OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Erakusketa komisario

Komisario edo, sarriago erabiltzen den erakusketa komisario erakusketa baten diskurtsoa eraikitzen duena da. Arte erakusketa edo beste jakintzagai bati buruzko erakusketa izan daiteke antolatzen duena. Komisarioa objektuak hautatzeaz eta antolatzeaz arduratzen da nahi den efektua lortzeko. Horrek normalean lan multzo bat gaika lotzeko modua aurkitzea edo aukeratutako gaiari dagozkion lanak aurkitzea esan nahi du. Erakusketako piezak hautatzeaz gain, etiketak, katalogoan idatzitakoak eta erakusketarako gainerako edukiak idaztearen arduraduna da. Komisarioak langile iraunkorrak, erakunde edo unibertsitate bateko komisario gonbidatuak edo aholkulari gisa lan egiten duten freelance komisarioak izan daitezke.

## Ikus, gainera

* Museo eta arte-galerietako arduradun
* Museologia
* Datuak: Q780596
# Erakusleiho

Erakusleihoa denda batean salgaiak erakusteko prestatzen den espazio bat da, kristalez itxia, kanpotik igarotzen den publikoak dendara sartu gabe aukeran dauden salgai eta eskaintza berezien berri izan dezan. «Isilezko saltzailea» dela esan ohi da, garrantzitsua baita bezeroaren eta saltzailearen arteko lehenengo harremana sortzeko. Hori dela eta, erakusleihoen diseinua komunikazio-tresna garrantzitsua da marketin arloan: produktuak aukeratuak izan behar dira eta modu ordenatu eta erakargarrian jarri behar dira erakusleihoan. Erakusleihoarekin batera, bezeroa erakartzeko garrantzitsuak dira, baita ere, dendaren izena eta logotipoa azaltzen dituzten kartel edo errotulazioa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q337553
* Multimedia: Shop windows / Q337553
# Erakusmahai

Erakusmahaia dendetan izaten den mahai antzeko altzari luzea da, maiz bitrina batez hornitua, salgaiak erakusteko erabiltzen dena. Bi alde bereizi ohi dira erakusmahai batean: aurrealdea, nora bezeroa heltzen den; eta atzealdea, non saltzailea izaten den.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1420266
* Multimedia: Counters / Q1420266
# Erakundeen soziologia

Erakundeen soziologia jarduera antolatuak eraikitzeko eta koordinatzeko gizakiek erabiltzen dituzten moduak aztertzen duen soziologiaren arloa da. Esan daiteke ere, "organizazio" edo antolakuntza bezala berariaz ezagunak diren erakundeak, beren aginte-moduak eta inguruarekin dituzten hartu-emanak, metodo soziologiakoak erabiliz, ikertzen dituen gizarte zientzia dela.
Hainbat diziplinen elkargune da, esaterako, antolakuntzen ekonomia, kudeaketa eta antolakuntzen teoria.

## Erreferentziak

* ↑ Marín, Lucas. (1945). Erakundeen soziologia. Universidad del País Vasco, Servicio Editorial = Euskal Herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua ISBN 978-84-9860-865-6. PMC 879365142. (Noiz kontsultatua: 2020-05-29).

## Ikus, gainera

* Soziologia
* Ekonomia
* Erakundeen psikologia
* Burokrazia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9339103
# Erakusketa

Erakusketa bat da hainbat objektu. irudi, testu edo bestelako bitarteko bildu eta diskurtso koherente bat osatuz antolatzen diren multzoa, publikoari aurkeztea zaiona, kultur edo hezkuntza ekitaldi gisa. Ohikoa da museo eta arte-galeriatan. Iraunkorrak zein aldi baterakoak izan daitezke.

