OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kaukasiar Albania

    Artikulu hau Kaukasoko antzinako herrialdeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Albania (argipena)».
Kaukasoko Albania ( grezieraz Ἀλβανία, Albania ; azerbaijaneraz: 'Albaniya' ; armenieraz: Աղվանք , Aghvank ; georgieraz: ალვანია Alvania) deitzen zaio antzinako erresuma bati, zeinaren lurraldea gaur egunean banatzen da Azerbaijan, Georgia eta Hegoaldeko Dagestan (Errusia) herrialdeen artean.

## Historia

Kaukasoko Albania ekialdeko herri kaukasiarrek osatzen zuten orduan, hau da, Dagestango eta Azerbaijango biztanle indigenek. Kaukasoko albaniera zaharraren testuak ezagutzen dira, eta alfabeto propioa ere bazuen, eta haiek galdu ziren arren, egungo Udi hizkuntzarekin lotura estua nabarmendu dute adituek.
Kaukaso Albaniako lehen arrasto historikoak K.a. IV. mendekoak dira, eta beraien hasierako hiriburua Kabalaka gisa ageri da identifikatua. Geroago hiriburua hegoaldera joan zen Partaw/Partav zeritzonera (gaur egunean Barda).
Kristau garaiko lehen mendeetan, Armenia eta Georgiarekin batera, Albania Kaukasoko hirugarren erresuma kristau handi gisa bilakatu zen. Halarik ere, armeniarrak eta georgiarrak ez bezala, kaukasiar-albaniarren identitatea beste kultura batzuetan urtu zen zenbait mendetako prozesu luze batean. Albaniar talde banandu batzuk armeniar eta georgiar kulturekin bat egin zuten bitartean, Albania izan zenaren zati handi batek herri inbaditzaileen alderdi kultural ezberdinak hartu zituen: Islam erlijioa arabiarren agintearen garaian (700-800), persiar hizkuntza persiarren menpean (1.100 inguruan) eta, azkenik, XII. mendetik aurrera, turkiar azerbaijandarrar bihurtu ziren, turkiar oghuz hizkuntzako taldeak iristen hasi zirenean Turkmenistandik, Kaspio ibaiaren beste aldetik, mongoliar migrazioen zati bezala.

## Erreferentziak

* ↑ «11.3 Udi Language - Comparing Ancient Albanian with Contemporary Udi by Zaza Alexidze» www.azer.com (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).
* ↑ (Ingelesez) Foundation, Encyclopaedia Iranica. «Welcome to Encyclopaedia Iranica» iranicaonline.org (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).
* ↑ (Ingelesez) «Barda City» Ulduz Tourism Azerbaijan Tour Operator 2017-10-14 (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).
* ↑ Txurruka, Jesús Perez de Viñaspre. (2021-02-07). «Azerbaijan (1). Azerbaijandar nortasunaren aurrekari historikoak» Nabarralde (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177076
* Multimedia: Caucasian Albania / Q177076
# Kauhaneva–Pohjankangas Parke Nazionala

Kauhaneva–Pohjankangas Parke Nazionala (finlandieraz: Kauhanevan–Pohjankankaan kansallispuisto), Finlandia hego-mendebaldeko parke nazional bat da, Kauhajoki eta Karvia udalerrietan dagoena, Hego Ostrobotnia eta Satakunta udalerrien artean. Ramsarko hitzarmenaren barnean dago, bai eta Natura 2000 sarean ere.

## Geografia

Zingirek eta zohikaztegiek osatzen dute parkea. Lurzorua porfiro eta granitoz osaturik dago eta gainean zohikatza du. Eremu nahiko laua da, iparraldea 170 metrotako altueran dago eta hegoaldea 160 metrotako altueran itsas mailatik.

