OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marimí Azpiazu

Marimí Azpiazu Michelena edo María del Milagro Azpiazu Michelena (Irun, 1942ko irailaren 10a) gipuzkoar piano eta harpa jolea da, musikaren munduan egindako ibilbidearengatik ezaguna.

## Biografia

Marimí Azpiazu Michelena Irunen (Gipuzkoa) jaio zen 1942ko irailaren 10ean. Bere familia musika tradizio handikoa zen. Sei urte zituela Maria Pilar Echevesterekin musika ikasten hasi zen. Jose María Iraola irakaslearekin piano ikasketak burutu zituen Donostiako Musika Udal Kontserbatorioan. Emaitza bikainak eta karrera amaierako saria lortu zituen. Madrilgo Kontserbatorioan, Luisa Menárquezen eskutik harpa ikasketak egin zituen eta 1961ean aho batez lehenengo saria lortu zuen. Donostiako Kontserbatorioan, Francisco Escudero izan zuen armoniako irakasle. Donostiako Musika Udal Kontserbatorioan harpa irakasle izatera iritsi zen eta Orkestra Sinfonikoan bakarlari.

#### Kontzertu eta emanaldiak

60. hamarkadan harpa eta orkestrarako kontzertu ugari eman zituen. Adibidez:
* Mozart -en, "Flauta eta harparako kontzertua Do-n" jo zuen:
** 1961/12/10 eta 1961/12/18 Victoria Eugenia antzokian donostiako kontserbatoriko orkestrarekin.
** 1962/02/22 Iruñako Gaiarre antzokian, Santa Cecilia orkestrarekin batera.
** 1964/02/09 Bilboko Orkestra Sinfonikoarekin.
** 1966/02/25 Donostiako Kontserbatorioko orkestrarekin Victoria Eugenia antzokian.
1983ko martxoaren 21ean Avileseko "Semana de música religiosa"n parte hartu zuen Lekeitioko Itxas soinua abesbatzarekin harpa bakarlari moduan.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Azpiazu Michelena, María del Milagro - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2019-05-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) Navas, Emilio. (1984). Irun en el siglo XX (1960-1975). Sociedad Guipuzcoana de ediciones y publicaciones s.a., 62-63 or..
* ↑ López, Francisco Javier. (2006). "Los conciertos de W.A. Mozart frente al público (I)". Flauta y música, 16 or..
* Datuak: Q63834471
# Marimi Ugalde

Marimi Ugalde Zabala (Elduain, Gipuzkoa, 1940) irakaslea eta politikaria izan da. Irurako alkatea izan zen 1995etik 2011ra arte.

## Irakaslea

Irakasletza Donostiako irakasle-eskolan ikasi eta 19 urterekin hasi zen eskola nazionaletan maistra. Gaztelania hutsean ikasi nuen irakasletza, eta praktikak egin zituen Adunan, Tolosan eta Hernialden. Euskara oso zapaldua zegoen orduan eta eskola nazionaletan erdaraz aritu, mutilak eta neskak bereizita ikasten zutela. Praktikak bukatuta, Irurako parrokiako eskolan hasi zen eskolak ematen gero, 6 urte bitarteko umeei. Baina 1963an Andoaindik hots egin zioten ikastolaren sorreran parte hartzeko. Karmele Esnal andereñoarengana joan ziren prestakuntza jasotzera. Geroago Andoaindik Tolosako udal ikastolara joan zen irakastera. Oso gertutik ezagutu zuen ikastolen sorreraren mugimendua.
1973tik 1985era Katalunian bizi izan zen familiarekin, hasieran Cambrils-en, eta gero, Bartzelonan. Irurara bueltan Inguruko herriak pasatu zituen ordezkapenak egiten. Iruran bertan, Villabonan, Andoainen, Ibarran eta Tolosan. Oso aberasgarria izan zen berarentzat, ikastola guztietako lan egiteko moduak bertatik bertara ezagutu zituen.
Familiatik zetorkion irakaskuntzarako bokazioa. Amonak 48 urte eman zituen maistra Elduko eskolan. Berarekin ikasi zuen Miramik 5-6 urterekin Irurara bizitzera joan zen arte. Amonaren eskolara joaten zen hark eskolak ematen zituen bitartean. Hiru urterako ba omen nekien irakurtzen. Nafarroan ere izeba bat zuen irakasle, ahizpak ere irakasle izan zituen, eta gero iloba batzuek ere jarraitu diote familiako tradizioari. Dantza irakaslea ere izan da Mirami, 20 urte baino gehiago aritu izan da herriandantza-eskolak ematen.

