# Tel Aviv

Tel Aviv, ofizialki Tel Aviv-Yafo, (hebreeraz: תל אביב‎, Tel Aviv-Jafo; arabieraz: تل ابيب-يافا‎, Tall Abīb Yāfā) Mendebaldeko Asiako hiria da, Ekialde Hurbilean kokatua, Mediterraneo itsasoaren ertzean. Israelgo bigarren hiririk populatuena da Jerusalem ondoren.

## Klima

Datu klimatikoak (Tel Aviv (1916–2007)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 26.8 | 29.6 | 35.2 | 40.4 | 46.5 | 37.6 | 37.4 | 34.4 | 35.4 | 38.4 | 35.3 | 27.9 | 46.5 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 17.5 | 17.7 | 19.2 | 22.8 | 24.9 | 27.5 | 29.4 | 30.2 | 29.4 | 27.3 | 23.4 | 19.2 | 24.04 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 13.0 | 13.8 | 15.4 | 18.6 | 21.1 | 24.1 | 26.2 | 27.0 | 26.0 | 23.2 | 19.0 | 15.2 | 20.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 9.6 | 9.8 | 11.5 | 14.4 | 17.3 | 20.6 | 23.0 | 23.7 | 22.5 | 19.1 | 14.6 | 11.2 | 16.44 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 2.5 | −1.9 | 3.5 | 7.0 | 11.2 | 15 | 19 | 20 | 15.7 | 11.6 | 6.0 | 4.0 | −1.9 |
| Euria (mm) | 126.9 | 90.1 | 60.6 | 18.0 | 2.3 | 0.0 | 0.0 | 0.7 | 1.4 | 26.3 | 79.3 | 126.4 | 532 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 12.8 | 10.0 | 8.5 | 3.1 | 0.8 | 0.0 | 0.0 | 0.3 | 0.3 | 3.2 | 7.5 | 10.9 | 57.4 |
| Eguzki orduak | 192.2 | 205.9 | 235.6 | 270.0 | 328.6 | 357.0 | 368.9 | 356.5 | 300.0 | 279.0 | 234.0 | 189.1 | 3316.8 |
| Hezetasuna (%) | 73 | 71 | 69 | 65 | 68 | 70 | 70 | 70 | 67 | 66 | 66 | 72 | 69 |
| Iturria (1): Israel Meteorological Service ||||||||||||||
| Iturria (2): Hong Kong Observatory ||||||||||||||

## Historia

Sionistek sortutako hiria da, XX. mendearen hasieran. Izenak berak, hebreeraz, Udaberriko Mendia esan nahi du, eta Theodor Herlzen Altneuland edo Lurralde Zahar Berria eleberritik hartua da.
Yafon kokatutako judu sionistek 1906an hiri berri bat sortzea erabaki zuten, aurreko bizitza kalitate txarrari ihes egiteko. 1909an lurrak erosten hasi ziren, lorategi hiria diseinuko hiri bat eraikitzeko: leku handia, berdegune ugari, azken batean Yafok zuen gehiegizko masifikazioaren aurkako hiri eredua.
Tel Aviv Israelgo modernitatearen ikur bihurtu da urteetan zehar. Israelgo gune komertzial, finantzario, kulturala da.
Gaur egun Yaforekin batuta dago eta 358.000 biztanle ditu, gehienak jatorri judukoak (arabiarrak populazio osoaren %3,9 dira bakarrik).

## Kultura

Tel Aviveko unibertsitatea Israelgo garrantzitsuena da, eta nazioartean ere ospe handia du fisika, informatika, kimika eta hizkuntzalaritza gaietan bereziki. Opera entzutegi garrantzitsua dauka, non Placido Domingo tenoreak hiru urte egin zituen (1962-65). Antzerki ikuskizunak egiteko hainbat eszenatoki ere baditu.
Museo eskaintza zabala du, besteak beste arkeologia, arte garaikidea, judaismoaren historia, historia militarra... aztertzen dituztenak.

## Kirola

Tel Aviv ezaguna da bertako saskibaloi taldeagatik, Maccabi Tel Aviv, besteak beste Europako txapelketan 5 aldiz izan baita garaile. Horrez gain, Maccabi Tel Aviv eta Bnei Yehuda Tel Aviv futbol taldeak ere badaude.

## Tel Avivtar ospetsuak

* Uri Geller (1949-), ilusionista.
* Benjamin Netanyahu (1949-), lehen ministroa.
* Noa (1969-), abeslaria.
* Dana International (1972-), abeslaria.
* Ghil'ad Zuckermann (1971-), hizkuntzalaria.

## Herri eta hiri senidetuak

| San Salvador, El Salvador Mexiko Hiria, Mexiko Friburgo, Alemania Toulouse, Frantzia, 1962 Filadelfia, Estatu Batuak, 1967 Köln, Alemania, 1979 Frankfurt, Alemania, 1980 Bonn, Alemania, 1983 Buenos Aires, Argentina, 1988 Budapest, Hungaria, 1989 Belgrad, Serbia, 1990 Varsovia, Polonia, 1992 Essen, Alemania, 1992 | Sofia, Bulgaria, 1992 Cannes, Frantzia, 1993 Łódź, Polonia, 1994 Milan, Italia, 1994 Tesalonika, Grezia, 1994 Pekin, Txina, 1995 New York, Estatu Batuak, 1996 Bartzelona, Espainia, 1998 | Almaty, Kazakhstan, 1999 Chisinau, Moldavia, 2000 Incheon, Hego Korea, 2000 Limasol, Zipre, 2000 Mosku, Errusia, 2000 São Paulo, Brasil, 2004 Viena, Austria, 2005 Paris, Frantzia 2010 Ottawa, Kanada 2011 |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ Israel Meteorological Service. Extremes for Tel Aviv [Records of February and May. ].
* ↑ Hong Kong Observatory. Climatological Information for Tel Aviv, Israel. .
* ↑ 2008 Stadt Frankfurt am Main. Frankfurt -Partner Cities. .
* ↑ Tel-aviv.gov
* ↑ 2008 Municipality of Milan (Comune di Milano). Milano – Città Gemellate. .
* ↑ (Katalanez) 2006–2009 Ajuntament de Barcelona. Barcelona internacional – Ciutats agermanades. .
* ↑ 2005–2008 Fiscolegis – Todos os direitos reservados Editora de publicaçُes periodicas – LTDA / 2008 City of Sمo Paulo. Sمo Paulo – Sister Cities Program. .
* ↑ International Relations – Sمo Paulo City Hall – Official Sister Cities

## Kanpo estekak

* (Hebreeraz)(Arabieraz)(Ingelesez)(Errusieraz)Tel Aviveko webgune ofiziala
* Tel Aviven sorrerari buruzko artikulu laburra ARGIA astekarian
* Datuak: Q33935
* Multimedia: Tel Aviv-Yafo / Q33935