OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aakenusjärvi

Aakenusjärvi aintzira Kittilä udalerri finlandiarrean dagoen aintzira bat da. Muonioko mugatik gertu dago, Äkäsjärvi aintziratik pare bat km-ra eta Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalaren mugan, Lappi osoko hegazti-espezie ugarienak aurki daitezkeen parke nazionalaren mugan, hain zuzen; hala nola, borrokalariak, istingor arruntak, kuliska pikartak, mendebal-txori mokomeheak, laponiako berdantzak, elur-berdantzak, elur-hontzak, eper zuriak, txirri lepokodunak, zapelatz galtzadunak, larre-buztanikarak, mendi-txontak, negu-txirtak, papourdinak, txirritxo handiak, txoka gorriztak, urre txirri arruntak, ahate gorriztak, ahatebeltzak, beltxarga oihulariak, zerra txikiak eta antzara hankagorriztak, hankahoriak, muturzuriak eta nanoak bezalako hegaztiak aurki daitezke.
Beste ohiko biztanle batzuk azeri zuri eta gorriak, bisoi amerikarrak, elur-orein etxekotuak, erbinude arrunt eta zuriak, hartz arreak, ipar-katamotzak, jatunak eta otsoak dira.
Pallas-Yllästunturi Parke Nazionaletik datorren Aakenusjoki ibaiak betetzen eta husten du aintzira, gero Ounasjoki ibaitik Botniako Golkoraino iristeko. Gutxi gorabehera, azarotik maiatzera izoztua egon ohi da aintzira.
Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da.

## Erreferentziak

* ↑ Pallas-Yllästunturin kansallispuisto

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9294685
# Aage Bohr

Aage Niels Bohr (Kopenhage, 1922ko ekainaren 19a - ibidem, 2009ko irailaren 8a) daniar fisikari nuklearra izan zen. 1975eko Fisikako Nobel Saria jaso zuen Ben Mottelson eta James Rainwaterrekin batera atomoaren nukleoaz egin zituen ikerlanengatik.
Niels Bohr fisikariaren semea izan zen, Nobel Saria ere irabazi zuena. Familia Kopenhageko Unibertsitateko Fisika Teorikoko Institutuan bizi zen, eta han ezagutu zituen Aagek aitarekin lan egiten zuten zientzialariak. Kopenhageko Unibertsitatean ikasi zuen eta aitari lagundu zion bere lanean.
1943an familiak naziengandik ihes egin zuen, arbaso juduak zituelako. Bere aitarekin lan egin zuen britainiar proiektu atomikoan eta gero estatubatuarrean. Gerra ostean, Danimarkara itzuli zen ikasketak osatzera.
Estatu Batuetan Princeton eta Columbiako unibertsitateetan eman zuen denbora eta James Rainwaterren teoriak ezagutu zituen. Ben Mottelsonekin lan eginez Kopenhagen Rainwaterren teoriak frogatu zituzten esperimentuen bidez eta hirurek Nobel Saria jaso zuten 1975ean.
Aage Kopenhageko Unibertsitateko irakaslea izan zen eta bere aita hil ondoren Niels Bohr Institutuko zuzendari izendatu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103854
* Multimedia: Aage Bohr / Q103854
# Aagje Deken

Aagje Deken (Amstelveen, 1741 -Haga, 1804ko azaroaren 14a) Holandako eleberrigilea eta poeta izan zen. Elizabeth Bekkerren lagun mina izaki, lan handia egin zuten bien artean literatura-alorrean. Bi emakume horiek Holandako eleberrigintzaren abiapuntu dira. Horien lan aipagarri batzuk: Sarah Burgerhart, Guillaume Levenden historia eta Abraham Blankaerten eskutitzak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q255601
* Multimedia: Aagje Deken / Q255601
# Aagtekerke

Aagtekerke Herbehereetako Zeelanda probintziako Veere udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko erroldaren arabera 1.479 biztanle zituen.
1997ra arte, udalerri independentea izan zen.

