OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Angela Gheorghiu

Angela Gheorghiu, Angela Burlacu jaioa, (Adjud, 1965eko irailaren 7a) errumaniar sopranoa da, Giacomo Pucciniren eta Giuseppe Verdiren operetan egindako interpretazioengatik ezaguna.
Ciprian Porumbescu Kontserbatorioan ikasi zuen eta 1990ean hasi zen opera-abeslari lanetan. 1990ean Royal Opera Housen eta Vienako Estatu Operan debutatu zuen, eta 1993an New Yorkeko Metropolitar Operan. 1994an nazioarteko ospea lortu zuen La Traviata operako Violetaren paperari esker. 1992tik 2006ra Roberto Alagna tenore frantsesarekin ezkonduta egon zen eta sarritan abestu zuen berarekin.
Historiako soprano onenetakotzat jotzen da.

## Diskografia

| Data | Opera | Etxea | Zenbakia eta mota |
| 1994 | La traviata (Verdi) | Decca | 000289 448 1192 6 CD |
| 1996 | L'elisir d'amore (Donizetti) | Decca | 000289 478 2491 6 CD |
| 1996 | Carmen (Bizet) | Teldec | B000000S8P CD |
| 1998 | Roméo et Juliette (Gounod) | EMI | 0094635862423 CD |
| 1999 | La bohème (Puccini) | Decca | 000289 466 0702 2 CD |
| 1999 | Il trittico (Puccini) | EMI | 0724355658722 CD |
| 1999 | Werther (Massenet) | EMI | 0724355682024 CD |
| 2000 | Manon (Massenet) | EMI | 0724355700520 CD |
| 2001 | Messa da Requiem (Verdi) | EMI | 0724355716828 CD |
| 2001 | Tosca (Puccini) | EMI | 0724355717320 CD |
| 2002 | Il trovatore (Verdi) | EMI | 0724355736024 CD |
| 2003 | Carmen (Bizet) | EMI | 0094635243529 CD |
| 2008 | Marius et Fanny | Larghetto | CD |
| 2009 | Madama Butterfly (Puccini) | EMI | 5099926418728 CD |
| 2009 | L'amico Fritz (Mascagni) | Deutsche Grammophon | 00289 477 8367 CD |
| 2011 | Fedora (Giordano) | Deutsche Grammophon | 000289 477 8367 1 CD |
| 2010 | Roméo et Juliette (Gounod) | EMI Classics | 5099964070025 CD |
| 2010 | La rondine (Puccini) | EMI Classics | 509996407482 CD |

### Bideo

| Data | Opera | Etxea | Zenbakia eta mota |
| 1994 | La traviata (Verdi) | Decca | DVD |
| 1996 | L'elisir d'amore (Donizetti) | Decca | DVD |
| 1996 | La rondine (Puccini) | EMI | DVD |
| 2001 | Messa da Requiem (Verdi) | EMI | DVD |
| 2001 | Tosca (Puccini) | EMI | DVD |
| 2003 | Roméo et Juliette (Gounod) | Arthaus Musik | DVD |
| 2007 | La traviata (Verdi) | Arthaus Musik | DVD/Blu-ray |
| 2007 | La traviata (Verdi) | Arthaus Musik | DVD |
| 2008 | La bohème (Puccini) | EMI | DVD |
| 2010 | La rondine (Puccini) | EMI | DVD |
| 2010 | Faust (Gounod) | EMI | DVD |
| 2012 | Adriana Lecouvreur (Cilea) | Decca | DVD/Blu-ray |
| 2012 | Tosca (Puccini) | EMI | DVD/Blu-ray |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159092
* Multimedia: Angela Gheorghiu / Q159092
# Angela Andreoli

Angela Andreoli (Brescia, 2006ko ekainaren 6a) kirolari italiarra da, gimnastika artistikoan lehiatzen dena. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarreko domina eskuratu zuen taldeka.

