OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ulsterko eskoziera

Ulsterko eskoziera (hizkuntza hartan, Ulster Scots, Ullans, Hiberno-Scots edo Scotch-Irish) eskoziera hizkuntza zaharretik datorren hizkuntza da. Gaur egun Ulster probintzian hitz egiten da, Ipar Irlandan eta Irlandako Errepublikan. Lehenengoan, Antrim, Down eta Derryn mintzatzen da, eta Errepublikako lurraldeari dagokionez, Donegalgo konderrian.
Hiztun kopuruaz den bezainbatean, ez dago datu fidagarririk. Ehnologuen 10.000 hiztun aipatzen dira; 1999an egindako Ipar Irlandako Bizitzaren eta Denboren Inkestari erantzunez, Ipar Irlandako herritarren % 2k Ulsterko eskozieraz bazekitela adierazi zuten, eta horrek eskualde horretan 30.000 hiztun direla emango luke; Ipar Irlandako Kultura, Arte eta Aisialdi Sailak dioenez, eskualde horretan 35.000 hiztun dira; eta kalkulu «baikorra» 100.000 hiztunekoa da.

## Hizkuntza-izaera

Ulsterko eskoziera, egile gehienen iritziz, eskozieraren dialektoa da, nahiz eta eskozieraren eta ingelesaren arteko aldaeratzat ere hartzen duten ikerlari batzuek; eta beste batzuentzat, berriz, hizkuntza beregaina da. Ostiral Santuko Akordioan hizkuntza hau babestea onartu zuten, eta Ulster-Scots Agency edo Tha Boord o Ulstèr-Scotch delakoak babestu eta arautzen du Ulsterko eskoziera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Eskoziera, Ethnologue webgunean (2010-07-28). Erreparatu Ulster dialektoaren kopuruari (Erresuma Batuan eta Irlandan eskozieraren dialekto guzti-guztietarako kopuru berberak emateak akatsa dirudi).
* 1 2 (Ingelesez) «Ulster Scots», Irlandako Ingelesaren Baliabideen Zentroaren webgunea, Duisburg-Essengo Unibertsitatearen webgunean.
* ↑ Ez du araugilerik, nahiz eta Ulster-Scots Agency sortu den. Ostiral Santuko Akordioan hizkuntza hori sustatu eta zaindu beharrekoa dela xedatu da da.
* ↑ (Ingelesez) Northern Ireland Life and Times Survey, 1999.
* ↑ (Ingelesez) «What languages are spoken in Northern Ireland?», Ipar Irlandako Kultura, Arte eta Aisialdi Sailaren webgunea.
* ↑ (Ingelesez)Ulsterko eskozieraren azalpena, Ulster Scots Agencyren webgunean (2010-07-28)
* ↑ Hori da Raymond Hickey hizkuntzalariaren iritzia: Irish English: History and Present Day Forms, Cambridge University Press, 2007. 85-120. or.
* ↑ (Ingelesez)Ulster-Scots Language Society elkartearen azalpena: "Ulster-Scots is a sister language to Scots, which itself was brought into what we now call Scotland by settlers from Continental Europe in about the 6th century A.D"

## Ikus, gainera

* Eskoziera

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Ulsterko eskozieraren agentzia
* Datuak: Q201966
* Multimedia: Ulster Scots dialect / Q201966
# Ulten

Ulten, italieraz Ultimo, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. 2.880 biztanle ditu, 208,12 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Ultenek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Laces Lauregno Naturns Proveis Rumo St. Pankraz Bresimo Castelbello-Ciardes Martell Rabbi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q494050
* Multimedia: Ulten / Q494050
# Ultra-Trail du Mont-Blanc

