OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Folo

Folo, greziar mitologian, (antzinako grezieraz Φόλος Phólos), zentauro jakintsu bat eta Heraklesen laguna zen. Arkadiako Foloe mendiari izena ematen zion. Heraklesek, hau, bere lan ospetsuetako batean, Erimantoko basurdea ehizatu guran zebilela jaurtitako gezi galdu baten gezikadaren ondorioz hil zen.
Apolodoren arabera, bere Liburutegi mitologikoan, Folo, gorpu batetatik gezi bat ateratzen, hain arma txikiak hain izaki handiak nola hil zitzakeen harrituta geratu zen, baina, une horretan bertan, geziak eskutik irrist egin zion, bere oinera erori eta hil egin zuen. Folo, Sileno eta Melia ninfaren semea zela ere bazioen.
Jainkotiar komedian, Folo, gainontzeko zentauroekin agertzen da, Flegetonte ibaiaren ertzean patruilatzen, Infernuko zazpigarren zirkuluan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1135152
* Multimedia: Pholus / Q1135152
# Franz Stuck

Franz von Stuck (Tettenweis, 1863ko otsailaren 23a - Munich, 1928ko abuztuaren 30a) alemaniar margolaria, eskultore eta arkitektoa izan zen.
1881etik 1885era Municheko Akademian ikasi zuen eta 1889an Municheko Kristalezko Jauregiko urrezko domina irabazi zuen. 1892an Municheko Sezesioaren sortzaileetako bat izan zen. Antzinako mitologiako margolanengatik nabarmendu zen.

## Iruditegia

* Paradisuaren zaindaria, 1889
* Dantzariak, 1896
* Amazona zauritua, 1903
* Emakumea lortzeko borroka, 1905
* Salome, 1906
* Sisifo, 1920
* Adan eta Eva, 1920

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45006
* Multimedia: Franz von Stuck / Q45006
# Franz Vranitzky

Franz Vranitzky (Viena, 1937ko urriaren 4a) austriar politikaria da. Austriako kantzilerra izan zen 1986tik 1997ra.
Ekonomia ikasi zuen eta Austriako saskibaloi selekzioan jokatu zuen. 1962an Austriako Alderdi Sozialdemokratara batu zen eta 1984an Fred Sinowatz koalizio-gobernuan sartu zen Finantza ministro karguarekin.
1986ko ekainean kantziler bihurtu zen Sinowatzen dimisioaren ondoren. Legebiltzarra desegin, azaroan hauteskundeak irabazi eta koalizio gobernu berria osatu zuen. 1990, 1994 eta 1995eko hauteskundeen ondoren ere karguan jarraitu zuen. 1997ko urtarrilean kantziler eta alderdiko presidente karguak utzi zituen.
Austria Europar Batasunean sartzearen aldekoa izan zen, eta, azkenean, 1995ean gertatu zen. 1995ean Karlomagno Saria jaso zuen.
* Datuak: Q158123
* Multimedia: Franz Vranitzky / Q158123
# Franz Xaver Gruber

Franz Xaver Gruber (Unterweitzberg, Hochburg-Ach udala, Austria Garaia, Austria, 1787ko azaroaren 25a - Hallein, Austria, 1863ko ekainaren 7a) eskola maisua lanbidez, San Nikolas elizaren organista izan zen, Salzburgotik gertu dagoen Oberndorf herrian.

## Haurtxo maite

1818an, Gruberrek bere elizan, Oilar-mezan, gabon kanta berri bat aurkeztu zuen, (alemanaz Stille Nacht, heilige Nacht, euskaraz Bake gaua, maitasun gaua esan nahi du). Musika berea zen eta letra Joseph Mohrena. Arrakasta itzela izan zen eta gaur egun mundu osoan ezagutzen da.

## Ikus, baita ere

* Haurtxo maite

## Kanpo loturak

* (Ingelesez)(Gaztelaniaz):Kantaren historia.
* Datuak: Q513185
* Multimedia: Franz Xaver Gruber / Q513185
# Franz Xaver Kroetz

Franz Xaver Kroetz (Munich, Alemania, 1946ko otsailaren 25a) alemanezko antzerkigilea da.

