OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kenyanthropus platyops

Kenyanthropus platyops Hominidae familiako espezie fosil bat da. Duela 3,5 eta 3,2 milioi urte artean bizi izan zen. Espeziearen aztarna ezagunenak Turkanako (Kenia) aztarnategietan aurkitu zuten bikotearenak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q311123
* Multimedia: Kenyanthropus platyops / Q311123
* Espezieak: Homo platyops
# Kenzo Nambu

Kenzo Nambu (japonieraz: 南部 健造, 1992ko abuztuaren 22a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kataller Toyama.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q20041966
* Multimedia: Kenzo Nambu / Q20041966
# Kenyon (Minnesota)

Kenyon Minnesotako hiri bat da. Goodhue konderrian kokatua dago. 2010ean 1.815 biztanle zituen, 6,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Goodhue konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1938036
* Multimedia: Kenyon, Minnesota / Q1938036
# Kenyu Sugimoto

Kenyu Sugimoto (japonieraz: 杉本 健勇, Sugimoto Kenyu, 1992ko azaroaren 18a -) Japoniako futbolaria da. 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ FIFA

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q2093536
* Multimedia: Kenyu Sugimoto / Q2093536
# Jon Lord

John Douglas Lord (Leicester, 1941eko ekainaren 9a - Londres, 2012ko uztailaren 16a) ingeles konpositore, piano jotzailea eta Hammond organo jotzailea izan zen, rocka forma klasikoekin edo barrokoekin uztartzeagatik ezaguna, bereziki Deep Purple taldearekin eta baita Whitesnake, Paice Ashton Lord, The Artwoods eta The Flower Pot Men taldeekin ere. Deep Purple-ren sortzaileetako bat izan zen 1968an eta liderra 1970ra arte. Ian Paice eta bera izan ziren taldeko kide iraunkor bakarrak fundaziotik 1976 arte eta 1984ra 2002an taldetik erretiratu zen arte. 1976 eta 1984 artean Whitesnake taldean jo zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Jon Lord has sadly passed away» Jonlord.org (Noiz kontsultatua: 2024-4-30).

## Kanpo estekak

* Jon Lord's Official Website
* Datuak: Q192114
* Multimedia: Jon Lord / Q192114
# Jon Liberal

Jon Liberal Huarte (Burlata, 1997) nafar matematikaria da.

## Biografia

2014an jaio zen Burlatan. 2014an, ortografia bat irabazi zuen. 2015ean Nafarroako Matematika Olinpiadan lehen postua lortu ostean, brontzezko domina lortu zuen Matematikako 51. Olinpiadan.

## Erreferentziak

* ↑ «Jon Liberal Huarte» www.iri.upc.edu (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) 20minutos. (2014-10-24). «El alumno Jon Liberal, vencedor de la fase navarra del XV Concurso Hispanoamericano de Ortografía» www.20minutos.es - Últimas Noticias (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) Actual, Pamplona. «Jon Liberal Huarte, del IES Ibaialde de Burlada, obtiene una Medalla de Bronce en la 51ª Olimpiada Matemática» Pamplona Actual (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Jon Liberal Huarte, ganador de la 51º Olimpiada Matemática» Diario de Noticias de Navarra 2015-01-29 (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Jon Liberal Huarte, del IES Ibaialde de Burlada, obtiene una Medalla de Bronce en la 51ª Olimpiada Matemática» La Vanguardia 2015-03-23 (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115942904
* Multimedia: Jon Liberal / Q115942904
# Jon Mantzisidor

Jon Mantzisidor, Jon Mantxi bezala ezaguna (Zumaia, 1973ko apirilaren 19a) komikigile eta musikari gipuzkoarra da. Musikari gisa aritu da hainbat taldetan, besteak beste Billy Bao, Karidadeko Benta, Gora Japon eta Urretabizkaia Txaranga taldeetan. Horrez gain musika inprobisatua lantzen du bakarka zein beste artistekin kolaborazioan (Mattin, MIguel A. García, Ibon RG, Héctor Rey, Oier Iruretagoiena, Fernando Ulzión, eta abar). Komikigile gisa, hainbat hedabidetan argitaratu ditu bere komiki-tirak; besteak beste Euskaldunon Egunkaria, Berria, El Diario Vascoren Zabalik gehigarrian, Ostiela!, Baleike, The Balde, Nabarra,... 1997 eta 2007 artean argitaratutako komiki zinta laburrekin komiki-liburua argitaratu du, Ia Dena izenekoa (2007). Tartean inoiz argitaratu ez ziren ale batzuk ere badaude. Helduentzako komikia da, bertan eguneroko gaiak ikuspegi pertsonal batetik lantzen ditu, ironia eta absurdoa baliatuz.

