OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Edenita

Edenita silikato motako minerala da eta edenite root name taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Edenita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {{Na}{Ca2}{Mg5}(AlSi7O22)(OH)2}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Edenite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Eder Aurre

Eder Aurre (Bilbo, Bizkaia, 1993) bizkaitar moda diseinatzailea da.

## Ibilbidea

Txikitatik izan zuen modarekiko zaletasuna, amak etxean zituen moda aldizkariek piztuta.
Patroigintza eta diseinu ikasketak egin zituen, eta modan master bat. Ondoren Londreseko Central Sain’t Martins-en jarraitu zituen ikasketak.
Hainbat markarentzako lan egin ondoren, bere lehen moda bildumarekin “Creamoda” nazioarteko moda saria irabazi zuen. Gero, beste hainbat lehiaketa ere irabazi ditu: “GetxoModa”, euskal diseinatzaile onenaren saira, Espainiako diseinatzaile gazte onenaren sari nazionala eta "Assembly" -ko (Graz, Austria) bilduma onenaren saria; azken hau Sokotra izeneko bildumarekin.
Prêt-à-porter arropak eta osagarriak lantzen ditu gehien bat.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Eder Aurre: pasión por la moda» Eder Aurre (Noiz kontsultatua: 2020-04-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «‘Sokotra’ busca conquistar Austria» Basquemoda 2019-05-24 (Noiz kontsultatua: 2020-04-22).
* Datuak: Q91491836
# Edenderry (Down konderria)

Edenderry (irlanderaz: Éadan Doire) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Lagan ibaiaren ertzean dago, Belfast hiriaren hegoaldeko mugan.
2001eko erroldaren arabera 252 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q135516
* Multimedia: Edenderry, County Down / Q135516
# Edenderry (Tyrone konderria)

Edenderry (irlanderaz: Éadan Doire) Ipar Irlandako udalerri bat da, Tyrone konderrian dagoena. 2001eko erroldaren arabera 81 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5336986
* Multimedia: Edenderry, County Tyrone / Q5336986
# Edens Zero

Edens Zero Hiro Mashima-k idatzi eta marraztutako manga fantastikoa. 2018ko ekainaren 27an hasi zen eta bost hizkuntzatan argitaratu zen aldi berean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54667228
# Edenton (Ipar Carolina)

Edenton Ipar Carolinako herri bat da. Chowan konderrian kokatua dago. 2010ean 5.004 biztanle zituen, 13,91 kilometro koadrotan banatuta.

## Herritar ospetsuak

* Penelope Barker (1728-1796), Amerikako Iraultzako aktibista.
* Harriet Jacobs (1813-1897), abolizionista eta idazlea.

## Ikus, gainera

* Chowan konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2028258
* Multimedia: Edenton, North Carolina / Q2028258
# Edenderry

Edenderry (irlanderaz Éadan Doire) Irlandako Errepublikako Offaly konderrian dagoen udalerri bat da. Kildare, Meath eta Westmeath konderrien mugatik hurbil dago. Grand Canal ubidea udalerriaren hegoaldetik igarotzen da, Bog of Allen zohikaztegian barrena, bertatik herrigunera doan bide bat abiatzen da.
Gaur egun loleku udalerri gisa sailka daiteke, bere biztanleriaren ehuneko handi batek eguna Dublin eta Kildare konderrietan lanean igarotzen baidu.

## Izena

Irlanderazko Éadan Doire izenak "haritz egurrezko muinoa" esan nahi du.

## Iruditegia

* Saint Mary eliza.
* Tren geltoki zaharra.
* Saint Mary kalea.

## Herritar ospetsuak

* Neil Delamere, (1979-), umorista.
* Frantic Jack, indie rock taldea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1016311
* Multimedia: Edenderry, County Offaly / Q1016311
# Edenharterita

Edenharterita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Edenharterita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {PbTlAs3S6}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Edenharterite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3719013
* Multimedia: Edenharterite / Q3719013
# Edensor

Edensor, Ingalaterrako erdialdean dagoen herri bat da, Derbyshire konderrian.
2011n 145 biztanle zituen.
* Datuak: Q2578787
* Multimedia: Edensor / Q2578787
# Edmund Stoiber

