OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Karbimazol

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Karbimazola hipertiroidismoaren tratamenduan erabiltzen den sendagai antitiroideoa da. Karbimazola pro-droga bat da, eta horrek adierazten du heste-xurgapenaren ondoren metimazol izeneko forma aktiboa bihurtzen dela. Metimazolak peroxidasa entzimak tiroglobulinaren tirosina hondakinekin bat egitea eragotzi egiten du. Lotura hori iodoarekin lotzeak eragingo luke, eta, beraz, T3 eta T4 (tiroxina) hormona tiroideoen ekoizpena murriztea dakar.

## Argibideak

Hipertiroidismoaren tratamendua, oro har, karbimazol-dosi altu batekin hasten da, 15-40 mg bitartean etengabe pazienteak funtzio tiroidea izan arte, eta gero 5-15 mg-ko mantentze-dosira murrizten da. Tratamendua dosi horietara jarraitu ohi da 12-18 hilabetez, eta, ondoren, sendagaia kentzeko lehen ahalegina egiten da.
Tiroide-hormona zirkulatzaileen aurkako ekintzaren hasiera azkarra da, baina askoz ere motelagoa da odoleko tiroide-hormona mailen beherakada erakusten duten ondorio klinikoen agerpena. Izan ere, tiroideoen aurkako farmakoek ez dute eragozten tiroide guruinean biltegiratutako hormonak (T3 eta T4) askatzea. Beraz, ondorio kliniko onuragarriak hormonak agortzen direnean bakarrik agertzen dira, eta hori etengabeko tratamendua hasi eta hilabete bat eta hiru hilabete bitartean gertatzen da.

## Albo-ondorio kaltegarriak

Batzuetan erupzioak edo azkura agertzen dira karbimazolaren tratamenduan zehar, eta efektu hori antihistaminikoekin maneiatu daiteke medikamentua utzi behar izan gabe. Hipersentikortasuna kontrolatu ezin zaien pazienteentzat, beste aukera batzuk adieraz daitezke, propiltiouraziloa barne.
Albo-ondoriorik larriena, ordea, agranulozitosia da, tratamendua bertan behera uztera behartu dezakeena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Farmakoak Hiztegia] [2022]
* ↑ (Portugesez) Sallum, Ana Carolina R. et al.. (2008). «Hipertireoidismo relacionado à síndrome de McCune Albright: relato de dois casos e revisão da literatura» Arq Bras Endocrinol Metab 52 (3): 556-561. doi:10.1590/S0004-27302008000300017..
* ↑ (Gaztelaniaz) López Castellano, Alicia C.; Moreno Royo, Lucrecia; Villagrasa Sebastían, Victoria. (2005). Manual de farmacología: guía para el uso racional del medicamento. Elsevier, 233 or. ISBN 8481748544..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q414013
* Multimedia: Carbimazole / Q414013
# Karboborita

Karboborita borato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Karboborita borato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca2Mg[B(OH)4]2(CO3)2 * 4H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Carboborite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3658269
# Karbamato

Karbamatuak azido karbamikotik (${\ce {NH2COOH}}$) deribatutako konposatu organikoak dira. Hauek, esaterako, poliuretano eta plastiko polimeroak osatzen dituzte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q422899
* Multimedia: Carbamates / Q422899
# Karbanioi

Karbanioia karbono-atomoan karga negatiboa duen anioi organikoa da, adibidez, CH$_3$−C$^−$.

## Egitura eta ezaugarriak

Karbanioiek egitura piramidala dute. Karbono-atomoek sp$^3$ hibridazioa dute. Halaber, karga negatiboa zenbat eta sakabanatuagoa egon orduan eta egonkorragoa izango da karbanioia. Karbono-atomoak partekatu gabeko bi elektroi ditu eta ondorioz 8 balentzia-elektroi.
Karbanioia nukleozalea da eta karbono elektroizaleekin erreakzionatzen du C-C lotura berriak eratuz. Hortaz, erreakzio-bitarteko inportanteak dira sintesi organikoan.

