OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tour de l'Aude

Tour de l'Aude :
| Orokortasunak ||
| Kirola | Errepideko txirrindularitza |
| Sorrera | 1957 |
| Desagertzea | 1986 |
| Ekitaldi kopurua | 20 (urtea: 1986) |
| Aldizkotasuna | urterokoa (Mai) |
| Mota | Etapakako lasterketa |
| translation for raceinfobox_translate index 33 not found | Frantzia |
| Maila | 2.1 (1957-1986) |
| Palmaresa ||
| Azken garailea | Jean-Luc Vandenbroucke |
| Garaipen gehien lortu duena | Phil Anderson Francesco Moser (2 garaipen) |
| Dokumentazioa ||
Tour de l'Aude izenekoa Frantziako Aude departamenduan apirilean ospatzen zen etapakako txirrindularitza proba bat zen.
1957 eta 1986 bitartean ospatu zen, 1963tik 1972rako epean izan ezik, urte hauek barne. Proba honetan garaipen gehien lortu zituzten txirrindulariak Francesco Moser eta Phil Anderson izan ziren, bakoitzak bina garaipen lortuz. 1987an Midi Libre-ko Sari Nagusiarekin bat egin zuen, proba hau, era berean, 2003ko edizioaren ondoren desagertu zelarik.
1986tik 2010 arte Emakumezkoen Tour de l'Aude izeneko proba bat ospatu zen, emakumezkoen txirrindularitza proben artean aste bete baino gehiagoko iraupena zuen etapakako proba gutxietako bat izan zelarik Emakumezkoen Italiako Giroa eta Emakumezkoen Frantziako Tourra edo Grand Bouclearekin batera.

## Palmaresa

| Urtea | Garailea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 1957 | FRA André Dupré | ITA Siro Bianchi | FRA Alfred Tonello |
| 1958 | FRA Emmanuel Busto | FRA Arnaud Geyre | ITA Siro Bianchi |
| 1959 | FRA Jean Plaudet | EH Marcel Queheille | FRA Roger Napolitano |
| 1960 | FRA Gérard Thiélin | FRA René Abadie | FRA Roger Walkowiak |
| 1961 | FRA Simon Leborgne | FRA Henri Anglade | FRA Joseph Carrara |
| 1962 | GER Rolf Wolfshohl | NED Albertus Geldermans | GBR Alan Ramsbottom |
| 1973 | FRA Jean-Pierre Parenteau | FRA Claude Aigueparses | FRA Bernard Thévenet |
| 1974 | NED Cees Bal | GBR Barry Hoban | FRA Jean-Jacques Fussien |
| 1975 | BEL Lucien Van Impe | FRA Michel Perin | POR Joaquim Agostinho |
| 1976 | FRA Bernard Hinault | FRA Hubert Mathis | FRA Patrick Béon |
| 1977 | FRA Jean-Pierre Danguillaume | BEL Ludo Peeters | NED Roy Schuiten |
| 1978 | ITA Francesco Moser | FRA René Bittinger | BEL Eddy Schepers |
| 1979 | ITA Francesco Moser | FRA Pierre-Raymond Villemiane | FRA Michel Laurent |
| 1980 | FRA Marcel Tinazzi | FRA Patrick Perret | BEL Ferdi Van Den Haute |
| 1981 | AUS Phil Anderson | ITA Palmiro Masciarelli | FRA Bernard Becaas |
| 1982 | FRA Bernard Vallet | FRA Patrick Bonnet | FRA Bernard Hinault |
| 1983 | AUS Phil Anderson | DEN Kim Andersen | FRA Dominique Garde |
| 1984 | FRA Pierre-Henri Menthéour | NED Joop Zoetemelk | FRA Pascal Poisson |
| 1985 | ITA Silvano Contini | EH Iñaki Gastón | ESP Eduardo Chozas |
| 1986 | BEL Jean-Luc Vandenbroucke | POL Czesław Lang | FRA Thierry Marie |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3025538
# Tour Trinity

