OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ipurdi erakusketa

Gizartean, ipurdi erakusketa, banaka zein taldeka, norberaren ipurdia jende aurrean erakusteko kultura batzuetan burutzen den ekitaldi bat da, prakak eta azpiko galtzak erantziz edo erabat biluzik agertuz esaterako, sexu organoak ere erakutsiz edo erakutsi gabe. Gehienetan, nabarmentzearren protesta politiko edo sozial gisa edo mespretxuz egiten den ekitaldia da, sexu asmorik gabe. Gazteek jolasean egiten duten ekitaldi bat ere izaten da. Herrialde batzuetan ipurdia erakustea legez zigorturik dago.
Telebistako Shin-chan anime seriean, euskarazko bertsioan, ezaguna da Shin-chanek berak ipurdia erakutsiz esaten duen ipurdi dantza, ipurdi dantza esaera.

## Ikus, gainera

* Erakuskeria
* Nudismo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1322151
* Multimedia: Mooning / Q1322151
* ↑ (Gaztelaniaz) Tres semanas en la cárcel por enseñar las nalgas, elcorreodigital webgunean. 2007-08-13.
# Ipurdi dantza

Ipurdi dantza Baztan ibarreko euskal dantza bat da. Dantzan inguraketa bat egin ondorenean, lurra ukitzen da gehitzen doazen gorputz-adar ezberdinez (oinak, oinak gehi eskuak, ... Haurrei gorputz-adarrak erakusteko egiten omen zen baserrietan.

## Ikus, gainera

* San Petrike dantza

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Danzas de Navarra, Programa de Nuevas Tecnologías y Educación (PNTE), Nafarroako Gobernua. 2009-07-29.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259695
# Ipurtargi

Lanpiridoak (Lampyridae) kakalardo ordenako intsektu familia bat dira, eta ipurtargi da haien izen arrunta. Intsektu hauek argia ematen dute (biolumineszentzia) bikotea edo ehizakiak erakartzeko. Ipurtargiak «argi hotza» sortzen dute, frekuentzia infragorri edo ultramorerik gabea. Argi kimiko hori ipurtargien behe-abdomenean («ipurdian») sortzen da, eta horia, berdea, edo gorri-zurbila izan daiteke, 510 nanometrotik 670era bitarteko uhin-luzerakoa.
2000 ipurtargi espezie daude ingurumen epel eta tropikaletan. Asko zingiretan edota eremu heze eta basotuetan bizi dira, hots, beren larbek elikagai ugari eskura izango duten lekuan.

## Ezaugarriak

Antena mehe eta giltzaduradun pare bat dute, elitroak, eta burua ia estaltzen dien protorax eraldatua. Espezie gehienetan sexu dimorfismoa oso nabaria da:
* Arrak erabateko garapen batera (beste kakalardoen antzekoa) iristen dira.
* Emeak, berriz, larba-itxura mantentzen dute, beren elitroak ezkatak bezala geratzen zaizkie, eta kukurutxak dirudite kakalardoak baino gehiago. Hanka lodiak dituzte, eta hegorik ez; beraz, ezin dute hegan egin.

## Biologia eta ekologia

Lanpiridoen ezaugarri bereizgarriena gau-limurketa da: espezie bereko arren eta emeen elkarrizketa korapilatsua. Oro har, arrek, bikotea bilatzeko, hegaldi berezia egiten dute, eta beren espezieari dagokion argi distirako sekuentzia berezia emititzen dute. Espezie bereko emeek, era berean, dirdira berezi batekin erantzuten dute, eta horrela estalketara bideratzen dira. Biolumineszentzia deritzo argi fenomeno horri.
Estalketa gertatu eta egun batzuk geroago, emeak arrautzak jartzen ditu lur azpian. Arrautzak 3 edo 4 astez inkubatzen dira, eta orduan larbak ateratzen dira haietatik; larba horiek begi sinpleak dituzte. Batzuek lur azpian egiten dituzte gordelekuak; beste batzuek, ordea, zuhaitzen azalean.
Ipurtargi larbak barraskilo eta bare txikiz elikatzen dira, eta jariakin digestibo batekin geldiarazten dituzte. Jariakin horrek, gainera, moluskuaren gorputza digeritzen du; horrela, larbek elikagaia xurgatu besterik ez dute egin behar. Hilabete batzuk igaro eta gero, pupa bihurtzen dira, eta handik 7 edo 20 egunera heldu bihurtuta ateratzen dira pupatik.
* Datuak: Q25420
* Multimedia: Lampyridae / Q25420
* Espezieak: Lampyridae
# Ingurune osasuntsua izateko eskubidea