## Biografia

Maila absolutuan 2022an taldeka lehiatzeko aukeratua izan zen eta MUnichen jokaturiko Europako txapelketatan urrezko domina eskuratu zuen. Horretaz gain brontzezko domina jantzi zuen lurreko proban. Antalyan 2023ko Europako txapelketatan Italia bigarrena izan zen eta Rimini 2024an urrezko domina lortu zuen taldeka eta brontzezkoa zaldi-jauzian.
Paris 2024ko Olinpiar Jokoetan Italiak zilarrezko domina eskuratu zuen Estatu Batuen atzetik.

## Palmaresa

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris ( Frantzia) | 02 ! | taldeka |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Munich ( Alemania) | 01 ! | taldeka |
| 2022 | Munich ( Alemania) | 03 ! | lurra |
| 2023 | Antalya ( Turkia) | 02 ! | taldeka |
| 2024 | Rimini ( Italia) | 01 ! | taldeka |
| 2024 | Rimini ( Italia) | 03 ! | lurra |
| Mediterraneoko Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Oran ( Aljeria) | 01 ! | taldeka |
| 2022 | Oran ( Aljeria) | 03 ! | zaldi-jauzia |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Olympics women’s gymnastics team final: Biles becomes the most decorated gymnast of all time as USA takes gold» TODAY.com 2024-07-30 (Noiz kontsultatua: 2024-07-30).
* ↑ «Rimini – Manila Esposito vince l'Europeo. Alice D’Amato d’argento con dedica alla sorella Asia. Tutte le azzurre in finale» www.federginnastica.it (Noiz kontsultatua: 2024-07-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106964369
* Multimedia: Angela Andreoli / Q106964369
# Angela Farrell

Angela Farrell (Portadown, Irlanda, 1952) abeslaria da. Eurovisionen 1971n kantatu zuen, One Day Love abestiarekin. 79 puntu jaso zituen, eta 11. postua lortu zuen.

## Abestiak

* One Day Love (1971). Laugarren postua lortu zuen Irish Singles Chart sailkapenean.
* How Near Is Love (1971). Laugarren postua lortu zuen Irish Singles Chart sailkapenean.
* I Am (1971). Bederatzigarren postua lortu zuen Irish Singles Chart sailkapenean.
* Somewhere In The Shadow of My Dreams (1971). Bederatzigarren postua lortu zuen Irish Singles Chart sailkapenean.
* Top of The World (1972)
* Dusty (1972)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «History», EuroVisionary.
* ↑ (Gaztelaniaz) «ONE DAY LOVE - Angela Farrell» Letras.com 2019-10-06 (Noiz kontsultatua: 2024-04-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) «ONE DAY LOVE - Angela Farrell» Letras.com 2019-10-06 (Noiz kontsultatua: 2024-04-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q444654
# Angela Goodall

Angela Goodall arkularia da. Britainia Handia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Angela Goodall
* ↑ Angela GOODALL

## Kanpo estekak

* Datuak: Q84606995
# Angela Bassett

Angela Evelyn Bassett (New York, 1958ko abuztuaren 16a) estatubatuar aktorea da. What's Love Got to Do with It filmean Tina Turner abeslariaren papera antzezteagatik aktore onenaren Oscar Sarirako izendatu zuten.

