OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Euskal Herriko ospakizuna (Antigua, Donostia)

Euskal Herriko ospakizuna (Antigua, Donostia) (gaztelaniaz: Celebración vasca (El Antiguo, San Sebastián) 1890. urtearen inguruan Darío de Regoyosek eginiko margolana da. Asturiar margolariak beti Donostiarekiko sentimendu berezia izan zuen, eta hiria behin baino gehiagotan haren lanen protagonista izan zen. Urte batzuk geroago, 1906an eta 1907an, Regoyos Donostian bizi izan zen, Trueba kaleko 8.ean. Euskal Herriko ohiturak eta pertsonaiak, bestetik ere, bere interesekoak ziren.

## Ezaugarriak

Margolan honetan txistulariak eta dantzariak, paisaiarekin batera, protagonistak dira. Hamaika dira azaltzen zaizkigun pertsonaiak, ziur aski festa eguneko erromerian. Lau emakume dantzatzen duten bitartean beste lau begira daude. Eszena hiru gizonekin osatzen da: txistularia, atabala jotzen duen bestea eta begira dagoen hirugarren bat.
Hondoan, pertsonaiek duten garrantzi parekoarekin, Donostiako paisaia ikusten da. Margolanak garaiko Donostiaren gaineko informazioa ematen du: Urgull mendia, eta Parte Zaharra zehaztasun handiz ikus daitezke; atzean ere Ulia dago baina ez hainbeste zehaztasunez. Itsasontzi batzuk badian zehar ere ikus daitezke. Santa Klara uhartea ez da agertzen eta horrek erromeria egin zen tokiari buruzko datuak ematen dizkigu ere bai.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.museunacional.cat/en/colleccio/basque-celebration-dance-el-antiguo-san-sebastian/dario-de-regoyos/065614-000

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23936176
# Eurypharynx pelecanoides

Eurypharynx pelecanoides Eurypharynx generoko animalia da. Arrainen barruko Eurypharyngidae familian sailkatzen da. Iparraldeko ozeano Atlantikoan, 500 eta 3.000 metro arteko sakoneran, bizi den espezie hau bere familia eta genero monotipikoen kide bakarra da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Eurypharynx pelecanoides », FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.

## Ikus, gainera

* Eurypharynx
* Eurypharyngidae

## Kanpo estekak

* FishBase.org
* Datuak: Q1332088
* Multimedia: Eurypharyngidae / Q1332088
* Espezieak: Eurypharyngidae
# Euryphaedra

Euryphaedra Nymphalidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Euryphaedra thauma da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Euryphaedra thauma | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5414073
* Multimedia: Euryphaedra / Q5414073
* Espezieak: Euryphaedra
# Euskal tipografia

Euskal tipografia :
| Datuak |||
| Sorrera data | Tradiziozkoa | Tradiziozkoa |
| Aldaerak | ugari | ugari |
| Adibidea |||
Euskal tipografia gehienetan euskal gaiak adierazteko erabiltzen den letra-tipo multzoa da, sarritan gorputz sendoa duena. Jatorria harrizko hilarrietan eta zurezko etxe-altzarietan zizelkatutako letra tipoa du.

## Erabilera

Euskal tipografia idazkunak egiteko soilik erabili ohi da, hori baitu jatorria. Gainera, idazkun jatorri hori dela eta (erromatar alfabetoan jatorria duena), letra larriak baino ez ditu. Sarritan ikus daiteke saltoki eta jatetxe-tabernen izenetan, eta euskal jatorriko produktuetan. Batzuetan, trafiko seinaleetan ere ikus daiteke, hala nola kale-plaketan edo trafiko seinaleetan (A-8 autobideko seinale zaharretan kasu).
Sarri gorputz sendoa duenez, oso gutxitan erabiltzen da testu luzeetan, irakurketa zaildu baitezake.

