OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Porto do Mangue

Porto do Mangue Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. 5.228 biztanle ditu 318,968 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Norte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q390276
* Multimedia: Porto do Mangue / Q390276
# Porto do Son

Porto do Son Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Noiako eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak

Udalerri hau 10 parrokiek osatzen dute:
* Baroña (San Pedro)
* Caamaño (Santa María)
* Goiáns (San Sadurniño)
* Miñortos (San Martiño)
* Nebra (Santa María)
* Noal (San Vicente)
* Queiruga (Santo Estevo)
* Ribasieira (San Fins)
* Muro (San Pedro)
* Xuño (Santa Mariña)

## Leku interesgarriak

* Baroñako kastroa

## Iruditegia

* Muros eta Noiako itsasadarraren ikuspegia Porto do Sonetik ikusita
* Porto do Son udalerrian dagoen Baroña parrokiako Arnelako hondartza
* Baroñako kastroa
* Caveiroko hondartza

## Kanpo estekak

* Porto do son udalerriko webgunea
* Datuak: Q1450836
* Multimedia: Porto do Son / Q1450836
# Portobello (Dublin)

    Artikulu hau Irlandako Dublin hiriburuko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Portobello».
Portobello, irlanderaz: Cuan Aoibhinn, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen eremu bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q649057
* Multimedia: Portobello, Dublin / Q649057
# Porto da Folha

Porto da Folha Brasilgo udalerri bat da, Sergipe estatuan kokatua. 26.576 biztanle ditu 876,672 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Sergipe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2014466
* Multimedia: Porto da Folha / Q2014466
# Pianello Val Tidone

Pianello Val Tidone Italiako udalerri bat da. Piacenzako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 2.161 biztanle ditu, 36,29 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Pianello Val Tidonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Borgonovo Val Tidone Alta Val Tidone $^{(en)}$ Piozzano Agazzano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q102845
* Multimedia: Pianello Val Tidone / Q102845
# Pianezza

Pianezza Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 15.454 biztanle ditu, 16,5 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Pianezzak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Collegno Rivoli Alpignano Druento San Gillio Venaria Reale

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9569
* Multimedia: Pianezza / Q9569
# Pianico

Pianico Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 1.434 biztanle ditu, 2,7 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Pianicok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castro Sovere Solto Collina Lovere

## Kanpo estekak

* Datuak: Q101379
* Multimedia: Pianico / Q101379
# Pianella

Pianella Italiako udalerri bat da. Pescarako probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. 8.472 biztanle ditu, 47,05 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Pianellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Catignano Loreto Aprutino Nocciano Spoltore Cepagatti Moscufo Rosciano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51378
* Multimedia: Pianella / Q51378
# Pianello del Lario

Pianello del Lario Italiako udalerri bat da. Comoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 1.063 biztanle ditu, 9,8 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Pianello del Lariok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cremia Dervio Dongo Garzeno Dorio Musso Colico

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47450
* Multimedia: Pianello del Lario / Q47450
# Pianengo

Pianengo Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 2.533 biztanle ditu, 5,76 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Pianengok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Campagnola Cremasca Crema Sergnano Ricengo Casale Cremasco-Vidolasco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43074
* Multimedia: Pianengo / Q43074
# Pianfei

Pianfei Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 2.085 biztanle ditu, 15,31 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Pianfeik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chiusa di Pesio Margarita Mondovì Roccaforte Mondovì Villanova Mondovì

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20344
* Multimedia: Pianfei / Q20344
# Pianezze

Pianezze Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 2.169 biztanle ditu, 5,02 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Pianezzek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Colceresa $^{(en)}$ Marostica

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47665
* Multimedia: Pianezze / Q47665
# Pianello

Pianello, (korsikeraz: U Pianellu) Korsikako iparraldeko udalerria da, Korsika Garaia departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 60 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Populations légales 2013 | Insee» www.insee.fr (Noiz kontsultatua: 2016-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q954397
* Multimedia: Pianello / Q954397
# Pianezzo

Pianezzo Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, Ticino barrutian. 2014an biztanle zituen 8,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70306
* Multimedia: Pianezzo / Q70306
Bellinzona Camorino Giubiasco Isone Monteceneri Sant'Antonio $^{(en)}$ Cadenazzo
# Prorodes