## Fimografia

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 1986 | F/X | TV Reporter | |
| 1990 | Kindergarten Cop | Stewardess | |
| 1991 | Critters 4 | Fran | |
| 1991 | Boyz n the Hood | Reva Devereaux | |
| 1991 | City of Hope | Reesha | |
| 1992 | Passion Fish | Dawn/Rhonda | |
| 1992 | Innocent Blood | U.S. Attorney Sinclair | |
| 1992 | Malcolm X | Betty Shabazz | |
| 1993 | What's Love Got to Do with It | Anna Mae Bullock/Tina Turner | |
| 1995 | Panther | Betty Shabazz | |
| 1995 | Strange Days | Lornette 'Mace' Mason | |
| 1995 | Vampire in Brooklyn | Det. Rita Veder | |
| 1995 | Waiting to Exhale | Bernadine 'Bernie' Harris | |
| 1997 | Contact | Rachel Constantine | |
| 1998 | How Stella Got Her Groove Back | Stella Payne | |
| 1999 | Our Friend, Martin | Miles' Mom | Voice role |
| 1999 | Music of the Heart | Principal Janet Williams | |
| 2000 | Supernova | Dr. Kaela Evers | |
| 2000 | Whispers: An Elephant's Tale | Groove | Ahotsa |
| 2000 | Boesman and Lena | Lena | |
| 2001 | The Score | Diane | |
| 2002 | Sunshine State | Desiree Stokes Perry | |
| 2003 | Unchained Memories | Reader | |
| 2003 | Masked and Anonymous | Mistress | |
| 2004 | The Lazarus Child | Dr. Elizabeth Chase | |
| 2004 | Mr. 3000 | Maureen 'Mo' Simmons | |
| 2005 | Mr. & Mrs. Smith | Mr. Smith's Boss | Ahotsa |
| 2006 | Akeelah and the Bee | Tanya Anderson | |
| 2007 | Meet the Robinsons | Mildred | Ahotsa |
| 2008 | Gospel Hill | Sarah Malcolm | |
| 2008 | Of Boys and Men | Rieta Cole | |
| 2008 | Meet the Browns | Brenda Brown | |
| 2008 | Nothing But the Truth | Bonnie Benjamin | |
| 2009 | Notorious | Voletta Wallace | |
| 2011 | Jumping the Broom | Claudine Watson | |
| 2011 | Green Lantern | Amanda Waller | |
| 2012 | This Means War | Collins | |
| 2012 | I Ain't Scared Of You | Herself | |
| 2013 | Olympus Has Fallen | Lynne Jacobs | |
| 2013 | Black Nativity | Aretha Cobbs | |
| 2014 | White Bird in a Blizzard | Dr. Thaler | |
| 2015 | Curious George 3: Back to the Jungle | Dr. Kulinda | Ahotsa |
| 2015 | Survivor | Ambassador Maureen Crane | |
| 2015 | Chi-Raq | Miss Helen | |
| 2016 | London Has Fallen | Lynne Jacobs | |
* Datuak: Q232120
* Multimedia: Angela Bassett / Q232120
# Ashley (Indiana)

Ashley Indianako herri bat da. DeKalb konderrian kokatua dago. 2010ean 983 biztanle zituen, 4,68 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* DeKalb konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2064860
* Multimedia: Ashley, Indiana / Q2064860
# Ashland konderria (Wisconsin)

Ashland konderria (ingelesez: Ashland County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ashland da. 2010eko zentsuaren arabera 16.157 biztanle zituen, Ashland kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Ashland konderriak 5.937,24 kilometro koadro ditu. Horietatik 3.230,61 ura dira. Beste 2.706,63 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,72 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 16.157 pertsonetatik 13.836 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 302 dira. 47 beltzak edo afroamerikarrak. 1.713 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 58 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 492 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q494931
* Multimedia: Ashland County, Wisconsin / Q494931
# Ashlee Simpson

Ashlee Nicolle Ross, Ashlee Nicolle Simpson jaiotza-izenaz eta Ashlee Simpson izen artistikoaz ezaguna, (Waco, Texas, Ameriketako Estatu Batuak, 1984ko urriaren 3a) estatubatuar abeslari eta aktorea da. Jessica Simpson abeslari eta aktorearen ahizpa da.

