OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Munduko XVIII. Pilota Txapelketa

Munduko XVIII. Pilota Txapelketa 2018an jokaturiko nazioarteko pilota txapelketa izan zen. Txapelketaren egoitza Vall d'Hebron izan zen. Historian, lehendabizikoz, pilotari profesionalek parte hartu zuten.

## Parte-hartzaileak

Hauek diren txapelketan parte hartu zuten herrialdeen zerrenda:
| Ameriketako Estatu Batuak (5)  Argentina (10)  Bolivia (4)  Brasil (1)  El Salvador (2)  Espainia (14)  Frantzia (14) | Guatemala (1)  Italia (1)  Kuba (11)  Mexiko (12)  Peru (2)  Txile (7)  Uruguai (8) |

## Txapelketak

14 munduko txapelketa egin zituzten, 4 gune-ezberdinetan:
Trinketea, 5 txapelketa
| Txapelketa | Urrea | Zilarra | Brontzea |
| Eskuz, buruz burukoa | Battitta Ducassou | Eneko Maiz | Mauricio López |
| Eskuz, binakakoa | Peio Larralde Bixintxo Bilbao | Orlando Díaz Martín Cabello | Javier Lukin Luis Sánchez |
| Gomazko paleta (gizonak) | Facundo Andreasen Santiago Andreasen | Stephane Suzanne Patxi Guillenteguy | Aritz Larrarte Sebastián Martínez |
| Gomazko paleta (emakumeak) | Stephanie Leiza Maritxu Housset | Sabrina Andrade María García | Laura Puentes Dulce Figueroa |
| Larruzko paleta | Iñigo Ansó Miguel Fernández de Laskoiti | Denis Larretxe Valentin Cambos | Andrés Pintos Gastón Dufau |
30 metroko pilotalekua, 4 txapelketa
| Txapelketa | Urrea | Zilarra | Brontzea |
| Gomazko paleta (gizonak) | Arturo Rodríguez | Kevin Pucheux | Federico Isaía |
| Gomazko paleta (emakumeak) | Aizkoa Iturrino Maritxu Housset | Amaia Irazustabarrena Maider Mendizabal | Laura Puentes Dulce Figueroa |
| Frontenisa (gizonak) | Carlos Torres Héctor Rodríguez | Gustavo Vidal Pablo Peñate | Aritz Azpeitia Theo Pucheux |
| Frontenisa (emakumeak) | Guadalupe Hernández Ariana Cepeda | Louise Coyos Claire Dutaret-Bordagaray | Lisandra Lima Yasmary Medina |
36 metroko pilotalekua, 4 txapelketa
| Txapelketa | Urrea | Zilarra | Brontzea |
| Eskuz, buruz burukoa | Javier Zabala | David Álvarez | Patxi Etxegarai |
| Eskuz, binakakoa | Xabier Sancho Aitor Gorrotxategi | Yves Salaberri Xabi Mendy | Juan Medina Rafael Morales |
| Larruzko paleta | Erik Zubiri Javier Labiano | Benoit Chatellier Pierre Casteran | Armando Chappi Yoan Torreblanca |
| Pala motza | Dan Nécol Sylvain Brefel | Esteban Gaubeka Emiliano Skufca | Pablo Fusto Juan Firpo |
54 metroko pilotalekua: , txapelketa bakarra
| Txapelketa | Urrea | Zilarra | Brontzea |
| Zesta punta | Aritz Erkiaga Jonatan Hernández | Jean Olharan Nicolas Etxeto | Patxi Tamborindegi Eric Irastorza |

## Dominak

| # | Herrialdea | Urrea | Zilarra | Brontzea | Guztira |
| 1 | Frantzia | 5 | 7 | 3 | 15 |
| 2 | Espainia (etxeko taldea) | 5 | 4 | 2 | 11 |
| 3 | Mexiko | 3 | 2 | 4 | 9 |
| 4 | Argentina | 1 | 1 | 2 | 4 |
| 5 | Kuba | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 6 | Uruguai | 0 | 0 | 1 | 1 |