## Bizitza

Ekonomiako ikasketak bertan behera utzita, antzerki-eskolak hartzen hasi zen, Munichen lehenbizi, eta Vienan gero. 1970etik aurrera Alemanian arrakasta gehien izan zuten antzerkigileetako bat izan zen. Bere lehenengo lanean bertan (1968, Wildwechsel) agerian geratu ziren handik aurrera bere obra osoan erabiliko zituen gai, hizkuntza eta baliabide nagusiak: krisian sartutako bikoteak, maitaleak zapalduta bizi den gazte bat, abortatu ezinean semea hiltzen duen ama baten istorioa, eta abar. Kroetzen pertsonaiak min hartutako pertsonak dira beti, gizartearen biktimak, ez kriminalak. Gizon-emakumeen premiak eta miseria hartzen ditu oinarri gisa gizarte-kritika eraikitzeko. Garai hartako lanen artean, hauek ditu aipagarrienak: Michis Blut (1971, Michiren odola); Hartnäckig (1971, Egoskorra); Männersache (1971, Gizonen gauza); Stallerhof (1972, Staller-en etxaldea), Geisterbahn (1972, Beldurraren trena). Azken urte horretan bertan Lieber Fritz (1972, Fritz maitea) argitaratu zuen, aske utzi duten exhibizionista baten historia.
Handik aurrera aldaketa sumatu zen Kroetzen literaturaren ideian. Das Nest (1975, Habia), Mensch Meier (1978) eta Der stramme Max (1980, Max kementsua) obretan Kroetzen pertsonaiek ikasteko eta, beraz, aldatzeko gaitasuna dute. Orduan erabili zuen teknikak antzerki absurdoarenak gogorarazten ditu zenbait gauzatan, batez ere Nicht Fisch nicht Fleisch obran (1981, Ez arrainik ez haragirik). 1980ko hamarraldiaren hasieran, krisi batetik atera nahiz, eleberri bat idatzi zuen, Der Mondscheinknecht (1981, Ilargi izpiaren jopua), zailtasunak eta arazo fisikoak dituen pertsona baten bizitzaren kontakizuna. Krisi horren ondorioz idatzi zuen, baita ere, Bauernsterben (1985, Nekazarien heriotza). 1986an arrakasta handia izan zuen Kir Royal telebista-sailean, antzezle gisa.
Zenbait sari jaso izan ditu; besteak beste, Alemaniako Errepublika Federalaren Merezimenduaren Ordena saria 2005ean.
Gaur egun, Chiemgaun (Bavaria) eta Tenerifen (Kanariar uharteak) bizi da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Franz Xaver Kroetz Internet Movie Database-ren web-orrian
* Datuak: Q45239
# Franz Tamayo probintzia

Franz Tamayo probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Franz Tamayo) Boliviako La Paz departamenduko probintzia bat da. 15900 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 18386 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1355903
* Multimedia: Franz Tamayo Province / Q1355903
Txantiloi:La Paz departamenduko probintzia aurkibidea
# Franz Werfel

Franz Viktor Werfel (Praga, 1890eko irailaren 10a - Beverly Hills, Kalifornia, 1945eko abuztuaren 26a) alemanezko idazle austro-txekiarra izan zen.
Familia judua izanik, ikastetxe katolikoetan hezi zen eta katolizismoaz, teologiaz, islamaz eta erlijio konparatuaz interesatu zen. Gazterik hasi zen idazten, eta 1911n idatzi zuen lehen poema liburua. Garai hartan Pragako beste idazle judu batzuekin harremanak izan zituen, hala nola Max Brod eta Franz Kafkarekin. 1911n Leipzigera joan zen editore lanetan eta hiru urte geroago Austohungariar armadarekin bat egin zuen Ekialdeko Frontean telefono operadore gisa borrokatzeko.
Garai honetan poema espresionistak, antzezlanak eta gutunak idatzi zituen. Bere idazkietan humanismoa, konfesionalismoa, autobiografia, mitologia eta erlijiotasuna nahastu zituen. 1917ko udan, beste idazle batzuekin batera, Vienako propaganda-bulegoan sartu zen. Alma Mahlerrekin maitasun-harremanak izan zituen eta 1929an ezkondu ziren. 1930ean Palestinara bidaiatu zuten eta armeniar erbesteratuen komunitatea ezagutu zuen. Horren inspirazio iturri izan zen Die vierzig Tage des Musa Dagh liburua idazteko.
1938ko Anschlussaren ondoren, Frantziara ihes egin zuen eta Lurdan aurkitu zuen babesa, eta santutegia bikoitza idatziko zuela agindu zuen esker onez. Urte batzuk geroago Das Lied von Bernadette argitaratu zuen. Pirinioak zeharkatu eta Lisboara iritsi zen, eta handik Londresera eta gero Los Angelesera.
Los Angelesen hil zen, eta 1953an haren gorpuzkiak Vienako hilerri batera eraman zituzten.

