OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kontseilu pribatu

Kontseilu pribatu (ingelesez: Privy council) nazio bateko estatuburuari aholku ematen dion kidegoa edo organoa da, batez ere monarkia batean. Privy hitzak 'pribatua' edo 'sekretua' esan nahi du. Horrela, Kontseilu Pribatua, hasieran, monarkatik hurbilago zeuden aholkularien batzordea zen, eta estatu-gaietan aholku konfidentziala eman zezaketen.
Westminster sistemaren zati garrantzitsu bat da, eta jatorrizkoa Erresuma Batuko Erregearen Kontseilu Pribatu Ohoragarriena da. Beste zenbait kontseilu pribatuk subiranoari aholkua eman diote. Ingalaterrak eta Eskoziak Kontseilu Pribatu bana bereizia izan zuten, baina 1707ko Batasun Aktak, Britainia Handian bi herrialdeak batu zituenak, bien ordez kontseilu bakarra ezarri zuen. Irlandak, aldiz, Kontseilu Pribatua propioa izaten jarraitu zuen, 1800ko Batasun Aktaren ondoren ere. Irlandako Kontseilu Pribatua 1922an indargabetu zuten, Irlandako Estatu Librea Erresuma Batutik banandu zenean; Ipar Irlandarako Kontseilu Pribatuak ordezkatu zuen, baina 1972an Ipar Irlandako Parlamentua bertan behera geratu zenean, aipatu kontseilua bertan behera utzi zuten.
Kanadak bere Kontseilu Pribatua izan du —Erreginaren Kontseilu Pribatua Kanadarentzat— 1867az geroztik (Kanadako Kontseilu Pribatua espresuki «Kanadarentzat» da, baina arestian aipatutako Kontseilu Pribatua ez da «Erresuma Baturako»), Jamaikako gobernuak bezala, Kontseilu Pribatuko kideek Gobernadore Nagusia indultuaren erabileraren inguruan aholkatzen dute.
Kontseilu Betearazlea deitzen zaio Nazioen Mankomunitate Britainiarreko eta Nazioen Komunitate Britainiarreko Errepublika batzuetako erresuma gehienetan dagoen estatu-organo baliokideari. Britainia Handiko Kontseilu Pribatua botere judizialaren organorik gorena ere bada —Gorte Gorenaren baliokidea—, lehenago Inperio britainiarraren parte ziren Mankomunitateko herrialde askorentzat (adibidez, Jamaika, Belice) eta itsasoz bestaldeko lurralde britainiarrentzat (adibidez, Bermudas eta Malvina uharteak). Kontseilu Pribatuaren erabakiak ez dira lotesleak Ingalaterrako auzitegietarako, alabaina, epaileak, oro har, Lorden Ganberako epaile berak direnez, haien erabakiak eragin handikoak jotzen dira.
Danimarkak eta Tonga uharteak ere kontseilu pribatuak dituzte. Errusiak eta Suediak Kontseilu Pribatuak izan zituzten iraganean.
Kontseilu Pribatuko kideei kontseilari pribatu (ingelesez: Privy Counsellors edo Privy Councillors) deitu ohi zaie.
Kontseilu Pribatua, gutxi gorabehera, nazio ez-monarkikoetan, Estatu Batuetan bezala, kabinete deituko zenaren baliokidea da; hala ere, nazio batzuek Kontseilu Pribatu bat dute, erregearen inguruan antolatua, bai eta lehen ministroaren inguruan antolatutako kabinete bat ere. Erresuma Batuan, kabinetea Kontseilu Pribatuaren parte den batzorde bat da, eta, seguru asko, batzorde boteretsuena da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6528244
* Multimedia: Privy councils / Q6528244
# Kontrol unitate

Kontrol Unitatea konputagailuaren burua da. Memoria nagusitik heltzen diren instrukzioak exekutatu, kontrolatu eta interpretatzen dituen prozesaketa unitate zentralaren (PUZ) osagaia da.