## Ikus, gainera

* Arte erakusketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q464980
* Multimedia: Exhibitions / Q464980
# Erakusketa kolonial

Erakusketa kolonialak XIX. mendean eta XX. mendearen lehen erdian antolatzen ziren Europako herrialdeetan. Metropoliko biztanleei kolonien alderdi ezberdinak erakustea eta, halaber, Europako potentzia kolonialak sustatzea zuten helburu. Erakusketa kolonialak ikusgarriak ziren: ingurune naturaleko berreraikuntzekin batera, Afrika, Asia edo Ozeaniako monumentuen elementuak eta erreplikak erakusten zituzten.
Oso ohikoak ziren kolonietako biztanleen eszenaratzeak. Sarritan, beren jatorrizko lekuetatik indarrez mugituak, haien herrien imitazioak antzezten zituzten. Horregatik, geroago, Giza zoologikoen izena eman zitzaien.

## Erakusketa koloniak ospetsuenak

Hauek dira ospe handienak izan zituzten erakusketa kolonialak:
* Intercolonial Exhibition of Australasia (1866)
* Intercolonial Exhibition (1870)
* Intercolonial Exhibition (1875)
* Intercolonial Exhibition (1876)
* Internationale Koloniale en Uitvoerhandel Tentoonstelling (1883)
* Colonial and Indian Exhibition (1886)
* Exposition internationale et coloniale (1894)
* Exposição Insular e Colonial Portuguesa (1894)
* Indo China Exposition Française et Internationale (1902)
* United States, Colonial and International Exposition (1902)
* Exposition coloniale (1907).
* Franco-British Exhibition (1908)
* Koloniale Tentoonstelling (1914)
* International Exhibition of Rubber and Other Tropical Products (1921)
* Festival of Empire (1911)
* Exposition nationale coloniale, Marsella, 1922
* British Empire Exhibition (1924)
* Exposition internationale coloniale, maritime et d'art flamand (1930)
* Exposition coloniale internationale, Bois de Vincennes, 1931
* Exposição Colonial Portuguesa (1934)
* Empire Exhibition (1936)
* Empire Exhibition, Scotland (1938)
* Deutsche Kolonial Ausstellung (1939)
* Exposição do Mundo Português (1940)
* Foire coloniale (1948)

## Ikus, gainera

* Kolonialismo

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Charles-Robert Ageronen artikulua.
* (Frantsesez):Monde diplomatiqueren artikulua.
* (Frantsesez):[*1931n Parisen egindako erakusketaren argazkiak.
* Datuak: Q3062234
* Multimedia: Colonial exhibitions / Q3062234
# Drajna

Drajna Errumaniako udalerri bat da, Prahova konderrian. 5.102 biztanle ditu, 54,17 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Drajna de Sus $^{(en)}$ Cătunu $^{(en)}$ Ciocrac $^{(en)}$ Drajna de Jos $^{(en)}$ Făget $^{(en)}$ Ogretin $^{(en)}$ Piatra $^{(en)}$ Pițigoi $^{(en)}$ Plai $^{(en)}$ Podurile $^{(en)}$ Poiana Mierlei $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q909633
# Drakenburg

Drakenburg Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Nienburg barrutia|Nienburg (Weser)]] barrutian. 2014an 1.701 biztanle zituen 11,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q603261
* Multimedia: Drakenburg / Q603261
# Drake (musikaria)

    Artikulu hau rap musikariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Drake (argipena)».
Aubrey Drake Graham (Toronto, Kanada, 1986ko urriaren 24a) rap abeslari, kantu-idazle, disko ekoizle, aktore eta ekintzaile kanadarra da. 21. mendean diskorik gehien saldu duen musikarietako bat da.

## Biografia

Aita, Dennis Graham, afro-amerikarra du, Memphisekoa (Tennessee, AEB), eta musikari gisa lan egindakoa da, bateria jotzen, besteak beste Jerry Lee Lewisekin. Drake-ren ama, Sandra "Sandi" Graham (jaiotzez Sher), judu askenazi kanadarra da, ingeles irakasle eta lore-saltzailea. Gaztaroan, Drakek heziketa judua izan zuen, eta Bar Mitzva zeremonia egina du. Naziotasun bikoitza dauka, Estatu Batuetakoa eta Kanadakoa.

