OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# WeCrashed

WeCrashed estatubatuar telesail laburra da, Drew Crevello eta Lee Eisenbergk Apple TV+entzat egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Benetako gertaeretan oinarritzen da telesaila.
WeWork informatika konpainia enpresa apal bat zen, baina, hamar urteren buruan, 47 milioi euroko balioa duen mundu mailako marka bat bihurtu zen. Hain justu ere, haren arrakasta, gainbehera eta itzalpeko hitzarmenak dira zortzi ataleko telesail honen ardatza.

## Pertsonaiak

* Jared Leto : Adam Neumann
* Anne Hathaway : Rebekah Neumann
* Kyle Marvin : Miguel McKelvey
* America Ferrera : Elishia Kennedy
* Robert Emmet Lunney : Richard
* O. T. Fagbenle : Cameron Lautner

## Erreferentziak

* ↑ «WeCrashed» Berria 2022-03-19 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106959099
# Wenden (Arizona)

Wenden Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. La Paz konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. 458 biztanle ditu, 38,724174 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* La Paz konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1639676
* Multimedia: Wenden, Arizona / Q1639676
# Wendisch Baggendorf

Wendisch Baggendorf Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 543 biztanle zituen, 21,49 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q677125
* Multimedia: Wendisch Baggendorf / Q677125
# Wendisch Evern

Wendisch Evern Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Lüneburg barrutia|Lüneburg]] barrutian. 2014an 1.757 biztanle zituen 14,87 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q654392
* Multimedia: Wendisch Evern / Q654392
# Wendell (Minnesota)

Wendell Minnesotako hiri bat da. Grant konderrian kokatua dago. 2010ean 167 biztanle zituen, 2,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Grant konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2210686
* Multimedia: Wendell, Minnesota / Q2210686
# Wendisch Rietz

Wendisch Rietz Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, [[Oder-Spree (barrutia)|Oder-Spree]] barrutian. 2014an 1.489 biztanle zituen 25,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q622866
* Multimedia: Wendisch Rietz / Q622866
# Wendelsheim

Wendelsheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Alzey-Worms (barrutia)|Alzey-Worms]] barrutian. 2014an 1.379 biztanle zituen 12,56 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q555562
* Multimedia: Wendelsheim / Q555562
# Wendelstein (Bavaria)

Wendelstein Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Roth (barrutia)|Roth]] barrutian. 2014an 15.612 biztanle zituen 50,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q522236
* Multimedia: Wendelstein / Q522236
# Wendeng barrutia

Wendeng barrutia (txinera tradizionalez: 文登區) Txinako barruti bat da, Weihai barruan. Azken zentsuaren arabera 644.578 biztanle zituen 1614.62 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1207049
* Multimedia: Wendeng District / Q1207049
# Wendell Meredith Stanley

Wendell Meredith Stanley (Ridgeville, Indiana, 1904ko abuztuaren 16a - Salamanca, Espainia, 1971ko ekainaren 15a) Estatu Batuetako biokimikaria izan zen. Illinoisko Unibertsitatean egin zuen doktoretza, eta Berkeleyko Unibertsitatean irakasle izan zen 1948. urteaz geroztik. Kimika organikoan lana egin ondoren, birusen azterketan jardun zuen; lan horietan, tabako-landareetan mosaikoa sortzen zuen birusa bakartu zuen kristal-egoeran 1935. urtean, bere molekula-egitura aztertuz. 1930ean azido nukleikoa bakartzera eta gripearen birusa laborategian ugaltzera bideratu zituen ahaleginak. 1946an Kimikako Nobel saria jaso zuen J. H. Northropekin eta J. B. Sumnerrekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105937
* Multimedia: Wendell Meredith Stanley / Q105937
# Übereisenbach

Übereisenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Eifel Bitburg-Prüm barrutia|Eifel Bitburg-Prüm]] barrutian. 2014an 55 biztanle zituen 2,39 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q331663
* Multimedia: Übereisenbach / Q331663
# Übermensch

Friedrich Nietzscheren filosofiaren arabera, Übermensch bat (supergizakia edo gaingizakia moduan itzuli daitekeena) heldutasun espiritual eta morala lortu duen gizakia da. Bere balio-sistema propioa sortzeko gai da, bere botere-borondatetik datorren guztia ontzat hartuz. Kontzeptua autorearen Honela mintzatu zen Zaratustra liburuan garatu zuen, Nietzscheren kontzeptu ezagunetakoa bilakatuz.

