OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ander Solozabal

Ander Solozabal Kortabarria (Gasteiz, Araba, 1991) bertsolari eta abeslari arabarra da.

## Biografia

Arabako Eskolarteko txapelketan maila bikainean aritu zen eta bi urtetan irabazi eta beste batean bigarren egin zuen. Helduen mailan 2011n finalean kantatu zuen eta laugarren egin zuen.
2014an Bidelapurrak taldea osatu zuen beste hainbat gasteiztarrekin batera eta dagoeneko bi disko argitaratu dituzte.

## Bertsolaritza

* Arabako Bertsolari Txapelketa (0): Laugarren 2011n.
* Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa (2): 2007, 2009

## Bidelapurrak taldearen dskografia

* Zenbat negar baztarretan (2014, autoekoizpena)
* Gorriak eta bi (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Ander Solozabal - Biografías - BDB. Base de datos sobre bertsolarismo» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-30).
* ↑ «Ander Solozabal (Bidelapurrak): «Ez dugu autoekoizpena baino modu hoberik aurkitu»» Hala Bedi (Noiz kontsultatua: 2022-12-30).
* ↑ «Zenbat negar baztarretan» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-08).
* ↑ «Gorriak eta bi» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115931823
# Ander Rodriguez

Ander Rodriguez Lejarza (Arrasate, Gipuzkoa, 1982ko abenduaren 8a) euskal politikaria eta ikerlaria da. Alternatibako kide gisa, EH Bilduko legebiltzarkide izan zen. Gaur egun arkeologia ikerketan ari da EHUn.

## Ibilbidea

Historia ikasi zuen eta 2003tik kargu ezberdinak izan ditu. Arrasaten zinegotzia izan zen Ezker Batuarekin, beranduago bigarren alkateorde izan zen. Gipuzkoako Batzar Nagusietan prokuradore izan zen 2007-2011 tartean, lehenengo Ezker Batuarekin eta, ondoren, Alternatibarekin.
2011tik 2015era Gipuzkoako Foru Aldundiko Gizarte Politikako foru diputatua izan da. 2015eko foru hauteskundeen ondoren EH Bilduren taldeko aholkularia izan zen Gipuzkoako Batzar Nagusietan.
2017tik EH Bilduren Gizarte Politikako idazkaria da. 2017ko azaroan Gipuzkoako Batzar Nagusietako batzarkide izendatu zuten, Geroa Galarraga ordezkatuz.
2019tik Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkidea da. 2021ean utzi zuen kargua, EHUn doktoratu aurreko ikertzaile gisa lan egiteko.

## Hauteskundeak

Ander Rodriguezek lehiatutako hauteskundeak :
| Hauteskundeak | Alderdia | Koalizioa | Barrutia | Postua | Emaitza |
| 2003ko udal hauteskundeak | Ezker Batua | | Arrasate | 2.a (21etik) | Hautetsia |
| 2007ko udal hauteskundeak | Ezker Batua-Berdeak | EB-B / Zutik | Arrasate | 2.a (21etik) | Hautetsia |
| 2007ko foru hauteskundeak | Ezker Batua-Berdeak | EB-B / Aralar | Deba-Urola | 2.a (14tik) | Hautetsia |
| 2011ko udal hauteskundeak | Alternatiba | Bildu (EA-Alternatiba) | Arrasate | 3.a (21etik) | Hautetsia |
| 2011ko foru hauteskundeak | Alternatiba | Bildu (EA-Alternatiba) | Deba-Urola | 3.a (14tik) | Hautetsia |
| 2015eko foru hauteskundeak | Alternatiba | EH Bildu | Deba-Urola | 8.a (14tik) | Ez hautetsia |
| 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak | Alternatiba | EH Bildu | Gipuzkoa | 9.a (25etik) | Ez hautetsia |
| 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak | Alternatiba | EH Bildu | Gipuzkoa | 5.a (25etik) | Hautetsia |
| ↑ 2011ko uztailaren 14an kargua utzi zuen, foru gobernuko kide izateko. ↑ 2017ko azaroaren 28an batzarkide izendatu zuten, Geroa Galarraga ordezkatuz. ↑ 2019ko irailean legebiltzarkide izendatu zuten, Pello Urizar ordezkatuz. ↑ 2021eko apirilaren 26an kargua utzi zuen. ||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Gipuzkoa, primera Diputación paritaria y euskaldun. Gara 2011-7-1 (Noiz kontsultatua: 2011-7-1).
* ↑ Garitano presenta hoy un gobierno experimentado en la gestión municipal. Diario de Noticias de Gipuzkoa 2011-7-1 (Noiz kontsultatua: 2011-7-1).
* 1 2 Gipuzkoako Batzar Nagusiak. Ander Rodriguez Lejarzaren fitxa pertsonala. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Nuestro compañero Ander Rodríguez sustituye a Urizar en el Parlamento Vasco – Alternatiba. (Noiz kontsultatua: 2020-05-13).
* ↑ Urain, Jon O.. «Ander Rodriguez EH Bilduko legebiltzarkideak parlamentuko kargua utziko du» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-04-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253472
* Multimedia: Ander Rodriguez Lejarza / Q12253472
# Ander Okamika