Ultra-Trail du Mont-Blanc (UTMB siglaz ere ezaguna), Frantziatik, Italiatik eta Suitzatik zehar doan mendi lasterketa da. Urtean behin jokatzen da, eta Mont Blanceko mendiguneari bira ematean datza, hau da, 166 km eginez, 9600 m-ko igoera metatuta, itsas mailatik 2500 m-ko garaiera igotzen den eta aipatu hiru herrialdeak zeharkatzen dituen ultramaratoia da. Kokapenak (Chamonix-Mont-Blanc) ematen dion mendizale giroak, zailtasunak, historiak eta parte-hartzaileen maila altuak egiten dute garrantzitsu eta ospetsu.
Ultra-Trail du Mont-Blanc lasterketaren ondoan beste hiru lasterketa sortu dira, distantzia eta zailtasun ezberdinekoak.
* UTMB: Ultra-Trail du Mont-Blanc: 166 km / +9.600 m
* CCC: Chamonic-Champex-Cormayeur: 98 km / +5.60 0m
* TDS: Sur les Traces des Ducs de Savoie: 105 km / +6.700 m
* PTL: La Petite Trotte à Léon: 250 km / +18.000 m

## Emakumezkoen Palmaresa

| Urtea | Irabazlea | Denbora | 2. sailkatua | 3. sailkatua |
| 2003 | Kristin Moehl | 29 h 38 min 24 s | Anne-Marie Bais-Leroux | Monique Gauthier |
| 2004 | Colette Bordcard | 26 h 08 min 54 s | Martina Juda | Monique Muhlen |
| 2005 | Elizabeth Hawker | 26 h 53 min 51 s | Simone Kayser | Magali Juvenal |
| 2006 | Karine Herry | 25 h 22 min 20 s | Simone Kayser | Patricia Signorio |
| 2007 | Nikki Kimball | 25 h 23 min 45 s | Monica Aguilera | Karine Herry |
| 2008 | Elizabeth Hawker | 25 h 19 min 41 s | Karine Herry | Catherine Dubois |
| 2009 | Kristin Moehl | 24 h 56 min 01 s | Elizabeth Hawker | Mónica Aguilera |
| 2010 | Elizabeth Hawker* | 11 h 47 min 30 s | Nerea Martínez | Agnès Herve |
| 2011 | Elizabeth Hawker | 25 h 02 min 00 s | Nerea Martínez | Darcy Piceu-Africa |
| 2012 | Elizabeth Hawker* | 12 h 32 min 13 s | Francesca Canepa | Emma Roca |
| 2013 | Rory Bosio | 22 h 37 min 26 s | Francesca Canepa | Emma Roca |

## Gizonezkoen Palmaresa

| Urtea | Irabazlea | Denbora | 2. sailkatua | 3. sailkatua |
| 2003 | Dachhiri Sherpa | 20 h 05 min 58 s | Topher Gaylord | Brandon Sybrowsky |
| 2004 | Vincent Delebarre | 21 h 06 min 18 s | Dachhiri Sherpa | Jean Claude Pache |
| 2005 | Christophe Jaquerod | 21 h 11 min 07 s | Vincent Delebarre | Marco Olmo |
| 2006 | Marco Olmo | 21 h 06 min 06 s | Csaba Nemeth | Vincent Delebarre |
| 2007 | Marco Olmo | 21 h 31 min 58 s | Jens Lukas | Nicolas Mermoud |
| 2008 | Kílian Jornet | 20 h 56 min 59 s | Dachhiri Sherpa | Julien Chorier |
| 2009 | Kílian Jornet | 21 h 33 min 18 s | Sebastian Chaigneau | Tsuyoshi Kaburaki |
| 2010 | Jez Bragg* | 10 h 30 min 37 s | Mike Wolfe | Zigor Iturrieta |
| 2011 | Kílian Jornet | 20 h 36 min 43 s | Iker Karrera | Sebastian Chaigneau |
| 2012 | François D'Haene* | 10 h 32 min 36 s | Jonas Buud | Michael Foote |
| 2013 | Xavier Thevernard | 20 h 34 min 57 s | Miguel Angel Heras | Javier Dominguez |

## Kanpo estekak

UTMB webgune ofiziala (Frantsesez) (Ingelesez) (Italieraz) (Alemanez) (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q588586
* Multimedia: Ultra-Trail du Mont-Blanc / Q588586
# Ulsterko kolonizazioa

