# Plan Horia

Plan Horia (alemanez: Fall Gelb) Bigarren Mundu Gerran Frantzia, Herbehereak, Luxenburgo eta Belgika inbaditu zituen alemaniar operazio militarraren kode-izena izan zen. Erich von Mansteinek diseinatu zuen eta 1940ko maiatzaren 10ean jarri zen martxan.
Lehen Mundu Gerrako Schlieffen planarekin antzekotasuna izan arren, planak bi eraso-gune ezartzen zituen; lehena Herbehereak eta Belgika izango ziren, tropa anglo-frantses gehienak engainatzeko eta Belgikara erakartzeko; bigarren puntua, eraso nagusia izango zena eta Alemaniako goi-aginteak ultrasekretu moduan gordetzen zuena, Ardenetako basoa zen, Sedan parean, Gerd von Rundstedtek zuzendutako A Armaden Taldeak egingo zuena, Hermann Hoth, Heinz Guderian eta Erwin Rommelen agindupean blindaturiko banaketa gehienak biltzen zituena.
Planaren xehetasunak jasotzen zituzten dokumentuak belgikarren eskuetan erori ziren 1940ko urtarrilaren 10eko Mechelen Gertakarian, eta plana hainbat aldiz berrikusi zen, horietako bakoitzak Ardenetan zehar A Armada Taldearen eraso bati enfasi handiagoa eman ziolarik, B Armada Taldeak Herbehereetan zehar egindako erasoa pixkanaka desbideratze batera murriztu zuena.
Planaren arabera, Herbehereen aurkako erasoa lehenik hasiko zen, eta Fedor von Bock buru zuen B Armada Taldeak exekutatuko zuen. Plan Horia Maginot linearen defentsa zurrun eta estatikoak saihesteko sortu zen, Frantzia eta Alemaniaren arteko mugan zehar hedatzen zena, bi eraso-puntuen hegoaldean. Hala ere, itxuraz menderaezina zen Frantziako defentsa-lerroa ere arrakastaz gainditu zuen alemaniarren hirugarren eraso batek (Plan Gorria), 1940ko ekainaren 5ean abian jarria.
Plan horia izan zen Alemaniak Frantziako guduan gauzatu zuen estrategia militarra.

