# Oulu

Oulu (suedieraz: Uleåborg) Finlandiako hiria da, iparraldeko handiena eta herrialde osoko bosgarrena.

## Etimologia

Oulujoki ibaiak ematen dio izena Ouluri. Izenak "uholdea" esan nahi du.

## Historia

Aintzinatik populatua izan da Oulu kokaturik dagoen lur eremua, izan ere merkataritza gune historikoa baita. Hiria bera Karlos IX.a Suediakoak sortu zuen 1605eko apirilaren 8an, Linnansaari uharteko gotorlekuari aurre egiteko. Errusiarekiko bake itunak sinatu zirenean erasoen mehatxuak aldendu eta 1776an Ouluko probintzia eratu zen, Oulu bera hiriburu bihurtuz.
1822an sute handi batek hiria suntsitu zuen eta Carl Ludvig Engel arkitekto alemaniarrak berreraikuntza diseinatu zuen, aurrez Helsinki eta ondoren Turkurekin egin bezala. 1832an eraiki zuten Ouluko katedrala. Krimeako Gerra garaian flota britainiarrak Ouluko kaia eraso zuen, inguruko eraikinak eta itsasontzi guztiak suntsituz.
2009an Ouluko probintzia hainbat zatitan banatu zen eta Oulu Ipar Ostrobothnia probintziako hiriburu bihurtu zen.

## Geografia eta klima

Botniako golkoan kokaturik dago, Oulujoki ibaiaren ahoan. Klimari dagokionez subartikoa da, negu elurtetsuekin eta uda epelekin.
Datu klimatikoak (Oulu) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | −6 | −5.7 | −0.9 | 5.6 | 12.5 | 17.9 | 21.1 | 18.5 | 12.5 | 5.8 | −0.4 | −4.0 | 6.4 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | −9.6 | −9.3 | −4.8 | 1.4 | 7.8 | 13.5 | 16.8 | 14.3 | 8.9 | 3.3 | −2.8 | −8.2 | 2.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | −15.4 | −14.7 | −10.1 | −3.4 | 2.8 | 8.8 | 11.4 | 9.5 | 4.9 | 0.3 | −5.9 | −12.1 | -2 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 26 | 21 | 23 | 19 | 30 | 43 | 57 | 65 | 48 | 42 | 31 | 28 | 433 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 8 | 7 | 6 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 10 | 9 | 9 | 9 | 98 |
| Eguzki orduak | 18.6 | 65.0 | 127.1 | 189.0 | 266.6 | 288.0 | 285.2 | 204.6 | 126.0 | 74.4 | 27.0 | 6.2 | 1677.7 |
| Iturria: Hong Kong Observatory, ||||||||||||||

## Ekonomia

Garai batean izokin arrantzak eta mundrun ekoizpenean oinarritu bazen ere gaur egun teknologia berrien erdigunea da, eta "laborategi bizia" ezizena hartu du.

## Kultura

Ouluren ekarpen kultural handiena Munduko "Air Guitar" txapelketa da, urtero ospatzen dena. Ouluko bideo musikal jaialdia eta Jaialdi irlandarra ere urterokoak dira.

## Kirolak

Ouluko kirol jarraituena izotz-hockeya da. Oulun Kärpät taldeak zazpi aldiz irabazi du Finlandiako Liga eta Europako Txapelketako bi final jokatu ditu, titulurik lortu ez badu ere.
Bandyak ere indar handia dauka. Oulun Luistinseura taldeak 14 liga eta Oulun Palloseura taldeak 7 liga irabazi dituzte. 2001 urtean Munduko Bandy Txapelketako egoitza nagusia izan zen.
Oulun Tervahiihto 1889-tik aurrera urtero izaten den ski maratoi lasterketa da.

## Iruditegia

* Ouluko udaletxea.
* Ouluko katedrala.
* Merkatua.
* Arte museoa.
* Lizeoa.

## Hiritar ezagunak

* Ingeborg Malmström (1831-1919) poeta eta margolaria
* Keke Rosberg (1948-) 1 Formula gidaria

## Hiri senidetuak

* Hiri senidetuak:
* Alta (Norvegia) (Norvegia) (1948)
* Boden (Suedia) (1948)
* Odessa (Ukraina) (1963)
* Halle (Saxonia-Anhalt) (Alemania) (1968)
* Leverkusen (Alemania) (1968)
* Siófok (Hungaria) (1978)
* Bursa (Turkia) (1978)
* Arkhangelsk (Errusia) (1993)

## Erreferentziak

* ↑ (Finlandieraz) Ouluko Udala. Oulun historialliset kartat. .
* ↑ Climatological Information for Oulu, Finland. Hong Kong Observatory.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47048
* Multimedia: Oulu / Q47048