OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Julio Soto

Julio Soto Ezkurdia (Gorriti, Nafarroa Garaia, 1987ko abuztuaren 28a) bertsolaria da. San Fermin ikastolatik pasa eta gero, Nekazal ingeniaritza eta Euskal filologia ikasi zituen. Halaber, zutabegilea da Berria egunkarirako, "Larrepetit" atalean. Bertso-irakasle lanetan ere aritu da Iruñeko Bertso Eskolan, Erleta Ikastetxean (Leitzan), Ibarberri Eskolan (Lekunberrin) eta Xalto Ikastetxean (Goizuetan).

## Bertsolaritza ibilbidea

Iruñeko Bertso Eskolan hezia da. 2003, 2004 eta 2005eko Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketan txapelduna izan zen. Nafarroako Bertsolari Txapelketako (NBT) 2006ko edizioan finalean sartu zen, 2008koan hirugarrena eta 2009koan txapeldunordea izan zen. Aurrerantzean, Nafarroako txapelduna sei aldiz izan da, 2010ean, 2011an, 2015ean, 2017an, 2019an eta 2023an hain zuzen ere. 2009, 2013, 2017 eta 2022 urteetako Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartu zuen baita ere.

## Lorpenak
### Txapelketak

* Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Txapelduna (3): 2003, 2004, 2005
* Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Txapeldunordea (1): 2005
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa
** Txapelduna (6): 2010, 2011, 2015, 2017, 2019 eta 2023
** Txapeldunordea (2): 2009 eta 2013
** Hirugarrena (2): 2008 eta 2021
* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** Finalaurrekoak (4): 2009, 2013, 2017 eta 2022

### Sariak

* Xalto Saria (1): 2005
* Zarauzko Kopla Txapelketa (1): 2009
* Bertxoko sariketa (2): 2008, 2010
* San Prudentzioko Dunba txapelketa (1): 2023

## Ikus, gainera

* Bertsolari garaikideen zerrenda

## Kanpo estekak

* «Julio Soto», Bertsozale.com.
* Sotok Berria egunkarian argitaratutako artikuluak.
* Datuak: Q12261148
# Julio Vilamajó Echaniz

Julio Agustín Vilamajó Echaniz (Montevideo, 1894ko uztailaren 1a - 1948ko apirilaren 12a) uruguaitar arkitekto ospetsuenetako bat izan zen. New Yorkeko Nazio Batuen Erakundearen egoitza egiteko arkitekto aholkularien taldeko kidea, Le Corbusier eta Oscar Niemeyerrekin batera.

## Haurtzaroa

Montevideon jaio zen. Perpinyan jaiotako Ramon Vilamajó merkatari katalanaren eta Donostiako Eustaquia Etxaniz euskaldunaren semea zen. Montevideoko 24. Eskolako ikaslea izan zen 1901etik 1903ra, eta, ondoren, Sagrada Familia Eskolan osatu zituen ikasketak 1904tik 1906ra. Bere aitona Josef Agustín Etxaniz ere arkitektoa izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3821953
* Multimedia: Julio Vilamajó / Q3821953
# K.a. 610eko hamarkada

| Hamarkadak: | K.a. 620koa - K.a. 610koa - K.a. 600koa |
Kristo aurreko 610ko hamarkadak K.a. 619etik K.a. 610. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1539892
* Multimedia: 610s BC / Q1539892
# K.a. 630eko hamarkada

| Hamarkadak: | K.a. 640koa - K.a. 630koa - K.a. 620koa |
Kristo aurreko 630ko hamarkadak K.a. 639etik K.a. 630. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q720091
* Multimedia: 630s BC / Q720091
# K.a. 610

K.a. VII. mendearen taula (K.a. VIII. mende | K.a. VII. mende | K.a. VI. mende)
K.a. 630ko hamarkada | K.a. 620ko hamarkada | K.a. 610ko hamarkada | K.a. 600ko hamarkada | K.a. 590ko hamarkada
K.a. 615 | K.a. 614 | K.a. 613 | K.a. 612 | K.a. 611 | K.a. 610 | K.a. 609 | K.a. 608 | K.a. 607 | K.a. 606 | K.a. 605

### Jaiotzak

* Anaximandros (K.a. 610 – K.a. 546), Sokratesen aitzineko filosofoa.

