OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 639
## Heriotzak

* Urtarrilaren 19a – Dagoberto I.a, saliar frankoen erregea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31701
* Multimedia: 639 / Q31701
# 639 Latona

639 Latona asteroide gerrikoan aurkitutako 639. asteroidearen izena da. 1907ko uztailak 19an aurkitu zuen K. Lohnert astronomoak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1907 ZT zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156052
* Multimedia: 639 Latona / Q156052
# 638 Moira

638 Moira asteroide gerrikoan aurkitutako 638. asteroidearen izena da. 1907ko maiatzak 5ean aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo estatubatuarrak herrialde honetako Massachusetts estatuko Taunton izeneko herriko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1907 ZQ zen. Bere izena greziar mitologiako Moirengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156051
# 637
## Heriotzak

* Tanka Troyeskoa, martiri kristau frankoa.
* Otsailaren 16 - Mariya al-Qibtiyya, Mahomaren emazteko edo ohaide esklaboa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33294
* Multimedia: 637 / Q33294
# 637 Chrysothemis

637 Chrysothemis asteroide gerrikoan aurkitutako 637. asteroidearen izena da. 1907ko martxoak 11n aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo estatubatuarrak herrialde honetako Massachusetts estatuko Taunton izeneko herriko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1907 YE zen. Bere izena greziar mitologiako Krisotemis izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Elektraren ahizpa zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156043
# 2. linea (Araba Bus)

Araba Buseko 2. linea ( estilitzatua) hiriarteko autobus linea bat da, Gasteizko geltokia Ibarrarekin lotzen duena. Guztira 7 geltoki ditu, 32,3 kilometrotan banatuta, eta 40 minutu inguru behar dira horiek egiteko.
Linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta ordutik Hermanos Arriaga enpresak ustiatzen dute.

## Historia

Araba Buseko linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta lineetarekin. Hermanos Arriaga enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.

## Ibilbidea

Gasteiz → Ibarra :
| | Geldialdia | Udalerria | Gunea | Konexioak |
| ■ | Gasteiz (autobus geltokia) | Gasteiz | 1. gunea | tranbia • BEi DO02 DG05 DG05D  A3714 A3716  370 371      autobus geltokia |
| ● | Gasteiz (Alas/Boulevard) | Gasteiz | 1. gunea | 370  BEi |
| ● | Luku | Arratzua-Ubarrundia | 2. gunea | |
| ● | Urbina | Legutio | 2. gunea | |
| ● | Goiain | Legutio | 2. gunea | |
| ● | Legutio | Legutio | 2. gunea | |
| ■ | Ibarra | Aramaio | 3. gunea | |
Ibarra → Gasteiz :
| | Geldialdia | Udalerria | Gunea | Konexioak |
| ■ | Ibarra | Aramaio | 3. gunea | |
| ● | Legutio | Legutio | 2. gunea | |
| ● | Goiain | Legutio | 2. gunea | |
| ● | Urbina | Legutio | 2. gunea | |
| ● | Luku | Arratzua-Ubarrundia | 2. gunea | |
| ● | Gasteiz (Alas/Boulevard) | Gasteiz | 1. gunea | 370  BEi |
| ■ | Gasteiz (autobus geltokia) | Gasteiz | 1. gunea | tranbia • BEi DO02 DG05 DG05D  A3714 A3716  370 371      autobus geltokia |

## Ordutegiak

| | Gasteiz → Ibarra | Gasteiz → Ibarra | Gasteiz → Ibarra | Gasteiz → Ibarra | Gasteiz → Ibarra | Gasteiz → Ibarra |
| | Astelehendik Ostiralera | Astelehendik Ostiralera | Astelehendik Ostiralera | Larunbat eta Jaiegunetan | Larunbat eta Jaiegunetan | Larunbat eta Jaiegunetan |
| Gasteiz | 06:45 | 09:20 | 14:10 | 07:40 | 12:40 | 18:35 |
| Goiain | 07:02 | 09:39 | 14:27 | | | |
| Legutio | 07:07 | 09:42 | 14:32 | 08:02 | 13:02 | 18:57 |
| Ibarra | 07:25 | 10:00 | 14:50 | 08:20 | 13:20 | 19:15 |
| | Ibarra → Gasteiz | Ibarra → Gasteiz | Ibarra → Gasteiz | Ibarra → Gasteiz | Ibarra → Gasteiz | Ibarra → Gasteiz |
| | Astelehendik Ostiralera | Astelehendik Ostiralera | Astelehendik Ostiralera | Larunbat eta Jaiegunetan | Larunbat eta Jaiegunetan | Larunbat eta Jaiegunetan |
| Ibarra | 10:05 | 13:20 | 21:15 | 10:30 | 15:30 | 20:25 |
| Legutio | 10:23 | 13:38 | 21:33 | 10:48 | 15:48 | 20:43 |
| Goiain | 10:28 | 13:43 | 21:38 | | | |
| Gasteiz | 10:45 | 14:00 | 21:55 | 11:10 | 16:10 | 21:05 |