### Ibilbide profesionala

Drakeren ospea telebistan hasi zen, Degrassi: The Next generation nerabeentzako telesailarekin, 2000ko hamarkadaren hasieran. 2007an telesaila utzi eta rap gaiekin egindako zinta batekin ekin zion musika ibilbideari.
2018ko bere diskoaren lantzamendu eta sustapenak zeresana eman zuen: Scorpion diskoa 2018ko uztaileko lehen astean argitaratu zen zenbait plataformatan (Spotify eta Google Music, adibidez). Eta handik egun batzuetara, erabiltzaile batzuek "eraldaketak" igarri zituzten. Susmoak izan ziren ea ekoizpen arazoa ote zen, edo nahita probatutako marketin teknika bat. Beste hipotesi bat izan zen musika banatzeko modu berria ireki zuela Drakek: kantuen bertsioak egiteko modu bat irekitzen zela aurrerantzean, baina ez beste talde batek egindako cover baten gisara, baizik eta artistak berak bere apeten arabera eraldatutako produktu bat bilakatuz.

## Memeetako protagonista

Drake protagonista izan da Interneteko hainbat memetan. Bat oso ezaguna da "hau ez / hau bai" esateko modu bat, euskaraz ere izan duena adibideren bat edo beste. Meme honek du jatorria 2015eko Drakeren Hotline Bling bideoklipean.
Artistarekin erlazionatutako beste meme ezagun bat da 'In My Feelings Challenge' delakoa, zeinean jendeak bideoak grabatu izan dituen, martxan dagoen auto batetik irten eta dantza egiten, Drakeren abesti bat etzuten den bitartean.

## Diskografia

* Thank Me Later (2010)
* Take Care (2011)
* Nothing Was the Same (2013)
* Views (2016)
* Scorpion (2018)
* Certified Lover Boy (2021)
* Honestly, Nevermind (2022)
* For All the Dogs (2023)

## Erreferentziak

* ↑ https://www.vibe.com/2011/11/drake-his-mothers-influence-kanye-west-andre-3000-and-obama-being-fan/
* 1 2 «Diskoak kaleratzeko modu berriak: Drake eta Jaden Smith» sustatu.eus (Noiz kontsultatua: 2018-08-01).
* ↑ (Ingelesez) Ghoshal, Abhimanyu. (2018-07-06). «Drake pulled a Kanye and updated his latest album post-release» The Next Web (Noiz kontsultatua: 2018-08-01).
* ↑ «Drakeposting» Know Your Meme (Noiz kontsultatua: 2018-08-01).
* ↑ (Ingelesez) «People Are Jumping Out Of Cars To Do Drake's 'In My Feelings' Challenge» PopBuzz (Noiz kontsultatua: 2018-08-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33240
* Multimedia: Drake / Q33240
# Drakemyre (Iparraldeko Ayrshire)

Drakemyre edota Drakemire, Eskoziako garai bateko udalerri bat da, Iparraldeko Ayrshire konderrian. Gaur egun Dalry udalerriaren auzune bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5305646
* Multimedia: Drakemyre, North Ayrshire / Q5305646
# Draken uhartea

Draken uhartea, ingelesez: Drake's Island, Ingalaterrako hego-mendebaldeko kostaldeko Plymouth badian dagoen uharte bat da, Devon konderriko Plymouth hiriaren hegoaldean eta aurrez-aurre.
Izena XVI. mendearen amaieraldera Francis Drake ingeles itsas gizonak bere itsas bidaien abiapuntu eta portu izateagatik datorkio.
* Datuak: Q1255576
* Multimedia: Drake's Island / Q1255576
# Drake (Ipar Dakota)

    Artikulu hau hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Drake (argipena)».
Drake Ipar Dakotako hiri bat da. McHenry konderrian kokatua dago. 2010ean 275 biztanle zituen, 5,10 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* McHenry konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1146851
# Drakeren ekuazioa

