OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arrautzak etiketatze

Arrautzak etiketatzean, letra eta zenbakien konbinazioan oinarritutako kode bat jartzen da arrautzen oskolaren gainean. Estanpazio hori, Europako araudiak elikagaientzako tinta gorri baten bidez egitea eskatzen duena, herrialde askotan zuzentzen den araua da. Aipatu den Europako araua 2004ko urtarrilaren 1ean sartu zen indarrean, eta kode horrek zein gramatikaz baliatu behar duen aipatzen du. 2005eko uztailaren 1etik aurrera, Europako arrautzek ere nahitaez ezarri behar dute arrautza bakoitzean iraungitze-data. Etiketa nahitaezkoa da A kategoriako arrautza guztietan, kontsumitzaileari zuzenean saltzeko direnak baitira. Animalien ongizatea sustatzen duen "oilo zoriontsuen" ziurtagiriaren parte da politika hori.

## Arrautza-ontzia

Europako Batasuneko herrialdeetako legeen arabera, arrautza-kutxatilak (arrautza-ontzia) informazio hau izan behar du kontsumitzailearentzat:
* Oiloa hazteko modua,
* Kontserbatzeko aholkuak, arrautzak hozkailuan gordetzea gomendatzen du.
* Kontsumo-data lehenetsia. 28 egun dira errutetik.
* Klase bateko arrautzaren batez besteko tamaina:
** Superhandiak, edo XL: 73 g-koak edo gehiagokoak.
** Handiak, edo L: 63 eta 73 g artean
** Ertainak, edo M: 53 eta 63 g artean
** Txikiak edo S: 53 g baino gutxiago
Europako Batasunean, giza kontsumorako diren arrautzek kode bat dute azalean. Arrautzetan markatutako kodean, hazteko modua identifikatzen duen zenbakia agertzen da:
* 0 Ekologikoa
* 1 Landako oiloen arrautza
* 2 Lurzorua
* 3 Kaiola
Zenbaki horri bi letra gehitzen zaizkio: landetxea dagoen estatu kideko kodea da, eta, ondoren, hainbat digitu daude, estatu bakoitzeko etxalde identifikatzen dutenak (luzera eta karaktereak aldatu egiten dira herrialde bakoitzean).
Salmentan jartzen diren arrautza freskoen ontziak honako hauen berri ematen duten argibideak izan behar ditu: kategoria komertziala, arrautzen pisua, kontsumitzeko data-muga, arrautzak sailkatu eta ontziratu dituen industria, hazteko modua eta arrautza kontserbatzeko nahitaezko jarraibideak.
Etiketak, ordea, ez du ezer esaten oilo erruleen hazkuntzan zenbait prozedura erabili diren ala ez; izan ere, animalien defendatzaileek salatu dituzte, hala nola jaio eta gutxira oilo arrak masiboki hiltzea.

## Erreferentziak

* ↑ Artículo en ABC el 29/03/2015

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1302758
# Arrautzaztatze

Arrautzaztatzea elikagai bat (kroketa, haragia, arraina, barazki zenbait) irinetik eta arrautza irabiatutik pasatzea da, frijitu edo tenpura egin aurretik egin ohi dena. Arrautzaren ordez, bestelako produktu erdilikidoak erabil daitezke prestaketa bera egiteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29493
* Multimedia: Batter (cooking) / Q29493
# Arravani

Arravani edo Arravani ponia Greziako bertako zaldi arraza bat da. Arravani zaldia desagertzeko arrisku larrian dago, munduan 200-300 ale besterik ez baitira geratzen denera. Bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Arravani Balkanetako zaldi arrazen artean kokatzen da. Bertan Albaniako ponia, Ainosko zaldia, Pindoko ponia, Peneiako ponia, Skyros ponia, Krk-ko uharteko ponia, zein Bosniako ponia daude.
Arravani poniak arraza konkretu bat baino, poni multzo ezberdinen izendapena da. Arravani poniak bereziki haurrak zaldiz ibiltzeko erabiltzen dira, baina baita helduen zela zalditzat ere, zeren ibiliran oso zaldi ziurra da. Nahiz eta gehienez 350 kiloko pisua izan, zaldi honek 100 kiloko laguna eraman dezake. Greziaz gain, arraza oso ezaguna da Alemanian.

