OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pocahontas

Pocahontas, jatorrizko izenez Matoaka —ezaguna Amonute izenez ere; eta, geroago, Rebecca Rolfe izen-deiturez— (c. 1595 – 1617ko martxoa) Virginiako jatorrizko herrietako kide bat izan zen. Virginiako Jamestownen egon zen koloniarekin sortu zen asoziazioagatik ezaguna da. Pocahontas Powhatanen alaba zen, Tsenacommacah eskualdeko tribuko nagusia. Gertakaririk famatuena John Smithen bizitza salbatu zuenekoa da, 1607an bere burua Smithen ondoan jarrita moztera zihoazenean. Gertakari hori benetakoa den edo ez, eztabaidagarria da.
Pocahontas gatibu hartu zuten 1613ko Anglo-Indiar borroken testuinguruan, eta bere buruaren truke saria dirua eskatu zuten. Gatibu zegoela Kristautu eta Rebecca izena hartu zuen. Bere jendearekin itzultzeko aukera izan zuenean nahiago izan zuen ingelesekin geratzea. 1614an John Rolfe tabako plantazio jabearekin ezkondu zen eta 1615ko urtarrilean euren semea jaio zen, Thomas Rolfe.
1616an Rolfe familiak Londreserako bidea hartu zuen. Pocahontas Ingalaterrako goi-sozietatean aurkeztu zuten, zibilizatutako basatiaren adibide gisa, Jamestowneko koloniaren aldeko diru bilketa egiteko. Famatu egin zen, janzkera eleganteak eman zizkioten eta jaietara joatzen zen. 1617an Rolfe familia berriro Virginiara itzuli zen, baina Pocahontas Gravesenden hil zen, ezagutzen ez ditugun arrazoiak direla eta. Erresuma Batuan dago lurperatuta, baina non dagoen ere ez da ezaguna.
Ameriketako Estatu Batuetan hainbat leku izen, produktuk eta eraikinek bere izena daramate. Bere istorioa erromantizatu da denborarekin eta artean, literaturan eta zineman pertsonaia garrantzitsua izan da. Bere ondorengoen artean, Thomas semearen bitartez, Virginiako Lehen Familietako kideak, Edith Wilson Lehen Dama, Glen Strange aktorea edo Percival Lowell astronomoak daude.

## Kulturan

Ameriketako Estatu Batuetako kulturan pertsonaia garrantzitsua izan da. Filmik ezagunena Disneyren Pocahontas da, 1995ekoa.

## Erreferentziak

* 1 2 Euskaltzaindia. (PDF) 189. arauaː Amerindiar buruzagien izenak. .
* Datuak: Q193406
* Multimedia: Pocahontas / Q193406
# Pocahontas (Illinois)

Pocahontas Illinoiseko herri bat da. Bond konderrian kokatua dago. 2010ean 784 biztanle zituen, 1,95 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bond konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2309285
# Phaner furcifer

Phaner furcifer Phaner primate lemuriformeen generoko espezieetako bat da. Batez ere hosto-erorkorreko zuhaitzetako izerdia jaten du. Bere senide gehienek bezala aurreko haginak zorrotzak eta txikiak dira, aurrerantz zuzentzendirelarik. Emeek 3-4 eguneko estroa dute, normalki ekainan. Azaroa edo abenduan kume bakarreko kumaldiak izaten dituzte.
* Datuak: Q1150927
* Multimedia: Phaner furcifer / Q1150927
* Espezieak: Phaner furcifer
# Phaner parienti

Phaner pallescens Phaner primate lemuriformeen generoko espezieetako bat da. Madagaskarren bizi da, bakarrik Sambiranon, ipar-mendebaldean.
Bizkarra marroi argitik grisera du, hortz-orrazi handia eta isatsaren puntatik burura doan ildaxka. Isatsaren punta txuria da.

## Erreferentziak

* Datuak: Q1209242
* Multimedia: Phaner parienti / Q1209242
* Espezieak: Phaner parienti
# Phalsbourg kantonamendua

Phalsbourg kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Mosela departamenduan dago, Ekialde Handia eskualdean. Guztira 56 udalerri ditu eta Phalsbourg da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1397761
# Phan Bội Châu

Phan Bội Châu (Nghe An probintzia, Vietnam, 1867ko abenduaren 26a - Hue, Vietnam, 1940ko urriaren 29a) Vietnamgo idazle eta politikaria izan zen.

