OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Knox konderria (Kentucky)

Knox konderria (ingelesez: Knox County) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Barbourville da. 2010eko zentsuaren arabera 31.883 biztanle zituen, Knox kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Knox konderriak 1.004,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,76 ura dira. Beste 1.000,51 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 31,75 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 31.883 pertsonetatik 31.075 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 270 dira. 344 beltzak edo afroamerikarrak. 68 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 67 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 312 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q500767
* Multimedia: Knox County, Kentucky / Q500767
# Knox konderria (Maine)

Knox konderria (ingelesez: Knox County) Maineko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rockland da. 2010eko zentsuaren arabera 39.736 biztanle zituen, Knox kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Knox konderriak 2.962,81 kilometro koadro ditu. Horietatik 2.017,11 ura dira. Beste 945,69 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,41 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 39.736 pertsonetatik 38.674 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 337 dira. 192 beltzak edo afroamerikarrak. 136 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 184 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 23 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 522 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q502581
* Multimedia: Knox County, Maine / Q502581
# Knox konderria (Indiana)

Knox konderria (ingelesez: Knox County) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Vincennes da. 2010eko zentsuaren arabera 38.440 biztanle zituen, Knox kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Knox konderriak 1.357,27 kilometro koadro ditu. Horietatik 20,76 ura dira. Beste 1.336,51 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 28,32 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 38.440 pertsonetatik 36.744 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 590 dira. 994 beltzak edo afroamerikarrak. 64 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 214 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 19 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 394 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q512746
* Multimedia: Knox County, Indiana / Q512746
# Knox konderria

Knox konderria hauetako konderri baten izena izan daiteke:
* Knox konderria (Illinois)
* Knox konderria (Indiana)
* Knox konderria (Kentucky)
* Knox konderria (Maine)
* Knox konderria (Missouri)
* Knox konderria (Nebraska)
* Knox konderria (Ohio)
* Knox konderria (Tennessee)
* Knox konderria (Texas)
# Knox konderria (Illinois)

Knox konderria (ingelesez: Knox County) Illinoisko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Galesburg da. 2010eko zentsuaren arabera 52.919 biztanle zituen, Knox kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Knox konderriak 1.864,3 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,85 ura dira. Beste 1.855,45 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 28,39 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 52.919 pertsonetatik 47.690 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.558 dira. 3.741 beltzak edo afroamerikarrak. 75 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 331 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 44 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.031 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q494552
* Multimedia: Knox County, Illinois / Q494552
# Knox konderria (Missouri)

Knox konderria (ingelesez: Knox County) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Edina da. 2010eko zentsuaren arabera 4.131 biztanle zituen, Knox kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Knox konderriak 1.312,68 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,3 ura dira. Beste 1.305,38 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,15 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 4.131 pertsonetatik 4.061 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 34 dira. 14 beltzak edo afroamerikarrak. 7 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 8 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 41 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q490104
* Multimedia: Knox County, Missouri / Q490104
# Knox (Pennsylvania)

Knox Pennsylvaniako borough bat da. Clarion konderrian kokatua dago. 2010ean 1.146 biztanle zituen, 1,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clarion konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1181304
* Multimedia: Knox, Pennsylvania / Q1181304
# Knox City (Missouri)

Knox City Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Knox konderrian dago, Missouri estatuan. 191 biztanle ditu, 0,54592 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Knox konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q962482
# Knox City (Texas)

Knox City Texasko herri bat da. Knox konderrian kokatua dago. 2010ean 1.130 biztanle zituen, 2,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Knox konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q981637
* Multimedia: Knox City, Texas / Q981637
# Kontsola (argipena)

Kontsola hitzak adiera zenbait ditu:
* kontsola edo bideokontsola, bideo-joko-gailua;
* kontsola edo terminala, ordenagailu zentral batekin komunikatzen ahalbidetzen duen periferikoa, teklatu eta pantaila baten bitartez;
* kontsola edo mentsula, horma batetik ateratzen den atala, arku, balkoi edo kideko baten euskarri dena;
* kontsola, hormaren aurka jartzen den altzari mota, mahai estu baten antzekoa.
# Kontsonante dardarraniztun