## Alkatea

1991n zinegotzi sartu Iruran, kultura batzordean, eta 2011ra arte aritu zen udalean, azken hamasei urteetan, alkate. Alkate hasi zenean, irakaskuntza alde batera utzi behar izan zuen. Lehen bi legealdiak bete ondoren, esker abertzalearen ilegalizazioaren garaiak harrapatu zuen. 2003an, ugalde zihoan zerrenda baliogabetu egin zuten, baina aurkeztu ziren zerrendetako hautetsiek kargua hartu ez zutenez Ugaldek jarraitu zuen jarduneko alkate. 2007an, berriz, ez zuen zerrendarik aurkeztu, eta boto zuriaren aldeko kanpaina egin zuten herritarrek. Gehiengo oso batek babestu zuen aukera hura, eta, horri eskerrak, alkatetzan jarraitu ahal izan zuen beste lau urtez. 2011n, aukera guztiak legeztatuta, belaunaldi berriei eman zien lekukoa. Herriko lehen emakume alkatea izan da eta oso emakume estimatua da herrian, herriaren alde egin duenarengatik.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 «"Aritu naizen esparru guztietan eman dira aurrerapausoak" - Irura» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2021-10-08).
* 1 2 «Ugalde Zabala, Marimi - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2021-10-08).

## Kanpo estekak

* «Ugalde Zabala, Marimi - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2021-10-08).
* Datuak: Q108838308
# Marimont-lès-Bénestroff

Marimont-lès-Bénestroff Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 48 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Marimont-lès-Bénestroff udalerrian erroldatutako biztanleak 48 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 22 etxebizitza zeuden, 20 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 2 bigarren erresidentzia ziren. 18 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 20 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 12 etxek bost zituzten. 17 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Marimont-lès-Bénestroff udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 4 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 8 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 8 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 4 | 30-34 | 0 |
| 12 | 25-29 | 4 |
| 4 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 0 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 31 ziren, horien artean 19 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 19 pertsona aktiboetatik 17 lanean zeuden (10 gizon eta 7 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q21947
* Multimedia: Marimont-lès-Bénestroff / Q21947
# Marilândia

Marilândia Brasilgo udalerri bat da, Espírito Santo estatuan kokatua. 11.107 biztanle ditu 309,018 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Espírito Santo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1806633
* Multimedia: Marilândia (Espírito Santo) / Q1806633
# Marilândia do Sul

Marilândia do Sul Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 8.677 biztanle ditu 384,424 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1779883
* Multimedia: Marilândia do Sul / Q1779883
# Marimar (telesaila)

Marimar Inés Rodenak sortutako telenovela mexikarra da. Valentín Pimstein eta Verónica Pimstein-ek ekoiztu zuten 1994an Televisarako.
Thalía eta Eduardo Capetillo dira protagonista nagusiak, eta Chantal Andere, berriz, antagonista nagusia.

## Aktoreak

* Thalía: Maria del Mar "Marimar" Pérez de Santibáñez / Bella Aldama
* Eduardo Capetillo: Sergio Santibáñez
* Chantal Andere: Angélica López de Santibáñez

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1065443
# Marino Faliero

Marino Faliero (Venezia, 1274 - 1355eko apirilaren 17a) veneziar politikaria izan zen.