## Tarifak
### Zonaldeak

Linea horrek, guztira, 3 zonalde zeharkatzen ditu, eta honela banatzen dira:
* 1. gunea: Gasteiz
* 2. gunea: Arratzua-Ubarrundia eta Legutio
* 3. gunea: Aramaio

### Txartelak

Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; zonalde-jauzia eginez gero, berriz, 1,90 € jauzi baterako eta 2,90 € bi jauzirako. Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.

## Erreferentziak

* Araba Bus. «2. linea» Arabako Foru Aldundia.

## Ikus, gainera

* Araba Bus

## Kanpo estekak

* Araba Bus sareko webgune ofiziala
* Datuak: Q108091447
# 2. Sinfonia

2. Sinfonia honakoa izan daiteke:
* 2. Sinfonia (Akses)
* 2. Sinfonia (Albert)
* 2. Sinfonia (Alwyn)
* 2. Sinfonia (Arel)
* 2. Sinfonia (Arnold)
* 2. Sinfonia (Balakirev)
* 2. Sinfonia (Asia)
* 2. Sinfonia (Balakirev)
* 2. Sinfonia (Barber)
* 2. Sinfonia (Bax)
* 2. Sinfonia (Beethoven)
* 2. Sinfonia (Berkeley)
* 2. Sinfonia (Bernstein)
* 2. Sinfonia (Berwald)
* 2. Sinfonia (Borodin)
* 2. Sinfonia (Brahms)
* 2. Sinfonia (Brian)
* 2. Sinfonia (Bruch)
* 2. Sinfonia (Bruckner)
* 2. Sinfonia (Brustad)
* 2. Sinfonia (Chávez)
* 2. Sinfonia (Ching)
* 2. Sinfonia (Clementi)
* 2. Sinfonia (Copland)
* 2. Sinfonia (Corigliano)
* 2. Sinfonia (Cowell)
* 2. Sinfonia (Davies)
* 2. Sinfonia (Diamond)
* 2. Sinfonia (d'Indy)
* 2. Sinfonia (Dohnányi)
* 2. Sinfonia (Draeseke)
* 2. Sinfonia (Dutilleux)
* 2. Sinfonia (Dvořák)
* 2. Sinfonia (Elgar)
* 2. Sinfonia (Enescu)
* 2. Sinfonia (English)
* 2. Sinfonia (Ficher)
* 2. Sinfonia (Furtwängler)
* 2. Sinfonia (Geißler)
* 2. Sinfonia (in One Movement)(Gipps)
* 2. Sinfonia (Glass)
* 2. Sinfonia (Glazunov)
* 2. Sinfonia (Glière)
* 2. Sinfonia (Goldmark)
* 2. Sinfonia (Górecki)
* 2. Sinfonia (Hanson)
* 2. Sinfonia (Harbison)
* 2. Sinfonia (Hartmann)
* 2. Sinfonia (Haydn)
* 2. Sinfonia (Michael Haydn)
* 2. Sinfonia (Henze)
* 2. Sinfonia (Honegger)
* 2. Sinfonia (Hovhaness)
* 2. Sinfonia (Ivanovs)
* 2. Sinfonia (Ives)
* 2. Sinfonia (Khachaturian)
* 2. Sinfonia (Liebermann)
* 2. Sinfonia (Lilburn)
* 2. Sinfonia (Lutosławski)
* 2. Sinfonia (MacMillan)
* 2. Sinfonia (Madetoja)
* 2. Sinfonia (Magnard)
* 2. Sinfonia (Mahler)
* 2. Sinfonia (Marco)
* 2. Sinfonia (Martinů)
* 2. Sinfonia (Méhul)
* 2. Sinfonia (Melartin)
* 2. Sinfonia (Mendelssohn)
* 2. Sinfonia (Milhaud)
* 2. Sinfonia (Moore)
* 2. Sinfonia (Mozart)
* 2. Sinfonia (Myaskovsky)
* 2. Sinfonia (Natra)
* 2. Sinfonia (Nielsen)
* 2. Sinfonia (Paine)
* 2. Sinfonia (Pärt)
* 2. Sinfonia (Penderecki)
* 2. Sinfonia (Piston)
* 2. Sinfonia (Prokofiev)
* 2. Sinfonia (Rachmaninoff)
* 2. Sinfonia (Raff)
* 2. Sinfonia (Rautavaara)
* 2. Sinfonia (Rimsky-Korsakov)
* 2. Sinfonia (Rochberg)
* 2. Sinfonia (Rouse)
* 2. Sinfonia (Roussel)
* 2. Sinfonia (Rubbra)
* 2. Sinfonia (Saygun)
* 2. Sinfonia (Say)
* 2. Sinfonia (Scherber)
* 2. Sinfonia (Schmidt)
* 2. Sinfonia (Schnittke)
* 2. Sinfonia (Schubert)
* 2. Sinfonia (Schumann)
* 2. Sinfonia (Scriabin)
* 2. Sinfonia (Sessions)
* 2. Sinfonia (Shostakovich)
* 2. Sinfonia (Sibelius)
* 2. Sinfonia (Simpson)
* 2. Sinfonia (Strauss)
* 2. Sinfonia (Suk)
* 2. Sinfonia (Svendsen)
* 2. Sinfonia (Szymanowski)
* 2. Sinfonia (Tchaikovsky)
* 2. Sinfonia (Tippett)
* 2. Sinfonia (Ustvolskaya)
* 2. Sinfonia (Vaughan Williams)
* 2. Sinfonia (Villa-Lobos)
* 2. Sinfonia (Walton)
* 2. Sinfonia (Weill)
* 2. Sinfonia (Wellesz)
* 2. Sinfonia (Wetz)
* 2. Sinfonia (Williamson)
* 2. Sinfonia (Wingate)
* 2. Sinfonia (Zemlinsky)
# 2. Sinfonia (Beethoven)

