | Izenburua | Katea | Pertsonaia | Oharrak |
| 2004 | 7 vidas | Telecinco | Fito | atal 1 |
| 2006 | Mesa para cinco | La Sexta | Nacho | atal 1 |
| 2006 - 2007 | A vida por diante | TVG | Quique Beiro | 58 atal |
| 2008 | Cuenta atrás | Cuatro | Iván Iglesias | atal 1 |
| 2008 | La Señora | La 1 | Fernando | 5 atal |
| 2009 | La ira | Telecinco | Julián | Telefilma |
| 2010 | Acusados | Telecinco | Jaime Álvarez | 11 atal |
| 2012 | La memoria del agua | La 1 | Lucas | 2 atal |
| 2012 - 2013 | Bandolera | Antena 3 | Alejandro de la Serna | 209 atal |
| 2014 | Códice | TVG | Esteban | Telefilma |
| 2015 - 2016 | Carlos, Rey Emperador | La 1 | Juan III de Portugal | 5 atal |
| 2017 | El Ministerio del Tiempo | La 1 | Gustavo Adolfo Bécquer | atal 1 |
| 2017 | La zona | #0 | Ricardo | 6 atal |
| 2017 | Os fillos do sol | TVG | Nicolás | Telefilma |
| 2018 | Apaches | Antena 3 | El Flaco | atal 1 |
| 2018 | Fariña | Antena 3 | Roque | 6 atal |
| 2018 | Allí abajo | Antena 3 | Yago Castro | 7 atal |
| 2019 | Alta mar | Netflix | Sebastián de la Cuesta | 16 atal |
| 2020 | Veneno | Atresplayer Premium | Miguel | 3 atal |
| 2020 | El desorden que dejas | Netflix | Germán Araujo | 8 atal |

## Kanpo estekak

* Tamar Novas aktorearen IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q3395568
* Multimedia: Tamar Novas / Q3395568
# Tautendorf

Tautendorf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Holzland-Kreis barrutian. 2014an 154 biztanle zituen 5,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q565975
* Multimedia: Tautendorf / Q565975
# Tautologia

Tautologia hauetako bat izan daiteke:
* Logika proposizionalean, tautologia, edozein interpretazio posibleren arabera beti egia den formula edo enuntziatua;
* Erretorikan, tautologia, baieztapen begi bistako, huts edo erredundantea.
# Tautenburg

Tautenburg Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Holzland-Kreis barrutian. 2014an 290 biztanle zituen 12,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q540441
* Multimedia: Tautenburg / Q540441
# Tautenhain (Turingia)

Tautenhain Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Holzland-Kreis barrutian. 2014an 1.011 biztanle zituen 8,94 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q568010
* Multimedia: Tautenhain / Q568010
# Tautiska giesmė

Tautiška giesmė (euskaraz: «abesti abertzalea») Lituaniako ereserkia da. 1919an bihurtu zen ereserki ofizial, eta 1992ko Konstituzioak berretsi zuen. Batzuetan, Lietuva, Tėvynė mūsų (euskaraz: «Lituania, gure aberria») izenarekin ere ezaguna da.

## Musika

Vincas Kudirka medikuak ondu zuen 1898an.

## Hitzak

Vincas Kudirkak musika egin ez ezik hitzak ere idatzi zituen.

### Lituanieraz

    Lietuva, Tėvyne mūsų,
    Tu didvyrių žeme,
    Iš praeities Tavo sūnūs
    Te stiprybę semia.
    Tegul Tavo vaikai eina
    Vien takais dorybės,
    Tegul dirba Tavo naudai
    Ir žmonių gėrybei.
    Tegul saulė Lietuvoj
    Tamsumas prašalina,
    Ir šviesa, ir tiesa
    Mūs žingsnius telydi.
    Tegul meilė Lietuvos
    Dega mūsų širdyse,
    Vardan tos Lietuvos
    Vienybė težydi!