## Lan hautatuak
### Eleberriak

* Verdi. Roman dern Oper, 1924
* Der Abituriententag. Die Geschichte einen Jugendschuld, 1928
* Barbara oder die Frömmigkeit, 1929
* Die Geschwister von Nepael, 1931
* Die vierzig Tage des Musa Dagh, 1933
(Armeniar genozidioarren gaineko eleberria)
* Höret die Stimme, 1937
* Der erunfreute Himmel, 1939
* Das Lied von Bernadette, 1941
* Stern der Ungeborenen, 1946

### Ipuinak

* Der Tod des Kleinbürgens, 1927
* Eine blaßblaue Frauenschrift, 1941

### Antzerkia

* Juarez und Maximilian, 1925
* Paulus unter den Juden, 1926
* Das Reich Gottes in Böhmen, 1930
* Der Weg des Verheißung, 1936
* Jakobowsky und der Oberst, 1944

## Kanpo estekak

* Datuak: Q78514
* Multimedia: Franz Werfel / Q78514
# Franz Reichelt

Franz Karl Reichelt (NAF: [fʁants kaʁl ˈʁaɪ̯çl̩t]; Wegstädtl, Austria-Hungariako Inperioa, 1878ko urriaren 16a - Paris, 1912ko otsailaren 4a), Henry François Reichelt bezala ere ezaguna, franko-austriar jostuna izan zen.

## Bere asmakizuna

1900ean Parisen errotu zen eta 1911n frantziar nazionalitatea lortu zuen. Frantzian ospe handiko jostuna zen Reichelt, Leonardo da Vinciren diseinuei jarraiki, eta aurreko saiakera batzuk huts egin ondoren, leku batetik salto egin eta astiro-astiro lurrera jaistea ahalbidetuko zion paraxut antzeko bat asmatu zuenean.
Bere asmakizuna frogatzeko, lehenbizi, Eiffel dorrearen gainetik, garai hartan munduko egiturarik altuenetik, jaurti zuen panpina erabili zuen. Panpinak lurra jo zuen, baina Reicheltek argudiatu zuen panpina bat izateagatik ez zuela besoak irekitzeko aukerarik.
Orduan, berak asmakizuna probatzea erabaki zuen. Eiffel dorreko agintariek ukatu egin zioten, Reicheltek Poliziaren baimen berezia behar zuela esanez. Bitxiki, Poliziak baimen hori eman zuen, baina, lehenago, Eiffel dorreko agintariek inolako erantzukizunik gabe uzten zieten agiri bat sinatu arazi zioten, asmakizunak huts egiten bazuen.

## Heriotza

1912ko otsailaren 4an, goizez, hainbat ikusle eta polizia-agente zeuden bilduta dorrearen oinean. Gainera, gutxienez bi kamera erabiliz filmatzeko ekipo bat prest zegoen.
Reichelt, goitik behera, zalantzak izan zituen salto egin baino lehen. Azkenean egin zuen. Bortizki erori zen, eta zulo handi bat utzi zuen lurrean.
Joko bat, antzezlan bat eta bere bizitza kontatzen duen film labur bat inspiratu zituen Reicheltek.