Tour Trinity (euskaraz: "Trinity dorrea"), Frantziako Courbevoie hiriko La Défense finantza barrutian dagoen bulego eraikin bat da. Jatorrizko etxeorratza 2020an eraiki zen eta 167 metro zituen.
Jean & Luc Crochon arkitektoak zuzendutako Cro & Co Architecture arkitektura enpresak diseinatu zuen.
Dorreak 167 m neurtzen ditu eta 49.000 m2-ko azalera eskaintzen du 33 mailatan.
Trinitateak hainbat berrikuntza arkitektoniko ditu:
* Erdiguneko nukleo bat: Trinitate nukleoa fatxadan desplazatuta dago eta igogailu panoramikoekin apainduta dago.
* Kanpoko espazioak: zuhaitzez osatutako terrazak, logiak eta balkoiak dorrearen altuera osoan sar daitezke.
* Aurrealdeko baoak, fatxada guztietan aire librea sartzeko aukera ematen dutenak.
* Argi naturalaren hornidura optimizatzen duten fatxada bioklimatikoak.
* Solairu guztietan 2,80 m-ko gutxieneko altuera garbia.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)Trinity
* ↑ (Frantsesez)Trinity, la petite dernière qui veut séduire les grands
* ↑ (Frantsesez)Tour Trinity
* ↑ (Frantsesez)Trinity
* ↑ (Frantsesez)Trinity, une tour nouvelle génération à La Défense

## Kanpo estekak

* Tour Trinity
* Datuak: Q17640073
* Multimedia: Tour Trinity / Q17640073
# Tour du Midi

Tour du Midi (euskaraz: "Hegoaldeko dorrea", nederlanderaz: Zuidtoren), Belgikako Brusela hiriko bulego eraikin bat da. 1967an amaitu zutenetik Belgikako eraikinik garaiena da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa CTBUHre webgunean.
* Datuak: Q1816400
* Multimedia: South Tower, Brussels / Q1816400
# Tour Ève

Tour Ève (euskaraz: "Ève dorrea"), Frantziako Courbevoie hiriko La Défense finantza barrutian dagoen bulego eraikin bat da. Jatorrizko etxeorratza 1974an eraiki zen eta 109 metro zituen.
1974an eraikia, 109 m-ko altuerako dorre hau La Défense-ko etxe orratzetako bigarren belaunaldikoa da. Negozio barrutiko 4. etxebizitza eraikin altuena ere bada, Tour Les Poissons, Tour Défense 2000 eta Tour France ondoren.

## Aurreko izenak

* Tour PH21

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez)Tour Ève

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Tour Ève
* Datuak: Q3533874
# Tour T1

Tour T1 (euskaraz: "T1 dorrea"), Frantziako Courbevoie hiriko La Défense finantza barrutian dagoen bulego eraikin bat da. Jatorrizko etxeorratza 2008an eraiki zen eta 185 metro zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez)La Défense : un homme de 20 ans escalade la tour Engie à mains nues

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Tour T1
* Datuak: Q278518
* Multimedia: Tour T1 / Q278518
# Tour Total

Tour Total (lehenago Tour Elf izenaz ezaguna 1985etik 1999ra, eta Tour TotalFinaElf izenaz 1999tik 2003ra) La Défense negozioguneko etxe orratzik garaiena da, 190 metro luze baita.

## Kanpo estekak

* «Tour Total», Structurae webgunea.
* Datuak: Q743683
* Multimedia: Tour Total, Paris / Q743683
# Tour Triangle

Tour Triangle (euskaraz: "Triangle dorrea"), Projet Triangle edo, besterik gabe, Triangle izenez ere ezaguna, Parisko (Frantzia) Pariseko Erakusketa Zentroan eraikiko den etxe orratz bat da. Suitzako Herzog & de Meuron agentziak diseinatua, 180 metroko altuera duen kristalezko piramide baten forma izango du, alde batetik zabala eta bestetik estua den gorputz trapezoidala duena. Paris erdialdeko lehen etxe orratza izango da 1973ko Tour Montparnassetik.