## Erreferentziak

* ↑ The Annotated Ramsar List: Finland. 2008-04-30 (Noiz kontsultatua: 2017-11-09).
* ↑ (Finlandieraz) Ymparisto > Kauhaneva-Pohjankangas. (Noiz kontsultatua: 2017-11-09).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Finlandieraz) Parkearen webgune ofiziala
* Datuak: Q1737079
* Multimedia: Kauhaneva–Pohjankangas National Park / Q1737079
# Kaufering

Kaufering Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Landsberg am Lech (barrutia)|Landsberg am Lech]] barrutian. 2014an 10.200 biztanle zituen 17,69 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q339918
* Multimedia: Kaufering / Q339918
# Kaufman konderria (Texas)

Kaufman konderria (ingelesez: Kaufman County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Kaufman da. 2010eko zentsuaren arabera 103.350 biztanle zituen, Kaufman kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Kaufman konderriak 2.091,83 kilometro koadro ditu. Horietatik 69,83 ura dira. Beste 2.022 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 49,41 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 103.350 pertsonetatik 89.876 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 17.548 dira. 10.571 beltzak edo afroamerikarrak. 551 amerikar natiboak ziren eta 32 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 869 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 69 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.382 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q110486
* Multimedia: Kaufman County, Texas / Q110486
# Kaufungen

Kaufungen Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, [[Kassel (barrutia)|Kassel]] barrutian. 2014an 12.480 biztanle zituen 26,13 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q564457
* Multimedia: Kaufungen / Q564457
# Kauffman Stadium

Ewing M. Kauffman Stadium, batzutan Kauffman Stadium deitua, ezizenez The K, formalki Royals Stadium, AEBtako Missouri estatuko Kansas City hirian dagoen beisbol estadio bat da. MLB ligako Kansas City Royals taldearen jokalekua da. 1973an inauguratu zen.

## Iruditegia

* Kanpoaldea.
* Aireko ikuspegia.
* Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
* Zelaia.

## Kanpo estekak

* Kauffman Stadium. Kansas City Royals taldearen webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q1737017
* Multimedia: Kauffman Stadium / Q1737017
# Kaufman (Texas)

Kaufman Texasko hiri bat da. Kaufman konderrian kokatua dago. 2010ean 6.703 biztanle zituen, 21,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Kaufman konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q975843
* Multimedia: Kaufman, Texas / Q975843
# Joy Alexis Brown-Adams

Joy Alexis Brown-Adams (Georgetown, Guyana, 1993ko maiatzaren 28a) guyanar saskibaloi-jokalari profesionala da.

## Biografia

Saskibaloiko jokalari profesionala da eta teilatu-hegalaren posizioan jokatzen du. Balio anitzekoa da eta hainbat posiziotan joka dezake. 1,80 m-ko altuera du.

## Ibilbidea

Iona College Unibertsitatean nabarmendu zen, eta Europan probatzea erabaki zuen.

### Klubak

* -2016 Ionako Unibertsitatea (NCAA).
* 2016/2017 Oviedoko Unibertsitatea. Emakumezkoen 2. liga.
* 2017/2018 Nissan Al-Qazeres Extremadura. Emakumezkoen Eguneko Liga.
* 2017 Minnesota Lynx (WNBA).
* 2018/2020 Valentzia Basket. Emakumezkoen Eguneko/Endesako Liga.
* 2020/2021 Araski AES (Gasteiz). Endesako emakumezkoen liga.'

## Erreferentziak

* ↑ «Joy Alexis Adams, polivalencia para el Kutxabank Araski» FEB.
* ↑ «Competiciones FEB» competiciones.feb.es.
* ↑ «El Al-Qazeres es el primer líder y Joy Brown-Adams, la ‘MVP’» El Periódico Extremadura.
* ↑ «Joy Adams (Kutxabank Araski): estadisticas | MueveteBasket.es» www.muevetebasket.es.
* ↑ «Joy Brown: “Si buscáis una temporada emocionante, comprad el abono del Valencia Basket”» FEB.
* ↑ SL, TAI GABE DIGITALA. (2020-07-07). «La alero Joy Alexis Adams se suma al proyecto del Kutxabank Araski» naiz:.
* ↑ «Arranca la Liga Femenina Endesa de baloncesto: Una a una las plantillas de la temporada 2020-2021» Tribuna de Salamanca 2012-09-27.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106715318
# Joy Crisp

Joy A. Crisp (Colorado, AEB, XX. mendea) Marteko geologian espezializatutako geologo planetario estatubatuarra da. NASAk Martera egindako misioetan egindako lanagatik da ezaguna, besteak beste, Mars Exploration Rover eta Mars Science Laboratory misioetan.

