OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eguzki erloju

Eguzki erlojua oso antzinatik denboraren (orduak, minutuak, segundoak) igaroera neurtzeko erabili den tresna bat da. Eguzki kuadrante ere baderitzo. Gnomon batek eskaladun azalera baten gainean jaurtitzen duen itzala erabiltzen du eguneko mugimenduan Eguzkiaren posizioa adierazteko. Gnomonaren kokapenaren eta eskalaren formaren arabera, denbora mota ezberdinak neur daitezke, zeinetatik ohikoena irudizko eguzki denbora den. Eguzki erlojuei buruzko ezagutza biltzeaz eta teoriak osatzeaz arduratzen den zientzia nomonika da.

## Historia
### Dokumentaturiko hasierak

Afrikarrak izan ziren urtea 12 zatitan banatu zuten lehenak, baita eguna banatzen lehenak ere, eta banaketa patroi bera jarraituz egin zuten. Euren urtea hamabi hilabetez eta hilabete bakoitza 30 egunez. Era berean egun hauek 30 geseko hamabi dannatan banatuak zeuden (danna bakoitzak gure bi ordu iraungo zituen), hau urte batzuk beranduago aldatu bazuten.
Hala ere, eguna 24 ordutan eta urtea 365 egunetan banatzea antzinako egiptoarrei zor diegu. Litekeena da orduen sistema gizarte haietan arrazoi erlijiosoengatik ezarri izana, ordu hitzari dagokion hitz egiptoarrak "apaizen betebeharra" ere esan nahi baitzuen, "izarren zaindaria" (edo denboraren zaindaria) esan nahi zuen hitzaren erro bera zuena. Izarren zaindari hauek euren apaiz betebeharrak ekialdeko ostertzean decanen (izar edo konstelazio zehatz batzuk) agerpena idatziz betetzen zituzten. Gaua hamabi ordutan banatzen zuten, tarte berdinekoak zirenak, ordu bakoitza zegokion decanaren agerpenarekin adieraziz.
Europarren astronomia ezagutzek Keops faraoiaren piramidea (K.a. 2550) orientatzea lagundu zieten, izarrak erreferentzia hartuta. Mila urte beranduago, Tutmosis III.a faraoiaren garaian (K.a. 1500 inguru) setkhat deituriko tresna bat diseinatzen da. Itzalen luzeraren bidez denbora neurtzeko eguzki erloju txiki bat zen, prisma formako bi atalez osatua, hogeita hamar zentimetro ingurukoak, elkarzut jarriak, non batek orduak adieraziak zituen eta besteak orratz bezala funtzionatzen zuen. Egiptoar apaizen artean oso ezaguna izan behar izan zuen, bere neurriak zirela eta, tresna eramangarri bat izatea ahalbidetzen baitzuen.
Antzinaroan erabilitako tresna gehienak ez ziren eramangarriak. Mesopotamian ziguratak aurki daitezke, mailakatutako eraikin batzuk zirenak, maila hauetan orduak euren ertz propioen itzalaren bidez ilunduak zeuden mailak zenbatuz ikus zitezkeelarik. Eguzki erloju bati buruzko lehen erreferentzia literario ezaguna K.a. VII. mende inguruko Achazeko Kuadrante ospetsua da.

### Grekoerromatar garaia

K.a. V. mendeko greziar gizarteak denborari buruz zuen pertzepzioa argi geratzen da garai hartako idazle greziar eta erromatarren lanak irakurriz, non lehen eguzki erlojuak bezala identifikatuak diren tresnak deskribatu eta hauen erreferentziak ematen diren. Greziar idazlerik antzinakoena, eta ziuraski garrantzitsuena Herodoto Halikarnasokoa da (K.a. 484-K.a. 426), bere Historia lanean (II, 109, 3) garaiko greziar ezagutzei iruzkin bat egiten dien, eguna hamabi zatitan banatzearena babiloniarrengandik hartu zutela esanez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80793
* Multimedia: Sundials / Q80793
# Eguzki koroa

