OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dukerrien arteko Gerra

Dukerrien arteko Gerra edo Bigarren Schleswigeko Gerra (danieraz: 2. Slesvigske Krig; alemanez: Deutsch-Dänischer Krieg) Austriak eta Prusiak Danimarkaren aurka egin zuten gerra izan zen. Jatorrian dinastia eta nazio arazoak izan zituen. Schleswig-Holstein dukerria alemaniarra zen, Danimarkaren mendean bazegoen ere, eta luzaroan izan zen hainbat errege dinastiak gutiziatu zuten lurraldea. Austriak eta Prusiak berehala garaitu zuten Danimarka, eta hark uko egin behar izan zion bere lurraldetasunari. Alabaina, hasieran xedaturiko helburuaren arabera, dukerriak Frederiko Augustenburgokoaren agintepean utzi ordez, Holstein Austriaren mendean eta Schleswig, Lauenburgo eta Kiel Prusiaren administraziopean geratu ziren (Gasteingo konbentzioa, 1865). Gerra honetan prestatu zen Prusiako armada, hurrengo urteetan egin behar zituen gerrei ekin aurretik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-1-19 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154981
* Multimedia: Second Schleswig War / Q154981
# Dukinfield

Dukinfield, Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Manchester Handian.
2011n 19.306 biztanle zituen.
* Datuak: Q1976179
* Multimedia: Dukinfield / Q1976179
# Dukla Praga

VTJ Dukla Praga (izen osoa VTJ Dukla Praha) Txekiar Errepublikako futbol talde onenetakoa izan zen, Praga hiriburukoa. 11 aldiz irabazi zuen Txekoslovakiako futbol liga eta 8 aldiz Kopa. 1996an desagertu zen eta bere lekuan FC Dukla Příbram eratu zen.
Etxeko partiduak Stadion Juliska estadioan jokatzen ditu.

## Historia

Txekoslovakiako Armadak sortu zuen taldea 1948an ATK Praha izenarekin. Berehala lortu zuten lehen mailara igotzea eta 1952rako jadanik eskuratu zuten lehenengo titulua, Txekoslovakiako Kopa hain zuzen ere. 1956an izena aldatu eta ezagun bihurtuko zituen VTJ Dukla Praha hartu zuten. Dukla izena Eslovakiako herri baten omenez ezarri zuten, Bigarren Mundu Gerran naziei gogor aurre egin baitzien.
Urrezko aroa 60. hamarkadan ezagutu zuen. Txekoslovakian nagusi izateaz gain nazioartean Estatu Batuetako kopa jokatu zuten 1961ean eta irabazi egin zuten, finalean Everton FC 7-2 gaindituz. Halakoa izan zen Duklaren nagusitasuna txapelketa honetan hurrengo urteetan finalera zuzenean sartu zituztela, eta txekiarren irabazi egin zituzten 1964 arteko txapelketa guztiak. 1965ean jokatu zen azkenengo aldiz Estatu Batuetako txapelketa eta Polonia Bytom taldearen aurrean galdu zuen Duklak.
70. hamarkadan lau aliz hartu zuen parte Europako Kopan baina ez zuen emaitza aipagarririk izan.
Azken urteetan Ejerzitoaren taldea izateari utzi zion. 1989an UEFA Kopan Errealak kanporatu zuen partida gogoangarri batean. 1990an irabazi zuen azkenengo titulua, Txekoslovakiako Kopa.
Diru arazoak zirela eta, 1995ean hirugarren mailaraino jeitsiarazi zuen. Egoera salbatzeko 1996an FC Příbram taldearekin bat egin zuen Dukla Příbram bihurtuz baina alferrikakoa izan zen. 2000an gainera estadioa ezin mantendu eta Příbram hirira joan zen taldea, Pragatik 60 kilometrotara.
Bada Pragako Dejvice eremuan beste talde bat Dukla Dejvice izenekoa, FK Dukla Praga izena eta kolore hori-gorriak berreskuratu eta Txekiar Errepublikako lehen mailan jokatzen ari dena.