## Biografia
### Lehen urteak eta hezkuntza

Crisp Colorado Springsen (Colorado, AEB) jaio zen. 1979an Carleton Collegen geologian lizentziatu zuen, eta maisutza bat (1981) eta doktoretza bat (1984) lortu zituen Princetongo Unibertsitatean. Geroago, Crisp doktoratu ondoko ikertzailea izan zen UCLAn bi urte baino gehiagoz. Bere ikerketek Kanariar Uharteetako arroken ikerketa barne hartu zuten, sumendien antzeko baldintzetan.

### Lan profesionala

Crisp ikertzailea izan da Erreakziorako Propultsioaren Laborategian 1989tik, eta bertan zientzialari nagusi gisa dihardu 2004tik. NASAren proiektu eta misio ugaritan lan egin zuen, Mars Pathfinder, Mars Exploration Rover eta Mars Science Laboratory (MSL) barne. MSL Curiosity rover misiorako proiektuaren alboko zientzialaria da.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) https://www.jpl.nasa.gov.+«Dr. Joy Crisp, Project Scientist for the Mars Exploration Rover Mission» NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL) (Noiz kontsultatua: 2022-10-14).
* ↑ (Ingelesez) silicon. (2016-11-15). «10 women whose passion for science is out of this world» Silicon Republic (Noiz kontsultatua: 2022-10-14).
* ↑ «Science - Planetary Geosciences (3223): People: Joy Crisp» web.archive.org 2019-09-26 (Noiz kontsultatua: 2022-10-14).
* ↑ «Joy Crisp Resume» mslsci.com (Noiz kontsultatua: 2022-10-14).
* ↑ (Ingelesez) «Nasa's Curiosity rover 'sniffs' Martian air» BBC News 2012-09-06 (Noiz kontsultatua: 2022-10-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16241226
# Joy Ride (2001eko filma)

    Artikulu hau 2001eko terrorezko filmari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Joyride (argipena)».
Joy Ride, 2001eko John Dahl estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko thriller film bat da. Steve Zahn, Paul Walker eta Leelee Sobieski aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Oporraldia hasi denez, Lewis Thomas (Paul Walker) mutil gaztea eta bere ametsetako neska den eta mutilagunarekin hautsi berri duen Vennak (Leelee Sobieski) AEBetako Mendebaldean barna bidaiatzea erabaki dute. Baina Lewisek Fuller (Steve Zahn) anai gataskatsua Salt Lake City hirian heurekin batera jasotzean arazoak hasiko dira, autoko irratiaren bidez Rusty Nai (Ted Levine/Matthew Kimbrough) deritzon kamiolari bati adarra jo eta haserrerazi eta bidaian zehar jazarpena egiten hasiko baizaie.

## Aktoreak

* Paul Walker: Lewis Thomas
* Steve Zahn: Fuller Thomas
* Leelee Sobieski: Venna
* Ted Levine: Rusty Nairen ahotsa
* Matthew Kimbrough: Rusty Nai
* Jessica Bowman: Charlotte
* Jim Beaver: Ritter sheriffa
* Stuart Stone: Danny, Lewisen gelakidea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q26970
# Joy Ezeilo