## Biografia

Veneziako Hamarren Kontseiluko lehendakaria izan zen (1320-1327). 1354an, dux hautatu zuten. Patrizioen Gobernuaren kontra jo zuen herriaren laguntzarekin, baina preso hartu, eta hil egin zuten. Haren heroi-jokabidean oinarritu ziren Lord Byron (1820, Marino Faliero drama), Hoffmann (1821, Marino Faliero ipuina), Casimir Delavigne (1829, Marino Faliero tragedia) eta Swinburne (1885).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q434940
* Multimedia: Marin Faliero / Q434940
# Marino II.a

Marino II.a (Erroma, ? - † ibidem., 946ko maiatza) Eliza Katolikoaren 128. Aita Santua izan zen 942 eta 946 urteen bitartean.
Alberiko II.a Spoletokoak bultzatu zuen bere hautekata eta alde administratiboei ekin zizkion, politikoak baztertuz.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q103423
* Multimedia: Marinus II / Q103423
# Marino Marini (eskultorea)

Marino Marini (Pistoia, 1901eko otsailaren 27a - Viareggio, 1980ko abuztuaren 6a) italiar eskultorea izan zen. Florentziako Accademia Di Belle Artin ikasi zuen. Ez zuen inoiz margolaritzarik utzi, baina 1922tik eskulturgintzan aritu zen batez ere. Arte estruskoak eta Arturo Martiniren eskulturek eragin zioten. 1928tik 1940ra Monzako arte eskolan irakatsi zuen. 1940tik aurrera Brerako Akademian irakatsi zuen eta 1943an Suitzan erbesteratu zen. 1946an Milanen ezarri zen.
Zaldizko irudiak, biluziak, erretratuak zizelkatu zituen.

## Iruditegia

* Miracolo, 1959/60. Neue Pinakothek, Munich
* Rider (Arcangelo), 1959, Haga

## Kanpo estekak

* Datuak: Q703980
* Multimedia: Marino Marini / Q703980
# Marino Marini

Marino Marini (Seggiano, Grossetoko probintzia, 1924ko maiatzaren 11 – Milano, 1997ko martxoaren 20a) abeslari italiarra izan zen.
Hamar urteko musika ibilaldian, 1955etik 1965era, 18 disko argitaratu zituen Durium etiketarekin. Abeslari garaikideak eta herrikideak Domenico Modugno, Rocco Granata eta Renato Carosone izan zituen, besteak beste.
"La più bella del mondo" bere abestirik ezagunena izan zen.
# Marino (Lazio)

Marino Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 46.347 biztanle ditu, 24,19 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Marinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rocca di Papa Castel Gandolfo Grottaferrata Erroma Ciampino

## Kanpo estekak

* Datuak: Q242926
* Multimedia: Marino (Italy) / Q242926
# Marino Aierra

Marino Aierra Redin (Irunberri, 1903ko maiatzaren 8 - Caaguazú, Buenos Airesko probintzia, 1988ko urtarrilaren 11) Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Hego Amerikara ihesi joandako itzultzailea eta apaiz sekulartua zen.
1928an apaiz bihurtu zen eta Gerra Zibilean Altsasuko apaiza zen. Gerra ondoko errepresioa ikusteak Uruguaira ihes egitea eragin zuen. Hantxe 1940an sekulartu eta Argentinara joan zen.
Argentinan klaseak ematen eta bizargin bezala lan egin zuen. Itzultzaile bihurtu eta liburu bat idatzi zuen: No me avergoncé del Evangelio (desde mi parroquia). Liburuak Nafarroan izandako errepresioa azaltzen du eta, arrakasta izateaz gain, Jimeno Jurio edo Julián Casanova bezalako historialariak erabilia zen.
2002an, Mintzoa argitaletxeak liburuaren bigarren argitaraldia egin zuen: ¡Malditos seáis! No me avergoncé del Evangelio deiturikoa.
2008an Helena Tabernak Berri Ona filma egin zuen bere bizitzaren inguruan.