Prorodes Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Prorodes mimica da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Prorodes leucothyralis | daturik gabe |
| Prorodes mimica | daturik gabe |
| Prorodes phalangiodalis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7250500
* Multimedia: Prorodes / Q7250500
# Prorsisphinctes

Prorsisphinctes ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren., hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7250522
# Prosačov

Prosačov Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 4,28 km²ko azalera du eta 231 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1363. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1186951
* Multimedia: Prosačov / Q1186951
# Proscelotes

Proscelotes Scincidae familiako narrasti genero bat da. Afrikako hegoalde eta ekialdean bizi dira.

## Espezieak

* Proscelotes aenea (Barbour & Loveridge, 1928)
* Proscelotes arnoldi (Hewitt, 1932)
* Proscelotes eggeli (Tornier, 1902)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2736208
* Espezieak: Proscelotes
# Proschistis

Proschistis Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Proschistis zaleuta da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Proschistis amphibola | daturik gabe |
| Proschistis atricapsis | daturik gabe |
| Proschistis invida | daturik gabe |
| Proschistis marmaropa | daturik gabe |
| Proschistis petromacha | daturik gabe |
| Proschistis polyochtha | daturik gabe |
| Proschistis sideroxyla | daturik gabe |
| Proschistis stygnopa | daturik gabe |
| Proschistis zaleuta | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7250549
* Espezieak: Proschistis
# Protohistoria

Protohistoria historiaurrearen eta historiaren arteko trantsizio aldia da, ahozko tradizioetatik jasotako argibideak dituena. Historiaurrea bukatu zenetik historia (idazkera) hasi arteko aldiari esaten zaio protohistoria; historiaren atariko aldia da, beraz. Dena den, ez du ez kronologia zehatzik eta ez kokaleku jakinik, zeren eta, Ekialde Hurbilean lehen zibilizazioak eta idazkerak sortu ziren garai bertsuan, Europa Eneolitoan bizi baitzen. Beraz, Europako herri gehienetan, oro har, Bigarren Burdin Aroan gertatzen da protohistoria; Ekialdeko Europa mediterraneoan lehenago eta Euskal Herrian, erromatarrak sartu ziren garaian, bigarren burdin aroaren amaieran alegia.
Ez da "aro" jakin bat, besteak diren moduan: brontze aroa, burdin aroa, antzinaroa, erdi aroa... kontzeptu historiografiko gisa erabiltzen da batez ere. Protohistoria ideia, idazkeraren lehen urratsekin dago lotutua erabat. Idatzitako iturrietan, eskualde edo herri bati buruzko lehen berriak ematen direnean, edota herri horrek idazten hasten denean, informazioa oso apurra eta sakabanatua izan ohi da eta horregatik, metodo arkeologikoak pisu handia du oraindik ikerketetan. Une horretan, banako pertsonai batzuren eta herrien izenak ezagutzen hasten gara, nahiz eta horiek kokatzea eta identifikazioa zaila izaten den.

## Protohistoria Euskal Herrian

Erromatar historialarien (Estrabon, Ptolomeo, Plinioren eta Julio Zesar) izkribuak dira Euskal Herriko protohistoriaren iturri nagusiak. Haien arabera, garai hartan Euskal Herria sei leinu nagusitan banatua zegoen; akitaniarrak, baskoiak, barduliarrak, karistiarrak, autrigoiak eta beroiak. Akitaniarren lurraldea Behe Pirinioetatik Landetaraino iristen zen; baskoien eremuak Nafarroa eta Gipuzkoako ipar-ekialdeko muturra (Pasaia eta Bidasoako harana) hartzen zituen, eta, ekialdetik, Zaragozako eta Huescako probintzietaraino iristen ziren haien mugak; barduliarren lurraldea oraingo ia Gipuzkoakoa osoa, Araba ekialdea eta agian, Nafarroa mendebaldeko zati batean zablatzen diren; karistiarren eremua Deba ibaitik Nerbioi ibairaino hedatzen zen iparraldetik eta Arabako lautadarairo iristen zen hegoaldean; autrigoien lurraldea Bizkaiko Enkarterrietan kokatzen zen eta Arabako sartaldea eta Burgosko probintziako zenbait ibar ere hartzen zituen; beroiak gau egungo Errioxa inguruan bizi ziren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2019-3-17 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. Euskaltzaindiaren Hiztegia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q695827
# Protogrypa

