OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Misericordia Abad Alcega

Misericordia Abad Alcega (Agón, Zaragoza, 1905eko maiatzaren 2a - Cortes, Nafarroa Garaia, 1936ko irailaren 9a) etxekoandrea, 1936ko Gerra Zibilean fusilatu zuten.

## Bizitza

Misericordia Zaragozako Agón herrian jaio zen. Gurasoak José Abad García eta Clara Alcega García izan zituen. Nafarroako Cortes-en bizi izan zen bere senar Macario Huertarekin eta bi seme-alaba izan zituen.Gerra Zibila piztu zenean errepresioa jasan zuen. Jasotako datuen arabera, kazkamotz utzi zuten bere ama eta ahizpak bezala eta arropa eranztera behartu zuten gorputzean igitaia eta mailua tatuaturik zeuzkan ikusteko.

## Fusilatzea

Jipoiak eta tratu txarrak jasan ondoren fusilatu zuten 1936an Cortes eta Ribaforada arteko Zaragozarako bidean, Cortesko Enolasca Vela Salvador-ekin batera. 1979an lurpetik atera eta Cortesen fusilatutako pertsonen panteoian hobiratu zuten.

### Familiak jasandako errepresioa

Miseriordiaren neba Casildo, 33 urtekoa, ezkondua eta bi seme-alaba zituena ere fusilatu zuten 1936ko uztailaren 27an Ribaforadan.

## Aintzatespenak

* 2015eko martxoaren 21ean, Cortesko Udalak 1936ko kolpe militarraren ondoren fusilatu zituzten 39 zinegotzi eta bizilagunak omentzeko eta aintzatesteko ekitaldia egin zuen.
* 2015eko maiatzaren 29an Nafarroako Parlamentuak Memoria Historikoaren Legearen esparruan Erreparazio eta Errekonozimendu Pertsonaleko 60 ziurtagiri emateko egin zuen ekitaldian, Misericordia Abab-en izena azaltzen zen.
* Cortesko hilerrian hilobi komun bat dago; bertan, eraildako pertsona guztien izenak agertzen dira, eta azaroaren 1ean omenaldia egiten zaie.

## Erreferentziak

* 1 2 www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ , Misericordia Abad. Nafarroako Gobernua or..
* ↑ «Mujeres en el franquismo: Represión y Resistencia» Kaos en la red 2010-10-20 (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* 1 2 Abad Alcega, María de la Misericordia – Con Nombre & Apellidos. (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ «Memoriaren Dokumentazio Zentroa» www.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ «Lista de mujeres fusiladas por el franquismo» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ ABAD ALCEGA, Misericordia – Parque de la Memoria. 2013-10-01 (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ «Casildo Abad Alcega» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ «Espacios de Memoria» www.espaciosdememoria.com (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ «El Parlamento entrega esta tarde 60 certificados de reparación en el marco de la Ley de Memoria Histórica | Parlamento de Navarra» parlamentodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ «Espacios de Memoria» www.espaciosdememoria.com (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126417374
# Francisca Alonso Prado

Francisca Alonso Prado (Azagra, Nafarroa Garaia, 1896ko ekainaren 4a - Rincón de Soto, Errioxa, 1936ko irailaren 5a) etxekoandrea, 1936ko Gerra Zibilean erail zuten.

## Bizitza

Francisca Alonso Azagran jaio zen, Pascual Alonso Martínezen alaba, eta bertan bizi zen bere senar Filemón Losantos San Bartolomerekin. Hiru seme-alaba izan zituzten. 1936ko irailaren 5ean erail zuten 40 urte zituela, 43 urteko bere senarrarekin eta 38 urteko neba Gregoriorekin batera.
Neba Gregorio Alonso Prado ezkonduta zegoen Florencia Palacio Gurrearekin eta 3 seme-alaba zituzten. Neba Amancio Alonso Prado 25 urteko maisua zen eta hura ere fusilatu egin zuten Zaragozan.

