# Aita-semeak

Aita-semeak euskal abesti herrikoi ezaguna da. Abestiaren doinurik ezagunena Natxo de Feliperena bada ere, 1802ko Peru Abarka liburuan agertzen da eta Cancionero Manterolaren bigarren zenbakian, adibidez. Abestia kopla handia da, egiturari dagokionez.
* Oskorri (1977)
* Mikel Laboa
* Mikel Zarate
* Celtas cortos

## Grabatutako bertsioak

Oskorriren lau diskotan agertzen dira Aita semeak abestiaren beste hainbat grabazio; hitzak Mikel Zaraterenak dira. 25 kantu-urte zuzeneko diskoan Mikel Laboak kantatzen du Zarateren bertsio hau.
2021ean Bixente Martinezek grabatu zuen beste bertsio bat gitarrarekin «Txoria buruan eta ibili munduan» diskoan (Elkar)
Euskal Herritik kanpo Celtas Cortos taldeak bertsio ederra paratu zuen.

## Hitzak
### Mikel Zarateren aldaera

Abestiko hitzetan euskararen Euskal Herrian egoera txarra aipatzen du. Denon errua dela dio, ez du inork ezer egiten "etxeko" egoera tamalgarri hori aldatzeko: "Aita eta semeak tabernan baitaude, eta ama-alabak jokoan". Lau bertsotan deskribatzen da egoera trakets hori, laugarrenean etsituta ere agertzen da: "Geurea dugu erru guztia, ez inori ba errua bota Euskal Herria hiltzean". Baina bosgarren bertsoan esperantzarako zirrikitua irekitzen da, kantariak konpromisoa hartzen du egoera hori iraultzeko, "Ez zaigu hilko Euskal Herria ni bizi naizen artean". Hauek dira Mikel Zaratek idatzi zituen hitzak:
Aita semeak tabernan daude ama-alabak jokoan Aita semeak tabernan daude ama-alabak jokoan.
Berriz ikusi beharko dugu behi gizena auzoan, berriro ere ez da faltako trapu zaharrik kakoan.
Aita semeak tabernan daude ama-alabak jokoan Aita semeak tabernan daude ama-alabak jokoan.
Eta lapurrek ostu dute guk gendukana etxean, eta gu gaude erdi biluzik beti inoren menpean.
Aita semeak tabernan daude ama-alabak jokoan Aita semeak tabernan daude ama-alabak jokoan.
Geurea dugu erru guztia, geurea dugu osoan, ez inori ba errua bota Euskal Herria hiltzean.
Aita semeak tabernan daude ama-alabak jokoan Aita semeak tabernan daude ama-alabak jokoan.
Baina gaztea naiz eta daukat etorkizuna eskuan, ez zaigu hilko Euskal Herria ni bizi naizen artean.
Aita semeak tabernan daude ama-alabak jokoan Aita semeak tabernan daude ama-alabak jokoan.

### Joan Antonio Mogelen aldaera

Kantu honen bertsiorik zaharrena Joan Antonio Mogelek "Peru Abarka" liburuan 1802an idatzi zuena da; "Guizon ordi batenac" izenburupean agertzen da, bigarren atalaren amaieran. Eskuizkribu horretatik transkribatu zuen Jose Antonio Uriartek 1860 inguruan, "Poesia Bascongada. Dialecto vizcaíno" bilduman, eta testu hori jarriko dugu hemen, jatorrizkotik hurbilagoa delakoan. Izan ere, Peru Abarkaren lehen argitalpena egin zenean (1881) aldaketa nabarmenak egin zitzaizkion Mogelen testu orijinalari, ortografia garaiko arauetara ekarriz eta lexikoa "garbituz".
GUIZON ORDI BATENAC
1 Aita semiac edanda dagoz Ama alabac jocuan: Ostera bere izango dira Erropa zarrac cacuan. 2 Egun batian gaba eguinda Niñoian neure echera: Larrapaztada andi bategaz Jo neban beeco bidera. 3 Jaso ninduben danau mancauta Bizcar azurra ausiric; Minaren miñaz catu guztija Beinguan niri igaroric. 4 Ecarri eusten egun sentijan Maesu Juan Barberuba: Gurago neban euqui albuan Infernuco diabruba. 5 Borreru arec birau ninduban Albo batetic bestera; Egon biar dau onec, ciñuan, Beguira gaur bazterrera. 6 Asi zan guero bere erremientac Cizcuchutic ateraten: Otso vijotzaz, barre eguinda An egozanai esaten: 7 Cangrenatzar bat jaijoco jaco Ondo espadogu sagetan; Ez dira onelaco zaurijac Bedarchubacaz osetan. 8 Jaurtigui neutsan osticadiaz Ezarri neban lurrera; Sartu ez cedin Maesu Juane Nire echian ostera. 9 Maisu Juane juan zanian Ecarri eusten bertatic Andrachu on ta erruquior bat Alboco erri batetic. 10 Azur ta zauri guzti guztijac Cituzan ondo icusi: Arpegui sona, baquetsubagaz Esan eustan ausse niri. 11 Chomin gaissua ordu onian Bota dozu Barberuba; Bestela suc gaur emen cenduban Zuretzaco infernuba. 12 Pasmo bedarrac biarco dira Eragozteco pasmuba, Orma bedarrac gozatuteco Banatu jatsun albua. 13 Egun guichijan zara icusico Indar galantac arturic, Ta zure azur banatubetan Incaren apur bagaric. 14 Esan ta eguin aste barruban Urten neban neure echetic; Guerri cerdenaz, maquilla baga, Jan gosiagaz bestetic.

## Erreferentziak

* ↑ «Juan Antonio Mogel: Peru Abarka» klasikoak.armiarma.eus (Noiz kontsultatua: 2024-07-10).
* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Aita-semeak tabernan daude I - Doinutegia - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-07).
* ↑ Martinez, Bixente. (2021). «Txoria buruan eta ibili munduan» www.badok.eus (Elkar) (Noiz kontsultatua: 2023-10-05).
* ↑ Introversiones, 2010.
* ↑ «"Aita semeak" abestiaren hitzak (Mikel Zarate)» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2023-10-05).
* ↑ Uriarte, José Antonio de (O F. M. ). (L.G. 1987). Poesía bascongada : dialecto vizcaíno / José Antonio Uriarte ; Jon Kortazar, Miren Billelabeitiak prestatutako edizioa ; testuaren begiralea Joseba A. Lakarra. Bizkaiko Foru Aldundia = Diputación Foral de Bizkaia, ISBN 978-84-7752-000-9. (Noiz kontsultatua: 2024-06-10).
* ↑ www.bilketa.eus (Noiz kontsultatua: 2024-07-10).

## Ikus, gainera

* Bizkaiko aberatsak
* Euskaldun berriaren balada
* Furra furra
* Gaztelugatxe (abestia)
* Gora ta gora beti
* Guretzat
* Insumisioarena
* Ostatuko neskatxaren koplak
* Violetaren martxa

## Kanpo estekak

* Oskorriren "Aita semeak" abestiaren bertsioa entzungai
* Datuak: Q10990318