OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Q Into the Storm

    Artikulu honen izenburua ez da zuzena muga teknikoak direla-eta. Izenburu egokia Q: Into the Storm da.
Q: Into the Storm estatubatuar telesail dokumentala da, 2021ean HBOk eman zuena.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Sei ataleko dokusail honetan hurreratu da HBO AEBetako Kapitolioko istiluak bultzatu zituen QAnon mugimendura. Informazioaren gerra, konspirazio teoriak eta manipulazio politikoa dira ardatzak. Hiru hilabete besterik ez dira igaro errealitateko gertakariak jazo zirenetik proiektua argitaratu dutenera arte.

## Erreferentziak

* ↑ «Q: Into the Storm» Berria 2021-04-10 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105975911
# Q dokumentua

    Artikulu hau testu biblikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Q (argipena)».
Q dokumentua edo Q iturria (alemanierazko Quelle -iturria- hitzetik eratorria) Mateoren eta Lukasen ebanjelioen ustezko iturri galdua da.
Izan ere, hiru ebanjelio sinoptikoei dagokionez, (Markorena, Mateorena eta Lukasena), hitz-hautaketan eta gertakarien kokalekuetan haien arteko harremana sumatu da. Arazoa da harreman horren nondik norakoa zehaztea. Oro har onartzen da Markorena idazten lehena izan zela, eta beste biren iturria izan zela. Baina horretaz gain, XIX. mendeko Itun Berriko adituak ohartu ziren Mateo eta Lukasen ebanjelioek Markoren Ebanjelioan agertzen ez zen material andana partekatzen zutela. Hori dela eta, beste bigarren iturri komun bat proposatu zen, Q iturria hain zuzen ere. Balizko testu galdu hori, Jesusen esanen bilduma izango litzateke.

## Erreferentziak

* ↑ Horsley, Richard A.. (1999). Whoever hears you hears me : prophets, performance, and tradition in Q. Trinity Press International ISBN 1-56338-272-5. PMC 42080360. (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).
* ↑ Dunn, James D. G., 1939-. Jesus remembered. ISBN 0-8028-3931-2. PMC 51978108. (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).
* ↑ Mournet, Terence C., 1969-. (2005). Oral tradition and literary dependency : variability and stability in the synoptic tradition and Q. Mohr Siebeck ISBN 3-16-148454-1. PMC 60519832. (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111065
* Multimedia: Q source / Q111065
# Poligono aldeberdin

Geometrian, poligono aldeberdina edo poligono aldekidea alde guztiak berdinak dituena da.

## Adibideak

* Triangelu aldeberdina
* Erronboa (karratua barne)

## Propietateak

* Poligono aldeberdina, angeluberdina ere baldin bada (angelu guztiak berdinak baditu), poligono erregularra da.
* Poligono aldeberdina, ziklikoa ere baldin bada (erpin guztiak zirkunferentzia baten gainean baditu), poligono erregularra da.
* Lauki aldeberdin guztiak ganbilak dira, baina hori ez da betetzen alde gehiagoko poligonoetan.

## Ikus, gainera

* Viviani-ren teorema

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Polígon equilàter" MathWorld-en.
* (Ingelesez) Poligono aldeberdinen propietate bat, Cut the Knot
* Datuak: Q428388
* Multimedia: Equilateral polygons / Q428388
# Poligono angeluberdin

Euklidear geometrian, poligono angeluberdina angelu guztiak berdinak dituen poligonoa da. Aldeak ere berdinak baditu, poligono erregularra ere bada. Triangelu angeluberdin bakarra triangelu aldeberdina da. Laukizuzenak –karratua barne– lauki angeluberdin bakarrak dira. Orokorrean, angelu guztiak berdinak dituen poligono batek, triangeluaren kasuan izan ezik, ez du zertan aldeberdina izan, ezta erregularra ere.
Poligono angeluberdinetan, angelu bakoitzaren zabalera 180° − ${\tfrac {1}{n}}$(360°) da (poligono angeluberdinen teorema), non n aldeen kopurua den.
Poligono zikliko bat angeluberdina da, baldin eta soilik aldeak berdinak badira txandaka (hau da, 1., 3., 5... aldeak berdinak badira, eta 2., 4., 6... aldeak berdinak badira). Orduan, n bakoitia bada, poligono ziklikoa angeluberdina da, baldin eta soilik erregularra bada.