### Gertakariak

Francisca Alonso eta Filemón Losantosek lur batzuk errentan hartu zituzten, lekukotasun batzuen arabera beste batzuen gutiziakoak zirenak. Gregorio Alonso ondo kokatutako neba abeltzainari, artaldea eta harategia kendu zizkioten. Hirurak eraman zituzten, Francisca kamisoian, Ebro ibaiaren beste aldera eta Calahorrako Recuencon fusilatu egin zituzten. Francisca larri zaurituta geratu zen eta arrastaka Ontanongo eskortaraino heldu zen eta han laguntza eskatu zuen, baina salatu egin zuten eta errematatu. Amancio Alonso neba gaztea biharamunean fusilatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ «Francisca Alonso Prado» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-06-09).
* ↑ «Mujeres en el franquismo: Represión y Resistencia» Kaos en la red 2010-10-20 (Noiz kontsultatua: 2024-06-09).
* ↑ «Francisca Alonso Prado» geni_family_tree 2021-12-27 (Noiz kontsultatua: 2024-06-09).
* ↑ ALONSO PRADO, Francisca – Parque de la Memoria. 2013-10-01 (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ «Lista de mujeres fusiladas por el franquismo» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).
* ↑ www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126417456
# Felisa Aguado Sainz

Felisa Aguado Sainz (Murchante, Nafarroa Garaia, 1872 - Valtierra, Nafarroa Garaia, 1936ko abuztuaren 12a) etxekoandrea eta Espainiako Alderdi Komunistako kidea izan zen. 1936ko Gerra Zibilean fusilatu zuten.

## Bizitza

Murchanten jaioa, baina Cabanillasen bizi zen bere senar Alfonso Calleja eta hiru seme-alabekin. Gerra Zibila piztu zenean errepresioa jasan zuen. Cabanilasko kartzelan egon zen preso, kazkamotz utzi zuten eta sexu erasoak jaso zituen, behin eta berriz bortxatu zuten.

## Heriotza

Bere 18 urteko alaba Simona eta 26 urteko seme Procesorekin batera erail zuten Valtierra eta Cadreitaren arteko bidean 1936ko abuztuaren 12an. Felisaren neba Pedro Luis egun batzuk lehenago fusilatu zuten, 46 urte zituen, ezkonduta zegoen eta sei seme-alabaren aita zen.

## Erreferentziak

* ↑ «FDMHN» memoria-oroimena.unavarra.es (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ Felisa Aguado Sainz. .
* ↑ www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ «Fossa: 2962/2022 NAVA» www.mpr.gob.es (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ «Lista de personas fusiladas por el franquismo» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ «Mujeres en el franquismo: Represión y Resistencia» Kaos en la red 2010-10-20 (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ Torres, Publicado por María. 989. Columba Fernández Doyague, una de tantas, una de ellas. (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ «Lista de personas de Cabanillas fusiladas por el franquismo» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126417390
# Dominica Azparren Gil

Dominica Azparren Gil (Oibar, Nafarroa Garaia, 1884ko ekainaren 5a - Nardoze Alduate, Urraulbeiti, Nafarroa Garaia, 1936ko irailaren 26a) etxekoandrea izan zen, UGTko kidea, 1936ko Gerra Zibilean fusilatu egin zuten.