## Palmaresa
### Txekoslovakian: 20

* Liga (11): 1956, 1958, 1961, 1962, 1963, 1964, 1966, 1977, 1979, 1982.
* Kopa (9): 1952, 1961, 1965, 1966, 1969, 1981, 1983, 1985, 1990.

### Nazio artean: 4
#### Estatu Batuetako futbol kopa (Challenge Cup)

* Txapelduna (4): 1961, 1962, 1963, 1964.

## Euskal taldeen aurkako partidak

Duklak kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 1988-89 | UEFA Kopa | 1. itzulia | Real Sociedad Dukla | 2-1 3-2 | Dukla Real Sociedad |

## Eskubaloia

Dukla Pragaren eskubaloiaren atala 1950. hamarkadan sortu zen eta berehala maila bikaina lortu zuen, 1957an jokaturiko lehen Europako Kopa irabazi baitzuen.
* Europako Kopa:
** Txapeldun (3): 1957, 1963, 1984
** Finalista (2): 1967, 1968
* Europako Errekopa:
** Txapeldun (0)
** Finalista (1): 1982

## Kanpo estekak

* (Txekieraz) webgunea
* Datuak: Q1199965
* Multimedia: Dukla Praha / Q1199965
# Dukes konderria (Massachusetts)

Dukes konderria (ingelesez: Dukes County) Massachusettsko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Edgartown da. 2010eko zentsuaren arabera 16.535 biztanle zituen, Dukes kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Dukes konderriak 1.271,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 1.004,18 ura dira. Beste 267,4 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 16.535 pertsonetatik 14.659 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 384 dira. 477 beltzak edo afroamerikarrak. 175 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 123 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 571 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 526 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q54091
* Multimedia: Dukes County, Massachusetts / Q54091
# Duki

Mauro Ezequiel Lombardo ere Duki deitua (Almagro, Buenos Aires, Argentina 1996ko ekainak 24an) trap generoaren raperoa argentinarra da.

## Freestyle

Duki freestyle egiten hasi zen eta El Quinto Escalon lehiaketan ezaguna bihurtu zen, han 6. data irabazi zuen.

## Musika

Duki-ren karera musikala 2016 hasi zen "No vendo trap" abestiarekin. 2017 Mueva Records diskografikoarekin kontratu bat sinatu zuenez profesionalki abestiak egiten hasi zen. Urte honetan "She dont give a fo" edo "Loca" abestiekin YouTube-n 100 milioi baino erreprodukzio gehiago lortu zituen. 2018 bere Mueva Records-ekin egoteari utzi zion. Urte honetan Red Bull Batalla de los Gallos Internacional-aren juradoa izan zen eta The Rollin Stones-ren portadan egon zen.

## Diskografia
### Artista nagusi bezala

* No vendo trap
* Level Up
* Y si te vas (con Iacho)
* Ready for the night (Con NahueMC & 808god)
* Otro Level (Con Ysy A)
* Rockstar
* B.U.H.O (Con Midel, Arse & Khea)
* Hello Cotto
* She Don't Give a FO (Con Khea)
* Si Te Sentis Sola
* QUAVO (Con Ysy A & Neo Pistéa)
* Hijo de la Noche (Con Ysy A & C.R.O)
* #FVCKLUV (Con C.R.O)
* ALAS (Con C.R.O)
* Ferrari (Con DICC)
* No me llores "Remix" (Con Leby)
* #VAMPIROS (Con C.R.O)
* Mi Chain de Roque
* Sin Culpa (Con DrefQuila)
* Mericrisma
* LeBron
* Makina de Armado (Con Neo Pistéa, Khea & Asan)
* TRAP N' EXPORT (Con Ysy A & Neo Pistéa)

### Gonbidatua bezala

* Cupido "Remix"
* Ella es una G
* GUAPO
* Mojaa
* UH
* Loca
* Loca "Remix"
* Sigo Fresh
* Verano Hater
* Rally
* I.D.K
* ROSA
* Basado en hechos reales
* Datuak: Q62024032
* Multimedia: Duki (rapper) / Q62024032
# Dukkha

