OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Elsa Scheelen

Elsa Scheelen Jose Luis Alvarez Enparantzak, Txillardegik, idatzitako eleberria da. Lehen aldiz 1969an argitaratu zuen Lur argitaletxe sortu berriak.
Waterloo Belgikako herrian bizi zela (erbesteratua) idatzi zuen Txillardegik bere hirugarren eleberria izango zena, 1967an. Sei hilabeteetan idatzi zuen

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Pertsonaia nagusia. Elsa Scheelenek 28 urte ditu nobela hastean. Frantses elebakar valoniarra; guraso sozialisten alaba; Monseko Jemappeseko (Belgika) langile auzoan jaioa. Zazpi urte zaharragoa eta aberatsa den Luc De Potter flandriarrarekin 1958ko udaberrian ezkondua, edertzat daukate inguratzen duten gizon guztiek. Emakumeen artean, berriz, ohituta dago errezeloa piztera.
Bruselako Dieweg kaleko villa garesti batean bizi izan zen Lucekin ezkonberritan, baina Elsak haurrak nahi zituen —senarrak ez—, eta ginekologoak esan zionetik umerik ezingo zuela izan, handiegia bihurtu zitzaion etxea. Hala, etxe txikiago bat hartu zuten 1961eko otsailean, Moliere kalean. Hor bizi da Elsa, 1965eko urriaren 26an, nobela abiatzen denean; senarrak maitaleari idatzitako gutuna aurkitzen duenean.

## Erreferentziak

* ↑ Gurrutxaga, Amagoia Elsa Scheelen' Txillardegi, 1969 Berria, 2019ko abuztua
* 1 2 Gurrutxaga Uranga, Amagoia. (2019/08/27). «'Elsa Scheelen' (Txillardegi, 1969)» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57667944
# Gottfried Schmutz

Gottfried «Gody» Schmutz, (Hagenbuch, 1954ko urriaren 26a) txirrindulari suitzar ohia da, profesionala 1977 eta 1987 artean.
Hirutan irabazi zuen Suitzako errepideko txapelketa 1978an, 1980an eta 1985ean.

## Palmaresa

1978
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 3. Stausee Rundfahrten
* 3. Suitzako Ipar-mendebaldeko Tourrean
* 3. Britainia Handiko Itzulian
* 5. Suitzako Itzulian
* 6. Romandiako Tourrean
1979
* Suitzako Ipar-mendebaldeko Tourra
* 2. À travers Lausannen
* 9. Italiako Giroan
1980
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* À travers Lausanne eta 2 etapa
* 8. Flandriako Tourrean
* 8. Rund um den Henninger Turmean
* 8. Suitzako Itzulian
1981
* 4. Suitzako Itzulian eta etapa 1
* 10. Romandiako Tourrean
1982
* Vuelta al Camp de Morvedre
* 2. Chur-Arosan
1983
* 3. Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketan
1985
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* Luganoko Sari Nagusia
1986
* Tirreno-Adriatikoko etrapa 1
* 2. Chur-Arosan
* 8. Suitzako Itzulian
1987
* 10. Suitzako Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan

| Lasterketa | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 |
| Italiako Giroa | - | - | 9. | 13. | 26. | 14. | - | - | 49. | 57. | 93. |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Munduko errepideko txapelketa | - | 23. | 43. | 15. | 56. | - | - | 31. | UT | 20. | - |
-: no participa Ab.: abandono

## Kanpo estekak

* Datuak: Q610499
# Gottfried Schmutz

Gottfried «Gody» Schmutz, (Hagenbuch, 1954ko urriaren 26a) txirrindulari suitzar ohia da, profesionala 1977 eta 1987 artean.
Hirutan irabazi zuen Suitzako errepideko txapelketa 1978an, 1980an eta 1985ean. Horretaz gain, 1979ko Italiako Giroan bederatzigarren amaitu zen sailkapen orokorrean.