Artikulu hau astronomiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Koroa».
Eguzki koroa, kromosferako zatirik kanporenekoa da, milioi bat kilometro baino gehiago neurtzen du eta eguzki eklipseetan edo koronografo deritzon Eguzkiaren argia ezkutatzeko gai den gailu bat erabiliz ikus daiteke. Eguzki koroaren dentsitatea, Lurrarena baino bilioi bat aldiz baxuagoa da, eta bere tenperatura, 2 milioi gradutara iristen da (fotosferak, gutxi gora-behera, 6000 graduko tenperatura duen bitartean).

## Ezaugarriak

Eguzki koroa, espaziora, eguzkiaren eremu magnetikoak jaurtitako partikula txikiez osatua dago, eguzki haizea eraginez, eta jaurtitze fenomeno bizietan, ekaitz geomagnetiko bat gerta daiteke Lurrean. Jaurtitako atomo hauek, Lurraren atmosferaren gainaldearekin talka egitean, poloetan gertatzen diren auroren arduradunak dira.
Koroako egitura xehetasun guztiak, eguzkiaren eremu magnetikoaren ondorio dira.

## Eguzki koroaren aztertzea

* 1870ean, eklipse batean, Karlos Youngek, koroako argi espektroa ikustean, bere jatorria azaltzerik egon ez zen marra berde bat ikusi zuen. Garaian proposatu ziren hipotesien artean, Lurrean existituko ez litzatekeen balizko elementu kimiko bat aipatu zen.
* 1930 arte, Eguzki koroa ikusteko modu bakarra, Ilargiak, Eguzkia, eguzki eklipse osoetan estaltzen zuenean zen.
* 1930ean, koronografoa asmatu zen, eklipse artifizialak eragin zitzakeena, eta, ondorioz, asko erraztu zen eguzki koroaren azterketa.
* 1940an, Edlen eta de Gotrianek, Karlos Youngek ikusitako marra edo zerrenda berde horiek, material ezezagunen espektroak eragiten ez zituela frogatu zuten, baizik eta Lurrean aurki daitezkeen elementuen oso ionizatutako atomoek, burdina kasu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170754
* Multimedia: Solar corona / Q170754
# Eduard Artemiev

Eduard Nikolaievitx Artemiev (errusieraz: Эдуа́рд Никола́евич Арте́мьев; Novosibirsk, 1937ko azaroaren 30a – Mosku, 2022ko abenduaren 29a) errusiar musikagilea izan zen.
Moskuko Kontserbatorioan ikasi zuen, eta graduatu ondoren musika elektronikoaz eta sintetizadoreez interesatu zen. Musika elektronikoagatik ez ezik, soinu-bandengatik ere nabarmendu zen, batez ere Andrei Tarkovskiren filmengatik.

