OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zientzia-artikulu

Zientzia-artikulua testu mota bat da, azalpen testu mota bat, non zientzia arloko gai bat jorratzen den. Zientzia artikuluak azken ikerketen berri eman ditzake edo, aspaldidanik ezagutzen diren kontuak azaldu. Zientzia alorrean oso jantzita ez dauden pertsonentzat eta oinarrizko kontuak kontatzen dituzten artikuluak jendarteratzeko zientzia artikulu deitzen dira, dibulgazio artikulu. Azken ikerketen berri ematen duten artikuluak, ikerketa artikulu, edo testuinguruaren arabera, besterik gabe zientzia artikulu.
Zientzia-artikulutzat hartzen dira, teknologia gaia jorratzen dutenak ere, eta askotan matematika jakintza-alorrekoak ere bai.

## Osagaiak

Wikipediako artikulu asko, zientzia-gairen bat jorratzen duten guztiak, zientzia-artikuluak dira, Jendarteratzeko zientzia artikuluak hain zuzen ere. Wikipedian ez da puntta-punttako azken ikerketen berri ematen. Wikipedian bezala, zientzia aldizkarietan argitaratzen dituzten zientzia artikulu guztiek badituzte zenbait osagai:
   * Artikuluaren izenburua.
   * Egilearen edo egileen izen-deiturak.
   * Egilearen edo egileen deskripzio laburra, alma mater, etab.
   * Artikuluan jorratu den gaiaren laburpena. Artikuluan erabili den hizkuntzan.
   * Artikuluan jorratu den gaiaren laburpena ingelesez: abstract.
   * Sarrera eta motibazioa. Dibulgazio artikulua bada, zer azalduko den, ikerketa artikulua bada zer ikertu den, (hasierako hipotesiak, erabili den ikerketa-metodologiaren ardatzak, egin diren esperimentuen berri...).
   * Artikuluaren gorputza. Atal eta azpiataletan ondo estrukturatua, koherentziaz eta kohesioz. Aipatu behar jakintza-arlo horretako uneko egoera eta ikerketaren helburu nagusiak (+ azpiatalak eta zerrendak).
   * Ikerketaren muina (esperimentuetan jasotako datuen taulak, irudiak, formulak...)
   * Gehitu daitezke taulak, formulak, iruzkinak, grafikoak, irudiak, antzeko adibideak...
   * Ondorioak. Hasierako hipotesiak esperimentazioaren bidez edo formulazioaren bidez ea noraino berretsi edo faltsutu ote diren.
   * Ondorioak. Etorkizunean ikertzeko lerroak edo bideak proposatuz. Etorkizunerako planteatutako norabideak irekiz.
   * Erreferentziak, (eta hala dagokionean nazioartekotasun aldetiko aipamena).
   * Bibliografia.

## Erreferentziak

* ↑ IkerGazte. «Ereduak eta arauak» IkerGazte 2021 (Noiz kontsultatua: 2021-03-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13442814
* Multimedia: Scientific articles / Q13442814
# Ziemetshausen

Ziemetshausen Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Günzburg barrutia|Günzburg]] barrutian. 2014an 2.957 biztanle zituen 42,94 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q199053
* Multimedia: Ziemetshausen / Q199053
# Warren udalerria, Putnam konderria (Indiana)

Warren udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Putnam konderrian. Azken zentsuaren arabera 3.408 biztanle zituen, 29.02 milia karratu (75.2 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Warren udalerriak 461 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 13.852 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7970545
# Warren udalerria, Washington konderria (Ohio)

Warren udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Washington konderrian. Azken zentsuaren arabera 3.948 biztanle zituen, 38 milia karratu (98 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Warren udalerriak 1466 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.299 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7970555
* Multimedia: Warren Township, Washington County, Ohio / Q7970555
# Warren udalerria, St. Joseph konderria (Indiana)

Warren udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, St. Joseph konderrian. Azken zentsuaren arabera 7.821 biztanle zituen, 32.95 milia karratu (85.3 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Warren udalerriak 3301 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 38.216 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7970546
# Warrenpoint

Warrenpoint (irlanderaz: Rinn Mhic Giolla Rua edo An Phointe; Ulsterko eskozieraz: Warrenpynt) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. 2001n 7.638 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2224481
* Multimedia: Warrenpoint / Q2224481
# Warren udalerria, Warren konderria (Indiana)