## Ikus, gainera

* Veere

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Aagtekerkeko XIX. mendeko mapa.
* Datuak: Q300808
* Multimedia: Aagtekerke / Q300808
# Aita Binuesa plaza

Aita Binuesa plaza :
| Donostia, Erdialdea ||
| Herrialdea Lurraldea | Euskal Herria Gipuzkoa |
| Aita Binuesa plaza Aita Binuesa plaza Aita Binuesa plaza ||
| Koordenatuak: | 43°18′55.55″N 1°59′18.19″W﻿ / ﻿43.3154306°N 1.9883861°W﻿ / 43.3154306; -1.9883861 |
Aita Binuesa plaza Gipuzkoako Donostia hiriburan dagon plaza bat da. Erdialdean dago, Kontxako pasealekua, Mirakontxa pasealekua eta Zubieta kalearen artean.
Bertan, La Perla bainuetxea, jatetxea eta diskoteka daude.

## Kaleak

* Kontxako pasealekua
* Mirakontxa pasealekua
* Zubieta kalea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25474405
# Aita Donostia (argipena)

Aita Donostia izenak adiera zenbait ditu:
# Ait Ouadrim

Ait Ouadrim (arabieraz: آيت ودريم‎; Marokoko amazigera estandarrez: ⴰⵢⵜ ⵡⴰⴷⵔⵉⵎ) Chtouka-Ait Baha probintzian dagoen herria da, Souss-Massa eskualdean, Maroko. 2014ko zentsuaren arabera 5.817 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4699258
* Multimedia: Ait Ouadrim / Q4699258
# Aita

    Agian, generoz bereizi gabe gurasoen gaiari buruz jakin nahi zenuen.
Aita ume bat edo gehiago sortarazitako gizon edo animalia arra da, bereziki haiekiko. Emakumezko baliokidea amada. Aitek seme-alaben sexua mugatzen dute, espermatozoideak X kromosoma (emea) edo Y kromosoma (arra) duelako.
Erromatar zuzenbidetik aurrera, aitatasuna zehazteko Mater semper certa; pater est quem nuptiae demonstrant ("Ama beti ziurra da; aita ezkontzak adierazten duena da") esapidea erabili dute. Orain berriz aztarna-genetikoaren bidez ziurtatu daiteke. Beraz, amak bezala, aitak biologikoak, sozialak edo legalak izan daiteke.
Ohikoa ez bada ere, aita-animalia batzuek bere umeez arduratzen dute (Darwinen apoak, Rhinoderma darwini, eta itsas zaldiak arrautsez arduratzen dira; kastoreek eta otsoek bere kumeak babesten dituzte, eta abar).

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Aita. .
* ↑ HUMAN GENETICS, MENDELIAN INHERITANCE

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7565
* Multimedia: Fathers / Q7565
# Aita, zonbia naiz

Aita, zonbia naiz marrazki bizidunetako euskal film bat da, Ricardo Ramónek eta Joan Espinachek 2011n egina.
Dixie eta matxinada zonbia filmaren lehenengo zatia, 2012ko Goya Sarietan marrazki bizidunetako film onenerako izendapena lortu zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Zuhaitz bat erori eta Dixie Grim, hamahiru urteko neskatoa, hil du. Dixie zonbi bilakatuko da eta Isis momiaren laguntzari esker, bizitza berreskuratzeko abentura biziko da.

## Erreferentziak

* ↑ Diario Vasco 2012-04-10.

## Kanpo estekak

* Abra Producciones webgunea
* IMDB-ko fitxa (Ingelesez)
* Datuak: Q4208849
# Aita Damian

Jozef De Veuster (Tremelo, Brabante, 1840ko urtarrilaren 3a - Kalaupapa, Molokai, Hawaii, 1889ko apirilaren 15a), Aita Damian erlijio izenez, Belgikako misiolaria izan zen. Ozeaniara joan zen, eta 1873. urtetik aurrera Molokai uharteko legendunekin bizi izan zen. Legendunen apostolua deitu izan da katolikoen artean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-11-26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q232785
* Multimedia: Father Damien / Q232785
# Ait Mzal

Ait Mzal (arabieraz: آيت مزال‎; Marokoko amazigera estandarrez: ⴰⵢⵜ ⵎⵣⴰⵍ) Chtouka-Ait Baha probintzian dagoen herria da, Souss-Massa eskualdean, Maroko. 2014ko zentsuaren arabera 3.814 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2876505
* Multimedia: Ait Mzal / Q2876505
# Aita (mitologia)

Aita (etrusko hizkuntzaz aurkitutako inskripzioetan Eita) mitologia etruskoan azpimunduaren eta bertan bizi zen jainkoaren izena zen; esan daiteke Antzinako Greziaren Hades eta erromatarren Pluton parekoa zela.

