OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# The Gold Rush

The Gold Rush (euskaraz Urrearen Sukarra) 1925eko Charlie Chaplin ingeles zinema zuzendari, gidoigile, ekoizle eta aktorearen komedia mutu filma bat da. Bertan, Charlie Chaplin, Mack Swain eta Tom Murray aktoreek antzeztu zuten.
Oscar Sarietarako bi izendapen jaso zituen: Soinu onenaren Oscar Saria eta Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria, nahiz eta bietako bat bera ere irabazi ez izan. 1942an soinudun bertsioa estreinatu zen.
Filma honetako unerik ospetsuenak bi dira: bata, Charles Chaplinen Txarlot pertsonaia etxola batean goseak akatzen dagoela mahai gainean zapata bat jarri eta jaten duenekoa da, eta bestea bi sardeskadun ogi koskorrekin mahai gainean bi zapatxo bailiran dantzarazten dituenekoa, biak ere zinemaren eszena ospetsuenetakoak bilakatu direlarik.

## Argumentua

XX. mendearen hasieran, urre bilatzaile bakarti bat Alaska aldameneko Yukon eskualdera iritsi berri da, han fortuna bilatu asmoz. Elurte latz batek bidelapur baten etxola batean aterpe hartzera beharraraziko du.

## Aktoreak

* Charlie Chaplin: Charlot, urre bilatzailea.
* Mack Swain: Big Jim McKay.
* Tom Murray: Black Larsen.
* Malcolm Waite: Jack Cameron.
* Georgia Hale: Georgia.
* Henry Bergman: Hank Curtis.

## Iruditegia

* Sardeskatxo eta ogi koskor dantzarien eszena.
* Amaierako eszena.

## Kanpo estekak

* The Gold Rush filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* The Gold Rush filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com (soinurik gabe eta ingelesezko azpitituluak)
* Datuak: Q214723
* Multimedia: The Gold Rush / Q214723
# The Golden Compass (filma)

The Golden Compass (euskaraz Urrezko Iparrorratza), 2007ko Chris Weitz estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko abentura film bat da. Philip Pullman ingeles idazlearen Northern Lights (1995, Iparraldeko Argiak) eleberrian oinarritua dago. Nicole Kidman, Dakota Blue Richards, Daniel Craig, Sam Elliott, Eva Green, Ian McKellen, Ian McShane eta Freddie Highmore aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lyra Belacqua (Dakota Blue Richards) 12 urteko neskato umezurtza Oxford udalerriko Jordan Ikastetxean bizi da, eta Robert Parslow (Ben Walker) laguna salbatzeko bidai luze bati ekingo dio. Baina Lyrak inork inoiz ikusi gabeko munduetan ere bzi da, gizateria ezberdintasun niminoez garatu den dimentsio ukiezinak. Neskatoa leku guztietara Pantalaimon (Freddie Highmore) daimonarekin batera doa. Baina Lyraren mundua aldatzen ari da: Magisterioa, mundua gobernatzen duen erakunde nagusiak, biztanleak estutzen ari da. Bere maniobra ilunak Gobblerrak deritzoten izakiak indartzen ditu, eta hauek haurrak bahitzen ari dira.

## Aktoreak

* Dakota Blue Richards: Lyra Belacqua
* Freddie Highmore: Pantalaimonen ahotsa, Lyraren daimona
* Nicole Kidman: Coulter andrea
* Daniel Craig: Lord Asriel
* Sam Elliott: Lee Scoresby
* Ian McKellen: Iorek Byrnisonen ahotsa, panserbjørn hartza
* Eva Green: Serafina Pekkala
* Ian McShane: Ragnar Sturlusson, panserbjørnen erregea
* Kathy Bates: Hesterren ahotsa, Lee Scoresbyren ahotsa
* Kristin Scott Thomas: Stelmaria, Lord Asrielen deabrua
* Ben Walker: Roger Parslow
* Jim Carter: John Faa
* Tom Courtenay: Farder Coram
* Christopher Lee: Magisterioaren lehen kontseilari nagusia
* Edward de Souza: Magisterioaren bigarren kontseilari nagusia
* Simon McBurney: Fra Pavel
* Jack Shepherd: Jordan Ikastetxeko maisua
* Magda Szubanski: Lonsdale andrea
* Derek Jacobi: Magisterioaren mandataria
* Clare Higgins: Ma Costa

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q637021
# The Golden Louis

The Golden Louis filma David Wark Griffith zinemagilearen lana da, 1909. urtekoa.

