OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mairu Guardia

Mairu Guardia (gaztelaniaz: Guardia Mora) eliteko unitate militar bat izan zen, jatorriz Marokokoa (horregatik zuen mairu izena), Francisco Francoren guardia pertsonala izan zena Espainiako Gerra Zibilean eta Francoren diktadurako lehen urteetan. Espainiaren Afrikako Armadako kideen artean hautatutako gudariek osatua zen, eta uniforme arranditsuak zituen ezaugarri. Denborarekin, Mairu Guardia frankismoaren ikurretako bat bihurtu zen.
Mairu Guardia 1956an desegin zen, Marokok independentzia lortu ondoren. Hala ere, Espainiako Erresumak, diktadura frankistarekin etenik izan ez duenez, unitate frankista horretako kide erretiratuei eta ondorengoei ordaintzen jarraitzen du: 2017an, 7,2 milioi euro.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Almudena Delgado Larios (2014). Conflictos y cicatrices. Fronteras y migraciones en el mundo hispánico, Dykinson, pág. 191
* ↑ (Ingelesez) Stanley G. Payne (1987). The Franco Regime, 1936–1975, University of Wisconsin, pág. 428
* ↑ (Gaztelaniaz) Tena, Alejandro. (2017-06-02). «La Guardia Mora de Franco recibirá 7,2 millones de los Presupuestos Generales» Público (Noiz kontsultatua: 2018-07-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19950011
* Multimedia: Guardia Mora / Q19950011
# Mairubaratzeta

Mairubaratzeta Nafarroako ipar-mendebaldean dagoen mendia da. 850 metroko garaiera du eta Malerreka eta Bortzirietako eskualdeen artean kokatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ «Mairubaratzeta - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-08-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) Urrutia, Javier. «Mendikat → Mairubaratzeta (850 m)» www.mendikat.net (Noiz kontsultatua: 2022-08-02).

## Ikus, gainera

* Mendaurko mendilerroa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113383233
* Multimedia: Mairubaratzeta / Q113383233
# Manosque-3 kantonamendua

Manosque-3 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Guztira 3 udalerri ditu eta Manosque da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16627353
# Manos a la obra

Manos a la obra Vicente Escrivák eta Ramón de Diegok sortutako umorezko telesaila da, 1998 eta 2001 artean Antena 3ek igorri zuena.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Manolo (Ángel de Andrés López) eta Benito (Carlos Iglesias) igeltsero narrasak kideak dira "Manolo y Compañía" enpresan. Madrilgo corrala batean bizi dira

## Pertsonaiak

* Nuria González: Adela (130 atal, 1998-2001)
* Fernando Cayo: Tino (130 atal, 1998-2001)
* Ángel de Andrés López: Manolo Jumilla Pandero (130 atal, 1998-2001)
* Kim Manning: Tania (130 atal, 1998-2001)
* Carmen Rossi: Carmina (130 atal, 1998-2001)
* Carlos Iglesias: Benito Lopera Perrote (130 atal, 1998-2001)
* Jorge Calvo: Tato (114 atal, 1998-2001)
* Jesús Vázquez: Felipe (81 atal, 1998-2001)
* Silvia Marsó: Noelia (80 atal, 1998-2001)
* Antonio Medina: Paulino (79 atal, 1998-2000)
* Evaristo Calvo: Evaristo (61 atal, 1998-2001)
* Tomás Sáez: Antonio (40 atal, 1998-2001)
* Mariana Carballal: Rosalía (35 atal, 1999-2001)
* Jorge San José: Nico (22 atal, 1998)
* Silvia Espigado: Romy (20 atal, 1998-2000)
* Mónica Cano: Loren (18 atal, 1998-2001)
* Lourdes Bartolomé: La Rufa (15 atal, 1998-1999)
* Raquel Concepción: (15 atal, 1998)
* Gemma Andreu : (14 atal, 1998)
* María Jesús Herranz: (14 atal, 1998)
* Carlos Pereira: (14 atal, 1998)
* Mónica Cervera: Nico (14 atal, 2000-2001)
* Enrique Escudero: Miguelito (13 atal, 1998-2001)
* Enrique Camino: (13 atal, 1998)
* Luis Varela: Don Luciano Cardenosa (11 atal, 1998-2001)
* María Victoria Vega: (10 atal, 1998)