## Irudiak

Aitaren errepresentazioak zenbait hilobitan aurkitu da. Funtsean, Aita gizon bizarduna zen, otsoaren larruz egindako kapa bat janzten duena. Irudietan hil berriaren arima gidatzen ikus dezakegu.

## Ikus, gainera

* Hades

## Erreferentziak

* ↑ Sybille Haynes, Etruscan Civilization. Los Angeles, The J. Paul Getty Museum, 2000, 342.or. Image of the urn

## Kanpo estekak

* Datuak: Q410277
* Multimedia: Aita (mythology) / Q410277
# Aita Calatayud kalea (Iruñea)

Aita Calatayud kalea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen norantza bakarreko kale bat da.

## Izena

Izena Pedro Calatayud nafar jesuita misiolariaren omenez darama.

## Kokapena

Zaragozako etorbidea eta Tafalla kalearen artean hedatzen da. Gurutz plaza eta Huarte doktorea kalea.
Bestelakoan, honako kaleek zeharkatzen dute: Navarro Villoslada kalea eta San Fermin kalea.

## Ondarea

* Gurutz plaza
* Bianako Printzearen plaza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479511
# Almașu

Almașu Errumaniako udalerri bat da, Sălaj konderrian. 1.882 biztanle ditu, 159,7 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Almașu $^{(en)}$ Băbiu $^{(en)}$ Cutiș $^{(en)}$ Jebucu $^{(en)}$ Mesteacănu $^{(en)}$ Petrinzel $^{(en)}$ Sfăraș $^{(en)}$ Stana $^{(en)}$ Țăudu $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12724510
* Multimedia: Almașu, Sălaj / Q12724510
# Almedako geltokia

Almeda Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, Cornellà de Llobregat udalerrian dago.
Geltokia 1985en inauguratu zen.
* Datuak: Q2640991
* Multimedia: Almeda metrostation / Q2640991
# Almedinilla

Almedinilla Kordobako probintziako udalerria da Subbética eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 2.522 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Kordobako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q854412
* Multimedia: Almedinilla / Q854412
# Almaș

Almaș Errumaniako udalerri bat da, Arad konderrian. 2.191 biztanle ditu, 81,27 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Almaș $^{(en)}$ Cil $^{(en)}$ Joia Mare $^{(en)}$ Rădești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q857467
* Multimedia: Almaș, Arad / Q857467
# Almdorf

Almdorf Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Nordfriesland (barrutia)|Nordfriesland]] barrutian. 2014an 545 biztanle zituen 5,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q573052
* Multimedia: Almdorf / Q573052
# Almazán

Almazán (arabieraz, gune indartua) Soriako udalerria da.

## Ikus, gainera

* Soriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Almazango Udalaren webgunea
* Datuak: Q5202
* Multimedia: Almazán / Q5202
# Almașu Mare

Almașu Mare Errumaniako udalerri bat da, Alba konderrian. 1.048 biztanle ditu, 89,3 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Almașu Mare $^{(en)}$ Almașu de Mijloc $^{(en)}$ Brădet $^{(en)}$ Cheile Cibului $^{(en)}$ Cib $^{(en)}$ Glod $^{(en)}$ Nădăștia $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16423977
# Almedia (Pennsylvania)

Almedia Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Columbia konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 1.040 biztanle ditu, 2,415591 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Columbia konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1131443
# Alma–Marceau (Parisko metroa)

Alma–Marceau Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 8. barrutian eta 16. barrutian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 9. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q1768692
* Multimedia: Alma - Marceau (Paris Metro) / Q1768692
# Almedina

Almedina Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Montiel eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 699 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ciudad Realgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) udalaren webgunea.
* Datuak: Q1632986
* Multimedia: Almedina / Q1632986
# Alesbes Kirol Kluba

Alesbes Kirol Kluba Alesbesko futbol taldea da.

## Historia

1922an sortu zen Club Deportivo Alesves izenarekin. 1956-17an Hirugarren mailan hokatu zuen baina azkena gelditu zen. 2018-19an ere Hirugarren mailan aritu zen urtebetez. 2021ean Hirugarren Federaziora igo zen eta bi urte egin zituen.

