OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fernando I.a Bulgariakoa

Fernando I.a (bulgarieraz: Фердинанд I Български; Viena, Austria-Hungaria, 1861eko otsailaren 26a - Coburg, Alemania, 1948ko irailaren 10a), Saxonia-Koburgo-Gothako printzea, Bulgariako erregea izan zen 1887-1918 bitartean.

## Bizitza

1887. urtean hautatu zuten Bulgariako printze. Errusiak 1894ean eta Europako beste nazio batzuek onartu zuten ondoren. Bulgariako auziak eta tirabirak baretzen eta konpontzen saiatu zen, eta bateratze eta eraberritze bidean jarri zuen. 1908an, Turkiar Gazteen Iraultzaz baliatu eta Bulgariako tsar edo errege titulua hartu zuen. Boris bere semeari utzi zion koroa 1918an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/2/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q151667
* Multimedia: Ferdinand I of Bulgaria / Q151667
# Fernando I.a Errumaniakoa

Fernando I.a Errumaniakoa (Sigmaringen, Alemania, 1865eko abuztuaren 24a - Sinaia, 1927ko uztailaren 20a) Errumaniako erregea, 1914-1927 bitarteko urteetan. Bere osaba Karol I.aren ondorengoa izan zen. Aliatuekin bat egin zuen Lehen Mundu Gerran (1916).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/3/12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q57165
* Multimedia: Ferdinand I of Romania / Q57165
# Fernando Guillén Cuervo

Fernando María Guillén Cuervo (Bartzelona, 1963ko martxoaren 11 -) aktore kataluniarra da.
Fernando Guillén eta Gemma Cuervo aktoreen semea, Cayetana eta Natalia bere arrebak aktoreak ere badira. Antzerkian lan egin zuen eta 2000. urtean Karra Elejalderekin Año mariano idatzi etz zuzendu zuen.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Zuzendaria |
| 2011 | Vilaj (dokumentala) | Fernando Guillén Cuervo |
| 2010 | Balada triste de trompeta | Álex de la Iglesia |
| 2009 | Pérez, el ratoncito de tus sueños 2 | Andrés G. Schaer |
| 2008 | Quantum of Solace | Marc Forster |
| 2008 | Sangre de mayo | José Luis Garci |
| 2007 | Luz de domingo | José Luis Garci |
| 2006 | En busca de la tumba de Cristo | Giulio Base |
| 2005 | Vorvik | José Antonio Vitoria |
| 2004 | Tiovivo c. 1950 | José Luis Garci |
| 2002 | El florido pensil | Juan José Porto |
| 2002 | Los novios búlgaros | Eloy de la Iglesia |
| 2001 | No te fallaré | Manuel Ríos San Martín |
| 2001 | Demasiado amor | Ernesto Rimoch |
| 2001 | You're the One (una historia de entonces) | José Luis Garci |
| 2001 | Todo menos la chica | Jesús R. Delgado |
| 1999 | Año mariano | Karra Elejalde eta Fernando Guillén Cuervo |
| 1998 | Un buen novio | Jesús R. Delgado |
| 1997 | Airbag | Juanma Bajo Ulloa |
| 1996 | Calor... y celos | Javier Rebollo |
| 1996 | Corsarios del chip | Rafael Alcázar |
| 1995 | Boca a boca | Manuel Gómez Pereira |
| 1994 | Alsasua 1936 | Helena Taberna |
| 1993 | A business affair | Charlotte Brandstrom |
| 1993 | El laberinto griego | Rafael Alcázar |
| 1993 | El amante bilingüe | Vicente Aranda |
| 1993 | Havanera 1820 | Antonio Verdaguer |
| 1993 | Tres palabras | Antonio Giménez-Rico |
| 1992 | Shooting Elisabeth | Baz Taylor |
| 1992 | 1492: La conquista del paraíso | Ridley Scott |
| 1990 | Boom, boom | Rosa Vergés |
| 1990 | Las edades de Lulú | Bigas Luna |
| 1989 | El mar y el tiempo | Fernando Fernán Gómez |
| 1987 | La ley del deseo | Pedro Almodóvar |
| 1987 | La señora | Jordi Cadena |
| 1984 | Memorias del General Escobar | José Luis Madrid |

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q461050
* Multimedia: Fernando Guillén Cuervo / Q461050
# Fernando I.a Bi Sizilietakoa

Fernando I.a Bi Sizilietakoa edo Fernando I.a Borboikoa (Napoli, Napoliko Erresuma, 1751 - Napoli, 1825) Napoliko Erresumako erregea izan zen Fernando IV.a izenez, 1759-1816 bitarteko urteetan, eta Bi Sizilietakoa ondoren, 1816-1825 bitarteko urteetan.