## Diskografia

* Autobiography (2004)
* I Am Me (2005)
* Bittersweet World (2008)

## Filmografia
### Filmak

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 2002 | The Hot Chick | Monique | |
| 2005 | Undiscovered | Clea | |
| 2006 | The Kelly Slater Celebrity Surf Invitational | Bere burua | Telefilma |
| 2013 | Pawn Shop Chronicles | Theresa | |
| 2016 | Space Dogs Adventure to the Moon | Strelka (ahotsa) | |
* Datuak: Q213521
* Multimedia: Ashlee Simpson / Q213521
# Ashleigh Moolman

Ashleigh Moolman Pasio (Pretoria, 1985eko abenduaren 9a), Hegoafrikako txirrindularia da. Bi aldiz egin du bigarren Italiako Giroan. Afrikako txapelketa ugari irabazi ditu eta Hegoafrikako erlojupeko eta errepideko txapelduna ere izan da.

## Palmaresa
### Urtez urte
#### Errepidekoa

| 2011 Afrikako errepideko txapelduna 2012 Hegoafrikako errepideko txapelduna Afrikako errepideko txapelduna Afrikako erlojupeko txapelduna 2013 Hegoafrikako errepideko txapelduna Hegoafrikako erlojupeko txapelduna Boels Rental Hills Classic Afrikako errepideko txapelduna Afrikako erlojupeko txapelduna 2014 Hegoafrikako errepideko txapelduna Hegoafrikako erlojupeko txapelduna 2015 Hegoafrikako errepideko txapelduna Hegoafrikako erlojupeko txapelduna Afrikako errepideko txapelduna Afrikako erlojupeko txapelduna Auensteiner Radsporttage (+ etapa bat) 94.7 Cycle Challenge 2016 Auensteiner Radsporttage (+ etapa bat) Premondiale Giro Toscana Int. Femminile-Memorial Michela Fanini (+ 2 etapa) | 2017 Hegoafrikako erlojupeko txapelduna Emakumeen Euskal Bira (+ etapa bat) La Classique Morbihan Plumelec-Morbihan Sari Handia Premondiale Giro Toscana Int. Femminile-Memorial Michela Fanini (+ etapa bat) 94.7 Cycle Challenge 2018 La Classique Morbihan Plumelec-Morbihan Sari Handia 2.a Italiako Giroan 2019 Hegoafrikako errepideko txapelduna Emakumeen Nafarroako Klasikoa Joko Panafrikarretako erlojupeko txapelduna 2020 Hegoafrikako errepideko txapelduna Hegoafrikako erlojupeko txapelduna 2021 2.a Italiako Giroan (+ etapa bat) 2022 Romandiako Tourra (+ etapa bat) |

#### E-Sports

2020
* Munduko E-Sports txapelketa

### Proba nagusiak

| Itzuli Handia | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 |
| Italiako Giroa | 17. | 13. | 10. | 8. | 13. | 4. | — | UT | 2. | 4. | 6. | 2. | — |
| Frantziako Tourra | — | | | | | | | | | | | | UT |
| Munduko Txapelketa | — | 23. | 12. | 22. | 20. | 14. | 26. | UT | 17. | 8. | 56. | 11. | 11. |
| Munduko Erlojupeko Tx | — | 30. | — | — | — | — | 18. | 7. | — | 32. | — | — | 16. |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Welch, Betsy. (2021-07-08). «Ashleigh Moolman Pasio's long love affair with the Giro d'Italia Donne» VeloNews.com (Noiz kontsultatua: 2023-01-30).