## Pertsonaiak

* Anita Hendrie
* Adele DeGarde
* Owen Moore
* Charles Inslee
* Herbert Yost
* Mack Sennett

## Erreferentziak

* ↑ Dean W. Duncan. Stories of Childhood: Evolving Portrayals in Books and Films
* ↑ THE GOLDEN LOUIS

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q2441475
# Treffiagat

Treffiagat (bretainieraz Triagad) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q494984
* Multimedia: Treffiagat / Q494984
# Treffléan

Treffléan (bretainieraz Trevlean) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q128545
* Multimedia: Treffléan / Q128545
# Trefacio

Trefacio Zamorako probintziako udalerria da, Sanabria eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 208 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1752362
* Multimedia: Trefacio / Q1752362
# Trefanny Hill

Trefanny Hill, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Duloe parrokian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7837756
* Multimedia: Trefanny Hill / Q7837756
# Trefcon

Trefcon Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 90 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 82 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 36 etxebizitza zeuden, 31 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 35 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 31 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Trefcon udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 4 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 8 | 65-69 | 4 |
| 4 | 60-64 | 8 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 4 |
| 8 | 30-34 | 12 |
| 4 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 8 |
| 4 | 10-14 | 4 |
| 0 | 5-9 | 12 |
| 4 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 49 ziren, horien artean 35 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 35 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (18 gizon eta 12 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren eta 1 eraikuntza enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Trefcon udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q850128
* Multimedia: Trefcon / Q850128
# Trefeglwys

Trefeglwys, Galesko merkatu komunitate bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 484 biztanle zituen. Cardiff hiriburutik 80,4 kilometrora dago, horietako %15,6a galesera hiztuna da. Beulah udalerria komunitate honetan dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7837767
* Multimedia: Trefeglwys / Q7837767
# Treffelstein

Treffelstein Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Cham (barrutia)|Cham]] barrutian. 2014an 973 biztanle zituen 20,87 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q511207
* Multimedia: Treffelstein / Q511207
# Trefeurig

Trefeurig, Galesko komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Penrhyn-coch, Salem, Pen-bont Rhydybeddau, Cwmsymlog, Cwmerfyn, Banc-y-darren, Cefn-llwyd eta Capel Madog herrixka eta kokalekuak barne hartzen ditu.
2011ko erroldaren arabera 1.771 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13131990
* Multimedia: Trefeurig / Q13131990
# Talisa Garcia

Talisa Garcia (Txile, 1973) Txilen jaiotako britainiar aktorea da. Baptiste telesail britainiarran Kim Vogel izeneko pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.

## Bizitza

1973ko Txileko estatu kolpe garaian jaioa, bere gurasoengandik bereizi zuten. Lanbidez unibertsitate-irakasle zen emakume batek eta bere senarrak Garcia haurra kalean babesgabe aurkitu eta Swanseara bizitzera eraman zuten.
Gurasatzakoek gizonezko generoarekin hazi zuten Garcia; honek, ordea, bere burua emakumetzat zuen. Gurasatzakoek bere genero nortasuna aintzatesten ez ziotela-eta mindurik, gaztaroan bere buruaz beste egiten saiatu zen behin baino gehiagotan. Azkenean, gurasatzakoek sexua berresleitzeko ebakuntza baimena eman zioten eta emakume bizitzen hasi zen.
Ondoren Londresera bizitzera joan zen. Han antzezten hasi zen eta 2003an Londresko Arte Heziketa Eskolan Antzezpenean master-titulua eskuratu zuen.
Orduz geroztik hainbat telesailetan agertu da.