## Kanpo estekak

* Manos a la obra, sailaren webgune ofiziala, Antena 3 telebista katearen webgunean.
* Datuak: Q5991774
# Manos Hatzidakis

Manos Hatzidakis (grezieraz: Μάνος Χατζιδάκις; Xanti, 1925eko urriaren 23a - Atenas, 1994ko ekainaren 15a) greziar musikagilea izan zen.
Pianoa, biolina eta akordeoia jotzen ikasi zuen. Menelaos Pallandiosekin musika aurreratua ikasi zuen, baita filosofia ere Atenasko Unibertsitatean , eta beste musikari, idazle eta intelektual batzuekin harremanetan jarri zen. Alemaniar okupazioan greziar erresistentziako kide izan zen. Ameriketako Estatu Batuetara erbesteratu zen Greziako diktadura militarrean.
Zinemarako musika, abestiak, pop musika, poemetarako musika eta musika-lanak konposatu zituen. 1960an jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria irabazi zuen. Mikis Theodorakisekin batera Éntekhno forma musikalaren bultzatzaileetako bat izan zen.

## Lanak

* Adoulotoi Sklavoi (1946)
* Kokkinos Vrahos (1949)
* Dyo Kosmi (1949)
* Nekri Politeia (1951)
* O Grousouzis (1952)
* Agni Tou Limaniou (1952)
* Stella - Στέλλα (1955)
* Η κάλπικη λίρα (1955)
* O Drakos (1956)
* One Street Organ, One Life (1958)
* Never on Sunday (Ποτέ Την Κυριακή) (1960)
* Woe to the Young (1961)
* It Happened in Athens (1962)
* The 300 Spartans (1962)
* America America (1963)
* Topkapi (1964)
* Gioconda's Smile (Το Χαμόγελο Της Τζοκόντας) (1965)
* Illya Darling (1967)
* Blue (1968)
* Reflections (1969)
* The Invincible Six (1970)
* The Pedestrian (1973)
* Sweet Movie (1974)
* Faccia di spia (1975)
* Memed, My Hawk (1984)
* Reflections (2005)
* Amorgos (2006)
* Six popular pictures
* For a little white seashell Op.1- preludes and dances for the piano (1948)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q447433
* Multimedia: Manos Hatzidakis / Q447433
# Manos Unidas

Manos Unidas, Espainiako Eliza Katolikoak sustatzen duen garapenerako Gobernuz Kanpoko Erakunde bat da, bere jarraitzaileez osatua. Bere helburua, gosearen, pobreziaren, azpigarapenaren eta horiek eratzen dituzten fenomenoen aurka jardutea da.