## Funtzionamendua

Kontrol unitateak, datu busetik instrukzioaren kode bitarra hartzen du. Gero instrukzio deskodetzaileak instrukzioaren kontrol memoria deitzen den ROM memoria bateko posizioak aukeratzen ditu, eta hemen, instrukzioa osatzen duten mikroinstrukzioen kontrol seinaleen kodeak gordeta daude.
Sekuentziadorea, mikroinstrukzio bakoitzaren kontrol seinaleak ateratzeaz eta sistemako elementuei banatzeaz arduratzen da.
Kontrol unitate barruan, programaren kontagailua dago, eta hurrengo instrukzioaren memoriako posizioa helbide busetik bidaltzen du.
Bere betebeharrak betetzeko ondorengo informazioa erabiltzen du:
   * Instrukzioa: egin behar den eragiketa
   * Egoera erregistroa: Aurreko eragiketako emaitzaren informazioa
   * Periodo kontagailua (kontadorea)
   * Sarrera/Irteera seinaleak: Periferikoekin elkarrizketa ahalbidetzen dute.

## Kontrol unitatea diseinatzeko motak

   * Logika kableatua: Ate logikoak eta sistema konbinazionalen eta sekuentzialen diseinu teknika erabiltzen du.
   * Mikroprogramazioa: Instrukzio bakoitzaren kontrol seinaleen informazioa memorian gordetzen da. Memoria hau memoria hila da. Orduan instrukzio bat exekutatzeko kontrol memoria irakurri behar da, bere mikroaginduak betetzeko.

## Ikus,Gainera

* PUZ

## Kanpo estekak

* Datuak: Q676838
# Kersey (Pennsylvania)

Kersey Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Elk konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 797 biztanle ditu, 4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Elk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6394722
# Kershaw konderria (Hego Carolina)

Kershaw konderria (ingelesez: Kershaw County) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Camden da. 2010eko zentsuaren arabera 61.697 biztanle zituen, Kershaw kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Kershaw konderriak 1.917,62 kilometro koadro ditu. Horietatik 35,83 ura dira. Beste 1.881,79 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 32,17 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 61.697 pertsonetatik 45.307 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.298 dira. 15.057 beltzak edo afroamerikarrak. 182 amerikar natiboak ziren eta 26 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 296 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 55 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 774 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q506162
* Multimedia: Kershaw County, South Carolina / Q506162
# Kersbrook Cross

Kersbrook Cross, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Linkinhorne parrokian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6394715
* Multimedia: Kersbrook Cross / Q6394715
# Kerschenbach

Kerschenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Vulkaneifel (barrutia)|Vulkaneifel]] barrutian. 2014an 196 biztanle zituen 6,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q567256
* Multimedia: Kerschenbach (Eifel) / Q567256
# Kershaw (Hego Carolina)

Kershaw Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lancaster konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. 1.693 biztanle ditu, 4,810466 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lancaster konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3239690
# Kerthen Wood

Kerthen Wood, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Crowan parrokian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6394779
# Kersey (Suffolk)

Kersey, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Suffolk konderrian.
2011n 359 biztanle zituen.
* Datuak: Q1024009
* Multimedia: Kersey, Suffolk / Q1024009
# Kersey (Colorado)

Kersey Coloradoko herri bat da. Weld konderrian kokatua dago. 2010ean 1.454 biztanle zituen, 3,1291 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Weld konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1816209
* Multimedia: Kersey, Colorado / Q1816209
# Kersti Kaljulaid

Kersti Kaljulaid (Tartu, 1969ko abenduaren 30a) estoniar politikaria da. Estoniako Errepublikako presidentea izan zen 2016ko urritik 2021eko urrira. Biologialaria ikasketaz, Europako Batasunean aurrekontu ikuskari lanean aritu zen 2004-2016 bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ Estonia country profile. bbc.com (Noiz kontsultatua: 2017-9-4).
* ↑ Estonian lehen aldiz emakume bat dute estatuburu. berria.eus (Noiz kontsultatua: 2017-9-4).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12366816
* Multimedia: Kersti Kaljulaid / Q12366816
# Kopolimero

Kopolimeroa monomero-mota batetik baino gehiagotik sorturiko polimeroa da. Kasu honetan monomeroen polimerizazioari kopolimerizazio deritzo. Bi monomero-moten kopolimerizazioaren bidez lortutako kopolimeroei bipolimero deritze batzuetan. Hiru eta lau monomerotatik lortzen direnak terpolimeroak eta kuaterpolimeroak dira, hurrenez hurren.
Kopolimero komertzialen artean hauek dira aipagarrienak: akrilonitrilo-butadieno-estirenoa (ABS), estireno-butadieno kautxua (SBR), nitrilo kautxua, estireno-akrilonitriloa, estireno-isopreno-estirenoa (SIS), poli(etilen-metilen azetato)a (EVA) eta nylon12/6//66-a. Lehenak kate-polimerizazioz sintetizatzen dira eta atzena etapa-polimerizazioz.
Kopolimeroaren katean monomero-unitateak ordena jakinik gabe antolatzen badira zorizko kopolimeroa izango da. Txandakako kopolimeroetan unitate monomerikoak txandaka eta kantitate ekimolekularretan daude. Bloke-kopolimeroetan unitate monomerikoen multzo handiak daude. Txertozko kopolimeroak adarkatuak dira. Kate nagusian monomero-mota bat dago eta horretatik zintzilik bestea.