## Erreferentziak

* ↑ (Katalanez) Campionats del món de pilota barcelona 2018. 2018ko urria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47114151
# Dan Nécol

Dan Nécol (Saint-Geours-de-Maremne, 1989ko ekainaren 5a), pilota munduan Necol bezala ezaguna, pilotari profesionala da.
Jaioterriko Lous Marous klubean hasi ondoren, 16 urterekin, Tolosako CREPS (Baliabide, Esperientzia eta Kirol Errendimendu Zentroa) taldean sartu zen, pilotari bilakatzeko. Aldi berean, merkataritza ikasi zuen eta BEP bat lortzen du (lanbide ikasketen patentea). 2012an, Dan Néolek berriz ere goi mailako pilota hartu zuen, Zinacantepeceko Munduko Txapelketetarako hautatua izateko helburuarekin. 2015eko urrian, bere lehen kontratu profesionala izenpetu zuen.
2018ko Munduko Txapelketan pala motzeko txapeldun bilakatu zen, Sylvain Brefelekin batera.
2020ko uztailean, kontratu profesional berri bat izenpetzen du 2 urterako. "Urrezko Pala" lehiaketaren sortzailea ere bada, diziplinako jokalaririk onenak biltzen dituena. Txapelketa lau hiritan ospatzen dute: Biarritz, Hossegor, Seignosse eta Saint-Geours-de-Maremne. 2023an, France Televisionek dokumental bat eskaini zion, "Le cas Néol" izenekoa.
2025ean Dan Nécolek eta Josu Urkijo Innpala enpresako kirol zuzendariak Innpala erosi zuten, eta, hala, bere gain hartu zuten pala profesionala kudeatzeko ardura.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Dan Necol signe son entrée chez les pros» Sud Ouest 2015/10/09.
* ↑ (Frantsesez) «Escalquens : Sylvain Brefel décroche un nouveau titre de champion du monde de pelote basque» actu.fr.
* ↑ (Frantsesez) «Saint-Geours-de-Maremne (40) : le pelotari Dan Necol continue chez les professionnels» Sud Ouest 2020/07/11.
* ↑ (Frantsesez) «Stade 2 Le Grand Format : « Le cas Nécol »» france.tv.
* ↑ «Necolek eta Urkijok Innpala erosi dute, baina palistek grebari eutsi diote» Berria 2025-03-18 (Noiz kontsultatua: 2025-03-19) CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
# Dan Nécol

Dan Nécol (Saint-Geours-de-Maremne, 1989ko ekainaren 5a), pilota munduan Necol bezala ezaguna, pilotari profesionala da.
Jaioterriko Lous Marous klubean hasi ondoren, 16 urterekin, Tolosako CREPS (Baliabide, Esperientzia eta Kirol Errendimendu Zentroa) taldean sartu zen, pilotari bilakatzeko. Aldi berean, merkataritza ikasi zuen eta BEP bat lortzen du (lanbide ikasketen patentea). 2012an, Dan Néolek berriz ere goi mailako pilota hartu zuen, Zinacantepeceko Munduko Txapelketetarako hautatua izateko helburuarekin. 2015eko urrian, bere lehen kontratu profesionala izenpetu zuen.
2018ko Munduko Txapelketan pala motzeko txapeldun bilakatu zen, Sylvain Brefelekin batera.
2020ko uztailean, kontratu profesional berri bat izenpetzen du 2 urterako. "Urrezko Pala" lehiaketaren sortzailea ere bada, diziplinako jokalaririk onenak biltzen dituena. Txapelketa lau hiritan ospatzen dute: Biarritz, Hossegor, Seignosse eta Saint-Geours-de-Maremne. 2023an, France Televisionek dokumental bat eskaini zion, "Le cas Néol" izenekoa.
2025ean Dan Nécolek eta Josu Urkijo Innpala enpresako kirol zuzendariak Innpala erosi zuten, eta, hala, bere gain hartu zuten pala profesionala kudeatzeko ardura.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Dan Necol signe son entrée chez les pros» Sud Ouest 2015/10/09.
* ↑ (Frantsesez) «Escalquens : Sylvain Brefel décroche un nouveau titre de champion du monde de pelote basque» actu.fr.
* ↑ (Frantsesez) «Saint-Geours-de-Maremne (40) : le pelotari Dan Necol continue chez les professionnels» Sud Ouest 2020/07/11.
* ↑ (Frantsesez) «Stade 2 Le Grand Format : « Le cas Nécol »» france.tv.
* ↑ «Necolek eta Urkijok Innpala erosi dute, baina palistek grebari eutsi diote» Berria 2025-03-18 (Noiz kontsultatua: 2025-03-19) CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* Datuak: Q104602949
# Pantaleon Errandonea