Protogrypa Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Protogrypa citromicta da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Protogrypa citromicta | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7252000
* Espezieak: Protogrypa
# Protohoplites

Protohoplites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko beheko estratuetan eman zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12266247
# Protoi lurrunketa

Partikulen fisikan, protoi lurrunketa erradioaktibitatearen forma hipotetiko bat da, non protoia partikula subatomiko arinagoetan desintegratzen de, ohi pioi neutro batean eta positroi batean. Protoi lurrunketa sekula ez da behatua izan.
Partikulen fisikako eredu estandarrean, protoiak, barioi mota bat direnak, teorikoki egonkorrak dira, zenbaki barionikoa gutxi gora-behera mantendu egiten baita. Honek, beste partikula batzuetan ez duela euren kabuz eragingo esan nahi du, barioirik arinenak baitira (eta, beraz, energia gutxien dutenak).
Bateratze Handiaren Teorietakoren batzuk argi eta garbi hausten dute zenbaki barionikoaren simetriarekin protoiei X bosoi berrien bidez lurruntzea ahalbidetuz. Protoi lurrunketa, Bateratze Handiaren Teoriek proposatutako eraginen artean gutxien behatutakoetako bat da. Egundaino, efektu hauek behatzeko saiakera guztiek huts egin dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1065997
* Multimedia: Proton decay / Q1065997
# Ptilosticha

Ptilosticha Schreckensteiniidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ptilosticha cyanoplaca da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Ptilosticha bimaculata | daturik gabe |
| Ptilosticha cyanoplaca | daturik gabe |
| Ptilosticha incandescens | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13891902
# Ptilothyris

Ptilothyris Lecithoceridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ptilothyris purpurea da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Ptilothyris aglaocrossa | daturik gabe |
| Ptilothyris brachysema | daturik gabe |
| Ptilothyris climacista | daturik gabe |
| Ptilothyris crassiella | daturik gabe |
| Ptilothyris crocophracta | daturik gabe |
| Ptilothyris crossoceros | daturik gabe |
| Ptilothyris drepanodes | daturik gabe |
| Ptilothyris enormisella | daturik gabe |
| Ptilothyris galbiplatella | daturik gabe |
| Ptilothyris hylodes | daturik gabe |
| Ptilothyris leifaarviki | daturik gabe |
| Ptilothyris loxocasis | daturik gabe |
| Ptilothyris nausicaa | daturik gabe |
| Ptilothyris nemophorella | daturik gabe |
| Ptilothyris neuroplaca | daturik gabe |
| Ptilothyris pilosa | daturik gabe |
| Ptilothyris porphyrea | daturik gabe |
| Ptilothyris purpurea | daturik gabe |
| Ptilothyris ruicheensis | daturik gabe |
| Ptilothyris serangota | daturik gabe |
| Ptilothyris subcucullata | daturik gabe |
| Ptilothyris vokaensis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13863883
* Espezieak: Ptilothyris
# Ptilothrix bombiformis

Ptilothrix bombiformis erle espezie bat da, Ptilothrix generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Ptilothrix bombiformis» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1929670
* Multimedia: Ptilothrix bombiformis / Q1929670
# Ptilothrix relata

Ptilothrix relata erle espezie bat da, Ptilothrix generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Ptilothrix relata» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2312680
* Multimedia: Ptilothrix relata / Q2312680
# Q (eleberria)