## Palmaresa

1978
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 3. Stausee Rundfahrten
* 3. Suitzako Ipar-mendebaldeko Tourrean
* 3. Britainia Handiko Itzulian
* 5. Suitzako Itzulian
* 6. Romandiako Tourrean
1979
* Suitzako Ipar-mendebaldeko Tourra
* 2. À travers Lausannen
* 9. Italiako Giroan
1980
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* À travers Lausanne eta 2 etapa
* 8. Flandriako Tourrean
* 8. Rund um den Henninger Turmean
* 8. Suitzako Itzulian
1981
* 4. Suitzako Itzulian eta etapa 1
* 10. Romandiako Tourrean
1982
* Vuelta al Camp de Morvedre
* 2. Chur-Arosan
1983
* 3. Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketan
1985
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* Luganoko Sari Nagusia
1986
* Tirreno-Adriatikoko etrapa 1
* 2. Chur-Arosan
* 8. Suitzako Itzulian
1987
* 10. Suitzako Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan

| Lasterketa | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 |
| Italiako Giroa | - | - | 9. | 13. | 26. | 14. | - | - | 49. | 57. | 93. |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Munduko errepideko txapelketa | - | 23. | 43. | 15. | 56. | - | - | 31. | UT | 20. | - |
-: no participa Ab.: abandono

## Kanpo estekak

* Datuak: Q610499
# Gottfried Schmutz

Gottfried «Gody» Schmutz, (Hagenbuch, 1954ko urriaren 26a) txirrindulari suitzar ohia da, profesionala 1977 eta 1987 artean.
Hirutan irabazi zuen Suitzako errepideko txapelketa 1978an, 1980an eta 1985ean. Horretaz gain, 1979ko Italiako Giroan bederatzigarren amaitu zen sailkapen orokorrean.

## Palmaresa

1978
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 3. Stausee Rundfahrten
* 3. Suitzako Ipar-mendebaldeko Tourrean
* 3. Britainia Handiko Itzulian
* 5. Suitzako Itzulian
* 6. Romandiako Tourrean
1979
* Suitzako Ipar-mendebaldeko Tourra
* 2. À travers Lausannen
* 9. Italiako Giroan
1980
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* À travers Lausanne eta 2 etapa
* 8. Flandriako Tourrean
* 8. Rund um den Henninger Turmean
* 8. Suitzako Itzulian
1981
* 4. Suitzako Itzulian eta etapa 1
* 10. Romandiako Tourrean
1982
* Vuelta al Camp de Morvedre
* 2. Chur-Arosan
1983
* 3. Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketan
1985
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* Luganoko Sari Nagusia
1986
* Tirreno-Adriatikoko etrapa 1
* 2. Chur-Arosan
* 8. Suitzako Itzulian
1987
* 10. Suitzako Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan

| Lasterketa | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 |
| Italiako Giroa | - | - | 9. | 13. | 26. | 14. | - | - | 49. | 57. | 93. |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Munduko errepideko txapelketa | - | 23. | 43. | 15. | 56. | - | - | 31. | UT | 20. | - |
-: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q610499
# Teodorikoren Mausoleoa

Teodoriko Handiaren Mausoleoa Ravennako inguruan dago, Italian, Teodoriko Handiaren aginduz altxatuta 520.urtean. Asmoa erregearen etorkizuneko hilobia izatea zen. Istriako marmol zuriz eraiki zen. Ostrogodoek egindako monumentu ospetsuena da.

## Iruditegia

* Beheko solairuaren barrualdea
* Beheko solairuko gangaren zatiketa
* Goiko solairuaren barrualdea
* Goiko solairua sabai pitzatuarekin
* Goiko solairuaren ikuspegi angeluar handia
# Richard Casey