## Lanak
### Komikigintza

* Izaki Unizelularra eta bere lagunak . BALEIKE, 2001. ISBN: 84-607-2887-0. L-G: 773/01
* Ia dena (Autoekoizpena, 2007) ISBN 978-84-613-0127-0

### Diskografia

* Karidadeko Benta-Karidadeko Benta (CD) 2003. Gaztelupeko Hotsak. GH-061. L-G: D-344/03
* Amorr Amore - Karidadeko Benta (CD) 2004. Gaztelupeko Hotsak. GH-076. L-G: D-792/04
* San Quirico-Karidadeko Benta (CD) 2006. Gaztelupeko Hotsak. GH-109.
* Lehen munduaren azkena - Karidadeko Benta-(DVD) 2008. Baleike. L-G: SS-1261-2008
* Hotsak dantzan–Karidadeko Benta+ZZEE (CD) 2007. Gaztelupeko Hotsak. GH: 128. L-G: D-1676/07
* Gora Japon 1 - Gora Japon (CD)  2008. Bidehuts. BH 005CD. L-G: D. 1227/2008
* Gora Japon 2 - Gora Japon (CD)  2013. Bidehuts. BH030 L-G: SS-1606-2013
* Bedeinkatua- Gora Japon + ZZEE-TXINAURRIAK-MIKEL LABOARI IKASITAKO KANTUAK (2LP) 2010. Bidehuts. BH13. L-G: SS. 286-2010
* Hamabost-Gora Japon+ZZEE-MIRAILAK (LP-CD) 2017. Bidehuts. BH042

## Erreferentziak

* ↑ «Ia dena hankaz gora» Argia (Noiz kontsultatua: 2019-06-20).
* ↑ Komik 10 : Euskal komikia azkeneko hamarkadan = El Cómic vasco de la última década. Donostia Kultura LG 2009 ISBN 9788489668768. PMC 863204684. (Noiz kontsultatua: 2019-06-20).

## Kanpo loturak

* Elkarrizketa Argia astekarian, 2010
* Datuak: Q64739027
# Jon Manteca

Jon Manteca Cabañes, ezizenaz El Cojo Manteca (1967, Arrasate, Gipuzkoa – 1996ko maiatzaren 25a, Orihuela, Alicante) 1980ko hamarkadan Espainian ospetsu egin zen arrasatear bat izan zen.
1983ko urtarrilaren 23an argindar dorre batetara igo eta elektrizitate deskarga bat jaso ostean erori ondoren, hanka bat galdu eta buruan zauri larriak jasan zituen. Ondoren, etxerik gabe, punk janzkeraz, eta hara-hona ibili zen.
1987ko urtarrilaren 23an Madril hirian ikasleen manifestazio batean zehar telebistako irudietan kaleko hainbat seinale apurtuz agertu ondoren estatu mailan nahiz nazioartean ospetsu bilakatu zen, eta ordudanik El Cojo Manteca ezizena bereganatu zuen. Ironikoki, bera ez zen ikaslea, baina une hartan manifestazioa piztu zenean bera kale haietan bertan zebilen.
1996ko maiatzaren 25ean Orihuela udalerriko Vega Baja ospitalean 28 urte zituela eta HIESaren ondorioz hil zen.

## Ikus gainera

* Punk

## Kanpo loturak

* El Cojo Mantecari buruzko dokumentala. TVE1 katea. (Gaztelaniaz)
* Jesus Quintero kazetariak El Cojo Mantecari eginiriko elkarrizketa ikusgai. (Gaztelaniaz)
* El Cojo Mantecari buruzko dokumentala. Jesus Quinteroren saioa. (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q9012544
# Jekaterina Volkova

Jekaterina Gennadievna Volkova (errusieraz: Екатерина Геннадьевна Волкова; Kursk, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1978ko otsailaren 16a) errusiar atleta da, 3.000 metroko oztopo lasterketan espezialista. 2007an munduko 3.000 metroko oztopo lasterketako txapelketa irabazi zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q242289
* Multimedia: Yekaterina Volkova / Q242289
# Jekonias

Jekonias (hebreeraz: יְכָנְיָה‎, Yəḵonəyā jəxɔnjaː ahoskatua, euskaraz: «Jahvehek ezarri du»; grezieraz: Ἰεχονίας; latinez: Iechonias, Jechonias) edo Joiakin (hebreeraz: יְהוֹיָכִין‎, Yəhōyāḵīn, jəhoːjaːˈxiːn ahoskatua; latinez: Ioachin, Joachin) Judeako hemeretzigarren erregea izan zen, K.a. 598-k. a. 597 urteetan.