## Ikus, gainera

* Viviani-ren teorema

## Erreferentziak eta oharrak

* ↑ De Villiers, Michael. "Equiangular cyclic and equilateral circumscribed polygons", Mathematical Gazette, 95, Mmarç de 2011, 102-107 (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Equiangular Polygon" MathWorld-en.
* (Ingelesez) A Property of Equiangular Polygons: What Is It About?
* Datuak: Q2543717
# Poligrafo (argipena)

Poligrafo izenak adiera hauek ditu:
* Poligrafoa, oso gai desberdinez idazten duen idazlea.
* Poligrafo, Ziklostil edo Mimeografo, kopiak inprimatzeko erabiltzen zen tresna.
* Poligrafoa edo Gezur detektagailu, pertsona batek gezurrak esaten dituenean kontrolatzeko tresna.
* Edozein neurgailu zeinak, balore fisikoak jasoz, paperean inprimatzen edo grabatzen duena (Elektroentzefalograma, Elektrokardiograma, e.a.).
# Poligono baten kanpo-angelu

Poligono baten kanpo-angelua poligono baten ondoz ondoko aldeen artean, lehenaren luzapenak eta bigarrenak perimetroaren kanpotik eratzen duten angelua da. Alegia, perimetroari jarraituz gero, erpin bakoitzean egin behar den biraketaren munta.

## Erreferentziak eta oharrak

* ↑ Elhuyar Zientzia eta Teknologiaren Hiztegi Entziklopedikoa. Kanpo-angelu. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q356192
* Multimedia: Exterior angles / Q356192
# Poligono dual

Geometrian, poligonoak dualak izeneko bikoteetan elkartzen dira, non poligono baten (poligono inskribatua) erpinak beste poligonoaren (poligono ukitzailea) aldeetan kokatzen diren.

## Ikus, gainera

* Kurba duala
* Poliedro duala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5310230
# Poligrafo (idazle)

    Artikulu hau Idazleei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Poligrafo (argipena)».
Poligrafo (antzinako grezieratik (πολυγράφος) polugraphos, poly: asko; graphos: idazketa) oso gai desberdinetaz idazten duen egileari esaten zaio.

## Literaturan

Literaturan poligrafo hitza batez ere Antzinate klasikoa idazle batzuekin erabiltzen da, esaterako Aristoteles eta Plutarko greziarren artean, eta Zizeron eta Plinio Zaharra erromatarren artean. Voltaire eta Diderot poligrafo modernoen adibideak dira. Euskal Herriaren kasuan, besteak beste, Miguel Unamuno Justo Garate eta Julio Caro Baroja aipatuak izan dira poligrafo moduan.

## Idazle poligrafoak
### Antzinatasunean

* Filostrato Lemnoskoa
* Duris Samoskoa
* Marco Terencio Varron
* Suetonio

### Erdi Aroa

* Abu Nuwas
* Isidoro Sibiliakoa
* Al-Jahiz
* Mikel Psellos

### Aro Modernoa

* Voltaire
* Denis Diderot
* Benito Jerónimo Feijoo
* Athanasius Kircher
* Saint-Réal

### Aro Garaikidea

* Arthur Conan Doyle
* Maurice Garçon
* Gustave Le Rouge
* Simin Palay
* Ludwig Tieck
* Jacques Attali
* Marcelino Menéndez Pelayo
* Marco Aurelio Denegri
* Isaac Asimov

### Beste erabilerak

Batzutan, mespretxuz, ideia handirik gabe gauza askotaz idazten duenari esaten zaio baita ere.

## Erreferentziak

* ↑ Espainiako Akademiaren hiztegia
* ↑ Encyclopédie Larousse del siglo XX, Paris, 1932

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2330979
# Polihalita

Polihalita sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Polihalita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {K2Ca2Mg(SO4)4 * 2H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Polyhalite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Poligono ganbil

Poligono ganbila 180º baino gutxiago neurtzen dituen barne angeluak dituen poligono bat da. Poligono ganbil batean, erpin guztiek poligonoaren kanpoalderantz begiratzen dute.
Poligono ahurra ganbil bezala sailkatzeko baldintza guztiak betetzen ez dituen poligono bat da.
Poligono ganbilaren alde batetik igarotzen den edozein lerro zuzenek, poligono osoa, lerro zuzenak definituriko planoerdietako batean oso-osorik uzten du. Hiruki guztiak dira poligono ganbilak. izar poligonoak, euren aldetik, ez dira poligono ganbilak, konkaboak baizik.