## Biografia

Vietnamgo erresistentzia mugimenduetako kidea izan zen, eta Vietnamgo burujabetasunaren aitzindaria.
1903an Luu cau huyet le tan thu alegoria idatzi zuen; bertan japoniarrek Ryukyu uharteak galdu zituztenean izandako atsekabea vietnamdarrek independentzia galdu zutenean izandakoarekin parekatzen du. 1905ean Japoniara zabaldu zituen erresistentziaren aldeko ideiak. 1906an Sun Yat-sen txinatar iraultzailea ezagutu zuen. Txinan Viet Nam Quang Phuc Hoi (Vietnam eraberritzeko elkartea) eratu zuen. Taldeak Indotxinako frantses gobernaria hiltzeko asmoa izan zuen, baina huts egin zuen. Kartzelan egon zen 1914tik 1917ra bitartean. 1925ean berriz atxilotu zuten, baina vietnamdarrek haren aldeko protesta handiak egin zituzten, eta aske utzi zuten.
Autobiografia-liburu bat eta poesiak idatzi zituen. Lan ezagunena: Viet Nam vong quoc su (1906, Vietnam galduaren historia).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q714924
* Multimedia: Phan Bội Châu / Q714924
# Phaner

Phaner Cheirogaleidae familiako primate genero bat da, lemuren familiakoa. 23 eta 28 zentimetro arteko tamaina dute, isats zabala 29 eta 37 zentimetro artekoa eta 0,3tik 0,5 kilogramo arteko pisua dute. Bere azala marroi argia da, eta behealdea argiagoa da oraindik. Zuhaitzetako sapa jaten dute eta horregatik esku luzeak dituzte. Aurrehagin luzeak dituzte, letaginen antzerakoak. Mingain luzea ere badute.

## Espezieak

* Phaner furcifer
* Phaner pallescens
* Phaner parienti
* Phaner electromontis
* Datuak: Q1078082
* Multimedia: Phaner / Q1078082
* Espezieak: Phaner
# Phaner pallescens

Phaner pallescens Phaner primate lemuriformeen generoko espezieetako bat da. Madagaskarreko mendebaldean bizi da, Soalala eskualdean.

## Erreferentziak

* Datuak: Q737953
* Multimedia: Phaner pallescens / Q737953
* Espezieak: Phaner pallescens
# Phan Thiết

Phan Thiết (fan.tʰíət ahoskatua) Vietnamgo hiri bat da, Binh Thuan probintziako hiriburua, Cai ibaiaren deltan, herrialdearen erdialdean. Ho Chi Minh hiria bere hegoaldean dago, 195 kilometro ingurura. Azken zentsuaren arabera 205.333 biztanle zituen. Ham Thuan Namekin egiten du muga mendebaldean, Hego Txinako itsasoarekin ekialdean, Ham Thuan Bacekin iparraldean eta Ham Thuan Namekin hegoaldean.

## Klima

Datu klimatikoak (Phan Thiết) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 35.4 | 34.5 | 35.8 | 37.5 | 38.7 | 37.6 | 35.9 | 36.1 | 36.5 | 35.3 | 35.0 | 34.5 | 38.7 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 29.2 | 29.5 | 30.5 | 31.8 | 32.6 | 32.2 | 31.5 | 31.5 | 31.3 | 30.9 | 30.8 | 29.9 | 31.0 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 25.0 | 25.5 | 26.7 | 28.2 | 28.6 | 27.8 | 27.2 | 27.1 | 27.1 | 27.1 | 26.7 | 25.7 | 26.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 21.3 | 22.0 | 23.5 | 25.3 | 25.7 | 25.2 | 24.7 | 24.7 | 24.6 | 24.3 | 23.4 | 22.2 | 23.9 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 14.2 | 16.3 | 17.2 | 19.9 | 22.0 | 21.8 | 20.8 | 20.6 | 21.7 | 20.3 | 18.3 | 12.4 | 12.4 |
| Euria (mm) | 3.5 | 0.3 | 5.1 | 29.9 | 143.8 | 143.3 | 271.5 | 266.0 | 287.3 | 158.6 | 55.4 | 20.8 | 1385.5 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 0.8 | 0.4 | 0.8 | 3.3 | 13.2 | 15.6 | 17.6 | 18.6 | 17.3 | 13.8 | 6.5 | 3.1 | 111.4 |
| Eguzki orduak | 266.2 | 264.5 | 296.6 | 284.1 | 248.5 | 217.6 | 215.9 | 208.9 | 199.8 | 209.2 | 215.6 | 229.0 | 2856.9 |
| Hezetasuna (%) | 75.0 | 75.3 | 76.6 | 77.7 | 79.8 | 81.4 | 83.2 | 83.5 | 84.3 | 83.3 | 79.9 | 76.8 | 79.7 |
| Iturria: Vietnam Institute for Building Science and Technology ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Vietnam Institute for Building Science and Technology. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25315
* Multimedia: Phan Thiet / Q25315
# Peromyscus schmidlyi

