# Gantz-azido asegabe

Gantz-azido asegabeak kate luzeko azido karboxilikoak dira, karbono atomoen artean lotura bikoitz bat edo gehiago dituztenak.

## Egitura kimikoa

Gantz-azidoak erreserbako lipidoen eta mintz lipidoen osagaiak dira. Oro har, gantz-azido naturalak kate linealekoak izaten dira, eta karbono-atomo pare bat izaten dute (C16, C18, etab.). Aseak badira, ez daramate lotura bikoitzik kate karbonatuan. Aldiz, gantz-azido insaturatuek C=C lotura bikoitzak dituzte eta asegabetza bat edo gehiago izan ditzakete. Lotura bikoitzak, oro har, metileno talde batek banatzen ditu (-CH 2-), beraz, ez dira konjugatuak. Oro har, CIS konfigurazioan daude, hau da, ondoko C-ko atomoak alde berera orientatuta daude eta, horrela, bikoizketa bat sortzen dute hidrokarburoaren katean. Asetzearen posizioa (lotura bikoitza) batzuetan omega greziar letrarekin eta zenbaki batekin adierazten da: omega-3, omega-5, omega-6. Zenbakiak, asetzea zein loturan dagoen adierazten du, katearen amaieratik kontatuz (omega, alfabeto greziarraren azken letra da, eta, beraz, amaieratik kontatzen hasi behar dela adierazten du).

## Osasuna

Gantz-azido asegabeak funtsezkoak dira gure gorputzak behar bezala funtzionatzeko, eta elikagaiekin nahikoa kantitatetan eman behar dira. Gaixotasun koronarioekin eta odoleko kolesterol kontzentrazio handiarekin lotzen da.

## Adibideak

Hona hemen gantz-azido asegabe nagusienetariko batzuk:
* Azido oleiko (azido delta-9-oktadezenoiko); C$_{17}$H$_{33}$COOH; gantz natural gehienetan agertzen dena;
* Azido palmitoleiko (azido delta-9-cis-hexadezenoiko); C$_{15}$H$_{29}$COOH; esne-, animali eta zenbait landare-gantzetan agertzen dena;
* Azido vazeniko (azido zis-delta-11-oktadezenoiko);
* Azido linoleiko (azido oktadekadienoiko); C$_{17}$H$_{31}$COOH; liho-olioan agertzen dena;
* Azido linoleniko (azido oktadekatrienoiko); C$_{17}$H$_{29}$COOH; liho-olioan agertzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Nutrizioa eta Dietetika Hiztegia] [2016]
* ↑ (Gaztelaniaz) Fundamentos de alimentación saludable. Universidad de Antioquia 2006 ISBN 9789586559904..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2250497
* Multimedia: Unsaturated fatty acids / Q2250497
Lipidoak :
OsagaiakGantz azidoakAseak: butirikoa (4:0) • kaprikoa (10:0) • laurikoa (12:0) • miristikoa (14:0) • palmitikoa (16:0) • estearikoa (18:0) • arakidikoa (20:0) Asegabeak: miristoleikoa (14:1) • palmitoleikoa (16:1) • oleikoa (18:1) • linoleikoa (18:2) • linolenikoa (18:3), (α eta γ) • punizikoa (18:3) • arakidonikoa (20:4)Beste batzukaminoalkohola • azido fosfatidikoa • esfingosina • esteranoa • glizerina • isoprenoa • zeramidaLipido saponifikagarriakGlizeridoakMonoglizeridoak: Glizeril hidroxiestearatoa • Glizerol monoestearatoa • Monolaurina Diglizeridoak: - Triglizeridoak: Triheptanoina • Trimiristina • Tripalmitina • Triestearina • Trilinoleina • TrioleinaArgizariakLanolinaFosfolipidoakFosfoglizeridoak: Fosfatidiletanolamina • Fosfatidilkolina • Fosfatidilserina Esfingolipidoak: EsfingomielinaGlukolipidoakGangliosidoak • Globosidoak • Lipopolisakaridoak • ZerebrosidoakLipido saponifikaezinakEsteroideakEsterolak: Ergosterola • Estigmasterola • Kolesterola • Lanosterola Kortikosteroideak: Budesonida • Flutikasona • Kortisola • Kortisona • Prednisona Estrogenoak: Aldosterona • Androsterona • Estradiola • Progesterona • Testosterona Bitaminak: D bitaminaTerpenoak (+ terpenoideak)Monoterpenoak: Eukaliptola • Geraniola • Kanforra • Limonenoa • Linaloola • Mirzenoa • Pinenoa Seskiterpenoak: Azido abszisikoa • Farnesola • Humulenoa • Ionona • Zingiberenoa Diterpenoak: Azido abietikoa • Erretinola (A bitamina) • Fitola • Giberelina • Labdanoa • Kafestola Triterpenoak: Eskualenoa Tetraterpenoak: Karotenoideak (Karotenoak • Xantofilak) Politerpenoak: Plastokinona • UbikinonaEikosanoideakLeukotrienoak • Prostaglandinak • Prostaziklinak • Tronboxanoak :