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-02-17).
* ↑ Anakabe, Eneritz & Arrasate,, Sonia. (2012). Kimika organikoa. EHU, 6 or. ISBN 978-84-9860-672-0..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q898552
* Multimedia: Carbanions / Q898552
# Karben

Karben Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, [[Wetterau barrutia|Wetterau]] barrutian. 2014an 21.716 biztanle zituen 43,94 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q570057
* Multimedia: Karben / Q570057
# Karbetiiak

Karbetiiak (latinez: Carvetii) hiri zelta bat zen Britainiako ipar-ekialdean zeudenak. Gaur egungo Cumbria eta Iparraldeko Lancashiren kokatuak, brigantiarrekin muga bat zuten.

## Historia

Karbetiiak ez dira agertzen Ptolomeoren Geografian, ezta beste testu klasikoetan ere. Old Penritheko eta Sowerbyko inskripzioengatik ezagutzen ditugu bakarrik.
Haien hiriburua Luguvalium (Carlisle) izan zen, bere eskualdeko hiri bakarra izan zena. Ziurrenik I. mendean brigantiarrekin elkartu ziren, eta autonomia pixka bat lortu zuten erromatar inbasioari esker.
Adituen ustez, Venutius gerlaria, Kartimandua brigantiarren azken erreginaren senarra eta erromatarren aurkaria, herri honetakoa izan zen.
Bere lurraldea Britania Secundako probintzian sartu zen. V. mendean erromatarrak alde egin eta gero Karbetiien lurraldeak Yr Hen Ogledden barruan geratu zen
Erresuma saiatu zen ordena mantentzen baina ez zuen iraun inbasioetara.
* Britania, k. a. 54, Zesarren inbasioa
* Britania, bigarren erromatar inbasioa
* Britania, k. o. 79
* Britania, II. mendean
* Britania, Konstantzioren berrantolaketa

## Erreferentziak
### Oharrak

* ↑ Carvetti] nationmaster.com (Ingelesez)

### Bibliografia

* The Carvetii. By N. Higham, G.D.B. Jones. Peoples of Roman Britain. Alan Sutton Publishing, Gloucester, 1985, ISBN 0-86299-088-2

## Kanpo estekak

* Carvetii (Ingelesez)
* Britannia History (Ingelesez)
* Kronologia
* Britaniako tribuak (Ingelesez)
* Datuak: Q1046170
* Multimedia: Carvetii / Q1046170
# Karbazol

Karbazola konposatu organiko heterozikliko aromatikoa da, C$_{12}$H$_9$N formula duena. Hiru zikloz osatutako egitura du zeinetan bi bentzeno eraztun bost kidez osatutako nitrogenodun eraztun batekin fusionatuta daudenak. Solido kristalino zuria da, erraz sublimatzen dena. Argi ultramoreak fluroreszente eta fosforeszente bihurtzen du.
Karbazola naturan ikatz-mundrunaren eta tabakoaren kearen osagaien artean dago. Halaber, bere deribatu batzuk alkaloideak dira, alkaloide karbazolikoak hain justu.

## Ekoizpena

Molde gutxi dago karbazola ekoizteko modu ekonomikoki errentagarrian, izan ere, eskaera txikia baitu.
Ikatz-mundrunaren distilazioan, karbazola antrazenoaren frakzioan kontzentratzen da eta antrakinona ekoitzi baino lehen ezabatu behar da. Horrela lortutako karbazola da da erabilera industrialaren iturri nagusia.
Laborategian karbazola prestatzeko hainbat manera dago. Klasiko bat Borsche-Drechsel ziklazioa da. Lehen urratsean fenilhidrazina ziklohexanonarekin kndentsatzen da dagokion imina emateko. Bigarren urratsean azido klorhidrikoaren bidez eraztuna itxi egiten da tetrahidrokarbazola ekoitziz, zein minioaren bidez deshidrogenatu egiten da karbazola emanez.