Fonetikan, dardarraniztuna soinu segmental kontsonantikoa da, organo artikulatzailearen eta artikulazio-toki edo -puntu baten arteko bibrazio anizkoitzen bidez (2 edo 3, normalean) sortua. Euskarak dardarraniztun hobikaria -- erabiltzen du txakurra hitzean, eta paristar frantsesak, berriz, ia beti bokalen artean dardarraniztun ubularrak -- anitz erabiltzen ditu.
Dardarraniztunak "dardarkari" sinpleetatik oso ezberdinak dira, berez dardarkariak ez direnak. Lehenengoetan, bibrazio errepikatua dago; bigarrenetan, berriz, artikulagailuaren kolpekatze bakarra artikulazio-puntuan. "Dardarkari" sinpleetan artikuladoreak behin jotzen du artikulazio-puntua, eta benetako dardarraniztun batean, berriz, organo artikulatzailea posizioan mantentzen da, eta, neurri batean, aire-korrontearen Venturi efektuak eragiten du behin eta berriz bibrazioa. Normalean, dardarraniztun bat 2 edo 3 kolpekada edo aldi izaten dira, baina 5 ere izan ditzake dardarraniztun oso luzeentzat, eta batzuetan gehiago geminatuen kasuan, edo ahoskera enfatikoan. Hauek dira Nazioarteko Alfabeto Fonetikoan zeinu bereizgarria duten dardarraniztunak:
* - dardarraniztun hobikaria
* - dardarraniztun ezpainbikaria
* - dardarraniztun ubularra
Dardarraniztun ezpainbikaria -- nahiko arraroa edo ezohikoa da munduko hizkuntzetan; dardarraniztun hobikaria--, berriz, askoz ere ohikoagoa da. Azken horren antzeko beste bi soinu mota ere badaude, zeinu propiorik ez dutenak, hala nola dardarraniztun horzkaria-- (r) eta hobiatzekoa --. Afrikanista batzuen arabera, toda hizkuntzak benetako dardarraniztun erretroflexu bat du, transkribatua (hau da, dardarraniztun erretroflexu soilaren zeinu berarekin), nahiz eta NAFek soinu hori transkribatzeko modu ez hain anbiguoan-- transkribatzeko gai izan, segmentu horren hasiera baino ez baita erretroflexua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2002]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51611
# Kontsonante herskari

Fonetikan, kontsonante herskaria —edo, labur, herskaria—, batzuetan kontsonante oklusiboa deitua, ahots-bidean aire-emaria erabat blokeatuz ahoskatzen da, baina ez sudur-bidean halabeharrez. Blokeo horren iraupena kontsonantearen hersketa da.
Herskari hitzak hurrengo kategorietako bati edo gehiagori erreferentzia egin diezaioke, autorearen arabera:

## Terminologia

Autorearen arabera, herskari ahokari goiko edozein da, herskari sudurkariak izan ezik, baina gehienetan horren bidez erreferentzia leherkariei egiten zaie. Herskari sudurkari sudurkari ohikoenak hizkuntzan egon daitezkeen beste kontsonante sudurkariez bereizteko erabil daiteke. Zubereraz, esaterako, /m/, /n/ eta /ɲ/ herskari sudurkariak /h̃/ hasperen sudurkaritutik (eta bokal sudurkarietatik) bereizteko erabil daiteke.
Ingelesezko stop eta occlusive terminoak Hizkuntzalaritzan sendotasunik gabe erabiliak dira: sinonimotzat hartu izan dira (euskaraz bezala, gure hizkuntzan bakarrik leherkari terminoa herskari ahokarietarako bereizten baitugu), eta baita sudurkaritasuna bereizteko ere. Autore zenbaitek stop generiko gisan erabiltzen dute (hau da, oral stop, nasal stop), eta occlusive, kontsonante ahokarietarako uzten dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1971057
# Kontsola (altzaria)

Kontsola hormaren kontra jarritako mahai estu baten antzeko altzaria da.
* Kontsola baxuaKontsola baxua
* Kontsola altua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7887380
* Multimedia: Console tables / Q7887380
# Kontsonante ahokari