## Biografia

Aitaren ondorengoa izan zen, hark (Karlos III.ak) Espainiako erregetza hartu zuenean, eta Austriako Karolina emaztearen eskuetan utzi zuen aginpidea. John Acton zaldun ingelesak erreginarengan zuen eraginaren ondorioz, Britainia Handiaren aldera jo zuen Siziliak, frantsesen kontra (1798). Birritan Siziliara ihes egin behar izan zuen, eta 1815a arte han geratu zen; britainiarrek ezarri zioten konstituzioa ere onartu zuen. Itzuli zenean, berrikuntza guztiak indarrik gabe utzi zituen, Joachim Murat fusilatu eta Bi Sizilietako errege-titulua hartu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q312325
* Multimedia: Ferdinand I of the Two Sicilies / Q312325
# Escurès

Escurès (okzitanieraz Escuras) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

## Ikus, gainera

* Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q174505
* Multimedia: Escurès / Q174505
# Escándalo en la familia

Escándalo en la familia, Espainia eta Argentinaren artean 1967an eginiko film bat da, Julio Porterrek zuzendua, eta, protagonista bezala, Bayona ahizpa bikiak, Pili eta Mili dituena.

## Istorioa

* Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Loli, kupletista heldu bat, bere alabarekin hirira iristen da, telebistaren bidez arrakasta izateko asmoz. Luna doktoreak bere karrera politikoa jarraitzen duen bitartean, Loliren alaba edertasun lehiaketa batetara aurkeztu eta irabazi egiten du. Iskanbila, politikari ezagunaren alaba agertzen denean sortzen da, kupletistaren alabaren berdin-berdina dena, bi neskak ahizpak direla dioten zurrumurruak erakarriz.

## Aktoreak

* Niní Marshall
* Pilar Bayona (Pili)
* Aurora Bayona (Mili)
* Yaco Monti
* Juan Carlos Altavista
* Vicente Rubino
* Joe Rígoli

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Fitxa - imdb.com
* Datuak: Q1106753
# Escárcega (udalerria)

Escárcega Mexikoko udalerri bat da. Campeche estatuan kokatua dago. 2010ean 54.184 biztanle zituen 4.733,87 km²ko azaleran. Herriburua [[Escárcega (Escárcega)|Escárcega]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2541910
* Multimedia: Escárcega Municipality / Q2541910
# Escuminac lurmuturra

Escuminac Lurmuturra Brunswick Berriko (Kanada) ekialdean dagoen lurmuturra da. Haren koordenatu geografikoak 47º04'N, 64º48'W dira.
Northumberlandeko itsasartearen mendebaldeko mugak ezartzeko zatiketa-puntua da. Escuminac arrantza-komunitatetik gertu dago, Miramichiko badiaren ahoan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7208020
# Escurial

Escurial Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 871 biztanle zituen, 100,71 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1643658
* Multimedia: Escurial / Q1643658
# Escurial de la Sierra

Escurial de la Sierra Salamancako udalerria da, La Calería eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 276 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1648441
* Multimedia: Escurial de la Sierra / Q1648441
# Escunhau

Escunhau ((Katalanez), Escunyau, (Gaztelaniaz), Escuñau eta araneraz eta ofizialki Escunhau) Vielha e Mijaran udalerriko herria da, Aran bailarako eskualdean (Lleida)..
Garonaren ezkerraldean dago Escunhau, 1.049 m-ko altueran, C-142 errepidearen ertzean eta Meidia mendi azpian. Herritik 9 kilometro hegoaldera, Escunhau basoa zeharkatuz, Escunhau lakua dago.
1970era arte, udalerri independentea izan zen, eta, gainera, Casarilh i Betren herriak eta Castell herriburua hartzen zituen. Casarilheko ondoko herriarekin batera, Escunhau i Casarilh udal entitate deszentralizatua osatzen du. 2008an 116 biztanle zituen. Jai nagusia ekainaren 29an ospatzen da, San Pedro egunean.
Kataluniako Ondare Arkitektonikoaren Inbentarioko multzoa da. Escunhau herria, izen bereko antzinako eskualdeko burua izan zen. Garai bateko Camin Reiauk, bailara osoa zeharkatzen zuenak, herri ere zeharkatzen zuen. Herriak, 92 biztanle zituen 1981ean, eta zenbait etxe interesgarri ditu, hala nola Çòó de Jançòrena (XVII. mendea) eta, batez ere, Çòó de Pejoan etxea, Ibarreko ateburu zaharrena duena (1393), baita zenbait leihate errenazentista ere. Herrigunearen goialdean Sant Péirko parrokia-eliza erromanikoa dago, jatorriz XII. mendekoa, edo geroago berritua, XII. mendeko atari interesgarria duena.