Ingurune osasuntsua izateko eskubidea edo Ingurune osasungarria eta iraunkorra izateko eskubidea giza eskubideen aldeko erakundeek eta ingurumen erakundeek giza osasuna bermatzen duten sistema ekologikoak babesteko defendatzen duten giza eskubidea da.

## Beste giza eskubidea

Eskubidea osasunean oinarritutako beste giza eskubide batzuekin lotuta dago, hala nola, ura eta saneamendua izateko eskubidea, elikagai eskubidea eta osasun eskubidea. Ingurune osasuntsua izateko eskubideak giza eskubideen ikuspegia erabiltzen du ingurumenaren kalitatea babesteko, naturako eskubideetarako garatutako teoria juridikoaren aurrean, gizakientzat edo beste pertsona juridiko batzuentzat sortutako eskubideak naturara hedatzen saiatzen baita.

## Ondorioak

Eskubideak estatuaren betebeharra sortzen du ingurumen legeak arautu eta betearazteko, kutsadura kontrolatzeko eta, bestela, justizia eta babesak emateko ingurumen arazoek kaltetutako komunitateei. Ingurune osasuntsua izateko eskubidea eskubide garrantzitsua da klima aldaketaren inguruko auziak eta ingurumeneko beste arazo batzuetarako ingurumeneko aurrekari legalak sortzeko garaian.

## Proposamenaren oinarriak

Ingurumen osasuntsua izateko eskubidea giza eskubideei eta klima aldaketari buruzko nazioarteko ikuspegian oinarrituta dago. Eskubide hori babesten duten nazioarteko hitzarmenen artean 1972ko Stockholmeko Adierazpena, 1992ko Rioko Adierazpena eta, berriago oraindik, Ingurumenarekiko Itun Globala dira. NBEko 150 estatuk baino gehiagok aitortu dute eskubidea nolabait legediaren, auzien, zuzenbide konstituzionalaren, itunen zuzenbidearen edo beste legezko autoritate batzuen bidez. Eskualdeko bi itunek, Giza eta Herrien Eskubideen Afrikako Gutunak eta Giza Eskubideen Amerikako Konbentzioak ingurune osasuntsua izateko eskubidea jasotzen dute, bestetik. Giza eskubideen beste esparru batzuek, hala nola Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioak, ingurumenari buruzko gaiak aipatzen dituzte, esparruaren ardatzarekin lotzen baitira, kasu honetan haurren eskubideak.
John Knoxek (2012-2018) eta David Boydek (2018-gaur egun) Giza Eskubideen eta Ingurumenaren gaineko Kontalari Bereziek gomendioak egin dituzte eskubide horiek nazioarteko zuzenbidean formalizatzeko moduari buruz. NBE mailako batzorde batzuek eta tokiko komunitate juridikoek (esaterako, New Yorkeko Abokatuen Kolejioa) onartu zuten 2020an.

## Erreferentziak

* ↑ "The Case for a Right to a Healthy Environment". Human Rights Watch. 2018-03-01.
* ↑ Boyle, Alan (2012-08-01). "Human Rights and the Environment: Where Next?". European Journal of International Law. 23 (3): 613–642.
* ↑ "OHCHR | Right to a healthy and sustainable environment". www.ohchr.org.
* ↑ "Human Right to a Healthy Environment: UN Formal Recognition", nycbar.org.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Julen Rekondoren artikulua Deian, 2020/07/27.
* Datuak: Q105429329
# Ingux

Inguxa(inguxeraz: ГIалгIай, Ghalghai; errusieraz: Ингуши) Iparraldeko Kaukasoko talde etnolinguistikoa da. Gehienak Inguxetian bizi dira. Txetxenian eta Ipar Osetia-Alaniako Vladikavkaz eskualdean eta Prigorodni barrutian multzo txiki batzuk daude.
Beren hizkuntza, inguxera, kaukasiarra da, Ipar-Ekialdeko taldekoa. Gehienak Shaafi eskolako musulmanak dira.
Inguxek historia, kultura eta hizkuntza loturak dauzkate txetxenekin.

