OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Léon Degrelle

Léon Joseph Marie Ignace Degrelle (Bouillon, Valonia, 1906ko ekainaren 15 – Málaga, 1994 martxoaren 31) Belgikako eskuin muturreko buruzagia eta ondoren Waffen SS guda-talde nazien ofizial valoniarra izan zen.
1930eko hamarkadan ideologia ultrakontserbatzaile eta katolikoa zuen Christus Rex (rexismo) mugimendu politikoa sortu zuen. Geroago, nazismora bildu eta hauen alde borrokatu zuen II. Mundu Gerran Waffen SS direlakoen Valonia Legioaren barnean. Gerra bukatu ondoren, Espainian aurkitu zuen babesa eta bertatik jarraitu zuen eskuin muturreko ideologia bultzatzen hil zen arte.

## Léon Degrelle Donostiara iritsi zenekoa

II. Mundu Gerra bukatu eta egun batzuetara, 1945eko maiatzaren 7an, ihesari eman zion Oslotik, Luftwaffeko Heinkel III hegazkin batean eta bere laguntzaile eta bi piloturekin batera. 1945eko maiatzaren 8ko goizaldean Donostia aurreko itsasaldera heldu ziren, erregai ia guztiz bukaturik zutela. Bi frantziar ontzi atzetik zituztela eta larrialdietarako bi suziri jaurtiki ondoren, Urgull eta Santa Klara tartetik pasa eta Kontxako badian zehar Igeldo mendiko magalera jo ondoren, Kontxako hondartzan lurreratu ziren 250 km orduko abiaduran eta hegazkinaren motor bat sutan zutela. Léon Degrelle erredura batzuk jasan zituen istripuan eta piragua batez eraman zuten orduko ospitale militarrera. Hegazkinak 2100 km autonomia zuen eta Oslotik Donostiara 2150 km daude, baina guztira hegazkinak gutxigorabehera 2300 km egin zituela zenbatetsi da. Asilo politikoa eskatu zion Espainiako Gobernuari, orduan Francoren mende eta bertan bizi izan zen hil arte. Pilotoetako bat Oreretan bizi izan omen zen urte batzuetan zehar.

## Kanpo loturak

* Argazkia: Léon Degrelleren Heinkel hegazkian Kontxako hondartzan., www.euskomedia.org webgunean.

## Oharrak eta erreferentziak

* ↑ Heinkel III hegazkinaren zabalera 22.60 m da, luzera 11.93 m eta altuera 4 m. 405 km orduko abiadura lor dezake.

## Bibliografia

* Elejalde Aldama, Félix: La aviación en Guipúzcoa : crónica y anécdotas (1908-1996). Donostia : Michelena, 1996.
* Datuak: Q158844
* Multimedia: Léon Degrelle / Q158844
# Magnesiodumortierita

Magnesiodumortierita silikato motako minerala da eta dumortierita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Magnesiodumortierita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Mg,Ti,\square )(Al,Mg)2Al4Si3O18-y(OH)yB}}$y = 2-3 Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 - 8 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesiodumortierite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Magnesioferrita

Magnesioferrita oxido motako minerala da eta spinel subtaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Magnesioferrita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {MgFe^{3+}2O4}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesioferrite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Magnesiohögbomita-2N2S

Magnesiohögbomita-2N2S oxido motako minerala da eta högbomita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Magnesiohögbomita-2N2S oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {[(Mg,Fe^{2+})3[Al7(Ti,Fe^{3+})]O15(OH)]2}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesiohögbomita-2N2S: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Magnesiofluckita

Magnesiofluckita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Magnesiofluckita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaMg(AsO3OH)2(H2O)2}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesiofluckite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Magnesiohulsita

Magnesiohulsita borato motako minerala da eta pinakiolita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Magnesiohulsita borato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Mg,Fe^{2+})2(Fe^{3+},Sn,Mg)(BO3)O2}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesiohulsite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Magnesiohatertita

Magnesiohatertita mineral bat da eta alluaudita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Magnesiohatertita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Na,Ca)2Ca(Mg,Fe^{3+})2(AsO4)3}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesiohatertite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Magnesiohogbomita-2N3S