## Erreferentziak

* ↑ Iruin, J. J.. (D.L. 1988). Kimika fisikoko makromolekularra. Ibarsusi ISBN 84-86967-01-5. PMC 907326689. (Noiz kontsultatua: 2020-12-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q421281
* Multimedia: Copolymers / Q421281
# Kopomá (udalerria)

Kopomá Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 2.449 biztanle zituen 157,77 km²ko azaleran. Herriburua [[Kopomá (Kopomá)|Kopomá]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2588202
* Multimedia: Kopomá Municipality / Q2588202
# Kopp (Alemania)

Kopp Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Vulkaneifel (barrutia)|Vulkaneifel]] barrutian. 2014an 185 biztanle zituen 8,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q666211
* Multimedia: Kopp (Vulkaneifel) / Q666211
# Kopla-buruko

Kopla-buruko, pagaburua edo, irudizko adieran, petxeroa besteen errua ordainarazi egiten zaion pertsona edo taldea da, erruaren ardura nagusia izan gabe. Egoera askotan ager daiteke: pertsona batek beste bati errua botatzean ("Enekok egin zuen, ez nik!"), pertsona bat talde baten aurka ari denean ("Nota txarrak ditut, baina irakasleen errua da."), talde bat pertsona baten aurkako egoera batean ("Amaiarengatik ez du gure taldeak irabazi.") nahiz talde bat beste talde baten aurka jotzean ("Etorkinak dira langabeziaren errudunak.").
Beste hizkuntza batzuetan, ahuntz batekin lotzen da (ingelesez: scapegoat, gaztelaniaz: chivo expiatorio, frantsesez: bouc émissaire) Bibliako Lebitarrena liburuan aipatzen den ohitura jarraituz. Ahuntz batek bi kume izaten zituenean, bat sakrifikatzen zen eta bestea basamortuan uzten zen, talde osoaren bekatuak garbi zitzan.

## Erreferentziak

* ↑ Lb 16:21-22

## Ikus, gainera

* Azazel
* Pharmakos
* Izen-mailegatzaile

## Kanpo estekak

* Datuak: Q245122
* Multimedia: Scapegoats / Q245122
# Koppal barrutia

Koppal barrutia Indiako barruti bat da, Gulbarga dibisioan, Karnataka estatuan. 1.389.920 biztanle ditu 5.570 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Bagalkot barrutia

## Ikus, gainera

* Karnataka

## Kanpo estekak

* Datuak: Q956387
* Multimedia: Koppal district / Q956387
# Kopla handi

Kopla handia, bertsolaritzan, 10 eta 8 silabako bi ahapaldi dituen bertsoa da. Lerro bakoitietan 10 silaba ditu eta bikoitietan 8 silaba. Errima lerro bikoitietan jartzen da. Ohiko adibidea Axuri beltza doinua izaten da.
Lauko handi eta bi puntuko handi izenak ere erabiltzen dira.

## Adibidea: Axuri beltza

Zortziko txikiak 13 silaba ditu eta etenaldi bakarra zazpigarren silabaren ondotik.
    A-xu-ri bel-tza o-na duk, bai-na // txu-ri-a be-rriz ho-be-a
    1..2..3..4....5./.6..7...8......9..10 // 1.....2..3.4...5....6...7..8
Birritan errepikatzen da egitura hori:
       Axuri beltza ona duk, baina .....(10)
       txuria berriz hobea ...................(8a)
       dantzan ikasi nahi duen horrek.(10)
       nere oinetara begira ................(8a)

## Doinu ugari

Bertsolariek sarritan baliatzen dituzte kopla txikia eta kopla handiak. neurri horiek oso arinak dira eta.
Bertsolaritzaren Datu-Basean 208 doinu eskaintzen dira horien artean 15 oso ezagunak.
Kopla handiko neurria duten bertso guztiak doinu askorekin kantatu daitezke, esan bezala doinu asko baitago zortziko handiko neurrian:
* Aita semeak
* Donostiako hiru damatxo
* Biba Rioja
* Bentara noa bentatik nator
* Udaberrian
* Santa Agatako koplak
* Armen hartzera
* Ala kinkiri
* Aita San Migel Idurretako
* Diosa te Salbe