Dukkha honakoa izan daiteke:
* Dukkha, budismoan tristurarekin lotutako terminoa.
* Dukkha, euskal musika taldea.
# Dukkha (musika taldea)

Dukkha Andoaingo musika taldea da. Rock, pop eta indie estiloak lantzen ditu, techno-pop ukituekin. Taldea hirukotea dira, gitarra, baxu elektrikoa eta bateria, baina gitarra jotzen duen Aimar Urruzunok teklatuak ere jotzen ditu.

## Diskografia

* Jainko berriak, 2019
* Singles, 2020
* Zain, 2022

## Erreferentziak

* ↑ «Dukkha - Eskualdea» Aiurri.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-10).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q115663017
# Dukla Praga (eskubaloia)

Dukla Praga (Handballclub Dukla Praha) Txekiar Errepublikako eskubaloi taldea da, Praga hiriburukoa. Txekoslovakiako talde indartsuena izan zen, 28 aldiz Liga irabazten.

## Historia

1948an Dukla Praga futbol taldea sortu zen. Eskubaloiaren atala 1950eko hamarkadan sortu zen eta berehala maila bikaina lortu zuen, 1957an jokaturiko lehen Europako Kopa irabazi baitzuen. Ondoren beste bi txapelketa irabazi zituen, 1963 eta 1984an.

## Palmaresa
### Nazioartean

* Europako Kopa:
** Txapeldun (3): 1957, 1963 eta 1984an.
** Finalista (2): 1967 eta 1968an.
* Europako Errekopa:
** Txapeldun (0).
** Finalista (1): 1982

### Nazio mailan

* Txekoslovakiako Liga (28): 1950, 1953, 1954, 1955, 1956, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1970, 1977, 1979, 1980, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1991, 1992.
* Txekiar Errepublikako Liga (5): 1994, 1995, 1999, 2011, 2017.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q1264669
# Durandé

Durandé Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 7.817 biztanle ditu 217,461 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1756936
* Multimedia: Durandé / Q1756936
# Durangaldeko Herri Komunikabideak

Durangaldeko Herri Komunikabideak Durangaldeko (Bizkaia) herri-komunikabideak biltzen dituen elkartea. 1992an sortu zen, eta helburua Durangaldean herri-komunikabideak bultzatzea du. Eraz aldizkaria argitaratzeaz arduratzen da, eta Anboto telebistaren proiektua martxan jartzen ari da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256421
# Durangita

Durangita fosfato motako minerala da eta tilasite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Durangita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NaAl(AsO4)F}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Durangite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3041518
* Multimedia: Durangite / Q3041518
# Durango-Durango Emakumeen Saria

Durango-Durango Emakumeen Saria / Nazioarteko Klasika Durangoko Txirrindulari Elkarteak urtero antolatzen duen emakumeentzako txirrindularitza lasterketa da, Emakumeen Bira baino lehenago izaten da.