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q248254
* Multimedia: 610 BC / Q248254
# K.a. 63

K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 80ko hamarkada | K.a. 70ko hamarkada | K.a. 60ko hamarkada | K.a. 50ko hamarkada | K.a. 40ko hamarkada
K.a. 68 | K.a. 67 | K.a. 66 | K.a. 65 | K.a. 64 | K.a. 63 | K.a. 62 | K.a. 61 | K.a. 60 | K.a. 59 | K.a. 58

### Gertaerak

* Zizeronek Katilinaren konspirazioa eragotzi zuen.

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q38003
* Multimedia: 63 BC / Q38003
# K.a. 64

K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 80ko hamarkada | K.a. 70ko hamarkada | K.a. 60ko hamarkada | K.a. 50ko hamarkada | K.a. 40ko hamarkada
K.a. 69 | K.a. 68 | K.a. 67 | K.a. 66 | K.a. 65 | K.a. 64 | K.a. 63 | K.a. 62 | K.a. 61 | K.a. 60 | K.a. 59

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q41887
* Multimedia: 64 BC / Q41887
# K.a. 61

K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 80ko hamarkada | K.a. 70ko hamarkada | K.a. 60ko hamarkada | K.a. 50ko hamarkada | K.a. 40ko hamarkada
K.a. 66 | K.a. 65 | K.a. 64 | K.a. 63 | K.a. 62 | K.a. 61 | K.a. 60 | K.a. 59 | K.a. 58 | K.a. 57 | K.a. 56

### Gertaerak

* Irailaren 29a – Ponpeio piraten aurkako Gerra Mitridatikoarekin hirugarren garaitza lortu zuen.
* Marko Pupio Piso Frugi, Erromako kontsul gisa ratifikazioa lortzen saiatu zen.
* Julio Zesar Hispaniako gobernadore bilakatu zen eta Legio X Gemina sortu zuen, 3.500 gizonekin. Galeziar eta Lusitaniarren altxatzeak garaitzen ditu.

### Jaiotzak

Ptolomeo XIII.a faraoia jaio zen.

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q41908
* Multimedia: 61 BC / Q41908
# K.a. 62

K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 80ko hamarkada | K.a. 70ko hamarkada | K.a. 60ko hamarkada | K.a. 50ko hamarkada | K.a. 40ko hamarkada
K.a. 67 | K.a. 66 | K.a. 65 | K.a. 64 | K.a. 63 | K.a. 62 | K.a. 61 | K.a. 60 | K.a. 59 | K.a. 58 | K.a. 57

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q41655
* Multimedia: 62 BC / Q41655
# K.a. 620ko hamarkada

| Hamarkadak: | K.a. 630koa - K.a. 620koa - K.a. 610koa |
Kristo aurreko 620ko hamarkadak K.a. 629etik K.a. 620. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1539896
* Multimedia: 620s BC / Q1539896
# K.a. 624

K.a. VII. mendearen taula (K.a. VIII. mende | K.a. VII. mende | K.a. VI. mende)
K.a. 640ko hamarkada | K.a. 630ko hamarkada | K.a. 620ko hamarkada | K.a. 610ko hamarkada | K.a. 600ko hamarkada
K.a. 629 | K.a. 628 | K.a. 627 | K.a. 626 | K.a. 625 | K.a. 624 | K.a. 623 | K.a. 622 | K.a. 621 | K.a. 620 | K.a. 619

### Jaiotzak

* Thales Miletokoa.

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q249866
# K.a. 611

K.a. VII. mendearen taula (K.a. VIII. mendea | K.a. VII. mendea | K.a. VI. mendea)
K.a. 630ko hamarkada | K.a. 620ko hamarkada | K.a. 610ko hamarkada | K.a. 600ko hamarkada | K.a. 590ko hamarkada
K.a. 616 | K.a. 615 | K.a. 614 | K.a. 613 | K.a. 612 | K.a. 611 | K.a. 610 | K.a. 609 | K.a. 608 | K.a. 607 | K.a. 606

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q248409
# Joxe Angel Salegi

Joxe Angel Salegi Arriola, ezizenez Lizarreta (Lastur, Gipuzkoa, 1966) gipuzkoar bertsolaria da.