## Supergizakia

Interes handienaz defendatu duen ideietako bat da kristautasunak irudikatutako balio tradizionalek pertsona ahulenak moralitate esklaboaren mende jartzea, «espiritu taldekoiaren» mende, inguruan gertatzen den orororekiko etsipen- eta konformismo-egoera baino ez baitute eragiten haietan. Haren ustez, balio horiek desagertu egin behar dira, Übermensch deitu zion gizon idealaren prototipoa irudikatuko duten beste batzuk ager daitezen. Erlijioek ezarritako moralaren aurka egiten du, eta pertsonen sakonenetik sortzen den morala bultzatzen du.
| « | Begira, gaingizona aldarrikatzen dizuet! Gaingizona da lurraren zentzua. Zuen nahiak esan beza: gaingizona bedi lurraren zentzua! Senideok, lurrari leial irautea gomendatzen dizuet eta ez sinetsi munduaz-gaindiko itxaropenez mintzatzen zaizkizuenei! Pozoi-nahastaileak dira, jakinaren gainean ala ez. Bizitzaren arbuiatzaileak dira, hilaginean daudenak eta beren burua pozoitu dutenak, lurra nekagarri zaienak: ai, alde egingo balute! | » |
| Honela mintzatu zen Zaratustra, Friedrich Nietzsche ||

## Itzulpena

1992ko abenduaren 9an Xabier Mendigurenek Honela mintzatu zen Zaratustra liburuaren itzulpena argitaratu zuen.

## Ikus, gainera

* Friedrich Nietzsche
* Transhumanismoa

## Erreferentziak

* ↑ Respecto a qué traducción se considera más adecuada, véase la página de discusión.
* ↑ Friedrich Nietzsche. Honela mintzatu zen Zaratustra, itzultzailea Xabier Mendiguren Bereziartu, "Klasikoak euskaraz", 1992-12-09. 84-88303-53-X.
* ↑ «KLASIKOAK bilduma - UPV/EHU» www.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2022-11-22).
* Datuak: Q43484
# Übach-Palenberg

Übach-Palenberg Alemaniako udalerria da. Ipar Renania-Westfalia estatuan kokatuta dago, [[Heinsberg barrutia|Heinsberg]] barrutian. 2014an 23.948 biztanle zituen 26,12 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q204966
* Multimedia: Übach-Palenberg / Q204966
# Überherrn

Überherrn Alemaniako udalerria da. Sarre estatuan kokatuta dago, [[Saarlouis (barrutia)|Saarlouis]] barrutian. 2014an 11.492 biztanle zituen 34,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q332495
* Multimedia: Überherrn / Q332495
# Übersee

Übersee Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Traunstein (barrutia)|Traunstein]] barrutian. 2014an 4.914 biztanle zituen 30,53 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q257831
* Multimedia: Übersee (Chiemgau) / Q257831
# Ûdun

Ûdun, Tolkienen legendariumean agertzen den toki bat da, eta, zehazki, Eraztunen Jauna eleberrian. Mordorreko Ate Beltzen eta Burdinazko zintzurraren artean hedatzen den haran bat da, Ilunpeetako Lurraldearen iparraldean. Ziuraski, izen hori, Utumnoren sindarinezko izenagatik hartu zuen. Eraztunaren Gerran, Sauronek hemen bildu zituen bere tropak azken erasorako. Udun haranaren mendebaldean, Durtharg gotorlekua zegoen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9091143
# Überlingen

Überlingen Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 23.098 biztanle zituen, 58,67 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q332952
* Multimedia: Überlingen / Q332952
# Zeruko Aintzira

Zeruko Aintzira (Hangul: 천지; Hanja: 天地; RR: Ch’ŏnji; txinera sinplifikatuz: 天池), Txinako Herri Errepublikaren eta Ipar Korearen arteko mugako Paektu mendian dagoen aintzira da. Sumendi baten galdaran sortua, 9,82 kilometro koadroko azalera du; eta, batez beste, 213 metroko sakonera. Gehienezko sakonera 384 metro da, eta itsas mailatik 2.189 metro gorago dago.

## Geologia

Aintzira dagoen galdara, 969an izandako erupzioan sortu zen. Altuera eta sumendia dagoen kokagunea direla kausa, aintzira izozturik egoten da urriaren erditik ekainaren hasiera arte.