Kontsonante ahokaria kontsonante bat da, aire-emaria ahotik ateraraziz ahoskatzen dena. Kontsonantea ahoskatzean airea, kontsonante sudurkaria da. Kontsonante ahokariaren soinua egiteko, aho osoak moldatzen du airearen ibilbidea. Airearen bidearen aldaketa hau, ahoa eta ezpainak erabiliz, hotsaren uhin formari eragiten dio, airea zapatuz eta hedatuz. Ahoaz gain, ahots tolesdurek eta birikiek parte hartzen dute soinuaren ozentasuna eta tonua kontrolatuz. Ahots tolesduren mugimenduak zehaztuko du kontsonante bat ahostun edo ahoskabea den. Kontsonante gehienak ahokariak dira, adibidez /p/, /b/, /t/, /d/, etab. Besteak sudurkariak dira, adibidez /m/ edo /n/.
Euskara batuaz, bokal guziak ahokari eta ahostunak dira. Ahoskunea eta ahosmoldea kontuan hartuz, bost bokal ditugu euskaraz: /i, e, a, o, u/. Hala ere, zubereraz bokal sudurkariak aurki daitezke.

### Kontsonante ahokari motak

Fonema batzuk ahokariak dira, baina badituzte beste ezaugarri batzuk ere.

#### Ezpainkariak

Hersketa ezpainetan gertatzen da; beraz, herskari ezpainkaria dugu.
Adibidez: /p/ eta /b/

#### Horzkariak

Hersketa mihi puntaz hortzen kontra gertatzen da; beraz, herskari horzkaria dugu.
Adibidez: /t/ eta /d/

#### Sabaikariak

Hersketa mihi lepoaz aho-sabaiaren kontra gertatzen da, beraz, herskari sabaikaria dugu.
Adibidez: /c/ eta /ɟ/

#### Belarrak

Hersketa sabai bigunaren kontra gertatzen da; beraz, herskari belarra dugu.
Adibidez: /k/ eta /g/

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2002]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2479203
# Kontsonante belar

Kontsonante belarrak mihiaren gibeleko partearekin ahoskatuak dira, aho-sabai bigunaren aurka.
Ahoaren sabai bigun edo beloa nahiko zabala denez, eta mihiaren bizkarraren mugimenduak oso zehatzak ez direnez, artikulazio belarrek asimilazioa jasateko joera dute hizkuntza askotan. Asimilazioa hots bat inguruneari egokitzea da, horrekiko antza areagotuz. Asimilazio hori jasatean, ahoskunea mugitzen da, gibelera edo aitzinera, alboko bokalen kalitatearen arabera. Aitzineko bokalekin kontaktuan dauden kontsonante belarrak automatikoki aitzaneratu egiten dira usu, partzialki edo osoki sabaikaritzen direla. Modu berean, atzeko bokal batekin kontaktuan dauden belarrak atzeratu daitezke, partzialki edo osoki ubular bihurtuz.
Belar sabaikarituak (ingelesezko /k/ bezala keen edo cube hitzetan) batzuetan sabai-belar deituak dira. Hizkuntza anitzek ere belar ezpainkarituak dituzte, [kʷ] bezala, non ezpainen biribiltzea herskariaren askatzearekin batera gertatzen den. Kontsonante biezpainkari-belarrak ere existitzen dira, aldiberean aho-sabai bigunean eta ezpainen gunean ahoskatuak direnak, [k͡p] bezala. Bereizketa hori [w] kontsonante hurbilkarian desagertzen da, honetan belarizazioa eta ezpainkarizazioa maiz loturik daudelako, diakronikoki /u/-ren ondorengo izateagatik kasu. Hauek usu ezpain-belarrak deituak dira.
Dardarkari edo ttak belarrik ezin da ebaki Nazioarteko Alfabeto Fonetikoaren arabera. Belarraren ahoskunean, mihiak gaitasun oso mugatua du dardara anitz edo bakun moduko mugimenduen gauzatzeko, eta mihiaren gorputzak ez du aski fite mugitzeko askatasunik dardarkari belar baten sortzeko.
Adibideak: Nazioarteko Alfabeto Fonetikoak identifikatu dituen kontsonante belarrak: :
| IPA | Deskripzioak | Hizkuntza | Ortografia | IPA | Zentuza |
| ŋ | Dudurkari belarra | Ingelesa | ring | [ɹʷɪŋ] | eraztun |
| k | Leherkari belar ahoskabea | Ingelesa | skip | [skɪp] | jauzi egin |
| g | Leherkari belar ahostuna | Ingelesa | get | [ɡɛt] | lortu |
| x | Igurzkari belar ahoskabea | Alemana | bauch | [baʊx] | sabel |
| ɣ | Igurzkari belar ahostuna | Greziera | ɣάτα | [ɣata] | katu |
| ʍ | Hurbilkari belar ezpainkaritu ahoskabea | Ingelesa | quiich | [ʍɪtʃ] | zein |
| ɰ | Hurbilkari belar ahostuna | Gaztelania | pagar | [paˈɰaɾ] | ordaindu |
| L | Hurbilkari albokari belar ahostuna | Wahgi | alale | [aʟaʟe] | zorabiagarri |
| w | Hurbilkari ezpain-belar ahostuna | Ingelesa | witch | [wɪtʃ] | sorgin |
| k' | Eiektibo belarra | Arxi | кӀан | [kʼan] | behe |
| ɠ | Inplosibo belarra | Sindhi | g̈əro / ڳرو | [ɠəro] | pisudun |
| ʞ | Klik belar atze-askatua | paralinguistikoa | | | |