## Historia

1960. urtean sortu zen, Acción Catolica Española taldeko emakumeen eskutik, eta Elikadura eta Nekazaritza Erakundeak (FAO) gosearen aurka borrokatzeko deia egin zuenean, Ekintza Katolikoko emakumeek gosearen aurkako kanpaina sortu zuten.Eta horren bitartez, Afrikara eta Indiara dirua bidaltzeko diru bilketa egitea lortu zuten, eta ordutik aurrera, otsaileko bigarren igandean egiten dute diru bilketa.
Erakunde hau, Espainiako herrialde osoan zehar banaturik dago 71 delegazioen bitartez. Eta erakunde honek orain arte iraun duen izena 1978an hartu zuen, gosearen aurkako kanpainari esker. Gainera urte hauetan zehar, jendea hirugarren munduko egoeraz kontzientziatzea lortu du. Bere diru iturriak hiru dira: lehen aipatu bezala, urtean behin egiten den diru bilketa, dohaintzak eta bertan dauden bazkideen kuotak. Ondorioz hortik ateratako diru gehiena, Afrikara, Asiara, Ozeaniara eta Amerikara bideratzen da, baina baita hegoaldeko beste zenbait herrialdeetara ere.
Hala ere, sortu zenetik lehentasun batzuk ezarri ziren herrialdeei laguntzak emateko orduan, lehentasun horiek proiektuak baieztatzeko dira, ala nola: Nekazaritzaren garapena; Hezkuntza promozioa; Osasun atentzioa; Emakume eta gizarte promozioa, etab. Eta helburu guzti horiek lortzeko, 2008an, 96.000 pertsonek osatzen zuten erakunde hau eta bakar bakarrik 203 langileekin funtzionatzen zuen.
Harrigarria bada ere, sortu zenetik egin zen lehenengo diru bilketan 3.000 euro lortu zituzten, baina 2005ean 60.000.000 euro irabazi zituzten. Eta diru horri esker 1.206 proiektu sortu zituzten 64 herrialdeetan.
Esku batuak, Pablo VI.ak 1971ean sorturiko Pontifize kontseiluaren menpe dago, horregatik erakunde hori eliza katolikoaren eskuetan dago. 1998. urtetik aurrera, Esku Batuak KIGSren (Kooperazio Internazionala Garapenerako eta Solidaritaterako) bazkide bihurtu da, eta 14 elkarte katolikoz osaturik, guztiak Europan eta Ipar Ameriketan ezarririk.
Azkenik esan beharra dago, Esku Batuak, Caritasekin eta Inbestigazio eta Dokumentazio Zentro Afrikarrarekin batera, 2003an beste erakunde bat sortu zuen, SUR fundazioa, Afrikako arazo sozial, ekonomiko eta politikoak aztertzeko eratua.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Manos Unidas erakundeko estatutuak.. .

## Ikus, gainera

* Gosetea

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Manos Unidasen webgunea
* Datuak: Q1146910
# Manosa

Manosa ${\ce {C6H12O6}}$ formula duen monosakaridoa da, aldehido taldea (CHO) lehenengo karbonoan duena. Sei karbono dituenez hexosa bat da. Hainbat landaren polisakaridoetan eta animalien glikoproteinetan dagoena.

## Etimologia

Bere izena Bibliatik dator, hebrearrek mana izeneko jana haien Egiptoko exodoan jasotzen zuten janaritik, alegia. Mana hori Ekialde Hurbileko basamortuetako zuhaixka batzuei (lizar loredunei) darien gai azukredun batekin lotu da.