Joy Ezeilo (Enugu, 1966) nigeriar abokatu bat da, giza eskubideen aldeko ekintzailea.
Nigeriako Unibertsitateko Zuzenbide Fakultateko dekanoa izan zen, eta Nazio Batuen Erakundeko pertsonen trafikoari buruzko kontalaria, 2008tik 2011ra. 1990eko hamarkadaren amaieran, Women Aid Collective (WACOL) sortu zuen, eta 25 urtean 60.000 nigeriar emakumeri ostatua eta laguntza juridikoa eman die. Tamar Sexual Assault Referral Center izeneko babes zentroa sortu zuen, abusuen biktimei laguntzeko. West African Women's Rights Coalition (WAWORC) ere sustatu zuen. Giza Eskubideen Sari Nazionala irabazi zuen Nigerian 2019an, eta Niger Ordenaren Ofiziala jaso zuen aktibismoagatik eta giza garapenari egindako ekarpenagatik. 2022an Emakume Afrikarren Lidergo Sareko (AWLN) nigeriar ataleko lehendakariordea izan zen, eta Enuguko Estatuko Ikerketa Judizialeko Paneleko kide ere bai, poliziaren basakeriak eta hilketa estrajudizialak ikertzeko
2022an, Joy Ezeilo BBCren 100 emakumeen zerrendan sartu zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «OHCHR | Joy Ngozi Ezeilo (Oon), former Special Rapporteur on trafficking in persons, especially women and children» web.archive.org 2022-05-27 (Noiz kontsultatua: 2023-02-09).
* ↑ (Ingelesez) «Bio of Prof Joy Ngozi Ezeilo (Officer of the Order of Niger)» Faculty of Law, University of Nigeria, Enugu (web.archive.org) 2021-03-04 (Noiz kontsultatua: 2023-02-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Ezeilo: "Puede que sea imposible hallar a todas las niñas de Chibok"» El Periódico (web.archive.org) 2016-04-14 (Noiz kontsultatua: 2023-02-09).
* 1 2 3 (Ingelesez) «BBC 100 Women 2022: Who is on the list this year?» BBC News (web.archive.org) 2022-12-06 (Noiz kontsultatua: 2023-02-07).
* ↑ (Ingelesez) «WACOL Networks - WACOL» web.archive.org 2022-12-07 (Noiz kontsultatua: 2023-02-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109453650
# Joy Division

Joy Division (Salford, Manchester Handia, 1976) ingeles punk talde bat izan zen. Jatorrian Warsaw deitua, taldea Ian Curtisek, Bernard Sumnerrek, Peter Hookek eta Stephen Morrisek osatu zuten.
Joy Divisionek, bere hasierako punk rock eraginetatik eboluzionatu zuen (Jon Savage musika kritikariaren arabera, "Ez zen punka, baina bere energiak zuzenean inspiratua zegoen"), ondoren, bere aitzindaria izan zen soinu eta estilo bat garatzeko, post-punk deitua, Siouxsie and the Banshees eta The Cure bezalako bandekin batera. Soinu ilun bat izateaz gain, bere letretan heriotzarekin eta etsipenarekin obsesionatuta zeuden, Ian Curtis abeslariak pairatzen zuen epilepsiak bultzatuta.
Bere lehen EPak, An Ideal for Living, Tony Wilsonen arreta erakarri zuen. Joy Divisionen lehen diskoa, Unknown Pleasures, Wilsonen zigilu diskografikoan argitaratu zen, Factory Records, eta kritika britainiarraren txaloa eragin zuen. Ian Curtis abeslariari depresioak eta arazo pertsonalek eragin zioten, ezkontzaren desegitea eta epilepsia krisi larriak barne. Curtisek gero eta zailago ikusten zuen zuzenean abestea, eta sarritan krisi epileptikoak izaten zituen bere ikuskizunetan.
1980ko maiatzean, taldearen lehen biraren bezperan, Ian Curtisek bere buruaz beste egin zuen bere etxeko sukaldean urkatuz, Werner Herzogen Stroszek filma ikusi eta gero, Iggy Popen The Idiot diskoa entzuten zuen bitartean. Joy Divisionek, hil ondoren kaleratu zuen bere bigarren albuma, Closer (1980) izenekoa eta "Love Will Tear Us Apart" singlea, rankingetan kaleratu zuen diskorik arrakastatsuena bihurtu zen. Curtis hil ondoren, gainontzeko taldekideek New Order sortu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Curtis, Deborah.. (1995). Touching from a distance : Ian Curtis and Joy Division. Faber and Faber ISBN 0-571-17445-0. PMC 32703992. (Noiz kontsultatua: 2020-11-24).
* ↑ (Ingelesez) «Joy Division and Ian Curtis: the myths» New Internationalist 2018-06-01 (Noiz kontsultatua: 2020-11-24).