Richard Gavin Gardiner Casey, Casey baroia (Brisbane, 1890eko abuztuaren 29a – Fitzroy, 1976ko ekainaren 17a) australiar militar, diplomazialari eta politikaria izan zen. Australiako 13. gobernadore orokorra izan zen 1965etik 1969ra.
Gaztetan Melbournera joan zen eta Melbourneko eta Oxfordeko unibertsitateetan ikasi zuen. 1914an, Austriako Lehen Indar Inperialean izena eman zuen, eta Gallipoliko guduan eta Mendebaldeko Frontean borrokatu zuen. 1920an Australiako funtzionario-taldean sartu zen eta Administrazio britainiarrarekiko lotura-ofizial izendatu zuten.
1931. urtean Australia Batua alderdiko hautagaitzan parlamentu federaleko kide hautatu zuten eta Joseph Lyons, Earle Page eta Robert Menziesen gobernuetan ministro izan zen. Bigarren Mundu Gerran, Australiak Estatu Batuetan zuen enbaxadorea izan zen 1940tik 1942ra, eta, ondoren, Winston Churchillen gerra-gobernuan sartu zen. 1944an Bengalako gobernadore izendatu zuten.
1946an Australiara itzuli eta Alderdi Liberala zuzendu zuen 1947tik 1950era. 1949an berriro lortu zuen eserleku bat, eta Kanpo Arazoetako ministro izan zen 1951tik 1960ra, politikatik erretiratu zenean. 1965etik 1969ra Australiako gobernadore nagusia izan zen. 1960an Casey baroi izendatu zuten.
# Richard Casey

Richard Gavin Gardiner Casey, Casey baroia (Brisbane, 1890eko abuztuaren 29a – Fitzroy, 1976ko ekainaren 17a) australiar militar, diplomazialari eta politikaria izan zen. Australiako 13. gobernadore orokorra izan zen 1965etik 1969ra.
Gaztetan Melbournera joan zen eta Melbourneko eta Oxfordeko unibertsitateetan ikasi zuen. 1914an, Austriako Lehen Indar Inperialean izena eman zuen, eta Gallipoliko guduan eta Mendebaldeko Frontean borrokatu zuen. 1920an Australiako funtzionario-taldean sartu zen eta Administrazio britainiarrarekiko lotura-ofizial izendatu zuten.
1931. urtean Australia Batua alderdiko hautagaitzan parlamentu federaleko kide hautatu zuten eta Joseph Lyons, Earle Page eta Robert Menziesen gobernuetan ministro izan zen. Bigarren Mundu Gerran, Australiak Estatu Batuetan zuen enbaxadorea izan zen 1940tik 1942ra, eta, ondoren, Winston Churchillen gerra-gobernuan sartu zen. 1944an Bengalako gobernadore izendatu zuten.
1946an Australiara itzuli eta Alderdi Liberala zuzendu zuen 1947tik 1950era. 1949an berriro lortu zuen eserleku bat, eta Kanpo Arazoetako ministro izan zen 1951tik 1960ra, politikatik erretiratu zenean. 1965etik 1969ra Australiako gobernadore nagusia izan zen. 1960an Casey baroi izendatu zuten.
* Datuak: Q335310
* Multimedia: Richard Casey / Q335310
# Malen Urkiri

Markel Urkiri Agirrezabalaga (Zarautz, Gipuzkoa, 2007) Aulki gurpilduneko Slalom, Boccia eta Saskibaloiko jokalaria da. Ostadar Saiarre Kirol Taldean jokatzen du.
Espainiako Slalom txapelketa hainbatetan irabazi du, bakarka zein taldeka. Boccia txapelketetan ere aritu izan da, baita batzuk irabazi ere.

## Erreferentziak

* ↑ «Ostadarraren indarra» Urola Kostako Hitza 2018-06-13 (Noiz kontsultatua: 2019-05-21).
* ↑ «Malen Urkiri txapeldun izan da Espainiako slalom txapelketan -» Urola Kostako Hitza 2019-05-20 (Noiz kontsultatua: 2019-05-21).
* ↑ «Malen Urkiri txapeldun izan da Espainiako selekzioen arteko 'boccia' txapelketan» Zarauzko Hitza 2019-04-02 (Noiz kontsultatua: 2019-12-09).
* Datuak: Q63975561
# Richard Casey