## Erreferentziak

* ↑ Jaiotza agiri
* ↑ Jaiotza agiri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112070
* Multimedia: Franz Reichelt / Q112070
# Fontenay-sous-Bois kantonamendua

Fontenay-sous-Bois kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Marne Harana departamenduan dago, Île-de-France eskualdean. Guztira 2 udalerri ditu eta Fontenay-sous-Bois da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19945046
# Forget about Nick

Forget About Nick 2017ko Margarethe von Trotta alemaniar zinema zuzendariak zuzendutako umorezko filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Itxuraz, Jade eta Maria oso desberdinak dira: bata modeloa da, eta bestea, intelektual bat. Baina gauza bat dute elkarrekin: senar ohi bera dute. Biek ala biek uste dute Nickena zen New Yorkeko luxuzko pisua berena dela. Ez dira horretan ados jarriko, eta, beraz, biek bizi beharko dute pisu horretan.

## Aktoreak

* Ingrid Bolsø Berdal
* Katja Riemann
* Lucie Pohl
* Haluk Bilginer
* Susan Duerden

## Erreferentziak

* ↑ «'Forget About Nick'» Berria 2017-12-23.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45315326
# Forgetting Sarah Marshall

Forgetting Sarah Marshall 2008ko Nicholas Stoller britano-estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Peter musikariak hainbat urte daramatza polizien telesail bateko aktore den Sarah neskalagunarekin bizitzen. Bat-batean, beste gizon batengatik utzi behar duela esango dio Sarahk, eta Peter lur jota geratuko da.

## Aktoreak

* Jason Segel: Peter Bretter
* Kristen Bell: Sarah Marshall
* Mila Kunis: Rachel Jansen
* Russell Brand: Aldous Snow
* Bill Hader: Brian Bretter
* Jonah Hill: Matthew Van Der Wyk
* Liz Cackowski: Liz Bretter
* Da'Vone McDonald: Dwayne
* Jack McBrayer: Darald Braden
* Maria Thayer: Wyoma Braden
* Paul Rudd: Chuck / Kunu
* Jason Bateman: detektibea
* William Baldwin: Det. Hunter Rush
* Teila Tuli: Kimo
* Branscombe Richmond: Keoki
* Kristen Wiig: Prana

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q201379
# Forgue

Forgue, Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15218029
# Forgesko Gure Amaren eliza

Forgesko Gure Amaren eliza (frantsesez: église Notre-Dame des Forges) Tarnose herriko parrokia-eliza da. 1895ean eraiki zuten Forges de l'Adour enpresako langileen auzoan.
1997an gurtzarako itxia, 2001ean Frantziako gobernuak monumentu historiko izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. PA40000036. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3580754
* Multimedia: Église Notre-Dame des Forges / Q3580754
# Forget Cassettes

Forget Cassettes, Nashvillen (Tennessee, Estatu Batuak) sortutako Rock taldea zen. 2001ean hasi ziren jotzen eta bere ibilbide guztian iraun zuen pertsona bakarra Beth Cameron izan zen. Bi diska kaleratu zituzten Theory Records zigiluaren laguntzaz.
Taldeak, Estatu Batuetan eta Europan zehar bira ugari egin izan zituen, gehienbat ...And You Will Know Us by the Trail of Dead taldearekin, Doni Schroader bertako kidea ere bazen eta.
Taldea bikote moduan hasi ziren Beth eta Doni. Baina Instruments of Action diska kaleratu ostean eta bira batzuk egin eta gero, Donik taldea uztea erabaki zuen. Honen ondorioz, Beth Cameron, Aaron Ford eta Jay Leo Phillipsekin jarraitu zuen taldean. Honela, Salt bigarren diska kaleratu zuten 2006an. Bigarren diska hau kaleratu ondoren, Doni Schroader taldera itzuli, kontzertu gutxi batzuk emanez.
2007ko Martxoan eta Ekainean Europar bira bat burutu zuten Jason Milan Dietz baxujolearekin batera.
2008. urtean Beth Cameron eta Doni Schroader berriz elkartu ziren baina taldeari izena aldatu zioten, Eliza the Arrow bilakatuz.