## Ikus, gainera

* New Order

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172763
* Multimedia: Joy Division / Q172763
# Joy Page

Joy Page (Los Angeles, Kalifornia, 1924ko azaroaren 9a - ibidem, 2008ko apirilaren 18a) aktore estatubatuarra izan zen, batez ere Casablanca filmean (1942) "Annina Brandel"ren interpretazioagatik ezaguna.

## Biografia

Joy Cerrette Paige zuen benetako izena, eta Los Angelesen (Kalifornia) jaio zen. Don Alvarado (José Paige zuen benetako izena)zinema mutuko izarraren eta Ann Boyar-en (1908-1990) alaba zen. Pagek 5 urte zituenean dibortziatu ziren gurasoak.
1936an, Jack Warnerrekin ezkondu zen ama, Warner Brothers estudioetako burua. Warnerrek, ordea, ez zuen bere alabaordea emanaldira animatu. Pagek, hasiera batean Casablancaren gidoia modaz pasea eta estereotipatua zela uste zuenak, azkenean bere merituengatik irabazi zuen papera, eta Warnerrek gogoz kontra onartu zuen. Aktoreak 17 urte besterik ez zituen, eta bigarren hezkuntza amaitu berria zuen.
Warnerrek, ordea, uko egin zion Pagerekin kontratu bat sinatzeari, eta, beraz, Warner Brosen film batean ez zuen berriz parte hartu. Hala ere, beste estudio batzuetarako lanean jarraitu zuen eta telebista-ekoizpen batzuetan esku hartu zuen. 1959an Disneyren The Swamp Fox telesailaren lehen denboraldian antzeztu ondoren, interpretaziotik erretiratu egin zen.
William T aktorearekin ezkondu zen Page. Orr, Warner Brosen exekutibo izatera iritsi zena.Nepotismoa leporatu zioten. Senar-emazteak 1970ean dibortziatu ziren. Semea, Gregory Orr, gidoilaria eta ekoizlea da.

## Heriotza

Joy Page 2008an hil zen Los Angelesen pneumonia baten eta garun-hodietako istripu baten ondorioz sortutako arazoengatik. Hollywood Hillseko (Kalifornia) Forest Lawn Memorial Park hilerrian lurperatu zuten.

## Filmografia

* Casablanca (1942)
* Kismet (1944)
* The Bullfighter and the Lady (1950)
* Conquest of Cochise (1953)
* Fighter Attack (1953)
* The Shrike (1955)
* Tonka (1958)

## Erreferentziak

* ↑ Joy Page. The Times. 29 de abril de 2008.
* ↑ Joy Page, 83; in 'Casablanca,' Bogart told her: 'Go back to Bulgaria.'. Los Angeles Times. 24 de abril de 2008.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q271419
* Multimedia: Joy Page / Q271419
# Katalina Alexandriakoa

Katalina Alexandriakoa (grezieraz: ἡ Ἁγία Αἰκατερίνα ἡ Μεγαλομάρτυς; Alexandria, c. 282 - ibidem, c. 305) IV. mendeko martiri kristaua izan zen. Europa osoan zehar gurtu zen VI.aren mendea eta gero, batez ere X. eta XII. mendeetan. Santu laguntzaileen zerrendan dago, eta bat-bateko heriotzatik babesteko erregutzen zaio.

## Hagiografia

Katalina Alexandriakoari buruzko berriak oso berandukoak dira. Dokumenturik zaharrena Passioa da, hasieran, VI. eta VIII. mendeetan, grekoz idatzia, eta IX. mendetik aurrera, bertsio latindarraren bidez, ezagun egin zena.
Katalina Alexandriakoa familia noble baten altzoan jaio zen. Buruz oso azkarra izanik, berehala nabarmendu zen egin zituen azterketa zabalengatik, garaiko poeta eta filosofo handien mailan jarrarazi zuten azterketak, hain zuzen ere.
Gau batean Kristo agertu zitzaiola eta, une horretan bertan bere bizitza hari kontsakratzea erabaki zuen, eta, ordutik aurrera, haren emaztegai bihurtu zen. Ezkontza mistikoaren gaia ohikoa da Ekialde Mediterraneoan eta espiritualitate katolikoan.
Maxentzio enperadoreak (306-312) Katalina torturatzeko agindua eman zuen. Enperatriza saiatu zen Katalinaren alde egiten, baina burua moztu zioten, haren alde ziren Porfirio ofizialari eta 200 soldaduri bezalaxe. Maxentziok, burugogor, Katalina hiltzeko agindua eman zuen, eta burua moztu zioten.
Katalinaren hilobia Sinai mendiaren magalean, haren izena daraman monasterioan, aurkitu zela esaten da. Passioaren arabera, gorpua han aingeruek jarri zuten.