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Marino Ayerra Redín. .
* ↑ Huete Machado, Lola. (2008/01/02). «El cura de Alsasua contra la Santa Cruzada» El País.
* ↑ Ribechini, Celina. (2015). Retazos y pinceladas : historia de Euskalherria, 1931-1975. Ediciones Beta III Milenio ISBN 978-84-15495-77-2. PMC 933210456. (Noiz kontsultatua: 2021-08-11).
* Datuak: Q9029087
# Marino I.a

Marino I.a (Gallese, ? - † ?, 884ko maiatzaren 15a) Eliza Katolikoaren 108. Aita Santua izan zen 882 eta 884 urteen bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q227721
* Multimedia: Marinus I / Q227721
# Mokena (Illinois)

Mokena Illinoiseko herri bat da. Will konderrian kokatua dago. 2010ean 18.740 biztanle zituen, 23,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Will konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2359062
* Multimedia: Mokena, Illinois / Q2359062
# Moko-balea beltz

Moko-balea beltza (Berardius minimus) Berardius generoko zetazeo odontozeto espezie bat da, moko-baleen familian sailkatua. Ipar Ozeano Bareko itsasoetan bizi da.

## Deskribapena

Hokkaidoko (Japonia) baleontziek bi balea-moko espezie bereizten zituzten: grisa eta handiagoa dena (Berardius bairdii espeziearen antzekoa) eta kolore ilunagoko beste bat, komunitate zientifikoak jada deskribatuta zituen espezieen ezaugarriekin bat ez zetorrena. Analisi filogenetiko molekularrek erakutsi zutenez, kolore beltzeko moko-balea unitate taxonomiko desberdinekoa da —berezko espeziearen mailaren araberako korrespondentzia du—, eta taxon grisetik eta handiagoa denetik bereiz daiteke. Fisikoki helduak diren indibiduoetan, moko-balea beltza txikiagoa da Berardius generoko beste biekiko, eta gehienez 630 eta 690 cm arteko luzera neurtzen du. Gorputzak ziri-forma markatuagoa du, mutur laburragoa eta kolore ilunagoa.

## Erreferentziak

* ↑ Duvernoy, M. (1851). Mémoir sur les caractères ostéologiques des genres nouveaux ou des espèces nouvelles de cétacés vivants ou fossiles, dont les squelettes entiers’, ou les tétes seulement, sont consservés dans les galeries d’anatomie comparée du muséum d’histoire naturelle. Annales des Sciences Naturelles, Ser. 3, partie Zoologique 15, 5–71.
* ↑ Omura, H., Fujino, K. & Kimura, S. (1955). Beaked whale Berardius bairdi of Japan, with notes on Ziphius cavirostris. Scientific Reports of the Whales Research Institute 10, 89–132.
* ↑ Kasuya, T. (2011). Conservation biology of small cetaceans around Japan, University of Tokyo Press, Tokyo.
* ↑ Yamada, T. K., Kitamura, S., Abe, S., Tajima, Y., Matsuda, A., Mead, J. G., and Matsuishi, T. F. (2019). Description of a new species of beaked whale (Berardius) found in the North Pacific. Scientific Reports, 9(1), 1-14.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67019494
* Multimedia: Berardius minimus / Q67019494
* Espezieak: Berardius minimus
# Moko-azal

Moko-azala zakil-mokoa estaltzen duen larruazala eta mintza da, zakila lasai dagoenean. Zakila gogortuta eta zutik dagoenean, berriz, moko-azala atzera egin eta moko azala agerian uzten du.

## Ikus gainera

* Klitoriaren moko-azal

## Kanpo estekak

* Datuak: Q673203
* Multimedia: Foreskin / Q673203
# Moko-balea

Moko-baleen edo zifioen ziphiidae familia zetazeo odontozetoen multzo bat da, barnean 21 espezie dituena. Bere habitat ur sakonetan dagoenez, nahiko espezie ezezagunak dira.
Bizkaiko golkoan Cuvier moko-balea ikuskatzen ahal da.