## Ibilbidea

1990. hamarkadan hainbat txapelketa jokatu zituen, tartean bi aldiz hartu zuen parte Bertsolari Txapelketa Nagusian.

## Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** parte hartu (2): 1993, 1997
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa
** parte hartu (2): 1991, 1995

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Joxe Angel Salegi "Lizarreta" - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-28).
* Datuak: Q115589893
# Joxe Arratibel

Joxe Arratibel Zurutuza (Ataun, 1923ko abenduaren 7a - Estibalitz, Araba, 2011ko urtarrilaren 25a) gipuzkoar beneditarra, ipuin biltzailea eta euskal idazlea izan zen.

## Bizitza

Ataungo Ergoiena auzoko Sariarte baserrian sortu zen. 1940an Lazkaoko beneditarren monasterioan sartu eta hamar urte geroago apaiztu zen. 1956tik 1959ra Venezuelan egon zen misiolari, eskolak ematen. Lazkaora itzuli eta 1964an Estibalizko monasteriora joan zen. Han hil zen 2011ko urtarrilaren 25ean, 87 urte zituela.
Haurtzaroan etxeko eta auzokoengandik ipuin zahar asko entzun eta ikasi zituen. Jose Maria San Sebastian Latxaga apaizak eskatuta ipuin horiek idazten hasi zen. 1980an La Gran Enciclopedia Vasca argitaletxeak Kontu zarrak ipuin bilduma kaleratu zuen. Lan honetan ahozko tradiozitik jasotako harribitxiak maisutasunez ekarri zituen paperera.

## Lanak
### Narrazioa

* Kontu zarrak (1980, La Gran Enciclopedia Vasca); Kontu zaharrak. Erein. 1995.
* Mari Xor eta beste (1986, Erein)
* Dirua neurtzeko ontzia (1986, Erein)
* Erramun eta Mirentxu (1997, Erein)
* Sorginen urrezko maindirea (1999, Erein)
* Sorgina eta emakume ederra (2000, Erein)
* Etsai zaharra eta mendiko lehoia (2000, Erein)
* Txomin ipurdi (2001, Erein)
* Izugarriak (2008, Pamiela)

### Itzulpena

* Ispilu Urdinak (1990, Erein)

## Erreferentziak

* 1 2 Jose Arratibel Zurutuza Auñamendi Eusko Entziklopedia. Euskomedia.org
* ↑ Joxe Arratibel ipuin biltzaile eta idazlea zendu zen herenegun Berria.info
* ↑ Ezinbestekoak: Kontu zaharrak Galtzagorri.org

## Kanpo loturak

* Joxe Arratibel literaturaren zubitegian Zubitegia.armiarma.eus
* Joxe Arratibel beneditarra eta idazlea hil da Estibalitzen Diariovasco.com
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
* Datuak: Q12260892
# Joxe Aranzabal

Joxe Aranzabal Mendizabal (Arrasate, Gipuzkoa, 1952ko azaroaren 8a - ) historialari, kazetari, irakasle eta blogari euskalduna da.
Historia Garaikidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. Kazetari moduan lan egin izan du Arrasate Pressen, Arrasate Telebistan, Goienkarian eta Goiena Telebistan.
Irakaskuntzan, Jose Maria Arizmendiarrieta Eskola Politeknikoan eta Bergarako Udal Euskaltegian lan egin izan du, eta orain Mondragon Unibertsitatean, Eskoriatzako Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultatean (HUHEZI).
Linfoma diagnostikatu zioten Ean, publikoki kontatzea erabaki zuen. Euskaraz eta "Sustatu" blogean egin zuen, bi urteetan zehar, eta gero artikulu guztiak bildu zituen "Medikuak esan dit minbizia dudala" liburu arrakastatsuan.
Gaur egun Elorrion bizi da.