Warren udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Warren konderrian. Azken zentsuaren arabera 717 biztanle zituen, 36.4 milia karratu (94 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Warren udalerriak 256 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 68.898 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7970553
* Multimedia: Warren Township, Warren County, Indiana / Q7970553
# Warren udalerria, Poweshiek konderria (Iowa)

Warren udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Poweshiek konderrian. Azken zentsuaren arabera 378 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Warren udalerriak 100 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 31.599 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5482784
# Warren udalerria, Trumbull konderria (Ohio)

Warren udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Trumbull konderrian. Azken zentsuaren arabera 4.744 biztanle zituen, 14.5 milia karratu (38 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Warren udalerriak 2120 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 21.389 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5639311
* Multimedia: Warren Township, Trumbull County, Ohio / Q5639311
# Warren udalerria, Wayne konderria (Iowa)

Warren udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Wayne konderrian. Azken zentsuaren arabera 611 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Warren udalerriak 252 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 20.076 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9045899
# Warren udalerria, Story konderria (Iowa)

Warren udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Story konderrian. Azken zentsuaren arabera 598 biztanle zituen, 35.6 milia karratu (92 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Warren udalerriak 287 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 32.133 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7970548
# Warren udalerria, Tuscarawas konderria (Ohio)

Warren udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Tuscarawas konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.078 biztanle zituen, 22.4 milia karratu (58 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Warren udalerriak 377 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 38.540 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7970549
* Multimedia: Warren Township, Tuscarawas County, Ohio / Q7970549
# École de management de Normandie

École de management de Normandie Paris, Le Havre, Caen, Oxford eta Dublinen campusak dituen Europako enpresa eskola da. 1871an sorturik. Horrez gain, EM Normandie doktoretza programa bat eskaintzen du, baita marketin, finantza eta negoziogintza bezalako master programa bereziak ere. Bere programek nazioarteko hiru akreditazio dituzte: EPAS, EQUIS eta AACSB. 18.500 ikasle ohi enpresa munduan eta politikagintzan aritzen dira, hala nola Patrick Bourdet (Areva Med-eko lehendakaria) eta Frédéric Daruty de Grandpré (20 Minutes-eko lehendakaria).

## Erreferentziak

* ↑ L’EM NORMANDIE RÉACCRÉDITÉE AACSB POUR 5 ANS

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q3577891
# École nationale d'administration

École nationale d'administration, ENA, (euskaraz: «Administrazioaren Eskola Nazionala») 1945ean sortu zen eta haren helburu nagusia goi funtzio publikorako sarbidea "demokratizatzea" izan zen. Gaur egun, goi funtzionarioen aukeraketa egiten du eta haien hasierako zein etengabeko trebakuntza bermatzen du.

## Ikasle ohi ezagunak
### Politikariak
#### Frantziako Errepublikako presidenteak

* Valéry Giscard d'Estaing (1974 - 1981)
* Jacques Chirac (1995 -2007)
* François Hollande (2012 - gaur egun)

#### Frantziako Errepublikako lehen ministroak

| Jacques Chirac (1974 - 1976 eta 1986 - 1988) Laurent Fabius (1984 - 1986) Michel Rocard (1988 - 1991) | Édouard Balladur (1993 - 1995) Alain Juppé (1995 - 1997) Lionel Jospin (1997 - 2002) | Dominique de Villepin (2005 - 2007) |

#### 2014ko diputatu eta politikariak

| Ségolène Royal Michel Sapin Emmanuel Macron Fleur Pellerin Matthias Fekl. | Jean-Louis Bianco Jean-Louis Bourlanges Gilles Carrez Hervé de Charette Charles de Courson Paul-Marie Coûteaux | Jean-François Copé Michel Diefenbacher Nicolas Dupont-Aignan Laurent Fabius Hervé Gaymard Gaëtan Gorce François Goulard | Élisabeth Guigou Chantal Jouanno Alain Lamassoure Marc Le Fur Gérard Longuet Jean Mallot | Jean-François Mancel Pierre Moscovici Christian Paul Dominique Perben Henri Plagnol Didier Quentin Michel Sapin | Jean-Pierre Soisson Catherine Tasca Charles de La Verpillière Philippe de Villiers Jean-Pierre Chevènement |

