OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kamelot

Kamelot, legendazko Artur erregearen gotorlekuaren izena da, nondik bere bizitzan izan zituen borroka asko egin zituen. Bere kokapen zehatza, gaur egun ez da ezagutzen, eta erromatarren ondorengo Britaniako fikziozko probintzia erromatar-britaniar bat izan liteke. Hiri hau, lehen aldiz, Chrétien de Troyesek aipatu zuen bere Lanzelot, gurdiaren zalduna izeneko lanean, non ez dirudien arturiar elezaharrean bezain garrantzitsua. Kameloten kokapenak misterio bat izaten jarraitzen duenez, berari buruzko egia, benetan existitu bazen behintzat, ez da ezagutzen.

## Erreferentzia geografikoak

Kameloten balizko kokapenen hartean, honako hauek aipatzen dira:
* Cadburyko gaztelua
* Tintageleko gaztelua
* Viroconium
* Caerleon-on-Usk, Gales hegoaldean
* Dinertheko gaztelua, Arth ibaitik gertu, Gales mendebaldean
* Windsor gaztelua, 2006an eginiko indusketa arkeologikoen ondoren eginiko espekulazioengatik.
Kamelot hitza "Camulodunum"etik etor daitekeen arren (egungo Colchesterren erromatar izena dena), katuvellaunoar erregeen gotorlekua, eta, ondoren, Britania erromatar probintziako hiriburua izan zena, Essexen kokatuta egoteak (ekialdeko Anglian), okerreko erresuma anglosaxoian kokatzen du.

## Kultura herrikoian

* Harold Fosterren Valiente Printzea komikian, modu askean arturiar elezaharrean oinarritua dagoena, Kamelot, lehenik, Winchesterretik gertu, eta, ondoren, Caerleonen kokatua da.
* Kamelot, Alan Jay Lernerrek eta Frederick Loewek idatzitako musikal bat da, arinki oinarritua Artur erregearen elezaharrean, T. H. Whitek izen bereko bere eleberrian egokitu zuen bezala.
* Kamelot, Joshua Loganek 1967an zuzendutako filme bat da, Richard Harrisek, Vanessa Redgravek eta Franco Nerok interpretatua, zinerako egokitzen duena Loewe eta Lernerren musikala.
* Jack Whyten The Camulod Chronicles, erromatar garaiko eta Erdi Aroko Britanian oinarritutako eta arturiar elezaharraren inguruko fikziozko telesail bat da.
* Monty Pythonen Mahai karratuko zaldunak eta euren jarraitzaile eroak filmean, Kamelot, Artur erregeak "toki inozo"tzat jotzen du, eta mahai biribileko zaldunek ez joatea erabakitzen dute.
* Third Watch telesailean, polizia barrutia, ofizialek, "Kamelot" ezizenez deitzen dute, King eta Arthurren izkinan duen kokapenaren ondorioz.
* Kamelot, Erdi Arokoak bezalako egoera sozialetara itzultzearen alde egiten duen elkarte bat da, eta, gertuko etorkizun batean desnutrizioaren biktimen aurkako laguntza intentsibo gune bihurtzea espero duena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q220437
* Multimedia: Camelot / Q220437
# Kamel El Harrachi

Kamel Amrani izen artistikoz Kamel El Harrachi (El Harrach, Aljeria, 1973), chaabi aljeriar musikako abeslari, konpositore eta mandola jolea da.