## "Medikuak esan dit..."

"Medikuak esan dit minbizia dudala" (Elkar, 2005) liburua kaleratu zuen Joxe Aranzabalek bere gaixotasunaren prozesua kontatzen duena. Ezaugarri hauekin lan bakarrenetarikoa dugu euskaraz, baina bereziagoa izan zen interneta sarea aukeratu izana, eta konkretuki orduan hasiberria zen lehenengo euskal bloga. Izan ere, Joxek diagnostikoa jakin zuen 2002ko irailean, eta "Sustatu" aurreko urtean hasi zuten sareratzen.
Orduko irakurleak ustekabean harrapatu bazituen ere, erantzun eta animo zaparrada jaso zuen Aranzabalek. Horietako asko liburuan ere jaso izan dituzte, orduko komunikazioaren bat-batekotasuna islatuz.

## "Faroa"

"Faroa" Joxe Aranzabalen blog pertsonala da, 2004an abiatutakoa. Goiena.neten komunitatean sartuta dago.

## Ikus, gainera

* Euskal blogosfera
* Debagoiendar ospetsuen zerrenda

## Kanpo estekak

* "Faroa" bloga
* "Medikuak esan dit..." liburuaren aipamenak
* Datuak: Q12260891
# Joxe Arregi 'Joxe Alkiza'

Joxe Arregi, Joxe Alkiza goitizenez ezaguna euskal letretan, (Ibarra, 1933 - ) elizgizon eta idazlea da. 1964 eta 1981 bitartean Alkizako erretorea izan zen.
Joxe Alkiza izengoitiaz astero idazten zituen nekazaritzari buruzko kronikak Zeruko Argian. Horretaz gain itzultzaile-lanak ere egin zituen. Adibidez, Henrik Johan Ibsen antzerkigile norvegiar ezagunaren Andere etxea obra ekarri zuen euskarara zeina 1965ean Donostian antzeztu zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Euskarazko kazetaritza modernoaren zimenduak» www.argia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-15).
* ↑ Itzulpen antologia III. [Itxaropena] 2002 ISBN 84-7086-400-9. PMC 433436967. (Noiz kontsultatua: 2022-07-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114371958
# Joxe Agirre

    Artikulu hau bertsolari azpeitiarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Agirre».
Joxe Agirre Esnal (Azpeitia, 1929ko apirilaren 13a - Azpeitia, 2012ko abenduaren 15a), Oranda izengoitiz, gipuzkoar bertsolaria izan zen.

## Bizitza

Izarraitz auzoko Oranda Behekoa baserrian jaio eta bizi izan zen. 1952an hasi zen bertsotan jendaurrean. Plazaz plaza urte mordoan ibili zen, sarritan Imanol Lazkanorekin batera bikotea osatuz. Haren ibilbidearen omenez, 2009ko Bertsolari Txapelketa Nagusian, laurogei urte zituelarik, txapela jarri zion irabazleari, Maialen Lujanbiori, eta lau bertso bota zituen 14.500 pertsonaren aurrean.

## Txapelketak

* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
** finalista (1): 1959
* Loiolako Herri Irratia saria (1): 1970
* Usurbilgo Txapelketa (1): 1959

## Erreferentziak

* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2019-06-06).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Joxe Agirreri uztarria.com web gunean
* (Ingelesez) Elkarrizketa Joxe Agirreri "Oral Tradition" aldizkarian
* Datuak: Q12260889
* Multimedia: Joxe Agirre / Q12260889
# Joxe Aierbe

Joxe Aierbe Iraola (Donostia, Gipuzkoa, 1934ko urtarrilaren 20a - 2012ko urriaren 5a) euskal idazlea izan zen. Bertsoak idazten egin zen ezaguna.