## Biografia

Joakimen semea eta ondorengoa izan zen. Hiru hilabete baino ez zuen iraun tronuan, Nabukodonosor II.a errege babiloniarren aurrean errenditu baino lehen. Honek Jerusalem arpilatu eta milaka pertsona erbesteratu zituen Babiloniara, erregea bera eta Ezekiel profeta barne. Galera materialak izugarriak izan ziren, eta herri judua erbesteratuen eta Judean geratu zirenen artean banatu zen.
Badirudi Ezekielek eta beste askok Joiakin erregetzat hartzen jarraitu zutela, gatibu egon arren. Hala ere, Nabukodonosorrek Sedekias izendatu zuen oinordeko. K. a. 562. urtean, Nabukodonosorren oinordekoak, Awil-Mardukek, askatu zuen Joiakin.
Bibliaz gain, Joiakin Babiloniako lau taulatxo administratibotan aipatzen dute, errazio edo olio-entregei buruzkoak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 177. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (III). Bibliako pertsona-izenak. .
* ↑ Olley, John W.. (2012-1-12). The Message of Kings. InterVarsity Press, 362 or. ISBN 978-0-8308-2435-9..
* ↑ 2 Erg 24:8
* ↑ Anchor Bible Dictionary New York: Doubleday 1997, 1992.
* ↑ "Jehoiachin". Eerdmans Dictionary of the Bible, 2000. (ISBN 9053565035, ISBN 978-90-5356-503-2), pg. 678
* ↑ No 24 WA21946, The Babylonian Chronicles, The British Museum
* ↑ Edwin Thiele, The Mysterious Numbers of the Hebrew Kings, (1st ed.; New York: Macmillan, 1951; 2d ed.; Grand Rapids: Eerdmans, 1965; 3rd ed.; Grand Rapids: Zondervan/Kregel, 1983). (ISBN 082543825X, 9780825438257), 217.
* ↑ 53 People in the Bible Confirmed Archaeologically - Biblical Archeology Review.. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q319049
* Multimedia: Jeconiah / Q319049
# Jelani Reshaun Sumiyoshi

Jelani Reshaun Sumiyoshi (japonieraz: 住吉 ジェラニレショーン, Sumiyoshi Jelani Reshaun, 1997ko urriaren 5a -) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q86744812
# Jelcz-Laskowice udalerria

Jelcz-Laskowice Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Oława barrutian kokatuta. 167,63 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 23180 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2460963
* Multimedia: Gmina Jelcz-Laskowice / Q2460963
ieaSilesia Behereko voivoderriko udalerriak :
# Jekaterinburgeko ordua

Jekaterinburgeko ordua UTC baino bost ordu beranduago da (UTC+05:00) eta Moskuko ordua baino bi ordu beranduago. 2011n Errusia osoa udako ordutegian sartu zen, eta Jekaterinburgeko ordua UTC+06:00 izan zen, ahalik eta UTC+05:00en finkatu 2014an.
Ordua Uraletako Barruti Federalean, eta Volgako Barruti Federalean dauden Baxkortostanen, Orenburgeko oblastean eta Perm kraian.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Russia: Putin abolishes 'daylight savings' time change» BBC News 2014-07-22 (Noiz kontsultatua: 2023-09-03).
* ↑ (Ingelesez) «Time Zones in Russia» www.timeanddate.com (Noiz kontsultatua: 2023-09-03).

## Ikus, gainera

* Ordua Errusian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2332010
# Jekaterinburgeko metroa

Jekaterinburgeko metroa (errusieraz: Екатеринбу́ргский Метрополите́н), Errusiako Jekaterinburg hiriko garraiobide publikoa da. 1991eko apirilaren 26an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak linea bakarra eta 8,5 kilometro dauzka.
2007an 46 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera

* Jekaterinburg

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Metroari buruzko informazioa Urbanrail.net webgunean.
* Datuak: Q750441
* Multimedia: Yekaterinburg Metro / Q750441
# K.a. 245

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada | K.a. 220ko hamarkada
K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247 | K.a. 246 | K.a. 245 | K.a. 244 | K.a. 243 | K.a. 242 | K.a. 241 | K.a. 240

### Jaiotzak

* Hasdrubal, militar kartagoarra.