Ander Okamika Bengoetxea (Lekeitio, 1993ko apirilaren 2a - ) euskal txirrindularia da.

## Ibilbidea

Triatloian hasi zen eta 2020an errepideko txirrindularitzara egin zuen salto Netllar Telecom-ALÉ taldearekin. Urte hartan Alacanteko itzuliko etapa bat irabazi zuen. 2021ean Burgos-BH taldeak fitxatu eta Espainiako Itzulia korritu zuen.

## Palmaresa
### Amateurretan

2020
* Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* 2. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 5. Alacanteko Itzulian eta etapa 1
* 5. Kantabriako Itzulian

### Profesionaletan

2021
* 7. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 9. Sabatini Kopan
* 10. Loire Atlantique Klasikoan
2022
* 8. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
2023
* 7. Turkiako Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 2021 | 2022 | 2023 |
| Italiako Giroa | — | — | — |
| Frantziako Tourra | — | — | — |
| Espainiako Vuelta | 75. | 96. | 62. |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Taldeak

* Netllar Telecom-ALÉ
* Burgos-BH (2021-)

## Erreferentziak

* ↑ XXIV Alacanteko Itzuliko sailkapena
* ↑ 2020ko Kantabriako Itzulia

## Kanpo estekak

* Ander Okamika - ProCyclingStats
* Datuak: Q104186570
# Ander Pacheco

Ander Fernández Pacheco (Aramaio, Araba, 1995eko abenduaren 6a-) Euskal Herritar futbolaria da. Aurrelari lanetan aritzen da. Eibar taldeko harrobian hazi da.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Aretxabaleta | DH | 2014/15 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Aretxabaleta | 3. | 2015/16 | 30 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 30 | 5 |
| Aretxabaleta | DH | 2016/17 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Aretxabaleta | DH | 2017/18 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Aretxabaleta | Denera | Denera | 30 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 30 | 5 |
| Beasain | 3. | 2017/18 | 9 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 9 | 2 |
| Beasain | Denera | Denera | 9 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 9 | 2 |
| Amorebieta | 2.B | 2018/19 | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 10 | 0 |
| Amorebieta | Denera | Denera | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 10 | 0 |
| Sestao River | 3. | 2018/19 | 20 | 9 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 20 | 9 |
| Sestao River | Denera | Denera | 20 | 9 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 20 | 9 |
| Gernika | 3. | 2019/20 | 26 | 4 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 26 | 4 |
| Gernika | 3. | 2020/21 | 23 | 11 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 11 |
| Gernika | 2.F | 2021/22 | 33 | 15 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 15 |
| Gernika | Denera | Denera | 82 | 30 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 83 | 30 |
| Bergantiños | 2.F | 2022/23 | 28 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 28 | 1 |
| Bergantiños | Denera | Denera | 28 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 28 | 1 |
| Barakaldo | 2.F | 2023/24 | 29 | 4 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 29 | 4 |
| Barakaldo | Denera | Denera | 29 | 4 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 29 | 4 |
| Gernika | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Gernika | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 208 | 46 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 209 | 46 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121087844
# Ander Romarate