## Filmografia
### Filmak

| Urteak | Izenburua | Pertsonaia | Oharrak |
| 2004 | Enduring Love | | Ez da azaltzen kredituetan |
| 2004 | The Green Bag Factor | Andere misteriotsua | Film laburra |

### Telesailak

| Urteak | Izenburua | Pertsonaia | Oharrak |
| 2004 | Silent Witness | Suzi Bradley | 2 ataletan |
| 2006-2016 | Doctors | Gabriela Da Silva (2006an) Maria Perez (2016an) | 3 ataletan denera |
| 2019 | Baptiste | Kim Vogel | |

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Ingelesez) Gordon, Amie. (2019-02-18). «Transgender actress Talisa Garcia gets hit on by men and reckons still would even if they knew her past: Chilean-born actress, 45, who used to be known as Joseph reveals why she got role in new thriller Baptiste» Daily Mail (Noiz kontsultatua: 2019-04-23).
* Datuak: Q63258343
# Talisker (Skye)

Talisker, Eskoziako gaeleraz: Talasgair, Eskoziako Highland eskualdeko herri eta barruti bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Minginish penintsulan dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2349965
* Multimedia: Talisker / Q2349965
ieaHebridak :
ieaBarruko HebridakieaColl
Acha
Arinagour
ieaColonsay
Scalasaig
ieaEigg
Cleadale
Galmisdale
ieaIslay
Ardtalla
Ballygrant
Bowmore
Bridgend
Lagavulin
Nerabus
Port Askaig
Port Charlotte
Port Ellen
Portnahaven
ieaMull
Ardtun
Bunessan
Calgary
Craignure
Croggan
Dervaig
Fionnphort
Kintra
Knockan
Lochbuei
Pennyghael
Salen
Tiroran
Tobermory
Uisken
Ulva Ferry
ieaJura
Ardmenish
Craighouse
Feolin
ieaSeil
Balvicar
Clachan-Seil
Ellenabeich
ieaSkye
Achachork
Aird of Sleat
Ardvasar
Armadale
Ashaig
Bernisdale
Bornesketaig
Borreraig
Borrodale
Borve
Bracadale
Broadford
Brogaig
Bualintur
Camastianavaig
Camuscross
Carbost (Loch Harport)
Carbost (Portree)
Claigan
Colbost
Drumfearn
Drynoch
Dunan
Dunvegan
Duntulm
Edinbane
Elgol
Ellishadder
Eynort
Eyre
Fasach
Feorlig
Ferindonald
Fiskavaig
Flashader
Flodigarry
Galltrigill
Garafad
Geary
Gedintailor
Gillen
Glendale
Halistra
Harlosh
Heaste
Isleornsay
Kensaleyre
Kilbride
Kilmaluag
Kilmarie
Kilmore
Kilmuir
Kilvaxter
Kingsburgh
Kyleakin
Kylerhea
Lealt
Lower Breakish
Luib
Milovaig
Mugeary
Ollach
Ose
Peinachorran
Peinlich
Portnalong
Portree
Ramasaig
Roag
Sconser
Skeabost
Sligachan
Staffin
Stein
Struan
Suladale
Talisker
Tarskavaig
Teangue
Torrin
Totaig
Tote
Treaslane
Trumpan
Uig
Uigshader
Ullinish
Upper Breakish
ieaTiree
Mannal
Scarinish :
ieaKanpoko HebridakieaBarra
Allasdale
Ardmore
Ardveenish
Bogach
Borve
Brevig
Castlebay
Caolas
Northbay
ieaBenbecula
Bail' Iochdrach
Balivanich
Nunton
Uachdar
ieaHarris
Amhuinnsuidhe
Ardhasaig
Borsham
Borve
Bun Abhainn Eadarra
Hushinish
Leverburgh
Luskentyre
Rèinigeadal
Rodel
Tarbert
ieaHegoaldeko Uist
Askernish
Auratote
Balgarva
Bornish
Daliburgh
Howmore
Iochdar
Kilaulay
Lochboisdale
Stoneybridge
ieaIparraldeko Uist
Ardheisker
Baile Glas
Carinish
Lochmaddy
Newtonferry
Sollas
Tigharry
ieaLewis
Achmore
Adabroc
Aignish
Aird Uig
Aird
Airidh a' Bhruaich
Ardroil
Arnol
Back
Baile an Truiseil
Balallan
Barvas
Bayble
Borrowston
Borve
Bragar
Branahuie
Breaclete
Breivig
Brenish
Broker
Brue
Cabharstadh
Calbost
Callanish
Carloway
Cliff
Coll
Cromore
Cross
Crossbost
Eorodale
Eoropie
Fivepenny
Flesherin
Garenin
Garrabost
Garynahine
Gravir
Gress
Habost
Holm
Kneep
Knock
Knockaird
Laxdale
Leurbost
Lionel
Marybank
Mealista
Melbost
New Tolsta
Newmarket
Newvalley
North Dell
North Tolsta
Parkend
Plasterfield
Port of Ness
Portnaguran
Portvoller
Sandwick
Shawbost
Shulishader
Skigersta
South Dell
Steinish
Stornoway
Swainbost
Timsgarry
Tolsta Chaolais
Tong
Uig :
# Talis mendiak