## Palmaresa

| Urtea | Garailea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 2001 | Sara Felloni | Ruth Martinez | Rosa María Bravo |
| 2002 | Joane Somarriba | Marta Vilajosana | Rosa María Bravo |
| 2003 | Joane Somarriba | Eneritz Iturriaga | Edita Pučinskaitė |
| 2004 | Joane Somarriba | Jolanta Polikevičiūtė | Edita Pučinskaitė |
| 2005 | Mirjam Melchers | Trixi Worrack | Theresa Senff |
| 2006 | Susanne Ljungskog | Dorte Lohse | Theresa Senff |
| 2007 | Edita Pučinskaitė | Mirjam Melchers | Marta Bastianelli |
| 2008 | ez zen jokatu | | |
| 2009 | Noemi Cantele | Judith Arndt | Emma Johansson |
| 2010 Gehiago | Marianne Vos | Emma Johansson | Annemiek van Vleuten |
| 2011 Gehiago | Marianne Vos | Emma Johansson | Judith Arndt |
| 2012 Gehiago | Emma Pooley | Charlotte Becker | Judith Arndt |
| 2013 Gehiago | Marianne Vos | Emma Johansson | Evelyn Stevens |
| 2014 Gehiago | Marianne Vos | Lizzie Armitstead | Emma Johansson |
| 2015 Gehiago | Emma Johansson | Katarzyna Niewiadoma | Elena Cecchini |
| 2016 Gehiago | Megan Guarnier | Elisa Longo Borghini | Emma Johansson |
| 2017 Gehiago | Annemiek van Vleuten | Shara Gillow | Eider Merino |
| 2018 Gehiago | Anna van der Breggen | Annemiek van Vleuten | Sabrina Stultiens |
| 2019 Gehiago | Lucy Kennedy | Amanda Spratt | Soraya Paladin |
| 2020 Gehiago | Annemiek van Vleuten | Anna van der Breggen | Elisa Longo Borghini |
| 2021 Gehiago | Anna van der Breggen | Annemiek van Vleuten | Cecilie Uttrup Ludwig |
| 2022 Gehiago | Pauliena Rooijakkers | Veronica Ewers | Cecilie Uttrup Ludwig |
| 2023 Gehiago | Ashleigh Moolman | Ane Santesteban | Alessia Vigilia |
| 2024 Gehiago | Cédrine Kerbaol | Évita Muzic | Thalita de Jong |

## Garaipenak

| Txirrindularia | Garaipenak | Urteak |
| Marianne Vos | 4 | 2010, 2011, 2013, 2014 |
| Joane Somarriba | 3 | 2002, 2003, 2004 |
| Annemiek van Vleuten | 2 | 2017, 2020 |
| Anna van der Breggen | 2 | 2018, 2021 |
| hainbat | 1 | ... |

## Erreferentziak

* ↑ Eus, Ehkirola. (2020-07-26). «Van Vleutenek irabazi du Durango-Durango Emakumeen Saria» EHK (Noiz kontsultatua: 2024-05-15).
* ↑ «Van der Breggenek irabazi du Klasikoa eta Isasi onena izan da tarteko helmugetan - Durango» Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2024-05-15).
* ↑ «[BIDEOA: Pauliena Rooijakkers nagusi Durango-Durango klasikoan - Durango»] Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2024-05-15).
* ↑ «Asleigh Moolmanek irabazi du Durango-Durango Emakumeen Saria Ane Santestebanen aurretik» EITB 2023-05-16 (Noiz kontsultatua: 2024-05-15).
* ↑ «Valentin Paret-Peintrek irabazi du Italiako Giroan» Berria 2024-05-14 (Noiz kontsultatua: 2024-05-15).

## Kanpo estekak

* Emakumeen Saria
* Durangoko Txirrindulari Elkartea
* (Ingelesez) Emakumeen Saria lasterketaren palmaresa
* Datuak: Q3716453
# Durango (Iowa)

Durango Iowako hiri bat da. Dubuque konderrian kokatua dago. 2010ean 22 biztanle zituen, 0,10 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dubuque konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q950864
# Durangaldeko Teila

Durangaldeko Teila Gerediaga Elkarteak bi urterik behin banatzen duen saria da.

## Historia

1997an eman zen lehenengoz saria eta ordutik bi urterik behin banatzen da. Merinalde Egunaren testuinguruan banatzen da eskerron saria eta 1875eko abenduaren 27an Gerediagako baseliza aurreko foru zelaian, Merinaldeko azken batzarra egin zela oroitzen du.
Durangoko Merinaldeko kanpoko norbaiti egiten zaion omenaldia da, Durangaldearekin izan duen lotura aitortzeko eta eskualdearen alde egindako lana eskertzeko. Teila Arabako Olleriaseko Euskal Zeramikako Museoaren sortzaile, zeramista eta zuzendariak Blanka Gómez de Segurak egindakoa da.
   "Teila dugu euskal kulturan etxekotasuna adierazten duen ikurra eta, saria eskuratzean, omenduak bere lanagatik herriko esker ona jasotzen du"