## Ikus, gainera

* Ganbil
* Ahur

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3259505
* Multimedia: Convex polygons / Q3259505
# Poligono ukitzaile

Geometrian, poligono ukitzailea edo poligono zirkunskribatua poligono ganbila da, bere barruan alde guztiak ukitzen dituen zirkunferentzia bat duena. Zirkunferentzia horri zirkunferentzia inskribatu deritzo.
Poligono ukitzailearen poligono duala ziklikoa da; eta poligono ukitzailearen zirkunferentzia inskribatua poligono dualaren erpin guztietatik igarotzen da.
Poligono erregular guztiak ukitzaileak dira. Poligono ukitzaileen artean, lauki ukitzaileak dira aztertuenak; besteak beste, erronboak.

## Inerradioa

Inerradioa zirkunferentzia inskribatuaren erradioa da. Poligono ukitzaile baten n aldeak a$_1$, ..., a$_n$ badira, inerradioaren luzera formula honen bidez kalkula daiteke:
    $r={\frac {A}{s}}={\frac {2A}{\sum _{i=1}^{n}a_{i}}}$
non A poligonoaren azalera eta s poligonoaren perimetroerdia diren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7682882
# Pévange

Pévange Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 50 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Pévange udalerrian erroldatutako biztanleak 50 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

21 2007an zeuden etxebizitza guztiak familien etxebizitza nagusiak ziren. Etxebizitza guzti hauek 21etxeak ziren. 21 etxebizitza nagusietatik 20 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 3 etxek lau gela zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 18 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Pévange udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 4 | 30-34 | 0 |
| 12 | 25-29 | 8 |
| 4 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 4 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 4 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 27 ziren, horien artean 22 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 22 pertsona aktiboetatik 19 lanean zeuden (8 gizon eta 11 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 gizon). 5 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2000. urtean Pévange udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q21975
* Multimedia: Pévange / Q21975
# Pêr Denez

Pêr Denez edo jaiotzez Pierre Denis (Rennes, Ille eta Vilaine, 1921eko otsailaren 3a – Romillé, Ille-et-Vilaine, 2011ko uztailaren 30a) hizkuntzalari, irakasle eta idazle bretainiarra izan zen.
Nerabezaroan bretainiera bere kabuz ikasi zuen, unibertsitatean ikasketa horietan sakondu zen eta lehenengo lanak argitaratu zituen garai horretan. Azkenik, hizkuntza horretako idazlerik emankorrenen eta ezagunenen artean dugu. Halaber, beste kultura batzuetara irekita zegoen, esperanto ikasiz besteak beste.

## Bibliografia
### Fikzioa

* Glas evel daoulagad c'hlas ha ne oant ket ma re, Al Liamm 1979
* Hiroc'h eo an amzer eget ar vuhez, Mouladurioù Hor Yezh, 1981
* Evit an eil gwech, MHY, 1982
* Eus un amzer 'zo bet, MHY, 1992
* En tu all d'an douar ha d'an neñv, MHY, 1993
* Da Rouz An Noz, MHY, 1996

### Hizkuntzalaritza

* Kentelioù brezhoneg : eil derez, Al Liamm, 1971
* Étude structurale d'un parler breton : Douarnenez, (3 lib.), Université de Rennes, 1977
* Geriadur brezhoneg Douarnenez, 4 lib., Mouladurioù Hor Yezh, 1980, 1981, 1985
* Mont war-raok gant ar brezhoneg, MHY, 1987
* Brezhoneg buan hag aes, Hor Yezh, 1997 (Merwen Runpaot-ek esperantora itzulita La bretona lingvo rapide kaj facile izenburuarekin)

### Saioak

* Les contes de Luzel, Hor Yezh, 1995.
* Bretagne et peuples d'Europe, MHY, 1999.
* Yezh ha bro, MHY, 1998.