## Erabilera

Karbazola hainbat pigmentu eta tindu egiteko usa daiteke.
Polimeroen industrian N-binilkarbazola monomero gisa baliatzen da da polibinilkarbazola ekoizteko . Polimero hau LED orgainikoak fabrikatzeko usatzen da. Halaber, karbazola elektrokimikoki oxidatuz polimero eroaleak lor daitezke, baina ez dute industrian interes handirik eragin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Carbazole» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-08-13).
* 1 2 (Ingelesez) Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. (1. argitaraldia) Wiley 2000-06-15 doi:10.1002/14356007.a05_059.pub2. ISBN 978-3-527-30385-4. (Noiz kontsultatua: 2024-08-13).
* ↑ (Ingelesez) Talhout, Reinskje; Schulz, Thomas; Florek, Ewa; Van Benthem, Jan; Wester, Piet; Opperhuizen, Antoon. (2011-02). «Hazardous Compounds in Tobacco Smoke» International Journal of Environmental Research and Public Health 8 (2): 613–628. doi:10.3390/ijerph8020613. ISSN 1660-4601. (Noiz kontsultatua: 2024-08-13).
* ↑ (Ingelesez) Kirk-Othmer, ed. (2001-01-26). Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. (1. argitaraldia) Wiley doi:10.1002/0471238961.0114200803150618.a01. ISBN 978-0-471-48494-3. (Noiz kontsultatua: 2024-08-13).
* ↑ (Ingelesez) Borsche, W.. (1908-01). «Ueber Tetra‐ und Hexahydrocarbazolverbindungen und eine neue Carbazolsynthese. (Mitbearbeitet von. A. Witte und W. Bothe.)» Justus Liebigs Annalen der Chemie 359 (1-2): 49–80. doi:10.1002/jlac.19083590103. ISSN 0075-4617. (Noiz kontsultatua: 2024-08-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q424003
* Multimedia: Carbazole / Q424003
# Kinkila

Kinkila, bereziki merkataritza arloan, metalezko objektu txikien multzoari ematen zaion izena da, hala nola jostorratzak, botoiak, iltzeak eta antzekoak, gehienetan balio txikikoak. Honi buruzkoa izan daiteke:
* kinkildegia edo mertzeria, josteko gaiak saltzen dituen denda;
* kinkila, XVI.-XIX. mende bitartean Ozeano Atlantikoan eratu ziren merkataritza bideetan trukatutako produktuetako bat zen, Europatik Afrika eta Amerikara garraiatzen zena, triangelu-merkataritzan zehar.
# Kink

Kink (frantsesez: sexualité tordue) kontzeptuan giza sexualitatean ohikoak ez diren jardute, kontzeptu edo fantasiak biltzen dira. "Kink" hitza ingeleseztik dator, hitzez hitzeko itzulpena batean "harridura, desbideratzea, anormaltasuna" izan daiteke. Orokorrean, konbentzionalismotik at edo ohikoa ez den sexu jarrera bat izendatzeko hitza izan daiteke. Normalean, fenomeno honek kutsu erotikoa du.

## Historia

Kink terminoa praktikatzen dutenek sexu fetitxismoa praktiken sinonimo gisa aldarrikatu dute, horrekin praktika sexual eta erotiko ugari adieraziz, ludikotik sexu objektibaziora eta zenbait parafilia adieraziz. XXI. mendean, "kink" terminoa, BDSM, fetitxea eta fetitxea bezalako esamoldeekin batera, "parafilia" terminoa baino gehiago erabili ohi da.
Unibertsitate batzuek, LGTB kezka zabalagoen testuinguruan, fenomenoa aztertu dute. Margie Nichols psikologoak, esaterako, "kink" LGBTQen 'Q' osatzen duten elementuetako bat dela esan du.
Kink sexu praktikak ohiko sexu praktikatzat jotzen direnetatik harago doaz, sexu bikotekideen arteko intimitatea areagotzeko bide gisa. Batzuek kinka eta fetitxismoa bereizten dituzte, lehenengoa bikotearen intimitatearen hobekuntza gisa definitzen dutelarik, eta bigarrena bere ordezko gisa. Ohikoa edo ez dena oso aldakorra da garaien eta tokien arabera.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.vice.com/amp/en/article/3b7x45/the-women-who-get-off-from-feeding-317
* ↑ Shahbaz, Caroline; Chirinos, Peter (2016). Becoming a Kink Aware Therapist. Routledge. ISBN 9781315295312.
* ↑ https://www.nytimes.com/2007/10/05/arts/design/05sex.html