## Erreferentziak

* ↑ Iturriaga, Unai; Arozena, Estitxu. (D.L. 2007). Gu ere bertsolari. Lanku ISBN 978-84-935192-8-5. PMC 1123139138. (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale Elkartea. «Ama begira zazu - Doinutegia - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-29).
* ↑ Mendizabal, Mikel; Kazabon, Antton. (1993). Txikitik handira. Gipuzkoako Ikastolen Elkartea (GIE) ISBN 84-7703-040-5. PMC 247599958. (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ «estrofa - Literatura Terminoen Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-20).
* ↑ Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale Elkartea. «Doinutegia - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-29).
* ↑ «Zortziko handia eta Zortziko txikia» EKE (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* ↑ Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale Elkartea. «Lauko handirako doinuak (208)» bdb.bertsozale.eus (BDB. Bertsolaritzaren datu-basea) (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).

## Ikus, gainera

* Hamarreko handi
* Hamarreko txiki
* Zortziko handi
* Zortziko txiki
* Kopla txiki
* Kopla handiak
* Bertsolaritza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115983163
# Koplotovce

Koplotovce Eslovakiako udalerri bat da, Hlohoveceko barrutian kokatuta. 5,80 km²ko azalera du eta 776 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1113. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q572757
* Multimedia: Koplotovce / Q572757
# Koppa

Koppa gaur egungo alfabeto grekoko letra zaharkitua da. Ϙ (larriz) eta ϙ (xehez) idazten da.

## Kanpo estekak

* Koppa (Ingelesez)
* Datuak: Q129522
* Multimedia: Koppa (letter) / Q129522
# Kinto Fulvio Noblior

Kinto Fulvio Nobilior (latinez: Quintus Fulvius Nobilior), erromatar kontsul bat izan zen, Marko Fulvio Nobilior kontsularen semea, Etoliar Liga garaitu zuena.
Bere kontsulaldian, K.a. 153an, Hispaniara iritsi zen beliarren eta hauen Segedako oppidumaren matxinada bati aurre egiteko, beliarrei, goi ordokiaren iparraldeko herri zeltiberiarrak batu zitzaizkielarik. Kinto Fulvio Nobiliorrek, bere kanpamendua, Renieblasen ezarri zuen, Numantziatik gertu, non segedarrak babestu ziren arebakoekin batera. Hiria hartzen saiatu zen, hildako asko jasanez zeltiberiarren esku. Berarekin zituen 30.000 soldaduetatik, gutxienez erdiak, guduan hil ziren. Nobiliorrek, bere kanpamendura erretiratu behar izan zuen, non negu gogor bat igaro zuen, bertan, zeltiberiarren aurkako guduetatik bizirik irten ziren erromatarretako asko, jaki eskasiagatik eta hotzagatik hil zirelarik. K.a. 152an, Erromara itzuli zen bere betebeharra bete gabe. Kanpaina honetan, bere ordezkoa, Marko Klaudio Martzelo izango da.
Kinto Fulvio Nobilior eta bere aita Marko, Kinto Ennio idazlearen patroiak izan ziren.
Zentsore kargua bete zuen Apio Klaudio Pulkerrekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ Apiano, Iberiké 44-45.
* Datuak: Q984407
# Kinto Sol

Kinto Sol Milwaukee, Wisconsin hiriko hip hop talde mexikarra da. Hiru anaiek osatzen dute: DJ Payback García (Javier García), El Chivo (Eduardo García) eta Skribe (Manuel García), bigarrena, taldeko liderra Irámuco, Guanajuato, Mexiko.

## Historia

Kinto Sol-ek bere lehenengo diskoa ingelesez egin zuen, bere bigarren diskoa Del Norte al Sur izan zen, Mexikon egindako berezko Hecho En Mexico maitasunagatik eta kaleetan ospea lortu zuen, odolaren ondoren ez zen familiaren egoera hitz egiten, ondoren Losen Hijos Del Maíz arimak, malinchismoak, Azteken odolaren maitasuna, besteak beste, gaiak ukitu zituen ospea lortu zuen. Bere azken diskoa Cárcel De Sueños izan zen. Antorcha honetan ez da agertu. Haien abestiak hip-hop taldeekin ospea lortu dute, hala nola, Control Machete, Cartel de Santa eta Akwid, besteak beste.