Edmund Rüdiger Stoiber (Oberaudorf, 1941eko irailaren 28a) alemaniar politikaria da.
1993 eta 2007 bitartean Bavariako ministro-presidentea izan zen. Bavariako Batasun Sozial Kristaua alderdiko presidente ere izan zen 1999tik 2007ra. 2002an Alemaniako kantzilergo federalerako hautagai izan zen, baina Gerhard Schröderrekin galdu egin zuen.
* Datuak: Q44507
* Multimedia: Edmund Stoiber / Q44507
# Edmundo I.a Ingalaterrakoa

Edmundo I.a Ingalaterrakoa, Edmundo I.a Bikaina izenaz ere ezaguna (921 – 946ko maiatzaren 26a) Eduardo I.a Zaharra Wessex-eko erregearen eta bere emazte Ecgwynnen lau seme-alabetatik zaharrena zen.
Æthelstan erregea, anaitzakoa zuena, hil zenean, haren lekua hartu zuen tronuan, eta Kingston upon Thamesen koroatu zuten errege, 939ko azaroan.
940an, Elgivarekin —gero kanonizatua izango zena— ezkondu zen, eta hiru seme-alaba izan zituzten.
944an, Edmundok Northumbria konkistatzea lortu zuen.
945ean, Edmundok Strathclyde Erresuma konkistatu zuen, baina lurraldearekiko eskubideak Malcolm I.a Eskoziakoari eman zizkion. Horren ordez, elkarri laguntza emateko hitzarmen bat sinatu zuten. Edmundoren errealdian, gainera, monasterio katolikoen berpiztea hasi zen, eta Elizari bultzada handia eman zitzaion erresuma ingelesetan.
946an asasinatu zuten, Dorseteko Pucklechurch herrian, 25 urte zituela. Glastonburyko abade-etxean hilobiratu zuten.
* Datuak: Q190166
* Multimedia: Edmund I of England / Q190166
# Edmund Rubbra

Edmund Rubbra (ˈrʌbrə ahoskatua; Northampton, 1901eko maiatzaren 23a - Gerrards Cross, 1986ko otsailaren 14a) ingeles musikagilea izan zen. Eskolako ikasketak amaitu ondoren, burdinbideetako langile gisa jardun zuen. Musikari dagokionez, bere kasa egin zituen ikasketak, nahiz eta azkenean beka bat lortu eta Gustav Holstekin ikasi zuen. Cyril Scott eta Ralph Vaughan Williams ere izan zituen irakasle. Rubbra musikagile gisa da, batez ere, ezaguna, baina musikaren beste alor batzuk ere landu zituen. Ganbera-musikan, esaterako, piano-hirukote bat osatu zuen, Pleeth eta Gruenbergekin, Bigarren Mundu Gerraren garaian. Hirukotea utzi ondoren, Oxfordeko irakasle izan zen, eta 20 urtetik gora eman zituen zeregin horretan. Zaletasun berezia zuen XVI. eta XVIII. mendeetako musika polifonikorako, eta horixe ikus daiteke bere konposizioetan. Hala ere, lirismorako zuen berezko dohaina, eta forma berrien sorkuntza bateratzeko konpromisoa eta kezka erakutsi zuen beti. Bere estilo polifonikoan nabarmentzekoa du mistizismo katolikoaren eragina; lirikoa eta erromantikoa da, eta egituraren eta kontrapuntuaren kezka ageri du. Bestalde, egile ingeles kontserbadoreen saileko musikagiletzat har daiteke, nahiz eta sekula ez zuen ahaztu langile-klaseko kidea zela, eta budismoaren eragina nabarmendu zuen (katoliko erromatar egin zen 1948an, baina, gerora, budismoak eta taoismoak erakarri zuten). Haren lanen artean, azpimarratzekoak dira hamaika sinfonia, ahotserako hainbat lan (Missa Cantriarensis) eta ganbera-musikako lanak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q958880
* Multimedia: Edmund Rubbra / Q958880
# Edmund Spenser

