# Julia Guarino

Julia Guarino Fiechter (Éboli, Salernoko probintzia, 1897ko uztailaren 17a - Montevideo, 1985) Uruguaiko arkitektoa, marrazkilaria eta irakaslea izan zen.

## Biografia

1897ko uztailaren 17an jaio zen Italiako Salernoko Ébolin herrian. 1923an, Errepublikako Unibertsitateko Arkitektura Fakultatean amaitu zituen ikasketak, nota bikainekin, eta Uruguaiko lehen arkitekto bihurtu zen. Prentsak feminismoaren garaipen gisa nabarmendu zuen, posizio baliotsuak konkistatuz. Laster, beste emakume batzuek jarraituko zioten, besteak beste, Maria Beya Cayok, Adela Yanuzzik, Gyptis Maisonnave Paganik eta Sara Morialdok.
“Señorita arquitecto” izenez ezaguna bazen ere –horrela deitzen zion Revista Arquitecturak eta, oro har, prentsak, ordura arte gizonezkoak nagusi ziren karreran lehen aldiz ziharduen emakume bat aipatzeko–, Julia Guarinok “Arquitecta” gisa sinatu zituen bere lanak hogeiko hamarkadaren erdialdetik aurrera.

## Ibilbidea

1920an –oraindik ikasle zela– marrazkilari gisa sartu zen orduko Herri Lanen Ministerioko Arkitektura Zuzendaritzan. Titulatu ondoren, administrazioko sektore horretan bertan jardun zuen teknikari, eta zuzendariorde kargua lortu zuen. Bertan egon zen bere 70 urteak arte, Ministerioak berak eskatuta. Bigarren Hezkuntzako irakasle ere lan egin zuen, eta Unibertsitatean azterketa-epaimahaietan parte hartu zuen.
1924an, Udal Hozkailua eta Hiltegia eraikitzeko aurreproiektuen lehiaketa batean parte hartu zuen, eta bigarren postua lortu zuen hainbat herrialdetako arkitektoen 35 proposamenetan. Urte batzuk geroago Toledoko (Canelones) Eskola Publikoa eraikitzeko lehiaketan lehen saria lortu zuen.
1935ean, Errepublikako Unibertsitateko Emakume Tituludunen Elkarteko (AMTU) bazkide sortzailea izan zen eta Zuzendaritza integratu zuen, Paulina Luisi doktorearekin batera. Elkarte hori Emakume Tituludunen Nazioarteko Federazioaren filiala zen, eta osasun publikoko eta gizarte-ongizateko arazoak aztertzen zituen eta irtenbideak proposatu, baita emakume unibertsitarioak arazo horietan izan behar zuen rola ere. 1958an Italiara joan zen bekadun, sehaska etxeetako umeen eta arazodun nerabeen zaintzeaz arduratzeko.

## Aintzatespenak

* 1998ko urriaren 9an, Uruguaiko Correosen Administrazio Nazionalak bere izena daraman zigilua jaulki zuen.
* Montevideon ere, Atahualpa auzoan, kale batek bere izena darama, auzo horretan etxe ugari eraiki baitzituen.
* 2023an zehar, Arkitektura, Diseinu eta Hirigintza Fakultateak, Uruguaiko Arkitektoen Elkartearekin eta Kaneloien Intendentziarekin batera, Río de la Platako lehen arkitektoaren graduazioaren mendeurrena zela eta, ekitaldi ziklo bat antolatu zuten.
* Kaneloien Intendentziak "Ondarearen Eguna" abiarazi zuen urte hartako urrian, bere eraikin nagusian: Mahastizaintzako eta Ardogintzako Goi Eskola, Las Piedrasen, Mahatsaren eta Ardoaren Hiriburuan, kokatua.

## Lanak

* Eskola 40 Pedro Figari, Jacinto Vera, Montevideo
* San Carloseko 4. eskola, Maldonado (1926).
* Eskola Publikoa 129, Toledo, Kaneloiak (1931).
* Canelonesko 110. eskola (1932).
* Landa eremuko eskolak 14, 45 eta 60 (1960).
* Mendeurreneko Herriko 39. Eskola (1940).
* Trinidad, Flores (1943) aire zabaleko eskola.
* Duraznoko Nekazaritza eta Abeltzaintza Eskola (1943).
* Norberaren etxea, Cubo del Norte kalea, 3596, Montevideo.
* Etxebizitza lanak Montevideoko Atahualpa eta Cordon auzoetan.
* Mahastizaintza eta Ardogintza Eskola, UTU (Uruguaiko Lanaren Unibertsitatea), El Colorado, Canelones, Ibilbidea 48 KM18.500, 1944.
* Arismendi eta José Enrique Rodó kaleen izkinan dagoen eraikina, Montevideo.

## Ikus, gainera

* Emakumeak arkitekturan

## Erreferentziak

* ↑ La República. Día Internacional de la mujer las uruguayas presentes. .
* ↑ Barrio Atahualpa. Arquitecta Julia Guarino Fiechter. .
* ↑ «Señorita Arquitecto» Patio 23 de noviembre de 2021.
* ↑ Fernández, Andrea. (21 de enero de 2022). «Las pioneras de la arquitectura nacional» Brecha.
* 1 2 Arias Laurino, Daniela. (2016-09-25). «JULIA GUARINO 1897-1985» UN DIA | UNA ARQUITECTA 2.
* ↑ Nomenclatura de Montevideo. .
* ↑ ANC. Mujeres Destacadas. .
* ↑ Julia Guarino, La primera arquitecta latinoamericana.. .