Richard Gavin Gardiner Casey, Casey baroia (Brisbane, 1890eko abuztuaren 29a – Fitzroy, 1976ko ekainaren 17a) australiar militar, diplomazialari eta politikaria izan zen. Australiako 16. gobernadore orokorra izan zen 1965etik 1969ra.
Gaztetan Melbournera joan zen eta Melbourneko eta Oxfordeko unibertsitateetan ikasi zuen. 1914an, Austriako Lehen Indar Inperialean izena eman zuen, eta Gallipoliko guduan eta Mendebaldeko Frontean borrokatu zuen. 1920an Australiako funtzionario-taldean sartu zen eta Administrazio britainiarrarekiko lotura-ofizial izendatu zuten.
1931. urtean Australia Batua alderdiko hautagaitzan parlamentu federaleko kide hautatu zuten eta Joseph Lyons, Earle Page eta Robert Menziesen gobernuetan ministro izan zen. Bigarren Mundu Gerran, Australiak Estatu Batuetan zuen enbaxadorea izan zen 1940tik 1942ra, eta, ondoren, Winston Churchillen gerra-gobernuan sartu zen. 1944an Bengalako gobernadore izendatu zuten.
1946an Australiara itzuli eta Alderdi Liberala zuzendu zuen 1947tik 1950era. 1949an berriro lortu zuen eserleku bat, eta Kanpo Arazoetako ministro izan zen 1951tik 1960ra, politikatik erretiratu zenean. 1965etik 1969ra Australiako gobernadore nagusia izan zen. 1960an Casey baroi izendatu zuten.
* Datuak: Q335310
* Multimedia: Richard Casey / Q335310
# Oihal ehundugabe

Oihal ehundugabea zuntz etenez (motzez) eta zuntz luzez egindako oihal-mota da. Zuntzak elkarri lotuta daude tratamendu kimikoa, mekanikoa, termikoa edo disolbatzailearen bidezkoa izan dutelako. Terminoa ehungintzan erabiltzen da feltroaren moduko oihalak adierazteko, ez baitira ehundu ezta trikotatu ere.

## Erabilera

Oihal ehundugabeek zuntzak hari bihurtzeko tarteko urratsik behar ez dutenez, materialen erabileran malgutasun handiagoa dute. Oihal ehundugabeek, oro har, ehun birziklatuen eta zuntz sintetikoen ehuneko jakin bat izango dute, erabilera espezifikorako behar den materialaren sendotasunaren arabera aldatuz. Gainera, Oihal ehundugabel batzuk erabili ondoren birziklatu daitezke. Hori dela eta, batzuek Oihal ehundugabeak ekologikoagotzat jotzen dute zenbait aplikaziotarako, batez ere erabili eta botatzeko produktuak edo erabilera bakarrekoak garrantzitsuak diren alor eta industrietan, hala nola ospitaleetan, eskoletan, zaharren egoitzetan eta luxuzko ostatuetan.
Oihal ehundugabeak kirurgiako maskarak, erabilera bakarreko eskularruak, iragazkiak eta geotestilak egiteko usatzen dira besteak beste.

## Erreferentziak

* ↑ Müller, Werner W; and Saathoff, Fokke. (2015-06-20). «Geosynthetics in geoenvironmental engineering» Science and Technology of Advanced Materials 16 (3): 034605. doi:10.1088/1468-6996/16/3/034605. ISSN 1468-6996. PMID 27877792. PMC PMC5099829. (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q638703
* Multimedia: Nonwoven / Q638703
# Ascot kapela

Ascot kapelak Royal Ascot izeneko Ingalaterrako zaldi-lasterketetan emakumezkoek janzten dituzten buruko sofistikatuak dira. Estatus sozialaren eta modaren adierazgarri bat da da kapela mota hau.