## Ikus, gainera

* Baekdudaegan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q714023
* Multimedia: Heaven Lake / Q714023
# Zeruko kamera angeluhandi

Zeruko kamera angeluhandia meteorologian eta astronomian erabiltzen den kamera espezializatua da, zeru osoaren argazki bat ateratzeko. Beste aplikazio bat argazkilaritza hemisferikoa da landare-errezelaren geometria aztertzeko eta eguzki-erradiazioa lurretik gertu kalkulatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7997562
* Multimedia: Whole sky cameras / Q7997562
# Zeruleita

Zeruleita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Zeruleita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Cu2Al7(AsO4)4(OH)13 * 11.5H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ceruleite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zeruko Tenplua

Zeruko Tenplua, Beijingo inperioko opari-aldarea$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Uzta onerako otoitz pabiloia. ||
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | i, ii, iii |
| Erreferentzia | 881 |
| Kokalekua | |
| Eskualdea$^2$ | Asia eta Ozeania |
| Koordenatuak | 39°52′56.1″N 116°24′23.7″E﻿ / ﻿39.882250°N 116.406583°E﻿ / 39.882250; 116.406583 |
| Izen ematea | 1998 (XXII. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Zeruko Tenplua (txinera sinplifikatuz: 天坛; txinera tradizionalez: 天壇; Pinyineraz: Tiāntán; mantxurieraz: Abkai mukdehun) Txinako Beijing hiriburuan dago. Zeruko Tenplua, Beijingo inperioko opari-aldarea UNESCOk Gizateriaren Ondare zerrendan gehitu zuen 1998an.
# Zerumen

Zerumena edo belarriko argizaria gizakion eta beste ugaztunen entzunbideak jariaturiko erle-argizariaren moduko isurkaria da. Entzunbidearen azala babesteaz gain garbiketan eta lubrifikazioan laguntzen du, bakteria, onddo, intsektu eta ura barne-belarriaren kanpoan utziz. Gehiegizko ezkoak tinpanoan presioa egin dezake eta baita entzumena kaltetu ere.

## Erreferentziak

* ↑ Earwax American Hearing Research Foundation. Chicago, Illinois 2008.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q76418
* Multimedia: Earwax / Q76418
# Zeruaren aginpidea

Zeruaren aginpidea (txineraz, 天命 , pinyin: Tiānmìng) edo Zeruko mandatua Txinako historiako kontzeptu politikoa da. Zhou dinastiarekin hasita hurrengo dinastia inperialetako agintarien erregealdia legitimatzeko eta laguntzeko erabiltzen zen subiranotasunare, kontzeptu tradizionala izan zen. Kontzeptu horren arabera, zeruak bedeinkatzen du agintari justu eta bertutetsuaren agintea, errege izateko aginpidea emanez. Hala ere, agintari ustela eta bidegabe bati agintea kendu zekiokeen, meritu gehiagoko agintari bati emanez. Uholdeak eta goseteak bezalako kataklismoak, halaber, Zeruaren aginpidea galdu izanaren seinale gisa interpreta zitezkeen. Aginpideak ez zuen denbora-mugarik, baina agintariari zentzuz eta bertutetsu jokatzea eskatzen zuen.
Zeruaren aginpideaz hitz egiten duten lehen dokumentu idatziak Zhou dukeari dagozkionak dira, Wu erregearen anaia gaztea eta Zhou Cheng erregearen semearen erregeordea. Zeruko Mandatuaren nozioa Mentziok bere idazkietara eraman zuen- Konfuzioren ondoren bigarren pentsalaritzat hartua delarik Mentzio, pisua izan du ideiak pentsamendu politiko txinatarrean harrezkero.

## Desberdintasunak Europako monarkiekin

Zeruaren aginpidea Europan ohikoa izan den erregeen jainkozko eskubidearen antzeko kontzeptua da, botere monarkikoa Jainkoaren borondatearen agerpen gisa legitimatu izan delarik Mendebalde kristauan.
Ezberdintasun nagusia da Zeruko Mandatuak agintari bidegabea tronutik kentzea ahalbidetu zuela da. Bi sistemetan matxinada bidegabetzat hartzen zen, baina Txinako pentsamenduan, tiranoaren aurkako matxinada arrakastatsua Zeruko Mandatua beste eskuetara igaro zelako frogatzat hartzen zen.
Aginpidea, Europako zein Txinako bi kasuetan, odol-lerroz transmititzen da halaber, dinastietan jarraipena ziurtatzen baita; baina Txinan odol-garbitasunaren kontzeptuak edo oinordetza zuzenaren inportantziak ez du Europako noblezia eta aristokrazia kontzeptuekin parekiderik: Txinako enperadore legitimoak ez zuen zertan jaiotza noblea izan behar; izan ere, Han eta Ming bezalako dinastia indartsuak jaiotza arrunteko gizonek sortu zituzten.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, italierazko wikipediako «Mandato del cielo» artikulutik itzulia izan da, 2019-09-24 data duen 107887154 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2019-09-24 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
# Zeruko ehorzketa