## Historia

XIX. mendean inguxak Errusiar Inperioaren menpean gelditu ziren. 1936an Txetxenia-Inguxiako errepublika autonomoa eratu zen. Bigarren Mundu Gerraren ostean, Joseph Stalinek Kazakhstan eta Siberiara deportatu zituen, Alemania Naziarekin kolaboratu izana leporaturik. Erbestealdian biztanleriaren erditsua hil zen. 1957an, Nikita Khrustxev agintera iritsi zelarik, beren herrira itzultzen utzi zieten.
1991n Dzhojar Dudaiev txetxen buruzagiak Txetxeniaren burujabetza aldarrikatu zuenenan, inguxek banantzea eta Errusiaren barneko errepublika autonomo bat eratzea erabaki zuten.

## Erreferentziak

* ↑ 2010eko Errusiako errolda: biztanleria etniaren arabera Perepis-2010.ru
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 190. arauaː Munduko herriak eta etniak. .
* ↑ Inguxetia Berriaren Estilo Liburua. Berria.info
* ↑ Inguxera Linguamón. 10.gencat.net
* ↑ Ingush Joshuaproject.net
* ↑ Regions and territories: Ingushetia News.bbc.co.uk

## Kanpo estekak

* Datuak: Q485010
* Multimedia: Ingush people / Q485010
# Ingurune (enpresa)

Erakundeen kudeaketan, ingurunea erakunde baten jardueran eragina duten elementu eta faktore ekonomiko, politiko, teknologiko, soziologiko eta psikologikoen multzoa da. Kudeaketa estrategikoan funtsezko elementua da; hain zuzen, enpresaren ingurunearen azterketa kudeaketa prozesuaren lehenengo fasea da, inguruneak eskaintzen dituen aukerak eta mehatxuak zehazteko.
Inguruneko faktoreak bi sail nagusietan banatzen dira:
* kanpo ingurunea, enpresatik at dauden faktoreak eta elementuak biltzen dituena. Bi atal bereizten dira kanpo ingurunean:
** ingurune orokorra edo makroingurunea, enpresa eta erakunde guztiak erasaten dituena eta demografia, politika, teknologia eta koiuntura ekonomikoa jasotzen dituena;
** mikroingurunea, enpresako jarduera enpresaren hornitzaileak, lehiakideak, bitartekariak eta merkatua biltzen dituena;
* barne ingurunea, enpresaren baitako faktoreak (langileak eta finantza baliabideak, besteak beste) biltzen dituena.

## Ikus, gainera

* AMIA analisia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2491714
# Ingurune (argipena)

Ingurunea terminoak sistema bat (gizarte bat, enpresa bat, organo (biologia)organo bat) inguratu eta eragiten duten eremuko elementu eta fenomenoen multzoa da. Adiera berezi zenbait ditu:
* ingurune fisikoa edo ingurumena;
* gizarte-ingurunea, pertsonak eta erakundeak harremanetan diharduten erakunde politiko, ekonomiko eta kulturalen multzoa;
* ingurunea, enpresa baten egoera eta bilakaera eragiten dituzten kanpoko faktore eta eragileen multzoa, plangintza eratzerakoan kontuan hartzekoa;
* matematikan, ingurunea, puntu baten inguruko puntuen multzo mota bat;
* hezkuntzan, ikaskuntzarako ingurune birtuala;
* informatikan, mahaigain ingurunea.
# Inguxera