Magnesiohogbomita-2N3S oxido motako minerala da eta högbomite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Magnesiohogbomita-2N3S oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {[(Mg,Fe^{2+},Zn)4(Al,Ti,Fe^{3+})10O19(OH)]2}}$.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesiohögbomite-2N3S: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3843293
# Magnesiohogbomita-6N6S

Magnesiohogbomita-6N6S oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Magnesiohogbomita-6N6S oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {[(Mg,Fe^{2+})3(Al,Ti,Fe^{3+})8O15(OH)]6}}$.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesiohögbomite-6N6S: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3843294
# Magnesiocopiapita

Magnesiocopiapita sulfato motako minerala da eta copiapita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Magnesiocopiapita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {MgFe^{3+}4(SO4)6(OH)2 * 20H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesiocopiapite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Magnesiocoulsonita

Magnesiocoulsonita oxido motako minerala da eta spinel subtaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Magnesiocoulsonita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {MgV2O4}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesiocoulsonite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Lăzăreni

Lăzăreni Errumaniako udalerri bat da, Bihor konderrian. 3.510 biztanle ditu, 80,05 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Lăzăreni $^{(en)}$ Bicăcel $^{(en)}$ Calea Mare $^{(en)}$ Cărăndeni $^{(en)}$ Cărănzel $^{(en)}$ Gepiș $^{(en)}$ Gruilung $^{(en)}$ Miheleu $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16425666
# Līgatne udalerria

Līgatne udalerria (letonieraz: Līgatnes novads) Letoniako udalerri bat da. 168 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 3262 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Līgatne da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleriaren bilakaera
* Datu-iturria: Letoniako Estatistika Bulego Zentrala

## Erreferentziak

* ↑ Letoniako Estatistika Bulego Zentrala. (2018-10-08). Biztanleriaren bilakaera. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1023736
* Multimedia: Līgatne Municipality / Q1023736
# Līvāni udalerria

Līvāni udalerria (letonieraz: Līvānu novads) Letoniako udalerri bat da. 622 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 11029 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Līvāni da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleriaren bilakaera
* Datu-iturria: Letoniako Estatistika Bulego Zentrala

## Erreferentziak

* ↑ Letoniako Estatistika Bulego Zentrala. (2018-10-08). Biztanleriaren bilakaera. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2277489
* Multimedia: Līvāni Municipality / Q2277489
# Lądek-Zdrój udalerria

Lądek-Zdrój ( (Audio·info)) Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Kłodzko barrutian kokatuta. 117,27 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8411 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q950046
* Multimedia: Gmina Lądek-Zdrój / Q950046
ieaSilesia Behereko voivoderriko udalerriak :
# Lądek udalerria

Lądek ( (Audio·info)) Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Słupca barrutian kokatuta. 98,58 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5786 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q555217
* Multimedia: Gmina Lądek / Q555217
ieaPolonia Handiko voivoderriko udalerriak :
# Lędziny

Lędziny ( (Audio·info)) Poloniako Silesiako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Bieruń-Lędziny barrutian kokatuta. 31,65 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 16726 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q276858
* Multimedia: Lędziny / Q276858
ieaSilesiako voivoderriko udalerriak :
# Lăpușnicu Mare

Lăpușnicu Mare Errumaniako udalerri bat da, Caraș-Severin konderrian. 1.427 biztanle ditu, 123,81 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Lăpușnicu Mare $^{(en)}$ Moceriș $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16426025
# Lębork

Lębork ( (Audio·info)) Poloniako Pomeraniako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Lębork barrutian kokatuta. 17,86 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 35378 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q497148
* Multimedia: Lębork / Q497148
ieaPomeraniako voivoderriko udalerriak :
# Līhuʻe (Hawaii)

Līhuʻe Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kauai konderrian kokatuta dago, Hawaii estatuan. 8.004 biztanle ditu, 19,285546 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kauai konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q588881
* Multimedia: Lihue, Hawaii / Q588881
# Mahuka (hodia)