Ulsterko kolonizazioa (ingelesez Plantation of Ulster, irlanderaz Plandáil Uladh eta Ulsterko eskozieraz Plantin o Ulstèr) XVIII. mendearen hasieratik, Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoaren erregealdian, Irlandako Ulster probintzian jazo zen kolonizazioa izan zen. Kolono gehienen jatorria Eskozia eta Ingalaterra zen, erlijio protestantekoak, eta irlandar lurjabe katolikoen lursailak okupatu eta bereganatu zituzten. Irlandako kolonizazioaren prozesuaren barnean, Ulsterkoa kolonizazio handi eta eraginkorrena izan zen. kolonizazio honen helburua Ulsterren etorkizunean jazo zitezkeen matxinadak ekidin eta zapuztea zen, mende bat lehenago probintzia honek ingelesen kolonizazioari gainontzeko herrialdeko probintziek baina erresistentzia gehiago ipini baizion.

## Ikus gainera

* Irlandako kolonizazioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q393046
# Ultar Sar

Ultar Sar, Ultar, Ultar II edo Bojohagur Duanasir II, urdueraz آلتر سار, Batura Muztagh mendietako gailur bat da, Karakorum mendikatean. Pakistango Gilgit-Baltistan lurraldean dago eta 7.388 metroko garaiera du.
1996an Akito Yamazaki eta Kiyoshi Matsuoka japoniar mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
* Datuak: Q2305854
* Multimedia: Ultar Sar / Q2305854
# Ultra-komunikatzen (diskoa)

Ultra-komunikatzen, Anestesiaren estudioko lehen diskoa da. 2000. urtean Esan Ozenki zigiluak kaleratu zuen. Disko honetarako, Nilek ahots lanak utzi eta bajua jotzera pasa zen eta Atxantatu taldekoa zen Ibon hasi zen abesten.

## Abestien zerrenda

* Iritzia
* Gaitzaspen Eguna
* Mila Modu
* Bidea
* Zenbaki Anonimo Bizidunak
* Ultra-Komunikatzen
* Harresia
* Hollywood
* Gatibutasunean
* Dimentsio Galdua
* Negarra Erabailiz
* Ez Naiz Existitzen

## Taldekideak

* Mikel Kazalis - Ahotsa eta gitarra
* Ibon - Ahotsa
* Nil - Bajua
* Beloki - Bateria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268545
# Valandil

Valandil, Tolkienen legendariumean agertzen den fikziozko pertsonaia bat da, eta, bere istorioa, Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, Silmarillion eleberrian eta Numenor eta Erdialdeko Lurraldeko amaitu gabeko ipuinak lanetan kontatzen da. Dunadan bat da, Isildurren laugarren semea eta Arnorreko hirugarren erregea Eguzkiaren Hirugarren Aroko 10. urtetik aurrera. Bere izena, quenyazkoa da, eta "Valarren laguna" esan nahi du.

## Historia

Isildur Arnorrekoaren semerik gazteena eta Elendur, Aratan eta Zirionen anaia zen, eta Eguzkiaren Bigarren Aroko 3430. urtean jaio zen Erdialdeko Lurraldean, zehazki Rivendelen.
Bere aita eta bere anaiak Elfoen eta Gizakien arteko Azken Aliantzaren Gerrara joan zirenean, Valandil, garai hartan haur bat baino ez zena, bere amarekin geratu zen Rivendelen, eta, honela, Zelai Gladioetako Desastrean hiltzetik libratu zen, non Isildur, Elendur, Aratan eta Zirion hil ziren. Erregearen ezkutaria zen Ohtarrek, ihes egitea lortu zuen, eta Narsil ezpataren zatiak eraman zizkion Valandili, berriz forjatu ez zen arren. Ez zen gauza bera gertatu Elendilmirrekin, Arnorreko erregeen heredentziazko bitxia, Isildur, Anduin ibaitik igerian orkoengandik ihesi zihoanean galdu zena. Rivendeleko urreginek, berdin bat egin zuten Valandilentzat, ezpata berri honek, aurrekoaren hainako botererik ez zuen arren.
Valandil, Arnorreko errege bihurtu zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 10. urtean, 21 urte zituenean, eta, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 249. urtean hiltzean, 260 urterekin, bere oinordekoa, bere seme Eldakar izan zen. Bere ondorengoa zen Aragorn II.a Elessarrek, ia hiru mila urte beranduago, Arnor eta Gondorreko erresumak berbateratu zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2293032
# Valandur