Inguxera (ГӀалгӀай мотт, Ğalğaj mott, ʁəlʁɑj ahoskatua) Kaukaso mendikatearen erdialdean bizi diren inguxen hizkuntza da, Kaukasoko ipar-ekialdeko hizkuntzen familiakoa. Errusiako Inguxetia eta Txetxenia errepubliketan mintzatzen da. 300.000 lagun inguruk ulertu eta mintzatzen dute, eta Inguxetian hizkuntza ofiziala da.
800. urtera arte inguxera eta txetxenera hizkuntza bera ziren. Gaur egun ere, inguxek txetxenera ulertu ohi dute, bi hizkuntzen arteko kidekotasuna dela eta.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2007-03-30). 38. araua - Munduko estatu-izenak. .
* 1 2 Inguxera 10.gencat.cat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33509
* Multimedia: Ingush language / Q33509
# Iola (Kansas)

Iola Kansasko hiri bat da. Allen konderrian kokatua dago. 2010ean 5.704 biztanle zituen, 11,75 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Allen konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1913925
* Multimedia: Iola, Kansas / Q1913925
# Ioia (Itsasondo)

Ioia Gipuzkoako Itsasondo eta Ordizia udalerrietako auzo bat da. Itsasondo, Ordizia eta Beasain udalerrien arteko mugek bertan bat egiten dute. Itsasondo eta Ordiziako herriguneetatik oso urruti, mendi kaxkoan dago, Itsasondoko herrigune bertatik ateratzen den pista batean hainbat kilometro goruntz eginda bertaratu daiteke. Izena Ioiagoikoa (Idoiaga goikoa) eta Ioiabekoa (Idoiaga behekoa) baserrien goierriko euskarazko Ioia laburdura da. Ioiagoikoa Ordizia udalerrian dago bere osotasunean, aldiz Ioiabekoa gehienbat Itsasondon kokatzen da, Mendebaldeko horma Ordizian egonik ere. Gipuzkoako baserri garaienetakoak dira.
* Ioiabekoa
* Ioiagoikoa
Bertan, ingurumen eta biologia ikuspegitik nabarmena den putzu bat dago, Aranzadi Zientzia Elkartea eta Gipuzkoako Foru Aldundiak putzuari buruzko argibidea duen kartela ezarria du.
Ioiatik oinez Murumendi eta Usurbe mendietara joateko oinezko bidezidorra abiatzen da, bai eta Arramendi baserritik behera Ordiziako herrigunera jeisten dena ere.
Kokaleku lasai honetatik Txindoki, Aralar, Ernio eta Usurbe mendien ikuspegiez goza liteke.
* Auzoaren ikuspegi panoramikoa.
* Putzua eta Aranzadi Zientzia Elkartea eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren argibide kartela.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20089699
* Multimedia: Ioia (Itsasondo) / Q20089699
# Iola (Pennsylvania)

Iola Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Columbia konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 154 biztanle ditu, 0,713222 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Columbia konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1183527
# Iola (Texas)

Iola Texasko hiri bat da. Grimes konderrian kokatua dago. 2010ean 401 biztanle zituen, 2,67 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Grimes konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q972383
* Multimedia: Iola, Texas / Q972383
# Iola

Iola aulki mugikorreko arraunketan erabiltzen den ontzia da. Elementu bereizgarri gisa, arraunari eusten dion elementua karelean finkatua izan ohi du, arraunketa olinpiarreko ontziek ez bezala.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13400773
* Multimedia: Yole / Q13400773
# Iola (Illinois)

Iola Illinoiseko herri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 141 biztanle zituen, 2,53 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clay konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2136095
# Iola (Wisconsin)

Iola Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Waupaca konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 938 biztanle ditu, 89,3 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Waupaca konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5394401
# Jacobina

Jacobina Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 82.590 biztanle ditu 2.358,69 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1798719
* Multimedia: Jacobina / Q1798719
# Jacob van Campen

Jacob Van Campen (Haarlem, Herbehereak, 1596ko otsailaren 2a - Randenbroek (Amersfoort) 1657ko irailaren 13a). Herbeheretako margolari eta arkitekto barrokoa izan zen.