Zeruko ehorzketa (Tibeteko hizkuntzan: བྱ་གཏོར་, Wylie transliterazioa: bya gtor, "hegaztiei arima ematea") hileta-jarduera bat da, non giza gorpua ebaki eta mendi baten gailurrean jartzen den, elementuen (mahabhuta) eta animalia sarraskijaleen eraginpean jarriz; batez ere sai arren eraginpean. Ohikoa da Tibeteko Txinako Herri Errepublikan, Sichuan, Qinghai eta Barne Mongolian, baita Mongolia, Bhutan eta Indiako zenbait herrialdetan ere. Badira errituala prestatzeko eta gauzatzeko toki zehatzak, Budismo Vajrayanako tradizioen arabera.
Tibetar gehienek budismoarekin bat egiten dute, berraragiztatzea aldarrikatzen duena. Ez dago gorputza zaindu beharrik, haien usteetan edukiontzi hutsa baita. Naturak deskonposatu dezake, edo hegaztiek jan dezakete; beraz, erritualaren funtzioa hondarrak botatzea besterik ez da. Tibeten lurra gogorregia eta harritsuegia da hilobi bat zulatzeko, eta, beraz, errausketa baino nahiago izaten da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «How Sky Burial Works» HowStuffWorks 2011-07-25 (Noiz kontsultatua: 2022-04-11).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Lirong Journal; Tibetans, and Vultures, Keep Ancient Burial Rite.
* Datuak: Q72093
* Multimedia: Sky burials / Q72093
# Wewahitchka (Florida)

Wewahitchka Floridako hiri bat da. Gulf konderrian kokatua dago. 2010ean 1.981 biztanle zituen, 19,3 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Gulf konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1998323
# Wewelsburg

Wewelsburg gaztelua, Alemaniako Wewelsburg herrian dagoen Pizkunde estiloko gaztelu bat da, Ipar Renania-Westfalia estatuko Büren ufalerrian.

## Historia

Gaur egungo gaztelua 1603-1609 artean eraikia aurrez bertan Erdi Arotik zegoen gotorleki baten gaineaneraikia izan zen, harresitutako hiruki itxurako oinplanoan oinarrituz.
1934an, Alemania Naziaren garaian, Heinrich Himmler buruzagi naziak gaztelua hurrengo 100 urtetarako alokairu kontratua sinatu zuen. Gaztelua eraldatua eta zaharberritua izan ondoren, SS indar armatuen egoitza ta nazien kulturako lekua bilakatu zen.
2010. urtetik museoa da.
* Datuak: Q637827
* Multimedia: Wewelsburg / Q637827
# Wevelgem

Wevelgem, Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintziako kostaldean dagoena. Herri hauek daude udalerriaren barruan: Gullegem, Moorsele eta Wevelgem bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 31.076 biztanle zituen. Wevelgem gemeentehuis -1.JPG
Wevelgem ezaguna da urtero egiten den Gante–Wevelgem txirrindularitza lasterketa bertan amaitzen delako.

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q392343
* Multimedia: Wevelgem / Q392343
# Wewelsfleth

Wewelsfleth Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Steinburg (barrutia)|Steinburg]] barrutian. 2014an 1.392 biztanle zituen 24,54 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q556213
* Multimedia: Wewelsfleth / Q556213
# Wewoka (Oklahoma)

Wewoka Oklahomako hiri bat da. Seminole konderrian kokatua dago. 2010ean 3.430 biztanle zituen, 12,49 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Seminole konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3240303
* Multimedia: Wewoka, Oklahoma / Q3240303
# Wexford

Wexford (irlanderaz: Loch Garman, antzinako eskandinavieraz: Veisafjǫrðr, yolaz Weisforthe), Irlandako Errepublikako hiri bat da eta Wexfordeko konderriaren hiriburua. 19.913 biztanle ditu (2011). Herrialdeko hiriburua den Dublin hiriarekin errepidez nahiz trenbidez loturik dago Wexford.