Ludwig van Beethovenen Bigarren Sinfonia re maiorrean op. 36, 1801 eta 1802 artean idatzia izan zen eta bere iraupena hogeitamasei minutu ingurukoa da. Karl Alois, Lichnowsky printzeari eskeinia dago.

## Forma

Sinfonia honek lau mugimendu ditu, sinfonia klasikoaren ohiko eran.
* Adagio molto - Allegro con brio
* Larghetto
* Scherzo: Allegro
* Allegro molto
Sinfonia hau Vienako Theater an der Wienen estreinatu zen 1803ko apirilak 5ean eta konpositoreak berak zuzendu zuen. Beethovenen "estilo goiztiarra" edo "lehen estiloa"ren bereizgarri den azken lanetako bat da.

## Ingurua, konposaketa eta harrera

Beethovenen bigarren sinfonia gehienbat konpositorea Heiligenstadten 1802an egon zenean idatzia izan zen, gorreriaren lehen zantzuak nabaritzen hasi zenean. Beethovenek bigarren sinfonia ohiko minuetorik gabe idatzi zuen, honen tokia scherzo batek hartu zuen, konposaketari irismen eta energia handia eman ziona. Sinfonia estreinatu ondoren, kritikoek ohiko minuetoa falta zela nabaritu zuten, eta konposaketak botere handia zuela baina eszentrikoegia zela adierazi zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210451
* Multimedia: Symphony No. 2 (Beethoven) / Q210451
# 2- butanol

2-butanola edo sec-butanola (IUPAC: butan-2-ola) CH$_3$CH(OH)CH$_2$CH$_3$ formulako alkohol lineala da. Hiru isomero ditu, isopropanola, tert-butanola eta 1-butanola. Likido kolorge eta sukoia da. Disolbatzaile organikoetan disolbagarria da.
2-Butanola kirala da eta bi estereoisomero ditu: (R)-(−)-2-butanola eta (S)-(+)-2-butanola. Normalean bi isomeroen nahaste errazemiko moduan ageri da.
| (R)-(−)-2-butanola | (S)-(+)-2-butanola |

## Produkzioa

Industrian 1-butenoaren edo 2 butenoaren hidroxilazioz prestatzen da azido sulfurikoa katalizatzaile moduan baliatuz.
Laborategian Grignarden erreakzio baten bidez presta daiteke etilmagnesio bromuroa erreakzionaraziz azetaldehidoarekin dietil eter edo tetrahidrofurano lehorretan.