## Soinu-banda hautatuak

* Solaris (Солярис, 1972)
* A Very English Murder (Чисто английское убийство, 1974)
* At Home Among Strangers (Свой среди чужих, чужой среди своих, 1974)
* Mirror (Зеркало, 1975)
* A Slave of Love (Раба любви, 1976)
* An Unfinished Piece for Mechanical Piano (Неоконченная пьеса для механического пианино, 1977)
* Territory (Территория, 1978)
* Stalker (Сталкер, 1979)
* Siberiade (Сибириада, 1979)
* The Bodyguard (Телохранитель, 1979)
* A Few Days from the Life of I. I. Oblomov (Несколько дней из жизни И. И. Обломова, 1980)
* Anna: 6 - 18 (Анна: от 6 до 18, 1980—1993)
* Fox Hunting (Охота на лис, 1980)
* The Fairfax Millions (Миллионы Ферфакса, 1980)
* Family Relations (Родня, 1981)
* The Train Has Stopped (Остановился поезд, 1982)
* Without Witness (Без свидетелей, 1983)
* Moon Rainbow (Лунная радуга, 1983)
* Return from Orbit (Возвращение с орбиты, 1983)
* TASS Is Authorized to Declare... (ТАСС уполномочен заявить..., 1984)
* The Invisible Man (Человек-невидимка, 1984)
* One Second for a Feat (Секунда на подвиг, 1985)
* Courier (Курьер, 1986)
* Visit to Minotaur (Визит к Минотавру, 1987)
* Zerograd (Город Зеро, 1989)
* Urga (Урга - территория любви, 1991)
* Genius (Гений, 1991)
* Burnt by the Sun (Утомлённые солнцем, 1994)
* The Odyssey (Одиссей, 1997)
* War is Over. Please Forget... (Война окончена. Забудьте..., 1997)
* The Barber of Siberia (Сибирский цирюльник, 1998)
* As Far as My Feet Will Carry Me (Побег из Гулага, 2001)
* House of Fools (Дом дураков, 2002)
* A Driver for Vera (Водитель для Веры, 2004)
* 12 (2007)
* Gloss (Глянец, 2007)
* The Nutcracker in 3D (Щелкунчик и Крысиный Король, 2009)
* Home (Дом, 2011)
* Branded (Москва 2017, 2011)
* Legend No. 17 (Легенда №17, 2013)
* The Postman's White Nights (Белые ночи почтальона Алексея Тряпицына, 2014)
* Sunstroke (Солнечный удар, 2014)
* The Heritage of Love (Герой, 2016)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q706995
* Multimedia: Eduard Artemyev / Q706995
# Eduard Prades

Eduard Prades Reverter (Alcanar, 1987ko abuztuaren 9a - ) kataluniar txirrindularia da. 2009z geroztik txirrindulari profesionala da eta hainbat garaipen lortu ditu..

## Palmaresa

2006
* 3. Trofeu Joan Escolàn
2007
* 3. Montjuïceko igoera (afizionatuetan)
2010
* Macario Sari Nagusia
* 2. Aiztondo Klasikan
2011
* Aiztondo Klasika
* Santikutz Klasika
* Salamancako Itzuliko etapa 1
* Cinturó de l'Empordàko etapa 1
* 2. Eusebio Vélez Sarian
* 3. Espainiako Txirridularitza Kopan (afizionatuetan)
2012
* Espainiako Txirridularitza Kopa (afizionatuetan)
* Balentziaga Memoriala
* Santikutz Klasika
* Valentziako probintziako Itzuliko etapa 1
* 3. Volta ao Ribeiron
* 10. Nafarroako Itzulian eta Puntukako sailkapena
2013
* Joaquim Agostinho Garaikurra eta etapa 1
* 3. Volta Terres de Santa Maria da Feiran
* 3. Liberty Seguros Sari Nagusian
2014
* Abimota Sari Nagusia eta etapa 1
* Minamiuonuma Road
* Ōita Ikoinomichi Criterium
* 2. Alentejoko Itzulian eta etapa 1
2015
* Portugalgo Itzuliko etapa 1
* Sabatini Kopa
2016
* Tour Cova da Beirako etapa 1
* Philadelphia Cycling Classic
2018
* Norvegiako Tourra
* Turkiako Itzulia
* 2. Tour of Yorkshire
* 3. Gaztela eta Leongo Itzulian
* 4. Miguel Indurain Sari Nagusian
2019
* Proventzako Tourreko etapa 1
* Aragoiko Itzulia
* 3. Udaberriko Klasikan
* 10. Bretagne Classicean
2020
* 3. Getxoko Zirkuituan
2021
* 2. Vendéeko Tourrean
2023
* 6. Getxoko Zirkuituan
* 7. Ordiziako Klasikan
2024
* Alentejoko Itzulia eta etapa bat

## Emaitzak

| Itzuli Handia | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | - | - | - | 127. | - | 68. | - | - | - |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Erreferentziak