## Erreferentziak

* ↑ Tour Triangle : Axa arrive à la rescousse, le chantier débutera « d’ici la fin de l’année » à Paris

## Kanpo estekak

* Tour Triangle
* Datuak: Q3533204
# Tour Winterthur

Tour Winterthur (euskaraz: "Winterthur dorrea"), Frantziako Puteaux hiriko La Défense finantza barrutian dagoen bulego eraikin bat da. Jatorrizko etxeorratza 1973an eraiki zen eta 119 metro zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez)Tour W

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Tour W
* Datuak: Q3533217
# Tour Égée

Tour Égée (euskaraz: "Égée dorrea"), Frantziako Courbevoie hiriko La Défense finantza barrutian dagoen bulego eraikin bat da. Jatorrizko etxeorratza 1999an eraiki zen eta 155 metro zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez)Implantations d'Elior Group

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) fitxa Tour Égée
* Datuak: Q3090088
* Multimedia: Tour Égée / Q3090088
# Ultramort

Ultramort Kataluniako udalerria da, Baix Empordà eskualdean eta Gironako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 196 biztanle zituen. 4,36 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| * | * | * | 317 | 316 | 272 | 243 | 237 | 225 | 201 | 201 | 196 |

## Ikus, gainera

* Gironako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Ultramorteko udalaren webgunea.
* Datuak: Q13588
* Multimedia: Ultramort / Q13588
# Ultranazionalismo

Ultranazionalismoa muturreko nazionalismoari izendatzeko zientzia politikoetan erabiltzen den terminoa da, Lurreko beste herri edo nazio batzuen gainetik estatu edo herri baten interesa sustatzen duena, edo, besterik gabe, nazioarekiko muturreko debozioa. Roger Griffin britainiar politologoaren esanetan, ultranazionalismo palingenetikoa, hau da, ultranazionalismoa, berpizkunde nazional baten nozioarekin konbinatuta, funtsezko oinarria da faxismoa edo neofaxismoa eratzeko.
Muturreko forma garatuenetan, ultranazionalismoa faxismoaren antzekoa da, beste nazio batzuen aurkako xenofobiaren, totalitarismoan oinarritutako erregimen politiko autoritarioen, eta lider karismatiko, alderdi politiko edo mugimendu erlijioso baten lidergoan oinarritutako enfasi mitikoaren ondorioz, eta nazioarekiko muturreko maitasunaren ondorioz.
Kasu batzuetan, ultranazionalismoa arrazista izan daiteke, eta handitasun historikoko iraganeko garai kultural edo politikoen narratiba sakonki mitifikatuen bidez, edo ustezko etsaien aurka kitatzeko kontu zaharren bidez bere burua legitimatzen du. Horretarako, antropologia fisiko, genetiko eta are eugenesiaren modu bitxietara ere jo dezake, arraza nagusitasunaren eta patu nazionalaren ideia propioak arrazionalizatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Griffin, Roger. (2006). Nationalism. in: Cyprian Blamires, ed., World Fascism: A Historical Encyclopedia. 2 Santa Barbara, Kalifornia: ABC-CLIO, 451–53 or..
* ↑ (Ingelesez) Bugajski, Janusz. (2000). Stein., Jonathan P. ed. «The Politics of National Minority Participation in Post-communist Europe» EastWest Institute (New York: M.E. Sharpe): 65..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38352698
* Multimedia: Ultranationalism / Q38352698
# Ultrasoinu

Ultrasoinua gizakiak entzun dezakeena baino maiztasun handiagoa duen soinu-uhina da, hau da, 20.000 Hz-etik gorako maiztasuna duen uhina (gizakia 20 Hz - 20 kHz tarteko soinuak entzuteko gai da). Ultrasoinua ez da soinu entzungarriaren desberdina propietate fisikoei dagokionez, diferentzia bakarra gizakiek entzun ezin dezakeela da.