Pantaleon Errandonea Unsain (Arantza, 1937ko otsailaren 11 - 2020ko azaroaren 22a) nafar trontzalaria eta herri kirolen sustatzailea izan zen. Sorterrian herrigintzan ibili zen hainbertze urtez. 1991n Nafarroako Herri Kirol Federazioak omendu zuen eta 2017an Arantzako Udalak.

## Bizitza

Pantaleon Errandonea Arantzako Putzubeltza baserrian jaio zen 1937ko otsailaren 11n, sei senidetan zaharrena. Ttiki-ttikitatik hasi zen lanean, eta 13 urterekin Igantziko Irisarri baserrira morroi joan zen. Gerora mendi mutil ibili zen Frantzian eta Iratin. Orduan hasi zen arpanean bere lagunekin lehian. Gerora, Euskal Herrian barna jokatu zituen arpan apustu eta txapelketengatik egin zen ezagun. Tartean, Euskal Herriko txapela ere jantzi zuen.
Baina Arantzan hori baino gehiago izan zen: zinegotzia izan zen, Ekaitza Elkartean ere lan aunitz egin zuen, baita Bortzak Bat Kooperatiban ere... Herri kirolen bultzatzaile handia izan zen, eta hainbertze urtez herriko neska eta mutikoei herri kirolak erakusten ibili zen. Herriko bandera ere urte aunitzez dantzarazi zuen. Hainbat omenaldi ere jaso zituen. 1991ko abenduan Nafarroako Herri Kirol Federazioak urtetan herri kiroletan egin zuen lana eskertuz omenaldia egin zion, eta 2017an, Trikitixa Jaialdiaren barnean, Arantzako Udalak herriaren alde egindako guztia eskertzeko omenaldia egin zion.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Pantaleon Errandonea herri kirolen sustatzailea hil da. Ttipi-Ttapa, 2020 azaroak 23, Creative Commons - Aitortu-PartekatuBerdin 3.0, erran.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-26).
* ↑ Duela 13 urte Pantaleon Errandonearekin solasean. Ttipi-Ttapa, 2020 azaroak 23, Creative Commons - Aitortu-PartekatuBerdin 3.0, erran.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-26).