### Askotarikoak

* Korf an den (Le corps de l'Homme) ; Brest, Skridoù Breizh , 1943. Anatomiaren eskuliburua.
* Aquis submersus (Teodor Storm), Al Liamm, 1950. Itzulpena.
* Dictionnaire des romanciers de Bretagne, Keltia Graphic éditions, 1999

## Kanpo loturak

* "Per Denez, bretoieraren erraldoia, hil da" (Sustatu)
* Datuak: Q20731
* Multimedia: Pêr Denez / Q20731
# Pêro de Alenquer

Pêro de Alenquer XV. mendeko Portugaldar Inperioaren izen handiko esploratzaile eta itsaslaria izan zen.

## Biografia

1483an, erregeak, Joan II.a Portugalgoak, Errege Etxearen ezkutari jantziarekin jazteko baimena eman zion. 1487-1488an Bartolomeu Diasek Esperantza Oneko lurmuturra gainditu zuenean Alenquerrek karabela pilotatu zuen. Bera lan horretarako aukeratua izatea esperientzai handia zuela erakusten du. Bidaia honetan ohar asko idatzi zituen. Vasco de Gamak Indietara joateko itsas-bidea osatu zuenean ere, "São Gabriel" armadaren intsignia zeraman itsasontziaren pilotoa izan zen. Pentsatzen da bidaia horren bueltan hil egin zela zeren eta 1499an Manuel I.a Portugalgoak pilotuaren semeari onarpena eman baitzion.

## Erreferentziak

* ↑ https://books.google.ca/books?id=AqxzV0zeiNUC&pg=PA52&lpg=PA52&dq=Pêro+de+Alenquer&source=bl&ots=aKphExz66E&sig=anqGXX-cYd2z8gl54fuY9GSNlWI&hl=en&sa=X&ei=hEy6VMzRD8asyATP-YH4Cw&ved=0CDsQ6AEwBDgU#v=onepage&q=Pêro%20de%20Alenquer&f=false
* ↑ https://peoplepill.com/people/pero-de-alenquer/

## Kanpo estekak

* (Portugesez):Portugaldar itsalariak.
* Datuak: Q1668016
# Pézenas kantonamendua

Pézenas kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Hérault departamenduan dago, Okzitania (eskualdea) eskualdean. Guztira 15 udalerri ditu eta Pézenas da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1682162
* Multimedia: Canton de Pézenas / Q1682162
# Pêr-Jakez Heliaz

Pêr-Jakez Heliaz, Pêr-Jakez Heliaz edo frantsesez Pierre Hélis (1914ko otsailaren 17a, Pouldreuzig, Bretainia – 1995eko abuztuaren 13a, Kemper, Bretainia) bretoi idazle, olerkari, antzerkigile eta kazetari bat izan zen. Bretainieraz nahiz frantsesez idatzi zuen. Bretainieraz mintzatzen zen baserritar familia batean jaio eta hezi zen. Frantsesa eskolan ikasi zuen, Kemper eta Roazhonen ikasten segituz. 1946-1975 artean Kemperreko Eskola Normalean letra klasikoak irakatsi zituen.
1946ko abenduaren 21ean berak eta Pierre Tréposk bretoierazko irratia aireratzen hasi ziren, iragarkiak eta antzezlanak aurkeztuz. 1948an Cornouaille Jaialdiaren bultzatzaileetako bat izan zen baita denboraldi batez bertako aholkularia ere. 1950ean Brud aldizkaria sortu zuen. Bretainiar nazionalismoko joera pragmatikoenekin lerrokatu zen, Ar Falz eta Emgleo Breiz taldeetako kidea izateaz gain, Parisko La Bretagne aldizkarian kronikak idatzi eta Ouest-France aldizkarian bere idazlanetako zatiak argitaratu zituen. 1971ean Breizh o veva (Bretainia bizirik) bretainierazko lehenbiziko telebista saioan parte hartu zuen.
1980an Claude Chabrolek Le cheval d'orgueil (Harrotasun zaldia) filma zuzendu zuen, bere izenburu bereko Le Cheval d'orgueil liburuaren zinemarako egokitzapena.
* Datuak: Q3141517
* Multimedia: Pierre Jakez Hélias / Q3141517
# Pterolonche