## Tipografia motak

Badira testu prozesadoreetarako eskuragai dauden hainbat euskal tipografia. Horien artean daude:
* Haritzaga
* Karako
* Ostoak
* Sculpture
* Classic
* Emakhor
* Etxeak
* EuskaraOld
* Gernika
* Irouleguia
* Kaxko
* Koldako
* Navarre
* Bilbao
* Urkiola

## Ikus gainera

* Euskal alfabetoa
* Gaeliko tipografia

## Kanpo estekak

* Euskal tipografiari buruzko erreportajea Argia aldizkarian
* (Ingelesez) Basque fonts
* Datuak: Q12257604
* Multimedia: Basque typography / Q12257604
# Euskal toponimia

Garai hauetan euskara hitz egiten den lurraldez kanpoko toponimiari buruz hitz egingo da artikulu honetan. Oso ezagunak dira Errioxan eta Burgosen aurkitzen diren herriak, eta, kasuren batzuetan, mendiak ere bai euskal izenak dutenak. Baina badaude munduko beste toki batzuetan ere, euskal kutsuko toki izenak. Harrigarrienetako batzuk, Kongoko Errepublikan daude. Hauexek dira:
* Olano
* Okendo (Kongoko Errepublika)
* Mikel
* Elissalde
* Okela
Argentinan ere, garai batean hemendik joandako jendearen ondorioz, euskal izena duten herri eta toki asko daude. Adibidez:
* Olaberria (Argentina)
* Mendoza (Argentina)
Baita Espainiako beste toki batzuetan ere, garai batean euskarak izan zuen lurralde zabaletik kanpo:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257605
# Euskal prentsa

Euskal prentsa euskaraz argitaratzen den prentsa da, paperezkoa zein ez. Euskal prentsa gehiena Euskal Herrian argitaratzen da (horren adibide nagusiak Berria eta Argia izanik), baina badira Euskal Herritik kanpora argitaratzen diren edo argitaratu diren euskal agerkariak ere, hala nola Euzko-Gogoa, Jokin Zaitegik 1950ean, Guatemalan, sortutako iritzi eta literatura aldizkaria.
Hala ere, bada euskal prentsa definitzeko beste modu sotilago bat, hots soilik hizkuntzari erreparatzen ez dion modu bat. Modu horren arabera, euskal prentsa euskaraz idatzita dagoena ez ezik "Gu gara euskal prentsa" izenez 1976an abiatutako mugimenduari lotuta datorrena da. Mugimendu hori Jakin, Anaitasuna, Zeruko Argia eta Goiz Argi aldizkariek jarri zuten martxan. Mugimendu horren ezaugarri bakarra ez zen euskara izan, baizik Euskal Herriaren izaera nazionala ere bai. Gauzak horrela bereizi beharra dago euskarazko prentsa eta euskal prentsa: euskarazko prentsa euskaraz argitaratutako guztia da, eta euskal prentsa aipatutako mugimendu hartatik eratorritakoa, harekin fidel jarraitzen duena hain justu.

## Euskal prentsa

Euskaraz argitaratzen den prentsa idatzian hainbat proiektu dabiltza batera. Guztiek Creative Commons lizentziak hautatu izan dituzte. Horra osatu beharreko zerrenda:
* Alea
* Argia
* Baleike
* Berria
* Goiena
* Goierriko hitza
* Hiruka
* Tolosaldeko Ataria
* Uztarria

## Erreferentziak

* ↑ Jexuxmari., Zalakain,. (D.L. 1993). Joxemiren uzta : euskal prentsa herri proiektua da. Txalaparta ISBN 8481369047. PMC 434065900. (Noiz kontsultatua: 2018-07-02).
* ↑ «Araba - Alea.eus» alea.eus (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
* ↑ Albistea ARGIAren webgunean.(2010-01-31).
* ↑ ARGIAren oharra Twitter-en. (2012-10-19).
* ↑ «Zumaiako albisteak - Baleike.eus» baleike.eus (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
* ↑ Berriaren lizentzia egunkariaren webgunean.
* ↑ «Debagoieneko albisteak - Goiena.eus» goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
* ↑ «Goierriko Hitza - Goierriko albisteak» Goierriko Hitza (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
* ↑ «Prentsa euskaraz, pentsa euskaraz - Hiruka.eus» hiruka.eus (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
* ↑ «Tolosaldea interneten - Tolosaldeko ataria» ataria.eus (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).
* ↑ «Azpeitiko ataiye. Sarrera - Uztarria (Azpeitia)» uztarria.eus (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko prentsa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61069506
# Euskal txiletar

Euskal txiletarrak (gaztelaniaz: vasco-chilenos) euskaldun jatorria eta txiletar herritartasuna duten gizabanakoak dira.