## Diskografia

* Kinto Sol (1999)
* Del Norte Al Sur (2000)
* Hecho en México (2003)
* La Sangre Nunca Muere (2005)
* Los Hijos del Maíz (2007)
* Cárcel De Sueños (2009)
* El Último Suspiro (2010)
* Familia, Fe Y Patria (2012)
* La Tumba del Alma (2013)
* Protegiendo El Penacho (2015)
* Lo Que No Se Olvida (2016)
* Somos Once (2017)
* Lengua Universal (2018)

## Kanpo Loturak

* Gune Ofiziala
* Kinto Sol Facebook Gune Ofiziala
* Kinto Sol Twitter Gune Ofiziala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3197224
* Multimedia: Kinto Sol / Q3197224
# Kinto Fabio Vibulano

Kinto Fabio Vibulano (latinez Quintus Fabius Vibulanus), erromatar kontsula izan zen bi alditan. Lehen aldiz K.a. 485ean, Servio Kornelio Maluginenserekin, eta, bigarrenean, K.a. 482an, Gaio Julio Iulorekin.
Vibulano, Fabia genseko familiarik antzinakoenaren izena zen. Euren eragina hain handia zen, Erromatar Errepublikaren lehen garaietan, familiako hiru anai, zazpi urtez jarraian, K.a. 485etik K.a. 479 arte, kontsul izan zirela. Abizen hau daraman genseko azken kidea, Kinto Fabio Vibulano izan zen, K.a. 412an kontsul izan zena. Vibulano honek, Ambusto agnomena hartu zuen, eta bere ondorengoek, Vibulano izena alde batera utzi eta, bere ordez, Ambusto izena hartu zuten. Modu berean, Ambusto, denbora baten ondoren, Maximogatik aldatua izan zen.
Kinto Fabiok, K.a. 485ean, arrakastarekin eraman zuen volskoen eta ekuoen aurkako gerra, baina, harrapakina euren soldaduen artean banatu ordez, saldu egin zuen, eta, salmenta honekin lortutako dirua, estatuaren altxorrean jarri zuen. Urte honetan, Espurio Kasio hiltzera zigortua izan zen.
K.a. 482an, Fabio Vibulano bigarren aldiz izan zen kontsul, kasu honetan Gaio Julio Iulorekin. Bi kontsulak, Veii hiriaren aurka joan ziren, baina, etsaia agertu ez zenez, hauen lurrak suntsitzen aritu ziren, ondoren etxera itzuliz. K.a. 480an, Kintok, bere anaia Markoren agindupean borrokatu zuen etruriarren aurka, eta guduan hila izan zen.
# Kinto Klelio Sikulo

Kinto Klelio Sikulo (latinez Quintus Cloelius Siculus), K.a. 498an erromatar kontsula izan zen Tito Lartziorekin batera, baita maila altuko familia patriziar batetako kidea ere, Erromatar Errepublikaren hasieran.
Dionisio Halikarnasokoaren arabera, bere kide Lartzio, diktadore izendatu zuen, eta, honen ondorioz, latindarren aurkako guduan borrokatu zuen, baina, Tito Liviok eta beste egile batzuek, Tito Lartziok, diktadore kargua hiru urte lehenago bete zuela diote.
# Kinto Sulpizio Kamerino

Kinto Sulpizio Kamerino Kornuto (latinez Quintus Sulpicius Camerinus Cornutus), erromatar kontsula izan zen K.a. 490ean Espurio Lartziorekin.
Kornuto, Kamerinotarren familiaren cognomena da, Sulpicia gens patriziarrarena zena, eta euren gensa ezagutzen ze den zenbait plebeioren cognomena ere bada.
Kamerino Kornuto, bere kontsulaldiaren ondoren, K.a. 488an, Koriolanorekin negoziatzera bidalitako bost kontsularren enbaxada osatu zuenetako bat izan zen, Koriolano Erromaren aurka aurrera egiten ari zenean.
Litekeena de senidetasun harremanen bat izatea Servio Sulpizio Kamerino Kornuto kontsularekin.
# Kauri

Kauria (Zonaria pyrum) zipreidoen familiako itsas moluskua da, barakuiluaren itxurakoa, oso oskol distiratsua duena. Oskolaren burualdeko aurreneko kiribila beste guztiak batera bezain handia izaten du. Mediterraneoko itsasertzetan bizi da. Oso aintzat hartua da, apaingarri gisa edukitzeko, batez ere. Asiako eta Afrikako ekialdeko zenbait herrialdetan trukeko txanpon gisa ere erabili da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3756339
* Multimedia: Zonaria pyrum / Q3756339
# Kausatibo

Kausatiboa (latinetik eratorri zen: causa «arrazoi, zergati») aditzei «zerbait egitera behartu» esanahia gehitzea da hizkuntzalaritzan.