## Historia

Etiketa kodeek eskatzen dute lasterketa horiek soineko eta jantzi formalak eramatea, kapelak barne, baina lasterketen hirugarren eguna berezia izaten da. Ascot Gold Cup edo urrezko kopa jokatzen den egunean emakumezkoek bereziki kapela landuak eta ikusgarriak eramatea, faszinatzaile edo fascinator erakoak eta beste batzuk, tradizio bilakatu da. Ladies' Day esaten diote egun horri Ingalaterran, damen eguna.
Ohitura hau 20. mendearen hasieratik garatu zen, baina batik bat mende erdialdetik finkatu zen, 1960etan forma geometrikoak eta mod inspirazioak nabarmendu zirelarik. Ohitura zabaldu egin da Ingalaterrako lasterketa hauetatik beste herrialde batzuetako zaldiekin zerikusia duten ebentoetara.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The posh tradition of Royal Ascot – DW – 06/19/2018» dw.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Ingelesez) «Royal Ascot Hat Guide» Merve Bayindir 2024-12-02 (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133226065
* Multimedia: Royal Ascot hats / Q133226065
# 345 Park Avenue

345 Park Avenue, Ameriketako Estatu Batuetako New York hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 193 metro eta 44 solairu dauzka eta 1969an amaitu zuten eraikitzen.
Emery Roth arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
* Datuak: Q3489200
* Multimedia: 345 Park Avenue / Q3489200
# Nati Cuevas Zugazagotia

Natividad Cuevas Zugazagotia (Bilbo, Bizkaia, 1950) administratzaile, argazkilari, sortzaile eta ekintzailea da. Bilbon jaio zen arren, Sestaon bizi da eta bertan aritu izan da eta aritzen da; besteak beste, Sestaori buruzko liburu bat argitaratu eta txotxongilo talde bat sortu du bertan bere senarrarekin batera.

## Ibilbidea

21 urterekin hasi zen La Navalen lanean administratzaile eta delegatu sindikal ere aukeratu zuten bertan. Egun, erretiratuta dagoen arren, lanean jarraitzen du zenbait eremutan:

### Txotxongilolari

1972an Bihar txotxongilo taldea sortu zuen Felipe Garduño senarrarekin batera. Bai Baionan bai Bardoze herrian erakusketak egin ditu, eta gainera, azken boladan, UNIMAko Udako Eskolako erreportajeak egin ditu, Tolosako TOPICen.

### Argazkilari

70eko hamarkadaren hasieran, Santurtziko Bihotz Gaztearen Argazki Elkartean parte hartu zuen, eta horrela hasi zen bere argazkigintza artistikoarekin ibilbidea. Bihar konpainian egonda, txotxongiloen eboluzioa ezagutarazi zuen bere fotografiaren bidez mundu osora. Hainbat argazki erakusketa egin izan du; esate baterako, Metropolis edo Fotografos de Sestao.

### Liburua

2022ko urtarrilean senarrarekin batera, Felipe Garduñorekin batera, honako liburu hau argitaratu zuen: ‘Historia y evolución de Sestao a través de sus imágenes’. XVIII. mendearen hasieratik gaur egun arte (2025) Sestao herriko historiaren aldaketak azaltzen ditu 600 argazkiren bidez.

### Ekintzaile

Sestaoko eta Ezkerraldeko elkarte ugaritan parte hartzen du:
* Neba-Neba emakumeen elkarteko presidentea da.
* Burdiña elkarte kulturaleko kide da.
* Gogoan Sestao elkartean (Memoria historikoaren berreskurapenerako elkartea) parte hartzaile da.
* Pentsionistak Martxan plataformako kide da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Nati Cuevas Zugazagotia - Unima Federación España. (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Sólo soy dueña de mi trabajo» EITB 2021-05-02 (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) Nati Cuevas Zugazagotia - Unima Federación España. (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Nati Cuevas Zugazagotia - Unima Federación España. (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Sestao, Miguel A. Pardo /. (2022-01-18). «Un libro recoge la evolución urbana de Sestao desde el siglo XVIII» Deia (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) enSestao.com. (2023-07-12). «Neba-Neba, 25 años ayudando al bienestar de las mujeres en Sestao» enSestao.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* ↑ , https://www.euskariana.euskadi.eus/euskadibib/eu/bib/1308180.do?queryId=186483&position=2&lo=grid or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133277518
# Ascot kapela

Ascot kapelak Royal Ascot izeneko Ingalaterrako zaldi-lasterketetan emakumezkoek janzten dituzten buruko sofistikatuak dira. Estatus sozialaren eta modaren adierazgarri bat da da kapela mota hau.