## Saridunak

* Gregorio Monreal Zia, historiagilea (1997)
* Pedro Mari Basañez, arkitektoa(1999)
* Adrian Zelaia, legelaria (2001)
* Karmele Goñi, etnografoa (2004)
* Enrike Ibabe, ikerlaria (2006)
* Jose Angel Barrio Loa, artearen historiagilea (2008)
* Jose Luis Muñoyerro "Munitibar", kazetaria (2010)
* Iñaki García Camino, arkeologoa (2012).
* Juanjo Moreno, jesuita (2014).
* Jon Pertikari, dantzazalea (2017).
* Dorita Ruiz, irakaslea (2019).

## Erreferentziak

* 1 2 «Merinalde eguna - Gerediaga Elkartea» gerediaga.eus (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
* 1 2 Press, Europa. (2014-12-26). «Merinalde Eguna larunbat honetan ospatuko da Gerediagan» www.europapress.es (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) 20minutos. (2012-12-19). «Organizan tres días de actos para conmemorar el 800 aniversario de la integración del Duranguesado en Bizkaia» www.20minutos.es - Últimas Noticias (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
* ↑ «Jon Pertika dantzazaleak jasoko du Durangaldeko Teila Merinalde Egunean - Gerediaga Elkartea» www.gerediaga.eus (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
* ↑ «Durangaldeko Teila Saria Dorita Ruiz irakasleak jasoko du - Gerediaga Elkartea» www.gerediaga.eus (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Gerediaga entregará a Dorita Ruiz la Durangaldeko Teila por su labor en el campo de la Educación Especial» durangon.com 2019-06-04 (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
* Datuak: Q115010525
# Durango (Colorado)

Durango Coloradoko hiri bat da. La Plata konderrian kokatua dago. 2010ean 16.887 biztanle zituen, 28,6743 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* La Plata konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1012665
* Multimedia: Durango, Colorado / Q1012665
# Discoverer

Discoverer edo Corona Estatu Batuek Lurraren ingurunea aztertzeko espaziora bidalitako satelite-multzoaren izena da. 1959an hasi ziren Discoverer sateliteak lanean; horiek lortutako datuei esker bidali ahal izan dira espaziora beste zenbait satelite eta ontzi, eta horiei esker antolatu ahal izan dira satelite bidezko irrati-komunikazioak ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q256812
* Multimedia: CORONA and Discoverer / Q256812
# Discotarsa

Discotarsa Kakalardo generoko intsektua da, Chrysomelidae familiakoa.

## Espezieak

* Discotarsa brancuccii Medvedev, 1993
* Discotarsa subseriata Medvedev, 1993

## Erreferentziak

* ↑ Nagel, Peter; Schmidlin, Lara; Geiser, Michael (2016). «Names as legacy: Catalogue of taxa described by and for Michel Brancucci (1950-2012)». Entomologica Basiliensia et Collectionis Frey 35: 56. ISSN 1661-8041

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2239269
# Discovery (anezka)

Discovery (euskaraz: «Aurkikuntza») espazio-anezka NASAren espazio-anezken flota osatzen zuten hiru espazio-ontzietako bat izan zen. Beste biak Endeavour eta Atlantis anezkak izan ziren. Nazioarteko Espazio Estazioa muntatzeko eta ikerketak egiteko misioak egin zituen.
Espazio-ontziaren izena HMS Discovery itsasontziaren izenetik dator. Itsasontzi horrek HMS Resolution itsasontziari lagundu zion James Cooken hirugarren eta azken bidaian, 1774an.
Discoveryk jarri zuen orbitan Hubble espazio-teleskopioa, baita Ulysses zunda eta beste satelite batzuk ere. Guztira, 39 misio egin zituen 27 urtez. Espazio-anezkarik erabiliena izan zen.
Discovery eraikitzeko lanak 1979an hasi ziren, eta 1984ko abuztuaren 30ean egin zuen lehen hegaldia (STS-41-D), bi telekomunikazio-satelite orbitan jartzeko. Azken misioa (STS-133) 2011ko otsailaren 24an amaitu zen. Modulu batzuk eraman zituen Nazioarteko Espazio Estaziora, eta, 13 eguneko misioaren ondoren, Floridan lurreratu zen. Smithsonian Institution erakundearen Virginiako Museoan dago gaur egun.