Peromyscus schmidlyi Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Peromyscus
* Cricetidae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5408934
# Phymaturus

Phymaturus Liolaemidae familian sailkatutako narrasti genero bat da. Amerikan bizi dira, Argentina eta Txilen, zehazki. Belarjaleak dira eta bibiparoak.

## Espezieak

* Phymaturus aguanegra Lobo, Laspiur & Acosta, 2013
* Phymaturus alicahuense Nuñez, Veloso, Espejo, Veloso, Cortes & Araya, 2010
* Phymaturus antofagastensis Pereyra, 1985
* Phymaturus bibronii (Guichenot, 1848)
* Phymaturus calcogaster Scolaro & Cei, 2003
* Phymaturus castillensis Scolaro & Pincheira-Donoso, 2010
* Phymaturus ceii Scolaro & Ibargüengoytía, 2008
* Phymaturus damasense Troncoso-Palacios & Lobo, 2012
* Phymaturus darwini Nuñez, Veloso, Espejo, Veloso, Cortes & Araya, 2010
* Phymaturus delheyi Avila, Fulvio-Perez, Perez & Morando, 2011
* Phymaturus denotatus Lobo, Nenda & Slodki, 2012
* Phymaturus desuetus Scolaro & Tappari, 2009
* Phymaturus etheridgei Lobo, Abdala & Valdecantos, 2010
* Phymaturus excelsus Lobo & Quinteros, 2005
* Phymaturus extrilidus Lobo, Espinoza, Sanabria & Quiroga, 2012
* Phymaturus felixi Lobo, Abdala & Valdecantos, 2010
* Phymaturus indistinctus Cei & Castro, 1973
* Phymaturus laurenti Lobo, Abdala & Valdecantos, 2010
* Phymaturus mallimaccii Cei, 1980
* Phymaturus manuelae Scolaro & Ibargüengoytía, 2008
* Phymaturus maulense Nuñez, Veloso, Espejo, Veloso, Cortes & Araya, 2010
* Phymaturus nevadoi Cei & Roig, 1975
* Phymaturus palluma (Molina, 1782)
* Phymaturus patagonicus Koslowsky, 1898
* Phymaturus payuniae Cei & Castro, 1973
* Phymaturus punae Cei, Etheridge & Videla, 1985
* Phymaturus querque Lobo, Abdala & Valdecantos, 2010
* Phymaturus roigorum Lobo & Abdala, 2007
* Phymaturus sinervoi Scolaro, De La Cruz & Ibargüengoytía, 2012
* Phymaturus sitesi Avila, Fulvio-Perez, Perez & Morando, 2011
* Phymaturus somuncurensis Cei & Castro, 1973
* Phymaturus spectabilis Lobo & Quinteros, 2005
* Phymaturus spurcus Barbour, 1921
* Phymaturus tenebrosus Lobo & Quinteros, 2005
* Phymaturus verdugo Cei & Videla, 2003
* Phymaturus videlai Scolaro & Pincheira-Donoso, 2010
* Phymaturus vociferator Pincheira-Donoso, 2004
* Phymaturus williamsi Lobo, Laspiur & Acosta, 2013
* Phymaturus zapalensis Cei & Castro, 1973

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2714276
* Multimedia: Phymaturus / Q2714276
* Espezieak: Phymaturus
# Poel

Poel Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 2.528 biztanle zituen, 36,34 kilometro koadroko azaleran. Duen kokapena dela eta herri turistikoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3193
* Multimedia: Poel / Q3193
# Poelagus marjorita

Bunyoro untxia (Poelagos marjorita) Afrikan bizi den untxi mota da, Poelagus generoko espezie bakarra.