## Bizitza

Altzako Ubegi baserrian jaioa, gazterik trebatu zen baserriko lanetan. Bost senide ziren. Umetatik zetorkion bertsozaletasuna: aita, ama eta aitona bertsozaleak ziren oso. Bertso zaharrak kantatzea normala zen etxean, bai eta aita bertsotan jardutea ere.
Aita, Bartolo Aierbe bertso jartzailea (Auspoa bildumako bi libururen egilea), Gaintzakoa zuen, eta Goierrin ikasitako lanak ere egiten zituen: erlezaintza, sokak egitea, behi gazta eta gurina…
Martutenera joan zen eskolara. Gero, 18 urterekin, arotz lanetan hasi zen.
Afrikan soldadu zebilela hasi zen bertsoak idazten. 33 urterekin istripu larria izan zuen, eta denbora luzez egon zen mugitu ezinik; idazten jarraitu zuen. Basarriri bidaltzen zizkion bertsoak, hark irratian kanta zitzan. Bera ere ibili zen irratian lanean; bai eta Diario Vasco egunkarirako kronikak egiten ere, 1986tik 1994ra. Euskaraz alfabetatu ondoren, eskolak ere eman zituen. Bi liburu argitaratu zituen Auspoa bilduman.
Gipuzkeraz idazten zuen, eta euskara batua sortu eta gero ere ez zien haren arauei jarraitu (bereziki, h letraren erabilerari dagokionez). Haserretu egin zen Argia aldizkarikoek bere bertsoak h-arekin idatzi zizkiotenean.
Loiolara ezkondu zen, semea eta alaba izan zituen eta Loiolan bizi izan zen hil arte.

## Liburuak

* Alako batean. Auspoa bilduma, 1997. Bertso bilduma da.
* Agindua zor. Jose Mari Iriondok koordinatuta. Auspoa bilduma, 2012. Liburu hau saski-naski bat da: artikuluak, gertaerak, bertsoak, txisteak, elkarrizketa luze bat...

## Erreferentziak

* ↑ Aipamena: Agindua zor
* ↑ Juan Luis Zabala: «Bertso jartzaile estimatua», Berria, 2012-10-07.
* ↑ «Elkarrizketa-Tertulia», Bertsozale Elkartea.

## Kanpo estekak

* «Joxe Aierbe Iraola», Euskal Herriko Ahotsak.
* «Joxe Aierbe Iraola. Autobiografia», Bertsozale Elkartea.
* Datuak: Q12260890
# Karen urakana (2007)

Karen urakana 2007ko 12. ekaitza, eta denboraldiko hirugarren urakana izan zen.
Ekaitza kostaldera ailegatu aurretik desegin zen.

## Ikus, gainera

* 2007ko Atlantikoko zikloi tropikalen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Ekaitzari buruzko txostena Floridako urakanen ikerketarako erakundearen webgunean.
2007ko Atlantikoko zikloi tropikalak :
| Andrea | Barry | Chantal | Dean | Erin | Felix | Gabrielle | Humberto | Ingrid | 10 | Jerry | Karen | Lorenzo | Melissa | 15 | Noel | Olga | Pablo | Rebekah | Sebastien | Tanya | Van | Wendy |
# Karena Crowdfunding

Karena Crowdfunding plataforma Donostian sorturiko ekimen bat da. Auzolanaren eta egitasmo txiki zein ertainen finantzaketarako tresna euskaldun baten beharra asetu nahi du. 2014eko udaberrian sortu zen. Plataformaren gako nagusiak euskara, auzolana eta prozesu parte-hartzaileak dira.
2019tako proiektua hila dagoela dirudi, karena.eu domeinua ez dago jada erabilgarri.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25473291
# Karen Ulane

Karen Frances Ulane (Chicago, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak, 1941eko abenduaren 10a - DeKalb, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak, 1989ko maiatzaren 22a) estatubatuar airelinea pilotua zen. Ezaguna bihurtu zen Eastern Airlines airelineak bidegabeki lanetik bidali zuelako, Ulanek sexua berresleitzeko ebakuntza jaso eta gero. Ulane v. Eastern Airlines (Ulane Eastern Airlinesen aurka) delako auziak lege-aurrekari federala ezarri zuen pertsona transexualek legearen aurrean zeukaten egoeran, 1964ko Eskubide Zibilen Legeari helduz.