Pterolonche Pterolonchidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Pterolonche albescens da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Pterolonche albescens | daturik gabe |
| Pterolonche benesignata | daturik gabe |
| Pterolonche douxi | daturik gabe |
| Pterolonche gozmaniella | daturik gabe |
| Pterolonche gracilis | daturik gabe |
| Pterolonche inspersa | daturik gabe |
| Pterolonche kurdistanella | daturik gabe |
| Pterolonche lineata | daturik gabe |
| Pterolonche lutescentella | daturik gabe |
| Pterolonche pulverulenta | daturik gabe |
| Pterolonche terebrata | daturik gabe |
| Pterolonche vallettae | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10355356
* Multimedia: Pterolonche / Q10355356
* Espezieak: Pterolonche
# Qasr Amra

Qasr Amra, Quseir Amra edo Qusair Amra (arabieraz: قصر عمرة‎, Qaṣr ‘Amrah) ekialdeko Jordanian dagoen basamortuko gaztelua da. VIII. mendearen hasieran, 723 eta 743 inguruan, Walid Ibn Yazidek, gero Al-Walid II.a omeiatar kalifa izango zena, eraiki zuen. Lehenengo islamiar arkitekturaren adibide finentzat hartzen dute.
UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen 1985ean.

## Erreferentziak

* ↑ Taragan, Hana. (2008). «Constructing a Visual Rhetoric: Images of Craftsmen and Builders in the Umayyad Palace at Qusayr ‘Amra» Al-Masaq: Islam and the Medieval Mediterranean 20 (2): 141-160..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q499517
* Multimedia: Quseir Amra / Q499517
# Qasr Kharana

Qasr Kharana, baita ere Qasr al Harrana, Qasr al-Jarana, Kharanah, Kharaneh edo Hraneh izenekin ezaguna, Basamortuko gazteluen multzoko gotorlekua da. Jordanian dago, Amman hiriaren ekialdean, 65 km-tara. Gotorlekuaren lehen fasea 661 eta 684 artean eraiki zen; bigarrena 710 urtearen inguruan.

## Historia

Nahiz eta "gaztelu" hitzarekin definitu, haren funtzio nagusia ez dago oso garbi. Ez du erabilera militarrik izan duenik ematen eta gezileiho itxura duten leihatilak ez ziren defentsarako, barrualdea aireztatzeko baizik. Batzuen ustez jauregi bat izan zen; beste batzuen iritziz karabansarai izateko moldatutako eraikina zen, hau da, bidaiariei atseden eskaintzeko egitura. Bigarren hipotesi honen aurka, gertutik ez dago ibilbide ezagunik, ezta ur-iturri egokirik.
Gotorlekuaren lehen fasea 661 eta 684 artean eraiki zen; bigarrena 710 urtearen inguruan. Goi aldeko eskaileretan idazkun bat dago non Al-Walid I.a omeiatarren seigarren kalifaren agindupean eraiki zela azaltzen den. Dena dela, ziur aski, aurretik, leku berean greziar edo bizantziar eraikin bat egon zen.
Mendetan eraikina hondatu zen, bereziki lurraldean emandako lurrikaren ondorioz. 1901ean Alois Musil esploratzaileak berraurkitu zuen. 1970. urtetik aurrera, Stephen Urice arkeologoaren agindupean berreraiki egin zen. Egun bisitariei irekita dago baina alde batzuk, goiko eskailerak eta teilatua, egoera kazkarrean izan.

## Arkitektura

Qasr al-Jarana hiriburutik 60 km hego-ekialdera dago, basamortuko lautada baten erdian, 15 metroko muino txiki baten gainean, Amman eta Azraq lotzen dituen 40. autobidetik gertu. Omeiek eskualde horretan eraikitako lehen gazteluetako bat da, eta, hala ere, oso ondo kontserbatuta dago. Basamortuko esteparen erdian nabarmentzen da, bere forma kubikoarekin, lau alde eta dorreak ditu izkinetan, hormen altuera gainditzen ez dutenak, baita fatxada bakoitzaren erdian zirkuluerdi-formako dorreak eta sarrera bakarra ere. Morteroz elkartutako hareharrizko harriekin egina dago.
Oinplanoa karratua da, 35 metro inguruko aldea du (1.225 metro koadro), eta barruan bi solairuz inguratutako patioa dago, hirurogei gela dituena, gehienak angeluzuzenak, sabai gangadunak eta pilastra atxikien gainean dauden erdikupulaz osatuak. Dekorazioa mugatua da, sarrerako atearen gainean bakarrik dago iztukua eta arkuetan zerra-hortzak ikusten dira. Goiko geletako batean dagoen marrazki batek eragin sasandarrak erakusten ditu.