## Erabilera

2-Butanol produkzioaren zait bat disolbatzaile gisa usatzen bada ere, gehiena butanona prestatzeko baliatzen da. Butanona industria-disolbatzaile inportantea da.
2-Butanolaren ester lurrunkor batzuk usain gozoak dituzte eta perfumeak eta zapore-emaile artifizialak egiteko erabiltzen dira.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Hahn, Heinz-Dieter; Dämbkes, Georg; Rupprich, Norbert; Bahl, Hubert; Frey, Guido D.. (2013). «Butanols» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (American Cancer Society) doi:10.1002/14356007.a04_463.pub3. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2021-03-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209332
* Multimedia: Butan-2-ol / Q209332
# 2. linea

2. linea terminoa hainbat garraio-linea izendatzeko erabiltzen da:

## Metroa

* 2. linea (Bartzelonako metroa)
* 2. linea (Bilboko metroa)
* 2. linea (Malagako metroa)
* 2. linea (Minskeko metroa)
* 2. linea (Palmako metroa)
* 2. linea (Parisko metroa)
* 2. linea (Shanghaiko metroa)

## Tranbia

* 2. linea (Gasteizko tranbia)
* 2. linea (Montpellierko tranbia)
* 2. linea (Nantesko tranbia)
* 2. linea (Tolosa Okzitaniako tranbia)
* 2. linea (TRAM Alacant)

## Igarotze azkarreko autobusa

* 2. linea (Tolosa Okzitaniako IAB)

## Autobusa

* 2. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
# 2-Metiltetrahidrofurano

Kimika organikoan 2-metiltetrahidrofuranoa konposatu organiko heteroziklikoa da C$_5$H$_{10}$O formula duena. Likido oso sukoia da.
Hainbat erabilpen berezitan tetrahidrofuranoaren ordezko gisa usatzen da, bereziki erreakzio-tenperatura handiagoak lortu nahi direnean edo erreakzionatzaileen banaketa erraztu nahi denean, THFa ez bezala ez baita urarekin nahasten.
Furfurala hidrogenatuz sintetizatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «2-Methyltetrahydrofuran» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2023-12-06).
* ↑ (Ingelesez) Aycock, David F.. (2007-01-01). «Solvent Applications of 2-Methyltetrahydrofuran in Organometallic and Biphasic Reactions» Organic Process Research & Development 11 (1): 156–159. doi:10.1021/op060155c. ISSN 1083-6160. (Noiz kontsultatua: 2023-12-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209444
* Multimedia: Methyltetrahydrofuran / Q209444
# 2-metil-2-nitrosopropano

2-metil-2-nitrosopropanoa (CH$_3$)$_3$CNO formulako konposatu organikoa da nitroso deribatuen familiakoa. Erradikalak harrapatzeko baliatzen da hainbat teknika espektroskopikotan.

## Prestakuntza eta ezaugarriak

2-Metil-2-nitrosopropanoa prestatzeko erreakzio-kate honi jarraitzen zaio:
    (CH$_3$)$_3$CNH$_2$ → (CH$_3$)$_3$CNO$_2$
    (CH$_3$)$_3$CNO$_2$ → (CH$_3$)$_3$CNHOH
    (CH$_3$)$_3$CNHOH → (CH$_3$)$_3$CNO
Destilatu berritan likido hegazkor urdina da. Gela-tenperaturan uzten bada, likido urdina solido kolorge bihurtzen da dimerizatu delako. Disoluzioan dimeroa laster bihurtzen da monomero.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Organic Syntheses Procedure» www.orgsyn.org (Noiz kontsultatua: 2021-03-21).
* ↑ Stowell, John C.. (1971-10-01). «tert-Alkylnitroso compounds. Synthesis and dimerization equilibriums» The Journal of Organic Chemistry 36 (20): 3055–3056. doi:10.1021/jo00819a038. ISSN 0022-3263. (Noiz kontsultatua: 2021-03-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4029769
* Multimedia: 2-Methyl-2-nitrosopropane / Q4029769
# 2-buteno