Edmund Spenser (ˈspɛnsər ahoskatua; Londres, 1552/1553 – ibidem, 1599ko urtarrilaren 13a) poeta ingelesa izan zen.
Cambridgen artea ikasi zuen. Philip Sidney idazle eta politikoaren lagun mina egin zen, eta hari eskaini zion lehen liburua, The Shepeardes Calender (1579, Artzainaren egutegia); liburu horretan bere estilo fin sotila erakutsi zuen eta arkaismo ugariz baliatu zen, gero idatzi zituen obra guztietan bezala. 1580an Irlandako gobernariaren idazkari izendatu zuten eta han eman zuen bizitzaren parterik handiena. 1590an Londresa itzuli zen eta bere obra nagusiaren lehenengo hiru liburukiak argitaratu zituen; The Faerie Queene (1590, Maitagarrien erregina) alegoriazko poema mardula da; Italiako literatura ereduetan oinarriturik idatzia bada ere, eragin handia dute hartan Britainia Handiko elezaharrek eta folkloreak. Liburu horrekin protestantismoa eta Ingalaterrako Elisabet I.a erregina goretsi nahi izan zituen Spenserrek. Obra hura ezin izan zuen bukatu, ordea, hamabi liburukietatik bost besterik ez baitzituen argitaratu; hala ere, eragin handia izan du Britainia Handiko literaturan. Spenserren beste lan aipagarriak: Ephithalamion (1595) eta Four Hymmes in Honour of Love and Beauty (1596, Lau ereserki maitasunaren eta edertasunaren ohoretan).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q4352055
* Multimedia: Edmund Spenser / Q4352055
# Edmund White

Edmund Valentine White III (Cincinnati, 1940ko urtarrilaren 13) idazle estatubatuarra da. Bere lan gehienek maitasun homosexuala jorratzen dute. Liburu ezagunenak ondokoak dira: The Joy of Gay Sex (1977), Charles Silverstein-ekin batera idatzia; hiru eleberri autobiografikoak, A Boy's Own Story (1982), The Beautiful Room Is Empty (1988) eta The Farewell Symphony (1997), eta Jean Geneten biografia.

## Lanak
### Fikzioa

* Forgetting Elena (1973)
* Nocturnes for the King of Naples (1978)
* A Boy's Own Story (1982)
* Caracole (1985)
* The Beautiful Room Is Empty (1988)
* Skinned Alive: Stories (1995)
* The Farewell Symphony (1997)
* The Married Man (2000)
* Fanny: A Fiction (2003)
* Chaos: A Novella and Stories (2007)
* Hotel de Dream (2007)
* Jack Holmes and His Friend (2012)
* Our Young Man (2016)
* A Saint from Texas (2020)

### Antzerkia

* Terre Haute (2006)

### Ez-fikzioa

* The Joy of Gay Sex, Charles Silverstein-ekin batera idatzia (1977)
* States of Desire (1980)
* The Burning Library: Writings on Art, Politics and Sexuality 1969-1993 (1994)
* The Flâneur: A Stroll Through the Paradoxes of Paris (2000)
* Arts and Letters (2004)
* Sacred Monsters (2011)

#### Biografia

* Genet: A Biography (1993)
* Marcel Proust (1998)
* Rimbaud: The Double Life of a Rebel (2008)

#### Memoriak

* Our Paris: Sketches from Memory (1995)
* My Lives (2005)
* City Boy (2009)
* Inside a Pearl: My Years in Paris (2014)
* The Unpunished Vice: A Life of Reading (2018)

#### Bildumak

* The Darker Proof: Stories from a Crisis, Adam Mars-Jones-ekin batera idatzia (1987)
* In Another Part of the Forest: An Anthology of Gay Short Fiction (1994)
* The Art of the Story (2000)
* A Fine Excess: Contemporary Literature at Play (2001)

#### Artikuluak

* White, Edmund. "My Women. Learning how to love them", The New Yorker, 2005eko ekainaren 13a. My Lives liburutik ateratako artikulu autobiografikoak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q729117
* Multimedia: Edmund White / Q729117
# Edmundo II.a Ingalaterrakoa

Edmundo II.a (antzinako ingelesez: Ēadmund Isernside, latinez: Edmundus; c. 990 – 1016ko azaroaren 30a) Ingalaterrako erregea izan zen. Æthelred Zalantzatiaren eta Ælfgifu bere lehen emaztearen semea izan zen.
Aitaren erreinaldian Kanuto II.a Handiaren aurka borrokatu zuen. 1016ko apirilak 23an Æthelred bere aita hil zenean, Witanek bere oinordeko izendatu zuen Londresen.
Berriro Kanuto borrokatzeari ekin zion. Honek Mercia eta Northumbria menderatu zituen eta Edmundok Wessex. Azaroaren 30ean hil zen.
* Datuak: Q188684
* Multimedia: Edmund II of England / Q188684
# Edmund Vansteenberghe

Edmund Vansteenberghe (Winnezeele, Iparraldea, 1881eko apirilaren 26a - Baiona, 1943ko abenduaren 10a) Frantziako apezpikua izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia

1939ko abenduaren 10an Baionako apezpiku bihurtu zen eta hantxe egon zen 4 urte geroago hil arte.
1940ko ekainean, alemanek Baionako elizbarrutia okupatu zuten eta eremu debekatuan sartu, Atlantikoko itsasbazterrean baitzegoen.
1942ko irailaren 20an, Vansteenberghek protesta bat argitaratu zuen Elizbarrutiko aldizkariko lehen orrian, juduen deportazioaren aurka, Frantziako beste apezpiku batzuen antzera. Okupazio-agintariek Elizbarrutiko aldizkaria (Bulletin diocésain) debekatu zuten, apezpikua zaintzapean jarri eta hainbat nardakeria eta debeku ezarri zizkioten.Kolaboarzaioaren aldeko prentsaren jomuga bilakatu zen. Haren bikario nagusia, Daguzan, Dachaura deportatu zuten. Baina Vansteenberghek ez zuen etsi eta, 1943ko martxoan, apezpikua pulpitura igo zen okupatzaileek frantziar gizon gazteei inposatu lan behartuen zerbitzua salatzeko.
Edmund Vansteenberghe bat-batean hil zen, meza ematera zihoala, 19433ko abenduaren 10eko goizean, 62 urte zituela.
Egungo Baionako elizbarrutiaren egoitza haren izena duen enparantzan dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) BPSGM. (2018-02-05). «Mgr Edmond Vansteenberghe, évêque de Bayonne (1939-1943). Opposition à la persécution anti-juif.» BPSGM (Noiz kontsultatua: 2023-08-21).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) catholic-hierarchy.org
* Datuak: Q12256476
# Edmundo Flores

Edmundo Flores (1919ko maiatzaren 20a - 2003) mexikar ingeniaria eta idazlea izan zen.
Ingeniari agronomo ikasketak egin zituen Nekazaritza Eskola Nazionalean. Ekonomia doktore egin zen Wisconsineko Unibertsitatean (1944). Unibertsitateko irakaslea eta Nazio Batuetako Erakundeko aholkularia izan zen. Víctor Paz Estenssororen agintaldiko Boliviako gobernuan aholkulari izan zen nekazaritza erreformarako gaietan. Bestalde, hainbat erakunde eta enpresa pribatutako aholkulari izan zen, eta hainbat kargu bete zituen. Zientzia aldizkarietan ere parte hartu zuen, bai Mexikon bai Mexikotik kanpora. Bere idazlanetan behaketa zorrotza da ezaugarri nagusia, eta Mexikoko giroa batetik eta bestetik, bere pentsamendua, bere ikuspegia eta bere egoera erakusten ditu. Saiakera lanen artean aipagarriak dira: Vieja revolución, nuevos problemas (1969, Iraultza zaharra, arazo berriak), Desarrollo agrícola (1972, Nekazaritzaren bilakaera), La alimentación, problema mundial (1975, Elikadura, mundu osoko arazoa), La ciencia y la tecnología en México (1982, Zientzia eta teknologia Mexikon), ¿Por qué la crisis y cómo remediarla? (1984, Zergatik krisia eta nola konpondu). Autobiografia batzuk ere idatzi ditu: Historias de Edmundo Flores. Autobiografía 1919-1950 (1983, Edmundo Floresen Istorioak. Autobiografia 1919-1950 ), Antesalas del poder. Autobiografía 1950-1973 (1986, Aginpidearen bezperak. Autobiografia 1950-1973). Ipuin liburu bat ere badu: Las moscas (1967, Euliak).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q5818792
# Donegal GAA

Donegal GAA edo Donegal County Board of the Gaelic Athletic Association (irlanderaz Cumann Lúthchleas Gael Coiste Dhún na nGall) Irlanda iparraldean dagoen Ulster probintzian kokatuko Donegal konderriko gaeldar jokoetako talde bat da. Taldearen koloreak urre eta berdea dira, konderriaren kolore ofizialak hain zuzen ere.
Etxeko partiduak Ballybofey hiriko MacCumhail Park estadioan jokatu ohi ditu.