## Biografia

Chicagon jaio zen eta St. Ignatius College Prep eskolan ikasi zuen. Ondoren Ameriketako Estatu Batuetako Armadan izena eman zuen. 1964tik 1968ra borroka hegaldiak egin zituen Vietnamgo Gerran. Ondoren, Eastern Airlines airelineako pilotu bihurtu zen. 1980ko apirilean emakumerako sexu-trantsizioa egin zuen, Karen Frances izena hartuz eta Kenneth jaiotza-izenari uko eginez.
1981eko apirilaren 24an T.R. Buttion Hegaldi Operazioen Zuzendariorde Seniorrak kaleratze-eskutitza luzatu zion. Gutunean, Buttionek Ulaneren trantsizioa gogor gaitzesten zuen.
Hori zela eta, Ulanek bereizkeriagatiko salaketa jarri zuen Enplegurako Aukera Berdinen aldeko Batzordean. Salaketa auzi zibil batean ebatzi zen. Ulanek auzia irabazi bazuen ere, Ameriketako Estatu Batuetako Zazpigarren Zirkuiturako Apelazio Gorteak epaia atzera bota zuen.
Ulane 1989ko maiatzaren 22an DeKalbetik 5 kilometrora izandako hegazkin-istripu batean hil zen. Gidatzen ari zen Douglas DC-3 hegazkina lurrera erori zen eta harekin zihoazen beste bi lagun ere hil ziren.
* Datuak: Q6370099
# Karenwebberita

Karenwebberita fosfato motako minerala da eta triphylita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Karenwebberita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na(Fe^{2+},Mn2+)PO4}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Karenwebberite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Karen Tatiana Pardo Ibarra

Karen Tatiana Pardo Ibarra, bere ekintza profesionala ingurumen gaietan, zientzian, giza eskubideetan eta herri indigenetan bideratzen duen kazetaria da. Tierra de Resistentes-en editore eta koordinatzailea da, Latinoamerikan eta Karibeko natura defendatzen duten buruzagien aurkako eraso bortitzak ikertzen dituen proiektua. Azken urteetan Kolonbiako egunkari garrantzitsuenetan lan egin zuen: El Tiempo eta El Espectador. 2018ko Amway Kolonbiako Ingurumen Kazetaritza Sariaren irabazlea

## Ibilbidea

Gizarte komunikazioa eta kazetaritza ikasi zituen Sabanako Unibertsitatean. El Espectadorrekin erredakzioan lan egin zuen eta El Tiempo argitaletxeko ingurumen kazetaria da.
Bere kazetari jarduna gerran eta ingurumenean duen eragina du ardatz:
   Oraindik ez dugu lortu gerrak gure ekosistemetan izan zuen papera, positiboa eta negatiboa neurtzea” eta hortik abiatuta genero berdintasunaren inguruko elkarrizketa irekitzen da, emakumeen ahotsa entzuten ez denez eta “emakumeek Lurra ulertzen dute (...) gure etxea, bere osotasunean, elkarlotutako bizi-sistema gisa, bere umea zaintzen duen amaren ikuspegitik .

### Especies, espedizio berri bat

Pardok sei hilabeteko bidaia hasten du leku ezberdinetara, Amazoniako oihanean sartuz. Hor azaleratzen dira El tiempo -n argitaratutako 14 istorio, baita telebistan emititutako 12 dokumental ere. Honela ondorioztatzen du:
   Especies-ek, azkenean, ulertzen lagundu zidan nola pitzatu, zauritu, zatitu den herrialde batek, urratu eta hiltzat utzi dutenak, oraindik ibiltzen jarraitzen duen. Erantzuna da: itxaropena."

## Sariak

Lehen postua lortu zuen 2018ko Amway Kazetaritza Sarian - Sembrando Conciencia, kategoria profesionalean "Especies una nueva expedición" lanarekin, aitorpen honi esker, Amwayk Carolina Colombia Fundazioarekin lankidetzan Espainian Esperientzia Akademiko eta Kulturaleko Programan parte hartzeko aukera ematen dio.