## Zaindaria

Katalina Alexandriakoa eskola-ume eta ikasleen zaindaria da; baita filosofo, preso, gazte ezkongai eta gurpilarekin zerikusia duten lanbideena ere: orgagileak, errotariak, traperoak, gorulariak, eta abar.
Parisko Unibertsitateak Katalina aukeratu zuen zaindari gisa.
* Datuak: Q179718
* Multimedia: Catherine of Alexandria / Q179718
# Katalina Aragoikoaren ametsa

Katalina Aragoikoaren ametsa (ingelesez: The Vision of Catherine of Aragon) Johann Heinrich Füssli margolari britainiarraren lana da, 1781ean amaitua. Gaur egun Lytham St Annes Art Collectionen jasota dago, Fylde boroughen, Lancashiren (Ingalaterra).

## Gaia

Mihise gaineko olio honek William Shakespeareren Henri VIII.a obraren pasarte bat irudikatzen du, non Katalina Aragoikoak bere heriotzaren amets makabroa duen, Ana Boleyn-en alde erbesteratua izan ondoren. Bere heriotza-ohean, Katalinak emakume-espektro partzialki biluziek eskaintzen dioten koroarantz ezkerreko besoa luzatzen du, hartu nahian.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The Vision of Catherine of Aragon by Johann Heinrich (Füssli) Fuseli» The Lytham St Annes Art Collection (Noiz kontsultatua: 2023-08-05).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): Margolanaren fitxa Lytham St Annes Art Collectionen webgunean.
* Datuak: Q107648410
* Multimedia: The Vision of Catherine of Aragon / Q107648410
# Katalina D'Erzel

Catalina Dulché Escalante (Silao, Guanajuato,1897ko ekainaren 29a – Mexiko Hiria, 1950eko urtarrilaren 3a), Catalina D'Erzell izengoitiaz ezagunagoa, kazetaria, dramagilea, eleberrigilea, poeta, opera-libretoen egilea, zinema mutuko aktorea, gidoilaria eta egokitzailea izan zen.

## Bizitza
### Lehen urteak

Hainbat iturriren arabera, Catalina D'Erzellek idazle-ikasketak goiz hasi zituen; Orfandad eta El plagiario dramak 12 urte zituela idatzi zituen. 18 urte zituela, bere lehen ipuina argitaratu zuen El Nacional-ean.