## Kanpo estekak

* Ashleigh Moolman - ProCyclingStats
* Datuak: Q460884
* Multimedia: Ashleigh Moolman / Q460884
# Ashland udalerria, Cass konderria (Illinois)

Ashland udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Cass konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.282 biztanle zituen, 17.96 milia karratu (46.5 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Ashland udalerrian 545 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 33.829 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4805280
* Multimedia: Ashland Township, Cass County, Illinois / Q4805280
# Ashland udalerria, Morgan konderria (Indiana)

Ashland udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Morgan konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.773 biztanle zituen, 31.87 milia karratu (82.5 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Ashland udalerriak 864 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 35.676 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q616547
# Ashley (Illinois)

Ashley Illinoiseko hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 536 biztanle zituen, 2,86 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q575621
# Ashley (Ipar Dakota)

Ashley Ipar Dakotako hiri bat da. McIntosh konderrian kokatua dago. 2010ean 749 biztanle zituen, 1,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* McIntosh konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q725727
* Multimedia: Ashley, North Dakota / Q725727
# Aourir

Aourir (Amazigeraz ⴰⵡⵔⵉⵔ) Marokoko hiri bat da, Agadirreko eskualde azpiurbanoan kokatua, hiri horretatik 12 kilometrora. 2014ko zentsoaren arabera 36.948 biztanle zituen. Banana produkzio handia du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2544597
* Multimedia: Aourir / Q2544597
# Ap Chau

Ap Chau uhartea (txinera tradizionalez: 鴨洲), askotan Robinson uhartea ere deitua, Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uharte txikia da.

## Kokapena

Administratiboki uhartea Iparraldeko barrutian dago, Lurralde Berrien ipar-ekialdean, eta Ap Chau badian.
Uhartean 200 bat pertsona bizi dira, eta bertakoek Txinatik datorren ur-azpiko hodi bati esker lortzen dute edateko ura.

## Ikus, gainera

* Hong Kongeko uharteen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q276833
* Multimedia: Ap Chau / Q276833
# Aouguenz

Aouguenz (arabieraz: أوكنز‎) Chtouka-Aït Baha probintzian dagoen herria da, Souss-Massa eskualdean, Maroko. 2014ko zentsoaren arabera 4.801 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4778811
# Ap Chau Mei Pak Tun Pai

Ap Chau Mei Pak Tun Pai (txinera tradizionalez: 鴨洲尾白墩排) Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uharte txikia da.

## Kokapena

Administratiboki uhartea Iparraldeko barrutian, Lurralde Berrien ipar-ekialdean.
Inguruko uharteei dagokionez, Ap Chau Mei Pak Tun Pai, Ap Lo Chundik hurbil, eta Ap Chau eta Sai Ap Chau bitartean dago.

## Ikus, gainera

* Hong Kongeko uharteen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4778855
# Artemidoro Efesokoa

Artemidoro Efesokoa (antzinako grezieraz: Αρτεμίδωρος edο Εφέσιος; Efeso, K.a. II. mendea – ?, K.a. I. mendea) greziar kartografo eta geografoa izan zen.
Italia (Erroman enbaxadore zela), Hispania, Egipto eta beste Mediterraneo inguruko lurraldeak bisitatu zituen. Gero 11 liburuko Geographoumena idatzi zuen, non Agatarkidas edo Eratostenesen lanak aprobetxatu zituen.
Batzuen ustez, lan hau Artemidororen papiroan dago, baina zaila da hori esatea.

## Erreferentziak

* ↑ Stiehle, Robert. (1856). «Der Geograph Artemidoros von Ephesos» Philologus (11): 193-244..
* ↑ Canfora, Luciano. (2011). La meravigliosa storia del falso Artemidoro. Palermo: Sellerio.
* Datuak: Q472620
# Artemis 1