    Artikulu hau eleberriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Q (argipena)».
Q Luther Blissettek idatzitako eleberria da, jatorriz italieraz idatzita dagoena eta jada hainbat hizkuntzatara itzuli dena, tartean euskara. Nobela, XVI. mendeko Europan dago kokaturik eta mugimendu erreformista protestanteak ditu ardatz.
"Luther Blissett" lau autore italiarrek erabilitako izengoitia da: Roberto Bui, Giovanni Cattabriga, Federico Guglielmi eta Luca di Meo, zeinak "Luther Blissett proiektuko" kideak ziren. Orain, Wu Ming izena erabiltzen dute idazteko.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Liburuak anabaptista erradikal baten ibilbidea jarraitzen du Europan zehar, XVI.mendeko lehen erdian, erreforma protestanteen ondorio diren zenbait mugimendu eta matxinadarekin bat egiten duelarik. 30 urtetan zehar kontatzen du istorioa protagonistak, 'Q' izeneko espioia atzetik duen bitartean, azken honek, eliza katolikoko kardenala den Giovanni Pietro Carafarentzat egiten du lan. Izenez zenbaitetan aldatzen duen pertsonaia nagusiak, Thomas Müntzerren ondoan borrokatzen da Nekazarien gudan, ondoren Münsterreko matxinadan eta zenbait urte geroago, Venezian.

## Pertsonaia eta gertaerak

Nekazarien Guda
* Thomas Müntzer – Erreforma protestanteko apaiz eta Anabaptista;
* Martin Bucer – erreformatzailea alemana;
* Wolfgang Fabricius Capito – erreformatzaile alemana;
* 1525eko maiatzak 15 - Frankenhausen-eko bataila
Münsterreko matxinada
* Leidengo jan – Münsterreko matxinadako anabaptista buru eta erregea.
* Jan Matthys – lider anabaptista eta profeta
* Melchior Hoffman – profeta anabaptista
* Bernhard Rothmann – teologo anabaptista
* Franz von Waldeck – Münsterreko gotzain-printzea eta setioko indarren buruzagia.
* Bernhard Knipperdolling –
* Bernhard Krechting – Münsterreko udaleko burua eta buru anabaptista
Anberes
* Jan van Batenburg – anabaptista iraultzailea;
* Anton Fugger – bankaria
* Eloi Pruystinck – lider erreformatzailea
Venezia
* João Miquez – merkataria
* Spirituali
* Giovanni Pietro Carafa – kardenala, geroago, Paulo IVa Aita Santua
* Reginald Pole – kardenala

## Kanpo estekak

* Deskargatu liburua euskaraz
* (Italieraz) Deskargatu liburua hainbat hizkuntzatan
* Datuak: Q1734076
# Q (filma)

    Artikulu hau 2011ko filmari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Q (argipena)».
Q 2011an Laurent Bouhnikek zuzendutako drama erotiko frantsesa da. AEBetan Desire izenarekin kaleratu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Cecile, 20 urteko emakume gaztea, lagun eta maitale multzo batean dabil, batengandik bestearengana, intimitate emozional eta fisikoaren balantzan. Berarekin topo egiten dutenentzat desiraren sinboloa da Cecile.

## Aktoreak

* Déborah Révy - Cécile
* Hélène Zimmer - Alice
* Gowan Didi - Matt
* Johnny Amaro - Chance
* Johan Libéreau - Manu
* Jean-François Gallotte - Aliceren aita
* Brice Fournier - Maurice
* Christelle Benoit - Virginie
* Patrick Hauthier - Yves
* Leticia Bellicini - Sonia
* Fabian Ara - Alex
* Margot Heurtematte - Héloïse
* Noémie Learoux-Cazaubon - Julie
* Aurélia Arto - Alizée
* Yassine Azzouz - Djamel

## Erreferentziak

* ↑ Jon. «Q (Desire)» AZpiTituluak.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3412379
# Q izar

Q izar bat, materia egoera exotiko bat duen neutroi-izar konpaktu bat da. "Q" izena, ez da quark izarrekin nahastu behar, "Q"k ez bait dio quarkei erreferentziarik egiten, baizik eta partikula kopuru zehatz batik (quantum). Q izarrak, izar masako zulo beltzekin nahasten dira. Mota honetako hautagai bat, Cygnus konstelazioan dagoen V404 Cyg izarra izango litzateke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1071174
# Q (argipena)

Q hizkiak izen gisa hainbat adiera du, Q hizkiaz aparte:

## Sormenezko lanak

* Q (eleberria), Luther Blissett-en eleberri historikoa 2000. urtean italieraz argitaratua
* Q iturria, Q dokumentua ere ezaguna, Ebanjelioen hasierako idatzizko iturri hipotetikoa (Biblia).
* Q (2011ko filma), film frantsesa.
* Q (telesaila), Spike Milligan-en BBC2ko telesail komedikoa, 1969 eta 1983 artean eman zena.