### Enpresetako Presidente-Zuzendari orokorrak (PDG)

| Bernard Lathière (Airbus) Serge Weinberg (Accor) Jean-Cyril Spinetta (Air France) Henri de Castries (Axa) Louis Gallois (EADS) Baudouin Prot (BNP Paribas) Pierre Mongin (RATP) | Paul Hermelin (Capgemini) Denis Olivennes (Europe 1, Lagardère Active) Jean-François Cirelli (Gaz de France) Bruno Lafont (Lafarge) Frédéric Saint-Geours (Peugeot) Philippe Crouzet (Vallourec) | Frédéric Oudéa (Société générale) Alexandre Bompard (Fnac) Guillaume Pepy (SNCF) Gérard Mestrallet (Suez) Pierre-André de Chalendar (Saint-Gobain) Yves-Thibault de Silguy (Vinci) Romain Lagadic (Shopi) Stéphane Richard (France Telecom) |

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)(Ingelesez) ENA
* Datuak: Q273579
* Multimedia: École nationale d'administration (France) / Q273579
# École nationale supérieure d'informatique et de mathématiques appliquées de Grenoble

École nationale supérieure d'informatique et de mathématiques appliquées de Grenoble (ENSIMAG) Frantziako Grenoble-n kokatutako Frantziako Eskola Handia da. ENSIMAG Grenobleko 'Institut polytechnique de Grenoble'ko (Grenoble INP) parte da. Eskola Frantziako hezkuntza erakunde onenetariko bat da eta informatika, matematika aplikatua eta telekomunikazioetan espezializatuta dago.
Informatika eta matematika aplikatuaren alorrean, ENSIMAG Frantzian lehen postuan dago, nazio mailako sarbide-probetan bere ikasleen posizioaren eta ikasleak kontratatzen dituzten enpresen eta hedabide espezializatuen sailkapenaren arabera.

## Lizentziatu ospetsuak

* Alain Colmerauer, informatikari frantses bat izan zen

## Erreferentziak

* ↑ Page classement général écoles ingénieurs 2013
* ↑ Classement 2021 des écoles d'ingénieurs : faites votre classement personnalisé
* ↑ Classement 2020 des écoles qui forment les meilleurs développeurs informatiques

## Kanpo estekak

* Datuak: Q273591
# École centrale de Lyon

École centrale de Lyon Lyonko unibertsitate publikoa da. 1857an sortua, herrialdeko elitezko unibertsitateetako (grande école) bat da. TIME (Top International Managers in Engineering) taldeko kidea da. Batez ere ingeniarien prestakuntzagatik da ezaguna, ikasle eta ikasle ohiei "centraliens" deitzen zaie.

## Lizentziatu ospetsuak

* Paul-Émile Victor, frantses esploratzailea eta etnologoa izan zen, lurburuetan espezialista

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10177
* Multimedia: École Centrale de Lyon / Q10177
# École nationale des ponts et chaussées

École nationale des ponts et chaussées (École des Ponts ParisTech, École des Ponts et Chaussées) Frantziako ingeniaritza eskola bat da.
1747an Daniel-Charles Trudainek "École royale des ponts et chaussées" izenarekin sortu zuen zubi eta errepide ingeniariak prestatzeko. Frantziako grandes écoles zaharrenetariko eta ospetsuenetako bat da. Bere ingeniaritza-prestakuntzagatik da ezaguna, ikasle eta ikasle ohiak “Ingénieur des Ponts et Chaussées” deitzen baitira.
Normalean "Ponts et Chaussées", "les Ponts" edo 2008ko uztailean onartutako "École des Ponts ParisTech" izenez deitzen zaio.

## Lizentziatu ospetsuak

* Louis Joseph Gay-Lussac, kimikari frantziarra izan zen, gas idealen legeak formulatzeagatik eta edarien alkohol portzentaia adierazteko sistema batengatik famatu bihurtu zena.
* Philippe Lebon, zur-gasa lortzeko eta erabilera industrializatzeko ikerketa egin zuen zientzialaria izan zen.
* Marie François Sadi Carnot, frantses politikaria izan zen.
* Jean Tirole, frantses ekonomialaria da, ekonometrian aditua.