## Garapena

Urriaren 9an, Hitlerrek Führer-Anweisung 6.9 zk.a ezarri zuen. Hitlerrek, hain zuzen ere, Mendebaldeko Europako nazioak militarki garaitzeko beharra aitortzen zuen, ekialdeko Europa konkistatzeko eta, horrela, bi fronteko gerra saihesteko baldintza gisa, baina asmo horiek ez dira argi agertzen 6.18 zk.ko Zuzentarauan. Planak, itxuraz errealistagoa zen presuntzio batean oinarritzen zen, alegia, urte batzuk beharko zituela Tudesko botere militarra sendotzeko. Oraingoz, helburu mugatuak baino ezin dira aurreikusi, eta Alemaniak gerra luze batetik bizirik irauteko trebetasunak hobetzeko helburuarekin.19 Hitlerrek Herbehereen inbasioa ahalik eta azkarren egitea agindu zuen, frantziar tropak atzeratzeko eta Ruhr. 20ren gaineko aireko botere aliatuaren mehatxua eragozteko. Zuzentarauak ez zuen aipatzen Frantzia osoa bereganatzea helburu zuen berehalako erasorik, baina ezartzen zuen Frantziako iparraldean ahalik eta mugalde gehien okupatu behar zirela.
Urriaren 10ean, Britainia Handiak uko egin zion Hitlerren bake proposamenari, eta Frantziak gauza bera egin zuen hiru egun geroago. Franz Halder koronel jeneralak (OKHko Estatu Nagusiko burua) urriaren 19an aurkeztu zuen Plan Horiaren lehen zuhaiztia. Horixe zen Herbehereetan kanpaina baterako planen gerraurreko izen nagusia: Aufmarschanweisung 1, Fall Gelb (Hedapenerako 1. Jarraibidea, Plan Horia). Halder plana Schlieffen Planaren antzekoa zen (I. Mundu Gerran, 1914ko alemaniar estrategiari emandako izena), 22 miloi, biek Belgikako erdigunearen bidez aurrerapen bat ezartzen baitzuten. Aufmarschanweisung 1 zenbakiak aurrez aurreko erasoa aurreikusten zuen, eta miloi erdi soldadu alemaniar sakrifikatzea Aliatuak Somme ibaira bultzatzeko soilik. 1940ko alemaniar gaitasun militarra agortua izango zen orduan, eta Frantziaren aurkako eraso nagusia 1942.23an gertatu zen. Hitlerrek ideia hori zalantzan jarri eta aurrerapen korazatu erabakigarri baten alde egin zuenean, Polonian bezala, Halder eta Brauchitsch hura burutik kentzen saiatu ziren, mugimendu mekanizatu azkarren taktikak ekialdeko Europako «pacotilla» armada baten aurka eraginkorrak ziren arren, Frantziakoa bezalako lehen mailako armada baten aurka ez zutela balioko azalduz.
Halderren planak huts egin zion Hitlerri, eta hark erreakzionatu egin zuen, Armadak ahalik eta lasterren eraso zezan erabakiz, Aliatuen prestakuntza faltak garaipen erraza ekarriko ote zuen espekulatuz. Hitlerrek 1939ko urriaren 25a proposatu zuen inbasioaren hasiera data gisa, baina errealista ez zela onartu zuen. Urriaren 29an, Halderrek beste plan bat aurkeztu zuen, Aufmarschanweisung 2, Fall Gelb izenekoa, Behe Herrialdeen aurkako bigarren mailako eraso bat jasotzen zuena. Azaroaren 5ean, Hitlerrek Walther von Brauchitschi jakinarazi zion erasoaldia hilaren 12an abiarazteko erabakia. Brauchitschek erantzun zuen armadak denbora behar zuela Poloniako kanpainatik errekuperatzeko, eta uko egin ziola. Hitlerrek, ordea, bi egun geroago atzeratu zuen operazioa, klima txarra justifikazio gisa aipatuz.Ondoren, beste atzerapen batzuk etorri ziren, komandanteek Hitler konbentzitu ahala kanpaina egun edo aste batzuetan atzeratzeko, plangintzako akatsak zuzentzeko edo baldintza meteorologiko hobeak itxaroteko. Hitlerrek ere plana aldatu nahi izan zuen, ez baitzitzaion egokia iruditzen; Alemania gerrarako ez prestatzeari eta ibilgailu blindatuen galeraren ondorioei dagokienez, ez zen inoiz ulertu. Polonian garaipena azkar lortu bazen ere, ibilgailu blindatu asko galdu egin ziren eta ez zen erraza haiek ordezkatzea. Horren ondorioz, hedatu beharreko indarrak sakabanatu egin ziren: eraso nagusia Belgika erdialdean gertatu behar bazen ere, alboetan ere bigarren mailako erasoak egingo ziren. Hitlerrek iradokizun hori egin zuen, azkar erasotzeko presioa eginez defentsarako prest ez zeuden zuriei.
Hitler ez zen Halderren planak konbentzitzen ez zuen bakarra. Gerd von Rundstedt jeneralak ere, A. Rundstedt Armada Taldeko komandanteak, onartu zuen ez zetorrela bat Bewegungskrieg («maniobren gerra») delakoaren lineamendu klasikoenekin, zeinak Alemaniako estrategia XIX. mendetik modelatu baitzuten. Indar aliatu gehienak setiatu eta suntsitu egin behar ziren. Hori egiteko lekurik praktikoena Rundstedteko Armada Taldearen eremuan zegoen Sedango eskualdean izango zen. Urriaren 21ean, Rundstedtek bere Estatu Nagusiko buru Generalleutnant Erich von Mansteinekin adostu zuen beharrezkoa izango zela oinarrizko ideia horiek islatuko zituen plan alternatibo bat sortzea, A Armada Taldea ahalik eta gehien indartuz B Armada Taldearen kontura iparraldean.

### Manstein plana

Manstein Coblenzan plan berriak asmatzen ari zen bitartean, Heinz Guderian jenerala, XIX. Armada Taldeko komandantea, gertuko hotel batean bizi zen. Hasieran, Mansteinek iparralderanzko mugimendua iritzi zion Sedandik, zuzenean Belgikako indar mugikor aliatuen atzekaldean. Eztabaida informaletan plangintzan parte hartzera gonbidatu zutenean, Guderianek ideia berri eta erradikal bat proposatu zuen: Panzerwaffe-en zatirik handiena Sedan inguruan kontzentratu beharko litzateke, eta gero mendebalderantz egin, Mantxako kanalerantz, infanteriako dibisioak iritsi arte itxaron gabe. Horrek etsaiarengan kolapso estrategikoa sor zezakeela uste zuen, eta Kesselschlacht (poltsikoratzea) batengandik espero zitekeen baja kopuru handi samarra saihestu.
Blindajearen erabilera independente eta arriskutsu hori luze eztabaidatua izan zen Alemanian gerra aurretik ere, baina Oberkommando des Heeresek (OKH, Armadako Goi Agintea) zalantzan jartzen zuen horrelako operazioen arrakasta.31 Mansteinen ideia operazional orokorrek Guderiak-en laguntza lortu zuten, lurraldea ulertzen baitzuen, eta 1914an eta 1918. 32an haren baldintzak ezagutu ondoren, Mansteinek lehenengo memoranduma idatzi zuen, plan alternatiboa termino orokorretan azalduz, urriaren 31n. Dokumentuan saiatu zen Guderian aipatzea saihesten eta unitate blindatuen eginkizun estrategikoa minimizatuz.33 Beste sei memorandak 1939ko urriaren 31tik 1940ko urtarrilaren 12ra bitartean jarraitu zuten, aurrekoa baino erradikalagoa. OKHk denak baztertu zituen, eta Hitlerrek ez zuen inoiz horien edukiaren berri izan.