## Ezaugarriak

Tamaina ertaineko itsas ugaztunak dira eta urpeko igeriketa benetan izugarriak egiten dituzte; nahiko dute ur-azalean bi minutu egon, gero ur azpian bi ordu egon ahal izateko beste oxigenoa hartzeko (zeroiek baino gaitasun handiagoa). Sakonera handikoak diren urpeko igeriketa horien artean, zifioek buzeo laburragoak egiten dituzte errekuperatzeko, 400 m-raino 10-20 minutuan.
Behin uretan murgilduta, gutxi gorabehera 500 metrora daudelarik, ekolokalizazio-klaskak egiten hasten dira. Izan ere, sonar hori saguzarren eta zetazeoen eboluzio-ildoetan garatu da bata bestearekiko beregain. Berari esker, harrapakin egokia lokalizatzen dute. Behin lokalizatuta, klaskak azkar igortzen hasten dira bere harrapakariari gertutik jarraitzeko, eta azkenean harrapatzeko.
Bizitza luzeko animaliak dira, ugalketa erritmo baxua dute eta izaten duten kume apurren zaintzaz arduratzen dira

## Taxonomia

* Incertae sedis
** †Anoplonassa
** †Belemnoziphius
** †Cetorhynchus
** †Eboroziphius
** †Khoikhoicetus
** †Nazcacetus
** †Nenga
** †Pelycorhamphus
** †Pterocetus
** †Xhosacetus
* Forma basalak
** †Aporotus
** †Beneziphius
** †Messapicetus
** †Ninoziphius
** †Notoziphius
** †Ziphirostrum
* Berardiinae subfamilia
** †Archaeoziphius
** Berardius
*** Berardius arnuxii
*** Berardius bairdii
*** Berardius minimus
* Hyperoodontinae subfamilia
** †Africanacetus
** Hyperoodon
*** Hyperoodon ampullatus
*** Hyperoodon planifrons
** Indopacetus
*** Indopacetus pacificus
** Mesoplodon
*** Mesoplodon bidens
*** Mesoplodon bowdoini
*** Mesoplodon carlhubbsi
*** Mesoplodon densirostris
*** Mesoplodon europaeus
*** Mesoplodon ginkgodens
*** Mesoplodon grayi
*** Mesoplodon hectori
*** Mesoplodon hotaula
*** Mesoplodon layardii
*** Mesoplodon mirus
*** Mesoplodon perrini
*** Mesoplodon peruvianus
*** Mesoplodon stejnegeri
*** Mesoplodon traversii
* Ziphiinae subfamilia
** †Caviziphius
** †Choneziphius
** †Globicetus
** †Imocetus
** †Izikoziphius
** †Tusciziphius
** Tasmacetus
*** Tasmacetus shepherdi
** Ziphius
*** Ziphius cavirostris (Cuvier moko-balea)

## Erreferentziak

* ↑ Bianucci, Giovanni; Post, Klaas; Lambert, Olivier. (2008). «Beaked whale mysteries revealed by seafloor fossils trawled off South Africa» South African Journal of Science 104 (3–4): 140–142..
* ↑ «Zientzia Kaiera | Laboratorium Bergara Zientzia Museoa» www.laboratorium.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-25).
* ↑ Dalebout, Merel L.. (2014). «Resurrection of Mesoplodon hotaula Deraniyagala 1963: A new species of beaked whale in the tropical Indo-Pacific» Marine Mammal Science doi:10.1111/mms.12113..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193106
* Multimedia: Ziphiidae / Q193106
* Espezieak: Ziphiidae
# Mokgweetsi Masisi

Mokgweetsi Eric Keabetswe Masisi (Moshupa, Bechuanalandia, 1962eko uztailaren 21) botswanar politikaria da, Botswanako Errepublikako`presidentea 2018ko apirilaren 1etik. 2019ko urrian, haren alderdiak gehiengo osoa eskuratu zuen hauteskunde orokorretan.