Drakeren ekuazioa 1961ean Frank Drake astronomo britainiarrak asmatutako formula da, gure galaxian egon daitezkeen zibilizazio aurreratuen kopurua kalkulatzeko.
Ekuazioak kontuan hartzen du biziaren sorreran eta eboluzioan ustez zeregin garrantzitsua jokatzen duten hainbat parametro. Ekuazioaren emaitza ez da zenbaki absolutua, zaila baita ekuazioan agertzen diren parametro guztien balore zehatzak ezagutzea. Bere balioa, beraz, oso gutxi gorabeherakoa da, baina hala ere zientzialari gehienen oniritzia du formula horrek, orain arte arlo honetan egindako saiorik interesgarriena izan baita.
Ekuazioak honako formulazioa du:
    $N=R^{*}~\times ~f_{p}~\times ~n_{e}~\times ~f_{l}~\times ~f_{i}~\times ~f_{c}~\times ~L$
Bertan agertzen diren parametroak hauek izanik:

## Ekuazioaren balizko emaitzak

Gure galaxian izar kopurua 200.000 eta 400.000 milioi artekoa da. Zenbat zibilizazio daude bertan gu bezain aurreratuak? Drakeren ekuazioan agertzen diren parametroak oso malguak dira, haien baloreak asko aldatu daitezke. Gure ezaguera astronomikoak oso zehatzak ez direnez, askotan espekulatu baino ezin dugu egin ekuazioan agertzen diren balizko balioekin. Jarraian bi eredu aurkeztuko dira Nren balioa kalkulatzeko; lehenengoan parametro desberdinetako balioak ikuspuntu "baikor" batekin osatuak dira, eta bigarrenean parametro horien balioak txikiagoak dira, ikuspuntu "ezkor" batekin kalkulatuak:
    N (baikorra) = 30 × 0,5 × 2 × 0,4 × 0,05 × 0,1 × 100.000 = 6.000
    N (ezkorra) = 10 × 0,5 × 1 × 0,1 × 10$^{-7}$ × 0,01 × 67 = 0,33×10$^{-7}$ = 0,000000033
Ikuspuntu ezkor batekin egindako kalkulu askotan N<1; hori ez da zehatza, gure galaxian zibilizazio aurreratu bat dagoelako bederen (gurea).
Drake-k 1961ean egin zuen kalkuluan N=10, hots, 10 zibilizazio teknikoki aurreratuak egon zitezkeela gure galaxian ondorioztatu zuen. Berak erabilitako balioak honako hauek izan ziren:
   * R* = 10 urtero
   * f$_p$ = 0,5
   * n$_e$ = 2
   * f$_l$ = 1
   * f$_i$ = fc = 0,01
   * L = 10.000 urte.
Drakeren ekuazioan agertzen diren parametroen artean L da eztabaidagarrienetariko bat. Puntu horretan zientzialari guztien adostasuna ezin da lortu. Zenbat iraun dezake zibilizazio aurreratu batek bere burua suntsitu arte? Drakek 10.000 urte kalkulatu zuen, baina beste zientzialari batzuk ezkorragoak dira (200 urte, eta are gutxiago ere proposatu dute). Gure zibilizazio berak 100 urte inguru darama fase horretan, eta duen teknologia mailarekin gai da dagoeneko bere burua suntsitzeko. Carl Saganen ustez halako zibilizazio batek luze iraun dezake baldin eta lehenengo epe "kritikoa" gainditzea lortzen badu (gu oraindik fase kritiko horretan egongo ginateke).

## Ikus, gainera

* Fermiren paradoxa
* Bizi estralurtar
* SETI
* Exobiologia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180316
* Multimedia: Drake equation / Q180316
# Drake (argipena)

Drake izeneko zenbait artikulu daude Wikipedian.
Pertsonak:
* Francis Drake, 16. mendeko itsasgizon eta pirata ingelesa.
* Frank Drake, 20. mendeko astronomo britainiarra.
* Drake, rap musikari kanadarra.
Geografia:
* Drake, Ipar Dakotako herri bat, AEBetan.
* Drake pasaia, Hego Amerika eta Antartika artean kokaturiko itsas-besoa da.
Matematika:
# Drake pasaia

Drake pasaia Hego Amerika eta Antartika artean kokaturiko itsas-besoa da, edo Hornos lurmuturra (Txile) eta Hego Shetland uharteen (Antartika) artean. Mendebaldean Ozeano Barea eta ekialdean Scotiako itsasoa ditu. 800 kilometrotako zabalera du.