## Tituluak
### Futbol Gaelikoa
#### All-Ireland Senior Football Championship

| Konderria | Irabazitako finalak | Galdutako finalak | Irabazitako txapelketak urtez-urte |
| Donegal | 2 | 0 | 1992, 2012 |

#### National Football League

| Konderria | Irabazitako finalak | Galdutako finalak | Irabazitako ligak urtez-urte |
| Donegal | 1 | 3 | 2007 |

## Kanpo estekak

* Donegal GAA taldearen webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q2459319
* Multimedia: Donegal GAA / Q2459319
ieaElkarte Atletiko Gaelikoaren Liga Nazionalak (2018ko denboraldia) :
# Donegalgo badia

Donegalgo badia, irlanderaz: Bá Dhún na nGall eta ingelesez: Donegal Bay, Irlandako ipar-mendebaldean dagoen badia bat da. Hiru konderrien artean hedatzen da, Donegal konderria iparraldean eta ekialdean, eta Leitrim konderria eta Sligo konderria hegoaldean. Mendebaldean Ozeano Atlantikoa du.
Badia honetako hondartzak surflari askoren helmuga dira.
1979ko abuztuan, Behin-behineko IRAk Louis Mountbatten Erresuma Batuko almirala eta Indiako azken erregeordea hil zuen, badia honetan ainguratua zegoen haren kirol-ontzia lehergailuz suntsituz.

## Iruditegia

* Kokapenmapa.
* Donegalgo badia.
* Datuak: Q1241171
* Multimedia: Donegal Bay / Q1241171
# Done Sebasti baseliza (Nabarzato)

Done Sebasti baseliza Erronkariko ibaxako Nabarzato herri hustuan, gaur egungo Erronkari udalerrian, Erdi Aroko kristiau baseliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina

Eraikin erromanikoa, harlanduzkoa, laukizuzen formako oinplano xumea eta zirkuluerdi-formako absidea dituena. Barrualdeko atalak kanoi erdiko gangez estalita daude, fajoien gainean. Titularra XVI. mendeko bigarren hereneko eskultura errenazentista da, 1540. urte ingurukoa. Data hori antzinako erretaulako pieza batean kontserbatzen da.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ERRONKARI. (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

## Ikus gainera

* Nabarzato
* Erronkaribar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111056318
# Doneaniz

Doneaniz Orbaibarrako Oloritz udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.
Bertako biztanleak doneaniztarrak ziren.

## Izena

Doneaniz beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Doñániz ("doñánizz" ahoskatua)
Gainera, toponimoa modu bakarran agertu da historian zehar:
* Doneaniz (1705)
* Domianiz (1892)
* Domaniz (1892)
* Doneaniz (1997)

## Historia

1887ko (3 bizt.) eta 1930eko (7) Biztanleriaren Izendegietan bakarrik agertzen da.

## Ondasun nabarmenak

* San Petri eliza, XII. mendean eraikitako kristiau eliza, erromaniko estiloan.

## Oharrak

* ↑ /done.ánis̻/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza hirugarren silaban

## Erreferentziak

* Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. ISBN 84-235-1505-2.
* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Doneaniz - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* Oloritz
* Orbaibar
* Erdialdea
* Erriberriko merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112323395
# Donegal (Pennsylvania)

Donegal Pennsylvaniako borough bat da. Westmoreland konderrian kokatua dago. 2010ean 120 biztanle zituen, 0,59 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Westmoreland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1130662
* Multimedia: Donegal, Pennsylvania / Q1130662
# Donegal gaztelua

Donegal gaztelua (ingelesez Donegal Castle, irlanderaz Caisleán Dhún na nGall) Donegal udalerrian kokatzen den gaztelua da, Irlandako Errepublikako izen bereko konderrian dagoelarik.
Sir Hugh O’Donnellek 1474ean eraiki zuen gaztelua, frantziskotar monasterio batekin batera. Gaztelu gaelikoen artean politenetakoa izatearen fama izan zuen XVI mendean. 1607an Bederatzi Urteko Gerra galtzean O'Donell familiak alde egin behar izan zuen eta Basil Brooke kapitainaren esku gelditu zen 1611ean. Dorrea suntsiturik zegoen eta Brrokek berreraiki egin zuen leihoak ezarriz.
Brooke familiarena izan zen gaztelua 1898an azken kondeak Lan Publikotako Bulegoari eman zion arte. Gaur egun beraz publikoari irekita dago eta hainbat kultur ekitaldi gaeliko egiten da bertan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3662597
* Multimedia: Donegal Castle / Q3662597
# Done Sebasti baseliza (Bidankoze)

Done Sebasti eliza (Xasokuntzeko baseliza ere esaten zaio) Erronkariko ibaxako Bidankoze udalerrian XII. mendeko kristiau baseliza bat da, erromaniko estiloan.