### Euskaraz:

Euskarak hurrengo kontsonante belarrak ditu, Nazioarteko Alfabeto Fonetikoaren arabera irudikatuak:
* /k/ <k>: herskari belar ahoskabea, adibidez keinu, kasu.
* /g/ <g>: herskari belar ahostuna, adibidez: gau, gose.
* /x/ (Hegoaldean) <j>: igurzkari belar ahoskabea, adibidez: jakintsu, josi.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2002]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19408
# Kontsonante afrikatu

Fonetikan, kontsonante afrikatu bat, bi fasez konposatutako kontsonante bat da. Hasierako fase herskarian, aire emaria ahots-bidean guztiz eragozten da, eta hurrengo fase igurzkarian atxikia den airea irekitze ia hertsi batetik pasatuz askatzen da.

### Artikulazioa

Hastapeneko fase herskaria eta ondoko askatze fasea ahoskune berean egin behar dira.

### Notazioa

Afrikatuak maiz bata bestearen osteko bi kontsonante erabiliz irudikatzen dira (hau da, [kx]). Hala ere, bi faseek fonema bakar bat osatzen dutela erakusteko moduren bat baliatzea hobesten da, hara non bi ikurrak gainetik estaltzen dituen kotura kakoa. Esaterako, euskaraz /t͡ʃ/, /t͡s̺/ eta /t͡s̻/ erabil daitezke. Egungo grafia batuan, hurrenez hurren: <tx>, <ts> eta <tz>.

### Euskaraz

Euskaraz kontsonante afrikatuak hiru ahoskunetan aurki daitezke: /t͡s̺/ hobikari-apikaria (egungo grafia batuan <ts>), /t͡s̻/ hobikari-lepokaria (egungo grafia batuan <tz>) eta /t͡ʃ/ hobiostekoa (egungo grafia batuan <tx>).

#### Banaketa
##### Hitz hastapenean (/#_)

/t͡s̺/ eta /t͡s̻/ oso urriak dira hitz hasieran (tsar, tzakur). /s̺/ eta /s̻/, ordea, maiz erabili ohi dira (sagu, zopa). Bestalde, /ʃ/ eta /t͡ʃ/-ren banaketa desberdina da euskalki batetik bestera (xede, txerri).

##### Bokal artean (/V_V)

Bokal artean /s̻/ eta /t͡s̻/, zein /s̺/ eta /t͡s̺/-ren arteko oposizio tinkoa da eta biak agertzen zaizkigu: azal, izan, atzo, etzi, etzan, esan, osaba, atso, otso...

##### Herskari baten ondotik (/C_)

Maileguetan ekialdean, herskari + txistukari → afrikatu bihurtzen dira (etsenplu, atsolutoki).

##### Ozen baten ondotik (/n, l, r_)

Ozenen ostean gurzkariak afrikatzen dira: antz, pentsa, beltz, eltze, hartz, ertz.
Aldiz, ozen + igurzkari taldearen ostean herskari bat dagoenean, desafrikazioa dugu: beltz > belztu, hortz > horzkari, mendirantz > mendiranzko.

##### Kontsonante bat aitzin (/_C)

Kontsonante aurrean, beraz, igurzkariak baino ez dira agertzen: esne, ahizpa, gaixto, ixtorio.
Konposaketan eta eratorpenean ere desafrikazioa dugu: hotz > hoztu, hitz + tegi > hiztegi, hetsi > hesten, itxi > ixten.