## Historia

Espainiar, argentinar eta txiletar adituen ustetan, pasabidea igaro zuen lehendabiziko marinela, Francisco de Hoces izan zen 1525ean. Enbatak San Lesmes bere itsasontzia hara herrestatu zuen, Magallanes itsasartea pasatu nahi zuenean.
Beste herrialdetako adituek diote Eendracht nederlandar itsasontzia, Willem Schouten buruzagi zuela, zen pasabidea igarotzeko lehendabizikoa 1616an. Gero, Sir Francis Drake eskualdetik pasatu zelako ingelesek pasabideari bere izena eman zioten, tamalez Drake Magallanes itsasartetik pasatu zen.

## Geografia

Drake pasaia Antartikatik beste kontinentera ibilbiderik txikiena da. Pasabidea Ozeano Atlantikoa eta Ozeano Bareko arteko muga da, eta hegoaldeko 60º paraleloaren azpian, Hego Ozeanoa hasten da.
Pasabidea itsaso zabalean dago, Hornos lurmuturretik 100 kilometrotara dauden Diego Ramirez uharteak baino ez daudelako.
Bere uretan dauden enbatak famatuak dira, noizbehinka 10 metrotako olatuekin.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143650
* Multimedia: Drake Passage / Q143650
# Errege-familia

Errege-familia monarka baten familia hedatua da. Orokorrean, errege-familia baten burua errege edo erreinatzen duen erregina da. "Familia inperial" terminoak enperadore edo erreinatzen duen enperatriz baten familia zabala deskribatzen du, eta "duke-familia", "duke handiaren familia" edo "printze-familia" terminoak duke, duke handi edo erreinatzen duen printze baten senideentzat. Zenbait zirkulutan ere egokitzat jotzen da kargugabetutako monarka baten familia zabalari eta haien errege-familiaren ondorengoei aipatzea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2006518
* Multimedia: Royal families / Q2006518
# Errege-monograma

Errege-monograma monarka baten logotipo pertsonala da, eta, eskuarki, hauek osatzen dute: hasierako hizkia edo hizkiak, ordinala eta koroa. Antzeko monogramak ere egon daitezke errege-familiako beste kide batzuentzat, hala nola haien ezkontideentzat edo oinordekoentzat. Monarkia inperioa denean, monograma inperiala deritzo.
* Datuak: Q2739328
* Multimedia: Royal monograms / Q2739328
# Errege-erreginen bainuetxea (Donostia)

Errege-erreginen bainuetxe edo Kaseta, Donostiako Kontxako pasealekuko eta hondartzako eraikin bat da, lehenagoko bainu-etxola edo kaxeta mugikorra ordezkatu zuena. Ramon Kortazar arkitekto donostiarrak diseinatu zuen eta 1912an ireki zen, ondoko ekialderaxeago dagoen Perla bainuetxea handia bezalaxe.
21. mendean eraikina Gipuzkoako Piraguismo Federazioaren egoitza da.

## Iruditegia

* Pasealekuko aldea.
* Hondartzako aldea.
* 20. mendeko lehen erdiko irudia.
* Kontxako barandak diseinu desberdina du eraikin honen zatian.
* Eraikinak ordezkatu zuen errailen gaineko bainu-etxola mugikorra.

## Erreferentziak

* ↑ 19. mendeko bainu-etxola mugikorraren izen bera eduki du eraikin honek, Caseta Real gaztelaniaz, eta Erret-Kaseta edo antzekoak euskaraz (finkatze ofizialik gabe), baina bereizketa komeni da, bi gauza desberdin baita, bata kaseta edo bainu-etxola propio, eta honakoa eraikin oso bat, bainuetxe txiki bat.
* 1 2 (Gaztelaniaz) Zabaleta, A.. (2010-06-13). «Baños republicanos en La Concha» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2024-03-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124989467
* Multimedia: Caseta Real (Donostia-San Sebastián) / Q124989467
# Errege-opil