## Iruditegia

* Barrualdea, eragin sasandarrak erakutsiz.
* Patioa.
* Kanpoko ikuspegia.
* Goiko eskailerak.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20150527022549/http://www.qantara-med.org/qantara4/public/show_document.php?do_id=131&lang=es
* ↑ https://www.visitajordania.com/castillo-del-desierto/
* ↑ https://arte.laguia2000.com/arquitectura/qasr-kharana
* ↑ https://web.archive.org/web/20101120072250/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7356

## Kanpo estekak

* Datuak: Q537641
* Multimedia: Qasr Kharana / Q537641
# Qataban

Qataban edo Katabania (arabieraz: مملكة قتبان‎; qatabanianeraz: 𐩤𐩩𐩨𐩬) Yemengo antzinako erresumetako bat izan zen, Baihan haranean garatu zena. Hego Arabiako beste erresuma askok bezala, oparotasun handia hartu zuen aldareetan erretzen zituzten olibano eta mirraren merkataritzari esker. Qatabango hiriburua Timna zen, Hadramaut, Saba eta Main erresumak lotzen zituen ibilbide komertzialean zegoena. Yemengo erresumarik garrantzitsuena izan zen k.a. 1. milurtekoaren bigarren zatian, bere agintariek Hego Arabiaren gaineko nagusitasuna zutenean. Jainkorik handiena Amm edo "osaba" zen, eta herriak bere buruari "Ammen semeak" deitzen zion.

## Historia

Orain arte, Qataban jatorria Yemengo iparraldean ezezaguna da. K. a. VIII. mendearen amaiera, Yithaamar Watar I.a Sabakoak Qataban konkistatu zuen. Handik gutxira, Ausan erregearen agindupean erori zen. Konkistatua eta Sabarekin lotua izan ondoren, Qataban, berriz ere, Sabaren basailu bihurtu zen, eta Ausanek Indiako ozeanoko kostaldean menderatutako lurraldeak lortu zituen. Ez dago argi Qatabanek nola kontrolatu ahal izan zuen Afrika eta Indiarekiko itsas merkataritza, edonola ere, Yemengo hegoaldeko kostaldea oraindik Sumuhuali Yanuf III.aren menpe egon zen Qatabanek Sabaren kontroletik independentzia lortu baino pixka bat lehenago arte. K.a. IV. edo III. mendean. Qataban, Yada ib Yigal I.aren erregealdian, Sabarekiko independentzia lortu zuen, ziuraski, Main eta Hadramautekin aliantzan. Mende batzuk beranduago, Tuhargibeko guduan, Sabako erregeak Qatabanen igoera geldiarazi ahal izan zuen arren baina ezin izan zuen Sabako erresuma handiaren banaketa eragotzi.
Yada ib Dhubyan Yuhanimen agintaldian (k.a. 220-205) Hadramaut konkistatu zuenean eta ondorengo Amir tribuaren aurkako garaipenari esker, Qatabanbere boterearen punturik gorenera iritsi zen, Yemengo kostaldearen eremu zabalak kontrolatuz eta, aldi berean, Intsentsuaren Bidearekin lotuz.

## Erreferentziak

* ↑ M. Arbach, H. as-Saqqaf. «Naqsh jadīd min ʿhd Ydʿʾb Yhnʿm malik Qtbn w-Ydʿʾb Ġyln malik Ḥḍrmwt» Raydan (7, S.): 110-123..

## Bibliografia

* Korotayev, Andrey: Ancient Yemen. Oxford (RU): Oxford University Press, 1995; ISBN 0-19-922237-1.
* Korotayev, Andrey: Pre-islamic Yemen. Wiesbaden (Alemania): Harrassowitz Verlag, 1996; ISBN 3-447-03679-6.
* Maigret, Alessandro de: Arabia felix. Londres: Stacey International, 2002; ISBN 1-900988-07-0.
* Yule, P.: Himyar late antique Yemen/Die Spätantike im Jemen. Aichwald (Alemania), 2007; ISBN 978-3-929290-35-6.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q748595
* Multimedia: Qataban / Q748595