Talis mendiak (persieraz: کوه‌های تالش‎, Kuhhâye Tâleš; azerbaijaneraz: Talış dağları) hego-ekialdeko Azerbaijan eta ipar-mendebaldeko Irandik hedatzen den mendilerroa da. Elburz mendikateko ipar-mendebaldeko adarra osatzen dute eta hegoaldeko kaspiar ertzetik doa, Irango goi-ordokian. 3.000 metro baino gehiagoko tontor batzuk baino ez ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1133443
* Multimedia: Talysh Mountains / Q1133443
# Talisman

Talisman bat (persieratik, ṭelesmāt eta hau grezieratik τέλεσμα, "erritu erlijioso") superstizioak efektu apotropaikoa egozten dion objektu bat da, askotan harri bitxi bat, urrea edo zilarra, baina beste askotan gauza sinpleagoak (untxi baten hanka, lau hostoko hirusta bat...). Botere ezberdinak ere izan ditzake, adibidez zortea hobetu, gaizkiagatik babestu edo konpainia eman (begi apotropaikoa, adibidez).
Talisman batekin estatuak edo beste objektu batzuk animatu daitezke, erritual erlijiosoetan erabili ahal izateko, magia izango balitz bezala.

## Ikus, gainera

* Kuttun

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44506
* Multimedia: Talismans / Q44506
# Txakur beltza (mamua)

Txakur Beltza (ingelesez Black Dog) nagusiki Britainia Handiko folklorean agertu ohi den izakia da, batez ere landa eremuan. Txakur Beltza gauez agertu ohi den izakia da, heriotzaren iragartzaile gisa. Usadioaren arabera ohiko tamaina baino handiagoko txakur bat da, maiz odol gorri koloreko begiak dituelarik. Sarri trumoi-ekaitza datorrenean, bidegurutzetan edota antzinako bidezidorretan agertu ohi da.
Britainiar Folkloreko germaniar mitologia eta zelta mitologiaren elementu edo aztarna bat dela uste da. Kondaira Britainiar Uharteetann garatu ondoren, EEBBtara ere igaro zen, bereziki ipar-ekialdeko estatuetara.
Literaturan ere eragina izan du, adibidez, Arthur Conan Doyleren Sherlock Holmes detektiberaren Baskervilleko Txakurra kondaira honetan oinarritua legoke.

## Iruditegia

* Black Shuck txakurra.
* Baskervilleko Txakurra.

## Ikus, baita ere

* Gaueko

## Kanpo estekak

* Txakur Beltzaren mamua. Britainia Handiko misterioak (Ingelesez)
* Datuak: Q1321618
* Multimedia: Black dog (legend) / Q1321618
# Txakur borroka

Txakur borrokak, ikusleen gozamenerako eta apustuak egiteko burutzen diren txakurren arteko borrokak dira. Jarduera honetan txakurrak elkar hozkatu eta zauriak egiten dira, batzutan larriak eta heriotza sortzerainokoak, horregatik munduko herrialde gehienetan legezkanpoko jarduera da.
* Datuak: Q1066914
* Multimedia: Dog fighting / Q1066914
# Txakurkros

Txakurkrosa txakur bati lotuta egiten den kross lasterketa da, bereziki neguan praktikatzen dena. Mushing delakoaren modalitateetako bat da. Normalean lurzoru gainean egiten da baina batzutan elur gainean ere lehiatzen da. Orokorrean 5 eta 10 kilometro artean izaten dituzte txakurkros lasterketek. Lasterketa gehienak egun bateko probak izaten dira, baina badaude gutxi batzuk etapa ezberdinetan zehar lehiatzen direnak. Lasterketa hauek erabat lauak izan daitezke edo menditusak eta teknika handiko lasterketak. Euskal Herrian batez ere bigarren motako lasterketak egiten dira, bertako orografiarengatik.
Europa mailan zaletasun haundia duen kirola da, eta Euskal Herrian bertan ere geroz eta ezagunagoa da. 2008 urtean izan zen Euskal Herrian lehiatu zen aurrenengo lasterketa, Errenteriako txakurkrosa. Geroztik kirol hau asko hazi da. Gaur egun Gipuzkoan 6 lasterketa daude eta hauek Gipuzkoako txakurkos liga osatzen dute. Bizkaian beste bi proba lehiatzen dira. Nafarroan ere txakurkros lasterketa bat antolatzen da. Txakurkros taldeei dagokionez, Gipuzkoan 4 txakurkros talde daude.