## Bizitza

Gerritge Claes Jansz Berendr eta Pieter Jacobsz merkatariaren semea. Gurasoen familia biak aberatsak eta burgesak izan zirenez, van Campen-ek Amsterdam eta Haarlemgo enpresa eta kultura-munduan harreman onak izan zituen.
Van Campen margolaria izan zen eta bere hezkuntzari buruz ez dakigu ezer. Antza, denbora luzez Frans Pieterszekin egon izan zen eta hainbat biografok, Peter Paul Rubensen ikasketak jaso zituela uste dute. 1614, Van Campen Saint Luke margolari elkartean izena eman zuen. Bere aita urtebete geroago zendu zen.
1616 urte aldera eta 1620 urtera arte Italian bizi izan zen eta bertan Erroman oraindik zeuden Herbehereetako Caravaggio jarraitzaileekin harremanak izan zituen.
Italian zegoela Andrea Palladio (1508 – 1580), Vincenzo Scamozzi (1548 – 1616) eta Vitruvio-ren (K.a. 80-70 – K.a.15) lanak aztertu zituen eta horrela Herbehereetako estilo klasiko bat garatu zuen. Bere estiloa apala eta handigura gabea, batez ere Ingalaterran eragin handia izan zuen.
Bere amaren heriotzaren ostean, 1625an Jacob, seme nagusia izaki, Amersfoort inguruko Randenbroek jaurerria oinordetzan hartu zuen eta ordutik aurrera dokumentu anitzetan "Randenbroek Jauna" izenarekin agertzen da.
Inoiz ezkondu ez bazen ere, seme bat izan zuen, Alexander Van Campen.
1657an zendu eta Randenbroek-ko bere egoitzan lurperatu zuten.

## Karrera

Jacob van Campen-ek familiari esker zituen harremanei esker eraikin garrantzitsu ugari eman zizkioten. 1625 urtean eraikin bat diseinatzeko lehen agindua jaso zuen. Eraikina Amsterdamen zegoen. Alde batetik Artus Quellinus I eskultoreen taldearen agindua eraman izan zuen eta bestetik Rembrandt (1606 – 1669) izan zen eraikuntzan parte hartu izan zuen margolarietako bat.
Herbehereetako lehen antzokia ere marraztu zuen, Amsterdamgo Stadsschouwburg alegia.
Bere lanik garrantzitsuena Amsterdamgo Dam Plaza, dagoen udaletxea da, gaur egun Errege jauregia, zeinen lehen harria 1648an ezarri zen. Van Campen, Kalverstraat inguruko etxebizitza garestietan esne-mamitan bizi izan zen
Van Campen, margolari modura ere aritu izan zen eta bere lanik garrantzitsuenetakoak, Huis ten Bosch jauregian Jacob Jordaens (1593 – 1678) eta Jan Lievens-ekin (1607 – 1674) batera egindako oihal eta horma lan apaingarri batzuk dira. Lan honetan Paulus Bor-en margolanen antzekotasuna nabaria da.
Bere maisulana Mauritshuis da (gaur egun Errege-margolanen Pintura Galeria) Hagan. Beste lan aipagarri batzukː Eliza Eraberritua (Hervormde Kerk) Renswouden, eta barroko garaiko Nieuwe Kerk (Eliza Berria, edo Santa Ana), Haarlemen.

## Margolanak

* Merkurio, Argus eta Io (hamarkadan 30 XVII. mendean), Mauritshuis, Haga.
* Azken epaia, San Jorge Eliza, Amersfoort.
* Apaingarriak, Huis ten Bosch, Haga.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q536951
* Multimedia: Jacob van Campen / Q536951
# Jacobaea adonidifolia

Jacobaea adonidifolia Asteraceae familiako landarea da, Juran eta Pirinioetan jatorria duena. Lore horiak ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3015467
* Multimedia: Jacobaea adonidifolia / Q3015467
* Espezieak: Jacobaea adonidifolia
# Jacobina do Piauí

Jacobina do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 5.613 biztanle ditu 1.370,699 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2064385
* Multimedia: Jacobina do Piauí / Q2064385
# Jacob de Wit

Jacob de Wit (Amsterdam, 1695eko abenduaren 19a - ibidem, 1754ko azaroaren 12a) herbeheretar margolaria izan zen.
Ate eta sabaietako margolanengatik nabarmendu zen. Keizergrachten bizi izan zen eta inguruko eraikin askok bere margolanak gordetzen dituzte. Inguruko biztanleek ere etxeak zituzten landetan, eta Wittek etxe horietan ere margotu zuen Haarlem eta Vecht ibaietan.
Amsterdamen Albert van Spiersen eta Anberesen Jacob van Halen ikasle izan zen eta 1714an Anberesko San Lukasen gremioan sartu zen. Hiri honetan akuarelak egin zituen Rubensen margolanen zirriborroekin San Karlos Borromeo elizan. 1719an elizak su hartu zuen eta Rubensen margolanak galdu egin ziren.