## Etimologia

Ingelesezko izena vikingoen Veisafjǫrðr izenaren aldaera da. Irlanderazko Loch Garman aldiz kondaira baten ondorio da; Garman Garbh izeneko mutil gazte bat sorginkeriaz sorturiko uholde batean hil zen lokatzetan itota. Uholde honen ondorioz sorturiko lakuari (estuarioari) Loch Garman deitu zioten, haren omenez.

## Geografia

Irlandako uhartearen hego-ekialdeko muturrean kokatzen da, Slaney ibaiaren estuarioan, Rosslare itsas Euro Portutik hurbil.

## Historia

Vikingoek sortu zuten 800 urtearen inguruan. Hiru mendetan hiri vikingo askea izan zen. 1169an Leinsterreko Diarmait Mac Murchada erregeak eta Robert Fitz-Stephen normandiarrak setiatu egin zuten. Norvegiarrek gogor borrokatu bazuten ere azkenean errenditu beharra izan zuen.
1649an eta 1798an britainiarren aurkako matxinadak ezagutu zituen. Bietan galtzaile atera ziren eta zigor bezala lehenengoan hiria harpilatua izan zen eta bigarrenean lealistek masakre handia eragin zuten matxinoak zubian exekutatzean.
Mendeetan zehar itsasportu garrantzitsua izan bazen ere XX mendean gainbehera etorri zitzaion areazko barraren aldaketa ugariak zirela eta. Horregatik kai berria eraiki zuten hiritik 20 kilometro hegoaldera dagoen Rosslare herrian.

## Kultura

Bereziki aipagarria da Wexforden baino hitzegiten ez zen yola hizkuntza. XIX mendearen erdialdera arte iraun zuen, eta gaur egun oraindik hitz batzuk gordetzen dira. Ingelesarekin erlazionaturiko hizkuntza da.
Musikari dagokionez, urrian Opera jaialdia izaten da Wexforden. 1951an izan zuen lehenengo ekitaldia.

## Ondasun nabarmenak

* St Peter's College: 1811ean fundaturiko seminario katolikoa. 1855ean Irlandako Unibertsitate Katolikoaren barnean gelditu zen.
* Wexford Opera House: 2008an amaituta.

## Hiritar ezagunak

* Robert McClure (1807-1873), esploratzailea.
* John Banville (1945- ), literaturgilea.

## Hiri senidetuak

* Couëron (Bretainia)
* Annapolis (AEB)
* Staten Island (AEB)
* Addis Abeba (Etiopia)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209126
* Multimedia: Wexford / Q209126
# Wexford GAA

Wexford GAA edota Wexford County Board of the Gaelic Athletic Association (irlanderaz Cumann Luthchleas Gael Coiste Loch Garman) Irlandako hego-ekialdean dagoen Leinster probintzian kokatuko Wexford konderriko gaeldar jokoetako talde bat da. Taldearen koloreak morea eta horia dira, konderriaren kolore ofizialak hain zuzen ere.
Gizonezko zein emakumezko futbol gaeliko eta hurling taldeak ditu eta kirol bietan garaipen ugari lortu ditu.

## Tituluak
### Futbol Gaelikoa
#### All-Ireland Senior Football Championship

| Konderria | Irabazitako finalak | Galdutako finalak | Irabazitako txapelketak urtez-urte |
| Wexford | 5 | 3 | 1893, 1915, 1916, 1917, 1918 |

#### National Football League

| Konderria | Irabazitako finalak | Galdutako finalak | Irabazitako ligak urtez-urte |
| Wexford | 0 | 3 | |

### Hurlinga
#### All-Ireland Senior Hurling Championship

| Konderria | Irabazitako finalak | Galdutako finalak | Irabazitako txapelketak urtez-urte |
| Wexford | 6 | 11 | 1910, 1955, 1956, 1960, 1968, 1996 |

#### National Hurling League

| Konderria | Irabazitako finalak | Galdutako finalak | Irabazitako ligak urtez-urte |
| Wexford | 4 | 10 | 1956, 1958, 1967, 1973 |

## Kanpo estekak

* Wexford GAA taldearen webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q2009642
ieaElkarte Atletiko Gaelikoaren Liga Nazionalak (2018ko denboraldia) :
# Wetzlar

Wetzlar Alemaniako Hessen estatuan dagoen hiria da. Lahn-Dill barrutiko hiriburua da, eta Lahn ibaiaren ertzean dago kokaturik.