## Kanpo estekak

* Pantaleon Errandonearekin solasean, erran.eus
* Datuak: Q102356847
# Dan Nécol

Dan Nécol (Saint-Geours-de-Maremne, 1989ko ekainaren 5a), pilota munduan Necol bezala ezaguna, pilotari profesionala da.
Jaioterriko Lous Marous klubean hasi ondoren, 16 urterekin, Tolosako CREPS (Baliabide, Esperientzia eta Kirol Errendimendu Zentroa) taldean sartu zen, pilotari bilakatzeko. Aldi berean, merkataritza ikasi zuen eta BEP bat lortzen du (lanbide ikasketen patentea). 2012an, Dan Néolek berriz ere goi mailako pilota hartu zuen, Zinacantepeceko Munduko Txapelketetarako hautatua izateko helburuarekin. 2015eko urrian, bere lehen kontratu profesionala izenpetu zuen.
2018ko Munduko Txapelketan pala motzeko txapeldun bilakatu zen, Sylvain Brefelekin batera.
2020ko uztailean, kontratu profesional berri bat izenpetzen du 2 urterako. "Urrezko Pala" lehiaketaren sortzailea ere bada, diziplinako jokalaririk onenak biltzen dituena. Txapelketa lau hiritan ospatzen dute: Biarritz, Hossegor, Seignosse eta Saint-Geours-de-Maremne. 2023an, France Télévisionsek dokumental bat eskaini zion, "Le cas Néol" izenekoa.
2025ean Dan Nécolek eta Josu Urkijo Innpala enpresako kirol zuzendariak Innpala erosi zuten, eta, hala, bere gain hartu zuten pala profesionala kudeatzeko ardura.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Dan Necol signe son entrée chez les pros» Sud Ouest 2015/10/09.
* ↑ (Frantsesez) «Escalquens : Sylvain Brefel décroche un nouveau titre de champion du monde de pelote basque» actu.fr.
* ↑ (Frantsesez) «Saint-Geours-de-Maremne (40) : le pelotari Dan Necol continue chez les professionnels» Sud Ouest 2020/07/11.
* ↑ (Frantsesez) «Stade 2 Le Grand Format : « Le cas Nécol »» france.tv.
* ↑ «Necolek eta Urkijok Innpala erosi dute, baina palistek grebari eutsi diote» Berria 2025-03-18 (Noiz kontsultatua: 2025-03-19) CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* Datuak: Q104602949
# Segundo Azpiazu

Segundo "Shegun" Azpiazu Arruabarrena (Donostia, 1944ko otsailaren 11 - ib., 2016ko abenduaren 1a) gipuzkoar saskibaloi jokalari eta entrenatzailea izan zen. Pibot moduan aritzen zen, izan ere, 2,11 metroko altuera zuen. José Antonio Gascak fitxatu zuen 17 urte besterik ez zituela, Atlético San Sebastián taldearentzat.

## Ibilbidea

* Atlético San Sebastián (1961-1970)
* FC Barcelona (1970-1972)
* KAS Bilbao (1972-1975)
* Askatuak (1975-1977)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27941969
# Innpala

Innpala —izen osoa: Inppala Pelota Mach 2.0— pilotako kirol-enpresa da, 2011n sortua. Pala sustatu eta bultzatzea du helburu nagusi. Palako enpresarik garrantzitsuena da.
Innpala enpresak pala profesionala kudeatzeari uko egingo ziola iragarri zuen 2025eko otsailaren 28an; Innpalako arduradun nagusi Jose Ramon Garaik palistei jakinarazi zien enpresa ez zela aurkeztuko hurrengo lizitaziorako. Necolek eta Josu Urkijo Innpala enpresako kirol zuzendariak egin zuten eskaintza bakarra jarduera horri eusteko, eta, beraz, haiek arduratuko ziren aurrerantzean pala profesionala kudeatzeaz.

## Pilotari nabarmenenak

Egun Innpalan dihardutenak
Gaubeka
Necol
Zubiri
Ibai Perez
Landeta
Brefel
Ayerbe
Ibargarai
Imanol
Fusto
Erreferentziak
↑ «Innpalari buruz», In-pala.com.
↑ «Necolek eta Urkijok Innpala erosi dute, baina palistek grebari eutsi diote» Berria 2025-03-18 (Noiz kontsultatua: 2025-03-19) CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
Kanpo estekak
(Gaztelaniaz) Innpala
Autoritate kontrola
Wikimedia proiektuak
Datuak: Q21533970
Datuak: Q21533970 :
# Innpala

Innpala —izen osoa: Inppala Pelota Mach 2.0— pilotako kirol-enpresa da, 2011n sortua. Pala sustatu eta bultzatzea du helburu nagusi. Palako enpresarik garrantzitsuena da.
Innpala enpresak pala profesionala kudeatzeari uko egingo ziola iragarri zuen 2025eko otsailaren 28an; Innpalako arduradun nagusi Jose Ramon Garaik palistei jakinarazi zien enpresa ez zela aurkeztuko hurrengo lizitaziorako. Necolek eta Josu Urkijo Innpala enpresako kirol zuzendariak egin zuten eskaintza bakarra jarduera horri eusteko, eta, beraz, haiek arduratuko ziren aurrerantzean pala profesionala kudeatzeaz.