## Biografia

Aljerian jaio arren, Kamel El Harrachi Sevranen (Frantzia) hazitakoa da.
Kamel el Harrachi chaoui jatorrikoa da (Aljeria ipar-ekialdeko herri berberea). Familiak jatorria Djellal herrian du, Khenchelako probintzian. 1920an, bere aitona Aljerrera bizitzera joan zen, non bertako meskita handian muezzin izan zen. Han jaio zen bere aita Abderrahmane; gero familia Belcourt- era aldatu zen, azkenik El Harrach- en behin betiko finkatzeko. Aitak ibilbide musikal entzutetsua izan zuen Dahmane el Harrachi izen artistikoarekin; chaabi musikaren aitzindarietako bat izan zelarik. Kamelek txikitandik izan zuen musikarekin harremana, eta aitaren urratsen atzetik abiatu zen.
Kamel Parisen bizi da 1990eko hasieratik, eta 1991an El Harrachi abizen artistikoa hartu zuen, 1980ean hildako aitaren memoria iraunarazteko.
Emanaldi ugarien artean, Théâtre des Bouffes du Nord-en 2013an emanikoa nabarmendu daiteke, WorldStock jaialdiaren barruan. Baita 2018ko urtarrilaren 7a Sevraneko Espace François Mauriac-ekoa .
Kamel el Harrachik chaabi musikaren eguneraketa bultzatu duten musikari magrebtar gazteetako bat da. Bere konposizioak eta aitarenak interpretatu ohi ditu, herri musika tradizionalaren eta musika garaikidearen arteko estiloan. $^,$
Orkestrazioa ere landu du, eta bere zajal testu propioak idatzi izan ditu, tradiziozko olerki ereduak baliatuz, antzinako aginduetan eta jakindurian inspiraturik, chaabi aljeriarraren eredua jarraituz, Magrebeko eta Aljerreko kasbako blues doinuak berpiztuz.

## Diskografia

* Nas Herma (2006)
* Ghana fenou (2009)
* Nouara (2020)

## Erreferentziak

* ↑ Centre culturel algérien de Paris
* ↑ kherdja.com
* ↑ afrik.com
* ↑ www.lefrancofil
* ↑ Spectacles et Musiques du Monde
* ↑ africultures.com
* ↑ Kamel El harrachi, un Sevranais qui fait vibrer ses racines. .
* ↑ Le Monde, article Le regain du chaâbi, 18 avril 2005
* 1 2 Kamel El Harrachi Discography_ CD universe
* ↑ (Gaztelaniaz) Kamel El Harrachi – Nouara (2020, CD). (Noiz kontsultatua: 2021-08-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19767744
# Kamel Ziani

Kamel Ziani Huasisi (Al-Hoceima, Maroko, 1972ko otsailaren 20a) atleta profesional ohia da, maratoian espezializatua. Marokon jaioa, gaztetatik bizi da Orion (Gipuzkoa), eta euskal herritarra da.

## Markarik onenak

Hona hemen bere markarik onenak, distantzia luzeko zenbait probatan:
* Maratoia: 2:10:18, Amsterdamen 1997ko azaroaren 2an lortua.
* Maratoi erdia: 1:02:56, Amsterdamen 2000ko irailaren 17an lortua.
* 5.000 metrokoa: 13:59.88, Sevillan 1998ko maiatzaren 30ean lortua.

## Ibilbidea

Pistan ez ezik, krosean eta proba herrikoietan ere hartu du parte. 1999an Behobia-Donostian hirugarrena izan zen.
18 maratoitan arituta, behin garaipena lortu zuen: 2003an Gasteizko Maratoian, hain zuzen ere.
Hona hemen txapelketa ofizialetan izan dituen emaitzak:

## Erreferentziak

* ↑ «Dominak garesti, eta finalak helburu», Berria, 2006-08-06.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Las lecciones de Kamel Ziani», Diario Vasco, 2007-11-10.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Ziani venció en la primera edición del Maratón Martín Fiz», El Mundo, 2003-04-13.

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) IAAF erakundearen datu baseko fitxa.
* (Gaztelaniaz) Espainiako Federakuntzaren fitxa.
* Datuak: Q6355549
# Konken

Konken Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Kusel (barrutia)|Kusel]] barrutian. 2014an 758 biztanle zituen 7,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q560519
* Multimedia: Konken / Q560519
# Konketa (ontzia)

Konketa ontzi handi eta ahozabala da, garbiketarako erabiltzen dena.
Industria Iraultzako produktua, konketak jatorrian aleazio metaliko desberdinetan egin ziren, esmalte zuriz estalitako letoikoak herrikoenak izanez; gero aluminiokoak iritsiko lirateke eta azkenik plastikokoak. Bere eguneroko garbitasun pertsonalerako erabilera etxe-iturgintzako txorrotako urarekin ordezkatu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q426675
* Multimedia: Washstands / Q426675
# Konkatedral