* ↑ www.sitiodeciclismo.net

## Kanpo estekak

* Eduard Prades - ProCyclingStats
* Eduard Prades - FirstCycling.com
* Datuak: Q10914562
* Multimedia: Eduard Prades / Q10914562
# Eduard Heger

Eduard Heger (Bratislava, 1976ko maiatzaren 3a) eslovakiar politikaria da. Eslovakiako lehen ministroa izan zen 2021 eta 2023 bitartean.
Merkataritza eta kudeaketa ikasketak egin zituen Bratislavako Unibertsitatean, politikan hasi aurretik. 2016an diputatu hautatu zuten ustelkeriaren aurkako alderdi populista bateko kide gisa. Igor Matovićek finantza ministro eta lehen ministrorde izendatu zuen 2020an, COVIDaren krisian zehar herrialdearen finantzaketa ziurtatzeko.
2021eko apirilaren 1ean lehen ministro kargua lortu zuen. Errusiaren inbasioaren ondoren Ukrainari emandako laguntza sendoagatik nabarmendu zen. 2023ko maiatzaren 15ean postua utzi zion Ľudovít Ódorri.
* Datuak: Q46227987
* Multimedia: Eduard Heger / Q46227987
# Eduard Estivill

Eduard Estivill Sancho (Bartzelona, 1948) mediku eta kantari kataluniarra da.
Medikuntza jaioterriko unibertsitatean ikasi zuen eta ondoren neurofisiologian espezializatu zen. "Hospital General de Catalunya" eta Bartzelonako "Clínica Dexeus" zentroetan lan egiten du, eta bereziki ezaguna da loaren arloan egindako bere lan guztia, publiko handirako egindako argitalpenekin batera. Euren artean oso zabaldua eta irakurria izan da "Duérmete niño" bere liburua, gurasoei azaltzen diena umeei zelan irakatsi lo egiten, metodo konduktista baten bidez. Bere planteamenduen aurka azaldu dira beste sendagile batzuk, tartean Carlos Gonzalez espainiarra.
Beste alde batetik, "Falsterbo Marí" taldean dabil, folk musikakoa, Montse Domènech eta Isidor Marí taldekideekin batera.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Estivillen metodoa
* Datuak: Q11918051
# Escales

Escales ( frantsesez eta ofizialki: Escales) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q732596
* Multimedia: Escales (Aude) / Q732596
# Escalivada

Escalivada (eskaliˈβaða ahoskatua) Espainiako hainbat eskualdetako gastronomiako plater tipikoa da, hala nola Katalunian, Valentzian, Murtziako Eskualdean eta Aragoi Behereko zenbait tokitan. Barazki erreak ditu: berenjena, piperra, tipula eta tomatea.
Bere izena katalanezko escalivar aditzetik dator, euskaraz 'hausberoan erre' esan nahi duena. Espencat ere esaten zaio, batez ere bakailaoa gehitzean. Kaloria gutxiko platera da, zuntz handikoa. Txorizo eta txistorra ere eraman ditzake.

## Erreferentziak

* ↑ Von Bremzen, Anya. (2005). The New Spanish Table. Workman Publishing, 129 or..
* ↑ Rohan Daft. (2008). Menu Del Dia: More Than 100 Classic, Authentic Recipes From Across Spain. Simon & Schuster, 126 or..
* Datuak: Q2697699
* Multimedia: Escalivada / Q2697699
# Escalls

Escalls, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Sennen parrokian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5396835
* Multimedia: Escalls / Q5396835
# Escalonilla

Escalonilla Toledoko udalerria da, Torrijos eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.621 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Toledoko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1630044
* Multimedia: Escalonilla / Q1630044
# Escalon (Kalifornia)

Escalon Kaliforniako hiri bat da. San Joaquin konderrian kokatua dago. 2010ean 7.132 biztanle zituen, 6,0 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* San Joaquin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3057873
* Multimedia: Escalon, California / Q3057873
# Escalona

Escalona Toledoko udalerria da, Torrijos eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.521 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Toledoko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q616621
* Multimedia: Escalona (Toledo) / Q616621
# Escalona del Prado