Errege-opila tradizio kristauko herrialde zenbaitetan urtarrilaren 6an Epifania edo Errege Eguna ospatzeko prestatu eta jaten den opil gozoa da, eraztun edo koroa itxurakoa, brioxa-oreaz egina, fruitu melatuekin apaindua eta batzuetan esne-gain, krema edo trufaz barrubetea.
Ohikoa da barruan sartzea kutun moduko objektu txiki bat (zeramikazko edo plastikozko panpinak) eta baba bat, normalean. Garai batean baba aurkitzen zuena egun horretako errege izendatzen zen. Gaur egun, tradizio berriaren arabera, ohikoa da kutuna aurkitzen duena errege izendatzea eta baba aurkitzen duenari opila ordainaraztea.
Ohiko osagaiak hauek dira: indar-irina, gurina, esnea, azukrea, legamia, arrautzak, gatza. Nahieran: laranja eta limoi azala, likoreren bat, kanela, laranja-lorearen ura, mazapana. Apaintzeko: fruitu melatuak, almendrak, pinaziak, azukrea.

## Izena

Portugalen, Bolo Rei; Espainian, oro har, roscón de reyes eta rosco de reyes; Katalunian, tortell de reis; Galizian, Roscón de Reis. Frantzian, berriz, hegoaldean, Gâteau des rois, Couronne des rois, Royaume des rois eta Coque des rois (okzitanieraz: reialme, reiaume, corona, tortèl dels reis) izenekin ezaguna da eta errege-opilaren berdin-berdina, baina iparraldean eta Belgikan Galette des Rois izenekoa jaten da, itxura eta elaborazio desberdinekoa: hostorezko opil bat da, frangipanez (almendra-kremaz), kremaz edo txokolatez betea. Amerikako herrialde batzuetan ere jaten da, batez ere Mexikon (rosca de reyes) eta Estatu Batuetako Luisianan (King’s cake).

## Historia

Errege-opilaren jatorria erromatarren Saturnalia festekin lotuta dagoela dirudi, baina beste batzuen iritziz Abenduko koroarekin lotzen dute. Festa horiek Saturno jainkoaren omenez egiten ziren, erromatarrek ospa zezaten egunak luzatzen hastea, neguko solstizioa atzean utzita. Egun haietan opil biribil batzuk prestatzen zituzten, piku, datil eta eztiz hornituak. Jada III. mendean bazen barrenean baba lehor bat sartzeko ohitura, eta aurkitzen zuena errege izendatzen zuten aurrez ezarritako denbora epe baterako.
Julio Caro Barojak El Carnaval liburuan dioenez, antzinako bi testigantza daude Errege-opilari edo Fabaren Erregeari buruz. Bata Nafarroako Erresumakoa da, bertan 1361ean tradizioa baitzegoen opilean baba aurkitzen zuena “Fabaren Errege” izendatzeko; bestea Ben Quzman poeta andalusík emana da, Cancionero lanean antzeko tradizio bat deskribatzen baitu, urte berriko opil batena, barrenean txanpon bat zuena. Bi tradizio horiek mendetan gorde dira.

## Galeria

* Roscón de reyes
* Rosca de reyes
* Bolo Rei
* Tortell de reis
* Galette des rois

## Ikus, gainera

* Pazko-opila (karapaixoa, mokotsa...)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17015916
* Multimedia: Roscón de Reyes / Q17015916
# Errege-pitoi

Errege-pitoia (Python regius) Python generoko animalia da. Narrastien barruko Pythonidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ The Species 2000 and ITIS Catalogue of Life

## Ikus, gainera

* Python
* Pythonidae

## Kanpo estekak

* TIGR Reptile Database in Species 2000 and ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist
* Datuak: Q464424
* Multimedia: Python regius / Q464424
* Espezieak: Python regius
# Errege (xakea)