Valandur, Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko pertsonaia bat da, eta, bere istorioa, Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan kontatzen da. Arnorreko zortzigarren erregea da. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 462. urtean jaio zen. Tarondor erregearen semea da eta honen oinordeko bihurtu zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 602. urtean. Bere izena quenyazkoa da, eta "Valarren zerbitzaria" bezala itzul daiteke.
Berrogeitamar urteko erregealdiaren ondoren, modu bortitzean hil zen, ustez, Mendi Lainotsuen iparraldean aurkitzen ziren orkoen eraso baten ondorioz Eguzkiaren Hirugarren Aroko 652. urtean. 190 urte zituen, eta, bere oinordekoa, bere seme Elendur izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2714751
# Valaská

Valaská Eslovakiako udalerri bat da, Breznoko barrutian kokatuta. 63,31 km²ko azalera du eta 3757 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1470. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1008220
* Multimedia: Valaská / Q1008220
Breznoko barrutiko udalerriak :
HiriakBreznoHerriakBacúch • Beňuš • Braväcovo • Bystrá • Dolná Lehota • Drábsko • Heľpa • Horná Lehota • Hronec • Jarabá • Jasenie • Lom nad Rimavicou • Michalová • Mýto pod Ďumbierom • Nemecká • Osrblie • Podbrezová • Pohorelá • Pohronská Polhora • Polomka • Predajná • Ráztoka • Sihla • Telgárt • Valaská • Vaľkovňa • Závadka nad Hronom • Čierny Balog • Šumiac :
# Valaská Dubová

Valaská Dubová Eslovakiako udalerri bat da, Ružomberokeko barrutian kokatuta. 12,79 km²ko azalera du eta 782 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1323. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1068562
* Multimedia: Valaská Dubová / Q1068562
# Valaská Belá

Valaská Belá Eslovakiako udalerri bat da, Prievidzako barrutian kokatuta. 64,77 km²ko azalera du eta 2140 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1324. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q611257
* Multimedia: Valaská Belá / Q611257
# Vasco Pratolini

Vasco Pratolini (Florentzia, 1913ko urriaren 19a - Erroma, 1991ko urtarrilaren 12a) italiar idazlea izan zen.
Oso familia apaleko semea zen, eta Florentziako herri xehearen deskribapen zehatza egin zuen bere lehen eleberri laburretan: Il tappeto verde (1941), Cronica familiare (1947) eta Il quartiere (1944). Gobernu faxistak auzo pobreenetan zuen eragina agertu zuen Cronaca dei poveri amanti (1947), Un eroe del nostro tempo (1949) eta La ragazze di Sanfrediano (1952) obretan. Una storia italiana trilogian (1955-1966), bestalde, 1872-1944 bitarteko Italiako historia aztertu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q558295
* Multimedia: Vasco Pratolini / Q558295
# Vasco Szinetar

Vasco Szinetar (Caracas, Venezuela, 1948) venezuelar argazkilari eta poeta da. Zinema ikasi zuen Polonian eta Erresuma Batuan. Ospetsuak dira bere argazki-serieak, Ispiluaren aurrean (Frente al espejo), literaturako eta arteetako pertsonaia garrantzitsuekin; eta Cheek-to-Cheek seriea, kultura munduko pertsona ospetsuekin egindako autorretratuak. Bere argazkiak aldizka agertzen dira Caracaseko El Nacional eta Madrilgo El País egunkarietan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69438992
# VascoPress