## Historia

XVIII. mendean, Euskal Herriko etorkin asko ailegatu ziren Txilera, mendearen amaieran biztanleriaren %27a osatu zutenak. XIX. mendearen bigarren zatian bigarren olatua ailegatu zen, aurrekoan ez bezala baita Ipar Euskal Herriko etorkinak barnean zituena. Espainiako Gerra Zibilaren amaiera arte iraun zuen eta, egun, 1.600.000 (%10a) eta 4.500.000 (%27a) arteko txiletarrek euskal jatorria dute.

## Euskal txiletar ezagunak

Txileko presidenteak
* 1826 - 1827 Agustín de Eyzaguirre Arechavala
* 1831 - 1831 Fernando Errázuriz Aldunate
* 1831 - 1841 José Joaquín Prieto Vial
* 1861 - 1871 José Joaquín Pérez Mascayano
* 1871 - 1876 Federico Errázuriz Zañartu
* 1876 - 1881 Aníbal Pinto Garmendia
* 1886 - 1891 José Manuel Balmaceda Fernández
* 1896 - 1901 Federico Errázuriz Echaurren
* 1901 - 1906 Germán Riesco Errázuriz
* 1910 - 1915 Ramón Barros Luco
* 1915 - 1920 Juan Luis Sanfuentes Andonaegui
* 1925 - 1927 Emiliano Figueroa Larraín
* 1932 - 1932 Abraham Oyedanel Urrutia
* 1938 - 1941 Pedro Aguirre Cerda
* 1941 - 1942 Jerónimo Mendez Arancibia
* 1946 - 1946 Juan Antonio Iribarren Cabezas
* 1970 - 1973 Salvador Allende Gossens
* 1973 - 1989 Augusto Pinochet Ugarte
* 1990 - 1994 Patricio Aylwin Azócar
* 2010 - 2014 Sebastián Piñera Echenique
Politikari eta legelariak
* Genaro Arriagada
* Luis Emilio Recabarren
* Milton Juica Arancibia
* Narciso Irureta Aburto
* Jorge Arancibia
* Pablo Argandoña
* Raúl Alcaíno
Aktoreak
* Sergio Aguirre Geisse
* Carolina Arregui
* Maricarmen Arrigorriaga
* Cristian Arriagada
* Fernando Larraín
* Iñigo Urrutia
* Jorge Zabaleta
* Juan José Gurruchaga
* Daniel Alcaíno
* Iván Álvarez de Araya
Eliz-gizonak
* Alberto Hurtado Cruchaga
* Francisco Javier Errázuriz Ossa
Idazleak
* Isabel Allende
* Alberto Blest Gana
* Gabriela Mistral (Lucila Godoy Alcayaga)
* Pablo Neruda (Neftalí Reyes Basoalto)
* Julio Barrenechea
Kirolariak
* David Arellano
* Ramón Unzaga
Militarrak
* José Miguel Carrera
* Manuel Rodríguez Erdoíza
* Bernardo O'Higgins Riquelme
* Manuel Baquedano
* José Anacleto Goñi Prieto
* Alejandro Gorostiaga
* Alberto Larraguibel
Musikariak
* Claudio Arrau
* Lucho Gatica
* Cecilia Echenique
Margolariak
* Nemesio Antúnez Zañartu
* Roberto Matta Echaurren

## Erreferentziak

* ↑ Presentación del libro Santiago de Chile
* ↑ «Los jóvenes vasco-chilenos están al día de todo lo que está pasando en Euskadi» Diario Vasco 2006-07/24.
* ↑ Oyanguren, Pedro. (2000 / 3 / 24-31). «Txileko euskaldunak eta bertako erakundeak» Euskonews & Media (72).
* ↑ Ayarza Elorza, Waldo. De los vascos, Oñati y los Elorza. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4867848
# Euskal serie kosmogonikoa

Nestor Basterretxea artistaren Euskal Herriko mitologian oinarritutako eskultura multzo bat da. 1972 eta 1975. urteen artean egindako 18 eskultura dira,17 haritz-egurrezkoak eta bat brontzezkoa. Fintasunez eta hizkera garaikidez landutako pieza hauek pertsonaia mitologikoetan, naturaren indarretan eta euskal kulturako objektu tradizionaletan daude oinarrituta.Jose Migel Barandiaran ikertzailearen ikerketa mitologikoetan dute inspirazio-iturria. Eskultoreak 2008. urtean Bilboko Arte Eder Museoari dohaintzan eman zion.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257603
# Euskal perutar

