OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Joan Jett

Joan Jett (jaiotzez Joan Marie Larkin ; Filadelfia, Pensilvania, AEB, 1958ko irailaren 22a) abeslari, produktore, gitarra-jotzaile eta aktore bat da.
Famatua da I Love Rock N’ Roll singlea dela-eta. Abesti hau Bilboard zerrendako lehena izan zen 1982ko martxoaren 20tik maiatzaren 8ra arte. Beste lan famatu batzuk Crimson and Clover, Bad Reputation, I Hate Myself for Loving You, Do You Wanna Touch Me, Light of Day, Little Liar eta Love Is All Around dira.
Joan rock musika-estiloaren emakume-erreferente garrantzitsuenetariko bat da. Izan ere hainbat talderengan eragin izan du, hala nola; L7, Bikini Kill, Shonen Knife, Yeah Yeah Yeahs, Kittie, The Donnas edo Hole. Hori gutxi izango balitz, Rolling Stone aldizkariarentzat munduko 87. gitarra-jole onena da (zerrenda honetan 2 emakume daude soilik).

## Biografia:

Joan Jett Lankenau ospitalean, Filadelfian, jaio zen. 1967an Marylandera bizitzera joan zen.

### The Runnaways

15 urterekin The Runaways izeneko taldea sortu zuen Sandy West, Mickie Steele, Jackie Fox, Lita Ford eta Cheri Currie kideekin. Joanek abesten, gitarra jotzen eta konposatzen zuen. Nahiz eta taldea nahiko ospetsua izan Europan, Japonian, Australian, Kanadan eta Hego Amerikan, ez zen halan izan AEBn. Horren arrazoi nagusia komunikabideak emakumez osatutako talde bat ikustera ohituta ez egotea izan zen. The Runnaways 1979an banandu zen. Guztira 5 diska ekoiztu zituzten. 2010an taldeari buruzko filma argitaratu zen, Kristen Stewartek Joan antzezten zuela.

### Solista bezala

1979ko udaberrian Joan Jett Londresera joan zen, bakarlari bezala lan egiteko. Sex Pistols, Paul Cook eta Steve Jonesekin abestiak grabatu zituen. Horietako bat I Love Rock N’ Roll abestiaren lehen bertsioa izan zen. Los Angelesera itzulita, The Runnawaysen oinarritutako film batean antzeztu zuen. Han Kenny Laguna konpositorea ezagutu eta elkarrekin lan egitea erabaki zuten. Joan eta Kennyk Black Records zigilua editatu zuten. Joan berezko zigilua editatu zuen lehen emakumea izan zen.

### Joan Jett & The Blackhearts

Joanek Lagunarekin The Blackhearts taldea sortu zuen 1980ko hamarkadaren hasieran. Jetten taldekideak Ricky Byrd, John Doe, Gary Ryan eta Eric Ambel (geroago Byrdek ordezkatuko zuen). Taldeak I Love Rock N’ Roll abestia grabatu zuten
Beste lanak
Jett, kirol-zale amorratua, Love Is All Around abestia sortu zuen. Kanta hau emakumezkoen kirol-ereserki bihurtu da. Joan Jettek ESPN X-Games enpresarekin hainbat alditan elkarlanean aritu da.

## Diskografia

* Joan Jett (1980)
* I Love Rock 'n Roll (1981)
* Album (1983)
* Glorious Results of a Misspent Youth (1984)
* Good Music (1986)
* Up Your Alley (1988)
* The Hit List (1990)
* Notorious (1991)
* Pure and Simple (1994)
* Naked (2004)
* Sinner (2006)
* Unvarnished (2013)

## Kanpo loturak

* https://www.buenamusica.com/joan-jett/biografia
* Joan Jett & the Blackhearts (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q231106
* Multimedia: Joan Jett / Q231106
# Joan Krisostomo