## Izena

Lekua 1278. urtetik aurrera dokumentatzen d’Aczcunia, Scunhalibus, Cunhalibus, Scunhabli edo Espinyau izenekin. 1313ko azaroaren 12an bildu ziren, ville de Cunhalibus-eko bost kontsul eta hogeita hamabi gizon, vila de Casarillon, Jakue II.a erregearen prokuradorea zen Guillem de Castellnouri leialtasuna eta basailutza zin egiteko.

## Euskara

Sant Pèir d'Escunhauko elizaren horman, antzinako euskarazko izenak, akitanierazko izenak, dituen erromatar garaiko idazkuna topatu zen. Testuak honela dio:
ILVRBERRIXO / ANDEREXO / - - - - - -?
Idazkuna zuen jatorrizko harlauza hoztu zuten eta Udalak horren ordez erreplika bat jarri zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Katalanez) Fundació Enciclopèdia.
* ↑ Inskripzioaren identifikazio kodea: CIL XIII 23 = IRC II, 61. https://web.archive.org/web/20220108225245/http://eda-bea.es/pub/record_card_1.php?page=936&rec=25107
* ↑ Textos arcaicos vascos. § 1.1.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4897224
* Multimedia: Escunhau / Q4897224
# Escó

Escó edo Esco (aragoieraz: Esco) Zaragozako Zigoze udalerrian dagoen herria da, Jazetania eskualdean eta Esako urtegitik gertu kokatuta.

## Historia

1209 inguru, Antso VII.a Nafarroakoak bertako gaztelua, Peña eta Petillakoekin batera lortu zuen.
1960ko hamarkadan udal-barruti gehiena (Arrosta eta Tiermaskoekin batera) desjabetu zuten Esako urtegia eraikitzeko.

## Errepideak

Herria N-240 errepideak zeharkatua da, Huescako Berdún eta Nafarroako Ledea lotzen duena.

## Kanpo estekak

* Asociación pro Reconstruccíon de Esco
* Datuak: Q2383412
* Multimedia: Escó / Q2383412
# Escúzar

Escúzar Granadako udalerria da, Alhama eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 830 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Granadako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) [ Udalaren webgunea.]
* Datuak: Q559286
* Multimedia: Escúzar / Q559286
# Falls City (Oregon)

Falls City Oregongo hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 947 biztanle zituen, 3,11 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Polk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2643579
* Multimedia: Falls City, Oregon / Q2643579
# Falls udalerria, Hocking konderria (Ohio)

Falls udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Hocking konderrian. Azken zentsuaren arabera 11.886 biztanle zituen, 50.1 milia karratu (130 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Falls udalerriak 4705 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 24.907 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5432502
* Multimedia: Falls Township, Hocking County, Ohio / Q5432502
# Fallsburg (New York)

Fallsburg Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Sullivan konderrian dago, New York estatuan. 14.192 biztanle ditu, 79,11 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sullivan konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3569718
* Multimedia: Fallsburg, New York / Q3569718
# Falls City (Texas)

Falls City Texasko hiri bat da. Karnes konderrian kokatua dago. 2010ean 611 biztanle zituen, 2,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Karnes konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q975289
* Multimedia: Falls City, Texas / Q975289
# Falls Village (Connecticut)

Falls Village Connecticuteko (Ameriketako Estatu Batuak) erroldak esleitutako leku bat da. 383 biztanle zituen 4,131664 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Connecticut

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3247089
* Multimedia: Falls Village, Connecticut / Q3247089
# Falls udalerria, Cerro Gordo konderria (Iowa)