Escalona del Prado Segoviako udalerria da, Tierra de Pinares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 606 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q708381
* Multimedia: Escalona del Prado / Q708381
# Escalonako gaztelua

Escalonako gaztelu-jauregia (gaztelaniaz: castillo-palacio de Escalona) Toledoko Escalona (Espainia) herrian dago, Gaztela-Mantxako Autonomia Erkidegoan. Gotorleku berak eta jauregi mudejar handiak osatzen dute gaztelua. 1922ko otsailaren 2an artearen monumentu arkitektonikoa izendatu zuten —Bien de Interes Cultural irudiaren aurrekaria—.
Avila eta Toledo artean Alberche ibaiaren ertzean kokatzen den goi-lautada estrategikoan kokatuta, Almorabideen eta Almohadeen 1131, 1137 eta 1196. urteen erasoen aurkako defentsa gisa erabakigarria izan zen.

## Historia

Jatorriz erromatarren gotorlekua izan zen, geroago musulmanek okupatua.
XI. mendean gaztelua Alfontso VI.a Gaztelako erregeak hartu zuen, Toledoko erorketaren aurretik. Erregealdiaren eta ondorengo erregealdien artean, Escalona zonaldeak eta bere gazteluak musulmanen erasoak jasaten zituzten.
1281. urtean, Fernando III.ak Escalonako gotorlekua eta herria eman zizkion bere semeri, Manuel Gaztelakoari, Alfonso X.aren anaiari.
Gaztelu honetan jaio zen poeta, idazle eta literato Don Juan Manuel, Manuel Gaztelako infantearen semea eta Fernando III.a Gaztelakoaren biloba.
Gaztelu hau Joana Manuelen eskuetara aldatu zen, Don Juan Manuel Gaztelakoaren alaba, bere ahaide Henrike Gaztelakoarekin (etorkizunean Henrike II.a, Petri Bihozgabearen anaia eta Alfonso XI.aren semea) ezkondu zena.
1424. urtean, Joan II.a erregeak (Henrike II.a Gaztelakoaren eta Joana Manuel Gaztelakoaren birbiloba), Alvaro de Luna zaldunari onibarra eman zion (Gaztelako kondestablea). Alvaro de Lunak handitu egin zuen eta jauregia eraiki zuen, bere ondasunen erdigune bihurtuz. Bertan, ospakizun handiak egin ziren erregearen omenez, garai hartako kroniketan agertu zen bezala. 1437ko Joan II.aren pribilegioaren arabera, eraikitzen ari zen "Espainian zegoen etxerik onena".
XV. mendean, gaztelua Gaztelako erresumako barne gatazken toki nagusietakoa izan zen. Horietako azken gatazkek Elisabet Gaztelakoa (Enrique IV.aren arreba eta Joan II.aren alaba) Elisabet I.a izenarekin Gaztelako tronura igotzeko aukera eman zioten.
Gotorleku jauregia hainbat sutek suntsitu zuten, batzuk Álvaro de Lunaren garaian. Independentzia Gerran, Soult mariskalaren menpeko frantziar tropek su eman ziotenean (Wilson teniente koronel ingelesa Escalonako inguruetan izan zen, frantziar mariskala, Victor, Maquedan kanpatu zuen bitartean). Gaur egun erortzeko zorian dago, nahiz eta zati batean zaharberritu duten. Jabetza pribatua da.

## Ikus, gainera

* Talaverako gudua

## Erreferentziak

* ↑ España Gótica: Castilla-La Mancha, pp. 142-5.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5756923
* Multimedia: Castle of Escalona / Q5756923
# Egiptoko futbol selekzio nazionala

Egiptoko futbol selekzio nazionala herrialde hartako ordezkaria da. Afrikako futbol selekzio indartsuena da, zazpi aldiz irabazi baitu Afrikako Nazioen Kopa.