Joan Krisostomo (antzinako grezieraz: Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, latinez: Ioannes Chrysostomus; Antiokia, c. 349 - Comana Pontica, Kapadozia, 407ko irailaren 14a) Elizako doktorea izan zen. Predikari ospetsua izan zen (horregatik Khrysostomos, “urrezko ahoa” grekoz) eta Konstantinoplako aitagoi izendatu zuten 398. urtean. Ez zuen onartu goi mailako eliz gizonen handikeriazko bizitza eta kargua kendu zioten Kaltzedoniako sinodoan (403). Herria haren alde matxinatu zen, baina une batez Konstantinoplan egon ondoren, Kaukaso aldera jo zuen oinez erbeste bidean. Kapadozian hil zen 407an. Obra aszetikoak ('Errege baten eta fraide baten bizitza paraleloak'), dotrinazkoak ('Bataioko katiximak') eta predikuak ('Homiliak') idatzi zituen. Jaieguna, irailaren 13a.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2020-1-31 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43706
* Multimedia: John Chrysostom / Q43706
# Joan Kurkuas

Joan Kurkuas (grezieraz: Ιωάννης Κουρκούας, italieraz: Giovanni Antipati da Cusira, bizantziar gortean zuen titulua dela eta, Άνθύπατος antípatos, hau da, prokontsul) Italiako katapana izan zen 1008tik 1010era arte, gudan hil zenean.
Armeniarra zen jatorriz. Italiara joan aurretik Samoseko strategosa izan zen. Kurkuas Barira iritsi zen 1008ko maiatzean, Alexio Kifiasen ondorengo gisa, hau urte horren hasieran edo aurrekoaren bukaeran hil baitzen gudu batean. Apulian lombardiarrek sortutako matxinadaren aurka borrokatu zuen. 1009ko maiatzaren 9an Barin matxinada izan zen, Melo Barikoa lombardiarrak piztua, eta laster hedatu zen Apuliako beste hiri batzuetan zehar. Kurkuas 1010ean hil zenez ez zuen ikusi lombardiar matxinaden bukaera: Italiako hegoaldera normandiarrak iritsi ziren eta berau garaitu. Joan Kurkuas 1009ko bukaeran edo 1010aren hasieran hil zen lombardiarren aurkako borroka batean. Martxoan bere ondorengoa iritsi zen, Basilio Mesardonites, errefortzuak zekartzala.
# Joan Jauregi

Joan Jauregi (Bilbo, 1562 – Anberes, 1582ko martxoaren 18a) bizkaitar morroia izan zen. 1582an Anberesen lan egiten zuen Gaspar Añastro gasteiztar merkatariarentzat. Espainiar agintariek Añastrori diruaren truke Gilen Isila erailtzea proposatu zuen eta honek Joani agindu zion. Martxoaren 18an Joanek Gilen tirokatu zuen eta alabardariek Joan hil zuten. Gilen larri zauritu zuen baina bizirik atera zen. Urte berean, Christopher Plantinek saiakeraren istoria azaldu zuen Bref recueil de l'assassinat, commis en la personne du Très Illustre Prince, Monseigneur le Prince d'Orange, Conte de Nassau, Marquis de la Vere, etc par Iean Iauregui Espaignol bere liburuan.

## Erreferentziak

* ↑ Juaristi, Jon. (1999). Sacra Némesis, Nuevas historias de nacionalistas vascos. Madril: Espasa-Calpe, 63–70 or. ISBN 84-239-7791-9..
* ↑ Santoyo, Julio-César. (1982). Atentado en Amberes. La conspiración de vitorianos y bilbaínos contra el estatúder Guillermo de Orange, 1582. Gasteiz: Arabako Foru Aldundia.
* ↑ Jardine, Lisa. (2005). The Awful End of William the Silent: The First Assassination of a Head of State with A Handgun. Londres: HarperCollins ISBN 978-0-00-719258-8..
* Datuak: Q2516755
# Joan Juanitz