Falls udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Cerro Gordo konderrian. Azken zentsuaren arabera 988 biztanle zituen, 35.3 milia karratu (91 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Falls udalerriak 441 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 31.921 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2218230
# Falls Creek (Pennsylvania)

Falls Creek Pennsylvaniako borough bat da. Clearfield konderrian kokatua dago. 2010ean 1.037 biztanle zituen, 2,41 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clearfield konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1134628
* Multimedia: Falls Creek, Pennsylvania / Q1134628
# Falls konderria (Texas)

Falls konderria (ingelesez: Falls County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Marlin da. 2010eko zentsuaren arabera 17.866 biztanle zituen, Falls kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Falls konderriak 2.004,24 kilometro koadro ditu. Horietatik 21,65 ura dira. Beste 1.982,59 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,91 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 17.866 pertsonetatik 13.097 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3.716 dira. 4.463 beltzak edo afroamerikarrak. 60 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 46 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 166 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q27238
* Multimedia: Falls County, Texas / Q27238
# Falls udalerria, Muskingum konderria (Ohio)

Falls udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Muskingum konderrian. Azken zentsuaren arabera 8.718 biztanle zituen, 26.2 milia karratu (68 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Falls udalerriak 3433 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 35.739 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5432501
* Multimedia: Falls Township, Muskingum County, Ohio / Q5432501
# Francisco Serrano

Francisco Serrano y Domínguez, Dorreko Dukea (Isla de León, Cádiz, 1810eko irailaren 17a - Madril, 1885eko azaroaren 25a), militar eta politikari espainiarra izan zen, eta Ministro Kontseiluaren lehendakaria.

## Bizitza eta bilakaera politikoa

Militar liberal baten seme jaio zen frantsesak Cadizi setioa jartzen ari zitzaizkionean, eta hor zeuden, hain zuzen, Espainiako Gorteak une horretan. 1882an armadara sartu eta, Lehen Gerra Karlistan (1833-1840) eginiko merituak zirela eta, gora egin zuen. 1839an brigadier zelarik, Baldomero Esparteroren partidu progresistan sartu zen zen, eta diputatua zela haren erregeordetzaren alde egin zuen. 1841ean, Esparterok mariskal eta Gerra Ministro izendatu zuen. Hala ere, Baldomero Esparteroren politika pertsonalista zela eta Prim-ekin lan egin zuen 1842an hura uzkailtzeko.
1846-1848 urteetan Elisabet II.a Borboikoaren amorantea izan zen, honen gain eragin politiko handia izanik. Politiko moderatuek ez zuten oso gogoko ordea eta hau dela eta 1848an Granadako Kapitain izendatu zuten gorteetatik aldentzeko. Bere kargua utzi zuen politikatik aldentzeko, ezkondu eta bidaiatzeari ekin zion.
1854ko Iraultza progresistan hastean Baldomero Esparterori lagundu zion eta Biurteko Progresistan artilleriako zuzendari nagusia izendatu zuten, O'Donnellek sortu berri zuen Unión Liberalean lerrokatuz. Parisen enbaxadore izan zen 1856an, Kubako Kapitain Nagusia (1859-1862) eta Estatu Ministro 1863an. Torreko duke izendatu zuen orduan erreginak, Urrezko Ardi-larruzkoarekin eskertu ziolarik San Gilen kuarteleko matxinadaren zapalkuntzagatik erreginak.
Hurrengo urtean, O'Donnellen heriotza zela eta Unión Liberal alderdi politikoaren buru bihurtu zen eta progresisten eta demokraten tesi antidinastikoekin bat egin zuen, 1868an Elisabet II.a Borboikoa tronutik bota zuen iraultzan parte hartuz eta Alcolean gobernu-armada garaituz. Aldi bateko gobernuaren (1868-1869) buru izendatu zuten eta estatuaren buruzagitza (maiestate trataerarekin) eman zitzaion. Amadeo Savoiakoarekin monarkia demokratikoa ezarri zen eta bitan 1871 eta 1872an gobernu buru izateko deitu zitzaion. Hirugarren Gerra Karlistan on Karlos VII.a garaitu zuen eta Zornotzako ituna sinatu zuen arazoa konpontzeko asmoz (1872), baina gorteek akordio honi emandako ezetzak bere gainbehera ekarri zuen eta Espainiako Lehen Errepublika onartu bazuen ere 1873an atzerriratu egin behar izan zen azpikeriatan jardun baitzen.
1874ko Pavia jeneralaren estatu kolpearen ondoren gorte errepublikarrak disolbatu egin ziren eta gobernuburu izendatu zuten berriro eta Botere Exekutiboaren buru baita ere, jarrera kontserbadoreko diktadura errepublikano bat instalatuz.
* Datuak: Q515741
* Multimedia: Francisco Serrano / Q515741
# Francisco Solabarrieta