### Mecheleneko gertaera

1940ko urtarrilaren 10ean, Belgikako bihotzean zehar Ipar Itsasorantz erasoaldi bat egiteko Luftwaffe-ren planak zeramatzan ofizial bat zeraman hegazkin alemaniar batek lurreratze bat egin behar izan zuen Belgikako Maasmechelen herritik gertu, Flandriako eskualdean. Dokumentazioa hartu bazuten ere, aliatuek zalantzan jarri zuten egiazkoa ote zen. 1940ko apirileko ilargi betearen garaian, Aliatuak alertan jarri zituzten Holandan edo Herbehereetan gerta zitekeen eraso baten aurrean, Herbehereetan zehar iparraldetik Maginot linea inguratzeko erasoaldi baten aurrean, defentsa lerroaren beraren aurkako eraso baten aurrean edo Suitzaren inbasio baten aurrean. Gertakizun horietako batek ere ez zuen Ardenetan alemanen erasorik aurreikusten, baina Luftwaffe-ren planak galdu ondoren, alemaniarrek onartu zuten Aliatuak beren asmoez zuen iritzia indartu egingo zela. Aufmarschanweisung 3, Fall Gelb, planari egindako zuzenketa bat, urtarrilaren 30ekoa, xehetasunen berrikuspen bat besterik ez zen. Otsailaren 24an, germaniar indarren kontzentrazio saiatua Ardenetara eraman zen hegoaldera.34 Hogei dibisio (zazpi Panzer eta hiru motorizatu barne) B Armada Taldetik, Belgika eta Holandaren aurrean, A Armada Taldera transferitu ziren, Ardearen aurrean kokatua. Frantziako inteligentzia militarrak kontingenteak Sarretik Moselaren iparraldera lekualdatu zirela kontuan hartu zuen, baina ez zuen tropen mugimendua antzeman Herbehereetako mugatik Eifel eta Mosela eskualdeen arteko eremurantz.

### Manstein Plana onartzea

Urtarrilaren 27an, Manstein A Armada Taldeko Estatu Nagusiko buruzagi bezala kaleratua izan zen, eta ekialdeko Prusian armadaren gorputz bat batzera bidalia izan zen. Manstein isilarazteko, Franz Halder otsailaren 9an etorri zen Stettinera. Mansteingo estatu nagusiak bere alde egin zuen Hitlerren aurrean, zeinak Sedanen eraso bat iradoki baitzuen, OKHren aholkuen aurka. Otsailaren 2an, Hitlerrek Mansteinen planaren berri izan zuen, eta 17an bilera batera deitu zuen Rudolf Schmundt (Langileen Saileko Burua) eta Alfred Jodl (Oberkommando der Wehrmacht (OKW, Alemaniako Indar Armatuen Goi Agintea) jeneralekin batera.36 Hurrengo egunean, Hitlerrek Mansteinen ideiak hartzeko agindu zuen, behin betiko garaipena lortzeko aukera ematen zutela.37 Hitlerrek taktikoki Sedanen eraso baten potentziala baino onartzen ez zuen bitartean, Mansteinek helburu baterako bitarteko gisa ikusten zuen. Mantxako Kanalerantz operazio bat aurreikusten zuen, Belgikan armada aliatuak inguratzeko helburuarekin; plana arrakastatsua izanez gero, maila estrategikoan eragina izan zezakeen.
Halder bat-batean iritziz aldatu zen, eta Schwerpunkt Sedanen izango zela onartu zuen. Ez nuen inolako asmorik A Armada Taldeko Panzer zazpi dibisioei sarbide estrategiko independente bat egiten uzteko. Guderian en zoritxarrerako, elementu hau plan berritik ezabatua izan zen, Aufmarschanweisung 4, Fall Gelb, otsailaren 24an aldarrikatua.25 Alemaniar ofizialtasunaren zati handi bat haserretu egin zen eta Halder deitu zuen «Panzer indarren ehorzle» bezala. Metodologia konbentzionalago batera egokituta ere, plan berriak jeneral alemaniar gehienen kritikak erakarri zituen. Erabateko arduragabekeriatzat jotzen zuten behar bezala hornitu ezinezko posizio batean indar kontzentrazio bat sortzea, frantsesek erraz blokea zitzaketen ibilbideen bidez. Aliatuek espero bezala erreakzionatzen ez bazuten, alemaniarren erasoaldia gertaera militarra izan zitekeen. Bere objekzioak alde batera utzi eta Halderrek erantzun zion ezen, Alemaniaren posizio estrategikoak etsita zirudienez gero, garaipenerako itxaropenik txikiena ere aprobetxatu egin behar zela.39 Inbasioa baino lehentxeago, Hitlerrek, mendebaldeko fronteko indarrei zuzendu zitzaienak eta Norvegiako arrakastak adoretzen zituenak, konfiantzaz iragarri zuen kanpainak sei bat aste hartuko zituela. Pertsonalki, gehien hunkitzen zuena Eben-Emael gotorlekuaren gaineko planeagailuen lapurreta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1899063
* Multimedia: Fall Gelb / Q1899063