## Iruditegia

* Plafondstuk, Herengracht 366, Amsterdam
* Grisaille, Huis Willet-Holthuysen, Amsterdam
* Doop van Christus in de Jordaan, rood en zwart krijt, pen in bruin, gewassen, 26×18 cm
* Venus, Bacchus en Ceres met slapende Amor, 1720
* Twee worstelende jongens. Pen in grijs, gewassen, 1710-172
* De terugkeer uit Egypte, 1726
* De verkiezing van de zeventig oudsten door Mozes, 1739, Penseel in kleur op papier, 306 × 672 mm
* Venus, Bacchus en Ceres observeren de slapende Cupido
* Goden in het luchtruim, detail, plafond boven de oude trap)
* Goden in het luchtruim, detail, plafond boven de oude trap)
* Hagako antzinako udala
* Jan Punten grabatuen liburua Jacob de Witen zirriborroekin, 1751
* Vestaleak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3117749
* Multimedia: Jacob de Wit / Q3117749
# Jacob de Gheyn II.a

Jacob de Gheyn II.a, baita Jacques de Gheyn II.a ere (Anberes, c. 1565 – Haga, 1629ko martxoaren 29a) herbeheretar margolaria izan zen.
Aita Jacob Gheyn I.arekin ikasi zuen eta 1585ean Haarlemera joan zen eta Henrik Goltziusen ikasle izan zen. Gero Leidenera joan zen eta boteretsuen enkarguak jasotzen hasi zen. 1600 inguruan grabatua utzi eta pintura eta akuafortea landu zituen. 1605ean Hagan kokatu zen eta Herbehereetako erregetzarako lan egin zuen.
Holandako artearen lehen biluzi femeninoak, vanitas eta lore-izadi hilak margotu zituen. Iparraldeko manierismotik Herbehereetako errealismorako trantsizioan egon zen.

## Iruditegia

* "Venus eta Kupido", c.1605-1610
* Karel van Mander hilzorian
* Vanitas izadi hila 1603
* Vanitas izadi hila
* 'Gortinadun lore-pitxerra', 1615.
* Mosketariaren grabatua, Wapenhandelinge
* Espainiako borrokarako hazitarako zaldia 1603.
* Lau aldiz sagu bat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1347434
* Multimedia: Jacob de Gheyn (II) / Q1347434
# Jacob van Zuylen van Nijevelt

Jacob Pieter Pompejus van Zuylen van Nijevelt baroia (Dordrecht, 1816ko ekainaren 19a - Haga, 1890eko azaroaren 4a) herbeheretar politikari eta diplomazialaria izan zen. Herbehereetako lehen ministroa izan zen 1861eko martxotik azarora.
Gelderlandeko nobleziako familia bateko kidea zen. Hasieran, Johan Rudolph Thorbeckeren aldekoa izan zen, eta Kanpo Arazoetako ministroa izan zen haren gobernuan. 1857an Jan Jacob Rochussenen alaba batekin ezkondu ondoren, kontserbadoreagoa bihurtu zen.
1861ean Ministroen Kontseiluko presidentea izan zen. Ondoren, diputatu, Parisko enbaxadore eta senatari izan zen.
* Datuak: Q736610
* Multimedia: Jacob Pieter Pompejus van Zuylen van Nijevelt / Q736610
# Jacob van de Kerkhof

Jacob van de Kerkhof (1995eko urriaren 12a) herbeheretar arraunlaria da. Zortziko gizonezkoetan zilarrezko domina irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Zortzikoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| 2022 | Racice | 02 ! | Zortzikoa |
| 2023 | Belgrad | 02 ! | Zortzikoa |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Oberschleißheim | 02 ! | Zortzikoa |
| 2023 | Bled | 03 ! | Zortzikoa |
# Jacob van Ruysdael