Euskal perutarrak (gaztelaniaz: vasco-peruanos) XVII. eta XX. mendeen artean Perura iritsitako euskal herritar migratzaileen ondorengoek osatutako gizataldea da. Egun, bere ondorengoek 6,2 milioiko talde handia osatzen dutela uste da, hau da, Peruko biztanleriaren % 20 inguru euskal jatorrikoa da. Halaber, Hego Amerikako herrialde hartan euskal deitura asko daude eta bertako toponimian ere aztarnak daude.

## Historia

Perurako euskal inmigrazioaren hasiera koloniaren garaikoa da, baita lehenagokoa ere, izan ere, euskaldun askok konkistan parte hartu zuten. Lehenengo etorkinak hiri handietan pilatu ziren.
XVII. mendean, Arequipan eta Liman euskal perutar kofradiak eratu zituzten, denon laguntza bideratzeko eta etorkin berriei harrera emateko. Prozesua Ameriketako beste herrialdetan gertatu zenaren parekoa izan zen. XIX. eta XX. mendeetan, euskal emigrazioa areagotu egin zen, batez ere arrazoi ekonomikoak baina baita politikoak (Karlistaldiak eta Espainiako Gerra Zibila) ere. Egun zenbait euskal etxe daude herrialdean.
Konkista eta Erregeorderriaren garaian euskal egotea handia izanda ere, Errepublika aldarrikatu zutenean ez zuen eragin gutxiagorik izan. Bolívar eta Sucre buruzagiekin batera independentzia-guduetan (Ayacucho eta Junín) borrokatu zuten ofizialen artean euskal jatorriko bost pertsona zeuden (La Mar y Cortázar, Gamarra, Salaverry, Vivanco eta Orbegozo). Orduko euskal kreolerik ezagunena Hipólito Unanue izan zen, Arican jaiotako sendagile bat hain zuzen ere.
XX. mendean euskal aztarnak ere ikusgai dira Perun, izan ere, mende horretako bost presidentek euskal abizena dute. Batzuk bere arbasoen jakitunak ziren, besteek ez hainbeste: Nicolás de Piérolak bere nafar arbasoez jakituna zen; Augusto B. Leguíak bazekien Leguía eta Salcedo bere abizenak euskal jatorria zutela; Manuel Odriak bere arbasoen jaioterria Azpeitia zela zekien eta euskal kantariak gustukoak zituen; Fernando Belaúndek bere arbasoen jakituna zen; Juan Velascok, berriz, ez zen bere arbasoez jakituna. Potosí eta Arequipa inguruan, non 1620-1625 urteen artean bikuinen eta euskaldunen arteko gerra jazo zen ohikoak dira euskal abizenak: Cossío, Belaúnde, Llosa, Goyeneche, Arrambide, Albizuri, Arancibia, Ruiz de Somocurcio, Vergara, Irarrazabal y Andía, Larramendi, Olazábal, Arteaga, Gareca edota Larrea.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Inmigración vasca al Perú» Espejo del Perú.
* ↑ (Gaztelaniaz) euskaletxeaperu.org. Historia. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Cientos de descendientes vascos en Perú recuerdan sus raíces. 2013-5-2.
* ↑ (Gaztelaniaz) Igartua, Francisco. «Rastros vascos en la historia del Perú» euskonews.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65216260
# Euskal mexikar

Euskal mexikarrak (gaztelaniaz: vasco-mexicanos) Mexikora iritsitako euskal herritar migratzaileen ondorengoek osatutako gizataldea da. Egun, 45.200 inguru direla uste da, eta Mexikoko biztanleriaren % 10 inguru euskal jatorrikoa dela.