## Erreferentziak

* ↑ Perronet et l’École des Ponts et Chaussées au siècle des Lumières
* ↑ L’École des ponts et chaussées aux xviiie et xixe siècles

## Kanpo estekak

* Datuak: Q273523
* Multimedia: École nationale des ponts et chaussées / Q273523
# École nationale de l'aviation civile

École nationale de l'aviation civile, laburtuta ENAC irakaskuntza instituzio frantziar handi bat da. Eskola izan zen 1949 urtean sortu zen. Bere campus Montpellier-Mediterraneo aireportuan dago.

## Lizentziatu ospetsuak

* Jean-Baptiste Djebbari, Garraio ministro ohia
* Patrick Ky, presidentea da AESA

## Bibliografia

* Nicolas Tenoux (MS EAGTA ENAC 2007), 6 mois dans la vie d’un Pilote de ligne: Les secrets du quotidien..., 2020, Amazon, 51p., (ISBN 9798637449200), p. 10
* Nicolas Tenoux (MS EAGTA ENAC 2007), 6 months in the life of an Airline pilot: Daily life secrets …, 2020, Amazon, 77p., (ISBN 9798693699175), p. 10

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) (Ingelesez) ENACaren webgune ofiziala
* (Frantsesez) Fondation ENAC
* (Frantsesez) (Ingelesez) ENAC Alumni
* Datuak: Q174335
* Multimedia: École nationale de l'aviation civile / Q174335
# École nationale des chartes

École nationale des chartes Frantziako Grande école eta PSL Unibertsitateko institutu bat da, zientzia historikoetan espezializatua. 1821. urtean sortu zen. Ikasleek, oposizio-lehiaketa bidez kontratatutako eta funtzionarioen praktiketako egoera dutenak, artxibo-paleografo titulua jasotzen dute tesia egin ondoren. Oro har, artxiboetan eta ikus-eremuetan kultur ondarearen zaintzaile gisa, liburutegietako arduradun gisa edo humanitate eta gizarte zientzietako irakasle eta ikertzaile gisa lan egiten dute. 2005ean, ikastetxeak masterrak ere aurkeztu zituen, zeinetan ikasleak eskaera-zorro baten arabera kontratatzen ziren, eta 2011n doktorego tituluak.

## Lizentziatu ospetsuak

* Anne Brenon, Frantziako historialari
* François Mauriac, frantsesezko idazle bat izan zen, 1952an Literaturako Nobel Saria irabazi zuena
* Louis-Gilles Pairault, idazle eta historialaria da
* Paul Raymond, frantziar artxibozain eta historialaria izan zen

## Erreferentziak

* ↑ Les Chartes : plongée dans la plus méconnue des grandes écoles françaises
* ↑ Un timbre pour célébrer les 200 ans de l'École nationale des Chartes

## Kanpo estekak

* Datuak: Q273570
* Multimedia: École nationale des chartes / Q273570
# École du Louvre

École du Louvre Parisko Louvre jauregian kokatutako Frantziako goi-irakaskuntzako erakunde publikoa da eta artearen historiako ikasketak irakasten ditu.
1882an Louvre Museoaren hegaletako batean sortu zen, jatorriz arkeologia, ingurumena eta beharrak aztertzeko sortu zen erakundea, eta erakundeak artearen historia osoa hartzen zuen, gaur egun artearen oinarria dena. goi-mailako hezkuntza. Frantziako Kultura Ministerioaren menpe dago antolakuntza eta administrazio aldetik eta 1997tik erakunde publikoa da.