Joan Juanitz Etxalarkoa (Muruzabal, ? - 1656ko urriaren 13a) nafar apaiz katolikoa izan zen. Inozentzio X.ak Mondoñedoko (1644–1647) Calahorrako eta La Calzadako apezpiku (1647–1656) izendatu zuen.
# Joan Karlos I.a parkea

Joan Karlos I.a parkea, Espainiako Madril hiriburuan dagoen hiri-parke bat da. Barajas barrutiko Corralejos auzoan dago.
1992an inauguratu zen eta Joan Karlos I.a Espainiakoaren omenezko izena darama. Denera 160 hektarea inguruko azalera du.
* Datuak: Q1583169
* Multimedia: Parque Juan Carlos I / Q1583169
# Joan Jainkoarena (argipena)

Joan Jainkoarena (1495–1550) portugaldar santu katolikoa izan zen.
Joan Jainkoarena edo San Joan Jainkoarena izan daiteke:
* San Joan Jainkoarenaren Ordena Ostalaria, ordena hostalari katolikoa;
* San Joan Jainkoarena Ospitalea, Santurtziko ospitalea;
* San Joan Jainkoarena Ospitalea, Donostiako ospitalea;
* San Joan Jainkoarena Ospitalea, Iruñeko ospitalea;
* San Joan Jainkoarena Ospitalea, Arrasateko ospitalea.
# Joan Klimakos

Joan Klimakos (antzinako grezieraz: Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, latinez: Ioannus Climacus; Siria, c. 579 - Sinai mendia, 649ko martxoa) fraide aszeta izan zen. Sinaiko monasterioan bizi izan zen eta bertako abate izendatu zuten bizitzaren azken aldian. Aszetismoari buruzko idazlan bat idatzi zuen, 'Paradisuko eskailera'; (antzinako grezieraz: Η Κλίμαξ Θείας ανόδου; horregatik Klimakos, “eskailera’ grekoz). Jaieguna, martxoaren 30a.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2020-1-31 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q317072
* Multimedia: John Climacus / Q317072
# Hypomyces lateritius

Hypomyces lateritius (sinonimoa: Peckiella lateritia) Hypocreaceae familiako onddo espezie bat da. Hypomyces lateritius delakoa ez da batere kaltegarria; are gehiago, perretxikoen kalitate gastronomiko hobea ematen zaie parasitoengatik. Peckiella eta Hypomyces generoak, Ascomycete-ak dira, genero desberdinak parasitatzen dituztenak: Lactarius, Russula, Polyporus, Panus, etab. Apiocrea generoak, Xerocomus, Paxillus, Rhizopogon, etab.

## Deskribapena

Hypomyces lateritius delakoak, sarri samar parasitatzen ditu: Lactarius deliciosus-en himenioa, baita, Lactarius semisanguifluus eta Lactarius sanguifluus ere. Bere mizelio zurixkarekin, hazkundean irregulartasun batzuk eraginez, hala nola, orriak desagertzea eta beste deformazio batzuk. Erasotako espeziaren haragia trinkoagoa egiten da eta perretxikoak tamaina handiagoa hartzen du.

## Jangarritasuna

Ascomycete hauek ez dira kaltegarriak. Pertsona batzuentzat, onddo honek erasotako Lactarius deliciosus perretxikoa kalitate hobekoa da. Ez da ezaugarri hau egiaztatu.

### Nahasketa arriskua

Mycogone rosea delakoarekin, honek Amanita caesarea parasitatzen du, arrosa da (ez zuria) eta ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Europa, Asia, Hegoafrika, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 517 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 524 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda., 63 or. ISBN 84-7173-211-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q311664
* Multimedia: Hypomyces lateritius / Q311664
# Hypomesus

Hypomesus arrainen osmeriformesen generoa da, Osmeridae familiakoa.