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q35532
# K.a. 25

K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 40ko hamarkada | K.a. 30ko hamarkada | K.a. 20ko hamarkada | K.a. 10ko hamarkada | K.a. 0ko hamarkada
K.a. 30 | K.a. 29 | K.a. 28 | K.a. 27 | K.a. 26 | K.a. 25 | K.a. 24 | K.a. 23 | K.a. 22 | K.a. 21 | K.a. 20

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q4206
* Multimedia: 25 BC / Q4206
# K.a. 252

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada
K.a. 257 | K.a. 256 | K.a. 255 | K.a. 254 | K.a. 253 | K.a. 252 | K.a. 251 | K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q35547
# K.a. 246

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada | K.a. 220ko hamarkada
K.a. 251 | K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247 | K.a. 246 | K.a. 245 | K.a. 244 | K.a. 243 | K.a. 242 | K.a. 241

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q35526
* Multimedia: 246 BC / Q35526
# K.a. 250eko hamarkada

Kristo aurretiko 250ko hamarkadak K.a. 259etik K.a. 250. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | K.a. 260koa - K.a. 250koa - K.a. 240koa |
| Urteak: | K.a. 259 K.a. 258 K.a. 257 K.a. 256 K.a. 255 K.a. 254 K.a. 253 K.a. 252 K.a. 251 K.a. 250 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45674
* Multimedia: 250s BC / Q45674
# K.a. 248

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada | K.a. 220ko hamarkada
K.a. 253 | K.a. 252 | K.a. 251 | K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247 | K.a. 246 | K.a. 245 | K.a. 244 | K.a. 243

### Gertaerak

Asoka errege Mauryarra budismoa hedatzen hasi zen eta Gautama Buddha bizi izandako leku interesgarriak markatzen hasi zen.

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q35503
# K.a. 249

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada | K.a. 220ko hamarkada
K.a. 254 | K.a. 253 | K.a. 252 | K.a. 251 | K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247 | K.a. 246 | K.a. 245 | K.a. 244

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q35540
* Multimedia: 249 BC / Q35540
# K.a. 250

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada
K.a. 255 | K.a. 254 | K.a. 253 | K.a. 252 | K.a. 251 | K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247 | K.a. 246 | K.a. 245

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q35583
* Multimedia: 250 BC / Q35583
# K.a. 251

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada
K.a. 256 | K.a. 255 | K.a. 254 | K.a. 253 | K.a. 252 | K.a. 251 | K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247 | K.a. 246

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q35576
# K.a. 247

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada | K.a. 230ko hamarkada | K.a. 220ko hamarkada
K.a. 252 | K.a. 251 | K.a. 250 | K.a. 249 | K.a. 248 | K.a. 247 | K.a. 246 | K.a. 245 | K.a. 244 | K.a. 243 | K.a. 242

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q35767
* Multimedia: 247 BC / Q35767
# Kastor und Pollux

Kastor und Pollux, Alemaniako Frankfurt hirian dagoen bulego etxe orratz multzoa da. Dorrerik garaienak (Pollux) 130 metro eta 33 solairu dauzka eta 1997an amaitu zuten.
NHT + Partner GbR eta Kohn Pedersen Fox Architects arkitekto taldeek diseinatu zuten.

## Ikus, gainera

* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Dorren fitxa structurae.de webgunean.
* Datuak: Q471326
* Multimedia: Kastor und Pollux (Forum Frankfurt) / Q471326
# Kastningita

Kastningita fosfato motako minerala da eta laueita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Kastningita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Mn2+,Fe^{2+},Mg)Al2(PO4)2(OH)2 * 8H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 - 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Kastningite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Kastor

Kastor edo Castor honakoa izan daiteke:
* Kastoreak biltzen dituen genero biologikoa.
* Kastor, Gemini konstelazioko izarra.
* Kastor eta Polux, mitologia bikiak.
# Kastor (izarra)

Kastor edo Castor Gemini konstelazioko bigarren izarrik distiratsuena da, Poluxen ostean. Hala ere, Bayer katalogoan α Geminorum edo Alpha Geminorum gisa izendatzen da, maiz Alpha Gem edo α Gem gisa laburtua. Itxurazko magnitudea 1,58 da, eta beraz zeruko izarrik distiratsuenetako bat da. Begi hutsez izar bakar gisa ikusten bada ere, izar-sistema anizkoitz bat da, sei izarrekin guztira, elkarren artean biratzen duten hiru pare.