Ander Romarate Agirre (Eibar, 1994ko ekainaren 14a -) igerilari paralinpiko euskalduna da, Konporta Kirol Elkartean bizkar eta bular-igeriketan aritzen dena.
Europako eta Espainiako txapelketetan parte hartu du, emaitza onak lortuz. Marka guztiak hautsi ditu espainiar estatuko txapelketetan eta Europa eta Mundu mailako igerilari garrantzitsuenetakoa bilakatuko da eibatar gazte hau.

## Erreferentziak

* ↑ Tamayo, Yolanda. (2012/7/15). «El nadador Ander Romarate debutará en los Juegos Paralímpicos de Londres» Diario Vasco.
* ↑ «Ander Romarate logra la sexta plaza mundial en 100 metros espalda» Diario Vasco 2010/8/17.
* Datuak: Q12253474
# Ancram (New York)

Ancram Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Columbia konderrian dago, New York estatuan. 1.440 biztanle ditu, 42,73 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Columbia konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708239
* Multimedia: Ancram, New York / Q3708239
# Ancrum

Ancrum, Eskoziako gaeleraz: Alan Crom, Eskoziako herri bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3997506
* Multimedia: Ancrum / Q3997506
# Ancud

Ancud Txileko Chiloé uhartean kokatua dagoen komuna eta hiri bat da. 1982 urtera arte Chiloe probintziako (Los Lagos eskualdea) hiriburua izan zen. 2002ko erroldaren arabera 41.661 biztanle ditu eta Santiagotik 1.132 km-ra dago. 1768ko abuztuaren 20an Chiloeko gobernadoreak aginduta sortu zuten.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Ancudeko udalaren webgunea.
* (Gaztelaniaz)Puñihuileko pinguinotegia.
* (Gaztelaniaz)Ancudeko Udal Liburutegia.
* Datuak: Q3597
* Multimedia: Ancud / Q3597
# Ancre ibaiko gudua

Ancre ibaiko gudua (1916ko azaroak 13 - 18) Lehen Mundu Gerrako Mendebaldeko frontean gertatutako gudua izan zen, Sommeko gudua izeneko ofentsiba handiagoaren parte. Guduan Britainiako 5. Armadak (Hubert Gough lotinante-jeneralaren aginpean) Alemaniako I.Armadaren aurka egin zuen (Fritz von Below jeneralaren aginpean). 1916ko urriaren 30era arte 5. Armada atzeraguardian egon zen, "Erreserbako Armada" izenpean. Ancre ibaiko gudua Sommeko guduko britainiarren azken erasoa handia izan zen. Flers-Courceletteko guduaren ondoren (irailak 15-22), armada anglo-frantsesak borrokan lortutako abantailak aprobetxatzen saiatu zuten eraso txiki eta arinagoekin, bata bestearen atzetik, alemaniarrei berrelkartzeko eta suspertzeko denbora eman beharrean. Zenbait operazioek, Ancre ibaiko gudua barne, aldi berean gertatu zirenez, datazio zehatza zehaztea zaila da; hala ere, badakigu erasoak ia hurrengo urtera arte jarraitu zutela era batean edo bestean.
Ancre ibaian britainiarren erasoaren helburua lorpen osagarriak betetzea izan zen. Estatu Nagusiak garaipen handia behar zuen, ez soilik fronteko morala bultzatzeko baizik eta Londreseko momentuko atsekabe politikoa itzaltzeko, bere aliatuen konpromiso zalantzak (nagusiki Frantzia) akabatzeko eta 1915eko Chantillyko estrategiarekiko leialtasun britainiarra berresteko. Beaumont-Hamel eta Serreko herriak harrapatuz gero, uztailaren 1eko porrota alde batera uztea erraztuko zen, eta britainiarrek alemaniarren gainetik abantaila taktikoa lortuko zuten. Erasoa irailetik gertatutako britainiarren sektoreko handiena izan zen, eta zazpi eguneko aurretiazko bonbardaketa izan zuen, uztailaren 1ekoa baino bi aldiz astunagoa.
Erasoa arrakasta handikoa izan zen. Beaumont-Hamel, St Pierre Divion eta Beaucourt herrien harrapaketak Serren zeuden posizio alemaniarrak mehatxatu zuten, azkenean herrixka hartzea lortu ez bazuten ere, borroka latzak gertatu arren. Alemaniarrek eremuan kokatutako lau dibisio lekualdatu behar izan zituzten jasotako galeren ondorioz, eta britainiarrek 7.000 soldadu alemaniar baino gehiago preso hartu zituzten.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Miles, Wilfrid. (1992). Military Operations, France and Belgium, 1916: 2nd July 1916 to the End of the Battles of the Somme. History of the Great War Based on Official Documents by Direction of the Historical Section of the Committee of Imperial Defence. Vol. II. Imperial War Museum and Battery Press ed.
* ↑ (Ingelesez) McCarthy, Chris. (1995). The Somme: The Day-by-Day Account. Arms & Armour Press ISBN 9781854093301...