## Ikus, gainera

* Parafilia
* BDSM
* Fetitxismo

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): International Association of Rubberists elkartearen webgune ofiziala.
* Datuak: Q3815525
# Kinka (podcasta)

Kinka 2022tik aurrera Berriak ekoizten duen podcasta da, klima eta natura krisiaren inguruan aritzen dena. Nagore Arin eta Olatz Artola dira podcastaren gidariak eta gonbidatuak izaten dituzte.

## Landutako gaiak

Klima aldaketaren inguruko gaiak jorratzen dira hamabost egunero. Albisteak eta erreportaiak lantzen dira hamabost egunero; Parke eolikoak, pobrezia energetikoa, otsoen itzulera, El Niño zikloa...

## Sariak

* Rikardo Arregi sarietan finalista (2023)

## Erreferentziak

* ↑ «BERRIAren 'Kinka' podcasta proposatu dute Rikardo Arregi kazetaritza saria irabazteko» Berria 2023-11-08 (Noiz kontsultatua: 2024-06-05).

## Kanpo estekak

* Berriaren webgunean Kinka podcastaren atal guztiak
* Datuak: Q125374845
# Kinkaid udalerria, Jackson konderria (Illinois)

Kinkaid udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Jackson konderrian. Azken zentsuaren arabera 447 biztanle zituen, 36.33 milia karratu (94.1 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Kinkaid udalerrian 196 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 22.980 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q988281
# Kinkaku-ji

Kinkaku-ji (japonieraz: 金閣寺, euskaraz: «Urrezko Pabiloiaren Tenplua») , Japoniako Kyoto herrian dagoen tenplu zen budista bat da. Bere izen ofiziala Rokuon-ji (japonieraz: 鹿苑寺, euskaraz: «oreinaren lorategiaren tenplua») da.

## Historia

Tenplua dagoen lurraldea Kitayama-dai izenaz ezagutzen zen aurretik eta Saionji Kintsune estatugizon boteretsuarena zen. 1397an Ashikaga Yoshimitsu shogunak eremua erosi eta Kinkaku-ji tenplua eraiki zuen. Pabilioiaren helburua shariden izatea zen, hau da, Budaren erlikiak gordetzea. Yoshimitsu hil zenean bere semeak Zen tenplu bihurtu zuen. 1467-1477 arteko Onin Gerran eraikinak erre egin ziren. Gaur egungo pabiloia 1955ekoa da.

## Egitura

Urrezko tenplua hiru solairutako eraikina da. Goiko bi solairuak urrezko orriaz estalita daude.
* Lehenengo solairua: Dharma uren ganbera ezizena du eta XI mendeko Heian inperioko aristokraziaren egoitzen estiloa dauka.
* Bigarren soplairua: Soinu uhinen dorrea ezizena du eta aristokrata gerlarien estiloan eraikia dago. Budaren aretoa dago bertan eta Kannon jainkosaren santutegia.
* Hirugarren solairua: Azkenaren kupula ezizena du eta zen estiloan egina dago.
* Teilatuan brontzezko fenix hegazti bat dago.

## Lorategiak

Tenpluaren inguruko paisaia aprobetxatuz egindako lorategia da, Muromachi Aroan egiten zen bezala. Kyōko-chi (鏡湖池, ispilu putzua) dauka ondoan eta inguruan Hokuzan mendia.

## Onarpena

Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak deritzon multzoaren zati da (Kioto, Uji eta Otsu hiriak), UNESCOk, 1994an, Gizateriaren Ondare izendatu zuena.

## Galeria

* Kikaku-ji.
* Neguan.
* Kyōko-chi putzua.
* Barnealdea.
* Teilatuko fenix hegaztia.