VascoPress bizkaitar albiste agentzia izan zen, Bilboko Henao kalean egoitza zuena.
1982an La Gaceta del Norte egunkariko zenbait kazetarik sortu zuten, tokiko albisteei informatzeko helburuz. Hiru hamarkadatan zehar euskal kazetari asko, tartean Charo Zarzalejos, José Luis Blanco Zamora edo Florencio Domínguez, bertatik pasa ziren. 2015ean desegin eta uztailaren 15ean azken teletipoa argitaratu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Vasco Press, referente del periodismo vasco, emite su último teletipo» El Correo 2015/07/15.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24279027
# Vasco Gonçalves

Vasco dos Santos Gonçalves (Lisboa, 1921eko maiatzak 3 – Almancil, Loulé, 2005eko ekainak 11) portugaldar militar eta politikaria izan zen. 1974-1975 bitartean Portugalgo lehen ministroa izan zen.

## Bizitza

Portugalen sistema demokratikoa finkatzearen alde agertu zen, eta horren alde borrokatu zen Conspiración de la Seo izeneko mugimenduan, 1959. urtean.
Krabelinen Iraultzaren garaian ezarri ziren behin-behineko bost gobernuetatik lautako kide izan zen, lehenengoan izan ezik beste guztietan hain zuzen ere, lehen ministro karguarekin. Apirilaren 25eko iraultza bideratu zuen Kapitainen Mugimendua taldeko kide ere izan zen.
1974ko uztailetik 1975eko irailera, lehen ministro kargua bete zuen, eta garrantzi handiko neurriak hartu zituen ekonomiaren nazionalizazioaren bidean, finantzen, industriaren, nekazaritzaren eta garraioen alorrak nazionalizatzea lortu baitzuen. Bere lanean Indar Armatuen Mugimenduaren baitako joera ezkertiarren laguntza izan zuen, eta haren lana begi onez ikusi zuen, orobat, Portugalgo Alderdi Komunistak, zeinarekin bat egin zuen. Behin-behineko laugarren gobernuan, ordea, Portugalgo Alderdi Sozialistako eta Portugalgo Alderdi Sozialdemokratako zenbait ministrok dimisioa eman zuten, eta gainbehera etorri zitzaion bere aginpidea. Azkenik Otelo Saraiva de Carvalho buru zuen Indar Armatuetako joera moderatuarekin tirabirak izan zituen, eta moderatuek hartu zuten nagusitasuna, 1975. urteko azaroaren 25ean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q712532
* Multimedia: Vasco Gonçalves / Q712532
# Vasco-Navarra eraikina

Vasco-Navarra eraikina Nafarroako Iruñea hiriburuko Bigarren Zabalgunean dagoen eraikin bat da. San Ignazio etorbidearen 7. zenbakian dago, San Ignazio etorbidea eta Orreaga etorbidearen arteko izkinan, eta Francisco Bergamín kalearen 2. zenbakiko etxearen parean.

## Eraikina

1924an eraiki zen eta Victor Eusa arkitektoak diseinatu zuen.
Itxura dotoreko eraikina da, nolabaiteko arabiar aire bat ere badu, batez ere 1. eta 4. solairuko puntadun lehioei esker. 1923an Turkia, Egipto eta Ekialde Hurbila bisitatu ondoren egindako eraikina da, hain zuzen.
Eusaren garai decó-espresionistan kokatzen da erakina, bestalde.

## Erreferentziak

* ↑ Edificios de Victor Eusa visibles en la Avenída de San Ignacio. Pampiruna.com (Gaztelaniaz)
* ↑ (Gaztelaniaz) Tabuenca, Fernando. (1999). «La arquitectura de Víctor Eusa: La forma continua.» Revista Arquitectura 318: 26-35. (Noiz kontsultatua: 2023-05-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25475751
* Multimedia: Edificio para la Sociedad La Vasco Navarra (Pamplona) / Q25475751
# Vasco da Gama dorrea

Vasco da Gama dorrea (portugesez: Torre Vasco da Gama, ˈtoʁ(ɨ) ˈvaʃku dɐ ˈɡɐmɐ ahoskatua) 145 metro garai den altzairuzko sareta dorre bat da, Lisboan (Portugal) dagoena, Parque das Nações eremuan, Tajo ibaiaren ertzean. Expo '98 erakusketarako (1998ko mundu erakusketa) eraiki zuten, Regino Cruz arkitektoak proiektatuta. Vasco da Gama esploratzailearen omenez jarri zioten izena.
2004an itxi egin zuten, eta 2012an zabaldu zen berriro luxuzko hotel bezala. Horretarako, eraikin berri bat erantsi zitzaion jatorrizko dorreari.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1756313
* Multimedia: Torre Vasco da Gama / Q1756313
# Urukagina