## Biografia

Dominica Azparren Oibarren jaiotako 52 urteko etxekoandrea zen, Juana Gil Castillo eta Toribio Azparren Retaren alaba. Espainiako Gerra Zibila piztu zenean, UGTko kidea eta "Casa del Pueblo" edo "Herriko Etxea" bera etxean zuen eta horregatik fusilatu zuten goizaldeko 4:00etan.Hori gutxi balitz, Nafarroako Erantzukizun Politikoen Eskualde Auzitegiak «espedientea ireki zion, fusilatua izan ondoren» eta 40.000 pezetako isuna ezarri.Dominicarena deigarriena izan zen agian, baina ez zen bakarra izan 1.086 pertsonaren aurka zuzendu espedienteak ireki ziren, zeinetatik 867 kondenatuak izan ziren. Horietatik 74 emakumeak ziren, eta subsidiarioki zigortu zituzten, gizonezko bikotekideakt fusilatu zituztelako edo kartzelan zeudelako.
Dominikaren neba Martín, Oibarko udaleletxeko PSOEko zinegotzia, 60 urtekoa eta Tomasa Goñirekin ezkondua, hiru seme-alaben aita (Emilio, Félix, José, Constancio eta Micaela) ere urte berean, urrian, fusilatu zuten Beriainen.
1978an atera zuten hobitik.

## Aintzatespenak

* 1986an monolito bat jarri zen 1936ko kolpe militarraren ondoren eraildako Oibarko bizilagunak gogorarazten dituena eta bertan 15 izen irakur daitezke, haien artean Dominica Azparren Gilen izena agertzen da. Honako testu hau ere azalzen da idatzita: "Askatasunean, errepublikan eta sozialismoan sinesteagatik erail zituzten gizon eta emakume hauen oroimenez. Ez zaituztegu ahaztuko ". Inauguratu zenetik urtero egin dira omenaldiak. 2015ean monolito horrek eraso bat jasan zuen, eta beti lagun izan dituen banderak kendu zituzten, baina 2022an berriztatu egin zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 3 www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ Columba Fernández Doyague, memoria libertaria de la represión franquista a mujeres. 2024-04-29 (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ «Mujeres en el franquismo: Represión y Resistencia» Kaos en la red 2010-10-20 (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ «Lista de mujeres» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ Dominica Azparren Gil. Nafarroako Gobernua. .
* ↑ «Centro de Documentación de la Memoria» www.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ AZPARREN GIL, Dominica – Parque de la Memoria. 2013-10-01 (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* 1 2 SL, TAI GABE DIGITALA. (2024-04-02). «Kowasch y Garjón rescatan del olvido a las mujeres muertas por el franquismo en Nafarroa» naiz: (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ «Espacios de Memoria» www.espaciosdememoria.com (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ «Espacios de Memoria» www.espaciosdememoria.com (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126541053
# Josefa Bueno Algárate

Josefa Bueno Algárate (Morata de Jiloca, Zaragoza, 1907 - Tutera, Nafarroa Garaia, 1936ko azaroaren 13) 29 urteko "La Morota" goitizeneko etxekoandrea, 1936ko Gerra Zibilean fusilatu zuten.

## Bizitza

Josefa zaragozarra zen jatorriz, baina Tuteran bizi zen, Juan Fidao Lópezekin ezkonduta. Hiru seme-alaba txiki zituzten. Tuterako kartzelan espetxeratu zuten 1936ko urriaren 20an eta urte bereko azaroaren 11n utzi zuten libre, fusilatu zuten baino egun bi lehenago. Bere senarra ere fusilatu zuten.

## Heriotza

1936ko azaroaren 13an, ostirala, Guardia Zibilek (kaleko jantzitakoak lagun) hainbat herritar fusilatu zituzten Tuteran: Josefa Bueno Algárarez gain, Serafín Carrascón Aguado, Luis Carrascón Jiménez, Eugenio Tutor, Tuteran bizi zen Cascanteko iturgin bat, Juana Charela Vivas, Sabina Ramírez, Tuterako beste hiru emakume, Cadreitako beste sei, eta Tuteran bizi zen ablitastar bat.
Josefa bere senarrarekin batera edota apur lehenago edo geroago fusilatu zuten. Horrela bada, hiru haur txikiak umezurtz geratu ziren, aita eta amarik gabe. Nork jakin ume haiei zer gertatu zitzaien. Fusilatu kopurua handia izan zen eta ume asko geratu ziren bakarrik eta familia ugari egoera gorrian, gizartearen gaitzespenera kondenatuak, geratzen zitzaizkien ondasun apurrak askotan ebatsita.
Jose María Jimeno Juríok bildutako datuen arabera, Josefa Balsaforadako korredizan fusilatu eta Cabezo Moroko hobian lurperatu zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-19).
* ↑ Bueno Algárate, Josefa – Con Nombre & Apellidos. (Noiz kontsultatua: 2024-06-19).
* ↑ Pérez-Nievas, por f. (2015-11-21). «Cuatro mujeres para no olvidar» Diario de Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2024-06-19).
* ↑ «Espacios de Memoria» www.espaciosdememoria.com (Noiz kontsultatua: 2024-06-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126549802
# Simona Calleja Aguado