## Erreferentziak

* 1 2 Equipo editorial – El medioambiente, un desafío periodístico. .
* ↑ «Tatiana Pardo Ibarra» Dialogo Chino.
* ↑ admin. (2018-08-27). «Tatiana Ibarra es la nueva ganadora del Premio Amway de Periodismo Ambiental 2018» Fundación Carolina Colombia.
* 1 2 Tiempo, Casa Editorial El. (2018-03-13). «EL TIEMPO y Canal Trece se embarcan en una expedición por Colombia» El Tiempo.
* ↑ «Científicas y ambientalistas que se destacan en Colombia» Diario Criterio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112307176
# Karenz

Karenz Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 233 biztanle zituen, 6,88 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q674121
* Multimedia: Karenz (Mecklenburg) / Q674121
# Karen Sharpe

Karen Kay Sharpe (San Antonio, Texas, 1934ko irailaren 20a) estatubatuar zinema eta telebista aktore ohia da. Stanley Kramerren hirugarren emaztea izan zen, eta 1966tik zinemagilea 2001ean hil zen arte egon ziren ezkondurik. Harrezkero, Kramerren ondarearen kudeatzailea izan zen.

## Filmografia
### Zinema

| Urtea | Izenburua | Rola | |
| 1952 | The Sniper | Millie | Krediturik gabe |
| 1952 | Holiday for Sinners | Jill Corvier - Susanen ahizpa | Krediturik gabe |
| 1952 | Strange Fascination | June Fowler | |
| 1952 | Army Bound | Jane Harris | |
| 1952 | Bomba and the Jungle Girl | Linda Ward | |
| 1952 | Ellis in Freedomland | Emakume modeloa | |
| 1953 | The Vanquished | Lucy Colfax | Krediturik gabe |
| 1953 | Mexican Manhunt | Linda Morgan | |
| 1954 | The High and the Mighty | Nell Buck | |
| 1955 | Mad at the World | Tess | |
| 1955 | Man with the Gun | Stella Atkins | |
| 1956 | Man in the Vault | Betty Turner | |
| 1958 | Tarawa Beachhead | Paula Nelson | |
| 1964 | The Disorderly Orderly | Julie Blair | |
| 1967 | Valley of Mystery | Connie Lane | |

### Telebista

Besteak beste, telesail hauetan lan egin zuen:
| Urtea | Izenburua | Rola | |
| 1953 | Death Valley Days | Linda Parrish | 1. denboraldia, 14. atala, "Claim Jumpin' Jennie" |
| 1959-1960 | Johnny Ringo | Laura Thomas | 18 atal |
| 1959 | Yancy Derringer | Patricia Lee | "A Game of Chance" atala |

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Filmography of Karen Sharpe. The American Film Institute, catalog.afi.com (Noiz kontsultatua: 2022-1-8).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3193127
* Multimedia: Karen Sharpe / Q3193127
# Kaufman legea

1923ko Kaufman Elektrifikazio Legea, edo laburtzeko Kaufman legea, New Yorkeko Estatuko Batzarrak onartutako legea izan zen, New Yorkeko trenbide guztien elektrifikazioa 1926ko urtarrilaren 1a baino lehen agintzen zuena. Victor R. Kaufman asanbladako kide errepublikano hautatu berriak babestu zuen lege-proiektua, eta Al Smith gobernadoreak sinatu zuen 1923ko ekainaren 2an.
Legeak ez zuen salbuespenik egiten eta New Yorkeko barruti guztietako trafiko nagusiari eta karga-guneei eragiten zien, Staten Islandeko trenbide-sistema isolatua barne. Legeak diesel tren-makina ugari ekarri zituen New Yorkeko trenbideetara, eta Estatu Batuetako trenbideetan diesela ugaritzea bizkortu zuen. Tren konpainiek aurka egin zuten, eskariak aurkeztu zituzten eta legea deuseztatzea lortu zuten, konstituzioaren aurkakoa izateagatik.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Staten Island Rapid Transit Ry. Co. v. Public Service Com'n, 16 F.2d 313 (S.D.N.Y. 1926)» Justia Law (Noiz kontsultatua: 2023-05-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6378681