## Pertsonak

* Q, Arthur Quiller-Couch idazle kornubiarraren ezizena
* Q, QAnon eskuin muturreko mugimendu estatubatuarraren sortzaileak erabilitako ezizena
* Q, Quincy Jones-en ezizena
* Q, Quintin Dailey saskibaloi jokalari estatubatuarraren ezizena (1961-2010)
* Maggie Q (1979an jaioa), aktore estatubatuarra
* Schoolboy Q, raperra
* Stacey Q, disko musikako abeslaria.

### Fikziozko pertsonaiak

* Q (James Bond), James Bond eleberri eta filmetako pertsonaia
* Q (Star Trek), pertsonaia bat eta pertsonaiaren espeziearen izena Star Trek frankizian.
* Q (Street Fighter), Street Fighter bideo-jokoko pertsonaia.

## Mass-media alorrean

* Q (musika taldea), disko talde estatubatuarra
* Q (aldizkaria), musika aldizkari britainiarra.
* Q (telebista sarea), lehenago Quality TeleVision (QTV) izenarekin ezagutzen zen Filipinetako sarea.
* Q Television Network, kable bidezko telebista sare amerikarra
# QWERTY teklatua

QWERTY teklatua latindar alfabetoan idazteko estandar bihurtu den giltzadi edo teklatua da, haren goiko ezkerreko giltzekin osatutako letra-multzoari dagokiona. Hasieran, idazmakina mekanikoen garaietan, ingeniarien kezka nagusia giltzak azkar idaztean trabatuta ez geratzea izan zen. Askotan eta gutxitan erabiltzen ziren letrak tartekatu egiten ziren, maiz erabiliak elkarren ondoan ez geratzeko. Gero, idazmakina saltzaileek azkar idazteko erakustaldia errazteko, R letra goiko lerrora igo zuten.

## QWERTY teklatua Euskal Herrian

Euskal Herrian, XX. mendean eta XXI. mendean, idazmakina mekanikoekin eta ordenagailuekin, gehien erabili den teklatua QWERTY hau izan da. Euskaraz erabiltzen den letra bat, Ñ letra, baina, ez da teklatu frantsesarekin teklatu espainiarrarekin bezain erraz idazten.
Frantses, ingeles eta beste QWERTY teklatuetan Ñ letra eskura ez egoteak, lokalizazioak egiterakoan problemak ekarri ditu eta, noiz edo noiz, ortografia berriztatzeko proposamenak ere ekarri izan ditu. Zenbait iritzi plazaratu izan dira Ñ letra hori ordezkatzeko bizpahiru proposamenekin: n bustia idazteko, NN, NH, IN letra bikotearekin, digramarekin, idazteko proposamenak, esaterako.
Euskal Herriko iparraldean teklaturik ohikoena AZERTY klabierra da, frantsesez idazteko giltzadirik ohikoena Belgikan eta Frantzian.

## Beste giltzadi batzuk

Latindar alfabetoan idazterakoan arrakasta handien izan duten giltzadiek QWERTY teklatua baino askoz gutxiago erabili izan dira:
* Dvorak giltzadia.
* Colemak giltzadia.
* JCUKEN giltzadia.
* Neo.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The Origin Of QWERTY» Hackaday 2016-03-15 (Noiz kontsultatua: 2019-10-03).
* ↑ (Ingelesez) Gould, Stephen Jay. “The Panda’s Thumb of Techhnology”. (Noiz kontsultatua: 2019-10-03).
* ↑ «ñ letra (eñe) - Euskara Batuaren Eskuliburua» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
* ↑ «Ñ zaharkitua | Babazorro» www.argia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).

## Ikus, gainera

* Teklatu (ordenagailua).
* AZERTY teklatua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q253
* Multimedia: QWERTY keyboard layouts / Q253
# QV52

QV52 hilobia, Erreginen Haranean dago, Tebasen, eta Tyti erreginarentzako eraikia izan zen, beharbada, Ramses IX.aren alaba eta Ramses X.aren emaztea izan zena, eta, agian, Ramses IV.a eta Amenherkhepeshefen ama izango zena. XX. dinastiako beste errege hilobi batzuk baino txikiagoa da, eta kalteak jasan zituen beranduagoko berrerabiltzeengatik. Giovanni Battista Belzonik aurkitu zuen 1816an, eta, arpilatua aurkitu zuenez, Haranaren azterketan ez sakontzea erabaki zuen.