## Pilotari nabarmenenak
### Egun Innpalan dihardutenak

* Gaubeka
* Necol
* Zubiri
* Ibai Perez
* Landeta
* Brefel
* Ayerbe
* Ibargarai
* Imanol
* Fusto

## Erreferentziak

* ↑ «Innpalari buruz», In-pala.com.
* ↑ «Necolek eta Urkijok Innpala erosi dute, baina palistek grebari eutsi diote» Berria 2025-03-18 (Noiz kontsultatua: 2025-03-19) CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Innpala
* Datuak: Q21533970
# Las Carreras

Las Carreras Bizkaiko Abanto udalerriko auzo bat da. Hortxe zegoen kokatuta Abanto de Yuso antzinako kontzejua.
N-634 errepideak auzoa zeharkatzen du.

## Demografia

* Las Carrerasko biztanleria

## Ondarea

* Ambrosio de los Heros 14 eraikina
* Villa Casuso

## Jaiak eta ospakizunak

Las Carrerasko jaiak Trinitatearen omenez izaten dira, maiatzaren 24tik ekainaren 2ra bitartean.
Babarrun jate txapelketa herrikoia ere ospatzen dute, irailaren 29an.

## Biztanle ezagunak

* Isaac Puente, politikari eta medikua.
* Arsenio Merodio, Gallartako Txikitoa, pilotaria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren onomastika

## Ikus, gainera

* Abanto

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261959
* Multimedia: Las Carreras / Q12261959
# Juan Aguirre

Juan Vicente García Aguirre (Donostia, 1969ko otsailaren 11) gipuzkoar musikaria eta kantautorea da. Eva Amaralekin batera Amaral Espainiako musika taldearen kidea izateagatik ezagunagoa da.
Aguirre Donostian jaio zen, han bizi izan zen bere haurtzaroaren zati baten zehar, ondoren, Zaragozara (Espainia) mugitu zen eta Días de vino y rosas (ardoa eta arrosak egunak) izeneko taldea sortu zuen, album bat kaleratu zuten 1991. urtean. 1993an Eva Amaral ezagutu zuen, eta Amaral taldea sortu zuten. Talde horren existentziaren lehenengo urte batzutan, batez ere, ikuskizun txikiak eratu zituzten Zaragozan. 1997an, duoa Madrilera aldatu zen eta Virgin-EMI-rekin sinatu, bere lehenengo diskoa plazaratuz, izen bereko Amaral 1998an. Harrezkero, Amaralek estudioko sei disko grabatu ditu guztira.
* Datuak: Q1604935
* Multimedia: Juan Aguirre / Q1604935
# Leonor Elias Herrero

Leonor Elias Herrero (Soto de Cameros, Errioxa 1861) Gallarta eta Trapagarango maistra izan zen​. II.Errepublikako gobernuak Lanaren Domina eman zion Trapagaranen irakaskuntzan egin zuen ibilbideagatik​. Egun, Trapagarango kale batek bere izena dauka.