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43978
* Multimedia: National anthem of Lithuania / Q43978
# Taste the Blood of Dracula

Taste the Blood of Dracula (euskaraz Drakularen Odolaren Zaporea), 1970eko Peter Sasdy hungariar-britainiarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Christopher Lee, Linda Hayden, Geoffrey Keen eta Gwen Watford aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lord Courtley (Ralph Bates) satanista deprabatua Drakula kondea (Christopher Lee) berpizteko idearekin obsesionatua bizi da, eta horretarako William Hargood (Geoffrey Keen), Samuel Paxton (Peter Sallis) eta Jonathon Secker (John Carson) ingeles jaunak Iluntasunen Printzearen jabetzakoak izan ziren hiru objektu erozteko konbentzituko ditu: bere kapa, eraztuna eta haren hauts-odoldun ontzi bat. Desagaratutako eliza batean bildu eta bertan Meza Beltz bat burutuko dute, baina Lord Courtleyk Drakularen odola edanerazi nahi dienean beste hiruek uko egin eta satanista gaztea erailtzen amaituko dute. Drakula berpizten denean, hiru gizonenez mendekatuko da, horretarako haien semeez baliatuz.

## Aktoreak

* Christopher Lee: Drakula kondea
* Anthony Corlan: Paul Paxton
* Linda Hayden: Alice Hargood
* Geoffrey Keen: William Hargood
* Ralph Bates: Lord Courtley
* Peter Sallis: Samuel Paxton
* John Carson: Jonathan Secker
* Isla Blair: Lucy Paxton
* Martin Jarvis: Jeremy Secker
* Gwen Watford: Martha Hargood
* Roy Kinnear: Weller
* Michael Ripper: Cobb inspektorea
* Russell Hunter: Felix
* Shirley Jaffe: Betty - Hargooden neskamea
* Keith Marsh: Aita
* Peter May: Semea
* Madeline Smith: Dolly
* Reginald Barratt: Bikarioa

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1415950
* Multimedia: Taste the Blood of Dracula / Q1415950
# Tastrup

Tastrup Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Schleswig-Flensburg barrutia|Schleswig-Flensburg]] barrutian. 2014an 417 biztanle zituen 4,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q557126
* Multimedia: Tastrup / Q557126
# Tasuku Hiraoka

Tasuku Hiraoka (japonieraz: 平岡 翼, 1996ko otsailaren 23a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17226239
# Tat Ton parke nazionala

Tat Ton parke nazionala (thailandieraz: อุทยานแห่งชาติตาดโตน) Thailandian dagoen naturgune garrantzitsua da. Chaiyaphum probintzian dago, Laen Kha mendilerroan. Ur-jauziak eta mendi-lautadako paisaiak ditu. 1980ko abenduaren 31n, Tat Ton Thailandiako 23. parke nazional izendatu zuten.

## Geografia

Tat Ton Parke Nazionala Mueang Chaiyaphum barrutiko Chaiyaphum herritik 23 kilometro iparraldera dago. Parkearen azalera 217 kilometro koadrokoa da.
Parkeak Laen Kha mendietako hiru gailur biltzen ditu: Phu Kaset, Phu Dee eta Phu Youk.

## Turismoa

Parkeko elementu erakargarririk ezagunena Tat Ton ur-jauzia da. Ur-jauzia 6 metroko altuera ditu baina 50 metroko zabaleraraino hedatzen da maiatzetik urrira bitartean euri-denboraldietan. Parkeko beste ur-jauzi batzuk Tat Fa, Pha Lang eta Pha Song Chan dira.

## Flora eta fauna

Parkeko basoetan Dipterocarpus generoko espezieak dira nagusi (Dipterocarpus tuberculatus eta Dipterocarpus obtusifolius barne), hosto iraunkorreko zuhaitz lehorrak dira. Beste zuhaitz espezie batzuk Shorea obtusa, Shorea siamensis eta Pterocarpus macrocarpus dira.
Animalia-espezieen artean, oreinak zaunkalariak, basurdeak, mangostak eta Siamgo erbiak daude.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Vasa, Sutthipibul; Ampholchantana, Chantanaporn; Dulkull Kapelle, Peeranuch; Charoensiri, Vatid; Lukanawarakul, Ratana, eds. (2006). «Tat TonNational Park». National Parks in Thailand, 146-147 or. ISBN 974-286-087-4.
* Datuak: Q13024191
* Multimedia: Tat Ton National Park / Q13024191
# Tastungen

Tastungen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, [[Eichsfeld (barrutia)|Eichsfeld]] barrutian. 2014an 245 biztanle zituen 3,47 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q259853
* Multimedia: Tastungen / Q259853
# Tat Momoli (Arizona)

Tat Momoli Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pinal konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. 18 biztanle ditu, 2,406018 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pinal konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6139180
# Tasuku Ishikawa

Tasuku Ishikawa (japonieraz: 石川 扶, 1984ko uztailaren 2a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Matsumoto Yamaga FC.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11585825
# Termostato