## Ikus, gainera

* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q270983
* Multimedia: Kinkaku-ji / Q270983
# Kinki zinema

Kinki zinema, Espainiako zinemaren azpigenero bat izan zen. 1970eko hamarkadaren amaiera eta 1980ko hamarkadaren hasieran izan zuen bere gailurra, horregatik film, jarraipen eta sail ugari filmatu ziren.
Izena 1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadan asko erabiltzen zen kinki hitzetik datorkio, hiri auzoetako baztertutako pertsona gazteak, galtzaileak, izaten ziren protagonistak, ia beti mutilak, eta antagonistak burges txikiak eta poliziak.
Honetan hirietako auzo apaletako delinkuente gazteen gorabeherak, alprojakeriak eta delituak agertzen ziren. Diktadura frankistaren ondoren Espainian ordura arte hirietako kaleetan ez zegoen segurtasun eza eta gazteek burututako lapurreten eta prostituzioaren gorakada nahiz drogaren hedapena ere islatzen da, maiz beren bizimoduaz gain ahoskera eta hizkera ere islatzen diren. Protagonistetako asko ijito eta mertxero etniakoak dira, beste batzuk benetako bizitzan gaizkileak izandakoak. Azpigenero honetan 1970eko hamarkadako estatubatuar filmetan bezala lapurren eta polizien arteko auto lasterketak oso ohikoak dira.
Film hauetako asko José Antonio de la Loma eta Eloy de la Iglesia zarauztarra izan ziren.

## Filmak
### José Antonio de la Lomaren filmografia

* El último viaje (1973)
* Perros callejeros (1977)
* Nunca en horas de clase (1978)
* Perros callejeros II: Busca y captura (1979)
* Los últimos golpes de El Torete (1980)
* Yo, "El Vaquilla" (1985)
* Perras callejeras (1985)
* Tres días de libertad (1995)

### Eloy de la Iglesiaren filmografia

* Los placeres ocultos (1976)
* El diputado (1978)
* Miedo a salir de noche (1980)
* Navajeros (1980)
* Colegas (1982)
* El pico (1983)
* El pico 2 (1984)
* La estanquera de Vallecas (1987)

### Beste zuzendarien filmografia

* La Corea (Pedro Olea, 1976)
* ¿Y ahora qué, Sr. fiscal? (León Klimovsky, 1977)
* Juventud Drogada (José Truchado, 1977)
* Las que empiezan a los 15 años (Ignacio F. Iquino, 1978)
* Los violadores del amanecer (Ignacio F. Iquino, 1978)
* Chocolate (Gil Carretero, 1980)
* La Patria del "Rata" (Francisco Lara Polop, 1980)
* Maravillas (Manuel Gutiérrez Aragón, 1980)
* Todos me llaman Gato (Raúl Peña, 1981)
* Barcelona Sur (Jordi Cadena, 1981)
* Los Jóvenes del Barrio(Documental) (Jaime García, 1982)
* Deprisa, deprisa (Carlos Saura, 1981)
* ¿Qué he hecho yo para merecer esto? (Pedro Almodóvar, 1984)
* De tripas corazón (Julio Sánchez Valdés, 1984)
* La reina del mate (Fermin Cabal, 1985)
* 27 horas (Montxo Armendáriz, 1986)
* El Lute: camina o revienta (Vicente Aranda, 1987)
* El Lute II: mañana seré libre (Vicente Aranda, 1988)
* Matar al Nani (Roberto Bodegas, 1988)

### Beste filmak

* Historias del Kronen (Montxo Armendariz, 1995)
* 7 vírgenes (Alberto Rodríguez, 2005)
* Volando voy (Miguel Albaladejo, 2006)
* El idioma imposible (Rodrigo Rodero, 2010)
* Barcelona 92 (Ferran Ureña, 2013)
* Criando Ratas (Carlos Salado, 2016)

## Telesaila

* Turno de oficio (1986-1987).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3677206
# Kinkunzio

Kinkunzio bat bost elementurekin karratu bat egiteko erabiltzen den disposizio geometrikoa da, diagonalak gurutzatzen diren lekuan bosgarren elementua jarrita. Hitza latineko latinez: Quincunxetik dator. Antzinako Erroman, sistema duodezimala erabiltzen zutenez, quincunx bat 5/12 zatikia adierazteko erabiltzen zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16518011
# Kinky Bwoy

Vicente Xiner, Kinky Bwoy goitizenarekin ezaguna, 1986ko apirilean jaio egin zen Valentzian. Familia ijito batetik dator. Txikitatik egon da musikarekin erlazionatuta. Txiki-txikitatik beti ibiltzen zen familia bileretan eta ijitoen ospakizunetan kantatzen. Vicente txikia zenetik egon da flamenkoan murgilduta.