Mahuka hodi malgu bat da, batez ere likidoak toki batetik beste batera eramateko.
Mahukaren erabilera batzuk honako hauek dira:
* Lorategietan landareak ureztatzeko.
* Suteetako mahuka suhiltzaileek sua itzaltzeko.
* Aire mahukak ur azpian airea garraiatzeko.
* Arkitekturan, plastikozko edo metalezko mahukak eraikin bateko ura garraiatzeko.
* Automoziorako mahukak automobiletan erabiltzen dira, klimatizazioetarako edo sistema hidraulikoen fluidoak mugitzeko.
* Kimikan eta medikuntzan, produktu kimiko likidoak edo gaseosoak garraiatzeko.
* Elektrizitate arloan kableak babesteko.
* Audio sistemetan hainbat kablez osatutako maukak erabiltzen dira, telebista, irrati eta soinu kableak babesteko.
* Erregai-zerbitzugunetan, erregaiak biltegi batetik beste batera eramateko, adibidez automobil bat erregaiz hornitzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q176440
* Multimedia: Hoses / Q176440
# Mahāsāṃghika

Mahāsāṃghika (sanskritoz: महासांघिक, txinera tradizionalez: 大眾部; pinyinez: Dàzhòng Bù), literalki "Sangha Handia", Indian sortu zen Budismoaren eskola goiztiarretako bat izan zen.
Eskola honen sorrera nola eman zen garrantzitsua da hainbat ikerlarirentzat, Vinayaren aipamenak hainbat modutan agertzen baitira erredakzio ezberdinetan. Ikerlari batzuek ere Mahāsāṃghikan kokatzen dute Mahayana budismoaren hasierako epea.

## Erreferentziak

* ↑ Williams, Paul. The Origins and Nature of Mahāyāna Buddhism. 2004. p. 181-2

## Ikus, gainera

* Sthaviravāda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1150429
* Multimedia: Mahāsāṃghika / Q1150429
# Mahtomedi (Minnesota)

Mahtomedi Minnesotako hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 7.676 biztanle zituen, 9,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1924308
* Multimedia: Mahtomedi, Minnesota / Q1924308
# Mahé (Seychelleak)

    Artikulu hau Seychelleetako uharteari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mahe».
Mahé Seychelleetako uharte nagusia da, uhartediaren ipar-ekialdean dagoena. 155 km²-ko azalera eta 77.000 biztanle (herrialdeko %90a) ditu. Victoria hiriburua ere bertan dago. Bertrand-François Mahé de La Bourdonnais gobernadorearen izena darama. Bertoko mendirik altuena Morne Seychellois (905 m.) da, Morne Seychellois Parke Nazionalaren barnean dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q219642
* Multimedia: Mahé, Seychelles / Q219642
# Mahíde

Mahíde Zamorako probintziako udalerria da, Aliste eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 435 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1768988
* Multimedia: Mahíde / Q1768988
# Mahtowa (Minnesota)

Mahtowa Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Carlton konderrian dago, Minnesota estatuan. 332 biztanle ditu, 27,454523 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Carlton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3471932
# Mahuka harro

Mahuka harroa edo Gigot mahuka mahuka oso lasaia eta zabala da sorbaldatik ukondoraino, eta estua ukondotik eskumuturreraino. Oihala tolestuz eta mahukari barruko geruza zurrun batekin eutsiz lortzen da goiko aldearen forma.

## 1820-1830ko hamarkadak

Mahuka harroak emakumeen janzkeran ohikoak izanziren 1820ko hamarkadaren amaieran. 1830eko hamarkadan lortu zuten ospe handiena. Mahukak hain handiak izan zitezkeen, non emakume batek albotik jiratu behar izaten baitzuen atetik igarotzean. Mahukak bere lekuan mantentzeko, balea edo altzairuzko euskarriak edo lumaz betetako kuxinak erabiltzen ziren. 1820ko eta 1830eko hamarkadetako moda erromantikoa zen, mahuka handia sortzen zuen tolestura handi batekin. Soinekoen eskotea irekia eta V itxurakoa izaten zen, sorbaldaren azpian hasten ziren mauka bipilduekin.