##### Hitz bukaeran (/_#)

Hitz amaieran afrikatuak dira ohikoenak (mahats, latz), baina igurzkariak ere posible dira (maiz, arnas).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17582
# La Garrovilla

La Garrovilla Badajozko udalerria da, Tierra de Mérida - Vegas Bajas eskualdean dagoena.
2010eko urtarrilaren 1eko erroldan, 2.490 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Badajozko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q587063
* Multimedia: La Garrovilla / Q587063
# La Garde kantonamendua

La Garde kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Guztira 3 udalerri ditu eta La Garde da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q977082
# La Garganta

La Garganta Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 498 biztanle zituen 24,08 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) La Gargantako udalaren webgunea.
* Datuak: Q1643616
* Multimedia: La Garganta / Q1643616
# La Gardette−Bassens−Carbon Blanc (Bordeleko tranbia)

La Gardette−Bassens−Carbon Blanc Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Senon udalerrian dago.

## Kokapena

A linea (Bordeleko tranbia) :
* Datuak: Q98573750
* Multimedia: La Gardette - Bassens - Carbon-Blanc tram stop / Q98573750
# La Garriga

La Garriga Kataluniako udalerria da, Vallès Oriental eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 14.991 biztanle zituen. 18,8 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 1.803 | 2.107 | 2.342 | 3.042 | 3.487 | 3.548 | 4.145 | 6.357 | 8.178 | 9.447 | 12.037 | 14.991 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) La Garrigako udalaren webgunea.
* Datuak: Q15415
* Multimedia: La Garriga / Q15415
# La Garitako galdara

La Garitako galdara, san juan mendietan dagoen supersumendi baten galdara da, Creede hiritik hurbil. Izena ekialdean dagoen herrixkatik dator. Galdara sortu zuen erupzioa lurreko handiena izan da. Lurreko area horretan izandako erupzioa batzuk galdarak sortu zituen orain dela 40 eta 26 milioi urte bitartean. Gaur egungo Utah, Colorado eta Nevada estatuetan daude galdarak eta honako hau haiteko bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q624994
* Multimedia: La Garita Caldera / Q624994
# La Mandrágora (albuma)

La Mandrágora Joaquin Sabina, Javier Krahe eta Alberto Perez kantautoreek zuzenean grabatutako disko bat da. 1981. urtean argitaratu zen. Garai horretan hiru abeslariak elkarrekin jotzen zuten Madrilgo taberna batean, hortik diskoaren izena.

## Kantuen zerrenda

* Marieta
* Un burdo rumor
* Pongamos que hablo de Madrid
* Pasándolo bien
* El cromosoma
* Un santo varón
* Mi ovejita Lucera
* Villatripas
* La tormenta
* Adivina, adivinanza
* Nos ocupamos del mar
* La hoguera
* Círculos viciosos

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6746412
# La Maquinista Terrestre y Marítima

La Maquinista Terrestre y Marítima (MTM) Bartzelonan kokatutako metalurgia-enpresa espainiarra izan zen. 1989az geroztik Alstom trenbide-ekipamendu multinazional frantsesaren parte da.

## Historia

Bartzelonan sortu zen 1855eko irailaren 14an, Valentín Esparó Giralt (Valentín Esparó y Consocios, Bonaplata enpresari 1839an eskuratutakoa) eta Sociedad La Barcelonesaren (Tous, Ascacíbar y Compañía) tailerren bat-egitearen ondorioz. 1838an sortu zuten Nicolás Tous Mirapeixek eta Celedonio Ascacíbarrek.
Bere hastapenetan era guztietako makineria astunak eraikitzen aritu zen. Akziodun nagusiak, aipatutako jabeez gain, Ramón Bonaplata, Josep M. Serra, Juan Güell Ferrer, José Antonio de Mendiguren eta Nicolau Tous Soler izan ziren.
Bere lehen tailerrak Bartzelonako La Barceloneta auzoan eraiki ziren, 1861ean, guztira 17.500 m²-ko azalerarekin. 1.200 langile zituzten. 1917an bere bigarren fabrika eraiki zuen, Bartzelonako San Andres de Palomar eta El Buen Pastor auzoen artean, 100.000 m² baino gehiagoko azalerarekin, 3.000 langileko plantillara iritsiz.
1965. urtearen inguruan, La Barcelonetako tailerrak desmuntatu eta gerora arte salduko ez diren produktuen biltegi gisa gorde ziren. 1993. urtearen inguruan, San Andres de Palomar tailerrak guztiz desmuntatu eta Santa Perpetua de Moguda eta Mollet del Vallés udalerrien artean eraikitako tailerretara pasa ziren. Garai hartan MACOSA beteranoarekin ere batu zen.
1989an Alstom multinazional frantsesak erosi zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3210519
* Multimedia: La Maquinista Terrestre y Marítima / Q3210519
# La Maman et la Putain