Konkatedrala (grezieratik: καθέδρα (katedra edo eserlekua, eta latinetik: "con" edo "co", laguntza edo kolaborazioa) katedral katoliko bat da baina bere kategoria beste katedral batekin konpartitzen du. Beraz, katedrala apezpikuak egoitza edo gotzain-aulkia duen tenplua baldin bada, konkatedralaren kasuan ezaugarri horiekin bi tenplu egongo dira; ondorioz, elizbarruti horretan bi eliza nagusiak dira. Kategoria hori konkatedraleei Egoitza Santuak ematen die.

## Konkatedralak munduan

Gehienak Europan daude:
* Espainia, estatu horretan asko daude
* Maltan
* Polonian
* Frantzian
* Bulgarian
* Eslovakia
* e.a.
Europatik kanpo ere badira batzuk:
* Brasil
* Guatemala
* Venezuela
* Kolonbia
* Kanada
* Jerusalem

## Ikus, gainera

* Katedral

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Katedralak eta konkatedralak munduan.
* Datuak: Q2577114
* Multimedia: Co-cathedrals / Q2577114
# Konkoide

Konkoidea Zisoide bat da, zeinen bigarren kurba jatorrian erdiratutako zirkunferentzia bat den.
a zirkunferentzia horren erradioa baldin bada, ρ=ρ$_1$ (θ) kurba baten konkoideak, koordenatu polarretan, adierazpen hauek ditu:
    $\rho =\rho _{1}(\theta )+a\,$
    $\rho =\rho _{1}(\theta )-a\,$

## Ikus, gainera

* Nikomedesen konkoidea
* Zisoidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q543242
* Multimedia: Conchoid / Q543242
# Konkomitante (argipena)

Konkomitantea beste zerbaitekin batera agertzen dena da. Konkomitantearen nolakotasuna konkomitantzia da. Termino horiek erabilera zenbait dituzte:
* estatistikan, konkomitantzia, bi aldagai loturik agertzen direneko egoera, haien artean lotura kausalik izan gabe (ikus, erlazio estatistiko faltsua);
* medikuntzan, gaixotasun konkomitanteak, aldi berean gertatzen direnak.
# Konkistatzaile

Konkistatzailea (gaztelaniaz eta portugesez «conquistador»" esan nahi duena) 1492an Kristobal Kolonek Mundu Berria aurkitu ondoren Amerika Espainiar eta Portugaldar Inperioen eskuetan jarri zuten espainiar eta portugaldar soldadu, esploratzaile eta abenturazaleek zuten izena da. Agian ezagunenak Hernán Cortés eta Francisco Pizarro izan ziren, hurrenez hurren Aztekar eta Inkar Inperioak konkistatu zutenak. Horietako batzuk euskaldunak ere izan ziren. Armada bat ez, baina milizia bat osatzen zuten, beren armak eta hornigaiak eramaten zituztelako.