## Flamenkotik Hip hopera

Vicente Xiner, gaztetan flamenkoan murgildua ibili eta gero, flamenkotik flamenko eta hip hop nahaslketa bat egitera igaro zen. Musika tipo hau ezagutu egin zuen famatua egiten ari zenean, horregatik nahastu egin zuen hip hopa flamenkoarekin. Kinky Bwoy hasi zen hip hop abesten kalean, oilar guduak egiten beste hip hop abeslarien kontra. Oilarren lehen guduan parte hartu zuenean irabazi egin zuen eta hortik aurrera gero eta ospetsuago bihurtu zen, baina bakarrik Valentzia aldean.

## Musika jamaikarra

Kinky Bwoy musika jamaikarrean sartu egin zen banda berri bati esker, Sensi Star deituriko bandari esker. Hau kuarteto bat zen, eta reggae musika egiten zuten. Banda hau pare bat lan publikatu egin zituen eta Valentzia aldetik kontzertu batzuk egiten zituzten. Banda honi esker Kinki Bwoy hasi zen haren musika tipoa reggae musikarekin ere nahasten, eta oraindik ospetsuagoa bihurtu egin zen.
Denbora aurrera joan ahala, banda hori Espainia osotik bidaiatzen du kontzertuak egiten ibili zen. Azkenean, banda hori desagertu zen, baina Kinkyk ez dio musika egiteari utziko. Gero, Alberto Gambineko zuzenetan agertzen hasi zen. Kinky Bwoy aldera utzi zuen hasieran egiten zuen flamenkoa eta hasi zen Reggae musika egiten.
2008an bere lehenengo albuma argitaratzen du "A mi Aire" deiturikoa, jarraitzaile asko lortu zituen horri esker. Bi urte pasa eta gero beste album bat argitaratu zuen "Estoy hecho un Kinky" izenekoa eta arrakasta handia izan zuen.
* Datuak: Q31187932
# Kontrol zerrenda (hezkuntza)

Kontrol zerrendak hezkuntza sistemetan ebaluazio tresna sinple batzuk dira. Hezkuntzan, askotan, errubrika landuak sortu eta erabili beharrean, kontrol zerrenda xinpleak erabiltzen dira. Horiek, ondo diseinatuz gero, behar bada errazago sortu egin daitezke errubrikak baino, eta ebaluatuko diren konturik garrantzitsuenak hobeto ikus daitezke errubriketan baino.
Bai errubrikek bai kontrol zerrendek, aldez aurretik ezagutu beharreko helburu batzuk noraino bete diren neurtzeko ebaluazio tresnak dira. Ebaluazioa kuantifikatzen eta estandarizatzen laguntzeko sortu behar diren ebaluazio tresnak dira. Helburuen betetze maila zehazteko ebaluazio irizpideak eta adierazleak definitu beharra egoten da, ebaluazio tresnak sortzerakoan.
Kontrol zerrendak azkar betetzeko galderen multzoak izaten dira: egin du / ez du egin; ulertu du / ez du ulertu; azaldu du / ez du azaldu. Ondo diseinatutako errubriketan, ordea, galdera zehatzagoak egiten dira eta askotan erantzun baloratiboak eskatzen dira (beti/askotan/batzuetan/inoiz ez, edo 0 puntutik - 10 puntura). Errubriketako galderak i(ra)kaskuntzako helburu nagusiei edo helburu zehatz jakin batzuei lotuta egoten dira.