## Ekolokalizazioa

Zenbait ugaztunek, hala nola izurdeek eta saguzarrek, radar moduan erabiltzen dute orientaziorako, ekolokalizazio deritzan fenomenoaren bidez.

## Erabilerak

Ultrasoinuek erabilera ugari dituzte.
* Sonar: objetuak detektatzeko eta distantziak neurtzeko, radarraren antzera (radarrak uhin elektromagnetikoak erabiltzen ditu).
* Medikuntzan, diagnostikorako (ekografia edo sonografia, 5-12 mHz artean) eta terapeutikarako (0,7-3,3 mHz artean).
* Saiakuntza ez-suntsitzaile bezala, piezak eta egiturak aztertzeko, eta eduki ditzaketen pitzadurak edo fabrikazio akatsak aurkitzeko.

## Erreferentziak

* ↑ «Gauez koloretan ikusteko gai dira, baina nola? - Zientzia.eus» zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-06-13).
* ↑ Etxaburu Ajarrista, Patxi. (2012). Ondarroako arrantzale giroko berbak (jarraipena). Ondarroako Historia Zaleak, 129 or..
* ↑ Bachmann, Christine E. Hermeking, H.. (2001). ESWT and ultrasound imaging of the musculoskeletal system. Steinkopff ISBN 3798512523. PMC 490992946. (Noiz kontsultatua: 2019-06-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) oier. Oi, zorioneko dardarak! | Aixebe & Abante Fisioterapia. (Noiz kontsultatua: 2019-06-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Ensayos por Ultrasonidos» SCI (Noiz kontsultatua: 2019-06-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q162564
* Multimedia: Ultrasound / Q162564
# Ultramontanismo

Ultramontanismo erlijio katoliko erromatarraren dotrina da, Aita Santuaren aginpide erabatekoaren eta Elizaren zentralizazioaren aldekoa. Ultramontanismoa inbestidura gerren garaian sortu zela esan daiteke; hitza XVII. mendean erabili zen lehen aldiz, jansenismoari eta galikanismoari kontrajarririko dotrina izendatzeko. Vatikanoko I. kontzilioan ultramontanismoak lorturiko garaipenari esker (1870) Eliza katolikoaren dogmatzat hartu zen Aita Santuaren huts egin ezintasuna.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-9-23 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q274053
# Ultrarin

Ultrarina, "hegazkin ultrarinaren" izen bihurtzea eta laburpena, kirol aerodinoa da, arina eta kontsumo txikia izateko diseinatua. Eredu gehienak eserleku bakarrekoak (Bi lagunentzako modeloak badaude ere), motor bakarrekoak eta karenajerik edo fuselajerik gabekoak (erabat karenatuak eta fuselajea duten ereduak egon arren) dira.

## Historia

Hegazkin ultrarinen sorrera eta garapena hegazkintza orokorraren kostu handiaren ondorioa da, hegazkinak mundu mailako ospe handiko fabriketatik datozenak, herrialde industrializatu gutxi batzuetan kontzentratuta. 1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadaren hasieran, aisialdirako hegazkintzako zaletuetako batzuek ekonomikoki hegan egin nahi izan zuten. Horren ondorioz, eraikuntza enpresa askok ultrarin bezala definituriko hegazkinen diseinu batzuk martxan jarri zituzten. Horiek hegaldi geldoko hegazkinak ziren, gutxieneko erregulazio baten mende egon zitezkeenak.
* Datuak: Q678305
* Multimedia: Ultralight aircraft / Q678305
# Upgant-Schott

Upgant-Schott Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Aurich barrutia|Aurich]] barrutian. 2014an 3.802 biztanle zituen 24,78 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q426639
* Multimedia: Upgant-Schott / Q426639
# Upham (Ipar Dakota)