## Izar-sistema

Hiru osagai bisual gisa ikus daiteke, baina hiruak dira bitar espektroskopikoak. 1718an James Pondek aurkitu zen sistema bitarra zela, baina baliteke Cassinik aurretik egitea, 1678an. Castor A eta Castor B arteko tartea 2″ zen 1970an, baina 6″ 2017an. Pareek 1,9 eta 3,0 magnitudeka dute hurrenez hurren. Castor Aa eta Ba biak dira kide askoz ahulago bat duten egun gutxiko orbiten jabe.
Castor C edo YY Geminorum izar aldakorra da, periodo erregularrak dituen kide batez lagunduta. Eklipseak egiten duen izar bitarra da, bi izarren kokapenaren eta distiren arabera asko aldatzen dena. Bien arteko orbita egun bat baino laburragoa da. Castor C, aldi berean, Castor ABren inguruan biraka ari dela uste da, baina milaka urtetako periodo oso luze batekin. Bietatik 73″ra dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Tokovinin, A. A.. (1997-07-01). «MSC - a catalogue of physical multiple stars» Astronomy and Astrophysics Supplement Series 124 (1): 75–84. doi:10.1051/aas:1997181. ISSN 0365-0138. (Noiz kontsultatua: 2024-02-07).
* ↑ Heintz, W. D.. (1980-10-01). «Micrometer observations of double stars and new pairs. X.» The Astrophysical Journal Supplement Series 44: 111–136. doi:10.1086/190686. ISSN 0067-0049. (Noiz kontsultatua: 2024-02-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13029
* Multimedia: Castor (star) / Q13029
# Kastor Fantoba

Kastor Fantoba (Zangoza, Nafarroa Garaia, 1966 - ) ingeniari tekniko aeronautikoa da, Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko Ingeniaritza Tekniko Aeronautikoko Unibertsitate Eskolan. Boeing 737, 757 eta 767ko komandantea da. Gainera, nekazaritza- eta basogintza-pilotua eta pilotu akrobatikoa da. Aireko hainbat lanetan esperientzia du, hala nola kartela arrastatzean, kearekin idaztean, fumigatzean eta, azkenik, suteak itzaltzean.
Hegaldi akrobatikoko instruktorea da eta Hegaldi Akrobatikoko Talde Nazionaleko kide da 1999az geroztik. Espainiako lehen txapelketa irabazi zuen 1997an, erdiko kategorian, baina 2002an irabazi zuen lehen aldiz Espainiako txapeldun absolutua. 2011tik aurrera, hegaldi akrobatikoko Brildo 3 taldearen sortzaileetako bat da.
2014ko Europako txapelduna, CIVA, 2019ko Munduko txapeldunordea, Freestyle; brontzezko hiru domina 2017 Munduko Txapelketan, brontzezko domina bikoitza 2015 Munduko Txapelketan, brontzezko domina Klasikoan eta Freestyleko domina Europako 2016 Txapelketan, 11 aldiz Espainiako txapeldun absolutua, Klasikoa, 6 aldiz Espainiako txapelduna. Kirol Kontseilu Gorenak 2005. urtetik Goi Mailako Kirolari (DAN) izendatu du ofizialki, eta 50 domina baino gehiago lortu ditu kirol-ibilbidean. Horietako seik goi-mailako lehiaketa bakar batean irabazi zuen (EAC 2014). 30 FAI domina lortu ditu, eta horien artean sei urre nabarmentzen dira.
Fantobak Repsol, Delta Cafés, Fortis Watches, Marc VDS Racing Team, Grupo Albión eta Angry Fish energia-konpainiaren babesa du. Repsolek Kastor Fantoba babestu du Brildo 3rekin 2011. urtetik. Denboraldi horretan, pilotuak kirol-arrakastarik onenak lortu ditu.

## Kirol-ibilbidea

Freestyleko Mundu Absolutuko txapeldunordea 2021ean, hamaika aldiz Espainiako Txapeldun Absolutua Klasikoan (2002, 2009, 2011, 2012, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021), sei aldiz Espainiako Txapelduna Freestylen eta bi aldiz Espainiako Openeko Mugagabeko Txapelduna.