## Biografia

18 urte zituenean, Errioxatik Gallartara joan zen bizitzera eta bertako maistra bihurtu zen ikasketak bukatu zituenean. Ondoren, Trapagaranera ezkondu zen, orduko idazkariarekin, Daniel Dacobarekin. Orduan hasi zen Trapagaranen eskolak ematen, garai hartako La Escontrilla eskolan, hain zuzen ere, Olaso jauregiaren ondoko eremuan zegoena.
Leonor Eliasen senarrak une latzak bizi izan zituen udaleko lanean; horrek maistrarengan ere izan zuen eragina.
Leonor Eliasek hainbat seme-alaba izan zituen Daniel Dacobarekin​, baina senarra hil zitzaionean, oso arazo larriak izan zituen. Izan ere, maistra soldata zeukan arren, txikiegia zen etxea eta familia aurrera eramateko; beraz, apopiloak hartu behar izan zituen bere maistra-etxean.

## Maistra-lana

Leonor Eliasek 4 urtetik 14 urte bitarteko neskei eman zizkien eskolak La Eskontrilla ikastetxean. 70 urte izan arte segitu zuen irakaskuntzan; guztira 3 belaunaldiko nesken maistra izan zen.
Zenbait ikasgai eman zituen; besteak beste, Espainako historia, historia sakratua, gramatika edo ekonomia. Garai hartan, eskola materiala ez zen oso ugaria, oinarrizkoa baino ez zegoen; arbelak, mapak, taulak, koadernoak, arkatzak, konpasak... Hala ere, neska guztientzat zeuden liburuak, historia sakratuaren liburua izan ezik; ikasle batek ozen irakurriz ematen zuen ikasgai hori.
* ↑ , https://www.trapagaran.net/es-ES/Noticias/Paginas/20131213_Calendario2014.aspx or..
* ↑ 2014EGUTEGIA/CALENDARIO. , https://www.trapagaran.net/es-ES/Noticias/2013/20131213_calendario_trapaga.pdf or..
* ↑ Archivo Foral de Bizkaia: Archivo Municipal de Valle de Trapaga - Trapagaran SIGNATURA: VALLE DE TRAPAGA - TRAPAGARAN 0641/008 DATA: 1885-1887
* ↑ Archivo Foral de Bizkaia: Archivo Municipal de Valle de Trapaga - Trapagaran SIGNATURA: VALLE DE TRAPAGA - TRAPAGARAN 0708/003/004 DATA: 1906 / 1919
* ↑ , https://hemerotecadigital.bne.es/hd/pdf?oid=0003108922 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) PPLL. (2013-12-17). «Un calendario lleno de personajes ilustres» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
# Leonor Elias Herrero

Leonor Elias Herrero (Soto de Cameros, Errioxa 1861) Gallarta eta Trapagarango maistra izan zen​. II.Errepublikako gobernuak Lanaren Domina eman zion Trapagaranen irakaskuntzan egin zuen ibilbideagatik​. Egun, Trapagarango kale batek bere izena dauka.

## Biografia

18 urte zituenean, Errioxatik Gallartara joan zen bizitzera eta bertako maistra bihurtu zen ikasketak bukatu zituenean. Ondoren, 1892an, 22 urte zituela, Trapagaranera ezkondu zen, orduko idazkariarekin, Daniel Dacobarekin. Orduan hasi zen Trapagaranen eskolak ematen, garai hartako La Escontrilla eskolan, hain zuzen ere, Olaso jauregiaren ondoko eremuan zegoena.
Leonor Eliasen senarrak une latzak bizi izan zituen udaleko lanean; horrek maistrarengan ere izan zuen eragina.
Leonor Eliasek hainbat seme-alaba izan zituen Daniel Dacobarekin​, baina senarra hil zitzaionean, oso arazo larriak izan zituen. Izan ere, maistra soldata zeukan arren, txikiegia zen etxea eta familia aurrera eramateko; beraz, apopiloak hartu behar izan zituen bere maistra-etxean.