Upham Ipar Dakotako hiri bat da. McHenry konderrian kokatua dago. 2010ean 130 biztanle zituen, 0,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* McHenry konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2315780
* Multimedia: Upham, North Dakota / Q2315780
# Uphall Station

Uphall Station edota Uphall Station Village, Eskoziako udalerri bat da, Mendebaldeko Lothian konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7898289
* Multimedia: Uphall Station / Q7898289
# Uphall

Uphall, Eskoziako gaeleraz: Ubhalaidh eta eskozieraz: Uphauch, Eskoziako udalerri bat da, Mendebaldeko Lothian konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12125205
* Multimedia: Uphall, West Lothian / Q12125205
# Upham (Wisconsin)

Upham Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Langlade konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 726 biztanle ditu, 73,9 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Langlade konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1887140
# Upper Nyack (New York)

Upper Nyack New York estatuko herri bat da. Rockland konderrian kokatua dago. 2010ean 2.063 biztanle zituen, 3,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Rockland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3452792
* Multimedia: Upper Nyack, New York / Q3452792
# Upper Santan Village (Arizona)

Upper Santan Village Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pinal konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. 665 biztanle ditu, 18,281299 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pinal konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6157272
# Upper Sapey

Upper Sapey, Ingalaterrako mendebaldean dagoen herri txiki bat da, Herefordshire konderrian.
2011n 460 biztanle zituen.
* Datuak: Q3784289
* Multimedia: Upper Sapey / Q3784289
# Upper Subansiri barrutia

Upper Subansiri barrutia Indiako barruti bat da, Arunachal Pradesh estatuan. 83.448 biztanle ditu 7.032 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Kurung Kumey barrutia West Siang barrutia

## Ikus, gainera

* Arunachal Pradesh

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15464
* Multimedia: Upper Subansiri district / Q15464
# Upper Manhattan

Upper Manhattan edo Goi Manhattan New York hiriaren Manhattango barrutiko iparraldeko muturra da. Barrutiak 59. kalea eta 155 kalearekin muga egiten du. Upper Manhattanen bi mutur hauek dira ohi Manhattan bezala ezagutzen dena 96. kaletik gora eta Manhattan Valleyren hegoaldeko zatia mendebaldean eta Spanish Harlem ekialdean. Upper Manhattanen definizioa berau osatzen duten auzoei eskera da, Marble Hill, Inwood, Washington Heights (Fort George, Sherman Creeky eta Hudson Heights barne), Harlem (Sugar Hill eta Hamilton Heights eta Upper West Siden zatiak (Morningside Heights eta Manhattan Valley) kasu.
Beste erresidentzia guneak bezala, Upper Manhattan ez da erreferentzia puntua turistentzat, zenbait atrakzio turistiko badauden arren, The Cloisters kasu. XX. mendearen amaiera arte barruti honek ez zuen New Yorkeko beste toki batzuk jasaten ari ziren gentrifikazioa jasan.
Ia Upper Manhattan guztia, newyorktarrek "Uptown" bezala ezagutzen dutena (59. kaletik gora), Bronxen dago, eta ez Manhattanen. Sarritan "Uptown" deitua da, bereziki hip-hop/inner city kulturaren testuinguruan.
Egoitza diplomatiko asko Upper East Siden daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11252
# Upper Marlboro (Maryland)

Upper Marlboro Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Prince George's konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. 652 biztanle ditu, 1,122982 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Prince George's konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753334
* Multimedia: Upper Marlboro, Maryland / Q753334
# Upper Saddle River (New Jersey)

Upper Saddle River New Jerseyko borough bat da. Bergen konderrian kokatua dago. 2010ean 8.208 biztanle zituen, 13,63 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bergen konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1087220
* Multimedia: Upper Saddle River, New Jersey / Q1087220
# Upper Sandusky (Ohio)