## Konkistatzailerik ezagunenak

* Juan Vásquez de Coronado y Anaya (Costa Rica)
* Hernán Cortés (Mexiko, 1518–1522, Honduras, 1524, Kalifornia Beherea, 1532–1536)
* Francisco Pizarro (Peru, 1509–1535)
* Francisco Vázquez de Coronado (Ameriketako Estatu Batuak, 1540–1542)
* Juan de Oñate (Mexiko Berria, 1598–1608)
* Diego de Almagro (Peru, 1524–1535, Txile, 1535–1537)
* Vasco Núñez de Balboa (Panama, 1510–1519)
* Juan Ponce de León (Puerto Rico, 1508, Florida, 1513–1521)
* Pedro de Alvarado (Mexiko, 1519-1521, Guatemala 1523-1527, Peru, 1533–1535, Mexiko, 1540–1541)
* Álvar Núñez Cabeza de Vaca (Ameriketako Estatu Batuak, 1527–1536, , 1540–1542)
* Lucas Vázquez de Ayllón (Ameriketako Estatu Batuak, 1524–1527)
* Sebastián de Belalcázar (Ekuador eta Kolonbia, 1533–1536)
* Gonzalo Pizarro (Peru, 1532–1542)
* Diego Velázquez de Cuéllar (Kuba, 1511–1519)
* Diego de Ordaz (Venezuela, 1532)
* Juan Pizarro (Peru, 1532–1536)
* Francisco Hernández de Córdoba (Yucatán,1517)
* Francisco Hernández de Córdoba (Nikaragua,1524)
* Hernando Pizarro (Peru, 1532–1560)
* Diego Hernández de Serpa (Venezuela, 1510-1570)
* Juan de Grijalva (Yucatán, 1518)
* Gonzalo Jiménez de Quesada (Kolonbia, 1536–1537, Venezuela, 1569–1572)
* Francisco de Montejo (Yucatán, 1527-1546)
* Nicolás Federmann (Venezuela eta Kolonbia, 1537–1539).
* Pánfilo de Narváez (Florida, 1527–1528)
* Diego de Nicuesa (Panama, 1506–1511)
* Cristóbal de Olid (Honduras, 1523–1524)
* Francisco de Orellana (Amazonas, 1541–1543)
* Hernando de Soto (Ameriketako Estatu Batuak, 1539–1542)
* Inés Suárez, (Txile, 1541)
* Martin Urtsua, (Guatemala, 1696-1697)
* Pedro de Valdivia (Txile, 1540–1552)
* Pedro Menéndez de Avilés (Florida, 1565–1567)
* Alonso de Ribera (Txile 1599-1617)
* Alonso de Sotomayor (Txile 1583-1592, Panama 1592–1604)
* Martin Ruiz de Gamboa (Txile 1552-1590)
* Juan Garrido (1502-1530, Hispaniola, Puerto Rico, Kuba, Florida, Mexiko)
* Migel Lopez Legazpikoa (Filipinak, 1565-1572)
* Juan de Salcedo (Filipinak, 1565-1576)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126236
* Multimedia: Conquistadors / Q126236
* ↑ Mary Hill, Gold: The California Story
* ↑ Tatu Vanhanen, Prospects of democracy: a study of 172 countries, (Routledge, 1997) p.112.
* ↑ Everett E. Hagan, The Entrepreneur as rebel against traditional society
* ↑ Hammond Innes. The Conquistadors. London, Penguin, 2002. ISBN 978-0-14-139122-9
# Konkolor izei

Baltsamo-izeia (Abies concolor) Pinaceae familiako espezie baten izen arrunta da.
Izei honek bi azpiespezie ditu:
* Abies concolor subsp. concolor.
* Abies concolor subsp. lowiana (sin. A. lowiana).

## Erreferentziak

* ↑ USDA PLANTS. PLANTS Profile for Abies balsamea (balsam fir). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145939
* Multimedia: Abies concolor / Q145939
* Espezieak: Abies concolor
# Konkor

    Artikulu hau animalia batzuek bizkarrean duten gantz gordailuari buruzkoa da; bizkarrezurreko deformazioa gaitzat duena beste hau da: Zifosi; deformazio hori duten pertsonak, kulturan duten pertzepzio eta irudikapenarekin batera, gaitzat dituena beste hau da: Konkordun.
Konkor klima beroko eskualdeetako artiodaktilo zenbaitek, moldaera biologiko moduan bizkar gainean izaten duten irtengune edo goragunea da, gantz ehunaren gordailua dena. Gantz ehuna konkorrean metatzean, gorputzeko beste organoak inguratuko lituzkeen gantzik gabe geratzen dira eta horrela, beroa kanporatzeko bidea zabaltzen da, gantzak beroa atxiki egiten baitu girpuztean.
* Konkor bakarreko animaliak:
** Camelus dromedarius
** Bos taurus indicus
** Bison bison
** Bison bonasus
* Konkor biko animaliak:
** Camelus bactrianus
** Camelus ferus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15617795
* Multimedia: Hunchbacks / Q15617795
# Kenwood (Ohio)