## Espezieak

Espezie hauek onartu dira:
* Hypomesus chishimaensis
* Hypomesus japonicus
* Hypomesus nipponensis
* Hypomesus olidus
* Hypomesus pretiosus
* Hypomesus transpacificus

## Erreferentziak

* ↑ Integrated Taxonomic Information System. «Hypomesus (TSN 162029)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3502483
* Multimedia: Hypomesus / Q3502483
* Espezieak: Hypomesus
# Hypomyces chrysospermus

Hypomyces Chrysospermus Hypocreaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du sukaldaritzarako baliorik. Ez da toxikoa, bizkarroi honek erasotzen dituen onddoak jan egin baitaitezke; ez ordea, egoera aurreratuan, berehala hondatzen baita hau elikatzen duen onddoa.

## Deskribapena

Espeziearen berezitasunak: Bizkarroi espezie bat da, subgloboso formakoa, udare-formakoa, tamaina ñimiñokoa, gehienez 0,3 - 0,4 mm-koa, hasieran koloregabea da, eta amaieran hori-sufre kolorekoa, batzuetan hori-laranja kolorekoa. Mizelioaren hifak, hori mate kolorekoak dira.

## Jangarritasuna

Ez du Sukaldaritzarako interesik.

### Nahasketa arriskua

Bada Boletus generoan garatzen den beste espezie bat ere.

## Sasoia eta lekua

Xerocomus taldeko Boletus-ak parasitatzen ditu, bakanago Paxillus involutus espeziea. Oso ohikoa da uda amaieran eta udazkenaren hasieran.

### Banaketa eremua

Europa, Asia, Ipar Amerika, Mendebaldeko Australia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda, 283 or. ISBN 84-7173-211-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3487883
* Multimedia: Hypomyces chrysospermus / Q3487883
# Jan Neruda

Jan Neruda (Malá Strana, Praga, 1834ko uztailaren 9a - ib., 1891ko abuztuaren 22a) txekiar kazetaria, idazlea eta olerkaria izan zen. Praga hiriko Malá Strana auzoan jaio zen. Txekiar Errealismoko ordezkari nagusienetakoa izan zen, eta baita Maiatzako eskola mugimenduko kide ere.
Familia behartsu batean jaio zen. Unibertsitateko ikasketak egin zituen eta maisu gisa lan egin zuen. 1862an Narodni listy-n, Pragan garai hartan zegoen egunkaririk garrantzitsuenean, hasi zen lanean, antzerki eta literatur kritikak idazten. Bere olerki liburuetan barrukotasun lirikoa eta abertzaletasun sutsua adierazi zituen; ipuin liburuetan langileen bizimodua deskribatu zuen eta gogor kritikatu zuen burgesia.
Bere abizenak (Neruda) 1971ko Literaturako Nobel Saria irabazi zuen Ricardo Neftalí Reyes Basoalto txiletar idazleari Pablo Neruda ezizena erabiltzea iradoki ziola esan izan da, nahiz eta txiletarrak azentuazioa aldatu zuen. Plabo Nerudak ez zuen sekula adierazpen hori ezeztatu, eta inoiz bere babesa ere erakutsi izan zion. Hala ere, literatur komunitatean desadostasunak egon izan dira gai honen inguruan.
1891n lurperatu zuten Vyšehradeko hilerrian, txekiar kulturako pertsona ospetsu ugari lurperatuak izan diren leku berean.

## Lan nagusiak
### Olerkiak

* Hřbitovní kvítí (1857), bere lehen olerki liburua
* Knihy versu (1867, Olerki liburuak)
* Pisne kosmicke (1878, Kantu kosmikoak)
* Balady a romance (1883, Baladak eta erromantzeak)
* Prosté motivy (1883, Gai arruntak, egunerokoak)
* Zpevy patecni (1896, Ostiral santuko kantuak)

### Prosa: ipuinak

* Arabesky (1864), bere lehenengo ipuin liburua
* Různí lidé (Jende desberdina)
* Trhani (1868, Burdinbideetako langileak)
* Pražské obrázky (Jende txiroari buruzko ipuinak)
* Povidky Malostranske (1877, Mala Stranako ipuinak), txekiar literaturako maisulanetako bat. Fernando Reyk itzuli zuen euskarara eta Ibaizabal argitaletxearen eskutik kaleratu zen 2001 urtean Literatura Unibertsala bilduman.
* Praha (Praga)