## Historia

Lehendabiziko euskaldunak kolonia garaian ailegatu ziren. Kreoleak Espainia Berriko Erregeorderritik zabaldu ziren eta, independentzia garaian, horietako askok matxinoen alde egin zuten.
XIX. mendean bigarren euskal "olatua" heldu zen Mexikora. 1907an, Porfirio Díaz presidenteak hala onartua, Mexiko Hiriko Euskal Etxea sortu zen, egun 1.533 bazkide dituena. Mexiko Hiriaz gain, Durango Coliman, Jaliscon, San Luis Potosín, Mexikoko estatuan, Nuevo Leónen, Coahuilan, Oaxacan, Quintana Roon eta Campechen euskal etxeak ere badaude.
Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz, euskal migrazio politiko handia izan zen. Komunitate honek Mexikoko politikagintzan ere parte hartu zuen.

## Toponimia

Celaya, Durango, Pabellón de Arteaga, Arizpe edo Ciudad Ayala hiriek euskal jatorrizko toponimoak dituzte.

## Euskal mexikarrak

* Juana Inés de la Cruz, poeta eta moja.
* Agustin de Iturbide, politikaria.
* María Félix, aktorea.
* Dolores del Río, aktorea.
* Alejandro González Iñárritu, zine zuzendaria.
* Vicente Fox, politikaria, amaren partez.
* Juan de Oñate, esploratzailea.
* Francisco "Pancho" Villa, iraultzailea.
* Mariano Abasolo, iraultzailea.
* Carlos María Abascal Carranza, abokatu eta politikaria.
* Ignacio Elizondo, militarra.
* Clemente Aguirre, musikagilea.
* Sergio Salvador Aguirre Anguiano, legelaria.
* Celso Aguirre Bernal, historialaria.
* Ricardo Legorreta, arkitektoa.
* Luis Gatica, aktorea.
* Liza Echeverría, aktorea.
* Ramón Músquiz, poltikaria.
* Ricardo Pozas Arciniega, antropologoa.
* Carlos Emilio Orrantía, futbolaria.
* Guillermo Iberio Ortiz Mayagoitia, epailea.
* Manuel Peláez, militarra.
* Hilda Gaxiola, boleibol jokalaria.
* Luis Echeverría, politikaria.
* Yuridia Francisca, abeslaria.

## Ikus, gainera

* Mexikoko demografia

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Etxearen webgunea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4867851
# Euskal pezeta

Artikulu hau Euskadiko dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pezeta».
Euskal pezeta Eusko Jaurlaritzak Espainiako Gerra Zibila martxan zela sortutako dirua izan zen.

## Testuingurua

EAJko eta Frente Popularreko ordezkariek osatutako gobernuak halabeharrez eskuratu zuen Espainiako Bigarren Errepublikak aurrez ukatutako autogobernu maila. Autonomia estatutua 1936ko urrian bertan onartzea lortu zuen; gerra hasita, gobernu zentral errepublikanoak euskal lurraldeen babesa bermatu nahi zuen. Gipuzkoatik Asturiasera bitartean, kostaldeko lerroa errepublikarren esku zegoen oraindik, baina beraien eremu nagusitik erabat isolatuta. Eta 1937ko martxoa arte, frankistek erasoari berrekin arte, frontea egonkortuta egon zen. Esku-dirua jaulkitzeaz gain, pasaporteak banatu zituen, justizia sistema berrantolatu zuen, atzerrian ordezkaritzak jarri zituen abian, 40.000 soldaduko armada antolatu zuen besteak beste.