## Ezaugarriak

Bi enantiomero baditu ere gluzidoetan ohikoa den bezala D-isomeroa bakarrik azaltzen da naturan. Ziklatzerakoan pirano (eraztun hexagonala) egitura hartzen du, baina furano (eraztun pentagonala) ere har dezake.
D-Manosa (Haworth proiekzioa) Ehunekoak :
| α-D-Manofuranosa |
| α-D-Manopiranosa %67 | β-D-Manopiranosa %33 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10809118
* Multimedia: Mannose / Q10809118
Karbono hidratoak :
MonosakaridoakDiosakAldosak: GlikolaldehidoaTriosakAldosak: Glizeraldehidoa Zetosak: DihidroxiazetonaTetrosakAldosak: Eritrosa • Treosa Zetosak: EritrulosaPentosakAldosak: Arabinosa • Erribosa • Lixosa • Xilosa Zetosak: Erribulosa • XilulosaHexosakAldosak: Alosa • Altrosa • Galaktosa • Glukosa • Gulosa • Idosa • Manosa • Talosa Zetosak: Fruktosa • Psikosa • Sorbosa • TagatosaHeptosakZetosak: Manoheptulosa • SedoheptulosaDeribatuakDesoxiazukreakDesoxirribosa • RamnosaAminoazukreakGalaktosamina • Glukosamina • N-Azetilgalaktosamina • N-AzetilglukosaminaAzukre azidoakAzido galakturonikoa • Azido glukonikoa • Azido glukuronikoaAzukre alkoholikoakArabitola • Glizerola • Inositola • Manitola • SorbitolaOligosakaridoakDisakaridoakIsomaltosa • Kitobiosa • Laktosa • Laktulosa • Maltosa • Sakarosa • Trehalosa • Turanosa • ZelobiosaTrisakaridoakErrafinosa • Maltotriosa • MelezitosaGainerakoakDestrina (+ Maltodestrina+ Ziklodestrina) • Estakiosa • FruktooligosakaridoakPolisakaridoakHomopolisakaridoakAlmidoia (Amilosa + Amilopektina) • Glukogenoa • Kitina • Kitosanoa • Zelulosa • InulinaHeteropolisakaridoakAgar-agarra • Azido hialuronikoa • Glikosaminglukanoa • Hemizelulosa • Heparina • Kondroitina • Pektina Glukolipidoak • Lipopolisakaridoak • Glikoproteinak • Peptidoglikanoak :
# Manosque-1 kantonamendua

Manosque-1 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Guztira 3 udalerri ditu eta Manosque da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16627346
# Manosque-2 kantonamendua

Manosque-2 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Guztira 3 udalerri ditu eta Manosque da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16627350
# Marcillé-Raoul

Marcillé-Raoul (bretainieraz Marc'helleg-Raoul) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q222759
* Multimedia: Marcillé-Raoul / Q222759
# Marcio Alves dos Santos

Marcio Alves dos Santos, Tele (1990eko otsailaren 2a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Consadole Sapporo.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q6757347
# Marcillé-Robert

Marcillé-Robert (bretainieraz Marc'helleg-Roperzh) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223082
* Multimedia: Marcillé-Robert / Q223082
# Marcin Janusz

Marcin Janusz (1994ko uztailaren 31a) boleibol jokalari poloniarra da eta ZAKSA Kędzierzyn-Koźle eta Poloniako talde nazionalean jokatzen du. Januszek zilarrezko domina irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2022ko Munduko Txapelketan, Txapeldunen Liga bi aldiz irabazitakoa ere bada (2022, 2023) ZAKSArekin.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Gizonezkoak, estalia |

## Erreferentziak

* ↑ (Polonieraz) «Nazywali ich Brazylijczykami z południa kraju [PORTRETY»] przegladsportowy.onet.pl 2 September 2022.
* ↑ (Polonieraz) «Marcin Janusz nowym rozgrywającym ZAKSY» zaksa.pl 2 July 2021.
* ↑ (Polonieraz) «Pierwsze powołania Grbicia. Kadra bez Drzyzgi i Nowakowskiego» sport.pl 15 April 2022.
* ↑ «Fantastic Italy regain world title after 24 years» volleyballworld.com 11 September 2022.
# Marcinowice udalerria

Marcinowice Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Świdnica barrutian kokatuta. 95,24 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6502 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2326602
* Multimedia: Gmina Marcinowice / Q2326602
ieaSilesia Behereko voivoderriko udalerriak :
# Martin Waddell

Martin Waddell (Belfast, Ipar Irlanda, 1941eko apirilaren 10) Haur eta Gazte Literaturako idazlea da. Berak idatzitako Little Bear bilduma (Barbara Firth-en ilustrazioekin) oso ezagun egin da, baina beste hainbat liburu ere idatzi ditu; gehienetan izaki antropomorfikoak izan ohi dira protagonista. Catherine Sefton goitizenarekin ere idatzi ohi du haur helduagoentzat, batez ere, mamuei buruzko istorioak eta misteriozkoak. Haur eta Gazte Literaturan egindako ibilbideagatik Hans Christian Andersen Saria eskuratu zuen 2004an.