## Maistra-lana

Leonor Eliasek 4 urtetik 14 urte bitarteko neskei eman zizkien eskolak La Eskontrilla ikastetxean. 70 urte izan arte segitu zuen irakaskuntzan; guztira 3 belaunaldiko nesken maistra izan zen.
Zenbait ikasgai eman zituen; besteak beste, Espainako historia, historia sakratua, gramatika edo ekonomia. Garai hartan, eskola materiala ez zen oso ugaria, oinarrizkoa baino ez zegoen; arbelak, mapak, taulak, koadernoak, arkatzak, konpasak... Hala ere, neska guztientzat zeuden liburuak, historia sakratuaren liburua izan ezik; ikasle batek ozen irakurriz ematen zuen ikasgai hori.
* ↑ , https://www.trapagaran.net/es-ES/Noticias/Paginas/20131213_Calendario2014.aspx or..
* ↑ 2014EGUTEGIA/CALENDARIO. , https://www.trapagaran.net/es-ES/Noticias/2013/20131213_calendario_trapaga.pdf or..
* ↑ Archivo Foral de Bizkaia: Archivo Municipal de Valle de Trapaga - Trapagaran SIGNATURA: VALLE DE TRAPAGA - TRAPAGARAN 0641/008 DATA: 1885-1887
* ↑ Archivo Foral de Bizkaia: Archivo Municipal de Valle de Trapaga - Trapagaran SIGNATURA: VALLE DE TRAPAGA - TRAPAGARAN 0708/003/004 DATA: 1906 / 1919
* ↑ , https://hemerotecadigital.bne.es/hd/pdf?oid=0003108922 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) PPLL. (2013-12-17). «Un calendario lleno de personajes ilustres» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
# Leonor Elias Herrero

Leonor Elias Herrero (Soto de Cameros, Errioxa 1861) Gallarta eta Trapagarango maistra izan zen​. II.Errepublikako gobernuak Lanaren Domina eman zion Trapagaranen irakaskuntzan egin zuen ibilbideagatik​. Egun, Trapagarango kale batek bere izena dauka.

## Biografia

18 urte zituenean, Errioxatik Gallartara joan zen bizitzera eta bertako maistra bihurtu zen ikasketak bukatu zituenean. Ondoren, 1882an, 22 urte zituela, Trapagaranera ezkondu zen, orduko idazkariarekin, Daniel Dacobarekin. Orduan hasi zen Trapagaranen eskolak ematen, garai hartako La Escontrilla eskolan, hain zuzen ere, Olaso jauregiaren ondoko eremuan zegoena.
Leonor Eliasen senarrak une latzak bizi izan zituen udaleko lanean; horrek maistrarengan ere izan zuen eragina.
Leonor Eliasek hainbat seme-alaba izan zituen Daniel Dacobarekin​, baina senarra hil zitzaionean, oso arazo larriak izan zituen. Izan ere, maistra soldata zeukan arren, txikiegia zen etxea eta familia aurrera eramateko; beraz, apopiloak hartu behar izan zituen bere maistra-etxean.

## Maistra-lana

Leonor Eliasek 4 urtetik 14 urte bitarteko neskei eman zizkien eskolak La Eskontrilla ikastetxean. 70 urte izan arte segitu zuen irakaskuntzan; guztira 3 belaunaldiko nesken maistra izan zen.
Zenbait ikasgai eman zituen; besteak beste, Espainako historia, historia sakratua, gramatika edo ekonomia. Garai hartan, eskola materiala ez zen oso ugaria, oinarrizkoa baino ez zegoen; arbelak, mapak, taulak, koadernoak, arkatzak, konpasak... Hala ere, neska guztientzat zeuden liburuak, historia sakratuaren liburua izan ezik; ikasle batek ozen irakurriz ematen zuen ikasgai hori.
* ↑ , https://www.trapagaran.net/es-ES/Noticias/Paginas/20131213_Calendario2014.aspx or..
* ↑ 2014EGUTEGIA/CALENDARIO. , https://www.trapagaran.net/es-ES/Noticias/2013/20131213_calendario_trapaga.pdf or..
* ↑ Archivo Foral de Bizkaia: Archivo Municipal de Valle de Trapaga - Trapagaran SIGNATURA: VALLE DE TRAPAGA - TRAPAGARAN 0641/008 DATA: 1885-1887
* ↑ Archivo Foral de Bizkaia: Archivo Municipal de Valle de Trapaga - Trapagaran SIGNATURA: VALLE DE TRAPAGA - TRAPAGARAN 0708/003/004 DATA: 1906 / 1919
* ↑ , https://hemerotecadigital.bne.es/hd/pdf?oid=0003108922 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) PPLL. (2013-12-17). «Un calendario lleno de personajes ilustres» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
# Aitaren Eguna