Erregea (♔♚), xakean piezarik garrantzitsuena da, arerioak berau atzemanez gero partidaren amaiera eta galera suposatzen baitu. Gutxi gorabehera 20 puntuko balioa du, halera aurrez aipatutako arrazoiarengatik balioezina den pieza da.
Xake irekieran jokalari bakoitzak bere lehen lerroan errege bana du, damaren eta alfilaren artean kokatua, E1 eta E8 laukietan.
Erregea bai bertikalki, horizontalki nahiz diagonalki laukika mugitu daiteke. Salbuespena dorrearekin batera burututako endroke mugimendua da.
Partidan zehar erregea ezin daiteke arerioaren piezen mehatxupean egon, erasotua izanez gero, ondorengo mugimenduan babesleku izango den lauki batean kokatu beharra dago.
Ez da derrigorrezkoa arerioaren erregeari mehatxatzean Xake! esanaz iragartzea.

## Jatorria

Antzinaroan Xakearen aintzindaria den chaturanga jokoa bereganatu zutenean, gaur egun errege izendapenaz ezagutzen den piezari beren estatuburuaren izena eman dioten, Xah delakoa. Kargu honetatik Xake izena eratorri zen, bai eta pertsierazko Shah Mat (errege atzemana) esaldia ere, hortik gaur egungo xake mate esaldira eratorri zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q138
* Multimedia: Chess kings / Q138
# Errege-erreginen bainu-etxola

Errege-erreginen bainu-etxola edo kaxeta Donostiako Kontxa hondartzan erabili zen bainu-etxola luxzuko bat izan zen, 19. mendearen 2. erdian eta 20.aren hasieran Espainiako Errege Etxeak erabili zuena.

## Historia

1845. urtean hasi zen Espainiako Elisabet II. erregina Donostiako Kontxa erabiltzen oporraldiko bainuetarako. Bainu-etxola desberdinak erabili zituzten errege-erreginen familiek, baina bat oso garatua, animaliez tiratua izan beharrean, errailen gainean hurbiltzen zena uretara, 1890eko hamarkadatik eta 1911. urtera bitartean egon zen funtzionatzen. Bi errailen gainean lurrinezko motor batek mugitzen zuen kaseta.
Argazkietan bi eredu gordetzen dira, bata karpa ortogonal baten formakoa, eta bestea handiagoa, tenplete moduko bat dorretxo kupuladunekin ezker-eskuin. Egurrezkoak ziren eta neguan desmontatu egiten ziren egitura hauek. 1891. urtean Maria Kristina erreginak bainua izan ondoren, etxola zerabilen makinistari zangoa harrapatu zion mekanismoak eta zauri larriak izan zituen.
1911. urtean, bainu-etxola kendu zuten, eta hura egoten zen lekuan eraikin bat egin zuten: errege-erreginen bainuetxe pribatua, zeinak izatez Caseta Real izena kontserbatu zuen, aurreko egitura mugikorrarena. Hartatik ere errailak egon ziren itxasorantz urte batzuetan, baina itsasontzi bat uretara hurbiltzeko erabiltzen ziren, ez kaxeta baterako. Kontxako pasealekuko eraikinetan mendebalderago dagoen eraikin hori Gipuzkoako Piraguismo Federazioaren egoitza da 21. mendean.

## Iruditegia

* Forma ortoganeleko bainu-etxola. Atzean, gurpildun kaxeta gehiago.
* Tenplete formakoa.
* Eraikin honek ordezkatu zuen bainu-etxola.
* Espainiako errege-erreginek errailen gaineko bainu-etxola gehiago ere izan zituzten, hau Gijonen omen zegoen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) García Jiménez, Antonio. (2021-07.02). «Los aristocráticos baños de ola, origen del veraneo en la playa» Biblioteca Nacional de España - Blog (Noiz kontsultatua: 2024-03-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La máquina del tiempo (I) San Sebastián» El Traje de los Domingos 2008-11-02 (Noiz kontsultatua: 2024-03-16).
* ↑ Iturain, Iñaki. (2021-02). «Julian Wilson, Kontxako baineru oriotarra» Karkara: 23. (Noiz kontsultatua: 2024-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) Zabaleta, A.. (2010-06-13). «Baños republicanos en La Concha» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2024-03-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124759325
* Multimedia: Royal bathing machine of Donostia-San Sebastián / Q124759325