## Erreferentziak

* Datuak: Q638186
* Multimedia: Poelagus marjorita / Q638186
* Espezieak: Poelagus marjorita
# Poeni

Poeni Errumaniako udalerri bat da, Teleorman konderrian. 2.985 biztanle ditu, 45,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Poeni $^{(en)}$ Banov $^{(en)}$ Brătești $^{(en)}$ Cătunu $^{(en)}$ Preajba $^{(en)}$ Țăvârlău $^{(en)}$ Vătași $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12725044
# Pfaffen-Schwabenheim

Pfaffen-Schwabenheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Bad Kreuznach (barrutia)|Bad Kreuznach]] barrutian. 2014an 1.305 biztanle zituen 5,18 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q631811
* Multimedia: Pfaffen-Schwabenheim / Q631811
# Pfaffenhofen an der Roth

Pfaffenhofen an der Roth Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Neu-Ulm (barrutia)|Neu-Ulm]] barrutian. 2014an 7.000 biztanle zituen 42,67 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q628969
* Multimedia: Pfaffenhofen an der Roth / Q628969
# Pfaffenhausen

Pfaffenhausen Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Unterallgäu (barrutia)|Unterallgäu]] barrutian. 2014an 2.475 biztanle zituen 21,14 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q547219
* Multimedia: Pfaffenhausen / Q547219
# Pfaffenhofen an der Ilm

Pfaffenhofen an der Ilm Alemaniako hiri-udalerri bat da, Bavaria estatuan. Azken zentsuaren arabera 26.943 biztanle zituen, 92,64 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q490319
* Multimedia: Pfaffenhofen an der Ilm / Q490319
# Peștișani

Peștișani Errumaniako udalerri bat da, Gorj konderrian. 3.535 biztanle ditu, 216,87 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Peștișani $^{(en)}$ Boroșteni $^{(en)}$ Brădiceni $^{(en)}$ Frâncești $^{(en)}$ Gureni $^{(en)}$ Hobița $^{(en)}$ Seuca $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16426644
# Pfaffenhofen an der Glonn

Pfaffenhofen an der Glonn Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Dachau (barrutia)|Dachau]] barrutian. 2014an 1.913 biztanle zituen 20,89 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q545308
* Multimedia: Pfaffenhofen an der Glonn / Q545308
# Peștera

Peștera Errumaniako udalerri bat da, Constanța konderrian. 3.127 biztanle ditu, 194,9 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Peștera $^{(en)}$ Ivrinezu Mare $^{(en)}$ Ivrinezu Mic $^{(en)}$ Izvoru Mare $^{(en)}$ Veteranu $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5054134
* Multimedia: Peștera commune, Constanța / Q5054134
# Pfaffenhofen (Baden-Württemberg)

Pfaffenhofen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Heilbronn (barrutia)|Heilbronn]] barrutian. 2014an 2.297 biztanle zituen 12,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q537465
* Multimedia: Pfaffenhofen (Württemberg) / Q537465
# Pires Ferreira

Pires Ferreira Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. 10.606 biztanle ditu 243,099 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Ceará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2027682
* Multimedia: Pires Ferreira / Q2027682
# Pires do Rio

Pires do Rio Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. 32.373 biztanle ditu 1.073,361 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Goiás

## Kanpo estekak

* Datuak: Q987688
* Multimedia: Pires do Rio / Q987688
# Piret Järvis

Piret Järvis (Tallinn, Estonia, 1984ko otsailaren 6a) abeslari, gitarra-jotzaile eta telebista aurkezlea da. 2002an Vanilla Ninja musika taldea sortu zuen kideetako bat izan zen Lenna Kuurmaa, Maarja Kivi eta Katrin Siskarekin batera, eta harrezkero taldean jarraitzen du.
Gaur egun Eesti Televisioon telebista kate publikoan aurkezle dabil.
* Datuak: Q235042
* Multimedia: Piret Järvis / Q235042
# Piretita

Piretita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Piretita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca(UO2)3(SeO3)2(OH)4 * 4H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Piretite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Piretro

Piretroa (Chrysanthemum cinerariaefolium) Asteraceae familiako landare belarkara da. Insektizida naturala egiteko hazten da, piretrina du izena. Dalmaziar jatorria du. Tradizionalki Kenyan eta Kolonbian lantzen zen. Gaur egun Australia produzitzaile nagusia da.