## 1890ko hamarkada

Gigot mahukak berriro modan jarri ziren 1890eko hamarkadan, emakumezkoen janzkera gizonen neurrira egindako jantzi eta alkandoretan oinarritu zenean. Mahukak sorbaldan hasi eta gorantz igotzen ziren, bolante moduan. Gerriak kortse batekin estutzen jarraitzen zuen, eta gonak luzeak ziren. Moda hori emakumearentzako funtzio eta jarduera egokien pertzepzioa zabaltzen zen garaiarekin lotzen zen. Emakumeek kirolak egin zitzaketen eta bidaiatu, adibidez, tenisean jokatu eta bizikletan ibili.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm
* ↑ (Ingelesez) Service, Islington Education Library. (2003). «Leg-of-Mutton Sleeve Dress, Victorian, Replica | Object Lessons - Clothes & Accessories: Victorians» Islington Education Library Service (Noiz kontsultatua: 2023-05-13).
* ↑ (Ingelesez) https://blog.modcloth.com/2010/08/31/take-it-or-sleeve-it-the-leg-o-mutton-sleeve/. (Noiz kontsultatua: 2023-05-13).
* ↑ (Ingelesez) «Fashion Archives Archives» Maryland Center for History and Culture (Noiz kontsultatua: 2023-05-13).
* ↑ «The Fashion Historian: Gigot Sleeves» The Fashion Historian (Noiz kontsultatua: 2023-05-13).
* ↑ (Ingelesez) Victoria and Albert Museum. (2013-07-11). «History of Fashion 1840 - 1900» www.vam.ac.uk (Noiz kontsultatua: 2023-05-13).
* ↑ «- YouTube» www.youtube.com (Noiz kontsultatua: 2023-05-13).

## Ikus, gainera

* Bonbatxoak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20732506
* Multimedia: Leg of mutton sleeves / Q20732506
# Mairu-hontz

Mairu-hontza (Asio capensis) Asio generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Asio
* Strigidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q535374
* Multimedia: Asio capensis / Q535374
* Espezieak: Asio capensis
# Mairu (mitologia)

    Artikulu hau euskal mitologiako izakiari buruzkoa da; Magrebeko musulmanak gaitzat duena beste hau da: «Mairu»
Mairuak (ekialdeko euskalkietan, mairiak; Bidasoa inguruan intxisuak), Euskal Herriko toki askotan dauden harrespilak eraiki omen zituzten euskal mitologiako erraldoiak dira. Horregatik eraikin horiei mairu-baratzak deritze. Mairu esaten zitzaien bataiatu gabeko antzinako gizonei, eta toponimo anitzetan aurkitzen da. Gipuzkoako, Lapurdiko, Nafarroa Behereko eta Zuberoako kondairetan azaltzen dira mairuak: gizonak dira, eta laminak haien bikotekideak.
Cerquandek bildu kondaira batean, mairuak gizon eder, handi eta aberats batzuk dira, eta aste oroz laminekin biltzen ziren libertitzera Mendikolandara (Zuberoan, Mendi eta Mendikota herrien artean). Errolanek kanporatu zituen Mairuak inguru haietatik.

## Izena

Mairi da mairu hitzak deklinabideko bokalaren aitzinean hartzen duen forma, ekialdeko euskalkietan, bukaera bera daukaten beste hitzek bezalaxe (esku/eskia; buru/buria; leku baten ederra/lekiaren ederra...).

## Mairuen eraikinak

Nafarroa Beherean, mairuek harritzar izugarriak eramaten zituzten Arradoi menditik, gazteluak, trikuharriak eta bestelako eraikinak altxatzen ziren lekuetara, herri esanek diotenez. Bai Marietxeren edo Gaxteeniako (Mendibe) trikuharria, bai Armiagaren (Behorlegi) harrizko estalki handiak mairu batek eraman omen zituen hara.

## "Mairu" toponimian

Asko dira "mairu" hitza erakusten duten lekuen izenek:
* Mairumendia (Artaxonan, Nafarroan, ¿año 1300?) (gaur egun "Marinundia") Jose Maria Jimeno Jurioren arabera.
* Mairubide (Manurgan, Araba).
* Mairuelegorreta (Gorbeiako lezeak).
* Mairuburueta (Akostan, Araba)).
* Mairubaratz (Oiartzun, Guipúzcoa).
* Mairuillarri (Zugarramurdi, Nafarroa).
* Mailarreta edo Mairuilarrieta (Otsondo-Mondarrain, Nafarroa).
* Mairuetxe (Buluntsa mendian eta Okaben).