## Taldekideak

* Beth Cameron - Ahotsa eta gitarra
* Doni Schroader - Bateria eta perkusioa
* Jay Leo Phillips - Bajua eta gitarra
* Aaron Ford - Bateria
* Jason Milan Dietz - Bajua

## Diskografia

* Instruments of Action (Theory Records, 2003)
* Salt (Theory Records, Tangled Up! Recordings, 2006)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5469652
* (Ingelesez) Forget Cassettes taldearen webgunea
* (Ingelesez) Forget Cassttes taldearen Myspacea
# Forges d'Abel

Forges d'Abel edo les Forges d'Abel Okzitaniako Bòrça eta Urdòs udalerrietako auzo bat da. Aspe bailaran kokatua, Somporteko burdinbide tunelako iparraldeko sarreran, Forges d'Abelgo nazioarteko geltokia hartzen zuen, Paue-Canfranc burdinbidearen lehen geltokia iparralderako tuneletik irten zenean. Gaur egun, Somporteko errepide tunelaren zerbitzu teknikoa eta Somporteko burdinbide tunela erabiltzen duten laguntza-zerbitzuak jasotzen ditu, baita Électricité de France enpresak kudeatutako zentral hidroelektriko bat ere.
Forges d'Abel lantegi siderurgiko txiki bat ziren, Frederiko Abelekoak (1780-1855) modernizatu eta ustiatu zuena, Alemaniako Stuttgarteko burdinola maisu bat, 1828 eta 1850eko hamarkadaren hasiera bitartean.
Errepide txiki bat Estaens lekura doa, mendebalderago dagoen legoa bat, non zentral hidroelektriko bat dagoen, hau ere txangoen abiapuntua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2379943
* Multimedia: Forges d'Abel / Q2379943
# Forges de Lanouée

Forges de Lanouée (bretainieraz: Govelioù-Lannoez) Morbihan departamentuko udalerri bat da, Bretainian. 2019ko urtarrilaren 1ean sortu zen Lanouée eta Les Forges udalerriak batuta. Azken zentsuaren arabera 2.130 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ «Populations légales 2021 − Commune de Forges de Lanouée (56102) | Insee» www.insee.fr (Noiz kontsultatua: 2024-02-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60218323
* Multimedia: Forges de Lanouée (Morbihan) / Q60218323
# Forges de l'Adour

Forges de l'Adour Bokale eta Tarnoseko lurretan kokaturiko labe garaiak izan ziren (Landak), Aturriren eskuin ertzean eta Baionatik hurbil. 1883an hasi zen lanean izen hori harturik, burdinbidea errailez hornitu zuen neurri handi batean, eta 1965ean itxi zen. Ipar Euskal Herriko eta Landetako industrializazioaren erakusgarri handiena izan zen.

## Sorrera

1881ean, Claudius Magnin-ek, Compagnie des Hauts Fourneaux, Forges et Aciéries de la Marine et des Chemins de Fer-eko zuzendariak, 400 m$^2$ baso erosi zituen Bokale eta Tarnosen siderurgiako instalazioak eraikitzeko eta, 1883an, lehenengo labea jarri zen abian galdaketa, errailak, altzairu ijeztuak eta erregaiak produzitzeko. Tokia hautatu zen itsasorako bidearen hurbiltasunagatik, burdinbidearen loturagatik eta bertatik Asturiaseko zein Bilboko mea eskuratzeko zuen erraztasunagatik. Era berean, Ingalaterrako portuekin transakzioak egiteko kokapena oso egokia zen. Ezin bestekoa izan zuen Paris-Baiona burdinbide linea; izan ere, sorrera urtean bertan, Forges de l'Adour bihurtu zen Midiko Konpainiaren errail hornitzailea.