Simona Calleja Aguado (Cabanillas, Nafarroa Garaia, 1918 - Valtierra, Nafarroa Garaia, 1936ko abuztuaren 18a) etxekoandrea eta Espainiako Alderdi Komunistako kidea izan zen. 1936ko Gerra Zibilean fusilatu zuten.

## Bizitza

Simona Cabanillasen bizi zen bere guraso eta neba-arrebekin. Aita Alfonso Calleja zen, ama berriz, Felisa Aguado Sainz. Gerra Zibila piztu zenean errepresioa jasan zuen. Cabanillasko kartzelan egon zen preso, kazkamotz utzi zuten eta sexu erasoak jaso zituen, behin eta berriz bortxatu zuten, auzokideak Simonaren oihu ikaragarriak entzun zituzten. Simona neska oso ederra omen zen. Cortesko bi eta Cabanillaskoak zeuden bortxatzaleen artean. Oihuka, aurrez aurre bizi zen Don Carlos parrokoaren laguntza eskatzen omen zuen. Gau osoa oihuka eta txilioka eman omen zuen, "ez iedazue gehiago egin" "ez iedazue gehiago egin" errepikatzen omen zuen. Erail egin zuten agian bortxatzaleen izenik eman ez zezan. 18 urte zituen.

## Heriotza

Bere ama Felisa, 26 urteko neba Procesorekin eta Fustiñanako beste zenbaitzuk batera kamioan sartu eta Valtierra eta Cadreitaren arteko bidean fusilatu zuten, 1936ko abuztuaren 12an. Simonaren osaba Pedro Luis Aguado egun batzuk lehenago fusilatu zuten, 46 urte zituen, ezkonduta zegoen eta sei seme-alabaren aita zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ Nabarralde. (2016-09-27). «A 80 años de la barbarie franquista» Nabarralde (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ «Mujeres en el franquismo: Represión y Resistencia» Kaos en la red 2010-10-20 (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ «Lista de mujeres fusiladas por el franquismo» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ «La huella de la. Guerra Civil» Diario de Noticias de Navarra 2016-12-10 (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ «Centro de Documentación de la Memoria» www.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ Toribio LAÍNEZ GIL – Botones de nácar, contra el olvido. (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ «Fossa: 2962/2022 NAVA» www.mpr.gob.es (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ A los fusilados de Cabanillas – Parque de la Memoria. 2011-08-04 (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126512079
# Asunción Campaña Ortiz

Asunción Campaña Ortiz (Sause, Zaragoza, 1869 - Izko, 1936ko uztailaren 30a) 68 urteko etxekoandrea, Lanaren Konfederazio Nazionaleko kidea, bortxartu eta fusilatu egin zuten 1936ko Gerra Zibilean.