2-butenoa edo ß-butilenoa konposatu organiko bat da CH$_3$CH=CHCH$_3$ formula duena. Alkeno biniliko bat da eta cis-trans isomeria du. Bi isomeroak cis-2-butadienoa eta trans-2-butadienoa dira. Butilenoaren isomeroetako bat da.
Cracking prozesuetako albo-produktuetako bat da.
Bi isomeroak destilazioz bereiztea oso gaitza da, baina erabilera gehienetan horrek ez du inportantziarik. Industria-mailako 2-butenoak % 70 cis isomeroa du eta % 30 trans isomeroa

## Erabilera

2-butenoaren erabilera nagusia gasolinaren eta butadienoaren sintesia da. Monomero gisa ere erabiltzen da butilenoaren beste isomeroekin nahasirik polibutenoaren sintesian.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) PubChem. «2-Butene» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2023-03-04).

## Ikus, gainera

* Butileno
* Isobutileno
* 1-buteno

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3554956
* Multimedia: 2-Butene / Q3554956
# 2. Sinfonia (Dvořák)

2. Sinfonia Si bemol maiorean Op.4, Antonín Dvořák konposatzaile txekiarraren 9 sinfonietako bat da, 1865ean idatzi zuena. Honako lau mugimendu hauek osatzen dute:
* Allegro con moto
* Poco adagio
* Scherzo: Allegro con brio
* Finale: Allegro con fuoco
Dvořákek, bere bigarren sinfonia hau, lehenaren urte berean idatzi zuen, 1865ean, 24 urte zituenean. Hala ere, euren harreran, oso lan ezberdinak izan ziren: hasiera batean, bere lehenengo lau sinfoniei, batere baliorik eman ez zien arren, bereziki lehenari, eta horiek suntsitzeko ahaleginen bat ere egin zuen arren, azkenean, bigarrena, bere gogokoenetako bat izatera iritsi zen. Ziuraski, hau, Josefa Čermákovágatik erabat maiteminduta zegoen une batean idatzi zuelako izango zen, beranduago bere koinata izango zena, Josefaren ahizpa Annarekin ezkondu baitzen. Lan honen partiturari buruz, Dvořákek, diru faltagatik ez zuela koadernatu dioen pasadizoa dago; bere lagun Moric eskaini zen hori egiteko, baina, egileari itzuliz gero hautsia izateko arriskua zegoela jakinez, honek behar adina diru biltzerik lortu ez zuenaren aitzakiarekin, berarekin mantendu zuen. Berlingo Simrok editoreak onar zezan, konposatzaileak lehen berrikuspen bat egin zuen 1887an, eta bigarren bat urte bete beranduago Pragan estreinatzeko. Edonola ere, 2. sinfonia hau, konposatzailea hil ondoren argitaratu zen.
Lehen mugimenduan, modu urrunean, Ludwig van Beethovenen 6. Sinfonia Pastoralaren pasaia batzuk ezagu daitezke, bigarren mugimendua, Robert Schumann edo Felix Mendelssohnen eran idatzia dagoen bitartean, estilo alemaniarrago batean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210504
# Adela Ibabe

Adela Ibabe Ortueta (Aramaio, Araba, 1945eko azaroaren 23a – Barakaldo, Bizkaia, 1973ko otsailaren 11) ikastolako andereñoa izan zen Arrasaten (Gipuzkoa), 1960ko hamarkadaren amaieran eta 1970ekoaren hasieran. 1973an, ezkongabe haurdun zela, legez kanpoko abortu ebakuntza baten ondorioz hil zen. Garaiko giro sozialean heriotzak sortu zuen samina eta ezinegona jaso zuen Oskorri taldeko Natxo de Felipek eta Gabriel Arestik idatzi zuten Adela abestiarekin.

## Bizitza

Adela Ibabe Aramaioko Zubietagainekoa baserrian jaio zen, eta bosgarrena izan zen zortzi anai-arrebaren artean. Gasteizen Hezkuntzan diploma lortu eta segituan hasi zen Adela andereño lanetan. Lehenengo, hilabete batzuk egin zituen Oñatiko eskoletan, baina, berehala, 1968. urtean, Debagoieneko beste bi lagunekin batera, proiektu handi batean murgildu zen: Arrasateko San Frantzisko Xabier Ikastolaren sorreran.
Arrasateko ikastola jaioberrian andereño hasi eta urte gutxira, bete-betean harrapatu zuen Adela ikastolen instituzionalizazio prozesuan sortutako barne liskarrak. Orduan izandako borroken tamainaren adierazle dira ikastola askotan izandako kaleratze masiboak. Lehenengo kanporatzeak Urretxuko ikastolan izan ziren, Gipuzkoan. Han, 1970-71 ikasturtean, hamar maisu-maistra kanporatu zituzten. Hurrengo hilabeteetan, irakasle gehiago bota zituzten, besteak beste, Andoainen, Ondarroan, Barakaldon, Algortan, Leioan, Deustun, Oñatin eta Arrasaten. Kaleratze horiek guztiak ez ziren gertatu arrazoi berberengatik, baina, kasu gehienetan, zergatien artean zeuden erlijioaren auzia, politika, maisu-maistren bizitza pribatuaren zuzentasuna eta, kasuren batean, eredu pedagogikoa.