## Deskribapena

Landare bizikor bat da bitxilore baten antzeko. Altueraren 40cm-ren zurtoin bakar bat du. Loreak kapitulu baten barruan daude.Bakarrik altitudearen 1600m-tatik aurrera frankoki loratzen da. Haren lore lehorrekin intsektizida naturala egiten du.
* Datuak: Q1158053
* Multimedia: Tanacetum cinerariifolium / Q1158053
* Espezieak: Tanacetum cinerariifolium
# Pireo (unitate erregionala)

Pireo (grezieraz: Περιφερειακή ενότητα Πειραιώς) Greziako unitate erregionala da, Atikan dagoena. Bere hiriburua Pireo hiria da.
Pireo lau udalerritan banaturik dago:
* Keratsini-Drapetsona
* Korydallos
* Nikaia-Agios Ioannis Rentis
* Perama
* Pireo

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1784863
* Multimedia: Piraeus Prefecture / Q1784863
# Pireoko portua

Pireoko portua (grezieraz: Λιμάνι του Πειραιά) Greziako portua da, herrialdeko nagusiena dena. Golko Saronikoan dago eta Pireo ez ezik Atenas ere zerbitzatzen ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q82310
* Multimedia: Kantharos Harbour (Piraeus) / Q82310
# Pireo

    Artikulu hau hiriari buruzkoa da; unitate erregionala gaitzat duena beste hau da: «Pireo (unitate erregionala)»
Pireo (grezieraz: Πειραιάς, Pireás, pireˈas ahoskatua; antzinako grezieraz: Πειραιεύς, Peiraieús, peːrajeús ahoskatua) Greziako hiria da. Pireoko portua, berez, Atenasko portua da, Greziako porturik handiena, Atenasko hiriaren hego-mendebalean, Atikako nomo edo departamentuan. 196.389 biztanle (476.304 biztanle ditu hirialdeak). Portuko jardueran eta industrian (ontziolak, metalurgia, janari-industria, ehungintza, eraikuntzarako gaiak, industria kimikoa, mekanikoa, petrolio-findegiak) oinarritzen da ekonomia-jarduera nagusia.

## Klima

Datu klimatikoak (Pireo (1981-2010)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 14.1 | 14.4 | 16.6 | 20.3 | 25.1 | 29.9 | 32.8 | 32.9 | 29.1 | 24.2 | 18.9 | 15.4 | 22.81 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 11.1 | 11.2 | 13.3 | 16.9 | 21.4 | 26.3 | 29.0 | 28.8 | 25.2 | 20.6 | 15.8 | 12.6 | 19.35 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 8.2 | 7.9 | 10.0 | 13.4 | 17.7 | 22.2 | 24.8 | 25.0 | 21.5 | 17.4 | 12.9 | 9.7 | 15.89 |
| Euria (mm) | 41.95 | 36.26 | 34.09 | 30.34 | 15.95 | 5.08 | 5.56 | 3.07 | 11.37 | 30.5 | 58.87 | 58.84 | 331.9 |
| Iturria: Meteoclub.gr ||||||||||||||

## Herri eta hiri senidetuak

* Arkhangelsk (Errusia)
* Baltimore (Ameriketako Estatu Batuak), (1982)
* Galaţi (Errumania)
* Marseilla (Frantzia), (1984)
* Ostrava (Txekia)
* Rosario (Argentina)
* Shanghai (Txina)
* San Petersburgo (Errusia), (1965)
* Varna (Bulgaria)
* Worcester (Massachusetts) (Ameriketako Estatu Batuak)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Grezieraz) Meteoclub. Pireoko klima. .
* ↑ Saint Petersburg City Government. Saint Petersburg in figures – International and Interregional Ties. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58976
* Multimedia: Piraeus / Q58976
# Plasmodio (bizi zikloa)