## Ikus, gainera

* Sommeko gudua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4872828
* Multimedia: Battle of the Ancre / Q4872828
# Ancumtoun

Ancumtoun, Eskoziako Orkadak uharteetan dagoen etxalde bat da, Iparraldeko Ronaldsay uhartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4753112
* Multimedia: Ancumtoun / Q4753112
# Alois Hába

Alois Hába (Vizovice, Moravia, 1893ko ekainaren 21a - Praga, Txekoslovakia, 1973ko azaroaren 18a) musikagile txekiarra izan zen.

## Biografia

Tonu-laurdenak, seirenak eta hamabirenak biltzen dituen notazio-sistema berri bat asmatu zuen, tresna berezietarako idatzitako obretan erabili zuena.
Ama (1931) da idatzi zituen hiru operen artean ezagunena. Beste zenbait obra: kuartetoak, pianorako musika, obra korala, liederrak. Bere herrialdeko belaunaldi berrietan idazki-teorikoengatik izan zuen eragina, idatzi zuen musikagatik baino areago. Horien artean: "Tonu-laurdenetako musikaren teoria" (1922).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q366711
* Multimedia: Alois Hába / Q366711
# Aloha (kraterra)

Aloha kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ10 lau-angelukoan dago. 2,55 kilometroko diametroa du. Izena hawaiieraren omenez darama.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q797963
* Multimedia: Aloha (crater) / Q797963
# Aloia mendia

Aloia mendia, Espainiako Galizia autonomia erkidegoan dagoen mendi bat da, Pontevedra probintzia eta Tui udalerrian. 629 metroko garaiera du.
* Datuak: Q3394948
* Multimedia: Monte Aloia / Q3394948
# Alois Alzheimer

Aloysius "Alois" Alzheimer (Marktbreit, Bavaria, Alemania, 1864ko ekainaren 14a - Breslavia, Alemania -gaur egungo Wrocław, Polonia-, 1915eko abenduaren 19a) Alzheimerren gaixotasunaren sintomak lehenengoz identifikatu zituen psikiatra eta neurologo alemaniarra. 1901ean izan zuen paziente batengan erreparatu zituen, eta 1906an, pazientea hil ondoren, bere burmuinean egindako aurkikuntzak argitaratu zituen.
Alzheimer Tübingen, Berlin eta Würzburgeko unibertsitateetan ikasi zuen, eta Medikuntzan lizentziatu zen 1887an. Hurrengo urtean, Frankfurteko erietxe batean lanean aritu zen, eta bertan ezagutu zuen Franz Nissl (1860-1919). Alzheimerren lan ugari Nisslen metodologian oinarritzen dira.
Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie aldizkariaren sortzaileetako bat izan zen.
1915eko abenduan, Alzheimer gaixotu zen Vratislaviara bidaiatzen. 51 urte zituela hil zen.