Termostatoa bero-iturri bati eraginez leku itxi batean tenperatura aldatu gabe edukitzeko tresna. Hauek dira termostatoaren atal nagusiak: termometro bat, bero-iturriari aginduak ematen dizkion eragile elektriko, pneumatiko edo hidraulikoa, eta aipatu diren aurreko bi osagaien artean transmisioa egiten duen lotura mekanikoa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187665
* Multimedia: Thermostats / Q187665
# Termosfera

Termosfera, atmosferako azken aurreko geruza da. Beheko aldean mesopausarekin egiten du topo, eta goiko aldea eguzkiaren atmosferarekin talka egin arte hedatzen da.
Tenperatura, mesopausa pasa eta, konstante mantentzen da 10 bat kilometroz eta ondoren, bizkor-bizkor igotzen da: 200 km-tik gorako altueran 100 °C baino gehiago lortu arte.
Mesopausatik gora dagoen konposaketa heterogenoko geruzari heterosfera deitzen zaio. Konposaketaz gain, beste irizpide batzuen arabera ere banatu genezake termosfera, bi geruza hauek lortuz:
1.- Ionosfera: Termosferaren beheko aldean kokatzen da, 80km-ko altueratik 500 km-ra. Ioi kantitate handia duelako deitzen da horrela. Lurrazaletik bidaltzen diren irrati-uhin luzeak atzera Lurreruntz isladatzen ditu.
2.- Exosfera edo magnetosfera: 500 km-ko altueratik gora kokatzen da. Exosfera, Lurraren grabitateak altuera hoietan indar gutxi duela eta partikula batzuk espazioruntz ihes egiten dutelako deitzen da horrela. Magnetosferak aldiz, Lurraren eremu magnetikoari egiten dio erreferentzia. Eremu honek eguzkiaren erradiazioaz babesten gaitu elektrikoki kargatutako partikulak (elektroiak eta protoiak) desbideratuz. Eguzkiaren erradiazioari eguzki-haizea deitzen zaio eta honen eraginez, Lurreko eremu magnetikoa ez da erabat simetrikoa: eguzkiaren aldera dagoen zatia txikiagoa da eta atzeko zatiak hainbat eta hainbat kilometroko buztana osatzen du, eremu magnetikoari kometa itxura emanez. Partikula batzuk Lurrera iristea lortzen dute poloetan: aurora borealak (ipar poloan) eta aurora australak (hego poloan) dira.

## Ikus, gainera

* Atmosfera
* Ioi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178043
# Terms of Endearment

Terms of Endearment (euskaraz Maitasun Loturak) 1983ko James L. Brooks estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta zinema ekoizleak zuzendu, egokitu eta ekoiztutako komedia dramatiko filma da. Larry McMurtry idazlearen izenburu berdineko Terms of Endearment eleberrian oinarritua dago. Shirley MacLaine, Debra Winger, Jack Nicholson, Danny DeVito, Jeff Daniels eta John Lithgow aktoreek antzeztu zuten.
Filmak Aurora Greenway ama (MacLaine) eta Emma alabaren (Winger) arteko 30 urtetako harremana agertarazten du. Bitxikeria gisa, filma burutu aurretik, James L. Brooks zuzendari, gidoigile eta ekoizleak Garrett Breedloven pertsonaia Burt Reynolds aktoreak antzez zezan eskeini zion, baina honek The Cannonball Run filmean antzezteko hitzemana zegoenez, eskeintzari uko egin eta Jack Nicholsonek ordezkatu zuen, Gerora, filmak bereganatutako arrakasta eta sarien ondoren, Burt Reynoldsek hartutako erabaki hartaz nahiz bere buruaz honako esaldi sarkastikoa aipatu zuen: "Hollywooden ergela izateagatik ez da saririk jasotzen".
Oscar Sarietarako hamaika izendapen jaso zituen, bost irabaziz: Film onenaren Oscar Saria, Zuzendari onenaren Oscar Saria (James L. Brooks), Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (James L. Brooks), Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Shirley MacLaine) eta Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Jack Nicholson). Bestalde, lau Urrezko Globo Sari ere irabazi zituen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Aurora (Shirley MacLaine) eta Emma (Debra Winger) oso harreman estua duten ama-alabak dira, baina bizitzaz ikuspuntu arras ezberdinak dituztenak. Aurora, alarguna da, jenio biziko baina bihotz oneko emakumea, eta Emma etxetik kanpo bizitzeko irrikitan dagoen neska gazte errebeldea, txarrena hori lortzeko bide konbentzionalena hautatuko duela da: ezkontzea. Bere aldetik, Aurorak bitartean, Garrett Breedlove (Jack Nicholson) astronauta ohiarekin maitasun harreman bat du. Urteak igaro hala, ama eta alabak elkar jasan eta zoriontasuna topatzeko biderik honena aurkitzen saiatuko dira.