### Euskaratuak

Mala Stranako ipuinak (Povídky malostranské). eLiburutegia , Euskadiko Liburutegi Digitala, 2016. Itzultzailea: Fernando Rey

## Erreferentziak

* ↑ Pablo Neruda (1904-1973): El enigma de un nombre, artículo de Carlos Bernatek en el diario Perfil, 25.03.2007; acceso 23.11.2011
* ↑ Neruda, Jan: Mala Stranako ipuinak. Itzultzailea, Fernando Rey Escalera. Ibaizabal, 2001
* ↑ «NorDaNor | EIZIE» nordanor.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-12).
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo loturak

* Mala Stranako ipuinak liburuaren kritikak kritikak.armiarma.eus atarian
* Datuak: Q156321
* Multimedia: Jan Neruda / Q156321
# Jan P. Syse

Jan Peder Syse (Nøtterøy, 1930eko azaroaren 25a – Oslo, 1997ko irailaren 17a) norvegiar politikaria izan zen. Norvegiako lehen ministroa izan zen 1989tik 1990era.
Alderdi Kontserbadoreko kide izan zen 1957tik, eta 1963an Osloko udalerako hautatu zuten. 1965ean Stortingeko kide aukeratu zuten. 1983tik 1985era Industria ministroa izan zen Kåre Willochen gobernuan eta 1989tik 1990era lehen ministro kargua bete zuen.
* Datuak: Q311421
* Multimedia: Jan P. Syse / Q311421
# Jan Miel

Jan Miel (Beveren, 1599 – Turin, 1664ko apirila) flandriar margolaria izan zen.
Flandriatik Italiara lekualdatu ziren. Erroman egon zen 1636tik 1658ra, eta hasiera batean Bamboccianti izeneko margolari holandar eta flandriarrekin elkartu zen. Taldeko kideek erromatarren beheko klaseen bizitza margotzen zuten, baina Miel geroago banandu zen eta gai historikoak estilo klasizistan margotzen hasi zen.
1648an, Accademia di San Lucan onartutako iparraldeko lehen artista izan zen. 1658tik Turinen bizi izan zen, eta Karlos Emanuel II.a Savoiakoa gorteko margolaria izan zen.

## Iruditegia

* Zeres eya Bako gabe, Venus izoztu egingo litzateke
* Mutil bat txirula bat jotzen
* Iruzurtia
* Ihauteria Pazza Colonnan
* Konstantinoren arkua, herriko plazako bagoi batean Saluccirekin
* Commedia dell’Arteko aktoreak herriko plazako bagoi batean
* Ehiztarien bilera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q979945
* Multimedia: Jan Miel / Q979945
# Jan Morris

Jan Morris, jaiotzez James Humphrey Morris (Clevedon, Somerset, Erresuma Batua, 1926ko urriaren 2a - Pwllheli, 2020ko azaroaren 20a) britainiar historialari eta bidaia idazlea izan zen.
Militarra izandakoa, Britainiar Inperioaz idatzi zuen, Oxford, Venezia, Trieste edo New York deskribatu zituen eta espainiar historia eta kulturaz ere idatzi zuen.
Morrisek Bigarren Mundu Gerran Britainiar Inteligentzian egin zuen lan eta, beranduago, The Times egunkarian idatzi zuen. Lan honetan arrakasta berezia lortu zuen 1953an, Everestera iritsi zen lehen espedizio britainarrari lagundu zionean.
Gizonezko jaio zen eta 1949an Elizabeth Tuckniss anderearekin ezkondu zen eta bost seme-alaba izan zituzten. Horietako bat Twm Morys poeta eta musikaria izan zen eta bigarren bat haurtzaroan hil zen.
1972an, James Morris Marokon sexu aldaketa burutu ondoren, Jan Morris bilakatu zen. Conundrum liburuan deskribatzen du prozesu guztia. Ebakuntzaren ondoren, Morrisek Elisabethekin ezkonduta jarraitu zuen, baina epe labur batean legeak dibortziatzera behartu zuen.
2008ko maiatzaren 14an berriro ezkondu zen bikotea.