## Erreferentziak

* ↑ Masisi presidentearen alderdiak irabazi ditu Botswanako hauteskundeak. Berria egunkaria, 2019ko urriak 26, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2020-2-4).
* Datuak: Q18618891
* Multimedia: Mokgweetsi Masisi / Q18618891
# Mokelumne Hill (Kalifornia)

Mokelumne Hill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Calaveras konderrian dago, Kalifornia estatuan. 691 biztanle ditu, 7,980999 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Calaveras konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2403139
* Multimedia: Mokelumne Hill, California / Q2403139
# Mokasin

Mokasin zapata arina eta malgua da, lokarririk gabekoa. Hitzak powhatan izeneko algokin hizkuntzan jatorria du, non "oinetako" esan nahi duen.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Online Etymology Dictionary

## Kanpo estekak

* Datuak: Q252484
* Multimedia: Moccasins / Q252484
# Moko-tximeleta argi

Moko-tximeleta argia (Muschampia lavatherae) Hesperiidae familiako lepidopteroen espezie bat da. Europa erdialdean eta hegoaldean aurkitzen da, Marokotik Anatoliako penintsulararte.
Eugenius Johann Christoph Esper naturalista alemaniarrak deskribatu zuen 1783. urtean. Carcharodus generoaren barnean zegoen tximeleta hau baina 2020ko ikerketa baten ondoren Muschampia generora aldatu zuten.

## Deskribapena

Tamaina txiki-ertaineko tximeleta da, 26-30 mm arteko hegal zabalera du. Antzeko tximeleta espezieen artean kolore argiena duena da. Kolore zuria, arrea eta gris argi eta ilunak tartekatzen dira xake diseinu batean, baina patroia ez da oso garbia. Aurreko hegalak argiagoak dira eta atzekoak ilunagoak. Hegalen azpialdea zuri-berdexka da. Arra eta emea oso antzekoak dira.

## Bizi zikloa

Belaunaldi bakarra izaten du. Ekaina eta irailaren artean ikusten dira tximeleta helduak hegan. Tximeleta arra oso lurraldekoia izaten da. Tximeleta emeak hostoetan jartzen ditu arrautzak eta handik jaiotzen den beldarrak hostoekin babeslekua egiten du hibernatzeko. Stachys alpina, Stachys recta, Stachys germanica, Stachys officinalis, Stachys sylvatica eta Sideritis landaretaz elikatzen da. Uda iristen denean pupa sortzen du beldarrak izan duen azken babesgunean.

## Habitata

Lurzoru karetsuetako zelaiak atsegin ditu. 200 m eta 2.000 m arteko altueran aurkitzen da. Zenbat eta gorago ohikoagoa da moko-tximeleta argia ikustea.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Zhang, Jing; Brockmann, Ernst; Cong, Qian; Shen, Jinhui; Grishin, Nick V.. (2020-03-05). «A genomic perspective on the taxonomy of the subtribe Carcharodina (Lepidoptera: Hesperiidae: Carcharodini)» Zootaxa 4748 (1): 182–194. doi:10.11646/zootaxa.4748.1.10. ISSN 1175-5334. (Noiz kontsultatua: 2023-05-07).
* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Carcharodus lavatherae (Esper, 1780)» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2023-05-07).
* ↑ (Ingelesez) «Carcharodus lavatherae» Butterfly Conservation Armenia (Noiz kontsultatua: 2023-05-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97362454
* Multimedia: Carcharodus lavatherae / Q97362454
* Espezieak: Muschampia lavatherae
# Mauvezingo gaztelua

Mauvezingo gaztelua (frantsesez: château de Mauvezin) Frantziako Pirinio Garaiak departamentuan dagoen Mauvezin herriko gaztelua da. Jada historiaurrean erabilia, 1380 inguru Gaston Febusek bertan gaztelu bat eraiki zuen. Bigorrako kondeen eskuetan izan zen eta, Foix leinuaren bitartez, Nafarroako monarken eskuetara pasa zen.

## Erreferentziak

* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Château et donjon de Gaston Phoebus. ..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2969865
* Multimedia: Château de Mauvezin / Q2969865