## Datuak

2024-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Lehen Federazioan: 0
* Denboraldiak Bigarren Federazioan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 2
* Denboraldiak Hirugarren Federazioan: 2
* Emaitzarik onena: 15.a (Hirugarren Federazioa, 2021-22)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28662527
# Alessandra Giliani

Alessandra Giliani (1307-1326), ustez, historialari natural italiarra izan zen, historiako anatomia eta patologia landu zituen lehen emakumea bezala ezaguna. Hala ere, bere existentziaren froga gutxi daudenez, katedratiko batzuen ustetan fikziozko pertsonai bat da Alessandro Machiavelli-k asmatua. Beste batzuek ordea, garaian emakume batek anatomian parte hartzeak eraturiko ezustearen ondorioz historiatik kendu zutela uste dute.

## Erreferentziak

* ↑ Oakes, Elizabeth H. (2007). Encyclopedia of world scientists (Rev. ed.). New York: Facts on File. ISBN 1438118821.
* ↑ Anthony Grafton , Forgers and Critics: Creativity and Duplicity in Western Scholarship , 1990 Note 5 on p. 138
* Datuak: Q2409668
# Alesbesko geltokia

Alesbes Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geltoki bat da, Alesbes udalerrian kokatuta dagoena.
Geltokia 1861eko maiatzaren 16an ireki zen.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Zaragoza — Altsasu: 106,857 kilometro-puntua

## Sarbideak

* Migel Zerbantes etorbidea, 1

## Historia

Geltokia 1861eko maiatzaren 16an ireki zen, Aragoi eta Nafarroa lotu nahi zituen trenbidearen Tutera-Murelu Konde zatia ireki zuenean, Zaragozatik Iruñerako Burdinbide Konpainia delakoak, Zaragoza-Altsasu burdinbidea. Azken horrek Zaragozatik Bartzelonarako Burdinbide Konpainia bat egin zuen, eta ondorioz, Zaragozatik Iruñea eta Bartzelonarako Burdinbide Konpainia sortu zen.
1878ko apirilaren 1ean, bere egoera ekonomiko txarrak Norteko Konpainiarekin bat egitera behartu zuen, Altsasutik haratagoko trenbideen jabea zena eta burdinbidea Gasteiz, Donostia, Bilbo edo Burgosekin lotuz.
1941ean, Espainiako trenbidearen nazionalizazioak Norteko Konpainia sortu berrian integratzea ekarri zuen, RENFE enpresa publikoa sortu zen.
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geltokia

Trenbideak herria zeharkatzen du eta, beraz, geltokia nahiko erdigunean dago. Bidaiarientzako eraikina oinplano angeluzuzeneko egitura da, bi altuera ditu eta trenbidearen alboan dago, alboko nasa estaltzen duen markesina atxikiarekin. Gainera, beste nasa zentral bat du. Guztira, hiru bide daude. Batetik besterako aldaketa mailan egiten da.

## Zerbitzuak

* Renfe Operadora
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 26 | Gasteiz | Estibalitz–Oreitia • Dulantzi • Agurain • Araia • Altsasu–Herria • Etxarri Aranatz • Uharte Arakil • Iruña • Tafalla • Erriberri • Martzilla • Alesbes • Castejon • Tutera • Ribaforada • Cortes • Gallur • Luzeni • Pedrola • Cabañas de Ebro • Alagon • Casetas • Utebo • Zaragoza–Delicias • Zaragoza–Portillo • Zaragoza–Goya | Zaragoza Miraflores |

## Etorkizuna

Ez dago etorkizuneko planik geltoki hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak

* ↑ EuroFerroviarios. «Alesbes (geltokia)» www.euroferroviarios.net (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
* ↑ «Zaragozatik Iruñera eta Altsasura» web.archive.org 2011-01-15 (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
* ↑ Herri Lanen Memoria 1884
* ↑ Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideak

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
* Datuak: Q5552479
* Multimedia: Villafranca de Navarra train station / Q5552479
| | Martzilla | Alesbes | Milagro | |
| Altsasu | | | | Zaragoza–Delicias |
# Alesheim

Alesheim Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Weißenburg-Gunzenhausen (barrutia)|Weißenburg-Gunzenhausen]] barrutian. 2014an 975 biztanle zituen 20,45 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q550719
* Multimedia: Alesheim / Q550719
# Alesiako setioa

Alesiako setioa edo Alesiako gudua K.a. 52. urteko irailean jazotako gatazka militarra izan zen. Gudu hau mandubiar tribu galiarraren lurraldetan gertatu zen, eta bere kokapen nagusia eskualde honetako hiriburua zen Alesia gotorlekua izan zen. Ziurrenik Auxois mendiaren gainean kokatuko zen, gaur egungo Frantziako Alise-Sainte-Reine udalerrian, halere kokapen hau oraindik eztabaidan dago.