## Lizentziatu ospetsuak

* Naela Chohan, Pakistango artista feminista eta enbaxadorea Argentinan, Uruguain, Perun eta Ekuadorren

## Erreferentziak

* ↑ Décret n°97-1085 du 25 novembre 1997 relatif à l'Ecole du Louvre
* ↑ Les services de l'administration centrale Direction des musées de France
* ↑ L’école du Louvre multiplie les doubles diplômes

## Kanpo estekak

* Datuak: Q273534
* Multimedia: École du Louvre / Q273534
# École nationale supérieure d'électrotechnique, d'électronique, d'informatique, d'hydraulique et des télécommunications

École nationale supérieure d'électrotechnique, d'électronique, d'informatique, d'hydraulique et des télécommunications (ENSEEIHT), ingeniaritza elektrikoan, informatikan, hidraulikan eta telekomunikazioetan espezializatutako Frantziako unibertsitatea da. 1907an sortu zen.
Ikastetxean ikasketak 3 urteko iraupena du eta Frantziako ingeniaritza-titulu batekin amaitzen da, Diplôme d'Ingénieur, Estatu Batuetan aitortua eta ingeniaritzako oinarrizko tituluaren parekoa dena.

## Irakasle ospetsuak

* Elisabete Alberdi, matematikaria, irakaslea eta ikertzailea da.

## Erreferentziak

* ↑ L’ENSEEIHT, au plus près de la recherche en informatique

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2583993
* Multimedia: ENSEEIHT / Q2583993
# École nationale de la statistique et de l'administration économique

École nationale de la statistique et de l'administration économique (ENSAE), Frantziako elite unibertsitate selektibo eta entzutetsuenetako bat da, grandes écoles izenez ezagutzen dena eta IP Parisko ( Institut polytechnique de Paris) kidea da. ENSAE Paris Pariseko Politeknikoko adar eskola bezala ezagutzen da estatistikan, datuen zientzian eta ikaskuntza automatikoan. Frantziako estatistika- eta ekonomia-prestakuntza-eskola nagusietako bat da.

## Lizentziatu ospetsuak

* Alain Desrosières, frantziar estatiskaria izan zen

## Erreferentziak

* ↑ About us
* ↑ Au sein de ParisTech, l’ENSAE a affirmé son identité singulière d’école d’ingénieurs

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1275372
* Multimedia: ENSAE ParisTech / Q1275372
# Žarnov

Žarnov Eslovakiako udalerri bat da, Košice-okolie barrutian kokatuta. 7,20 km²ko azalera du eta 409 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q943690
* Multimedia: Žarnov / Q943690
# Žalobín

Žalobín Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 11,88 km²ko azalera du eta 856 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1451. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q393360
* Multimedia: Žalobín / Q393360
# Žarnovica

Žarnovica Eslovakiako udalerri bat da, Žarnovicako barrutian kokatuta. 31,00 km²ko azalera du eta 6360 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q393421
* Multimedia: Žarnovica / Q393421
# Zutabe

    Artikulu hau atal arkitektonikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zutabe (argipena)».
Zutabea edo koloma, arkitekturari dagokionez, atal arkitektoniko bertikal bat da, forma luzangakoa, orokorrean, egituraren pisua eusteko balio duena, modu apaingarrian ere erabil daitekeen arren. Bere sekzioa biribila izan ohi da, eta karratua denean, pilare edo pilastra esaten zaio. Normalean, zutabea hiru zatiz osatua dago: harroina, fustea eta kapitela.
Geologian, zutabeak espeleotema mota batzuk dira.

## Sailkapena
### Eraikinaren beste osagai batzuekiko

Eraikinaren beste osagai batzuekiko duen antolaketa kontutan hartuz, honako zutabe mota hauek bereiz daitezke:
* Zutabe isolatua: Eraikinaren beste edozein gorputzetik aske eta banandua dagoena.
* Zutabe itsatsia: Harresi baten edo eraikinaren beste edozein elementuren ondoan jarria dagoena.
* Zutabe xurgatua: Itxuraz, zati batean, harresi batean edo eraikinaren beste edozein gorputzetan sartuta dagoena.

### Arkitektura ordena klasikoen arabera

Arkitektura ordena klasikoen arabera, zutabeak honelakoak izan daitezke:
* Doriar ordenako zutabea
* Joniar ordenako zutabea
* Korintiar ordenako zutabea
* Toskanar ordenako zutabea
* Ordena konposatuko zutabea

### Fustearen arabera

Guztia zati bategatik hartuz, ohikoa da zutabeak, duten fustearen arabera sailkatzea. Honela, zutabe mota hauek egongo lirateke:
* Zutabe ildotua: Bere luzera osoan zehar ildo apaingarriak dituena
* Zutabe faszikulatua: Fuste konposatu bat duena, hau da, batutako beste fuste meharrago batzuekin eratutakoa
* Zutabe salomonikoa: Fustea, espiral forman okertua duena
* Zutabe batua edo faszikulatua: Harroin eta kapitel berbera duten fuste anitzekoa, oso ohikoa arkitektura gotikoan.