## Bizitza

Martin Waddell Belfasten (Ipar Irlanda) jaio zen eta Newcastle bizi izan da. Haurtzarotik datorkio animaliekiko eta ipuinekiko zaletasuna. Gerora inspirazio iturri izan ditu bi zaletasunak. Hala ere, berak gaztetan futbolari izan nahi zuen eta Fulham Football Clubean aritu zen denboraldi batez. Baina futbolari gisa bere etorkizuna ez zuenez argi ikusten, bere beste zaletasunak garatzea erabaki zuen eta idazten hasi zen. Ezagun egin zen bere lehenengo lana Otley komikia izan zen, helduentzat idatzitakoa. Baina ipuin kontaketen zale sutsu izateak eraman zuen Haur eta Gazte Literaturara.
1989an, Kurt Machler saria jaso zuen, Barbara Firth ilustratzailearekin batera, The Park in the Dark lanagatik. 2004an Hans Chirstian Andersen Saria eskuratu zuen bere literatura ibilbideagatik.

## Lan hautatuak
### Little Bear

Little Bear liburuak Waddell-ek idatzi eta Barbara Firth-ek ilustratu zituen.
* Can't You Sleep, Little Bear? (1988) – Smarties Book Prize saria -
* Let's Go Home, Little Bear (1991)
* You and Me, Little Bear (1996)
* Well Done, Little Bear (1999)
       – Euskaraz: Oso ondo, hartz txiki (2004)
* Sleep Tight, Little Bear (2005)

### Mimi Mouse

Mimi Mouse liburuak Waddell-ek idatzi eta Leo Hartas-ek ilustratu zituen.
* Mimi and the Dream House (1995)
* Mimi and the Picnic (1995)
* Mimi's Christmas (1997)

### Beste liburu batzuk

* Farmer Duck (1991), Helen Oxenbury-k ilustratuta.
       – British Book Awards saria eskuratu zuen, Urteko Haur Liburu Ilustraturik Onenaren saria, baita Smarties Book Prize saria ere.
* Owl Babies (1992), Patrick Benson-ek ilustratuta.

### Eleberriak

* In a Blue Velvet Dress (1972), Catherine Sefton goitizenarekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q707415
# Martin Waldseemüller

Martin Waldseemüller (Freiburg im Brisgau, 1470eko irailaren 11 – Saint-Dié-des-Vosges, 1520ko martxoaren 16a) alemaniar kartografo bat izan zen, Amerika izena erabiltzen lehenengoa.
1507 an Saint-Dié-des-Vosges lanean zegoela munduko mapa handi bat sortu zuen eta lehenengo aldiz erabili zuen hitz hau. Mapa Cosmographiae Intrudctio izeneko liburu batekin batera idatzi zuen. 1513 an izenaren jatorriaren inguruko dudak izan zituen, baina dagoeneko maparen 1.000 kopia banaturik zeudenez izenak pisua hartu eta hortik aurrera Amerika izena eman zitzaion kontinenteari.
# Martin Walser

Martin Walser (Wasserburg am Bodensee, 1927ko martxoaren 24a - Überlingen, 2023ko uztailaren 26a) alemaniar idazlea izan zen.
Gurasoak ikatz merkatariak ziren eta ostatu bat zuten. Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen. Itzuli zenean, historia, literatura eta filosofia ikasi zituen Tübingen eta Regensburgeko unibertsitateetan. 1951n doktoratu zen Franz Kafkari buruzko tesi batekin.
Kazetari gisa lan egin zuen irrati batean eta harentzako lanak idatzi zituen.
1953an hasi zen Gruppe 47rekin harremanetan eta 1957an argitaratu zuen bere lehen eleberria. 1981ean Georg Büchner Saria jaso zuen.
Walser bere aktibismo politikoagatik zen ezaguna. Vietnamgo gerraren aurka agertu zen eta Willy Brandten aukeraketaren alde egin zuen. 1960ko eta 1970eko hamarkadetan alderdi komunistatik gertu egon zen. 1980tik aurrera, eskuin politikoan kokatzen hasi zen.