## Historia

Etiketa kodeek eskatzen dute lasterketa horiek soineko eta jantzi formalak eramatea, kapelak barne, baina lasterketen hirugarren eguna berezia izaten da. Ascot Gold Cup edo urrezko kopa jokatzen den egunean emakumezkoek bereziki kapela landuak eta ikusgarriak eramatea, faszinatzaile edo fascinator erakoak eta beste batzuk, tradizio bilakatu da. Ladies' Day esaten diote egun horri Ingalaterran, damen eguna.
Ohitura hau 20. mendearen hasieratik garatu zen, baina batik bat mende erdialdetik finkatu zen, 1960etan forma geometrikoak eta mod inspirazioak nabarmendu zirelarik. Ohitura zabaldu egin da Ingalaterrako lasterketa hauetatik beste herrialde batzuetako zaldiekin zerikusia duten ebentoetara.

## Iruditegia

* Ladies' Day, 2006.
* Kate Middleton printzesa faszinatzaile batekin, kapela daramaten beste batzuekin.
* 2006ko modeloak.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The posh tradition of Royal Ascot – DW – 06/19/2018» dw.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Ingelesez) «Royal Ascot Hat Guide» Merve Bayindir 2024-12-02 (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133226065
* Multimedia: Royal Ascot hats / Q133226065
# Emma Jiménez

Emma Jiménez (Sestao, Bizkaia, 1940) piano jotzailea da.

## Bizitza

Musika ikasketak Bilboko musika eskolan egin zituen. 8 urterekin solfeo ikasketak bukatu zituen; eta 12 urterekin, piano ikasketak. Hartara, ikasketa horiek bukatzen ikaslerik gazteena izan da.

### Ibilbidea

Bere piano ikasketak amaitzean, Ganbera-Musikako Sari Ezohikoa eman zioten 12 urterekin eta 13 urterekin Karrera Amaierako Lehengo Sari Ezohikoa.
Bilboko Musika Eskolan ikasketak bukatzean, bere formakuntzarekin jarraitu zuen Vienan eta Salzburgon. 17 urterekin, lehenengo musika bira egin zuen bakarlari, Bilboko Orkestra Sinfonikoarekin, Chopinen pianorako bigarren kontzertua interpretatzen.
Geroxeago, Joaquín Atxukarro piano-jolearekin ezkondu zen, eta bere karrera uztea erabaki zuen.
1981an, Felix Ayorekin batera bikote musikala osatuta, oholetara itzuli zen, eta hainbat musika bira egin zuten. Horrez gain, senarrarekin ere hainbat kontzertu egin ditu.
Jiménezek jasotako azken saria La Gota de Leche-k eskainikoa izan da, Bilboko Villaren Pertsonaia Isila 2017.

## Sariak eta aitortzak

* Ganbera-Musikako Sari Ezohikoa (1952)
* Karrera Amaierako Lehengo Sari Ezohikoa (1953)
* Bilboko Villaren Pertsonaia Isila 2017

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Emma Jiménez: "Para ser pianista tienes que tener una salud de hierro, sacrificar todo...y a mi no me compensaba"» Onda Vasca 2023-11-10 (Noiz kontsultatua: 2025-03-13).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Rodriguez, Cris. (2019-07-17). «Emma Jiménez: una pianista de récords.» Maldito Piano (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Jiménez, Emma - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Joaquín sobre su mujer Emma Jiménez: Es mi compañera, mi representante y mi peor crítico» EITB 2021-08-11 (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Atutxa, Sandra. (2017-12-03). «Achúcarro y Emma Jiménez, nuevos personajes silenciosos» Deia (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* Datuak: Q96051612
# Toga