## Ikus, gainera

* Alésia (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131386
* Multimedia: Battle of Alesia / Q131386
# Alesbesko udaletxea

Alesbesko udaletxea Alesbes nafar udalerriko udaletxea da.
Alesbesko Udalaren egoitza da eta Espainia plazan kokatuta da, hiriaren erdialdean.

## Eraikina

Foruen plazaren eta Espainia plazaren artean dago. 1770 inguruan eraiki zuten. Adreiluzko hiru fatxada ditu, eta bakoitzak tratamendu ezberdina du. Fatxada nagusian, bost arku zabaleko arkupea duen lehen atal bat artikulatzen da. Eraikinaren goikaldean, perimetro osoa hartzen duen arkutxoen galeria bereizgarria dago.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ALESBES. (Noiz kontsultatua: 2021-10-29).

## Ikus, gainera

* Alesbes
* Erriberagoiena

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112842592
# Alesia

Alesia mandubiar galoen hiriburua izan zen. K.a. 52an bertan utzi zituzten armak, Vercingetorixekek gidatzen zituen galiarren gudarosteak Alesiako setioa galdu eta Julio Zesarren aurrean amore eman ondoren. Gero oppidum bilakatu zen.
Napoleon III.aren garaian Alise-Sainte-Reine inguruan aztarnak bilatzen hasi ziren baina hiriaren kokapena ez zen zehatza. Hala ere, Mont-Auxois ordokian IN ALISIIA idatzita zuen idazkuna topatu eta gero, aditu gehienek kokapena onartu zuten.
Gaur egun, bisita daitekeen parke arkeologiko bat eraiki da bertan, eta ikusi, batez ere, erromatar garaian (edo galo-erromatar garaian esaten zaio ere) eraiki ziren azpiegiturak.
Alesiako aztarnategia Frantziako monumentu historiko izendapena du.
* Erromatar basilikaren hondarrak
* Ucuetis jainko galiarrari egindako erromatar garaiko monumentua
* Brontzezko objektuak ekoizteko labeak
* Erromatar garaiko egituretako oinarriak.
* Ucuetis jainkoari eskainitako monumentuaren atrioaren berreraikitze proposamena.
* Erromatar garaiko oppidumeko foroaren berreraikitze proposamena.
* Erromatar garaiko Alesiaren hiri planoa.
* Martialisen harria. Izen hori ematen ziao galieraz idatzitako idazkun honi. Alise-Sainte-Reinen aurkitutako inskripzioan "IN ALISSIA" irakur daiteke amaieran.

## Oharrak

* ↑ Frantziar historiografian galo-erromatar garaia erabiltzen da maiz "erromatar garaia" esapidearen ordez.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-1-27). Antzinateko hirien euskarazko izenak. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ «Ancien site d'Alésia» www.pop.culture.gouv.fr (Noiz kontsultatua: 2023-11-18).

## Kanpo estekak

* Alésia MuséoParc
* (Frantsesez) Cortadella, Jordi. (2022). «https://www.histoire-et-civilisations.com/thematiques/antiquite/bataille-dalesia-la-decouverte-qui-alimenta-les-polemiques-73465.php» Le Monde Histoire et Civilisations.
* Datuak: Q835966
* Multimedia: Site d'Alésia / Q835966
# Alessandra Galloni

Alessandra Galloni (Erroma, Italia, 1974) kazetari italiarra da; 2021az geroztik, Reuters nazioarteko albiste-agentziako erredaktore-burua da. Ehun eta hirurogeita hamar urteko historian enpresa hori zuzentzen duen lehen emakumea.

## Biografia

Erroman jaio zen, eta 1995ean Harvardeko Unibertsitatean graduatu zen ekonomian. 2002an masterra lortu zuen London School of Economics eskolan. Orduan, britainiar hiriburuan bizitzea erabaki zuen.