## Lanak

* Beschreibung einer Form: Versuch über die epische Dichtung Franz Kafkas (1951)
* Ein Flugzeug über dem Haus und andere Geschichten (1955)
* Ehen in Philippsburg (1957)
* Halbzeit (1960)
* Eiche und Angora: Eine deutsche Chronik (1962)
* Überlebensgroß Herr Krott: Requiem für einen Unsterblichen (1964)
* Lügengeschichten (1964)
* Erfahrungen und Leseerfahrungen (1965)
* Das Einhorn (1966)
* Der Abstecher, Die Zimmerschlacht (1967)
* Heimatkunde: Aufsätze und Reden (1968)
* Ein Kinderspiel: Stück in zwei Akten (1970)
* Fiction: Erzählung (1970)
* Aus dem Wortschatz unserer Kämpfe(1971)
* Die Gallistl’sche Krankheit (1972)
* Der Sturz (1973)
* Das Sauspiel: Szenen aus dem 16. Jahrhundert (1975)
* Jenseits der Liebe (1976)
* Ein fliehendes Pferd (1978)
* Seelenarbeit (1979)
* Das Schwanenhaus (1980)
* Selbstbewußtsein und Ironie (1981)
* Brief an Lord Liszt (1982)
* In Goethes Hand: Szenen aus dem 19. Jahrhundert (1982)
* Liebeserklärungen (1983)
* Brandung (1985)
* Meßmers Gedanken (1985)
* Geständnis auf Raten (1986)
* Die Amerikareise: Versuch, ein Gefühl zu verstehen (André Ficusekin, 1986)
* Dorle und Wolf: Eine Novelle (1987)
* Jagd: Roman (1988)
* Über Deutschland reden (1988)
* Die Verteidigung der Kindheit: Roman (1991)
* Das Sofa (1961ean idatzia) (1992)
* Ohne einander: Roman (1993)
* Vormittag eines Schriftstellers (1994)
* Kaschmir in Parching: Szenen aus der Gegenwart (1995)
* Finks Krieg: Roman (1996)
* Deutsche Sorgen (1997)
* Heimatlob: Ein Bodensee-Buch (André Ficusekin, 1998)
* Ein springender Brunnen: Roman (1998)
* Der Lebenslauf der Liebe: Roman (2000)
* Tod eines Kritikers: Roman (2002)
* Meßmers Reisen (2003)
* Der Augenblick der Liebe: Roman (2004)
* Die Verwaltung des Nichts: Aufsätze (2004)
* Leben und Schreiben: Tagebücher 1951–1962 (2005)
* Angstblüte: Roman (2006)
* Der Lebensroman des Andreas Beck (2006)
* Das geschundene Tier: Neununddreißig Balladen (2007)
* Ein liebender Mann: Roman (2008)
* Mein Jenseits: Novelle (2010)
* Ein sterbender Mann (2016)
* Statt etwas, oder Der letzte Rank (2017)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57387
* Multimedia: Martin Walser / Q57387
# Martin V.a

Martin V.a (Genazzano, 1369 - † Erroma, 1431ko otsailaren 20a) Eliza Katolikoaren 206. Aita Santua izan zen 1417 eta 1431 urteen bitartean. Konstanzako kontzilioan hautatua, bere aldarrikapenak Mendebaldeko Zisma bukatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Mendebaldeko Zismako aita santuak
* Datuak: Q169612
* Multimedia: Martinus V / Q169612
# Martin Weinek

Martin Weinek (Leoben, Estiria, 1964ko ekainak 30) antzezle, protagonista, ardo ekoizlea eta artista austriarra da. Famatua da Kommissar Rex telesaileko bere paperagatik (Fritz Kunz Inspektore gisa). Horretaz gain, ardoa ekoizten du Austrian.