Upper Sandusky Ohioko hiri bat da. Wyandot konderrian kokatua dago. 2010ean 6.596 biztanle zituen, 18,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wyandot konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1913338
* Multimedia: Upper Sandusky, Ohio / Q1913338
# Upper Siang barrutia

Upper Siang barrutia Indiako barruti bat da, Arunachal Pradesh estatuan. 35.320 biztanle ditu 6.188 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
West Siang barrutia Dibang Valley barrutia Lower Dibang Valley barrutia

## Ikus, gainera

* Arunachal Pradesh

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15465
* Multimedia: Upper Siang district / Q15465
# Upper Slaughter

Upper Slaughter, Ingalaterrako mendebaldean dagoen herri bat da, Gloucestershire konderrian. Cotswolds eremuan dago.
2021ean 121 biztanle zituen.
* Datuak: Q2017906
* Multimedia: Upper Slaughter / Q2017906
# Tupamaroen Nazio Askapenerako Mugimendua

Tupamaroen Nazio Askapenerako Mugimendua (gaztelaniaz: Movimiento de Liberación Nacional-Tupamaros), eskuarki Tupamaroak (Tupamaros) izen soilaz ezaguna, Uruguaiko mugimendu politiko ezkertiar bat da, 1960ko hamarkadan eta 1970eko hamarkadaren hasieran hiri gerrillatzat jardun zuena. 1989az geroztik Fronte Zabala koalizio politikoan sartuta dago. Tupamaro mugimenduaren izena Tupac Amaru II.a iraultzailearengandik hartu zuten; izan ere, Tupac Amaru II.a, 1780an Peruko Erregeordetzaren aurka indigenek egindako matxinadako buru nagusietako bat izan zen.
Tupamaro ospetsuenak dira haien liderra, Raul Sendic, eta José Mujica, geroago Uruguaiko lehendakari izango zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q826406
* Multimedia: Tupamaros / Q826406
# Tupanciretã

Tupanciretã Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 20.005 biztanle ditu 2.251,04 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1756630
* Multimedia: Tupanciretã / Q1756630
# Tuparendi

Tuparendi Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 8.363 biztanle ditu 307,676 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1784901
* Multimedia: Tuparendi / Q1784901
# Tupaiidae

Tupaiidae Scandentia ordenako bi familietako bat da, beste familia Ptilocercidae delarik. Familiak lau genero eta 19 espezie ditu.

## Taxonomia

* Tupaiidae familia
** Anathana
*** Anathana ellioti
** Dendrogale
*** Dendrogale melanura
*** Dendrogale murina
** Tupaia
*** Tupaia belangeri
*** Tupaia chrysogaster
*** Tupaia dorsalis
*** Tupaia glis
*** Tupaia gracilis
*** Tupaia javanica
*** Tupaia longipes
*** Tupaia minor
*** Tupaia moellendorffi
*** Tupaia montana
*** Tupaia nicobarica
*** Tupaia palawanensis
*** Tupaia picta
*** Tupaia splendidula
*** Tupaia tana
** Urogale
*** Urogale evereti
# Tupe

Tupe (frantsesezko toupet hitzetik eratorria) edo kalpatsa 1950eko hamarkadan bere distira izan zuen orrazkera estilo bat da, gizon eta emakumeek berdin erabilia eta orokorrean rockabilly, doo wop eta rhythm and blues musikekin lotua. Bere lehen berritzaileetako batek, Elvis Presleyk, tupearekin hasi zuen bere musika ibilbidea.
Kalpatsa garondoan oso motza den ile-mozketa da, apur bat luzeagoa alboetan eta atzeko goiko aldean eta askoz luzeagoa aurreko goiko aldean. Horrela, ilea moldeatu egiten da eta laka, gomina, brillantina edo beste finkatzaileren batek lagunduta, kopeta-ilea altxatuta eta atzerantz orraztuta eramatea ahalbidetzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ Euskalterm: [Kontsulta-fitxak] [1995]
* ↑ (Gaztelaniaz) Marcial Pérez, David. (2010-9-11). «El artesano del tupé» El País.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2516953
* Multimedia: Quiff / Q2516953
# Tuparetama