## Palmaresa
### Munduko Futbol Txapelketa

* Hiru aldiz sailkatu da.

### Afrikako Nazioen Kopa

* Txapeldun (7): 1957, 1959, 1986, 1998, 2006, 2008, 2010.
* Finalista (2): 1962, 2017.

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa

* Final laurdenak 1984an.

### FIFA Konfederazio Kopa

* Bi parte hartze izan ditu, 1999an (7.a) eta 2009an (6.a).

### Arabiar Nazioen Kopa

* Txapeldun (1): 1992.

## Ibilbidea

| Urtea | Munduko Txapelketa |
| 1930 | ez zuen parte hartu |
| 1934 | 13.a |
| 1938- 1986 | ez zen sailkatu |
| 1990 | 20.a |
| 1994- 2014 | ez zen sailkatu |
| 2018 | 31.a |
| Urtea | FIFA Konfederazio Kopa |
| 1992- 1997 | ez zen sailkatu |
| 1999 | 7.a |
| 2001- 2005 | ez zen sailkatu |
| 2009 | 6.a |
| 2013- 2017 | ez zen sailkatu |

## Uniformea

* 2010 ||
* 2014 ||
* 2018 ||

## Jokalari aipagarrienak

2018ko ekainaren 1ean eguneratua.
| Parte hartzeak JokalariaParte hartzeakUrteak 1Ahmed Hassan1841995-2012 2Hossam Hassan1691985-2006 3Essam El Hadary1571996- 4Ibrahim Hassan1311988–2002 5Ahmed Fathy1252002– 6Hany Ramzy1231988–2003 7Wael Gomaa1142001–2013 8Ahmed El Kass1121987–1997 Abdel Zaher El Sakka1121997–2010 10Rabie Yassin1091982–1991 | Goleatzaileak JokalariaGolak 1Hossam Hassan69 2Hassan El Shazly42 3Mohamed Aboutrika38 4Mohamed Salah33 Ahmed Hassan33 6Amr Zaki30 7Emad Moteab28 8Ahmed El Kass25 9Mahmoud El Khatib24 Gamal Abdel Hamid24 |

## Kanpo estekak

* (Arabieraz) Egiptoko futbol federazioaren webgune ofiziala
* Datuak: Q28089
* Multimedia: Egypt national football team / Q28089
# Egiptoko ihesa (Giotto)

Egiptoko ihesa (italieraz Fuga in Egitto) Giotto di Bondone margolari italiarrak (Colle di Vespignano bezala ere ezagutua, 1267 ??? - Florentzia, 1337ko urtarrilak 8) sortutako margolan Gotikoa da, Scrovegni kaperan (Padua, Italia) dagoena. 1305 eta 1306 urteetan margotu zen. 2 metroko luzera eta 185cm-ko zabalera ditu eszena honek.
Pintura mota freskoa da, hau da, entokatu berri den paretaren gainean uretan disolbatutako pinturak aplikatzearen teknikaz egindakoa. Haren euskarria lehen aipatutako Scrovegni kaperaren ezkerraldeko horma da. Margolan hau “Paduako ziklo” izenez ezagutzen den fresko multzo handi baten zati ezagunena da.
Eszena hau Seudo Mateoren ebanjelio apokrifoak kontatzen duenaren arabera dago irudikatuta: Josef, Maria eta Jesus haurtxoa irudikatzen ditu Egiptora ihes egiten, Herodesek familia hiltzea agindu baitzuen. Horren berri aingeru batek eman zien ametsetan, zeinek bidea erakusten dien. Josefek astoa gidatzen du, eta honen gainean Maria doa haurtxoa eskuetan duela. Joseferen alboan gazte bat ageri da buruan huntzezko koroa batekin eta gerrian kantinplora batekin. Horien atzetik, berriz, beste hiru gazte doaz. Ziurrenik, jantzi gorria duen neskatoa Mariaren laguntzailea da.
Fresko honek argi uzten du Giottoren ekarpen bizantziarra: aurrez aurreko eta perfilezko pertsonaiak kontrajartzen dizkigu, eta horiek urre-koloreko atzealdean margotu ordez paisaia menditsu errealistago batean kokatzen ditu. Paisaia hori basamortu lehor eta zabal bat da, desertua ia; horrek haur txikiarekin bidaiatzen duen bikotearentzat arriskua dakar. Monotonia hausteko zenbait zuhaitz daude mendien magaletan, zuhaitz meheak eta xehetasunez eginiko hostoak. Ukitu bizantziarretik urrun, margolanak natura eta bizia irudikatzen ditu, ihespuntu zeiharra erabiliz. Konposizioari dagokionez, erdiko mendiak eta Mariaren irudiak triangelu itxura osatzen dute, simetria apur bat emanez. Mugimendua nabari da astoaren aurreko hankan eta aingeruaren jarreran.
Eszena honetan errealismoa nabari da drapeatu arinetan, pertsonaien keinu eta adierazpenetan, baita haurraren jantziaren zein zumez bildutako ontziaren irudikapen xehean ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q549172
* Multimedia: 20. Flight into Egypt / Q549172
# Egiptora ihesa (Baionako katedrala)