## Adibideak

Kontrol zerrenden eta errubriken artean bereiztea ez da batzuetan hain erraza. Batzuetan, "ebaluatzeko txantiloi" edo "zuzentzeko txantiloi" bezalako terminoak erabili izan dira bai kontrol zerrendak bai errubrikak aipatzeko. Hona ekarri ditugun adibide batzuk, esate baterako, egileen esanetan errubrikak dira baina kontrol zerrendatzat ere jo daitezke:
* Idazlanak ebaluatzeko tresna bat, orrialde bakar batean.
* Ahozko aurkezpenen eta prozesuaren ebaluatzeko txantiloi bat.
* Testuak ebaluatzeko txantiloia.
* (Gaztelaniaz) 75 rúbricas. Primaria, secundaria y bachiller.
Unitate didaktikoak eta material didaktikoak diseinatzerakoan, batzuetan ebaluazio tresnak gehitzen dira, amaiera aldera gehienetan. Horra kontrol zerrendak erakusten dituzten adibideak:
* EAEko Berritzegune Nagusia. Kirola gora eta behera. Ahozkotasuna. Jendaurreko hitzaldia. 56 orrialde. Azken orrialdeetan ikasleek eta irakasleek erabiltzeko kontrol zerrendak.

## Ikus, gainera

* Ebaluazio.
* Errubrika.
# Kontseiluko plaza

Kontseiluko plaza Nafarroako hiriburua den Iruñeko Alde Zaharreko kale bat da.

## Kokalekua

Zapateria kalea, San Anton kalea, Kale Berria eta San Frantzisko plazaren artean kokatua dago.

## Plaza

Plazaren ekialdean Gendulain jauregia dago, bestalde Zapateria eta San Anton kaleetara begira dagoen aldean, Neptunoren iturria dago.

## Ondarea

* Gendulain jauregia
* Neptunoren iturria
* Neptunoren iturria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25475224
# Kontrolaren teoria

Kontrolaren teoria sistema dinamikoen portaera aldatzeko helburuarekin sistema horiek aztertzen dituen ingeniaritzaren eta matematikaren atala da. Lortu nahi den sistemaren sarrerak erreferentzia izena du. Irteerako aldagai batek baino gehiagok denboran zehar erreferentzia zehatz bat jarraitzea nahi denean, kontrolatzaile batek sistemaren sarrera aldatzen du irteeran nahi den emaitza lortzeko.
Kontrolaren teoriaren helburu nagusia kontrolatzaileak sistemaren egonkortasuna ziurtatuz sistemak portaera jakin bat eduki dezan kontrol legeak kalkulatzea da. Kontrol matematikoaren teoriaren aplikazio nagusietako bat kontrol-sistemen ingeniaritzan den arren, industriarako prozesuak kontrolatzeko sistemen diseinuaz arduratzen dena, beste aplikazio batzuk askoz haratago doaz. Atzeraelikadura-sistemen teoria orokor gisa, kontrol-teoria erabilgarria da, atzeraelikadura gertatzen den leku guztietan, eta, beraz, kontrol-teoriak bizitzako zientzietan, ingeniaritza informatikoan, soziologian eta eragiketen ikerketan ere baditu aplikazioak.
Bloke-diagrama izenez ezagutzen den estilo diagramatikoa asko erabiltzen da. Bertan, transferentzia-funtzioa, sistemaren funtzioa edo sare-funtzioa ere esaten zaiona, sistema deskribatzen duten ekuazio diferentzialetan oinarritutako sarreraren eta irteeraren arteko erlazioaren eredu matematikoa da.

## Historia

Kontrol-teoria XIX. mendekoa da, gobernadoreen funtzionamenduaren oinarri teorikoa James Clerk Maxwellek lehen aldiz deskribatu zuenean. Kontrol teoria Edward Routhek bultzatu zuen 1874an, Charles Sturmek eta 1895ean, Adolf Hurwitzek, zeinek lagundu zuten kontrol egonkortasunerako irizpideak ezartzen, eta 1922tik aurrera, Nicolas Minorskyk PID kontrol teoriaren garapena bultzatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6501221
* Multimedia: Control theory / Q6501221