## Kanpo estekak

* Discovery (OV-103), NASA (ingelesez)
* Transbordador Discovery en Encyclopedia Astronautica (ingelesez)

## Erreferentziak

* Datuak: Q54384
* Multimedia: Space Shuttle Discovery / Q54384
# Discovery Bay (Kalifornia)

Discovery Bay Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Contra Costa konderrian dago, Kalifornia estatuan. 15.358 biztanle ditu, 18,18544 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Contra Costa konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2053386
* Multimedia: Discovery Bay, California / Q2053386
# Discothèque (abestia)

Discothèque (euskaraz Diskoteka) U2 irlandar rock taldeak 1997an bere Pop diskoaren barnean kaleratu zuen abestia da.

## Kanpo estekak

* U2 taldearen Discothèque abestia entzungai (Ingelesez)
* Datuak: Q2561506
# Discovery-Spring Garden (Maryland)

Discovery-Spring Garden Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Frederick konderrian dago, Maryland estatuan. 2.152 biztanle ditu, 2,5 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Frederick konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q754495
# Dodekaneso

Dodekaneso (grezieraz: Δωδεκάνησα, Dodekànisa, euskaraz: «hamabi uharte» esan nahi duena) Egeo itsasoan dagoen greziar uhartedietako bat da, Turkiako hego-mendebaldeko kostaldetik gertu dagoena.
Administratiboki, uhartedia Greziako nomos edo prefektura bat da, Hego Egeoko periferiaren zati dena. 2.714 kilometro karratuko hedadura du. Bere biztanleria 2005eko erroldaren arabera 200.452 biztanlekoa zen. Prefekturako hiriburua Rodas da, izen bereko uhartean.

## Geografia

Honako hauek dira uhartediko uharterik garrantzitsuenak: Rodas, Karpatos, Kasos, Kastellorizo, Symi, Tilos, Nisiros, Astipalea, Kos, Kalymnos, Leros eta Patmos
Uhartediko beste uharte nabarmengarri batzuk Agatonisi, Kalki, Lipsi, Serimos eta Telendos dira. Dodekanesoko uhartedia 163 uhartek osatzen dute, horietatik 26 populatuak daudelarik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 159. arauaː Europako toponimia fisikoa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131555
* Multimedia: Dodecanese / Q131555
# Dodekagrama

Geometrian, dodekagrama (antzinako grezierazko δώδεκαγραμμον hitzetik: "hamabi lerro") hamabi zuzenkirekin eraikitako izar-poligonoa da, hamabi puntako izar bat. Dodekagramaren zuzenkiak elkartzean dodekagono bat sortzen da barruan.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Dodecagram" MathWorld-en.
* Datuak: Q3033697
* Multimedia: Twelve pointed stars / Q3033697
# Dodekahemidodekaedro txiki

Dodekahemidodekaedro txikia :
| Taldea | Izar-poliedro uniformeak |
| Aurpegi kopurua | 18 |
| Ertz kopurua | 60 |
| Erpin kopurua | 30 |
| Simetria-taldea | I$_h$ |
| Propietateak | Ez ganbila |
| Poliedro duala | Dodekahemidodekakron txikia |
| Erpin-irudia | |
Geometrian, dodekahemidodekaedro txikia izar-poliedro uniforme bat da. Poliedro duala dodekahemidodekakron txikia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2717567
# Dodekahemidodekakron handi