Urukagina, Lagash hiri-estatuko gobernari (ensi) bat izan zen, Lugalanda eta honen emaztearen ondoren, eta, beranduago, jarraikako apaiz batzuk, boterearekin gehiegikeriak egin zituzten, tenpluarenak ziren lurrak erabili eta herriari zerga handiak jarriz.
Urukagina, gizateriako lehen lege berritzaile bezala ezaguna da. Gizarte klaseen artean ezberdintasunak gutxitzen saiatu zen, zergak murriztu zituen, erregea eta bere familiari eman zitzaizkion pribilegioak kentzen saiatu zen, funtzionarioen gehiegikeriak murriztu zituen eta gizarte klase baxueneko pertsonen esplotazioa debekatu zuen. Berrikuntzaren testuak, zerga murrizte eta zor kentze neurri batzuk ditu. Bere erregealdiak, 8 urte iraun zuen, eta Umma hiriko errege zen Lugalzagesik hiria armaz hartu eta Sumer lehen aldiz bateratu zuenean amaitu zen.
* Datuak: Q315698
* Multimedia: Urukagina / Q315698
# Urumea

    Artikulu hau Urumea ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Urumea (argipena)».
Urumea (Goizuetan Errakaundi) Euskal Herriko ibaia da, Ezkurra mendatean (Nafarroa Garaiko iparraldea) jaio eta Donostian (Gipuzkoako ipar-ekialdea) itsasoratzen dena. 46 kilometro luze da eta ibaiadar nagusiak Elama, Añarbe eta Landerbaso dira. Urumearen arroak 192 kilometro koadro ditu (gutxi gorabehera 200.000 biztanle) eta batezbesteko emariaa 10 m3/s da. Goizueta, Arano, Hernani, Astigarraga eta Donostia zeharkatzen ditu. Urnietaren zati nagusiak ere Urumeara isurtzen ditu urak.

## Ibaiadarrak

* Bedaran
* Zumarrezta
* Urdiñola
* Añarbe ibaia
** Elama

## Donostian

Antzina, Donostia inguruan Urumea ibaiak Zurriola izena zuen. Egungo Salamanka pasealeku aldean zegoen Donostia zaharreko auzo historikoak izen hori zeukan. Zurriola auzo hori desagertzean, berriz, udalbatzak ibaiaz bestaldeko hondartza hartara deitzea erabaki zuen, izena gal ez zedin.
Zazpi zubik zeharkatzen dute:
* Urdintzuko zubia (Loiola koartelekin lotzen du)
* Astiñene edo Egiako zubia (leku bertsuan ere A8 autobidearen zubibidea)
* Burdinazko zubia (auto eta trenaren zubia, Madril-Paris linea), egun Realaren zubia izena duena.
* Agirre Lehendakaria zubia
* Mundaitz zubia (urre koloreko eta bao bakarreko zubia, Donostiako berriena)
* Maria Kristina zubia (Zentroa tren Geltokiarekin lotzen duena, lau erpinetan pabiloi zaldidunez apaindua)
* Santa Katalina zubia (zaharrena eta antzinako zurezko zubiaren kokalekuan, Pariserako bidea baitzen)
* Zurriola edo Kursaal zubia (Kursaalaren ondoan kokatua eta kaleargi erraldoiez apaindua)

## Nabigazioa

Duela ez asko, Hernaniko Portu auzoraino zegoen nabigatzeko modua. IV. mendean Chronographus anni 354 idazlanak azaltzen duenez, Urumea zazpi kilometroz nabiga zitekeen ibaian gora, egungo Hernani pareraino.