## Arrazaren jatorri eta historia

Arravani zaldi arrazaren jatorrian erromatar zaldien, Egiptoko arabiar zaldien, Medernen, Pindoko ponien zein Turkiako arabiar zaldien arteko gurutzaketak daude. Nahasketa hauetatik sortu zen arraza bat otzana eta oso egokia zaldiz ibiltzeko zein baserri lanetarako.
Arravani turkieraz zaldi hauen trosta mota adierazten du. Zaldi mota honen jatorria Grezian duela 3.500 urtetan koak dezakegu. Bere jatorria Kreta zein Arkadiako mendietan dago.

## Erreferentziak

* ↑ Arrazari buruzko artikuloa "The equinest" entziklopedian. http://www.theequinest.com/breeds/arravani/

## Kanpo estekak

* Arrazari buruzko WEB horrialdea
* Datuak: Q452434
* Multimedia: Arravani / Q452434

## Bideoak

* [Arravani ponia zela zalditzat. https://www.youtube.com/watch?v=riLWSzxiuYc]
# Arraya de Oca

Arraya de Oca Burgosko udalerria da, Montes de Oca eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 51 biztanle zituen.

## Demografia

Bilakaera demografikoa :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2010 |
| 347 | 358 | 287 | 283 | 291 | 246 | 191 | 100 | 54 | 55 | 59 | 50 |

## Ikus, gainera

* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q384380
* Multimedia: Arraya de Oca / Q384380
# Arrautza olioizartu

Arrautza olioizartuak olio ugariz frijitutako arrautzak dira. Gaur egun plater zehatz bat izendatzeko erabiltzen da izendapena. Adibidez, Madrilgo gastronomian zartagian frijitutako arrautzez (zuringo likidoa dutela), patata frijituez eta haragagizko jaki batez (urdaiazpikoa, hirugiharra, txorizoa edo txistorra) osatutako platera bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5904313
* Multimedia: Huevos estrellados / Q5904313
# Arrautzesne

Arrautzesnea edo natillak arrautza, esnea eta azukrea irabiatu eta egosiz eginiko azkenburukoa da. Arrautzesnea kanelaz, banillaz edo limoiz lurrintzen da.

## Ikus, gainera

* Flan
* Kataluniar krema
* Pastel-krema

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2706236
* Multimedia: Natillas / Q2706236
# Arran (argipena)

Arran izenak adiera hauek ditu:
* Arran (antolakundea): gazte antolakundea, Katalan Herrietako ezker independentistakoa.
* Arran (abeltzaintza): abeltzaintzan erabiltzen den ezkila antzeko tresna, zintzarri, joare, bulunba eta klask ere deitua.
# Arranah

‘Arranah (arabieraz: عرّانه‎) Palestinako herri bat da Jeningo Gobernazioan, Zisjordaniako iparraldean. Palestinako Estatistika Bulego Nagusiaren arabera, herrixkak 2.418 biztanle zituen 2017an.

## Historia

Iradoki denez, baliteke Aaruna Tutmosis III.ak konkistatutako tokien zerrendan egon izana.
Bizantziar aroko zeramikak aurkitu dira hemen.
Arranah, Palestinako gainerako lurraldeak bezala, Otomandar Inperioaren parte izan ziren 1517an. 1596ko zentsuan, 'Arrana' izenarekin agertzen da gisa agertu zen, Sararen nahiyan kokatua, Lajjungo liwan.1838an, Jenin barrutiko herrixka bat bezala azaltzen da.
Ondoren, Palestinako Britainiar Mandatuaren eskuetan geratu zen.
1948ko Arabiar eta Israelgo Gerraren eta 1949ko Armistizio Akordioen ondoren, Arranah Jordaniaren agintepean egon zen.
1967ko Sei Eguneko Gerraz geroztik, Arranah okupazio israeldarraren pean egon da.

## Erreferentziak

* ↑ Palestinian Central Bureau of Statistics. (February 2018). Preliminary Results of the Population, Housing and Establishments Census 2017. , 64 or..
* ↑ Conder and Kitchener, 1882, SWP II, pp. 82-83
* ↑ Dauphin, 1998, p. 783
* ↑ Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 161
* ↑ Robinson and Smith, 1841, vol 3, 2 appendix, p. 130
* ↑ Robinson and Smith, 1841, vol 3, pp. 157, 160
* ↑ Barron, 1923, Table IX, Sub-district of Jenin, p. 29
* ↑ Mills, 1932, p. 67

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4795841
# Arranca el coche!

Arranca el coche! Los Cretinos musika taldearen maketa da, 2006. urtean taldeak berak argitaratutakoa. Grabaketa 2005eko abenduan egin zen Estudio 77 estudioan Jorge Reboredoren eskutik.

## Partaideak

* Jim TNT (ahotsa eta gitarra).
* Oier (baxua).
* Ibai (pianoa).
* Barba (bateria).

## Kantuen zerrenda

* Arranca el coche!!
* Esta noche no puedo dormir
* Cine de terror
* Blues de carrertera
* Oh Marilyn!!
* Strichnina (musika: The Sonics)
* Mira como bailan
* Papelina

## Kanpo estekak

* Taldearen MySpace gunea
* Datuak: Q12254074
# Arrancourt

Arrancourt Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 134 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Arrancourt udalerrian erroldatutako biztanleak 134 ziren. Familiak 47 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 58 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 58etxeak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 doan lagata zegoen; 7 etxek hitu gela zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 38 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Arrancourt udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 4 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 12 | 65-69 | 4 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 8 | 50-54 | 4 |
| 8 | 45-49 | 4 |
| 8 | 40-44 | 4 |
| 12 | 35-39 | 12 |
| 0 | 30-34 | 4 |
| 4 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 4 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 12 | 10-14 | 4 |
| 0 | 5-9 | 8 |
| 0 | 0tik 4ra | 8 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 91 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 64 lanean zeuden (40 gizon eta 24 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 1 eraikuntza enpresa eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Arrancourt udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q275052
* Multimedia: Arrancourt / Q275052
# Arrancy

Arrancy Aisne departamenduko Frantziako udalerria da, Frantzia Garaia eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aisne departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q853850
* Multimedia: Arrancy / Q853850
# Arran uhartea

Arran uhartea (ingelesez: Isle of Arran, Eskoziako gaeleraz: Eilean Arainn, norvegieraz: Herrey) Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen uharte bat da, Iparraldeko Ayrshire eskualdean. Herri handienak Lamlash eta Brodick da.

## Etimologia

Britonieratik datorrenizena izan liteke, "toki garaia" esan nahi du.

## Geografia

Clydeko fiordoan kokaturik dago. 432 km²-ko azalera du, Eskoziako zazpigarren uharte handiena da. 800 metro inguruko mendiak ditu, garaienak Goat Fell (874 m) eta Cìr Mhòr (799 m). Lamlasheko badiaren aurrean Holy uharte txikia dago.

## Historia

Neolito garaiko aztarna ugari agertzen dira uhartean, honen adibide Machrie Moor harri tenteak. Mesolito eta Brontze Aroetako aztarnak ere badira eta Burdin Aroko gotrorlekuen aztarnak ere bai.
St Brendanek monasterioa altxatu zuen VI mendean. XI mendean Uharteetako Erresumaren barnean zegoen eta 1266an Eskoziako koroaren esku gelditu zen. Eskoziako Independentzia Gerratan ingelesek konkistatu zuten baina 1307an eskoziarrek berreskuratu zuten. Dena dela ingelesek beste hainbatetan ere erasotu zuten.
1503an Arrango konderria eratu zen. Nekazaritza modrnizatu zen eta populazioak gora egin zuen XIX mende hasieran 6.500 biztanle izateraino. Highland Clearances Highlandetako garbiketa garaian Arran uhartea ere hustu zen eta hainbatek Kanadara egin zuten alde. XX mendearen erdialdera 3.500 biztanle baziren ere orain 5.000 inguruan dabil kopurua.

## Gaelera

1901eko erroldak gaelera hiztunak %25-49 artean kokatzen ditu ekialdeko zatian, eta %50-74an mendebaldean. 1921erako populazioaren %25etik behera jeitsi zen gaelera hiztunen kopurua eta 1931ean %13a baino ez zen. 2011an %3a baino ez zen gaelera hiztuna.

## Herriak

* Lamlash / An t-Eilean Àrd (957 biztanle)
* Brodick / Breadhaig (848 biztanle)
* Whiting Bay / Eadar Dhà Rubha (680 biztanle)
* Lochranza / Loch Raonasa (250 biztanle)

## Ondasun nabarmenak

* Brodickeko gaztelua

## Iruditegia

* Brodickeko gaztelua.
* Lamlash.
* Lochranzako gazteluaren hondarrak.
* Machrie Moor harriak.
* Goat Fell mendia (874 m).
* Cìr Mhòr mendia (799 m).
* Blackwaterfooteko itsaslabarrak.
* Glenashdale ur-jauzia.
* Holy uhartea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q211873
* Multimedia: Isle of Arran / Q211873
# Arranbaltza

Arranbaltza Bizkaiko mendia da, 1253 metro ditu eta Gorbeiako mendilerroan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak

* ↑ Gailurraren izena: Arranbaltza (Mendikat webgunean)
* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Arranbaltza (Mendikat)

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* luberri.net webgunean
* Datuak: Q56903359
# Arrancacepas

Arrancacepas Cuencako udalerria da, La Alcarria conquense eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 40 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1648829
* Multimedia: Arrancacepas / Q1648829
# Anna Sedoikina

Anna Sergeievna Sedoikina, errusieraz Анна Сергеевна Седойкина, (Volgograd, Errusia, 1984ko abuztuaren 1a), eskubaloian aritzen den kirolari errusiarra da..
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen eskubaloian Errusia ordezkatuz. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), berriz, zilarrezkoa eskuratu zuen ROC ordezkatuz; Frantziako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Norvegiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen ROCeko taldea. Kontuan izan, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.
Tokion, honako hauek osatzen zuten ROCeko taldea: Anna Sedoikina, Polina Kuznetsova, Polina Gorxkova, Daria Dmitrieva, Anna Sen, Anna Viakhireva, Polina Vediokhina, Vladlena Bobrovnikova, Ksenia Makeieva, Jelena Mikhailitxenko, Olga Fomina, Jekaterina Ilina, Julia Managarova, Antonina Skorobogattxenko eta Viktoria Kalininak.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 01 ! | Eskubaloia, emakumezkoa. |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Eskubaloia, emakumezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Anna Sedoikina» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .
* ↑ "Anna Sedoikina" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2069328
* Multimedia: Anna Sedoykina / Q2069328
# Anna Sarfatti

Anna Sarfatti (Florentzia, 1950eko abenduaren 7a) idazle eta itzultzaile italiarra da, haur literatura idazteagatik ezaguna.

## Bibliografia
### Itzulpenak
#### Dr. Seuss-en liburu-bilduma.

* Gurin Guda Liburua (ingelesez: The Butter Battle Book; italieraz: La battaglia del burro).
* Kapeleko Katua (ingelesez: The Cat in the Hat; italieraz: Il gatto e il cappello matto).
* Kapeleko Katua Bueltatzen da (ingelesez: The Cat in the Hat Comes Back; italieraz: Il ritorno del gatto col cappello).
* Sola Soliura Heltzeko Arazoak izan ditut (ingelesez: I Had Trouble in Getting to Solla Sollew; italieraz: Il paese di Solla Sulla).
* Lorax (ingelesez: The Lorax; italieraz: Il Lorax).
* O, ikusiko dituzun lekuak! (ingelesez: Oh, the places you'll go!; italieraz: Oh quante cose vedrai!).

#### Beste itzulpenak

* Kopenhageneko Katuak (ingelesez: The Cats of Copenhagen; italieraz: I gatti di Copenhagen).

## Erreferentziak

* ↑ (Italieraz) «Autore» Giunti Editore (Noiz kontsultatua: 2023-11-02).
* ↑ Sarfatti, A. (2002). La battaglia del burro. Giunti Gruppo Editoriale. ISBN 9788809024496.
* ↑ Seuss, Dr. (2004). Il gatto e il cappello matto. Firenze ; Milano : Giunti ISBN 978-88-09-02911-8. (Noiz kontsultatua: 2023-11-02).

## Kanpo estekak

* Web Orri Ofiziala
* Datuak: Q563154
# Anna Sen

Anna Sergeievna Sen, errusieraz Анна Сергеевна Сень, (Krasnodar, Errusia, 1990eko abenduaren 3a), eskubaloian aritzen den kirolari errusiarra da..
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen eskubaloian Errusia ordezkatuz. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), berriz, zilarrezkoa eskuratu zuen ROC ordezkatuz; Frantziako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Norvegiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen ROCeko taldea. Kontuan izan, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.
Tokion, honako hauek osatzen zuten ROCeko taldea: Anna Sedoikina, Polina Kuznetsova, Polina Gorxkova, Daria Dmitrieva, Anna Sen, Anna Viakhireva, Polina Vediokhina, Vladlena Bobrovnikova, Ksenia Makeieva, Jelena Mikhailitxenko, Olga Fomina, Jekaterina Ilina, Julia Managarova, Antonina Skorobogattxenko eta Viktoria Kalininak.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 01 ! | Eskubaloia, emakumezkoa. |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Eskubaloia, emakumezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Anna Sen» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 163. arauaː Georgieraz eta armenieraz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. .
* ↑ "Anna Sen" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q521919
* Multimedia: Anna Sen / Q521919
# Anna Seghers

Anna Seghers, jaiotza-izenaz Netty Reiling (Mainz, Alemania, 1900eko azaroaren 19a - Ekialdeko Berlin, 1983ko ekainaren 1a), alemaniar eleberrigilea izan zen.

## Biografia

Errealismo sozialistaren ildoko idazle nagusietakoa izan zen Alemanian. Iraultza komunistaren alde jardun zuen gaztetandik. 1933an erbestera jo zuen (Frantzia, Espainia, Mexiko), eta 1947an itzuli zen Alemaniara.
Obra nagusiak: Der Aufstand der Fischer von St. Barbara (1928, Santa Barbarako arrantzaleen matxinada), Die siebte Kreuz (1942, Zazpigarren gurutzea), Die Toten bleiben jung (1949, Hildakoak beti gazte), Die Entscheidung (1959, Erabakia) eta Die Kraft der Schwachen ipuin-bilduma (1966, Ahulen indarra).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q57393
* Multimedia: Anna Seghers / Q57393
# Artadia

Artadia Artaxoa udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
XIII. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Artaxoako Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak artadiarrak ziren.

## Izena

Artadia toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Artadia
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Artadia (1235)
* Artadia (1894)
* Artadi (1985)
* Artadia (1998)

## Oharrak

* ↑ /àɾtað̞í.a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: kamutsa lehengo eta zorrotza hirugarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Artadia - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* Artaxoa
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113481577
# Artadi (argipena)

Artadi izenak hainbat adiera du:
* Arteak (zuhaitzak) hasten diren tokia.
* Artadi, euskal deitura.
* Artadi, Zumaiako auzoa.
* Artadi onddo belzkorra, onddo mota bat.
# Artadi (abizena)

    Artikulu hau abizenari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Artadi (argipena)».
Artadi euskal abizena da, arte zuharitz izenarekin lotua, Koldo MItxelenaren iritziz.
Euskal Herritik hedatuta zabalkundea izan du Katalunian eta Filipinetan, non pertsona hauen deitura den, adibidez:
* Elsa Artadi, politikari katalana.
* Paul Artadi, saskibaloi jokalari filipinarra.
* Basti Artadi, rock abeslari filipinarra.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Mitxelena, Koldo. (1955). Apellidos Vascos. Biblioteca Vascongada De Los Amigos Del País, 47 or. (Noiz kontsultatua: 2022-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52568140
* Multimedia: Artadi (surname) / Q52568140
# Artadi kantauriar

Artadi kantauriarra Kantauri itsasoko ertz guztian aurkitzen den baso mota bat da, zuhaitz nagusia izena ematen dion artea (Quercus ilex) duena. Hezetasun handiko eremuan geratzen diren mediterranear eremuko uharte txikiak osatzen ditu.

## Ezaugarriak

Kareharrizko arroketan sustraituriko basoa da, hostoiraunkorreko zuhaitzez osaturik dagoenez beti berde egoten dena. Antzina izan ziren garai beroago eta lehorrago batzuen lekuko dira baso txiki hauek, ingurunearen hezetasun maila igo ahala hobeto egokituriko landaretzak ordezkatu duena. Eremu karstikoan ezarrita daude zuhaitzak, izan ere lurzoru eskasa edo lurzoru gabe egonik urak ihes egiten baitu maldan behera edo arroka barnera eta eremu hori ingurukoa baino lehorragoa izaten da.
Lauro nobilis-Quercetum ilicis landaretza elkartearen barnean kokatzen da eta zuhaitz nagusia artea (Quercus ilex) da. Basoa bera adarrez korapilaturik aurkitzen da eta ez da erraza izaten zeharkatzea. Erramua (Laurus nobilis) eta gurbitza (Arbutus unedo) ere aurkitzen dira sarri arte zuhaitzen tartean. Artadiko zuhaitzek gehienez 8-10 metrotako altuera hartzen dute.
Oihanpea oso itxia izaten da, batez ere zuhaitzek uzten dituzten soilguneetan. Zuhaixka esklerofiloek landaretza itxia osatzen dute. Gartxu hostozabala (Phillyrea latifolia), karraskila (Rhamnus alaternus), sasi-arrosa (Rosa sempervirens), erratza (Ruscus aculeatus), elorri zuria (Crataegus monogyna), zuhandorra (Cornus sanguínea), arbustua (Ligustrum vulgare) eta aranondoa (Prunus spinosa) agertzen dira besteak beste.

## Euskal Herriko artadi kantauriarrak

Hainbat adibide aurkitzen ditugu euskal kostaldean, eta toponimoek ere horrela adierazten dute. Urdaibai inguruan aurkitzen dira, besteak beste Arteagan, Zumaiako Artadi auzoko artadia ere aipagarria da. Kostadetik kanpo ere aurkitzen da alerik, esate baterako aipagarria da Arrasateko Udalatx mendiaren magalean zabaltzen den artadia.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Encinar Cantábrico | Ayto. de Escalante. 2014-11-12 (Noiz kontsultatua: 2022-05-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Encinares cantábricos (Lauro nobilis-Quercetum ilicis) 2 Aulagares con tojos (Ulici europaei-» 1library.co (Noiz kontsultatua: 2022-05-27).
* 1 2 «Urdaibai.org. Urdaibaiko Galtzagorriak» www.urdaibai.org (Noiz kontsultatua: 2022-05-27).
* ↑ «Udalatxeko igoerak — Mondragon Turismoa» www.arrasate.eus (Noiz kontsultatua: 2022-05-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112147957
# Arncroach

Arncroach, Eskoziako herri bat da, Fife konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3623558
* Multimedia: Arncroach / Q3623558