Plasmodioa zitoplasma-masa biluzi, nukleo anitzekoa eta higikorra da. Ezagunenak mixomizetoenak dira, baina Myxosporea eta Chlorarachniophyta taldeetan ere agertzen dira. Bi mota daude:
* Zenozitoa, zitozinesirik gabeko nukleo-zatiketa ugariren ondorioa dena.
* Sinzitioa, nukleo bakarreko zelulen elkarketaren ondorioz eratzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ Plasmodio. Euskalterm, euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q614956
# Plasenzuela

Plasenzuela Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 36 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 542 biztanle zituen 36,67 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1658539
* Multimedia: Plasenzuela / Q1658539
# Plasmido

Plasmidoa bakterioek haien kromosoma nagusitik kanpo duten DNA zatiari deritzo. DNA zati horren erreplikazioa kromosoma nagusiarenetik independentea da. Bakterioen kromosoma DNA molekula erraldoi eta biribila da, oso tolestuta dagoena. Kromosoma honek bakterioarentzat ezinbestekoa den informazio genetikoa dauka; plasmidoetan dagoen informazioa, berriz, ez da hain funtsezkoa, baliagarria izan arren.
Plasmidoen tamaina aldakorra da, baina beti kromosoma baino askoz txikiagoak dira. Bakteria gehienek plasmidoak dituzte, batzuetan ale bakar bat, besteetan ehunka. Eukariotoak diren legami gutxi batzuk plasmidodunak dira ere. Burujabeak izan arren, zenbait kasutan plasmidoak bakteriar kromosoman integratzen dira. Kasu horietan kromosomarekin batera erreplikatzen dira, haien autonomia galduz. Integratuta dagoen plasmidoari episoma deritzo.
Ingeniaritza genetikoan eta bioteknologian plasmidoen erabilera oso arrunta da. Plasmidoak tresna oso baliotsua dira geneak garraiatzeko eta zelula ostalari batean gene horiek espresatzeko.

## Plasmido motak

Plasmidoek duten informazio genetikoa anitza da oso. Bakterioen artean transmititu daitezke, konjugazioaren bitartez; horrela, geneen hedapena eta aldakortasun genetikoa ugaritzen dira. Lau mota hauek bereizi daitezke:

### Plasmido konjugatzaileak edo F faktorea:

Plasmido konjugatzaileak edo F faktoreak (ingelesezko fertility-tik, emankortasun edo ugalkortasuna) bakterioen arteko konjugazioa ahalbidetzen du, plasmido horrek gordetzen duen informazio genetikoarekin pilusa sortuz.

### Erresistentziako plasmidoak edo R faktorea:

Erresistentziako plasmidoak edo R faktoreak (ingelesezko resistance-etik, erresistentzia) antibiotikoekiko erresistentzia kodifikatzen du. Honen bidez bakterioek biziraupen luzeagoa lortzen dute.

### Kol izeneko plasmidoak:

Plasmido honen informazio genetikoaren bitartez bakterioek bakterizidak sortzeko gaitasuna bereganatzen dute, hau da, beste bakterio batzuk hiltzeko gaitasuna. Modu honetara, plasmido hau duten bakterioek baliabide gehiago lortuko dituzte.

### Birulentziako plasmidoak:

Plasmido mota hauek toxinak sortzeko informazioa dute, eta horrek bakterioen patogeno izaera areagotzen du.
Osasun arazo larria da bakterioek antibiotikoekiko duten erresistentzia gero eta handiagoa. Plasmidoekin lotuta dago askotan erresistentzia hori, eta plasmidoak trukatzerakoan erraz zabaltzen da bakteriar populazioaren artean.

## Erreferentziak

* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «fertility» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2022-09-20).
* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «resistance» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2022-09-20).
* ↑ Biologia 2, Batxilergoa. Anaya Haritza D.L. 2017 ISBN 9788467832455. PMC 1201052310. (Noiz kontsultatua: 2022-09-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172778
* Multimedia: Plasmids / Q172778