## Lanak

* The Pax Britannica Trilogy: Farewell the Trumpets: An Imperial Retreat (1978); Pax Britannica: The Climax of Empire (1968) Heaven’s Command: An Imperial Progress (1973)
* Coronation Everest (1958)
* A Writer's House in Wales (2002)
* Trieste and the Meaning of Nowhere (2001)
* Conundrum (1974)
* Sydney (1992)
* Hong Kong (1988)
* The Matter of Wales (1984)
* The Venetian Empire (1980)
* Oxford (1965)
* The Presence of Spain (1964)
* Venice (1960: winner of the 1961 Heinemann Award)
* The Hashemite Kings (1959)
* South African Winter (1958)
* The Market in Seleukia (1957)
* Sultan in Oman (1957)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3395844
* Multimedia: Jan Morris / Q3395844
# Jan Oblak

Jan Oblak (Škofja Loka, Eslovenia, 1993ko urtarrilaren 7a - ) esloveniar futboleko atezaina da.
Gaur egun Atletico de Madrideko atezaina da. Bere ibilbidea NK Olimpija Ljubljanan hasi zen. 2014an Atlético de Madridek fitxatu zuen 18 milioi euroren truke.
* Datuak: Q2058682
* Multimedia: Jan Oblak / Q2058682
# Jan Mayen

Jan Mayen Ozeano Atlantikoaren iparraldean dagoen sumendi-uharte txikia da, Norvegiaren zati dena. 377 km²-ko azalera du eta ia uharte osoa glaziarrez estalia dago. Istmo estu batek uhartea bi zatitan banatzen du. XVII. mendean herbehereetarrek baleak arrantzatzeko base gisa erabili zuten Jan Mayen uhartea. Gaur egun berriz, uhartean dauden biztanle bakarrak Norvegiako Indar Armatuentzat edo Meteorologia Institutuarentzat lan egiten dutenak dira. Ekonomiari dagokionez, ez du lehengai-baliabide aipagarririk.
Bertan, Beerenberg sumendia dago (2.277 m).

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Ikus, gainera

* Svalbard

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14056
* Multimedia: Jan Mayen / Q14056
# Jan Olszewski

Jan Ferdynand Olszewski (Varsovia, 1930eko abuztuaren 20a - ibidem, 2019ko otsailaren 7a) poloniar politikaria izan zen.
1940an Varsoviako Matxinadan parte hartu zuen. 1953an Varsovia Unibertsitateko eskubidea lizentziatu zen eta geroago kazetari bezala lan egin zuen. 1960ko hamarkadan hainbat preso politiko babestu zituen. Lech Walesak lehen ministroa izendatu zion 1991ko abenduan eta 1992ko ekainean Waldemar Pawlakek ordezkatu zuen.
* Datuak: Q55927
* Multimedia: Jan Olszewski / Q55927
# Jan Masaryk

Jan Garrigue Masaryk (Praga, 1886ko irailaren 14a - ibidem, 1948ko martxoaren 10a) txekoslovakiar politikari eta diplomazialaria izan zen.
Tomáš Masaryken semea izan zen. Pragan eta Estatu Batuetan hezi zen, bertako ama baitzen. Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen austro-hungariar armadan. Gerra amaitzean, gorputz diplomatikoan sartu zen. Londresen enbaxadore izan zen 1925etik 1938ra. Alemaniak 1938an Txekoslovakia okupatu ondoren, erbesteko gobernu bat eratu zen Londresen eta Masaryk Atzerri ministro izendatu zuten. Gerra amaitu ondoren, Atzerri ministro izaten jarraitu zuen koalizioko gobernuan. 1948ko martxoan aurkitu zuten hilda. Agintariek suizidioa izan zela esan zuten, baina litekeena da eraila izatea.
* Datuak: Q315531
* Multimedia: Jan Masaryk / Q315531
# Jokoa (buru-jokoa)