## Heriotza

1973an, ezkongabe zela, haurdun geratu zen Adela Ibabe eta abortatzea legez kanpokoa zen ingurunean, abortatzea erabaki zuen. Ebakuntza Frantziatik etorritako mediku batek egin zuen Irungo etxebizitza batean. Bertan gaua igaro eta gero itzuli zen Adela Debagoienera. Baina, txarto sentitzen zenez, eraman zuten Arrasateko Ospitalera: eskualdeko medikuek baieztatu zuten emakumeak barne odoljarioa zuela eta larri zegoela. Anbulantzian bidali zuten Gurutzetako Ospitalera. Ordu gutxira hil zen Adela, Barakaldoko eritegian. 1973ko otsailaren 11 zen.
Ondorio judizialak izan zituen heriotzak, abortua bera ere legez kanpokoa izan baitzen. Ospitalera Ibabe eraman zuten bi lagunak deklaratzera deitu zituzten, baina azkenean auzipetzetik libre geratu ziren, Miguel Castells abokatuaren laguntzarekin. Frantses medikua, ordea, auzipetu zuten, eta Juan Mari Bandres abokatua arduratu zen haren defentsaz. Prozesuaren amaieran medikua kartzelatu zuten, baina denbora gutxira libre atera zen.

## Erreferentziak

* 1 2 Arana, Goio. (2012-12-11). «Adela, geurea» Sustatu (Noiz kontsultatua: 2017-12-08).
* ↑ «Adela (Oskorri)» YouTube 2013-03-18 (Noiz kontsultatua: 2017-12-08). Gabi de la Mazak apailatutako karaoke bideoa.
* ↑ Fernandez Fernandez, Idoia. (1994). Oroimenaren hitza: Ikastolen historia 1960-1975. UEU ISBN 84-86967-62-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45025976
# Adela Guffanti

Adela Guffanti (Argentina, 1904ko uztailaren 22a - ?) argentinar hegazkinlaria izan zen, aireontziak pilotatzeko lizentzia (orduan brevet izenekoa) lortu zuen bere herrialdeko hirugarren emakumea. Hemezortzi urte zituela lortu zuen, 1922ko martxoaren 29an. Hala, Argentinako 201. breveta lortu zuen, desagertutako Castelarreko Aerodromoan (Buenos Aires probintzia), eta hara maiz joaten zen entrenatzera.

## Erreferentziak

* ↑ «Argentina Autographs» stampcircuit.com 2019.

## Kanpo estekak

* Adela Guffantiren argazkia eta eskaintza sinatutako posta-txartela
* Datuak: Q108791271
# Adela Montes

Adela Montes (Buenos Aires, 1928ko irailaren 6a – ibidem, 2024ko apirilaren 4a) argentinar kazetaria izan zen. Ikuskizunetako kazetaritzako aitzindarietako bat bihurtu zen Argentinan.