## Bilakaera

Burdinolaren garapenari esker, Baionaren bokaleko portua ere sendotu egin zen, Bizkaitik egindako mea inportazioei eta, gero, Britania Handira egiten ziren esportazioei esker. 1914tik 1928ra, burdinolak 1.800 langile baliatu zituen. Bere langileak, enplegatuak, ingeniariak eta abar, Landetatik, Ipar Euskal Herritik, Saint-Chamondik, Moyeuvretik eta Homécourtetik zetozen. Zementua eta burdinbide-trabesak landu zituzten, 1880ko hamarkada hasieratik. Frantzia osoan, ospe eta itzal handia hartu zuen fabrikak, eta hainbeste, non 1891ean Sadi Carnot Errepublikako presidenteak tokia bisitatu baitzuen. Forges de l'Adour-ek 700.000tik 1.300.000 tonara sartu-irteten zituen Aturriko portutik urte horietan.
I. Mundu Gerran, jo eta su aritu zen Frantziako armadarako produkzioan eta, horregatik, alemaniar urpeko ontzi baten erasoa ere pairatu zuen. Burdinola 1920ko hamarkada arte izan zen bere sektoreko buruan Frantzian. Aldiz, mundu gerren arteko aldiak burdingintzako merkatuaren beheraldia ekarri zuen, eta lehiakide gogorrek irteera berriak bilatzera behartu zuten konpainia. Ondorioz, urtez urte, konpainiak behera egin zuen urteen joanean, defizitario bihurtu arte. Itxi aurretik, kazetariek «burdingintzako anakronismo» deitu zioten eta, gutxira, 1965eko uztailaren 5ean, labe garaiak itxi egin ziren betiko.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Les Forges de l'Adour. (Noiz kontsultatua: 2017-10-18).
* ↑ Moreau, R. (Gilbert. D.) 1987, 213
* 1 2 Watson, C. 2003, 123-124. or.

## Bibliografia

* Desport, Gilbert. (1987). «Les expropiations ferroviaires de la ligne Bayonne-Hendaye (1861-1863)» Bulletin de la Société des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne (Bayonne: Société des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne) 143 (Le chemin de fer à Bayonne; eta dans le Sud-Ouest).
* Watson, Cameron. (2003). Modern Basque History: Eighteenth Century to the Present. University of Nevada, Center for Basque Studies ISBN 1-877802-16-6..

## Ikus, gainera

* Jose Antonio Ybarra
* Pereire anaiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38298746
* Multimedia: Forges de l'Adour / Q38298746
# Forgetful Jones

Forgetful Jones (euskaraz: «Jones Ahazkor»), Sesame Street haur telebista saioko pertsonaia bat da. Bere ezizenak ongi adierazten duen bezala, oso oroimen txarra duen eta denaz ahazten den cowboy bat da. Cowboy janzkeraz gain, bibotetzarra eta oso izaera eta hizkera patxadatsua zituen.
Hitz egiten zuen Buster zaldia lagun zuen, jabea bera baina zentzudunagoa zena, jabeari gauzak oroitarazten laguntzen saiatzen baitzen. Clementine izeneko neska-laguna zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5951714
# Eyjafjarðarsveit

Eyjafjarðarsveit Islandiako iparraldean kokatua dagoen udalerria da, Norðurland eystra eskualdean kokatua. 2011ko erroldaren arabera 1.026 pertsona bizi ziren bertan.
Herrigune nagusiak Hrafnagil eta Öngulsstaðir dira.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea.
* Datuak: Q510141
* Multimedia: Eyjafjarðarsveit / Q510141
# Eyjafjallajökull

Eyjafjallajökull (NAF: [ˈɛɪjaˌfjatlaˌjœːkʏtl̥] , islandierazko Eyja, "uharte", fjalla, "mendi" eta jökull, "glaziarra") Islandia hegoaldean dagoen glaziarra eta sumendia da. 1.666 metroko garaiera duen sumendiaren kraterra, izotz geruza lodi batek estaltzen du.
Sumendiak hainbat erupzio izan ditu historian zehar, 1821 eta 1822 urteetan, eta azkena 2010eko apirilean.

## Erupzioak
### 1821-1822ko erupzioa

Erupzio nahiko txikia izan zen, baina hamairu hilabetez luzatu zen. Hilabete batzuetan besteetan baino errauts gehiago bota zuen, batez ere sumendiaren hegoalde eta mendebaldean.

### 2010eko erupzioa

2010eko erupzioak Europa osoan kaosa eragin zuen, sumendiak botatako errautsen ondorioz kontinente osoko hegaldiak bertan behera utzi behar izan ziren errautsek hegazkinen turbinetan arazoak sor zitzaketelako. 17.000 hegaldi inguru bertan behera utzi behar izan ziren. Adituen arabera, Hegazkintzaren historiako kaosik handiena eragin zuen erupzioak.
Iberiar penintsularen hego-mendebaldean zegoen behe presio gune batek, sumendiak botatako errautsa Euskal Herrira iristea eragotzi arren, 2010eko apirilaren 17an, lehen arrastoak iristear zeudela, Noain, Loiu, Hondarribia eta Forondako aireportuak egun oso batez itxi behar izan zituzten.