Kenwood Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hamilton konderrian kokatuta dago, Ohio estatuan. 7.570 biztanle ditu, 5,970108 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Hamilton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2502864
* Multimedia: Kenwood, Ohio / Q2502864
# Kenwood Corporation

Kenwood Corporation (japonieraz: 株式会社ケンウッド Kabushiki-Gaisha Ken'uddo) , ezagunagoa Kenwood izenez, Japoniako Hachiōji hiriko autoen irrati, etxeko HI-FI ekipo eta audio pertsonal osagaietan espezializatutako enpresa bat da.
1946an Komagane hirian sortua izan zen.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q17180
* Multimedia: Kenwood Corporation / Q17180
# Kenya Cuevas

Kenya Cytlaly Cuevas Fuentes (Mexiko Hiria, 1983ko irailaren 5a), Kenya Cuevas izenez ezaguna, pertsona transgeneroen eskubideen aldeko mexikar ekintzailea da.
2016an Paola Buenrostro bere adiskidearen hilketaren lekuko izan zen. Ondoren, hiltzailea Kenya bera hiltzen saiatu zen baina pistolak huts egin zion. Harrezkero hasi zen borrokan indarkeriaz hildako emakume transak ikusgai egiteko eta justizia eske.

## Erreferentziak

* ↑ Iglesias Sarasola, Zuriñe. (2022-09-13). «Kenya Cuevas, emakume transexualen aldeko ekintzailea: «Andre transexualak zoriontsu izatea da mendekurik handiena»» Berria (Noiz kontsultatua: 2024-05-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106086339
# Kenya Maeshiro

Kenya Maeshiro (japonieraz: 真栄城 兼哉, 1995eko otsailaren 7a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17221103
# Kenwood House

Kenwood House Londres iparraldean dagoen jauregi bat da, Hampstead barrutian, Camden udalerrian.

## Historia

Hampstead Heath lurraldean kokaturiko XVII mendeko jauregia da, hasiera hartan Caen Wood House izena zuena. 1700 inguruan orangerie bat gehitu zitzaion eta 1754an William Murray Mansfield-go Earlak erosi zuenean bigarren orangerie bat gehitu zuen jauregia simetrikoa izan zedin. 1793 eta 1796 artean eraikin berriak gehitu zitzaizkion aurrealdean.
Edward Guinness (1847-1927) Iveagh-eko Lorda, Guinness garagardogileen ahaidea zena Hyde Parken bizi bazen ere Kenwood Housen jabea zen eta hiltzerakoan Gobernuari eman zizkion jauregia eta barruko bilduma guztiak. Iveagheko bilduma (Iveagh Bequest) barnean badira Rembrandt eta Vermeer margolarien artelanak ere.
Gaur egun museo bat da eta parkeko aintziraren ondoan kontzertuak antolatu izan ziren 1951 eta 2006 artean. 2008an berriz hasi ziren antolatzen kontzertuak baina mugatutako eremu batean.

## Iruditegia

* Aurrealdea.
* Ataria.
* Atzekaldeko parkea.
* Eskenatokia.
* Jendea parkean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q764804
* Multimedia: Kenwood House / Q764804
# Kenworth

Kenworth Estatu Batuetako kamioi handi eta ertainak ekoizten dituen konpainia da. Zehatz-mehatz, Seattleko Washington udalerrian kokatzen da egoitza nagusia. Autobusak ere ekoizten ditu.