## Argitalpen batzuk

* Alzheimer, Alois. "Über eine eigenartige Erkrankung der Hirnrinde" Allg. Zschr. Psychiat. 64. (146-148), Georg Reimer, Berlin 1907
* Alzheimer, Alois. "Der Krieg und die Nerven". Preuß & Jünger, Breslau 1915

## Ikus, gainera

* Alzheimer

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Who Named It? - Alois Alzheimer
* (Gaztelaniaz) Espainiako Alzheimer Fundazioa
* (Ingelesez) Alzheimer´s Disease Internacional
* Datuak: Q70530
* Multimedia: Alois Alzheimer / Q70530
# Alofono

Alofonoa hiztun arruntak hautematen ez duen hots aldaera da, berak zein bestek ahoskatua. Esaterako, euskaraz ez dira berdin ahoskatzen beheranzko diptongo bateko bokal hertsia eta bokal hertsi silabagile antzeko bat, baina hiztun arruntak ez dira horretaz konturatzen. Transkripzio estua egitean, ordea, adituek diptongoko bokal hertsi hori erdibokal bezala /j/ edo /w/ idatziko dute eta ez /i/ edo /u/.
Beste adibide bat: herskari/hurbilkari ahostunak. Edozein hiztunek ez ditu bereiziko hitz hasieran edo hitzaren erdian, bokalen artean gauzatzen diren < b >, < d >, < g > soinu horiek, baina adituek badakite hitz hasieran benetan hersketa edo leherketa suertatzen dela normalean eta hitzen baitan, ordea, eta bokalen artean, normalean, hersketa baino hurbilketa gauzatzen da. Transkripzio fonetiko estu batean, hitz hasieran leherkari eta bokalen artean, hurbilkari gauzatzen dela idatzi behar da, ez leherkari.
Benetan gauzatzen diren giza ahotsaren soinuak zenbaezinak dira baina giza garunak soinu horiek guztiak multzo mugatu bateko etiketekin sailkatzen ditu giza-soinu guztiak. Benetan ekoitzitako soinu horiei guztiei alofono deritze, eta gizakiok ongi bereizten ditugun multzo mugatu horretan fonemak kokatuko genituzke. Dena den, sailkatuta eta deskribatuta dauden aldaera nagusiak hartzen dira, oro har, alofonotzat, eta alofonoen multzoa ere mugatu behar da; fonema bakoitzeko alofono nabarmenenak besterik ezin da deskribatu fonetikan eta fonologian.

## Ikus, gainera

* Fonema
* Fonologia eta fonetika
* Lengoaia natural

## Erreferentziak

* ↑ Miren Lourdes Oñederra Olaizola: Fonetika fonologia hitzez hitz. EHU. 2004.
* ↑ Miren Lourdes Oñederra Olaizola: Fonetika fonologia hitzez hitz. EHU. 2004. (39. or.).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q146863
# Aloha

Aloha hawaiierazko hitza da, surf kirolaren kulturari esker mundu osoan ezaguna. Bisitariei agurtzeko eta bedeinkatzeko erabiltzen da. Esanahia, gutxi gorabehera, zera da: edertasuna, bakea, poza, edo zoriontsu izan zaitez. Hitza proto -polinesiotik dator, *qarofa izan zitekeen hitzatik.
Hawaiiko kulturan «Aloha Espirituak» pertsonaren motibazioa adierazten du. Motibazio hori modu askotan adierazten da: poztasunaren bidez, adeitasunez, atseginez... Beste aspektu batzuk sentsualitatea zein arrotasun positiboa dira. Tradizioaren arabera alohak espiritua zein gorputza sendatzen ditu eta zoriontasuna zabaltzen du.
Hawaiiko estatuak Aloha Spirit legea aurkeztu zuen 1986an. Horren arabera estatuko funtzionarioek eta epaileek publikoa Aloharekin tratatu behar dute.