## Zutabe oroitarria

Kasu aparte bat, zutabe oroitarriarena da. Ez da eraikin baten egitura atala, berez, gertaera edo pertsonaiaren baten monumentu oroitarria baizik. Podio altu batean, neurri handiko fuste bat altxatzen da, bere azalera osoa estaltzen duten baxuerliebeekin apaindua, eta goialdeko muturrean, pinakulu eran, irudi edo estatua bat altxa daiteke.
Erromatarrek, estatu garrantzia zuten gertaerak oroitarazteko erabili zituzten, edo baita euren enperadoreak loriatzeko ere. Ospetsuak dira Trajanoren zutabea, 113. urtean altxatua Trajano enperadoreak Daziako probintzia konkistatu izana oroitarazteko, edo Marko Aurelioren zutabea, Antoninoren foruan 180an altxa zena (gaur egun Colonna de Romako enparantzan), germaniarren aurka lortutako garaipenak oroitarazteko.
Erromatar Inperioaren ondorengo garaietan, garaipen monumentu hau erabiltzen jarraitu da. Horien adibide esanguratsuak Parisko Vendôme zutabea Napoleon Bonaparteri eskainia, edo Nelsonen zutabea, Londresko Trafalgar Enparantzan.

## Zutabeak geologian

Zutabeak kaltzitaz osatutako formakuntzak dira, eta espeleotemen barruan kokatzen da. Zutabe bat estalaktita bat eta estalagmita bat elkartzean sortzen da, eta ez dira zertan erabat bertikalak izan, estalgmitak ez daudelako beti estalaktiten azpi-azpian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4817
* Multimedia: Columns / Q4817
# Zutabe errostral

Zutabe errostrala zutabe monumental eskalatu mota bat da; Antzinako Grezia eta Antzinako Erroman du jatorria. Ontzi-militarren garaipenak ospatzeko eraikitzen zituzten eta, orokorrean, zutabeetan, itsas-borroka militarrean harrapatutako ontzien branken irudiak gaineratzen zituzten.
Mundu modernoan hainbat zutabe errostral daude, haien artean New York-eko (Manhattan) Columbus Circle-en dagoena eta Neva ibaiaren ondoan dauden San Petersburgoko bi zutabe bereizgarriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1112897
* Multimedia: Rostral columns / Q1112897
# Zutarri (argipena)

Zutarri hitzak adiera zenbait ditu:
* zutarri edo menhir izeneko monumentu megalitikoa;
* zutarri, zutabe, pilastra, harroin edo zutik jarritako harri luzea.

## Ikus, gainera

* Monolitoa
* Ortostatoa
# Zut (argipena)

Zut hitzak honako esangura bi hauek dauzka euskaraz:
* berun-hariaren norabidean doana (ik. zut);
* beste lerro edo plano batekin angelu zuzena egiten duena (ik. elkarzut).

## Erreferentziak

* ↑ «zut» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2021-05-19).
* ↑ Ibon Sarasola. (1998). «perpendikular» Euskara batuaren ajeak. Alberdania, 154 or. ISBN 848866950X. Aipua: «perpendikular. Germaniar hizkuntzetan ez dira vertical eta perpendicular / perpendiculaire bereizten: alemanez senkrecht, neerlanderaz loodrecht, danieraz lodret, suedieraz lodrät (Suedieraz vertikal ere erabiltzen da, gure zenbait terminologoren desesperaziorako agian, "perpendikular" ere esan nahi duena), dira biak. Baina gauza bera gertatzen da polonieraz eta txekieraz. Badute hor zer pentsatua gure artean terminologiaren "zehaztasunaz" mintzatzen direnek. Bestalde, bertikal nahiz perpendikular aski ezagunak dira Europan, germaniar zein eslabiar hizkuntzetan, eta, hortaz, nire ustez, euskara batuan badute tokia, baina are gehiago zut-ek, bertikal nahiz perpendikular-en kide gisa.».