## Kokalekua

Herrigunearen sarreran baina harengandik kanpo dago, Igari eta Burgi udalerrietatik datozen bi errepideak bat egiten duten lekuan.

## Historia

XII. mendean eraiki zen. Gaur egun Bidankoze udalerrian dagoen lekuan Erdi Aroan izen berdineko bi herri omen zeuden (1178an Bidangoz et Bidangoiz; 1197an Bidangoz et Bidangoz), eta baseliza hau jada desagertua dagoen herri horretako azken aztarna litzateke.

## Eraikina

Nafarroako eraikuntza erlijiosoen nekazal ezaugarri berak mantentzen dituena. Itxura xume eta neurri apaletako tenplua da.
Zirkuluerdi itxurako absidea eta erdi puntuko arkudun atea dauzka. Bi ataletako nabe bakarra eta erdi puntuko bi bao ditu, bai eta atariko tinpano txiki guztia hartzen duen krismoia, hura ere xume eta antzinakoa.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | BIDANKOZE. (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

## Ikus gainera

* Bidankoze
* Erronkaribar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479748
# Doneaneko alaba

Doneaneko alaba Juan Kruz Igerabide idazle adunarraren liburua da. 2021ean argitaratu zen, Alberdania argitaletxearen eskutik. Antiheroi baten eleberria da, haren biografia mitologia klasikoaren pasarte ugarirekin lotuta. Orokorrean biolentziaren eta errepresioaren ondorioak aztertzen ditu. Mendekuaren gaia ere lehen planoan dago.

## Argumentoa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Eleberri honetako narratzailearen bizialdia eta Doneane baserriko alabarena 36ko gerran gertaturiko pasarte latz batzuek txirikordatzen ditu. Gertaerak ondo identifikatzen ez den herrian (Aduna, Andoain edo inguruko beste bat izan daiteke) eta Gasteizen zein Donostian garatzen dira.
Narratzaileari, unibertsitateko literatura-irakasle eszeptiko eta ozpindu bihurtua, bizimodua aldatuko zaio Doneaneko alaba gazte eta poeta ezagutzen duenean; tartean, pertsonaia ugari gurutzatzen dira, fikziozkoak eta historikoak (Txillardegi, Koldo Mitxelena, Antonio Zavala), aurrera doan bizimodu normalaren azalaren pean gerraren zauriak ezkutatu ezinik. Maitasunak, tragediak, ezinak, bizi-pozak elikatzen ditu pertsonaiak, eta gizarte-gatazken oihartzunak sartzen dira narrazioaren zirrikituetatik, gizakiaren ondare mitologiko basatiaren errainu behin eta berrizkoak. Liburua erreketek burututako herriaren okupazioarekin hasten da. Ondoren, afektaturiko pertsonaien bizitzak ezagutuko ditugu, gerran gertatutakoekin erabat baldintzatuta.

## Pertsonaiak

Ugari dira. Hona hemen batzuk:
* Ttako irakaslea: herrena, amorruz beteriko pertsonaia da. Protagonista da eta eleberria hilobari idazten dion kronika luze bat da. Ttako ez da bere benetako izena: herrian horrela deitzen diote eta ez zaio gustatzen. Liburuaren azken horrialdetan bere benetako izena ezauguko da: Luzio.
* Ttakoren aita: pertsona tradizionala eta erlijiosoa, taberna baten jabea.
* Noni: adineko emakumea, Ttakoren amorantea.
* Unanue "Gorriti": Errekete frankisten burua, krudela eta kriminala. Bere ekintzek betiko markatu zien Doneane baserriko familiari.
* Austin Txiki: Doneane baserriko jabea. Gerra hasieran "Gorriti" hil nahi zuen.
* Mikaela: Austin Txikiren emaztea, gerran burua galdu zuen. Gorritiren biktima izan zen.
* Jonane: erizaina eta poeta, bera da Doneaneko alaba.
* Pello: Doneaneko semea. ETA erakundeari dirua lapurtu dio eta ezkutuan dabil.
* Pinpilinpauxa: unibertsitateko irakaslea, Ttakorekin oheratzen da; harekin oso harreman zaila zuen hasieran.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.alberdania.net/eu/libro/doneaneko-alaba/

## Kanpo estekak

* Diario Vasco egunkarian agertutako komentarioa.
* EITBko elkarrizketa egilearekin.
* Datuak: Q110780411