Toga Antzinako Erromako jantzi bereizgarria zen, gutxi gora-behera, 3,5 eta 6 metro arteko luzera zuen oihal erdizirkular luze batez osatua, bizkar gainean eta gorputzaren inguruan jartzen zena. Normalean artile zuriz ehuntzen zen eta tunikaren gainean eramaten zen. Erromatarren tradizioaren arabera, Erromaren sortzailea zen Romuloren soineko hobetsiena omen zen, eta bi sexuek eta hiritar militarrek erabiltzen zuten. Erromako emakumeek stola hartzen joan ziren heinean, toga erromatar hiritar gizonezkoentzako jantzi formal bihurtu zen. Prostituzioan aritzen ziren emakumeak, eta adulterioagatik dibortziatutakoek toga muliebris erabil zezaketenak, arau honen salbuespen nagusia izango ziren. Eramateko toga motak hiritar baten maila islatzen zuen hierarkia zibilean. Hainbat legek eta ohiturek herritarrei mugatzen zieten erabilera, jai publikoetan eta hiritarren betebeharretan jantzi behar zutelarik.
Litekeena den lanerako jantzi sinple eta praktiko gisa hasi zenetik, toga handiagoa, konplexuagoa eta garestiagoa bihurtu zen, eta gero eta desegokiagoa izan zen jantzi formal eta zeremonialetarako. Antzinako Erromako "jantzi nazionala" izan zen eta hartzen da; horrela, balio sinboliko handia zuen, baina zaila zen janztea, deserosoa eta konplikatua behar bezala janztea, eta inoiz ez zen benetan ezaguna izan. Egoerak ahalbidetzen zuenean, janzteko eskubidea edo betebeharra zutenek jantzi erosoagoak eta informalagoak aukeratu zituzten. Apurka-apurka erabilerarik gabe geratu zen, lehenik klase baxuko herritarren artean eta gero klase ertainekoen artean. Denboraren poderioz, goi-klaseek zeremonia batzuetan bakarrik erabiltzen zuten, eta V. menderako, jantzi ofizial bezala, palio praktikoenak eta paenulak ordezkatu zuten.

## Gaur egun

Gaur egun, epaileek, fiskalek, abokatuek eta prokuradoreek zenbait herrialdetan erabiltzen duten kolore beltzeko janzkera da toga.
Irakasleek, zenbait erakunde akademikotan, togak eta birretak erabiltzen dituzte ospakizunetan, ziklo akademiko baten amaiera ospatzen den zeremonietan, esate baterako. Togak erabiltzen diren erakundeetan, kolore-kodeak egoten dira alor akademikoak bereizteko. Kode-kolore horiek ez dira unibertsalak, aldatu egin dira denboran zehar eta ez dira berdin-berdinak munduko erakunde akademiko guztietan.
Ikasleek, titulazio bat lortzean, bigarren hezkuntzatik aurrerako zeremonia akademiko batzuetan ere togak erabiltzen dituzte.

## Oharrak eta erreferentziak

* ↑ Vout 1996.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Los romanos dueños del mundo, gente de toga» Biblioteca de la Facultad de Arquitectura, Diseño y Urbanismo (FADU) (Universidad de Buenos Aires (UBA)).
* ↑ Edwards 1997.
* ↑ Mañas 2011.
* ↑ (Gaztelaniaz) Editorial, protocolo org. (2003-10-09). «Los colores del traje académico por tipo de estudios...» Protocolo y Etiqueta (Noiz kontsultatua: 2024-08-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Santana, Guillermina. «¿Sabes qué significan los colores de las togas de graduación? ¡Te contamos!» merida.anahuac.mx (Noiz kontsultatua: 2024-08-10).

## Ikus, gainera

* Togadun noblezia.

## kanpo estekak

* Datuak: Q403076
# Toga (argipen)

Toga hitzak adiera zenbait ditu: