OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ibarruri-Elexalde

Elexalde edo Ibarruri-Elexalde Muxika herriko auzoa da. Muxikako hiru herriren arteko batura egin aurretik (1966), Ibarruriko elizatearen herrigunea zen, udaletxea bertan zegoelarik. Gorozikako herriguneak ere Elexalde izena duelarik, Gorozika-Elexalde eta Ibarruri-Elexalde formak hobesten ditu Euskaltzaindiaren EODAk.
Ibarruri-Elexalde, haran sakonagoan dago Ibarruriko elizateko goiko auzoetatik ikusita (Burdaria, Aiuria, Maguma, Unda); baina haranean behera dago beste auzo bat, Irazabal.

## Ondarea

Eliza originalki herriaren erdi-erdian zegoen, egungo frontoitik gertu, baina 1928an erre zen. Hala ere, haren argazkiak gorde dira Indalezio Ojangurenek eginak 1918 edo 1919an. Haren ordez, Andra Mari eliza eraiki zen 1930ean, modernistagoa, beheraxeago haranean.
Belaustegi baserriaren ondoan perratoki bat dago, lanerako moduan kontserbatua. Nahiko modernoa da izatez 1960eko hamarkada amaierakoa baita: gertu Zugastietan lan egiten zuen ferratzailea Bilbora joan zen lanera, eta Mendatako ferratzailearen lana errazteko, Ibarrurin ferratokia eraikitzea erabaki zuten. Erabilpenik gabe geratu zen ondoren, baina 2003an berritu zuten.
Barroko garaiko gurutze bat eta Ormaza jauregi barrokoa, fatxadan Ormaetxe armarria daukana, dira beste elementu destakatu batzuk.
Ormaetxe auzora doan bidean, eta Ibarzelai baserria baino lehen, San Pedro eta San Pablo baseliza gotikoa dago, XV-XVI. mendeetakoa.
Auzoko baserri izeneen artean: Betiondo, Sardui, Araluze (Araluzegoikoa, Araluzebekoa), Ungoetxe, Bikandi...

## Iruditegia

* Andra Mari eliza, modernoa, 1930ekoa.
* Elexalde 1919. urtearen inguruan, 1928an erre zen elizarekin.
* Perratokia, Belaustegi baserriaren ondoan.
* Ibarruriko udaletxe zaharra.
* San Pedro eta San Pablo baseliza.
* Bideko gurutze barrokoa.

## Erreferentziak

* ↑ «Muxika - Bilaketa - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-08).
* ↑ «Bilaketaren emaitzak ibarruri» Gure Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2021-12-08).
* ↑ Informazio panela. (2021-10-26). Ibarruriko Ferratokia. (Noiz kontsultatua: 2021-12-08).
* ↑ Muxika, Muxikako Udala. Auzoak: Ibarruri-Elexalde. Muxikako Udala (Noiz kontsultatua: 2021-12-08).
* ↑ Eusko Jaurlaritza, Geoeuskadi. (2016-10). MUXIKAko toponimoen mapa eta kale izendegia. GeoEuskadi / Muxikako udala / Eusko Jaurlaritza / Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2021-12-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109301268
* Multimedia: Ibarruri / Q109301268
# Ibañeta (antzezlana)

"Ibañeta" Piarres Larzabal idazle lapurtarrak idatzitako antzezlana da, 1968an argitaratua. Urte bat geroago estreinatu zuen publikoki, Telesforo Monzonen laguntzarekin, lehendabizi Biarritzen eta gero Baionan.
1992an Piarres Xarritonek argiratatu zuen "Piarres Larzabalen idazlanak (IV)" liburua ("Elkar"), lan hau barne hartzen zuela.
2008an, azkenik, Ander Lipusek bertsio eguneratua plazaratu zuen Saran.

## Testua

Orreagako gudua ekartzen du gogora antzezlanak, Carolus Handiaren soldaduak eta orduko euskaldunen artean VIII. mendean gertatutakoa. Larzabalek lan honetan enperadore frankoa ordezkatu zuen Francisco Franco diktadore espainarrarekin, eta Erdi Aroko euskaldunak XX. mendekoekin, azken hauek garaile ateratzen direlarik.

## Egitura

Antzezlana hiru "gertaldi" edo ekitalditan banatuta dago. Lehenengoa VIII. mendean kokatuta dago, bigarrena XX. mendeko presondegi batean eta hirugarrena eta azkena atzera Erdi Aroan, elkarren artean pertsonaiak trukatzen dituelarik Larzabalek.
Nafar-lapurteraz idatzita dago.

## Pertsonaiak

Pertsonaia edo "jokalariak" Ali, Apfel, Goton, Hartza, Izeba, Klein, Larrosa, Maurixka, Opil, Otsanda, Pastor, Pizkor, Rot, Satorbeltz, Urko, Zimela dira.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko antzerkia

## Kanpo estekak

* "Ibañeta" on-line
Haize Berri - Artedrama
* Datuak: Q12259375
# Ibb gobernantzia

Ibb (arabieraz إب) Yemengo 21 gobernantzietako bat da. Bere hiriburua Ibb da. 5.350 km²ko azaleran 2.137.546 biztanle zituen 2004an, eta Sanaa hiriburuaz kanpo biztanleria dentitate handiena duen Gobernantzia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q388274
* Multimedia: Ibb Governorate / Q388274
# Ibba Laajab

Abdurahim Laajab, Ibba Laajab (1985eko maiatzaren 21a - ) Norvegiako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama FC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3603425
# Ibarruri (argipena)

Ibarruri izenak hainbat adiera du:
* Ibarruri, Muxikako auzoa, 1966 arte udalerri independentea eta elizatea, zeinaren zentroa den:
* Ibarruri-Elexalde, aurrekoaren zentroa, herrigunea edo auzo nagusia.
Deitura gisa:
* Dolores Ibarruri Pasionaria, komunista bizkaitarra.
* Rubén Ruiz Ibarruri, aurrekoaren semea, Armada Gorri sobietarrean borrokan hil zena, eta honen omenez izendatutako:
** 2423 Ibarruri asteroidea.
# Ibañeta

Ibañeta Nafarroako mendatea da, Nafarroako Garaiko Orreaga eta Luzaide herriak eta Nafarroa Behereko Donibane Garazi herria lotzen dituena.
1.057 metroko altueran dago, Orreagatik bi kilometrora.
| Donibanetik | | Donejakue bidea Nafar bidea | Donejakuera |
| Lepoeder (3,6 km) | Ibañeta | Ibañeta | Orreaga (1,6 km) |

## Historia
### Orreagako gudua

Orreagako gudua inguru honetan egin zuten. Han garaitu zuten euskaldunek Karlomagno 778. urtean. Ermita bat dago gainean gudu haren oroigarri.

### Donejakue bidea

Berebiziko garrantzia izan zuen XIII. mendearen bukaera arte X. mende aldera Ibañetako gainean eraiki zen monasterioak. Donejakue bideko igarobide nagusietakoa izan zen mendeetan zehar Ibañetako mendatea, eta haren ondoan eraiki ziren Orreagako erietxea eta prioretxea.

## Inguru naturala

Ortzanzurieta (1.567 m), Astobizkar (1.506 m), Txangoa (1.471 m) eta Urkulu (1.419 m) mendiek inguratzen dute Ibañeta.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendateak
* Orreagako oroitarria

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1305618
* Multimedia: Puerto de Ibañeta / Q1305618
# Ibañarrieta

Ibañarrieta Zestoako auzoa da.

## Ondarea

* Kristo Santuaren baseliza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259374
* Multimedia: Ibañarrieta / Q12259374
# Ibaté

Ibaté Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 32.178 biztanle ditu 290,978 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1760989
* Multimedia: Ibaté / Q1760989
# Ibateguara

Ibateguara Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. 13.731 biztanle ditu 265,311 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Alagoas

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2021130
* Multimedia: Ibateguara / Q2021130
# Ibiquera

Ibiquera Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 3.725 biztanle ditu 985,194 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1772606
* Multimedia: Ibiquera / Q1772606
# Ibipeba

Ibipeba Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 16.603 biztanle ditu 1.383,526 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1798809
* Multimedia: Ibipeba / Q1798809
# Ibipitanga

Ibipitanga Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 13.863 biztanle ditu 954,373 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1800648
* Multimedia: Ibipitanga / Q1800648
# Ibiraci

Ibiraci Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 10.948 biztanle ditu 562,095 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1791289
* Multimedia: Ibiraci / Q1791289
# Ibiraiaras (Rio Grande do Sul)

Ibiraiaras Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 6.776 biztanle ditu 300,65 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q956087
* Multimedia: Ibiraiaras / Q956087
# Ibiporã

Ibiporã Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 51.603 biztanle ditu 297,742 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2006392
* Multimedia: Ibiporã / Q2006392
# Ibiracatu

Ibiracatu Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 5.081 biztanle ditu 353,413 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1791078
* Multimedia: Ibiracatu / Q1791078
# Ibirajuba

Ibirajuba Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. 7.140 biztanle ditu 189,596 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pernambuco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1849689
* Multimedia: Ibirajuba / Q1849689
# Ibirama

Ibirama Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 19.862 biztanle ditu 247,348 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q747403
* Multimedia: Ibirama / Q747403
# Ibirapitanga

Ibirapitanga Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 25.341 biztanle ditu 472,694 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1647812
* Multimedia: Ibirapitanga / Q1647812
# Iparraldeko Asia

Iparraldeko Asia Asiako eskualde geografikoa da. Eskualdeak ez ditu biztanle askorik, beraz, biztanle dentsitatea txikia da.
Izena ez da asko erabilia. Noizbehinka, Iparraldeko Asia Ekialdeko Asia eta/edo Erdialdeko Asiaren zatiak izendatzeko erabili da, Asia errusiarra Ekialdeko Europaren zati bat izanik.

## Banaketa

* Siberia ( Errusia)
* Mongolia, kulturalki Ekialdeko Asian dagoena.

## Ikus, gainera

* Asiako geografia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27329
* Multimedia: North Asia / Q27329
# Iparraldeko Beira Interior

Iparraldeko Beira Interior (portugesez: Beira Interior Norte) Portugalgo azpieskualdea da, Erdialdeko eskualdean kokatuta dagoena.

## Kontzejuak

* Almeida
* Celorico da Beira
* Figueira de Castelo Rodrigo
* Guarda
* Manteigas
* Meda
* Pinhel
* Sabugal
* Trancoso

## Kanpo estekak

* Datuak: Q814838
# Iparraldeko Europako ordokia

Iparraldeko Europako ordokia edo Iparraldeko Alemaniako ordokia (alemanieraz: Norddeutsches Tiefland) Europako ordokien handienetariko bat da. Hegoaldean Erdialdeko Europako goi-ordokietan eta iparraldean Ipar Itsasoan eta Itsaso Baltikoan mugak ditu.
Politikoki, Iparraldeko Europako ordokia Belgika, Herbehereak, Alemania, Danimarka eta Polonia artean kokatzen da. Mendebaldetik ekialdera, Rhin, Ems, Weser, Elba, Oder eta Vistula dira ordokia zeharkatzen duten ibaiak.
Historikoki, batez ere Erdi Aroan eta Aro Modernoan, mendebaldeko aldea Lage Landen izenaz ezaguna izan da.
Ekialdeko Europako ordokiarekin batera Europako ordokia osatzen du. Batzuetan ordokia Iparraldeko Alemaniako ordokia ere deitua izan da, biztanleriaren %80a alemaniarra zelako.
Izan ere, Schleswig-Holstein, Hanburgo, Bremen, Mecklenburgo-Mendebaldeko Pomerania, Brandenburg eta Berlin estatuak, Saxonia Beherea eta Saxonia-Anhaltaren gehiena, eta Saxonia eta Ipar Renania-Westfaliaren zati batzuk eskualdean kokatuta daude.
Gaur egun Poloniari dagokion aldea "Poloniar ordokia" deitua da (polonieraz: Niż Polski edo Nizina Polska), iparraldean Itsaso Baltikotik hegoaldean Sudetes eta Karpatoetara hedatzen duena.
# Iparraldeko Bulgaria

Iparraldeko Bulgaria (bulgarieraz: Северна България, Severna Bylgarija) edo Mesia (bulgarieraz: Мизия, Mizija) Bulgariako iparraldeko eskualdea da, herrialdea erdibitan banatzen dituzten Balkanen iparraldean daude. Mendebaldean Timok ibaia eta Serbia, iparraldean Danubio eta Errumania eta ekialdean Itsaso Beltza ditu.
Eskualdea Valakiar ordokiaren zabalpena da, muinoz beterik dagoena. Guztira 48.596 km² eta, 2011ko erroldaren arabera, 2.674.347 biztanle (herrialde osoaren %36a). Bertoko hiri nagusiak Varna, Rousse eta Pleven dira.
Eskualdea 14 probintziatan banaturik dago:
* Dobritx probintzia
* Gabrovo probintzia
* Lovetx probintzia
* Montana probintzia
* Pleven probintzia
* Razgrad probintzia
* Ruse probintzia
* Xumen probintzia
* Silistra probintzia
* Targovixte probintzia
* Varna probintzia
* Veliko Tarnovo probintzia
* Vidin probintzia
* Vratsa probintzia
Burgas, Sliven eta Sofia probintzietako eskualde batzuk ere bertan daude.
* Dobrujako ordokia
* Danubio ibaia Belenen
* Ipar-mendebaldeko Balkanetako herrixka bat
* Itsaso Beltzako kostaldea Varnatik gertu

## Erreferentziak

* ↑ 2011ko errolda (Bulgarieraz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3447812
# Iparraldeko Dunedainen Kapitainak

Tolkienen legendarium ospetsuan, Iparraldeko Dunedainen Kapitainak, Dunedain arrazako kapitain leinu bat dira, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1974tik, Eriadorren, Arthedain erresumaren erorketatik biziraun zuten Iparraldeko Mendirakoien buruzagi izan zirenak. Leinu honetako azkena, Aragorn da, Eraztunen Jauna eleberriko protagonistetako bat.

## Mendirakoi Dunedainen leinua

Dunedainen Erregeen leinuak, Arthedaineko azken erregea izan zen Arveduiren heriotzarekin etena, Erregearen Itzuleraren garairarte jarraitu zuen. Baina, gobernatzeko erresumarik ez zutenez, euren burua ez zuten errege deitu, baizik eta Iparraldeko Dunedainen Kapitain titulu sinpleagoa hartu zutela.
Eguzkiaren Hirugarren Aroko hirugarren milurtekoan, itzalean mantendu ziren, Arnorreko antzinako lurraldeak zaintzen zituzten mendirakoiak bezala.
Mugako eskualdeetan behatokiak eta zaintza dorreak mantentzeaz gain, babesa bilatu zuten Rivendeleko Elronden etxean, non heziak ziren, euren leinu altua zein zen jakinarazi aurretik ere.
Elfotar gune honetan zaintzen ziren, gainera, leinuko heredentziak: Annuminaseko zetrua, Barahirren Eraztuna, Elendilmirren zilarrezko diadema eta Narsil ezpataren zatiak, birforjatuak izateko zain zeudenak.
Kapitainen leinua, Aranarthekin hasi zen, Arveduiren seme nagusia, eta Aragorn II.arekin amaitzen da, Eguzkiaren Laugarren Aroaren hasiera aldera. Kapitain guztien izenen, Ar- aurrizkia mantendu zen, euren errege jatorria adierazten zuena.

## Dunedainen kapitainak

(Oharra: Kontrakorik jarri ezean, data guztiak Eguzkiaren Hirugarren Aroari dagozkio, eta kapitainen agintaldiaren iraupena adierazten dute, ez euren bizitzaren iraupena).
* Aranarth (1976 - 2106);
* Arahael (2106 - 2177);
* Aranuir (2177 - 2247);
* Aravir (2247 - 2319);
* Aragorn I. (2319 - 2327);
* Araglas (2327 - 2455);
* Arahad I.a (2455 - 2523);
* Aragost (2523 - 2588);
* Aravorn (2588 - 2654);
* Arahad II.a (2654 - 2719);
* Arassuil (2719 - 2784);
* Arathorn I.a (2784 - 2848);
* Argonui (2848 - 2912);
* Arador (2912 - 2930);
* Arathorn II.a(2930 - 2933);
* Aragorn II.a (2933 - L. A. 120.) (Hirugarren Aroa, 3021. urtean amaitzen da.)
# Iparraldeko Ayrshire

Iparraldeko Ayrshire (ingelesez: North Ayrshire, Eskoziako gaeleraz: Sìorrachd Àir a Tuath, eskozieraz: North Ayrshire), Eskoziako 32 konderrietako bat da. 2012ko erroldaren arabera 137.560 biztanle ditu. Irvine da hiriburua.
Eremu hau 1996an sortu zen, Cunninghame barrutiaren ondorengo bezala.

## Mugakideak

Konderri honek mugakideak Inverclyde, Renfrewshire, Ekialdeko Ayrshire eta Hegoaldeko Ayrshire dira. Bere barnean Arran uhartea eta Firth of Clyde fiordoaren hegoaldeko zenbait uharte ere badaude, horien artean Great Cumbrae eta Little Cumbrae.

## Politika

30 zinegotzi aukeratzen dira. Hona hemen 2012ko hauteskundetako emaitzak:
| Alderdi politikoa | Zinegotziak |
| Eskoziako Alderdi Nazionala | 12 |
| Eskoziako Laboristak | 11 |
| Alderdi Independientea | 6 |
| Alderdi Kontserbadorea | 1 |

## Herriak
### Herri handienak

* Irvine / Irbhinn (hiriburua, 33.698 biztanle)
* Kilwinning / Cill Fhinnein (16.599 biz.)
* Saltcoats / Baile an t-Salainn (12.717 biz.)
* Largs / An Leargaidh Ghallda (11.340 biz.)
* Ardrossan / Àird Rosain (11.024 biz.)
* Stevenston / Baile Steaphain (9.129 biz.)

### Herri guztiak

Lur lehorrean:
* Ardrossan
* Beith
* Dalry
* Dreghorn
* Fairlie
* Irvine
* Kilbirnie
* Kilwinning
* Largs
* Portencross
* Saltcoats
* Seamill
* Skelmorlie
* Springside
* Stevenston
* West Kilbride
Arran uhartea:
* Brodick
* Blackwaterfoot
* Lamlash
* Lochranza
Cumbraes uharteak:
* Millport

## Ondasun nabarmenak

* Irvine.
* Largs.
* Ardrossan.
* Eglinton gazteluaren hondarrak.
* Brodickeko gaztelua (Arran uhartea).
* Hunterston gaztelua.
* Seagate gazteluaren hondarrak (Irvine).
* Kilwinningeko abadiako hondarrak.
* Eglinton Tournament Bridge.
* Machrie Moor harriak (Arran uhartea).
* Blackwaterfooteko itsaslabarrak (Arran uhartea).
* Goat Fell mendia (Arran uhartea).
* Cìr Mhòr mendia (Arran uhartea).
* Lochranza gazteluaren hondarrak (Arran uhartea).
* Cumbraes uharteak.
* Eglinton aintzira.
* Ardrossango hondartza.
* Stevenstongo hondartza.

## Kanpo estekak

* Ardrossan Akademiaren webgunea
* Datuak: Q206926
* Multimedia: North Ayrshire / Q206926
# Iparraldeko Behatoki Europarra

Iparraldeko Behatoki Europarra (ingelesez: European Northern Observatory) 1979an sortutako gobernu arteko astronomia erakundea da, Teideko Behatokia eta Roque de los Muchachosko Behatokia biltzen ditu.
Hemeretzi estatutako (Alemania, Armenia, Belgika, Danimarka, Espainia, Estatu Batuak, Finlandia, Frantzia, Irlanda, Italia, Norvegia, Herbehereak, Polonia, Portugal, Erresuma Batua, Errusia, Suedia, Taiwan eta Ukraina) hirurogei erakundek baino gehiagok parte hartzen dute.
Bere izena Hitz-joko bat da, Hegoaldeko Behatoki Europarraren arrakastak sortua.

## Kanpo estekak

* ENO
* Datuak: Q1377440
# Iparraldeko Bioko

Iparraldeko Bioko (gaztelaniaz: Provincia de Bioko Norte) Ekuatore Gineako zazpi probintzietako bat da. Hiriburua Malabo du.

## Banaketa administratiboa
### Udalerriak

* Malabo
* Baney
* Rebola

### Barrutiak

* Malabo
* Baney

## Kanpo estekak

* Datuak: Q845834
* Multimedia: Bioko Norte / Q845834
# Jaizkibel (filma)

    Artikulu hau filmari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Jaizkibel (argipena)».
Jaizkibel 2001eko Ibon Cormenzana bizkaitar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Zuzendariaren opera prima hau Cartagenako Zinemaldian saritu zuten.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Suizidioari buruzko film bat prestatzen ari dela, zuzendari gazte batek psikologoa den bere neska-lagunaren pazienteak elkarrizketatuko ditu.

## Aktoreak

* Alfredo Villa: Gorka
* Susana García Díez: Nerea
* Karmele Aranburu: Karmele
* Klara Badiola: Yvonne
* Idoia Bilbao: Leire
* Ana Lucía Billate
* José María Blanco: Imanol
* Anna Casas
* Javier Coromina: Patxi
* Susana García
* Pau Herrero
* Susana Martín: Edurne
* Roger Pera: Marcos
* Mercè Rovira

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Marín Yarza, Maribel. (2001/06/07). «Ibón Cormenzana se estrena mañana con 'Jaizkibel', un largometraje sobre el suicidio» El País.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58424680
# Jaizkibelgo dorreak

Jaizkibelgo dorreak Jaizkibelgo gandorrean kokatzen diren bost dorre dira.

## Jatorria

Dorreak XIX. mendean, 1874an, liberalek eraiki zituzten Bigarren Gerra Karlistan zaintza postu izateko. Jaizkibelgo mendilerroaren gailurrean sei dorre altxa ziren eta gaur egun bosten hondarrak daude. Bi gailurretik ekialdera, Hondarribiaraino: Erramutz eta Santa Barbara; eta beste hiru mendebaldera, Lezo eta Pasaia arteko mugan, lehen, bigarren eta hirugarren dorre gisa ezagunak.

## Deskribapena

Dorreen alde bakoitzak 3,3 m-tik 3,5 m-ra ditu eta oin planta hexagonalekoak. Salbuespena Guadalupetik hurbilen kokatutakoa da: horren oinplanoa laukia da. Guztiek bi solairu eta terraza zituzten. Egun, hareharrizko inguruko hormak bakarrik kontserbatzen dira, barrualdea erabat hutsa dago. Beheko solairuan zulo txiki angeluzuzenak irekitzen ziren, eta aireztatzeko nahiz behatzeko erabiltzen ziren. Kanpoaldean zapata ikus daiteke eta altuera aldakorra du, dorrea baino pixka bat zabalagoa. Lursailaren gainean zuen altuera lursailaren irregulartasunen araberakoa zen.
Soldaduak ez ziren beheko solairutik sartzen. Lehen solairua irekitzen zen eta bertara iristeko desagerraraz zitekeen eskailera erabiltzen zen. Hala, zailagoa zen eraikinean sartzea. Solairu berean alde bakoitzean bi edo hiru gezileiho irekitzen ziren. Terraza fatxada baino pixka bat aurrerago zegoen eta poligonoaren alde bakoitzean hiru ukondok eusten zuten. Gainera, erpin bakoitzean ukondo bana zegoen. Horien artean gutxi gorabehera zirkularra zen zuloa irekitzen zen eta euri-urak kanporatzeko erabiltzen zen.

## Ikus, gainera

* Jaizkibel

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12260148
* Multimedia: Towers of Jaizkibel / Q12260148
# Jaizkibia

Jaizkibia Euskal Autonomia Erkidegoko eta Espainiako erakunde publikoak biltzen dituen elkartea da, helburutzat Pasaiako badia eta portuaren inguru degradatuak eraberritu eta industria eremuak berreskuratzea duena.
Horretarako, hirigintza, garraio eta bestelako arloetako egitasmoak koordinatu eta sustatzen dituelarik. Erakundea eratzeko 4 milioi euroko hasierako kapitala jarri da.

## Pasaiako Portua

Erakundearen proiekturik garrantzitsuena Pasaiako portu berria eraikitzea izango da. Jaizkibiako ordezkarien aurreikuspenen arabera, zortzi eta hamar urte bitarte beharko dira kanpoaldeko portu berriaren proiektua zehaztu eta eraikitzeko. Jaizkibel mendiaren azpitik trena eta kamioiak pasatzeko bi tunel egin nahi dituzte. Portua eraikitzeko hainbat proposamen izan dira, horietako batek portua kostaldearen ondoko uharte artifizial batean jartzea proposatzen zuen.
Kanpoaldeko portuaren eraikitzeak Pasaiako badia barruko jarduera industrialak kentzea posible egingo luke. Horrela, badia barruko gune horiek eraberritu ahal izango lirateke, etxebizitza, parke eta bestelakoak eraikita euren tokian.

## Kritikak

Jaizkibelgo magalean egin nahi duten superportuak Natura 2000 sarean sartutako guneak hartuko lituzke (Europar Batasunak babestutako eremua). Uhartearen proiektuak ere txikizio handia egingo luke, itsaslabarrak suntsitu. Gainera, kutsadura oraingo portuak bezalaxe ekarriko luke; badia barruko kutsadura badiatik kenduko luke, bai, baina kutsadura hori orain arte aski ondo gorde den gune babestu batera eraman besterik ez luke egingo. Eraginkorragoa, merkeagoa eta kalte gutxiagokoa litzateke oraingo portuan bertan kutsadura gutxitzeko neurriak hartzea, eta badiako bizi baldintzak hobetzeko inbertsioak egitea.
Portu horretan garraiatutako zamak kudeatzeko beharko litzatekeen lekuak —"portu lehorra" deritzonak— Lezoko baserrialdea suntsituko luke. Kritikoen ustez, Jaizkibia erakunde izatearen arrazoi nagusia da gutxi batzuen poltsikoak betetzea: denon ondarea den hura, gutxi batzuen interesetarako suntsitzea. Pasaiako badiako birgaitzearen inguruan batzuek negozio handia egin nahi dute. Porlanez josi Jaizkibelgo kostaldea eta inguruak, eta oraingo portua ere berentzat hartu, aske geratuko diren lurretan etxebizitza eta eraikinekin espekulatzeko.

## Ikus, gainera

* Bilbao Ria 2000

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12260150
# Jaizkibelgo paradorea

Jaizikibelgo paradorea frankismo garaian Gipuzkoako Foru Aldundiak Jaizkibel mendian, Hondarribian ireki zuen hotela izan zen. Eraikuntza oso kritikatua izan zen zeren eta aurrera eramateko Santa Barbara trikuharria eta Jaizibel I harrespila bota arazi egin baitzuten; aipatzen da baita ere botatako hirugarren monumentu megalitikoa. 418 metroko altitudean zegoen.

## Historia

Turismo paradorea Foru Aldundiak 1955an ireki zuen. Hasierako izena "Albergue provincial de Jaizkibel" (Jaizkibelgo Probintzia Aterpea) zen. Paradorea altxatzeko monumentu megalitiko batzuk bota ziren. Historikoki, toki berean, Santa Barbara baseliza egon zen eta herritarren iritziz inguru horretan akelarreak egiten ziren. Toki horretan ere hamar urtez penitentzia egiten, moja bat bizi izan zen: Mari Martin Olaiz. 1590eko urriaren 9an, Santa Barbara baseliza San Telmo baselizara eraman zen, HIger inguruan.
Paradorea, bestetik, 80. hamarkadan garai zailak bizi izan ziren. Azkenean, jatetxe moduan funtzionatu zuen. 1998ko abenduaren 12an, sute batek erabat txikitu zuen. Egun erorkin gutxi batzuk gelditzen dira, besteak beste, arku batzuk. Behatoki moduan jende asko hurbiltzen da toki horretara.

## Erreferentziak

* ↑ http://ketari.nirudia.com/10025
* ↑ http://www.vascodecamping.com/descargas/pdf/men/cvc_jaizkibel.pdf

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Jaizkibelgo paradorearei buruzko testu nostalgikoa, Jean-Paul Duboisek idatzita. Argazkiak.
* Datuak: Q61070842
# Jaizkibel (argipena)

Jaizkibel hurrengo gauzak izan daitezke:
* Jaizkibel mendia.
* Jaizkibel, Ibon Cormenzanaren filmaren izenburua.