Artemis 1 (Artemis I, ofizialki) tripulaziorik gabeko misioa da, NASAk programatua. Artemisa programako lehena da, eta Space Launch System aitzindariarekin, Orion ontziarekin batera, jaurtiko den lehena. Ontzi horren bigarren misioa izango da.
Artemis 1-en misioa sei astekoa izango da, eta suziriaren etapa guztiak eta ondorengo Artemis misioetan erabiliko diren espazio-ontziak probatuko ditu. Orbita hartu eta Ilargiaz haraindiko injekzio bat egin ondoren (Ilargirantz erreta), misioak hamar CubeSat satelite zabalduko ditu eta Orion ontzia urruneko orbita erretrogrado batean sartuko da sei egunez. Ondoren, Orion ontzia itzuli eta berriro sartuko da lurreko atmosferan, ezkutu termikoak babestuta, eta Ozeano Barean murgilduko da.
Hainbat atzerapenen ostean, NASAk 2022ko azaroaren 16an jaurtitzea erabaki zuen, John F. Kennedy espazio-zentroko 39B jaurtiketa-gunetik. Ondoren, Orion ontziak, zeinaren misioak 25,5 egun inguruko batez besteko iraupena izango duen, Ilargiari bira emango lioke sei egunez. Dena aurreikusi bezala ateratzen bada, misio aitzindari hori "Orion espazio-ontzia" eta "espazioko jaurtiketa-sistema" tandemaren hasiera izango da hurrengo hegaldi tripulatuentzat (zazpi eguneko joan-etorria). Artemis 2 tripulaziodun misioarekin jaurti nahi da, eta 2025ean Lunar Gateway espazio-estazioarekin batera jaurti nahi da Artemis 3 misioa.

## Izena

Lehen Exploration Mission-1 (EM-1) deitzen zitzaion, baita Space Launch System 1 (SLS-1). Ondoren, Artemis 1 edo Artemisa 1 izena hartu zuen misioak, Artemis programa hasi ondoren.

## Erreferentziak

* ↑ NASA administrator on new Moon plan: ‘We’re doing this in a way that’s never been done before’. 17 de mayo de 2019.
* ↑ (Ingelesez) Ohana, Lavie. (2021-10-03). «Four Artemis I CubeSats miss their ride» Space Scout (Noiz kontsultatua: 2022-08-29).
* ↑ Marquez, Javier. (2022-07-21). «La NASA pone fecha de lanzamiento para Artemis I, el primer gran paso para el regreso del ser humano a la Luna» Xataka.
* ↑ BARAZARTE DAZA, Nathaly. (25 de julio de 2019). La NASA enviará a la primera mujer a la Luna. elciudadano.com.
* ↑ Singer, Jody. (25 de abril de 2012). Status of NASA’s Space Launch System. NASA Marshall Space Flight Center.
* ↑ La NASA lanzará la nave Orion alrededor de la Luna en preparación para una misión tripulada. actualidad.rt.com 21 de julio de 2019.
* ↑ ESA / Space in Member States / Spain. (18 de julio de 2019). Astronautas en la Luna con el tercer Módulo de Servicio Europeo para Orion. esa.int.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3389152
* Multimedia: Artemis 1 / Q3389152
# Artemis Persiarra

Artemis Persiarra edo Artemisa Persiarra, greziarrek Anahita persiar jainkosari emandako izenetako bat da (greziarrek Anaitis ere deitua), baita jainkosa hau eta Artemisa greziarraren arteko gurtza sinkretikoari ere.
Artemisa eta Anahitaren arteko sinkretismo prozesua Asia Txikian garatu zen, persiarrek K. a. VI. mendearen erdialdean konkistatu zutena. Publio Kornelio Tazitoren arabera (III. 60), jainkosaren santutegi bat sortu zuen Ziro II.ak Lidiako Hierozesarea hirian, nork pribilegioak eman zizkion. Aldi berean, Beroso babiloniarrak, Anaitis Sardesen Artaxerxes II.aren erregealdian gurtua zela aipatzen du. Errege honek, bereziki Anahitaren gurtza babestu zuen (bere inskripzioetan aipatzen duen lehen akemenidar subiraua da) eta, uste denez, Artemis/Anahitaren gurtza guneak bere erregealdian datatuak egon daitezke. Persiar domeinuaren garaikoak, gainera, jainkosaren irudikapenak dituzten eraztun eta zigiluak aurkitu dira.
Artemis Persiarraren gurtzak aurrera jarraitu zuen garai helenistiko eta erromatarrean. Lehen aipatu diren Hierozesareako santutegiaren pribilegioak, subirau helenistikoek berretsi zituzten, Atalo III.a Pergamokoaren gutun batek iradokitzen duen bezala (RC 68). Gainera, Filadelfia pergamoar hirian gurtzen zenaren berri ere bada. Jainkosaren irudikapen helenistikoa duten txanponak, Hierozesarea eta Hypaipa hiri lidiarretan aurkitu dira. Azken kasu honetan, posible da iraniar estiloko elementu batzuen mantentzea ikustea. Jada erromatar garaian, Estrabonek (XV. 3.15), Anahitaren omenezko jaialdiak aipatzen ditu Kapadoziako santutegietan (Castabala), eta Pausaniasek (V. 27.5) Hypaipan egin ziren gurtza zeremonien lekuko izan zela dio.