Tuparetama Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. 8.005 biztanle ditu 178,57 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pernambuco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2077835
* Multimedia: Tuparetama / Q2077835
# Tupe (Bora Bora)

Motu Tupe, Bora Bora uhartediko uharte pribatu bat da, Polinesia Frantsesako Sozietate uharteetan.
# Tupanatinga

Tupanatinga Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. 26.940 biztanle ditu 950,474 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pernambuco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1804078
* Multimedia: Tupanatinga / Q1804078
# Tupanci do Sul

Tupanci do Sul Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 1.374 biztanle ditu 135,264 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1784425
* Multimedia: Tupanci do Sul / Q1784425
# Tupandi

Tupandi Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 5.029 biztanle ditu 59,542 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q744647
* Multimedia: Tupandi / Q744647
# Trafford (Alabama)

Trafford Alabamako herri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 646 biztanle zituen, 102,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67173
# Trafalgar (Indiana)

Trafalgar Indianako herri bat da. Johnson konderrian kokatua dago. 2010ean 1.101 biztanle zituen, 6,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Johnson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2611968
* Multimedia: Trafalgar, Indiana / Q2611968
# Trafalgar (Pérez Galdós)

Trafalgar (1873) Benito Pérez Galdós kanariar idazlearen Episodios Nacionales lan ezaguneko lehen saileko lehenengo eleberria da. Liburua 1873ko urtarrilaren 6an hasi zuen eta otsailan plazaratu zuen. 1872ko udan, Santanderreko udako egonaldian, Benito Pérez Galdósek Trafalgarreko batailan parte hartu zuen marinel beterano bat ezagutu zuen. Lan ezagun hau sortzera eramango zuen dokumentazio-prozesuaren hasiera izan zen ezagutze hori.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lehen serie honetako ia pasarte guztietan bezala, Gabriel de Aracelik kontatzen du ekintza, lehen pertsonan. Araceli pertsonaia heroiko eta erromantikoa da. Sail honen liburu desberdinetan Araceliren izaera garatzen eta aldatzen joango da. Lehen eleberri honetan, Gabriel Cadizko umezurtz pikaro gisa aurkezten du Galdósek; gaztea erreserban dagoen Armadako ofizial zahar baten morroi gisa, 14 urterekin, Espainiako Armadaren ontzi intsignia zen Santísima Trinidad itsasontzian Trafalgarko gudan murgilduko da, Napoleondar gerren barruan. Guda horretan Frantziar eta Espainiar armadak baturik, Ingalaterraren armadaren aurka eraso zuten. Ingelesek irabazi zuten gudua. Eleberriaren ekintza 1805eko urrian hasten da, eta nolabaiteko erritmo epikoarekin kontatzen ditu batailaren prestaketak, garapena eta amaiera.

## Balorazioa

XX. mendean zehar hainbat egilek, Rafael Altamirak eta Pedro Ortiz-Armengolek esaterako, bere XIX. mendeko Espainiako historiaren kronika handiaren hasiera honetan, Galdosen jenio narratiboa nabarmendu dute.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.cervantesvirtual.com/obra/bibliografia-galdosiana/
* ↑ Pérez Galdós, Benito (2004). Episodios nacionales. Primera serie (antología comentada). Rafael del Moral. Madril: Mare Nostrum. ISBN 84-96391-01-9.
* ↑ Ortiz-Armengol, Pedro (2000). Vida de Galdós. Bartzelona: Crítica. ISBN 8484320731.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Liburua Cervantes Liburutegi Digitalean.
* Datuak: Q3997228
* Multimedia: Episodios Nacionales: Trafalgar / Q3997228