Francisco María Solabarrieta Arkotxa (Ondarroa, Bizkaia, 1940ko azaroaren 9a) bizkaitar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritu zena. Urte gehienak Sporting Gijónen egin zituen, makina bat gol eginez.

## Kirol ibilbidea

| Kluba | Urtea(k) | Partida(k) | Gol(ak) |
| Eibar | 1961-1962 | | |
| Sporting Gijón | 1963-1969 | 121 | 84 |
| Osasuna | 1969-1970 | 14 | 2 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16569258
# Francisco Solano López

Francisco Solano López Carrillo (1827ko uztailaren 24a - 1870eko martxoaren 1a) Paraguaiko presidentea izan zen 1862tik bere heriotzeraino 1870ean. Carlos Antonio López presidente ohiaren seme nagusiena zen, herrialde oparotsu bat utzi ziona.
Solano Lópezek, Paraguay Aliantza Hirukoitzaren Gerra delakoan zuzendu zuen presidentea izan zen, heriotzerarte.
* Datuak: Q37677
* Multimedia: Solano López / Q37677
# Francisco Sutil

Francisco Sutil Tirado, (Jaen, 1984ko abenduaren 21a-) Paco Sutil bezala ere ezaguna, futbolari ohi espainiarra da. Real Sociedad talde gipuzkoarran jokatu zuen.

## Ibilbidea

Jaen talde andaluziarran jokatu ondoren Eibar Kirol Elkartera joan zen. Talde gipuzkoarran 2 urtez egon zen, 2008tik 2010era. Real Sociedad lehenengo mailara itzuli bezain laister Sutil sinatu zuen 2010eko udan.

## Kanpo estekak

* Profila, errealaren webgunean
* Datuak: Q2636326
# Francisco Seminario pasabidea

Francisco Seminario pasabidea Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen tunel edo pasabide bat da.

## Kokalekua

Iruñeko Alde Zaharran dago, eta San Saturnino kalearen 12. eta 14. zenbakiak eta Florencio Ansoleaga kaleak elkarlotzen ditu.

## Pasabidea

1890an Dendari eta Poltsari kaleetan zortzi etxebizitza erautsi ondoren, bi kaleen arteko solairua hutsik gelditu zen. Eremu honen inguran orduko hiriko zinegotzia zen Francisco Seminariok Kale Berriko 2. zenbakiko eta San Saturnino kaleko 1. zenbakiko etxebizitzak altxatu zituen. Bestalde, solairu honen zati bat orduko Poltsari kalea zabaldu zezaten libre utzi zuen, ordutik aurrera auzo honetako santu zaindaria den San Saturnino edo San Zernin kalea deitzera igaro zen.
Sarbideak: San Saturnino kalearen 12. eta 14. zenbakiak eta Florencio Ansoleaga kalea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25476217
# Francisco Silva Gajardo

Francisco "Gato" Silva Gajardo (Quillota, Txile, 1986ko otsailaren 11) Osasunako erdilari txiletarra da, osasunaren harrobian hezitakoa. 2014ean brujas taldera joan zen mailegu moduan eta 2015ean iruñara itzuli zen.
* Datuak: Q2467631
* Multimedia: Francisco Silva / Q2467631
# Francisco Suñer

Francisco Suñer eta Capdevila (Roses, Girona; 1826ko martxoaren 4a - 1898ko abuztuaren 14a.) espainiar politiko errepublikazale federala eta medikua izan zen.