## Ikus, gainera

* Namaste

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20201027123316/https://pollex.shh.mpg.de/
* ↑ https://www.hawaii.edu/uhwo/clear/home/lawaloha.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q508880
* Multimedia: Aloha / Q508880
# Aloha (Oregon)

Aloha Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Washington konderrian dago, Oregon estatuan. 53.828 biztanle ditu, 19,062307 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2272266
* Multimedia: Aloha, Oregon / Q2272266
# Alois Jirásek

Alois Jirásek (Hronov, Austria-Hungaria, 1851ko abuztuaren 23a - Praga, Txekoslovakia, 1930eko martxoaren 12a) txekiera idazlea izan zen; Lehen Mundu Gerraren aurreko txekiar eleberrigile garrantzitsuena. Poemak idatzi zituen gaztetan, eta eleberri historikoak ondoko urteetan. Txekiar herriaren historiaren aro guztiak ikertu zituen bere lanetan.
Lan nagusiak: Mezi proudy (1891, Korronteen artean), Proti všem (1894, Mundu guztiaren aurka), Bratrstvo (1899-1908, Anaidia), F. L. Věk (1888-1906) eta Temno (1915, Ilunpeak) haren lan hoberena. Txekiarren estatuaren aldeko sutsua izan zen Jirásek.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q161368
* Multimedia: Alois Jirásek / Q161368
# Amargosa

Amargosa Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 36.522 biztanle ditu 431,673 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1648060
* Multimedia: Amargosa (Bahia) / Q1648060
# Amari Torayasu

Amari Torayasu (japonieraz: 甘利 虎泰, 1498 – 1548ko martxoaren 23a) Takeda klana, lehenik Takeda Nobutora eta ondoren Takeda Shingenen agintaritzapean zerbitzatu zuen Sengoku aroko samurai japoniarra izan zen. Amari, klaneko shukuro edo agure bihurtu zen Shingen klaneko buruzagi bihurtu zenean, eta honen hogeita lau jeneraletako bat izan zen. Borrokan hil zen Uedaharako guduan, 1548an, Itagaki Nobukatarekin batera. Biak bizkarrez bizkar borrokatzen ari ziren gezi zaparrada bat euren gainera erori zenean.
# Amargosa basamortua

Amargosa basamortua (ingelesez: Amargosa Desert) Nevadako Nye konderrian dagoen basamortu bat da. Hein handi batean, Amargosa harana geografikoarekin bat dator. Basamortuak Amargosa ibaiaren izena darama, bere uren zapore mingotsagatik gaztelaniazko amargo hitzagatik horrela deitua.

## Geografia

Amargosa basamortua 790-840 metroko altueran dago, eta barnean Crater Flat izeneko eremua eta basamortuaren hegoaldeko muturrean dagoen Amargosa Valley komunitatea hartzen ditu.
Basamortua, Funeral mendiak eta Heriotzaren haranaren artean dago, mendebaldean, eta Yucca Mountain eta Nellis aire-baseko mendilerroa, ekialdean.
Amargosa basamortua Arro Handiaren iparraldearen eta Mojave basamortuaren hegoaldearen arteko basamortu idorra da.

## Erreferentziak

* ↑ Gudde, Erwin; Bright, William. (2004). California Place Names. (4. argitaraldia) University of California Press, 11 or. ISBN 0-520-24217-3..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3297553
* Multimedia: Amargosa Desert / Q3297553
# Amarildo de Jesus Valencio

Amarildo de Jesus Valencio (1974ko apirilaren 9a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Purple Sanga.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q4740254
# Amaritako zubia

Amaritako zubia Arabako izen bereko herrian dagoen zubia da, Santa Engrazia ibaia zeharkatzen duena. Zubiaren gainetik A-4010 errepidea igarotzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila. Kultura Ondarea: Amaritako zubia. (Noiz kontsultatua: 2018-09-19).
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 166. arauaː Euskal Herriko ibaiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56669309
# Amarillita

Amarillita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Amarillita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: NaFe³⁺(SO₄)₂*6H₂O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Amarillita: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3613655
# Amarildo de Jesus Santos

Amarildo de Jesus Santos (1986ko uztailaren 6a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q1955533
# Amarillo (Texas)

Amarillo Texasko hiri bat da. Potter konderrian kokatua dago. 2010ean 190.695 biztanle zituen, 257,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Potter konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51691
* Multimedia: Amarillo, Texas / Q51691