## Bizitza

Asunción Campaña Sausekoa zen jatorriz, baina Zangozan bizi zen bere senar Antonio Palacín Escagües eta hiru semeekin (Máximo, Primitivo eta Eugenio). 1918ko urtarrilaren 8an Zaragozako Auzitegiak sei hilabete eta egun bateko espetxealdi korrekzionala eta 150 pezetako isuna ezarri zion atentatu-delitu batengatik. Preso egon zen Sauseko Espetxean eta Zaragozako Probintziako Espetxean.
1936ko uztailaren 30ean Izko (Ibargoiti) Loitin fusilatu zuten bortxatu ondoren. Bere ahizpa Adela ere berarekin batera fusilatu zuten. Neba Raimundo hainbat aldiz preso egon ondoren probintzia-espetxean 1938an fusilatu zuten. Senar Antonio Palacín 1936ko uztailean. Lekukoen arabera Ebro ibaian aurkitu zuten, Sesman. Semeak: 36 urteko Máximo eta 30 urteko Primitivo Sanjurjo Tertzioan (Zaragoza) hil ziren 1936ko azaroan. Primitivo Burgosko espetxe zentralean egon zen preso eta eta San Cristobal gotorlekuan. 23 urteko seme Eugenio, Lanaren Konfederazio Nazionaleko bjurua, Sausen fusilatu zuten 1936ko uztailaren amaieran.
Asuncionen ilobak: Pilar Carro, Ricardo Carro eta Felipe Carro (Adelaren seme-alabak) ere funsilatu zituzten.

## Aintzatespenak

* 2019ko ekainaren 1ean, larunbata, Loti gainean inauguratu zen "Loiti, hilerri klandestinoa" izenarekin 1936an eraildako pertsonak omentzeko jarritako eskultura-taldea. "Loiti, hilerri klandestinoa" Zangozako merindadeko herrietako bizilagunak lurperatu zituzten hobi klandestinoen multzoa, tropa frankistek hil ondoren. Sei terminotan lurperatu zituzten: Aldunate, Izko, Lekaun, Nardues, Sengérriz eta Loiti. 66 pertsona lurperatuta dauden hobiak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Asunción Campaña Ortiz. .
* 1 2 3 4 www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-19).
* ↑ Valle, Manuel. (domingo, 19 de junio de 2016). «Sos del Rey Católico: ALGUNOS VECINOS DE SOS A TRAVÉS DE LOS SIGLOS. SIGLO XX (hasta1960)» Sos del Rey Católico (Noiz kontsultatua: 2024-06-19).
* 1 2 Nabarralde. (2011-09-12). «75 Años de la barbarie franquista» Nabarralde (Noiz kontsultatua: 2024-06-19).
* ↑ Valle, Manuel. (domingo, 12 de junio de 2016). «Sos del Rey Católico: VÍCTIMAS SOSIENSES DE LA GUERRA CIVIL» Sos del Rey Católico (Noiz kontsultatua: 2024-06-19).
* ↑ «homenaje cementerio clandestino loiti» www.sosdelreycatolico.com (Noiz kontsultatua: 2024-06-19).
* ↑ Campaña Ortiz, Asuncion – Con Nombre & Apellidos. (Noiz kontsultatua: 2024-06-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126597722
# Nicomedes Marañon Orio

Nicomedes Marañon Orio (Viana, Nafarroa Garaia, 1898ko abenduaren 17a – Logroño, Errioxa, 1936) 38 urteko etxekoandrea izan zen, Espainiako 36ko Gerran fusilatu zutena.

## Bizitza

Nicomedes Marañon Vianako ezkerreko emakumea zen, «Vianako Pasionaria» esaten ziotena.
1920ko maiatzaren 15ean ezkondu zen Fermín Merino Arandiarekin, Langileen Batasun Orokorreko (UGT) kidearekin eta lau alaba izan zituzten: Julia, Juliana, Araceli eta Herminia. Senar-emazteak atxilotu egin zituzten 1936ko uztailaren 24an. Logroñoko espetxera eraman zuten Nicomedes, kartzelatik atera eta fusilatu egin zuten. Fermin ostera, Iruñeko espetxera eraman zuten.
Bikotearen umeen egoera ikusirik Luciana Pérez Vianako monjen komentuko nagusiak, Burgosko artzapezpikuaren arrebak, ahaleginak egin zituen preso jarraitzen zuen aita aska zezaten, baita lortu ere. Fermín azaroaren 2an irten zen espetxetik, baina ez zuen herrira itzuli nahi, beldur zen, antza. Halere, irten zen gauean etxean lo egin zuen lau alabekin, baina biharamunean eraman egin zuten. Epaitegiko datuen arabera Viana inguruan azaroaren 3an hilda agertu zen. Beste iturri batzuek diote Ribafechara eraman eta karobi batera bota zutela.
Lau alabak karitateko mojen zaintzapean geratu ziren.