Jacob van Ruysdael holandar pintorea izan zen (Haarlem, 1628 - Haarlem, 1682). Bere aita Izaäck Goyer eta osaba Salomon van Ruysdaelekin egin zituen pinturako ikasketak. Gaztetandik ezagutu zitzaion paisaiak pintatzeko zuen dohaina. 1646. urtekoak ditu lehenengo lanak, hemezortzi urte zituela hasi zen, beraz, lanean.
1650ean Alemaniara joan zen, eta hango ikuspegiak margotu zituen: Bentheimeko gaztelua (1653) eta Braunschweigeko ur-jauzia. Eragin handia izan zuten bi lan horiek XIX. mendeko pintore frantses eta holandarrengan.
1657. urtean Amsterdamen hartu zuen egoitza, garai hartako Haarlemgo beste hainbat artista bezalaxe, eta Medikuntzako ikasketak amaitu zituen han. Hainbat urtetan Hobbema marrazkilaria izan zuen ikasle eta zerbitzari. Ondorengo urteetan hiri-ikuspegiak (Haarlem, Amsterdam) eta itsas ikuspegiak pintatu zituen. Orduko lan nagusiak: Dresdeko hilerri judua, Ur-lasterra eta Egmonteko hondartza.
Van Ruysdaelen lehenengo lanak erabat grafikoak ziren; zenbaitetan, grabatzaile batek eginak ematen dute horietako askok. Lan horietan Ruysdaelen bizitzan ohikoak izan ziren gaiak ikus zitezkeen: dunak, zuhaitzak, basoak, urtegi-bazterrak hostoz beterik. Lehenengo aldiko lanak gogorrak eta zehatzak ziren alde batetik, eta, bestetik, beldurgarriak eta kezkatiak. Garai horretako lan nagusiak 1646-1647 urteen bitarteko paisaiak ditu: Sasitza (Paris, Louvre), Urtegi-bazterra (Budapesteko Museoa).
1650eko hamarralditik aurrera Ruysdaelen lanek ikuspegi orokorragoa hartu zuten, eta masa handiak erakusten zituen. Handitasunez betetako estilo hori, oso zaindua eta sakona, Ibai-paisaia lanean (1649, Edinburgoko National Gallery) eta Bentheimeko gaztelua-ren bertsioetan (1651, Bacon Bilduma; 1653, Beit Bilduma) antzeman daiteke argi eta garbi. Arkitektura-osagai nagusiak zubiak, ur-errotak, gazteluak ziren, eta erabateko oreka lortzen zuen gizakiaren eta naturaren artean. Garai horretakoa da Dresdeko hilerri judua ospetsua, zeinean heriotzaren zeinuen eta bizitzaren osagaien artean elkarrizketa miresgarria lortu baitzuen.
1653. urtetik aurrerako lan gutxik dute data idatzirik, eta horrexegatik, oso zaila da Van Ruysdaelen lanen kronologia zehatza egitea. Artistak zein gai hautatu, aldatu egiten da artistaren estiloa. Oro har, kolore finak, ez oso beroak eta ez oso ilunak erabiltzen zituen, baina hirietako ikuspegiak edo aintzirak marrazten zituenean, hodeiz betetako zeruak erakusten zituen. Azken efektu hori Amsterdamen bizi izan zen garaikoa dela dirudi. Dena dela, zenbait paisaiatan agertzen diren pertsonaiei esker, zehaztu daitezke 1660ko hamarraldiko zenbait lanen data, esate baterako, Wijkeko errota.
Van Ruysdelek eragin handia izan zuen XVIII. mendeko paisaiagileetan, eta bere lana oinarri-oinarrizkoa izan zen paisaiagile erromantikoentzat.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q213612
* Multimedia: Jacob Isaacksz. van Ruisdael / Q213612
# Isle au Haut (Maine)

Isle au Haut Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Knox konderrian kokatuta dago, Maine estatuan. 92 biztanle ditu, 113,2 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Knox konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3449956
* Multimedia: Isle au Haut, Maine / Q3449956