## Iruditegia

* Urumea ibaiaren itsasoratzea, (1865, Didier Petit de Meurville)
* Emakumeak Urumean arropa garbitzen Loiolan (1920 ggb).
* Batel-estropada Urumea ibaian (1950)
* Errakaundi ibaia zeharkatzen duen Goizuetako zubia.
* Urumea ibaia Urgull eta Zurriolaren artean itsasoratzen.
* Amara Errondotik 1970eko hamarkadan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.
* ↑ Sansinenea, J. M.. (1967). Ur de los vascos: teoría toponímica, Volum 1. Editorial Vizcaina, 194-195 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) Urzainqui, Tomás. (1998). La Navarra marítima. Pamiela, 201 or. ISBN 84-7681-284-1..

## Kanpo estekak

* urumea.com Ibaiari buruzkoa (Donostia, Hernani, irudiak, datuak...)
* Datuak: Q2744506
* Multimedia: Urumea River / Q2744506
# Urumea (argipena)

Urumea Euskal Herriko toki desberdinak dira:
* Urumea, Gipuzkoa eta Nafarroako ibaia.
* Urumea, Nafarroako Arano udalerriko kontzejua.
* Urumea pilotalekua, 1926 eta 1968 artean zabalik egon zen Donostiako frontoia.
* El Urumea, XIX. mendeko Donostiako egunkaria.
# Urumeako Bandera

Urumeako Bandera Donostian, Urumea ibaiaren uretan Ur-Kirolak arraun taldeak antolatu ohi zuen estropada zen. Estropada bitxia zen, izan ere bandera bera jokatu aurretik parte hartzaileek sprint estropada bat jokatzen baitzuten.
1997an Ur-Kirolak Bandera izena zuen esgtropada berria natolatu zuen. Estropada eremua Kontxako uretara aldatu zen eta ohiko estropada bihurtu zen.

## Palmaresa
### Urumeako Bandera

| Urtea | Irabazlea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 1988¹ | San Juan | San Pedro | Zierbena |
| 1989¹ | San Pedro | San Juan | Zumaia |
| 1990² | San Juan | San Pedro | Arraun Lagunak |
| 1991² | San Juan | San Pedro | Ciudad de Santander |
| 1992² | San Pedro | Donibaneko Arraunlariak | Ur-Kirolak |
| 1994³ | San Pedro | Donibaneko Arraunlariak | Orio |
* ¹ 1988 eta 1989 urte horretan, Gran Premio Codorniu izena izan zuen.
* ² 1990-92 urte horietan, Bandera Helados Miko izena izan zuen.
* ³ 1994 urte horietan, Ur-Kirolak Bandera izena izan zuen, 1997tik aurrera Kontxan antolatuko zirenak bezala.

### Sprint estropada

| Urtea | Irabazlea |
| 1989 | San Pedro |
| 1990 | San Pedro |
| 1991 | Castropol |
| 1992 | Donibaneko Arraunlariak |
| 1994 | San Pedro |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268757
# Uruoca

Uruoca Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. 13.746 biztanle ditu 696,754 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Ceará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2013443
* Multimedia: Uruoca / Q2013443
# Urumea (Arano)

Urumea Aranoko kontzejua da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 35 biztanle dauzka.

## Demografia eta biztanleria

Urumeako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 35 | 34 | 36 | 36 | 37 | 35 | 32 | 32 | 35 |

## Ikus, gainera

* Arano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268755
# Urumera

Urumera (Урум, urum dili) Georgia eta Ukrainako hego-ekialdeko zenbait herritan mintzatzen den turkiar adarreko altaitar hizkuntza da. Maiz Krimeako tatareraren aldaeratzat hartzen da.
Urumera hiztunak etnikoki greziarrak dira. Ukrainara Krimeatik iritsi ziren,1778 eta 1780 artean, Errusiako tsarraren aginduz. Denetara 192.700 hiztun inguru dira.

## Erreferentziak

* 1 2 Lewis, M. Paul (ed.): Urum Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. 2009. Dallas, Tex.: SIL International. Online version
* ↑ Urumera Munduko hizkuntzen amarauna

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13257
* Multimedia: Urum language / Q13257