## Euskarazko adibideak

Antzinako euskaran «-ra-» osagaia erabiltzen zen kausatiboa osatzeko.
Izan ere, aditz asko kausatiboaren bidez sortuta daude:
* «ikusi» — «erakutsi» (hau da, «ikustera behartu»);
* «ikasi» — «irakatsi»;
* «entzun» — «erantzun»;
* «itzarri» — «iratzarri»;
* «ekarri» — «erakarri»;
* «eman» — «eraman»;
* «egotzi» — «eragotzi»;
* «egon» — «iraun»;
* eta beste «-ra» osagaia duten aditz guztiak.
Gaur egun -(t)arazi atzizkia erabiltzen dugu horretarako: «ohartarazi», «jakinarazi», «sorrarazi».

## Beste hizkuntzetan

Kausatiboa zabalduta dago hizkuntza eranskarien artean. Finlandiera: Opettaja laulattaa oppilasta «Irakasleak abestera behartu du ikaslea», laulaa «abestu», kausatiboa osatzeko erabiltzen den osagaia aldaera asko ditu hizkuntza horretan; turkiera: Ali Hasani öldürdü «Alik Hasan erail du (Alik Hasan iltzera behartu du)», ölmek «il (aditza)», esaldi horretan erabilitako -dür- osagaia aditz guztiekin erabil daiteke turkieran; hungariera: A mama elaltatja a kisfiát «Amak haurra sehaskatu (lo egitera behartu) du», alszik «lo egin», kausatiboa osatzeko erabiltzen den osagaia aldaera asko ditu hizkuntza horretan.
Hizkuntza batzuek ez dute kausatiborik, adibidez, errusierak. Hizkuntza horrek заставить zastavit' «behartu» aditza erabiltzen du horretarako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1737190
# Kaura

Kaura aintzira Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen aintzira txikitxo bat da. Norvegiako mugatik eta Marttajärvi aintziratik hurbil dago, Tarvantovaara Eremu Basatian; ondorioz, babestuta dago. Bertan eta inguruko zuhaiztietan hegazti kopuru eta espezie anitz aurki daiteke; ipar-belatzak, eskandinaviako lagopodoak, arrano beltzak eta txirri hankalaburrak, esaterako. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia asko dago ere; hala nola, azeri zuri eta gorriak, elur-oreinak, erbinude zuriak, lursaguak, ipar-katamotzak, jatunak, mendi lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak.
Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.
Marttajärvi hegoaldean da Kauraren bizilagun nagusia. Ura lurpeko pasabideetan barrena, Puussasjoki eta Uijajoki ibaiek osatzen duten Hietajoki ibaira, eta Tarvantojoki ibaira iristen dira. Biak, Könkämäenora isurtzen dira Kaaresuvanto eta Kuttanen herrixken parean, hurrenez hurren, azkenik, Bothniako Golkoan bukatzeko. Arrantza ez da oso ospetsua aintzira honetan, baina laponiako amuarrain artiko, amuarrain marroi eta izokin asko aurki daiteke bertan.

## Erreferentziak

* ↑ Tarvantovaaran erämaa-alue

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261387
# Kausen

Kausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Altenkirchen (barrutia)|Westerwaldeko Altenkirchen]] barrutian. 2014an 747 biztanle zituen 3,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q563286
* Multimedia: Kausen / Q563286
# Kudriavita

Kudriavita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Kudriavita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Cd,Pb)Bi2S4}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Kudriavite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Kudur-Enlil

Kudur-Enlil, Babilonia, Akad, Itsasoko Herrialdea eta Khanako errege bat izan zen. Kadashman-Enlil II.aren oinordekoa izan zen. Beharbada, honen anaia zen, eta K.a. XIII. mendean gobernatu zuen, beharbada, nahiko laburra izan zen erregealdia.
Bere oinordekoa, bere seme Shagarakti-Shuriash izan zen.