## Historia

Kenworth George T. eta Louis Gerlinger-ek sortu zuten 1912. urtean Portlanden, Oregonen (AEB). Hasiera batean, Gerlinger Motor Car Works deituriko enpresak kamioiak salerosi besterik ez zuen egiten. Gerora, 6 zilindroko motor boteretsuak zituzten kamioi propioak ekoizten hasi zen. Gersix deituriko kamioia 1915ean aurkeztu zen eta ipar mendebaldeko mendietan erabili zen, batik bat, zuhaitz moztu berriak garraiatzeko.
1916an, Gerlinger Motor Car Company Seattlera joan zen. Bertan, Edgar K. Worthington enpresaria bizi zen eta Gerlinger-ek arreta erakarri zion. Louis Gerlingerrek enpresaren zati bat salmentan jarri zuenean Worthington, Frederic Kent-ekin batera, zati hura erosi zuen. Sei zilindrotako kamioiak eraikitzen jarraitu zuten. Urte batzuk geroago, 1923an, Kentworth sortu zen Kent eta Worthington abizenak konbinatuz eta 60.000$eko kapitalaz. 1933 urtean, Kenworth gasolinako motorrak erabiltzetik diesel motakoak erabiltzera igaro zen AEBetako lehen kamioi ekoizlea bihurtu zen. Kabinadun kamioiak merkaturatzen lehenengoetarikoak izan ziren.

## Modeloak

AEBetan nahiko ezagunak dira T600, T800, W900 eta T2000 modeloak.
Tamaina ertaineko modeloak hauexek dira:
* T440 (Class 7/8)
* T370 (Class 7)
* T270 (Class 6)
* T170 (Class 5)
Tamaina handikoak, berriz, ondorengoak:
* K100/K100E/K136E
* K184
* L700 (orain Peterbilt 320)
* LCF
Eskola-garraiorako autobusak
* BU saila
* KHC saila
* K&W saila
* T&C saila

## Kanpo estekak

* Datuak: Q774830
* Multimedia: Kenworth / Q774830
# Kenwyn

Kenwyn, kornubieraz: Keynwynn, Ingalaterrako Kornualles konderriko parrokia zibil eta etxalde bat da, Truro udalerritik kilometro bat iparraldera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6392533
* Multimedia: Kenwyn / Q6392533
# Kenya (mendia)

Kenya (ingelesez Mount Kenya; gĩkũyũz Kĩrĩ Nyaga; embuz Kirenia; maaz Ol Donyo Keri; meruz Kirimara) Kenyako mendirik altuena eta Afrikako bigarrena da (Kilimanjaroren ondoren). Kenya mendiguneko gailurrik altuenak Batian (5.199 m), Nelion (5.188 m) eta Lenana (4.985 m) dira. Kenya mendia Kenyaren erdialdean dago, justu ekuatorearen hegoaldean, Nairobitik 150 km ipar-ekialderantz.
Eskualdean 620 km² azalera duen Mount Kenya National Park dago, UNESCOren Gizateriaren ondarea. Mendia itzalitako sumendia da, geruza-sumendia, azkeneko erupzioa duela 2,6 eta 3,1 milioi urte artean izan zuena.

## Historia

Johann Ludwig Krapf misiolariak mendia ikusteko lehendabiziko europarra zen, 1849 urtean. Lehenengo igoera Halford John Mackinderrek, Cesar Ollierrek eta Josef Brocherelek 1899ko irailaren 13an egin zuten. Nelion gailurra Eric Shiptonek egin zuen 1929an. Kenya mendia igotzeko hilabeterik onenak urtarrila eta otsaila hegoaldeko aldean eta abuztua eta iraila iparraldekoan dira.

## Demografia

Kenya mendiaren eskualdean bizi diren herriak Gĩkũyũ, Meru, Embu eta Masai dira. Guztion kultura mendia oso inportantea da.

## Gailurrak

* Batian (5.199 m)
* Nelion (5.188 m)
* Pt Lenana (4.985 m)
* Coryndon gailurra (4.960 m)
* Pt Pigott (4.957 m)
* Pt Thompson (4.955 m)
* Pt Dutton (4.885 m)
* Pt John (4.883 m)
* Pt Melhuish (4.880 m)
* Pt John Minor (4.875 m)
* Krapf Rognon (4.800 m)
* Pt Peter (4.757 m)
* Pt Slade (4.750 m)
* Terere (4.714 m)
* Sendeyo (4.704 m)
* Midget gailurra (4.700 m)
* The Hat (4.639 m)
* Delamere gailurra
* Macmillan gailurra