## Ikus, gainera

* Islandiako sumendien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ «Europako Batasunak aire eremua malgutzea erabaki du» Berria 2010-04-19.
* ↑ «Irekita daude Hego Euskal Herriko aireportuak, baina eragozpenak ugariak dira» Berria 2010-04-18.

## Kanpo estekak

* 2010eko erupzioari buruzko argazkia Nasaren webgunean.
* 2010eko erupzioaren albisteak eitb-n, El Mundo-n eta Berria-n.
* 2010eko erupzioaren mapa.
* Datuak: Q39651
* Multimedia: Eyjafjallajökull / Q39651
# Eyjafjörður

Eyjafjörður, Islandiako iparraldean dagoen fiordo bat da. Akureyri udalerrian dago eta 60 kilometro luze ditu.
* Datuak: Q604986
* Multimedia: Eyjafjörður / Q604986
# Eylettersita

Eylettersita fosfato motako minerala da eta plumbogummite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Eylettersita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Th0.75Al3(PO4)2(OH)6}}$. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Eylettersite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Eyharts (musika taldea)

    Artikulu hau musika taldeari buruzkoa da; astronauta gaitzat duena beste hau da: «Léopold Eyharts»
Eyharts Alayn Carazok eta Jokin Guridik 2017an Bergaran (Gipuzkoa) sortutako ikus-entzunezko proiektua da. Bi hankako zuzenekoa proposatzen dute: Carazok sintetizadoreetan oinarritutako musika elektronikoa jorratzen du, eta Guridik alderdi bisuala lantzen du, irudiak nahasi eta bi alorren arteko erabateko koordinazioarekin, ikuskizun bakarrean fusionatuta.
Modu organiko batean sortutako musika elektronikoa da. Beraz, zuzeneko bakoitza era ezberdin batean sortzen da, inprobisazioari ateak irekita uzten zaizkio, saio bakoitza bakarra eta errepikaezina bilakatzeraino.
BET, Dantz!, Olatu Talka eta Danbaka jaialdietan jo izan dute, besteak beste.

## Ikus-entzunezko esperientzia

Audio erreaktiboetan eta pertsona interakzioetan oinarritutako sormen bisuala da taldearen bereizgarrietako bat. Musikak zein irudiak, bi arloek dute indarra, eta oreka hori da zuzenekoa entzunezko eta ikusizko bilakatzen dituena. Eszenaratzeak ere laguntzen du horretan.

## Erreferentziak

* ↑ «Ikusmina eta harridura Eyharts-en lehen zuzenekoan - Bergara» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2023-02-24).
* ↑ Furyak, Jagoba Salvador eta Eneritz. «Musikaren irudi jartzaileak» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-02-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) A.D, -. (2020-07-18). «Música e imágenes con los bergararras Eyharts, esta noche» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2023-02-24).
* ↑ «M4 + L’espoir Underground + Eyharts + White Solar Dog + -Gailu + Sarah Rasines + Bihotza + Odd Signals + BET dj&vj» MUSIKA ZUZENEAN (Noiz kontsultatua: 2023-02-24).
* ↑ «Dantz, musika elektronikoa eta garaikidea ardatz eraldatzaile bezala | Tabakalera» www.tabakalera.eus (Noiz kontsultatua: 2023-02-24).
* ↑ «Gvridiren arte bisualak» EITB 2022-04-01 (Noiz kontsultatua: 2023-02-24).

## Ikus, gainera

* Hegazkin
* Haus of beats

## Kanpo estekak

* Danbaka lehiaketako emanaldia
* Datuak: Q116888024
# Eyja- og Miklaholtshreppur

Eyja- og Miklaholtshreppur Islandiako mendebaldean dagoen udalerria, Vesturland eskualdekoa.
2011n 148 biztanle zituen. Snæfellsnes penintsulan dago.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q1385816
* Multimedia: Eyja- og Miklaholtshreppur / Q1385816
# Franklin (Connecticut)

Franklin Connecticuteko herri bat da. New London konderrian kokatua dago. 2010ean 1.922 biztanle zituen, 50,53 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* New London konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2723766
* Multimedia: Franklin, Connecticut / Q2723766