## "Mairu" hiztegian

* Mairu-artxan.
* Mairu-beso.
* Mairu-ilar
* Mairukeria.
* Mairu baratza

## Bibliografia

* Olivier de Marliave: Pequeño diccionario de mitología vaca y pirenaica. Palma Mallorcakoa: Olañeta, 1995.

## Ikus, gainera

* Lamia
* Amilamia
* Mairu-beso

## Kanpo estekak

* 'Mairu' Auñamendi Eusko Entziklopedia
* Datuak: Q2639561
# Mairu (musika taldea)

Mairu, 2010 urtean Gasteizen sortutako musika taldea da.

## Ibilbidea

2012 urtean Arabako Foru Aldundiak antolaturiko maketa lehiaketan euskarazko maketa onenaren saria jaso zuen. 2017an atera dute aurreneko diska.

## Taldekideak

* Gari - ahotsa eta gitarra
* Jaume - baxua
* Pikatxa - bateria

## Diskografia

* Mairu (2012) - maketa
* Mairu (2017, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Correo, El. Kongluten, mejor banda alavesa. (Noiz kontsultatua: 2017-05-03).
* ↑ Mairu. (Noiz kontsultatua: 2017-05-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31189117
# Mairuelegorreta

Mairuelegorreta edo Mairulegorreta Arabako Zigoitia udalerrian dagoen haitzulo edo leizea da. Kobazuloa Gorbeia mendilerroan dago, izen bereko parke naturalean, Murua herritik gertu.
13 kilometro baino gehiago arakatu dituzte kobazuloen barruan.

## Mitologia

Mairuelegorretan mairuak bizi omen ziren, bai eta laminak ere. Beste koba batzuetan bezala, Mairuelegorretan ere altxor bat ehortzita omen dago.

## Leizearen erabilera

Frankismoan zehar ospetsuak izan ziren bertan egiten ziren jaialdiak. Lehen jaialdia 1963an egin zen eta han 2.000 pertsona baino gehiago izan ziren. Jaialdi haiek euskara eta euskal kultura aldarrikatzea zuten helburu. Azken urteotan, Zigoitian euskaraz izeneko taldeak berreskuratu ditu jaialdiok.

## Iruditegia

* Mairuelegorreta I kobaren sarrerako hesia.
* Mairuelegorreta I kobaren sarrera.
* Mairuelegorreta II.
* Mairuelegorreta III.

## Erreferentziak

* ↑ Wikiloc
* 1 2 (Gaztelaniaz) Cavidades. Grupo Espeleológico Alavés - Arabako Espelelogia Taldea 2009-07-22 (Noiz kontsultatua: 2010-06-27).
* ↑ "Paisaia mitologikoak" (Nora aldizkariko 29. zenbakian)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Mairuelegorretako deskribapen-komunikazioa www.euskomedia.org webgunean
* Datuak: Q12262867
* Multimedia: Mairulegorreta / Q12262867
# Mairuen gaztelua (Sintra)

Mairuen gaztelua (portugesez: Castelo dos Mouros) Portugalgo Sintra hiriko gaztelu ezaguna da, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturikoa Sintrako beste hainbat eraikinekin batera.