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako Txakurkros liga
* Txakurkrosa Oarsoaldean

## Kanpo estekak

http://www.txakurkros.com/
* Datuak: Q958677
* Multimedia: Canicross / Q958677
# Txakurrak pokerrean

Txakurrak pokerrean (gaztelaniaz: Dogs Playing Poker) Cassius Marcellus Coolidge estatubatuarraren margolan sail bat da. 1894-1903 artean margotu zituen, eta hamasei olio-pinturaz osatuta dago. Txakur antropomorfo multzoa irudikatzen dute, gizakien jokaeran, horietako bederatzi margolanetan mahai inguruan pokerrean jokatuz. Gainerako margolanetan txakurrak zigarroa errez, dantzan, beisbolean jokatzen eta auzitegian deklaratzen ageri dira.
2005ean sail honetako A Bold Bluff margolana 504.400 dolarren truk saldu zen; horrenbestez, ordu arteko Coolidgeren margolanen salneurriaren errekorra gainditu zuen.

## Saila

* nedi'
* jeancarlos
* duban '
* jessica and achuri
* His Station and Four Aces
* New Year's Eve in Dog Ville
* One to Tie Two to Win
* Pinched with Four Aces
* Poker Sympathy
* Post Mortem
* The Reunion
* Riding the Goat
* Sitting up with a Sick Friend
* Stranger in Camp
* Ten Miles to a Garage
* Waterloo: Two

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 194. arauaː Artelanen izenak. Pintura, argazkigintza eta eskultura. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2963501
* Multimedia: Dogs Playing Poker (Coolidge) / Q2963501
# Txakur afganiar

Txakur afganiarra ehiza-txakur ikusgarria da, erbi-txakurra, NFZren arraza sailkapenean 10. taldekoa, hau da, xarlagoen artekoa. Ilaje bereizgarria du, oso luzea, fina eta zeta-antzekoa, eta etengabeko zainketa behar du, korapilatu egiten baita eta distira galtzen baitu.
Baliteke arraza honen jatorria saluki arrazan egotea, Persiaren bidez Afganistanera iritsiko zena. Afganistanen, salukiak ilaje egokiagoa beharko luke herrialde honetako mendietako klima gogorrerako, eta hortik egingo zen bereizgarria ezaugarri hori.
Arraza honen antzinatasuna ez dago dokumentatua, lehenengo erregistroak XIX. mendekoak dira.
1880. urtean, afganiar eta britainiarren arteko gerra amaitu zenean, britainiar armadako ofizialek txakur horietako batzuk eraman zituzten Britainia Handira. Txakur hazleen eta arrazen zaletuen artean berehalako arrakasta handia izan zuen, eta pedigriak eta arrazak sailkatzen zituen Kennel Klub britainiarrak azkar definitu zuen arraza gisa.

## Erreferentziak

* ↑ Osoko bilkura - 4.2. Arrazak, diru zaharrak eta txanponak. Euskaltzaindia, 197 or..
* ↑ «AFGHAN HOUND» www.fci.be (Noiz kontsultatua: 2022-10-29).
* ↑ Stanley Coren. The Intelligence of Dogs: Ranks 01 to 79. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21080
* Multimedia: Afghan Hound / Q21080
# Txakur kalea

Txakur kalea Bilboko alde zaharraren kale historiko bat da. Izena Txakurraren iturritik datorkio. Bidebarrieta kalearen ertz batean dago.

## Kokalekua

Bilboko Zazpi kaleeetan, Bidebarrieta kalearen ertz batean dago.