## Filmografia

* 1989: Calafati Joe (telesaila)
* 1999-2004, 2008- : Kommissar Rex (telesaila)
* 2004: Silentium
* 2005: Grenzverkehr
* 2006: Unter weißen Segeln (telesaila)
* 2007: Die Rosenheim-Cops (telesaila)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42335
* Multimedia: Martin Weinek / Q42335
# Martin Ximenez de Bertendona

Martin Ximenez de Bertendona (Bilbo, Bizkaia, 1489 – 1564) itsasgizona eta ontzigilea izan zen. Bilbo hiriak hari esker berreskuratu zituen foruak eta udal-frankiziak (1551). 1554. urtean, Desierto ontziolan, Filipe II.a Espainiakoaren zerbitzuan izateko 610 tonako ontzitzarra egin zuen. Ontzia bukatutakoan, Napoliko Karlos printzea Coruñatik Ingalaterrara eraman zuen, han Maria erreginarekin ezkontzera. Handik bi urtera, Karlos V.a Espainiakoa Le Havretik Espainiara eraman zuen ontzi berberean. Ondoren, Caceres hiriko Yuste monasteriora baztertu zen. Egindako zerbitzu ugarien ondorioz hainbat sari jaso zituen erregearengandik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12263172
# Martsupio

Martsupio edo poltsa martsupiala martsupiodun emeek izaten duten sabelaldeko zakua da. Ugatzak martsupioan izaten dituzte martsupiodunek eta han eramaten dituzte ume jaio berriak, heldu bitartean. Jaiotzerakoan, kumeak baginatik martsupioraino joaten dira. Izena latinezko marsupium' hitzetik dator, euskaraz poltsa esan nahi duena.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q949930
* Multimedia: Marsupial pouches / Q949930
# Marttajärvi

Marttajärvi aintzira Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen aintzira txikitxo bat da. Norvegiako mugatik eta Kaura aintziratik hurbil dago, Tarvantovaara Eremu Basatian; ondorioz, babestuta dago. Bertan eta inguruko zuhaiztietan hegazti kopuru eta espezie anitz aurki daiteke; ipar-belatzak, eskandinaviako lagopodoak, arrano beltzak eta txirri hankalaburrak, esaterako. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia asko dago ere; hala nola, azeri zuri eta gorriak, elur-oreinak, erbinude zuriak, lursaguak, ipar-katamotzak, jatunak, mendi lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak.
Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.
Kaura iparraldean da Marttajärviren bizilagun nagusia. Ura lurpeko pasabideetan barrena, Puussasjoki eta Uijajoki ibaiek osatzen duten Hietajoki ibaira iristen da. Hau, Könkämäenora isurtzen da Kaaresuvanto herriaren parean, azkenik, Bothniako Golkoan bukatzeko. Arrantza ez da oso ospetsua aintzira honetan, baina laponiako amuarrain artiko, amuarrain marroi eta izokin asko aurki daiteke bertan.
Aintziraren hegoaldean, izen gabeko uharte handitxo bat dago.

## Erreferentziak

* ↑ Tarvantovaaran erämaa-alue

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263178
# Martsias

Martsias (antzinako grezieraz: Μαρσύας) Frigiako musikari satiroa izan zen, flauta bikoitzaren asmatzailea. Elezaharraren arabera, Apolo lira-jotzailearekin lehiatzera ausartu zen. Apolok baldintza batekin onartu zuen erronka: irabazleak nahiko zuen zigorra emango zion galtzaileari. Jainkoa musikariari nagusitu ondoren bizirik larrutu zuen eta, azkenik, izen bereko ibai bihurtu zuen. Martsiasen larrutzea oso gai erabilia izan zen arte helenistikoan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 82. araua. Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q599737
* Multimedia: Marsyas / Q599737