## Historia

VIII mendean hasi eta IX mendean bukatu zen gazteluaren eraikuntza. Musulmanek eraiki zuten muinoaren azpian zegoen nekazal eskualdea eta bertako populazioa babesteko. 1031 urtean Córdoba galdu ondoren almorabide dinastiak hainbat lur eman zizkion Alfontso VI.a Gaztelakoari honen aliantza lortzeko eta horien artean Sintra bera zegoen. Handik gutxira ordea almorabideen gudaloste batek berreskuratu zuen gaztelua.
1147an Afonso Henriquesek Lisboa konkistatu zuenean mairuen gazteluak errenditzea besterik ez zuen izan. Alfontsok 30 biztanle ezarri zituen gazteluan, gazteluaren jabetza berresteko asmoarekin, eta 1154 urtean pribilejioak eman zizkien hauei. XII mendearen bukaeran gazteluaren barnbean kapera erauiki zen.
1375 urtean Fernando I.ak gaztelua berreraiki eta 1383an gotortu egin zuen, baina garrantzia militarra galduz joan zen hurrengo urteetan. Biztanleek utzi egin zuten gaztelua eta 1493an kapera erabiltzeari ere utzi egin zitzaion. Juduek hartu zitzuten gazteluaren hainbat atal baina Manuel I.ak bidali egin zituen eta gaztelua bertan behera gelditu zen.
1755eko Lisboako lurrikarak gaztelua kaltetu zuen, hala kapera nola gaztelua beraren oreka ere. Ia mene bat hondarretan egon ondoren 1840an Fernando II.ak berriztea erabaki zuen eta horretarako urtero diru bat ezarri zuen. Hormak gogortu zituen, espazioetan landaketak egin eta kapera berreraiki zuen. Kaperaren ondoan monumentu bat sortu zuen lanetan aurkitzen ziren hezurrak gordetzeko.
XX mendean gazteluaren berreraikuntzari ekin zitzaion berriz eta 1954tik aurrera labarrak soildu eta turistentzako picnic eremu bat ezarri zen. 1979an egindako indusketa lanek XIII mendeko hilobiak aurkitu ziren. 1995 urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Ezaugarriak

Sintrako mendi granitikoan ezarrita dago, Pena jauregitik oso gertu, eta bertatik Sintra, Mafra eta Ericeiraren ikuspegi ederrak daude.
450 metrotako perimetroa du, hego-mendebaldetik ipar-mendebaldera doana. Hasiera batean barneko eta kanpoko harresiak izan zituen, kanpokoen zati bat oraindik ikusgai dago ekialdean.
Harresian bost dorre daude, lauk oinarri karratua dute eta batek zirkularra. Punturik altuenean Torre Real dorrea dago, 500 mailatako eskilara bat igoz iristen dena.
Sarrerako ate arabiarretik gertu San Pedro kapera dago (Igreja de São Pedro), Afonso Henriquesen garaikoa dena. Ondoan arabiarren garaiko zisterna bat ere badago.

## Iruditegia

* Harresiak.
* Harresiak.
* Dorre zilindrikoa.
* Dorre errektangularra.
* San Pedro kapera.

## Ikus, gainera

* Sintrako Paisaia Kulturala (Gizateriaren Ondarea)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1049008
* Multimedia: Castelo dos Mouros / Q1049008
# Mairuen Domeinuak

Mairuen Domeinuak edo Erresuma Mairu-Erromatarra Afrikako Iparraldean 476tik 533ra bitarte mantendu zen lurralde baten izena izan zen. Mendebaldeko Erromako Inperioa erori zenean lurralde hau autonomiki matendu zen, Odoakrok Italia bere eskuetan izan zuen garaian. Balbus general erromatarrak konkistatu zuen Erromarentzat K.a. 19. urtean eta Justiniano I.ak Ekialdeko Erromako Inperioaren barruan sartu zuen 533. urtean.
Lurralde honetan, geroago, bereber Musulmanek influnetzia handia izango zuten, influentzia arabiarra areagotuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28401190
# Mairu (Filipinak)

Mairuak Filipinetako musulmanek osatzen duten etnia da. Filipinetako kristauak ez diren talderik handienetakoa da eta biztanleen %5-%10 dira.
Gehienak Mindanao uhartean bizi dira eta irla hori euren ama herria (tanah/lupah) dela uste dute. XVI. mendetiko biztanleen mugimenduak direla eta, hiririk handienetara ere (Manila, Cebu, Davao) hedatu dira. XX. mendeko gehiengo kristauaren eta musulmaneen arteko liskarrak direla kausa, mairuek Malasiara, Indonesia eta Bruneira alde egin dute. Moroar komunitate berriak sortu dituzte Kota Kinabalun, Sandakanen eta Sempornan, Sabahn (behiala Sulu Sultanerriaren parte) eta baita Brunein ere.

## Ikus, gainera

* Mindanao Musulmaneko Eskualde Autonomoa
* Askapen Islamikorako Fronte Mairua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1048545
* Multimedia: Moro people / Q1048545