### Lan ibilbidea

Ibilbide hasieran Associated Press agentzian eta Reuters bereko Italiako albiste-zerbitzuan lan egin zuen.
Ondoren, 13 urte eman zituen Wall Street Journal egunkari estatubatuarrean, eta hainbat funtzio bete zituen: korrespontsala Europan (Londres, Paris eta Erroma), kronista ekonomia- eta finantza-sektorean, eta lanpostuan gora egin zuen.
2013an, Reutersera itzuli zen, Europako Hegoaldeko bulegoko editorial zuzendari gisa. 2015ean, albisteen editore globala izendatu zuten, hau da, agentziako erreportaje guztien arduradun. 2021eko apirilaren 13an erredaktoreburu izendatu zuten, prentsa-agentzia britainiarrak zuzentzen duen ehun eta hirurogeita hamar urteko lehen emakumea. Agentziak 2450 kazetari ditu munduko 200 lekutan.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2004: «Overseas press club award» (Estatu Batuak), Parmalat eskandaluaren kazetaritza-estaldurarako
* 2005: «United Kingdom business journalist of the year» (Britainia Handia).

## Lanak

* (Ingelesez) From the End of the Earth to Rome, 2013 ( Francisco aita santuari buruzko Liburu elektronikoa)

## Erreferentziak

* 1 2 «Reuters names Alessandra Galloni as its next editor-in-chief» Reuters 2021-04-12.
* ↑ (Ingelesez) Stelter, Brian. (2021-04-12). «Alessandra Galloni to lead Reuters News | CNN Business» CNN (Noiz kontsultatua: 2022-11-28).
* ↑ «Reuters nombra a Alessandra Galloni como editora jefe; la primera mujer en ocupar el puesto en 170 años» El Economista 13 de abril de 2021.
* ↑ Galati, Arianna. (2021-04-13). «Alessandra Galloni è la prima donna a dirigere Reuters» Marie Claire.
* ↑ D'Ascenzo, Monica. (2021-04-13). «Reuters, Alessandra Galloni è la nuova direttrice. La prima donna in 170 anni di storia» Alley Oop.
* ↑ «Alessandra Galloni será la primera mujer en dirigir la agencia Reuters en 170 años» Telam 13 de abril de 2021.
* ↑ Carboni, Kevin. (2021-04-13). «Chi è Alessandra Galloni, prima direttrice di Reuters» Wired.

## Kanpo estekak

* Informazio gehiago nahi duzu? Alessandra Galloni di Reuters-en ikuspegia ((Italieraz))
* Datuak: Q106502662
* Multimedia: Alessandra Galloni / Q106502662
# Alfred Kastler

Alfred Kastler (Guebwiller, Alsazia, Alemaniar Inperioa, 1902ko maiatzaren 3a - Bandol, Frantzia, 1984ko urtarrilaren 7a) frantses fisikaria izan zen.

## Biografia

Bordele, Clermont-Ferrand eta Lovainako Unibertsitateetako irakasle izan zen. Atomoaren egiturak aztertzeko egin zituen ikerketengatik Fisikako Nobel saria irabazi zuen 1966an. Kastlerrek Francis Bitter eta Jean Brosselekin batera egin zituen ikerketek laserraren asmaketa erraztu zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q71023
* Multimedia: Alfred Kastler / Q71023
# Alfred Kinsey

Alfred Kinsey (Hoboken, New Jersey, 1894ko ekainaren 23 – Bloomington, Indiana, 1956ko abuztuaren 25) estatu batuar biologo bat izan zen, batez ere sexologia arloan egindako lanarengatik ospetsua. 1947 urtean Institute for Sex Research izenekoa sortu zuen Indianako Unibertsitatean, egun ere lanean diharduena, Kinsey Institute for Research in Sex, Gender, and Reproduction. Ezaguna dira berak osatutako Kinsey Reports edo txostenak, non emakumezko eta gizonezkoen sexualitatea aztertzen duen. Bere lana eztabaidatsua izan zen, besteak beste pertsonen sexu-joerak sailkatzeko homosexual/heterosexual dikotomiari jarraiki baino, bi muturren horien artean 0-6rako eskala bat sortzeagatik.
* Datuak: Q186561
* Multimedia: Alfred Kinsey / Q186561
* Espezieak: Alfred Kinsey