La Maman et la Putain 1973ko Jean Eustache frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Alexandre Parisen bizi den burges ziniko eta berekoi bat da. Bere bizitzako fase nihilista batean dago: ez du ikasten, ez du lanik egiten eta ia ez du interesik liburuekiko edo musikarekiko. Interesatzen zaion gauza bakarra emakumeak dira eta, gainera, bere kontura bizi da. Pixkanaka-pixkanaka, Marie eta Veronikarekin, bien hasierako erresistentzia gorabehera, 'ménage à trois' atipiko bat eratzen ari da: Harreman hau berarentzat guztiz pozgarria da, oreka bat adierazten baitu sexu-, amatasun- eta materialtasun-arloen artean. Aldi berean, bere jokabideak maitaleengan sor ditzakeen frustrazio edo ondoez sentimenduetatik kanpo mantentzeko gai da.

## Aktoreak

* Jean-Pierre Léaud : Alexandre
* Bernadette Lafont : Marie
* Françoise Lebrun : Veronika
* Isabelle Weingarten : Gilberte
* Jacques Renard : Alexandreren laguna
* Jean-Noël Picq : Offenbachen maitalea
* Jean-Claude Biette (kredituetan agertu barik)
* Pierre Cottrell (kredituetan agertu barik)
* Jessa Darrieux (kredituetan agertu barik)
* Jean Douchet (kredituetan agertu barik)
* Douchka (kredituetan agertu barik)
* Geneviève Mnich : Veronikaren laguna
* Bernard Eisenschitz (kredituetan agertu barik)
* Jean Eustache (kredituetan agertu barik)
* Caroline Loeb (kredituetan agertu barik)
* Marinka Matuszewski (kredituetan agertu barik)
* André Téchiné (kredituetan agertu barik)
* Noël Simsolo (kredituetan agertu barik)
* Berthe Granval (kredituetan agertu barik)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2547714
# La Maravillosa Orquesta del Alcohol

La Maravillosa Orquesta del Alcohol (La M.O.D.A.) espainiar musika talde akustikoa da, Burgosen 2011n sortutakoa, folk, blues, country, rock & roll, punk soinuen eragina duena. Zazpi kide hauek osatzen dute: Alvar de Pablo (saxofoia eta koruak), Caleb Melguizo (bateria eta perkusio instrumentuak), Joselito Maravillas (eskusoinua eta koruak), Jorge Juan Mariscal (baxua), David Ruiz (ahotsa eta gitarra), Jacobo Naya (tekla instrumentuak, perkusioak, banjoa ea gitarra) eta Nacho Mur (gitarra).

## Diskografia
### Albumak

* ¿Quién Nos Va A Salvar? (Mús Records, 2013)
* La Primavera Del Invierno (autoeditatua, 2015)
* Todavía No Ha Salido La Luna (autoeditatua, 2017)
* Salvavida (de Las Balas Perdidas) (autoeditatua, 2017)

### Single eta EPak

* The Shape Of Folk To Come/No Easy Road (autoeditatua, 2012)
* 7:47 (Ni un minuto más) (autoeditatua, 2018)

## Erreferentziak

* ↑ La maravillosa orquesta del alcohol taldearen kontzertua. Mondraberri, mondraberri.eus (Noiz kontsultatua: 2019-2-1).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Webgune ofiziala, lamaravillosaorquestadelalcohol.com
* Datuak: Q15091389
* Multimedia: La Maravillosa Orquesta del Alcohol / Q15091389
# La Manzanilla de la Paz (udalerria)

La Manzanilla de la Paz Mexikoko udalerri bat da. Jalisco estatuan kokatua dago. 2010ean 3.755 biztanle zituen 134,69 km²ko azaleran. Herriburua [[La Manzanilla de la Paz (La Manzanilla de la Paz)|La Manzanilla de la Paz]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3845830
* Multimedia: La Manzanilla de la Paz Municipality / Q3845830