## Izena

Hainbat mendez San Migel esan zioten kale horri, eta iturriari San Migeleko txorrotak, San Migeleko edo Larrinagako dorrearengatik hain zuzen. Dorrea Donejakue Plazatxorako sarbidean zegoen. XV. mendean eraiki zuten Larrinagatarrek, eta gero Victoria de Lezeatarren eskuetara pasa zen. Sarreraren goiko aldean Santuaren irudi bat zeukan. Dorre hori 1850ean eraitsi zen. 1800eko eraberriketaz geroztik, bilbotarrek gutxi gora-behera lehoi itxura zuten txorroten buruak txakurraren buruak zirela pentsatu zuten, eta hortik aurrera, horrela deitzen hasi zitzaion.
Herritarren artean Ereinotza izenaz ere izan zen ezaguna, kale horretako etxe baten patioan zegoen ereinotz batengatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61361503
# Txakurkrosa Oarsoaldean

Txakurkrosa Oarsoaldean Oreretako txakurkros talde bat da. Gipuzkoa eta Euskal Herrian sortutako lehenengo txakurkros taldea hain zuzen ere. Baita ere lurreko mushingeko beste modalitate batzuetan parte hartzen du, hala nola bikejoring edo irristagailua.

## Lasterketak

Txakurkrosa Oarsoaldean taldeak txakurkroseko bi lasterketa antolatzen ditu Oiartzualdea eskualdean.

### Errenteriako Txakurkrosa

2008an sortutako txakurkros lasterketa bat da, Euskal Herrian lehiatutako lasterketarik zaharrena. Bere ibilbidea Aldura mendia eta Malmazar inguruan egiten da. Iraganean liga nazionalean eta Espainiako kopan barneratua zegoen. 2011z geroztik han Gipuzkoako txakurkros txapelketa lehiatzen da, eta 2012az geroztik Gipuzkoako txakurkros ligan barneratu dago. 2013/2014 denboraldian Euskadiko txakurkros txapelketan bihurtu egiten da.

### Oiartzungo txakurkrosa

Oiartzungo txakurkrosa 2012 urtean sortutako txakurkros lasterketa bat da. Aritxulegi gaineko inguruetan lehiatzen da. Gipuzkoako txakurkros ligako azken lasterketa puntuagarria da. 2013/2014 denboraldian bertan behera gelditu egin zen lasterketa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5260003
# Thusis

Thusis Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, Viamala Region $^{(en)}$ barrutian. 2014an 3,217 biztanle zituen 6,81 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66171
* Multimedia: Thusis / Q66171
Cazis Masein Rongellen Fürstenau $^{(en)}$ Lohn (GR) Urmein Sils im Domleschg
# Thylacogaster

Thylacogaster Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thylacogaster rhodomenia da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Thylacogaster acanthoda | daturik gabe |
| Thylacogaster albistrigulata | daturik gabe |
| Thylacogaster bendelana | daturik gabe |
| Thylacogaster cyanophaea | daturik gabe |
| Thylacogaster garcinivora | daturik gabe |
| Thylacogaster monospora | daturik gabe |
| Thylacogaster ornata | daturik gabe |
| Thylacogaster primaria | daturik gabe |
| Thylacogaster rhodomenia | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7799604
* Espezieak: Thylacogaster
# Thusnelda

Thusnelda (Germania Magna, c. K.a. 10 - Erroma?, 17 ) Segestes keruskotar printzearen alaba izan zen.
Segestes eta bere klana, erromatarren bezero zirenez, hauen alde zeuden, eta Arminio ez zen gizon bati agindu zion Thusnelda honen aitak. Baina Arminiorekin joan zen. Keruskotarrek Teutoburgon erromatarren aurka irabazi zuten guduaren ondoren, Thusneldak Arminiorekin ihes egin zuen, eta berarekin ezkondu. 15. urtean, Germanikok, Germania Magna erromatarrentzat konkistatzeko aurrera eraman zuen bigarren saiakeran, Segestesen alaba harrapatu zuen. Hurrengo urtean, 16. urtean, Idistavisoko gudua gertatu zen. Bertan, Arminiok bere emaztea berreskuratzea zuen helburu, baina ez zuen lortu. Azkenik, 18. urtean, Germanikok Thusnelda Erromara eraman zuen, bere garaipen desfilean erakutsiz. Eta, ordutik aurrera, Thusnelda historiatik desagertu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q242382
* Multimedia: Thusnelda / Q242382