## Erreferentziak

* ↑ El Mundo. (30 de septiembre de 2015). Acróbata del aire, de todo 'menos loco'. .
* 1 2 Abc. (20 de junio de 2018). Cástor Fantoba, el hombre que domina el cielo. .
* ↑ Cadena Ser. (1 de octubre de 2015). Campeón de Europa y Campeón de España de vuelo acrobático. .
* ↑ Europa Press. (28 de julio de 2016). 'Marca España' patrocinará a Cástor Fantoba en el Campeonato de Europa de vuelo acrobático. .
* ↑ Diario de Navarra. (27 de junio de 2021). Cástor Fantoba vuelve a conquistar el Campeonato de España de Vuelo Acrobático. .

## Ikus gainera

* Zangoza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5795992
# Kastora Irigoien

Kastora Irigoien Zabala (Lezama, Bizkaia, 1908eko martxoaren 6a - Galdakao, 1994ko uztailaren 7a) Galdakaoko emakume musikazale panderojole bat izan zen.

## Bizitza

Kastora Irigoien Zabala Lezaman jaio zen 1908ko martxoaren 06an.
Bizente Irigoien zen bere aita eta Juana Zabala ama. Sei urterekin etorri zen Galdakaora bere aitak Dinamita lantegian lan egiten zuelako; gaztetan Kastorak berak ere lan egin zuen lantegi horretan, ezkondu arte.
Familian 7 neba-arreba ziren: Meltxor aguazila zena, Hilario, Rufina, Ignacio, Kastora, Mari eta Bernarda. Ignacio Irigoien futbolari ezaguna izan zen, atezain bezala.
Kastora bere familiarekin eliza ondoan dagoen dorretxean bizi izan zen, Paco Barandiaranekin ezkondu arte: orduan Zabalea auzora joan zen bizitzera; 3 seme-alaba eduki zituen: Nerea (1935) jaio eta gutxira hil zana, Marieli (1940) eta Patxi (1948).

### Musikazaletasuna

Gazte-gaztetatik kantatzea oso gustuko izan zuen eta ahotsari laguntzeko panderetea joten zuen, etxeko giroan gehien bat (gabon egunetan, jaietan); baina mendiko irteeretan, Eguzkibegi ikastola sortu berriaren ekintzetan eta joatea posiblea zuen bidaia guztietan ere.
Nagusitan Kastorak Zamakoa auzoan egiten zuen bere eguneroko bizimodua bueltatxu bat emoten, nagusitan zauri bat izan zuen arte. Horren eraginez, azalpenik inori ez emateko, etxean gelditzen hasi zen, makuluekin ibili behar zuelako, bere bizimodua erabat aldatuz.
Bere kemena eta energia handia zen, batez ere euskara eta herriko ekimenen alde, bere ezagunek oraindik gogoratzen dute, Korrika Galdakaotik pasatzen zenean, bera ezinduta egon arren, bide bazterrean itxaroten zuen lasterketa popularra, eta 10 edo 20 metro baino ez baziren ere, korritzen saiatzen zen Galdakaoko pertsona nagusiek bere ahotsa gogoratzen dute sakona eta indartsua zelako; eta sarri askotan panderetaren laguntzarekin animatzen zuelako. Txikitatik izan zuen kemena eta musikazaletasuna, bizitza osoan adierazi zuen bere instrumentua, pandereta, eta ahotsa non-nahi partekatuz, euskaraz batez ere, baina gaztelaniaz ere bertsoak eta koplak abestuz: beste pertsona batzuenak edo berak sortuak ere bai.
1981ean Neguko Euskal Ikastaroek, bere urteetako euskaltzaletasuna, animoak eta alaitasuna eskertzeko oroigarri gisan pandereta bat oparitu zioten; gaur egun, bere familiak gordeta dauka eta ondoko irudian ikusi daiteke.
1994ko uztailaren 7an hil zen 86 urte zituela.

## Erreferentziak

* ↑ Algorri. (2011-12-21). «Galdakao atzo: Irigoien, el cancerbero pucelano.» Galdakao atzo (Noiz kontsultatua: 2023-07-08).
* ↑ «KASTORA IRIGOIEN pandereterea - YouTube» www.youtube.com (Noiz kontsultatua: 2023-07-08).

## Kanpo estekak

* Zortzigarren Lurraldea blogean Kastoraren bizitza
* Audio grabazioa Ahotsak ekimenean, 1986an egina
* Datuak: Q105846862