Aitaren Eguna urtero ospatzen den festa da aiten ohorez, herri anitzetan. Europako herrialde katolikoetan, martxoaren 19an- San Joseren egunean.Erdi Arotik aurrera ospatzen dute eta handik Latinoamerikara zabaldu zen. Europako eta Amerikako beste herrialdetan estatubatuar data ospatzen dute: ekaineko hirugarren igandea.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Padres por horas» Faro de Vigo 2010-5-19.
* ↑ (Ingelesez) Schmidt, Leigh Eric. (1997). Consumer Rites: The Buying and Selling of American Holidays. Princeton University Press, 279 or. ISBN 0691017212. OCLC .256735309.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134847
* Multimedia: Father's Day / Q134847
# Funchalgo katedrala

Funchalgo katedrala (portugesez: Sé do Funchal), Funchalen, Madeira uhartean, Portugalgo kolonizazioaren garaitik birtualki ukitu gabe iraun duen eraikin bakanetakoa da. Manueldar eta gotiko garaiko ezaugarri estilistiko bereizgarriak ditu. Funchaleko elizbarrutiko katedrala da eta uhartearen eliza nagusia. Funchaleko gotzaindegia, bere garaian, munduko elizbarrutirik handiena izan zen, portugesek aurkitutako lurralde guztiak hartzen baitzituen, Brasildik Japoniara.

## Historia

XV. mendeko 90eko hamarkadan, Manuel I.a Portugalgoak Pêro Anes arkitektoa bidali zuen Funchalgo katedralaren diseinuan lan egiteko. Eraikina 1514an amaitua zegoen. 1508an, Funchal hiri mailara igo zutenean, ordurako tenpluan meza ematen zuten.
Dorrearen errematea eta xehetasun gehiago 1517-1518 urteen inguruan amaitu ziren.

## Ezaugarriak

Funchal katedralaren barruan, Kapera Nagusiko errezela gotiko batez errematatua dagoen erretaula bereziki deigarria da. Urre-koloreko zur landuzko poliptiko handia du, eta zur gaineko olio-pinturaz eta eskulturez osatuta dago.
Katedralean, absideko euskarriak nabarmentzen dira. Bertan, santuak, profetak eta apostoluak ikus daitezke XVI. mendeko jantzietan. Eserlekuen euskarrien xehetasunetan Madeiraren bizitzaren zenbait alderdi ikus daitezke, hala nola, banana sorta bat garraiatzen duen kerubin bat eta ardoz betetako zahagi bat kargatzen duen beste bat.
Elizak Manuel I.a erregeak eskainitako prozesio-gurutze aparta gordetzen du. Zilarrezko kultuko alfaia hau Portugalgo manuelen urregintzako maisulanetako bat da.

## Iruditegia

* Katedrala arratsean.
* Leiho bat.
* Barruko ikuspegia.
* Sabaiaren mudejar apaingarriak.
* Poliptikoa.
* Apaingarria.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.visitportugal.com/es/content/se-catedral-do-funchal
* ↑ http://www.monumentos.gov.pt/site/app_pagesuser/SIPA.aspx?id=5015
* ↑ https://visitmadeira.com/es/que-hacer/apasionados-por-la-cultura/patrimonio/monumentos-y-arquitectura/catedral-de-funchal/
* ↑ Serrão, Vítor (2001). História da arte em Portugal: o renascimento e o maneirismo. Lisboa: Editorial Presença. 132-134.or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1004331
* Multimedia: Sé do Funchal / Q1004331