## Aktoreak

* Shirley MacLaine: Aurora Greenway
* Debra Winger: Emma Greenway-Horton
* Jack Nicholson: Garrett Breedlove
* Danny DeVito: Vernon Dahlart
* Jeff Daniels: Flap Horton
* John Lithgow: Sam Burns
* Lisa Hart Caroll: Patsy Clark
* Huckleberry Fox: Ted "Teddy" Horton
* Troy Bishop: Tom "Tommy" Horton
* Megan Morris: Melanie Horton
* Kate Charleson: Janice

## Kanpo estekak

* Terms of Endearment filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q185071
# Termopilak

Termopilak (grezieraz: Θερμοπύλαι, Thermopylai; latinez: Thermopylae, «iturri beroak» edo «ate beroak») Greziako erdi-ekialdeko haitzartea da. Bertan gertatu zen Termopiletako gudua ospetsua, K.a. 480an.

## Izena

Thermopylai izenak «iturri beroak» esan nahi du, bertako sulfurozko ur iturri beroei aipamena eginez. Beste balizko itzulpen bat «ate beroak» izango litzateke. Mitoaren arabera, Herakles erreta hiltzen ari zen bitartean bertan urperatu zenean berotu ziren Termopiletako urak.

## Deskribapena

Termopilak Eta mendiaen eta Maliakos golkoaren artean daude, (Ftiotide, Tesalia), Atenastik 136 km ipar-mendebalera. Zazpi kilometrotik gorako luzera du eta, antzinatean, zuzenean amiltzen ziren ia harkaitzak itsasoan; 10-50 metroko zabalerako igarobidea zen gehiena. Gaur egun ez da horrelakorik gertatzen, Spercheios ibaiak garraiaturiko alubioiek bost kilometro urrunago utzi baitute itsasertza. Ezin saihestuzko igarobidea da Grezia hegoaldetik iparralderako bidean.

## Historia

Greziako historiaren une askotan erabili izan da Termopila arroileko pasabidea. K.a. 480. urtean gertatu zen historiako gudu ospetsuena, Termopiletako gudua, Leonidas I.a Espartako erregearen zerbitzuan ziharduten hirurehun gudari espartarrek, haien helote edo zerbitzariek, eta mila eta ehun beoziarrek Persiar Inperioko Xerxes I.aren armada indartsuari egun batzuez eutsi ziotelako. Bizia galdu zuten, hala ere, eta Greziako erdialdeko lurrez jabetu ziren persiarrak. Ondoko urtean, persiar armada azpiratua izan zen Plateako guduan. 1955ean eraiki zen haien oroimenez marmolezko eta brontzezko harri ikusgarri bat Termopilako arroilan.
K.a. 353 eta K.a. 352 bitartean, Hirugarren Gerra Sakratuan, 5.000 atenastar hoplitak eta 400 zaldizkok pasabidea oztopatu zioten Filipo II.a Mazedoniakoaren armadari. K.a. 279an, Kalipo Sirakusakoak buru zuen armadak geldiarazi zituen, zenbait hilabetez, Atenas inbaditu nahian sartu ziren galiarrak, Breno buruzagi zutenak. K.a. 191n, Antioko III.a Handia Seleukotar enperadoreak igarobidea gotortu zuen, Manio Azilio Glabrio buru zuten erromatarrei eusteko, baina ez zuen lortu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-3-7 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q194450
* Multimedia: Thermopylae / Q194450
# Termopiletako gudua