## Deskribapena

Hilobi hau, QV55 eta QV44 hilobien antzekoa da. Sarrerak, honen ateondoetan Tytiren tituluak agertzen direlarik, paso ematen dio margo oso kaltetuak dituen korridore bati, margo horien artean, Maaten irudi hegodun bat eta erregina jainko ezberdinak gurtzen ari den bat. Korridorearen amaieran, Neit eta Serket jainkosak agertzen dira, hortik berehala, hil ganberara iristen delarik, beste hiru gelez inguratua dagoena. Ganberan, hondoko horman, erregina dago, lehoi burudun gazte batekin eta hilobia babesten duen Anubisekin, QV44 hilobian aurkitzen diren margoen oso antzekoak. Sabaia, urrezko hondo batean, izarrekin apaindua dago. Ezkerreko horman, zenbait animalia daude testupean, eta eskuinean atariko zaindarien larriki kaltetutako irudiak daude.
Ezkerrean, gela karratu txiki bat dago, honen hormetan, Tytik, Horusen semeak gurtzen dituelarik, eta, hondoan, oso kaltetutako margo batek Osiris erakusten du. Lurzorua hondoratua dago.
Eskuineko ganbera hobeto kontserbatua dago, txakalekin, suge batekin eta ontzi kanopoak zaintzen dituen krokodilo batekin, honek, erreginaren hatorra bildu zen tokia dela esan nahi duelarik. Atzeko hormak, Hathor jainkosa behi bezala adierazten du, Tytik sikomoro bat gurtzen duen bitartean, jainkosaren zuhaitza.
Ganbera inguratzen duen hirugarren gela, hondoan dago, eta honek ere baditu, ondo kontserbatutako apaindura batzuk, non Tyti, jainko ezberdinak gurtzen erakusten duten irudiak aurkitzen diren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9065069
# QV55

QV55 hilobia, Erreginen Harana izeneko haranean dago, Tebaseko nekropoli ospetsuan. XX. dinastian eraikia izan zen, Ramses III.a erregearen semea zen Amenhirjopshefentzat, Erregearen Seme, Oinordeko Printze, errege eskriba, gurdi komandante, User-Maat-Raren plazako gurdiko komandantea, Merit-Amon eta gurdi nagusiaren komandantea tituluak zituena. 15 urte zituela hil zen. Printzea, ez zen toki honetan lurperatua izan.

## Deskribapena

Hilobia, 1904an aurkitu eta ikertu zuen Ernesto Schiaparellik gidatutako espedizio batek, Turingo Egiptoar Museoko zuzendaria zena.
Sarreraren ondoren, aurreganbera batera daroan korridore bat dago, eskumatara, erantsitako gela batetarako sarrera den ate bat eta atzean beste batekin, hil ganberara daroana, bi gela erantsi dituena: eskumako horman eta atzekoan.
QV44an bezala, hormetan, xehetasun handiko margoak daude, non, Ramses III.a bere semearen ondoan dagoen, hau ume bezala irudikatua, jainko ezberdinak aurkezteko. Hil gelan, Hilen Liburuko atalen batzuk idatziak daude.
QV55ean, granito arrosazko sarkofago bat aurkitu zen, amaitu gabea, baita bendetan bildutako umeki bat zuen kutxa txiki bat ere, ziuraski, Ramsesen beste seme-alaba bat zena. Usteen arabera, Amenhirjopshefen hilda jaiotako anaia biki bat izan zitekeen.

## Bibliografia

* Siliotti, Alberto El Valle de los Reyes: Y los templos y necrópolis de Tebas 1997 ISBN 84-270-2200-X Martínez Roca
* Dodson, Aidan y Hilton, Dyan Las familias reales del antiguo Egipto 2005 ISBN 84-96052-51-6 Oberon

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Erreginen Harana.
* (Gaztelaniaz)QV55.
* Datuak: Q846281
* Multimedia: QV55 / Q846281