### Ibilbidea eta ondarea

Bere ibilbide gehiena kazetaritzan egin zuen. Ospe handiko egunkari eta aldizkari batzuetan parte hartu zuen, hala nola; El Universal, El Universal Ilustrado, El Hogar, El Demócrata, El Nacional, Revista de Revista eta baita Todo aldizkarian ere. 1932 eta 1941 artean, Excélsior egunkarian "Digo yo como mujer" atala argitaratu zuen; "emakumeaz hitz egiten duten pseudomoralistak agerian uzteko" irekiera gisa balio izan zuen. Atal honek balio izan zuen kazetaritzan emakumearen pertzepzioari buruzko ideiak argitaratzeko, batez ere Fortino Ibarra de Andaren ikuspegiari buruzkoak, El periodismo de México lanean.
   Ez dut liburua irakurri, eta ez dut irakurri beharko, haren agerpenaren berri badut, kazetari eta idazle mexikarren protesta ugariengatik da [...] Hobe litzateke libeloan kritikatutako eta kalumniatutako intelektual guztiok bat egitea difamatzailea formalki salatzeko.
1945ean, Frantziako Palmas Akademikoak jaso zituen Los hijos de Frantzia antzezlanagatik.
Catalina d’Erzell XX. mendearen hasierako dramaturgile nagusietako bat izan zen, bere melodrama famatuengatik. Adituen arabera, "berak antzoki sozial baten abangoardia irudikatzen zuen, hezten zuen antzerki batena. Eguneroko arazo sozial, politiko eta ekonomikoei buruzko kontzientzia pizten zuena".D'Erzell haserretu egiten zen Mexikoko gizarteak ez zuelako eskatzen emakumeak bere kabuz pentsa zezan,[6] bere lanak izan ziren emakumeek literaturan zuten jarduera faltaren inguruko arazoen instrukzio.
Bere lanen artean, besteak beste, La inmaculada (1920), Apasionadamente. Novelas cortas (1928); Cumbres de nieve (1923), Chanito (1923), Esos hombres! (1923), El pecado de las mujeres (1925), Los hijos de la otra (1930) eta La razón de la culpa (1928). Era berean, Bera poesia-bilduma eta El Nacional egunkarian argitaratutako ipuina, Así son las mujeres. Nabarmentzekoa da, halaber, Joaquín Cossek zuzendutako En defensa propia filme mutua eta Fernando Soler senarrak 1944an zuzendutako Como todas las madres filmean egindako ekarpena.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 UNAM. D’ERZELL, Catalina. .
* ↑ Véase la obra de Ibarra de Anda; "Las mexicanas en el periodismo".
* 1 2 Baeza 2006.
* ↑ Baeza 2006, 127 orr. .
* ↑ Campos 2000.

## Bibliografia

* Baeza, Gabriela (2006). La imagen de la mujer en la crónica del "México de afuera". UACJ. ISBN 9687845805.
* Campos, Patricia (2000). Una mujer empresaria de principios de siglo. Sincronía, Universidad de Guanajuato.
* Datuak: Q5758112
# Katalina Borboikoa

Katalina Borboikoa (Paris, 1559ko otsailaren 7a – Nancy, 1604ko otsailaren 13a) Nafarroako Erresumako infanta izan zen. Aita Antonio I.a Nafarroakoa Vendômeko dukea eta ama Joana III.a Nafarroakoa erregina zituen.

## Biografia

Henrike III.a Nafarroakoa anai nagusia zuen eta bere izenean Biarnon erregeorde moduan 1582 eta 1592 artean aritu zen. Anaia Henrike IV.a Frantziakoa bilakatu zenean, Labrit eta Armañaceko dukesa izendatu zuten. Protestante ortodoxoa, anaiaren Biltzarrean izan zen non hugonoteek Nanteseko Ediktua onar zezaten lan egin zuen.
Henrike III.ak eta Karlos III.a Lorrenakoak Saint-Germain-en-Layeko Bakean Katalina eta Henrike II.a Lorrenakoaren (1563 – 1624) arteko ezkontza adostu zuten. 1598ko uztailaren 13an ezkontza sinatu arren, Katalina katolizismora aldatzeko uko egin eta ez zuten egin.
Klemente VIII.ari dispentsa eskatu arren, honek abenduaren 29an ukatu eta Henrike Reimseko artzapezpikuari eskatu zion. Azkenean 1599ko urtarrilaren 31n Saint-Germain-en-Layen ezkontza egin zuten. Katalina 5 urte geroago hil zen seme-alabarik gabe.
Zuhaitz genealogikoa :
Charles, Duke of Vendôme
Antonio I.a Nafarroakoa
Françoise d'Alençon
Katalina Borboikoa
Henrike II.a Nafarroakoa
Joana III.a Nafarroakoa
Margarita Angulemakoa :

## Erreferentziak

* ↑ Catherine of Bourbon. in: Women in World History. 3, 536 or..
* ↑ Prévost, M.. (1956). Catherine de Bourbon. in: Dictionnaire de Biographie française. 7, 1414–1415 or..
* ↑ Tucoo-Chala, Pierre. (2003). Catherine de Bourbon. Une calviniste exemplaire. Atlantica, 328 or..
* ↑ Ritter, Raymond. (1985). La sœur d'Henri IV, Catherine de Bourbon (1559-1604). 2 Paris: Jean Touzot, 640 eta 603 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q268652
* Multimedia: Catherine de Bourbon / Q268652