Dodekahemidodekakron handia :
| Taldea | Izar-poliedro uniformeak |
| Aurpegi kopurua | 30 |
| Ertz kopurua | 60 |
| Erpin kopurua | 18 |
| Simetria-taldea | I$_h$ |
| Propietateak | Ez ganbila |
| Poliedro duala | Dodekahemidodekaedro handia |
Geometrian, Dodekahemidodekakron handia izar-poliedro uniforme bat da. Poliedro duala dodekahemidodekaedro handia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5600349
# Dodekafonismo

Dodekafonismoa edo musika dodekafonikoa, hamabi tonuko musika esan nahi duena (grezieratik dodeka, hamabi eta fonós, soinua) musika atonalaren forma bat da, konposaketa teknika batekin, non, eskala kromatikoko 12 notak baliokide bezala jotzen diren, hau da, harreman ordenatu batetara lotuak, noten artean hierarkiarik ezarri gabe. Hamabi nota edo tono erdiak garrantzi berekoak diren printzipioarekin idazten da, musika tonalaren aurkakoa izaki, azken kasu honetan, nota batzuk nagusi direlarik eta tonalitate zehatz batekin. Barne harremana Note-Row edo nota hilara baten erabileraz ezartzen da, hamabi notek osatzen dutena, batzuetan gutxiago ere izaten diren arren. Konposatzaileak aukeratzen du ze ordenatan agertzen diren, baina, saila berriz hasi arte, notarik errepikatu gabe
Historikoki "atonalismo aske"tik dator zuzen-zuzen, eta, XIX. mende amaieran, konposatzaile batzuen lanetan gertatu zen tonalitate eza modu zentzudun batean antolatzeko beharretik sortu zen.
Schoenbergek, sail batentzako lau oinarrizko posizio ezarri zituen:
* Sail nagusia: P laburdura erabiltzen du
* Retrogradazioa: Sail nagusia atzetik aurrera jarrita. R laburdura erabiltzen du
* Alderantzikatzea: Musika tarteen zentzua (ez balioa) alderantzikatzean datza, igokariak jeiskariak bihurtuz eta alderantziz. I laburdura erabiltzen da
* Alderantzikatze retrogradoa: Alderantzikatzearen retrogradazioa egiten da. RI laburdura erabiltzen da.

## Teknikaren erabileraren historia

Musika teknika hau Arnold Schönberg musikari eta konposatzaile austriarrak sortu zuen, 1921. urtean, eta, 1923an, bere bazkideei, modu pribatuan deskribatu zien. Teknika hau, 20 urtez erabili zen, Vienako Eskola Modernoko konposatzaileen aldetik. Hauen artean, Alban Berg, Anton Webern, Hanns Eisler, eta Arnold Schoenberg bera zeuden. Rudolph Retik, abiarazleetako batek, honako hau esan zuen: "Egitura indar bat (tonalitatea), beste bategatik aldatzea (gai unitateen gehiketa), dodekafonismoaren ideia nagusia da", honen sorrera Schoenbergek atonalitate askeagatik zituen frustrazioengatik sortua zela argudiatuz. Teknika hau, 1950eko hamarkadan oso erabilia izan zen, Luciano Berio, Pierre Boulez, Luigi Dallapiccola, Juan Carlos Paz eta, Schoenberg hil ondoren, Igor Stravinskiren aldetik. Konposatzaile hauetako batzuk, teknika zabaldu zuten, beste alde batzuk ere kontrolatzeko, ez bakarrik noten altuera. Adibidez, noten iraupena, artikulazioa, etab... honela, musika seriala sortuz. Batzuk, musikaren elementu guztiak sartu zituzten prozesu serialean, serialismo orokorra bezala ezagutzen dena.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) New Transformations: Beyond P,I,R and RI
* (Ingelesez) Mathematical puzzle featuring dodecaphony
* (Ingelesez) Javascript twelve tone matrix calculator and tone row analyzer
* (Ingelesez) Matrix generator from musictheory.net
* Database on tone rows and tropes
* Datuak: Q221686
* Multimedia: Twelve-tone technique / Q221686