## Glaziareak

Kenya mendiaren glaziareen azalera poliki-poliki atzeraka doa, 1980ko hamarkadan 0.7 km² azalera 1890ko hamarkadan eginiko behaketena baino gutxiago da.
Hauexek dira mendiko glaziareak:
* Northey
* Krapf
* Gregory
* Lewis
* Diamond
* Darwin
* Forel
* Heim
* Tyndall
* Cesar
* Josef

## Ibaiak

Kenya mendia Kenyako bi ibai luzeneen arroa da: Tana eta Ipar Ewaso Ng'iro ibaiak.
Mendiko korronte nagusiak hauek dira:
* Sirimon
* Liki
* Nanyuki
* Mutonga
* Kithino
* Nazita
* Thingithu
* Nitmi
* Tnuchi
* Kathita
* Nyamindi
* Sagana
* Nairobi ibaia
* Naro Moru
* Burguret

## Igoera bideak

* Igotzeko urtaroa Ipar Hemisferioaren udak eta neguak dira.

## Ikus, gainera

* Afrikako geografia

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-03-30). 167. araua: Saharaz hegoaldeko Afrikako toponimia. .
* ↑ Alpine Journal, 1945
* ↑ Mountain Club of Kenya Bulletin 3, 1947
* ↑ Alpine Journal Vol. 42
* ↑ Mountain Club of Kenya Bulletin 72, 1974

## Kanpo Loturak

* Kenya mendiaren webgune ofiziala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172070
* Multimedia: Mount Kenya / Q172070
# Karbapenemiko

Karbapenemikoak antibiotiko betalaktamiko mota bat dira, jarduera bakterizida espektro zabalekoa eta betalaktamasekiko oso erresistenteak. Antibiotiko mota hori jatorriz Streptomyces cattleya mikroorganismotik aurkitu zen, eta horrek tienamizina izeneko bere antibiotikoa sortzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q410897
* Multimedia: Carbapenem antibiotics / Q410897
# Karbeno

Kimika organikoan karbeno karbono dibalente bat duen erradikal organiko oso erreaktiboen familiari esaten zaio Karbenorik arruntena :CH$_2$ da, eta metileno deritzo. Bi lotura-elektroi elkarbanatu gabe dituzte karbenoek.

## Egitura

Bi karbeno-mota daude:
* Singlete karbenoa
* Triplete karbenoa
Singlete karbenoak sp$^2$ hibridazioa du elkarbanatu gabeko bi elektroiak p orbital berean parekaturik kokatzen direlako eta laua da. Triplete karbenoa lineala da eta sp hibridazioa du, bi elektroiak parekatu barik daudelarik.

## Erreaktibitatea

Karbenoen erreaktibitatea motaren araberakoa da, hots, singlete ala triplete den.
Singlete karbenoa bada eta alkenoekiko adizio-erreazioa estereoespezifikoa da. Alegia, cis alkenoak singlete karbenoarekin erreakzionatzen badu, cis-ziklopropanoa lortzen da. Bestalde, trans alkenoa bada, trans-ziklopropanoa lortuko da.
Alabaina, triplete karbenoaren kasuan erreakzioa ez da estereoespezifikoa eta isomeroen nahastea lortzen da.

## Erabilera

Industrian karbenoen erabilera handiena tetrafluoroetilenoaren produkzioan gertatzen da, hain zuzen ere tefloiaren monomeroa sintetizatzeko. Tetrafluoroetilenoa difluorokarbenoa bitartekoa dela sintetizatzen da.
    CHClF$_2$ → :CF$_2$ + HCl
    2 :CF$_2$ → F$_2$C=CF$_2$

## Erreferentziak

* ↑ Karbeno. «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-01).
* ↑ (Ingelesez) Skell, Philip S. & Woodworth, Robert C.. (1956; 78(17);). Structure of Carbene CH2. J. Am. Chem. Soc, 4496-4497 or..
* ↑ (Ingelesez) Morrison, R.T. & Boyd, R.N.. (1992). Organic Chemistry. Prentice Hall, 473-478 or. ISBN 978-0136436690..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q419257
* Multimedia: Carbenes / Q419257