## Geografia eta klima

Lahn eta Dill ibarren artean kokaturik dago, iparraldean Taunus mendilerroa eta mendebaldean Westerwald mendilerroa dituelarik.
Klima epela du, udako batazbestekoa 17 eta 18 °C artean dago, baina neguan 1 eta 2 °C-ra jeisten da. Prezipitazioak 600 eta 700 mm artean dabiltza, Alemaniako batazbestekoa baino pixka bat beherago.

## Historia

Hiriaren fundazio datarik ez dago Hala ere jakina da K.a. 5000 urtetik aurrera populatua izan dela. Erromatarrak ere izan ziren bertan eta 1993tik aurrera Waldgirmes Forum erromatar herrixkan indusketak egiten ari dira.
X mendean Marienstift monasterioa fundatu zen eta XII mende aldera hiri inperial aske (Reichsfreiheit) bihurtu zen. Ordukoa da Kalsmunt gaztelua ere, gaur egun hondarrak baino gelditzen ez diren arren.
1689an Frantziar tropek Speyer hiria suntsitu zutenean Germaniako Erromatar Inperio Santuko Gorte Gorena (Reichskammergericht ) Wetzlarrera etorri zen eta honek Inperioko hiri garrantzitsuenak ziren Viena eta Ratisbonaren parean jarri zuen Wetzlar. 1806an Napoleondar Gerren ondoren Inperioa disolbatzean Wetzlar berak ere behea jo zuen eta hiri aske izatearen eskubidea ere galdu zuen. 1815ean Prusiak eskuratu zuen.
XIX mendean industrializazioa iritsi zen, zehatzago esanda 1862 eta 1863 artean trenak Koblentza eta Koloniarekin elkartu zuenean. 1869rako ehun burdin meategi irekita zeuden jadanik. XX mendean meategiak itxiz joan ziren, azkena 1926an. Bigarren Mundu Gerran kalte larriak pairatu zituen aireko bonbardatzeen ondorioz, baina 1950ean zaharberritu egin zen.

## Ondasun nabarmenak

Arkiekturaren ikuspuntutik nabarmenak dira Eisenmarkt azokaren eraikina eta ertaroko hiribilduaren pasagune maldatsuak eta kale estuak. Wetzlarreko Santa Mariaren katedrala XII. mendean hasi zen eraikitzen estilo erromanikoa jarraituz. Erdi Aroaren amaieran eraikuntza estilo gotikoan jarraitu zen. Eliza ez da inoiz amaitu, kanpandorreetako bat eginik gabe baitago.

## Hiri senidetuak

Wetzlar ondorengo hiriekin senidetuta dago:
| Siena (Italia)  Colchester (Erresuma Batua)  Avignon (Frantzia)  Neukölln (Alemania) | Písek (Txekia)  Ilmenau (Alemania)  Schladming (Austria) |

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4178
* Multimedia: Wetzlar / Q4178
# Xenocyprioides

Xenocyprioidea Cyprinidae familiako arrain genero bat da. Txinan baino ez dira bizi.

## Espezieak

* Xenocyprioides carinatus Yi-Yu Chen & H. J. Huang, 1985
* Xenocyprioides parvulus Yi-Yu Chen, 1982

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8043559
# Zale

Zalea zerbait atsegin duena da, aparteko joera edo grina duena. Oro har, aisian duen ekintza adierazten du eta horrekin dirurik lortzea xede ez duena, eta maiz egiten dena.
Zaletasuna adierazteko, izenari itsatsia agertzen da: mendizale, pilotazale, neskazale, euskaltzale eta abar.

## Ohiko zaletasunak

* Mendizaletasuna
* Pilotazaletasuna
* Kirolzaletasuna
* Akuariofilia
* Xakea
* Brikolajea
* Sukaldaritza
* Bildumagintza
** Filatelia
** Numismatika
* Damak
* Lorezaintza
** Bonsaiak
* Modelismoa
** Aeromodelismoa
** Tren elektrikoa
** Miniaturak
* Origamia
* Papercraft
* Irratizaletasuna
Aktibitate ugari izan daitezke zaletasunak, eta egiten dituztenak, zaleak dira, profesionalekiko oposizioz. Sukaldaritza eta lorezaintza jada aipatu dira. Ordenagailuak programatzea, arotzeria, ardo edo paper fabrikazioa eta beste askoren zale direnak pertsonak ere badaude.

## Ikus, gainera

* Denborapasa
* Amateur