## Bibliografia

* Briant, P. (2002): From Cyrus to Alexander, Eisenbrauns, pp. 253, 501, 677, 701.
* Chaumont, M.L. (1985): "Anahid", iii "The Cult and Its Diffusion", en Enciclopaedia Iranica vol. I.
* Weisskopf, M. (1990): "Cappadocia", Enciclopaedia Iranica vol. III.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9098746
# Artemio Zarco

Artemio Zarco Apaolaza (Donostia, Gipuzkoa, 1930eko martxoaren 7a - ibidem., 2012ko urtarrilaren 3a ) euskal abokatu, idazle eta zutabegilea izan zen.

## Biografia

1930ean Donostian jaio zen eta zazpi urte zituela Gernikako bonbardaketa jasan zuen. Aita gudari Anarkista zuen eta Gudan hil zen. Familiarekin Bordelera erbesteratu ziren, baina han kontzentrazio-esparru batean sartu zituzten. 1939an Donostiara itzuli ziren Nazien okupaziotik ihesi
Zuzenbide lizentziatura lortu eta 1954an abokatu hasi zen lanean. Preso antifrankisten abokatu izan zen eta 1965ean Gipuzkoako Gobernadore zibilak ez zion utzi probintziako Abokatuen kolegiko zuzendari izaten.
1968an, Melitón Manzanas hil osteko salbuespen-egoeran, hilabetez Martuteneko espetxean sartu zuten. Askatu zutenean, lau hilabeterako Albarracinera bidali zuten.
1970 Burgosko prozesuko abokatu taldeko kidea izan zen eta Antton Karrera defendatu zuen.
Garan 2000. urtertik zutabegilea zen. "Zazpika" Astekarian 632 "Satiricón" zutabe idatzi zituen. Baina 2011ko martxotik aurrera Iritzia sailean idazten hasi zen.
Bere zaletasun ezagunenak Musika klasikoa, operak eta Naïf margolanak ziren. Raquel Martinez de Ubago eta Juan Kruz Unzurrunzagarekin batera Donostiako Altxerri Galeria ireki zuen. Bertan, Eduardo Chillida eta Bixente Ameztoiren lanak jarri zituzten erakusgai.

## Liburuak

Zortzi liburu idatzi ditu eta azkena 2007an:
* De fusliamientos y clérigos al modo rabelesiano (1978).
* A la mayor gloria de Dios (1983).
* Doña Leona y sus abogados (1991).
* Los regocijos de la carne (1991).
* Cuentos orientales y crónicas occidentales (2000).
* Odiarás a tu enemigo (2001).
* Satiricón (2005).
* Ese final que os acecha (2007).

## Erreferentziak

* ↑ Fallece Artemio Zarco. Gara.net 2012-1-4 (Noiz kontsultatua: 2012-1-6).

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) video Entrevista a Artemio Zarco Gara Bideoak
* (Gaztelaniaz) Entrevista en GARA (2011-04-10) Gara.net
* Datuak: Q12254203