Jokoa, Interneten ingeleraz The Game izenaz ezagutua nagusiki, buru-jokoa edo joko mentala da, helburutzat Jokoaz beraz pentsatzea saihestea duena. Jokoaz pentsatzeak porrota dakar, eta hau gertatzen denero jakinarazi behar da. Aldaera gehienen kasuan, Jokoa irabaztea ezinezkotzat jotzen da. Aldaera batzuen arabera, mundu guztia ari da aldi berean jokatzen, edo Jokoaren jakitun direnak bakarrik, beste batzuen arabera. Askotariko taktikak garatu izan dira Jokoaren jakitun diren pertsona kopurua areagotzeko, eta ondorioz porrot kopurua handiagotzeko.

## Jatorria

Jokoaren jatorria ezezaguna da. Hipotesi nagusiek diote beste buru-joko batetik eratorria dela, Finchley Central. Finchley Central-en aurreneko bertsioak geltokien izenak txandaka esatean oinarritzen dira; eta 1976an Cambridge Unibertsitateko Zientzia Fikzioko Elkarteak (CUSFS) honen aldaera bat sortu zuen, bertan geltoki jakin baten izena bururatzen zitzaion partaideak galtzen zuelarik. Jokoaren ironiazko prozesamendua hemendik eratorria da; izan ere, pentsaera bat saihesteko edo alde batera uzteko saiakerak pentsaera horiek areagotzen eta iraunkortzen dituzte, borondatearen kontrako emaitza ematen delarik.
Ez da jakin honako hau nola bilakatu zen gaur egungo Jokoa.

## Arauak

Jokoak hiru arau nagusi ditu:
* Mundu osoa Jokoan jokatzen ari da. (Edo, bestela, "Jokoaren jakitun den pertsona oro ari da Jokoa jokatzen" edo "Beti ari zara Jokoa jokatzen"). Norberak ezin dio uko egin Jokoa jokatzeari; ez du inoren onespenik behar eta inork ezin dio jokatzeari utzi inoiz.
* Jokoaren inguruan pentsatzen aldiro, norberak galdu egiten du.
* Porrotak jakinarazi edo adierazi egin behar dira. Ahoz, "Jokoa galdu berri dut" edo antzekoekin, edo bestela: sare sozialen bidez, ohar bat utziz...

### Balizko amaiera

Funtsezko arauen arabera, Jokoak ez du amaiera posiblerik. Hala eta guztiz ere, zenbait jokalarik diote Jokoa amaitu egingo dela Erresuma Batuko Lehen Ministroak telebistaz "Jokoa amaitu da" iragartzen duenean.

## Harrera

Jokoa desafiatzailetzat eta dibertigarritzat deskribatu dute jokalariek, eta zenbaitek zentzugabea, haur-jokoa eta amorragarria dela ere badiote. Interneteko foro askotan, Jokoa debekatuta dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q457500
* Multimedia: The Game (mind game) / Q457500
# Jokoz kanpo (errugbia)

    Artikulu hau errugbiko arauari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Jokoz kanpo».
Jokoz kanpo (ingelesez: offside; frantsesez: hors-jeu) jokoaren fase dinamiko batean, baloirik gabeko erasotzaile bat taldekide batek daraman, jokatu duen edo ukitu duen baloia baino posizio aurreratuagoan dagoen egoera da; konkistako fase batean, berriz, jokoz kanpoko lerroa baino aurrerago kokatua dagoen egoera. Jokoz kanpoko egoera hori faltatzat hartzen da, baldin eta inplikatutako jokalariak jokoan parte hartzen badu edo jokoan parte hartzen saiatzen bada edo aurkari bati traba egiten badio.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Errugbia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3140745