## Historia

1936ko urrian, Bilbon, Jose Antonio Agirre lehendakari izendatu eta bi astera, Eliodoro de la Torre buru zuen Eusko Jaurlaritzako Ogasun Sailak dekretu bat onartu zuen, abuztuan Bizkaiko Defentsa Batzordeak onartutako bera: billete-txeketegiak jaulkitzeko agindua eman zuten, Espainiako Bankuan zituzten funtsen babesean. Diruaren zirkulazioa bermatu nahi zuten, gerra eremuetan dirua altxortzeko joera baitzegoen.
Honela zioen dekretuaren zati batek: “Beraz, altxortzea ezinbestean zuzendu behar da konponbide heroikoen bidez, batetik, egoismo nabarmen eta zentzugabeenaren ezkutalekuetan kapitala metatu dadin saihesteko eta, bestetik, gure herriko altxor emankorrak lurraldeko mugetatik ihes egin ez dezan, beste eskualde batzuk gure lurraren zuku finantzarioaren bizkar elikatzeko”.
Bederatzi banketxe eta kutxak jaulkitako hasierako txeketegi-billeteak kalitate eskasekoak ziren eta 1937ko apirileko dekretu batek aginduta, billete berriak egin ziren, atzealdean euskal eszenak zituztenak, Nikolas Martinez Ortiz de Zarate margolariaren lanak. 5, 10, 25, 50 eta 100 pezetako billete hauei eliodoroak esan izan zitzaien, Ogasun sailburuaren izenagatik.
Era berean kalitate handiko nikelezko bat eta bi pezetako txanponak ere egin ziren. Frigiar txanoa zuen emakumezko aurpegi bat zuten alde batean, Gobierno de Euzkadi izenarekin, eta beste aldean pezeta bat edo biren balio zifrarekin, eta 1937ko datarekin. Pezeta batekoak 22 milimetroko diametroa eta 4 gramoko pisua zuen, eta 2 pezetakoak 26 mm eta 8 gramo. Pezeta batekoak 6 milioi ale atera ziren, eta bikoak 2 milioi.
Bilbo ekainean erori zen, eta hiriarekin batera, euskal pezetaren zirkulazioa bertan behera gelditu zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Irazustabarrena, Nagore. (2016ko urriak 30). «Euskal pezeta isolatuak» Argia CC-BY-SA lizentzia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Los billetes de Nicolás Martínez Ortiz de Zárate. (Noiz kontsultatua: 2021-01-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) noviembre, Publicado por Adolfo Ruiz Calleja el 23; externos, 2012 en Enlaces; Historia. (2012-11-23). «Las Monedas de Euzkadi de 1937» Blog Numismatico (Noiz kontsultatua: 2021-01-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31187886
# Euskal paraguaitar

Euskal paraguaitarrak (gaztelaniaz: vasco-paraguayos) euskaldun jatorria eta paraguaitar herritartasuna duten gizabanakoak dira.

## Historia

Domingo Martinez de Irala gipuzkoar konkistatzaileak Asunción hiria sortu zuen 1541ean. Espainiar Inperioaren garaian, hainbat buruzagi euskaldun izan zituen Paraguai, tartean Ortiz de Zárate, Ortiz de Vergara, eta beste abarrak. XIX. mendearen bigarren zatian bigarren olatua ailegatu zen, Espainiako Gerra Zibilaren amaiera arte iraun zuena.

## Euskal etxeak

Herrialdeak euskal etxe bakarra du:
* Euskal Etxea Jasone (Asunción)

## Euskal paraguaitar ezagunak

* Higinio Uriarte, politikaria
* Juan Bautista Eguzquiza Isasi, politikaria
* Emilio Aceval, politikaria
* Juan Antonio Escurra, politikaria
* Juan Bautista Gaona, politikaria
* Manuel Gondra, politikaria
* Eligio Ayala, politikaria
* José Félix Estigarribia Insaurralde, politikaria
* Juan Manuel Frutos Escurra, politikaria
* Federico Chaves Careaga, politikaria
* Efraín Alegre, abokatua
* Josu Arketa, apaiza
* Dionisio Borda, politikaria
* Luis Caminos, militarra
* Ignacio Gogortza, apezpikua
* Vicente Ignacio Iturbe, militarra
* Nicolás Leoz, kirol agintaria
* Margarita Pildayn, abeslaria
* Yerutí Pildayn, telebista-aurkezlea
* José Sasiain, futbolaria
* Juan Valeriano Zeballos, militarra
* Gerónimo Zubizarreta, politikaria
* Ramón Zubizarreta, kirol agintaria
* Emilio Aceval (1853-1931)
* Eligio Ayala (1879-1930)
* Manuel Gondra (1871-1927)
* José Félix Estigarribia (1887-1940)
* Nicolás Leoz (1928-)

## Erreferentziak

* ↑ «Unos 500 vascos residen en Paraguay» News 2012-7-10.
* ↑ «Los vascos paraguayos» ABC Color 2004-9-12.
* ↑ «Entre boinas y alpargatas» ABC Color 2002-12-1.
* ↑ www.euskaletxeak.net

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25249230
# Erreinu (argipena)

Erreinu izenak hainbat adiera ditu:
* Erresuma, errege edo erregina batek bere agintepean duen lurraldea.
* Erreinua, biologian, izaki bizidunak sailkatzen diren taxonomi talde nagusia, filumez edo dibisioz osatua (Regnum).
* Jainkoaren edo zeruetako erreinua, erlijioan.
# Erreja

Erreja da barraz osatutako multzoa, irekigune bat ixteko edo itxitura bat egiteko erabiltzen dena.

## Ezaugarriak

Burdin sare edo burdin hesi moduko elementu bat da, leihoetan erabilia batik bat. Arkitektura elementua da, segurtasunerako edo apaingarri moduan erabilia.
Burdin sare xeheagoak ere badira, alanbrez eginak.
Euskal Herriko arkitekturan, adibide bikainak ditu Tafallako Martinez Esprontzedatarren Etxean, zeinari Las Rejas etxea esan ohi zaion herrian.

## Iruditegia
### Euskal Herrikoak

* Muzkiz etxea, Obanos, Nafarroa.
* Elizondoko erreja bat, Baztan.
* Bergarako Untzeta etxea, Gipuzkoa.
* Laudion, Euskal Gastronomiaren Museoan.
* Abezia, Araba.
* Gasteizko San Migel elizako horma batekoa.

### Atzerrikoak

* Andaluziako errejak, Vejer de la Frontera.
* Erreja modernista bat, Sabadell, Katalunia.
* Las Rejas etxea, Cuenca.
* Palazzo Corio-Casati, Milan.

## Erreferentziak

* ↑ «erreja - OEH - Orotariko Euskal Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-04-15).
* ↑ Euskadi.eus, Euskalterm. «Erreja» Euskalterm (Noiz kontsultatua: 2021-04-15).

## Ikus, halaber

* Burdin hesi (elizakoa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1252133
* Multimedia: Grilles (architecture) / Q1252133
# Erreka (Leitza)

Erreka Leitzako (Nafarroa) herrigunearen ingurualdean dagoen bost auzoetakoa da, baserri eremukoa.

## Ikus, gainera

* Leitzaldea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257095
# Erreka (argipena)

Erreka hitzak adiera zenbait ditu:
* erreka, ur-laster txikia;
* Erreka, Koxtape Arraun Elkarteko traineru historikoa;
* Erreka Kirol Elkartea, Doneztebeko kirol elkartea.
# Errejent

Errejent (gaskoiera)tik, "eskola maisua") Zuberoako pastoraletan garrantzi handiko partaidea. Bere lana zuzendariarena antzekoa da.

## Ezaugarriak

Horrela azaltzen du errejentaren lana Patri Urkizuk: "Antzezpena egiten den unean testuaren oroitarazle lanak egiteaz gain, musikariei zein aktoreei hasiera-bukaerak adierazten dizkie, berak moldatu kaier baten arabera. Eginkizun horiez gain, errejenta da pastoral ondarea zaindu eta gordetzen duena, eta, batzuetan, pastoral sortzaile ere izan da".

## Errejent ospetsuak

* J. P. Saffores
* Marzelin Hegiapal
* Pierre Bordazarre "Etxaun-Iruri"
* Jean Pierre Recalt

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_xslt&view=frontpage&layout=lth_detail&Itemid=474&search=errejent Literatura Terminoen Hiztegia, 228 or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85966983
# Erreka

    Artikulu hau ur-lasterrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Erreka (argipena)».
Erreka, halaber latsa, xirripa edo batzuetan bidasoa, etengabe doan ur-lasterra da, baina, ibaien kasuan ez bezala, bere emaria urria da, eta udan desagertu egin daiteke. Txikiagoa bada errekatxoa edo errekastoa deritzo.
Beste alde batetik, ibia, errekak hain sakonera gutxi duen toki bat da, non oinez zeharka daitekeen edo bainatzeko balio duen.
Ibaiek bezala, errekak itsasora, aintzira batera edo beste ibai batera isur daitezke; azken kasu honetan, ibaiadar bat izango litzateke.

## Euskalkien arabera

Aldi berean eta batzuetan gertatzen den bezala, erreka hitzak ez du esanahi bera euskalki guztietan. Mendebaldeko euskaran, Ibaia hitza erabili beharrean erreka hitza erabiltzen da sarritan.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63565252
* Multimedia: Brooks / Q63565252