Termopiletako gudua (antzinako grezieraz: Θερμοπύλαι) Bigarren Mediar Gerran zehar Esparta buru zuten Greziar Estatu Hiriak eta Xerxes I.a enperadorearen Persiar Inperioaren arteko gudua izan zen.
Gudua Termopiletan (euskaraz Ate Beroak - θερμός,-ή,-όν 'bero' eta Πύλη,ης 'ate' hitzen lotunea; bertan zeuden erreka beroak zirela eta) K.a. 480ko abuztu edo irailean egin zuten eta hiru egun iraun zuen, Artemisiongo gudua egiten ari ziren bitartean.
Persiarrek Lehenengo Mediar Gerran Maratongo guduan Atenasek menderatuak izan ondoren, erantzun berantiar hau prestatu zuten. Xerxes I.ak armada izugarria prestatu zuen Grezia osoa konkistatzeko eta armada honi aurre egiteko Temistokles jeneral atenastarrak akemenestar armada Termopiletan eta Artemisiongo itsasarteetan blokeatzea proposatu zuen.
K.a. 480ko udan 7.000 laguneko armadak iparralderantz jo zuen Artemisiongo pasabidea blokeatzeko asmotan. Persiar armada, egungo adituen arabera 300.000 lagunek osatua, abuztuaren bukaeran edo irailaren hasieran heldu zen Termopiletara. Greziarrek zazpi egunez, horietako hiru guduarenak, geldiarazi zituzten akemenestarrak, erretagoardia guztiz suntsitua izan arte. Bi egunez, Leonidas I.a Espartako erregeak zuzendutako armadatxo batek eutsi zion pasabidearen jabetzari, bertakoa zen Efialtes Tesaliako greziarrak saldu eta erretagoardiara ailegatzeko bide txiki bat erakutsi zuen arte. Lerroak laster galduko zituztela jakinda, Leonidasek armadaren gehiengo zatiari atzera egiteko agindua eman eta 300 espartar, 700 tespiar, 400 tebastar eta, ziur asko, beste ehunka soldadurekin batera bertan eustea erabaki zuen, guztiok guduan hil arte.
Artemisionen zegoen armada aliatuak Termopiletan gertatutakoaren berri izatean, bere estrategiak bai Termopilei bai Artemisioni eustea behar zuenez, Salaminarantz atzera egitea erabaki zuen. Persiarrek Beozia zeharkatu eta hustu berria zen Atenas okupatu zuten. Hala ere, persiar itsas-armada menderatzeko asmotan, greziarrek Salaminako guduan etsaia eraso eta menderatu zuen urtearen bukaeran. Europan harrapaturik izatearen beldur, Xerxek armadaren zati nagusiari Asiara atzera egiteko agindua eman zion, Mardonio jeneralak Grezia konkistatzeko aginduarekin utzirik. Hurrengo urtean, aliatuek Plateako guduan erabateko garaipena lortu zuten.
Bai antzinako bai egungo historialariek greziarrek beren aberria defenditzean azaldutako jarrera abertzaletasun ikurtzat hartu dute. Era berean, greziarrek zoritxar gaindiezin baten aurka bere entrenamendua, ekipamendua eta inguruaren ezaguera erabiltzea ausardiaren adibidetzat hartu da.

## Erreferentziak

* ↑ Bradford, Ernle. (2004). Thermopylae: The Battle for the West. Da Capo Press ISBN 0306813602..
* ↑ Matthews, Rupert. (2006). The Battle of Thermopylae: A Campaign in Context. Stroud: Tempus Publishing ISBN 1862273251..
* ↑ Strachey, Edward. (1871eko otsaila). «The Soldiers's Duty» The Contemporary Review (Strahan & Co): 480–485..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131969
* Multimedia: Battle of Thermopylae / Q131969
# Terra Nova (itsasontzia)

Terra Nova (euskaraz "Lur Berria") Robert Falcon Scott-ek 1910 eta 1913 artean Antartikara egindako espedizioan erabili zuen ontzia izan zen. Dundee-n (Eskozia) 1884an eraiki zen itsasontzia eta 1943ko irailaren 13an hondoratu zen Groenlandian.

## Historia

Itsasontzia polar eskualdeetarako bereziki diseinatuta dago. Bere lehen lan zientifikoa Artikoko 1894-1897ko Jackson-Harmsworth espedizioaren erreserba-ontzi gisa izan zen. 1898. urtean, Bowring Brothers armadoreak erosi zuen eta Arthur Jackman-en agindupean nabigatu zen. Urte batzuk geroago, Abram Kean kapitainak gidatu zuen.
1903an, SY Morning baleontziaren konpainiarekin nabigatu zen, Robert Falcon Scott-en RRS Discovery itsasontzia izotzetik askatzeko izen bereko espedizioan, McMurdo itsasartean.

## Erreferentziak

* ↑ Encyclopedia of Newfoundland and Labrador, ISBN 0-9693422-1-7 .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q966226
* Multimedia: Terra Nova (ship, 1884) / Q966226