## Biografia

Bartzelonako Alkatea 1868an.
Juan Bautista Topete almirante eta ministroak protesta egin zuen "oraindik fedea eta lotsa galdu ez duten hemezortzi milioi espainol"-en izenean. Bere foiletoa José Caixal, Antolín Monescillo eta Luis de la Lastra y Cuesta gotzainek erantzun zuten eta Kataluinan José Argullol-ek bere Crit del Ánima obran izendatu. Horrez gain Tratado popular de la tisis (1872) tratatuaren egilea da, zeinak hedapen handia izan zuen. 1864an Narciso Monturiol, Clavé eta beste batzuekin batera Almanac progresista bat aurrera atera zuen Ateneo Katalanak publikaturikoaren erantzun modura. Narciso Monturiol-ekin urperagarri Ictineo-an egin zuen lan. Monturiol eta Suñer Capdevila-ren liburua gogor izan zen kritikatua eta elizak Index Librorum Prohibitorum-ean barneratu zuen, baina horrela izan arren, hurrengo urtean bigarren almanaka bat argitaratu zuten beren jazarpena ikusirik. 1869an Empordán matxinada bat burutu zuen errepublika federalaren alde, kataluniako mendietan gotortzen zena, eta erraz garaitua izan zen gobernuaren indarraz, Frantziara alde egin behar izan zuen; Espainiara itzuli zen Gorteetan eserleku bat betetzeko. Atzerriko Ministroa izan zen Lehen Errepublikan zehar, Pi i Margall-en gabinetean 1873ko ekainaren 18tik uztailaren 18ra. Kabinetearen kolapsoan lagundu zuen 1873ko uztailaren 17an Kongresuko orkestraren tribunatik Cartagenako kantonalistei bere botoa ematean. Borboien berrezarkuntza gertatzean bizitza publikotik aldendu zen. 1898an hil zen. Bere epitafioak otoitz egiten du: "Borroka egin zuen Jainkoaren aurka / erregeen aurka / eta tuberkulosiaren aurka". 1873an Galán-ek egindako erretratu bat existitzen da.

## Lanak

* Dios (Bartzelona, 1869).
* Tratado popular de la tisis (1872)

## Erreferentziak

* ↑ A. R. F. 1873, 4 orr. .

## Bibliografia

* A. R. F.. Francisco Suñer y Capdevila. ISSN 2171-0228..
* Guillermo Sánchez Martínez, Guerra a Dios, a la tisis y a los reyes: Francisco Suñer Capdevila, una propuesta materialista para la segunda mitad del siglo XIX español, Madril: Ediciones de la Universidad Autónoma de Madrid, 1987.
* Germán Bleiberg eta beste batzuk, Diccionario de Historia de España. (1979). Madril: Alianza Editorial, 2. edizioa, 3 vols.

## Kanpo estekak

* Francesc Sunyer i Capdevila (el gran). Galeria de Metges Catalans
* Datuak: Q5390826
* Multimedia: Francisco Suñer y Capdevila / Q5390826
# Francisco Suárez

Francisco Suárez, Doctor Eximius ere deitua (Granada, 1548ko urtarrilaren 5a - Lisboa, 1617ko irailaren 25a), espainiar filosofoa eta teologoa izan zen.

## Biografia

Zuzenbide kanonikoko ikasketak egin zituen Salamancan. 1564an Jesusen Lagundian sartu zen. Gaztelako hainbat ikastetxetan filosofia irakasten aritu ondoren (1571-1580) Erromatik teologia irakastera joateko eskatu zioten. Gaixoturik Espainiara itzuli zen 1585ean. Alcalan (1585-1593) eta Salamancan (1593-1597) eman zituen beste 11 urte irakasle eta gero Coimbrara aldatu zen.

## Obrak

29 liburuki utzi zituen idatzita. Horietan garrantzizkoenak Disputationes metaphisicæ (1597), Defensio fidei catolicæ (1613) De legibus (1616), eta De bello et Indis obrak dira. Bi gai nagusitan bil daitezke horietan aztertu zituen gaiak: filosofia eta teologia, eta zuzenbidea. Aristotelesi buruzko iruzkin zabal sakona da lehenengo obran egiten duena. Bigarren eta hirugarren liburu horietan estatuari eta erregetzari buruzko kristau ikuspegi berri bat eman zuen. Erregetzak Jainkotiko eskubiderik ez duela dio berak, eta pertsona guztiak duela bizi izateko, askatasunerako eta jabetza pribaturako eskubidea. Ideia horiei jarraituz, Amerikako lurraldeek Espainiaren eskubide berberak zituztela, eta ez enperadoreek eta ez Aita Santuak, ez zutela lurralde haiek mende hartzeko eskubiderik idatzi zuen De bello et Indis liburuan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q316339
* Multimedia: Francisco Suárez / Q316339