## Bizitza

Espainiar etorkinen alaba, jatorri apala zuen, eta horrek ez zion lehen hezkuntza amaitzeari utzi ere eman. Txikitatik lana bilatu behar izan zuen, eta hamabi urterekin lantegi batean lortu zuen lehen lana. Geroago erizain moduan trebatu zen. Ordurako, zinemarako eta antzerkirako interesa piztu zitzaion. Aktoreen zaleen talde bat sortn zuen, Club de Cazadores de Autógrafos, eta horrek hainbat hedabideren arreta erakarri zuen, Radiolandia aldizkariarena esaterako. Aldizkari honetako artikulu bati esker, lehen lanpostuak lortu zituen entretenimendu-zutabegile gisa, eta azkenean esatari bilakatu zen Radio Libertaden eta Radio Mitren. Gaur egun existitzen ez den Canal TVn bere programa propioa sortu zuen.
Geroago, Atlántida Editorialeko Gente aldizkariko entretenimendu sailaren arduraduna izan zen.
Toño Gallori marrazkilariari inspiratu zion Cholula, loca por los astros komikia sortzeko. Harrezkero, cholulo hitza Río de la Platako gaztelanian erabiltzen hasi zen pertsona ospetsuak ezagutu nahi dituen norbait deskribatzeko.
Argentinako Telebistako eta Irratiko Kazetarien Elkarteko kide sortzaileetako bat izan zen.
Adina eta osasun arazo anitz izan arren, zutabeak idazten jarraitu zuen Pronto moduko aldizkarietan azken egunetara arte. Buenos Airesen hil zen, 95 urte zituela.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Murió la periodista Adela Montes, impulsora del término "cholula" en el mundo del espectáculo» Canal26 2024-04-04 (Noiz kontsultatua: 2024-04-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) Caparrós, Martín. «La palabra cholula» El País 2002-12-03 (Noiz kontsultatua: 2024-04-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Murió Adela Montes, la pionera del periodismo de espectáculos que inspiró el concepto de “cholula”» Clarín 2024-04-04 (Noiz kontsultatua: 2024-04-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) González, Leni. «Adela Montes: adiós a la cazadora de autógrafos que fue la mejor amiga de las estrellas» La Nación 2024-04-04 (Noiz kontsultatua: 2024-04-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Murió Adela Montes: insignia del periodismo de espectáculos y la primera “cholula”» Teleshow 2024-04-04 (Noiz kontsultatua: 2024-04-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Murió Adela Montes, la periodista de espectáculos que inmortalizó la palabra "cholula"» Perfil 2024-04-04 (Noiz kontsultatua: 2024-04-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) Banett, Christian. «El adiós a Adela Montes, la periodista que inspiró la palabra "Cholula", se codeó con Mirtha, Susana y Moria y durante 25 años fue un emblema de la Revista Pronto» Pronto 2024-04-04 (Noiz kontsultatua: 2024-04-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125365512
# Adela Normandiakoa

Adela Normandiakoa, Adela Ingalaterrakoa edo Adela Bloiskoa (Normandia, Frantzia, circa 1067 – Marcigny-sur-Loire, Borgoina, 1137) Ingalaterrako printzesa izan zen, Gilen I.a Konkistatzailea eta Matilde Flandriakoaren alaba. Eliza katolikoak santu gisa gurtzen du.
1080an Eztebe II.a Bloiskoarekin ezkondu zen, Blois eta Chartreseko kondea. Berarekin 13 seme-alaba izan zituen, euren artean Eztebe Ingalaterrakoa, 1135ean Ingalaterrako errege izango zena.
Bloisko, Chartreseko eta Meauxeko kondesa ezkontidea izan zen. Estatu hauetako erregentea izan zen Eztebe II.a gurutzadatan izan zenean. 1120 eta 1122 artean Marcignyko abadetxean erretiratu zen, eta bertan hil zen 1137an.
Zuhaitz genealogikoa :
Eudes Archambaud
William, Count of Sully
Henry de Sully
Margaret de Blois, Dame de Sully
Henrike I.a Xanpainakoa
Marie of Champagne
Isabelle de Champagne
Theobald V, Count of Blois
Guillaume aux Blanches Mains
Theobald II of Champagne
Adèle of Champagne
Humbert de Blois, Comte de Virtus
Stephen I of Sancerre
Mathilde of Blois
Matilda of Champagne
Agnes of Blois
Margaret de Champagne
Roberto I.a Normandiakoa
Gilen I.a Ingalaterrakoa
William I, Count of Boulogne
Herleva
Adela Normandiakoa
Eustace IV, Count of Boulogne
Baldwin V, Count of Flanders
Matilde Flandriakoa
Baldwin de Boulogne
Adela of France
Marie I, Countess of Boulogne
William (?)
Eztebe Ingalaterrakoa
Matilda de Blois
Henry of Blois
Ralph (?)
Alice de Blois
Almaric (?)
Sybilla (?)
Gervase of Blois
Eleanor of Champagne
Felix of Valois
Adela de Blois
Odo de Blois
Hugh de Puiset
Agnès de Blois
Ebrard IV, Sire du Puiset, Vicomte de Chartres
Bouchard du Puiset, Archdeacon of Orléans :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q237886
* Multimedia: Adela of Normandy / Q237886