# Glikoforina

Glikoforina eritrozitoen zelula mintzean agertzen den proteina ugariena da. Segmentu bakarrak zeharkatzen du mintza eta funtzio nagusia globulu gorria beste zelula bati edo odol-hodiaren endotelioko paretei ez atxikitzea da.
Malaria gaixotasuna eragiten duen Plasmodium falciparum protozooaren antigenoaren (EBA140) hartzailea ere bada, B eta C Glikorofina nagusiki, eta honekin malaria gogorraren arriskua %40an jeisten duela estimatzen da.

## Egitura

Hiru dominio agertzen ditu:
* Zelulaz kanpoko domeinua: Oso glikosilaturik dagoen aminoazido katea da, %60 inguru. Azido sialikoz osaturik dago gehienbat. Honek ematen dio "Gliko" izena. Eritrozitoaren estalki oso hidrofiliko honek beste zelula bati edo odol hodiei itsastea eragozten du.
* Transmintzeko domeinua: Segmentu bakarra dauka, α-helize egiturakoa, eta oso hidrofoboa denez mintzari erabat atxikiturik dago.
* Zelula barneko domeinua: Karga negatibodun aminoazido ugari ditu (aspartatoa, glutamatoa...) eta zitoeskeletua ainguratzen da bertan.

## Glikoforina motak

Lau glikoforina mota ezagutzen dira:
* A Glikoforina (Alfa-sialoglikoforina): denetan ugariena da. 10$^6$ molekula aurkitzen dira eritrozito bakoitzen. Kanpoaldean 72 aminoazido ditu eta hauei 16 oligosakarido elkartzen zaizkio. Hurrengo 23 aminoazidoak mintzeko segmentuan daude eta azkenengo 36ak zelula barnean. M eta N antigenoentzako loturak ditu bere baitan. 4. kromosoman kokaturik dagoen GYPA geneak kodetzen du.
* B Glikoforina (Beta-sialoglikoforina): A Glikoforinaren oso antzekoa da, kodetzen duten geneen sekuentziaren %97a berdina baitute. A glikoforinaren genea bikoiztu eta mutazioren bat jasan ondoren sortu zela pentsatzen da. Eritrozito bakoitzean 80.000 inguru aurkitzen dira. 4. kromosoman kokaturik dagoen GYPB geneak kodetzen du.
* C Glikoforina (Glikokonektina): Eritrozitoetaz gain beste zelula batzuen mintzetan ere ager daiteke. Globulo gorrien oreka mantentzen du eta odol taldeen sustratu antigenikotan hartzen du parte. 4. kromosoman kokaturik dagoen GYPC geneak kodetzen du. Medikuntzarentzat oso interesgarriak diren 11 antigenorekin elkarreragiten du, Gerbich, Leach, Yussef, Web, Duch, Lewis, Ahonen...
* D Glikoforina: C glikoforinaren aldaera bat da, haren genearen mutazioz sortu dena. Oso urria da.
* E Glikoforina: 4. kromosoman kokaturik dagoen GYPE geneak kodetzen du. Jatorrizko genea identifikatu da baina ez da eritrozitoen mintzean aurkitu oraindik.

## Erreferentziak

* ↑ «GYPA - Glycophorin-A precursor - Homo sapiens (Human) - GYPA gene & protein» www.uniprot.org (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* 1 2 3 4 «Glycophorin A - an overview | ScienceDirect Topics» www.sciencedirect.com (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* ↑ «Berri onak eta txarrak malariari buruz» Zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* ↑ (Ingelesez) Dankwa, Selasi; Chaand, Mudit; Kanjee, Usheer; Jiang, Rays H. Y.; Nobre, Luis V.; Goldberg, Jonathan M.; Bei, Amy K.; Moechtar, Mischka A. et al.. (2017-10-01). «Genetic Evidence for Erythrocyte Receptor Glycophorin B Expression Levels Defining a Dominant Plasmodium falciparum Invasion Pathway into Human Erythrocytes» Infection and Immunity 85 (10) doi:10.1128/IAI.00074-17. ISSN 0019-9567. PMID 28760933. (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* ↑ Leffler, Ellen M.; Band, Gavin; Busby, George B.J.; Kivinen, Katja; Le, Quang Si; Clarke, Geraldine M.; Bojang, Kalifa A.; Conway, David J. et al.. (2017-06-16). «Resistance to malaria through structural variation of red blood cell invasion receptors» Science (New York, N.Y.) 356 (6343) doi:10.1126/science.aam6393. ISSN 0036-8075. PMID 28522690. PMC 5575826. (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Resino, Salvador. «Membrana citoplasmática» EMEI (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Müller-Esterl, Werner. (2008). Bioquímica. Fundamentos para Medicina y Ciencias de la Vida. Reverte ISBN 978-84-291-7393-2. (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* ↑ «Gene: GYPA (ENSG00000170180) - Summary - Homo sapiens - Ensembl genome browser 89» may2017.archive.ensembl.org (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* ↑ (Ingelesez) Siebert, P. D.; Fukuda, M.. (1987-10-01). «Molecular cloning of a human glycophorin B cDNA: nucleotide sequence and genomic relationship to glycophorin A» Proceedings of the National Academy of Sciences 84 (19): 6735–6739. doi:10.1073/pnas.84.19.6735. ISSN 0027-8424. PMID 3477806. (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* ↑ (Ingelesez) Reference, Genetics Home. «GYPC gene» Genetics Home Reference (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* ↑ «Glycophorin - an overview | ScienceDirect Topics» www.sciencedirect.com (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* ↑ «¿Qué es glicoforina?» www.cun.es (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* ↑ «GYPE glycophorin E (MNS blood group) [Homo sapiens (human) - Gene - NCBI»] www.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2020-01-26).
* Datuak: Q24724397