Egiptora ihesa (frantsesez: Fuite en Egypte) Baionako katedralaren San Leon kaperan dagoen mihise gaineko olioa da. 1907tik monumentu historiko gisa sailkatutako objektua da. Egilea Brunet V. Guy margolaria izan zen. Lanaren datazioa 1760a da. Tamainua 300zm.x150zm. da.

## Gaia

Margolanaren gaia sarritan errepikatutakoa da: Familia Santuak erromatarren eta Herodesen mehatxutik Betleemdik ihes egiten du. Irudi honetan familia asto batekin zubi bat igaro berria agertzen da. Haiekin, babestuz eta gidatuz, Aingeru guardakoa ikus dezakegu; atzean beste hiru aingeruen buruak agertzen dira. Paisaian, atzealdean, harresi batzuk eta piramide bat ikus daitezke. Jesus amaren besoetan dago. Brunet sinadura margolanaren beheko aldean ikus daiteke, eskuinean. Koloreek egunsentia adierazten dute eta, ilunpetetan, eguzkia giza-taldea argitzen du.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/PM64000069?auteur=%5B"Brunet%20V.%20Guy%20%28peintre%29"%5D&last_view="list"&idQuery="04337d5-152f-613-cd6-4d8fe5386a7"

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):"Brunet%20V.%20Guy%20%28peintre%29"%5D&last_view="list"&idQuery="04337d5-152f-613-cd6-4d8fe5386a7" Margolana POP plataforman.
* Datuak: Q29122675
* Multimedia: Flight into Egypt of the Our-Lady Cathedral in Bayonne / Q29122675
# Egiptoko konkista musulmana

Egiptoko konkista musulmana hasi zenean, Egipto Bizantziar Inperioaren parte zen, hiriburua Konstantinoplan zuen. Hamarkada bat lehenago konkistatu zuen Khosrow II.ak (616-629), Sasandar Inperioko agintariak. Geroago, Heraklio enperadoreak persiar sasandarren aurkako kanpaina batzuei esker berreskuratu zuen, baina berriro galdu zuen, oraingoan Kalifato ortodoxoak kenduta, hamar urte geroago. Musulmanek Egipto hartu baino lehen, bizantziarren aliatu zen Ghassanidar erreinua gainditu zuten eta Sortaldeko bizantziar probintziak bereganatu zituzten, inperioa nabarmen ahuldu eta egoera zaurgarrian utzi zuena.

## Erreferentziak

* ↑ Haykal 1944.

## Kanpo estekak

* Edward Gibbon, Erromatar Inperioaren gainbeheraren eta erorketaren historia 51. kapitulua
* Joan apezpikua NIkiou Joanen kronika, Nikiuko apezpikua CXVI-CXXI kapituluak
* Datuak: Q317519