## Fusilamendua

Nicomedes 1936an fusilatu zuten Logroño hilerriko horman.Beste askorena bezala, heriotza ez dago inskribatuta ez Vianako epaitegian, ez Logroñokoan, ez inon.
   "... 32 urte inguruko emakume bat, gaztaina-koloreko ile ilunekoa, txabusina beltza jantzita, biso urdina, espartinak galtzerdirik gabe, eta Gurutze Gorriak paper bat jaso ziona Nikomedes Marañon Orio izenarekin, eta zetazko zapia eta beste zapi bat."

## Erreferentziak

* ↑ «FDMHN» memoria-oroimena.unavarra.es (Noiz kontsultatua: 2024-09-25).
* 1 2 «Nicomedes Marañon Orio» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-09-25).
* ↑ antepasadosblog. (2020-05-21). «Algunos fuslilados durante la Guerra Civil – apellidos L-M-N» Búsqueda de antepasados (Find your ancestors)- investigacionolvidados@gmail.com (Noiz kontsultatua: 2024-09-25).
* ↑ 83 Asesinato de la pareja de Viana 2 – Memoria Viana. (Noiz kontsultatua: 2024-09-25).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Las mujeres – La Barranca. (Noiz kontsultatua: 2024-09-25).
* ↑ (Gaztelaniaz) www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-09-25).
* ↑ «Logroño» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-09-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130365323
# Martina Martínez Bueno

Martina Martínez Bueno (Buñuel, Nafarroa Garaia, 1873 - Magallón, Zaragoza, 1936ko abuztuaren 26a) Espainiako 1936ko Gerran fusilatu zuten 63 urteko etxekoandrea izan zen.

## Bizitza

Martina ezkonduta zegoen Leandro Martiñezekin eta Tomas izeneko seme bat zuten. Ez zekien ez irakurtzen ez idazten. Atxilotu egin zuten eta kamioi baten sartu zuten beste zenbait herritarrekin batera fusilatzera eramateko. Martinak arazoak izan zituen kamiotik jaisteko bere adinagatik eta zeukan pìsuagatik, bultzaka kamiotik bota egin zuten, hanka biak apurtu zitzaizkion eta hantxe bertan errematatu zuten.

## Fusilatzea

1936ko abuztuan fusilatu zuten Zaragozako Magallón herrian, Fusilatutako Buñuelgo emakume bakarra izan zen. 2009ko martxoaren 1ean Magallónen fusilatutako eta lurperatutako senideen Elkarteak, Aranzadi Elkartearen laguntzarekin, Martina zegoen Magallongo hilerriko hobia aurkitu eta hobitik atera zuen.

## Familiak jasandako errepresioa

Martinaren seme Tomas ere fusilatu egin zuten. Senar Leandro Martínez espetxean egon zen.

## Aintzatespenak

* Panteoia. 70eko hamarkadan panteoia eraiki zen Buñuelgo hilerrian, 1936ko kolpe militarraren ondoren hildako pertsonen gorpuzkiak gordetzeko. "Guztion onerako eta gizarte bidezkoago baterako borrokatu ziren pertsonak ahaztu gabe gogoratzeko" irakur daiteke panteoiko hilarrian.
* Omenaldia. 2021eko ekainean Buñuelgo herriak omenaldia egin zien 1936ko Gerrako errepresaliatuei ekitaldi hunkigarri batean. Izan ere, Buñuel frankisten estatu-kolpearen osteko errepresiorik bortitzena jasan zuen Nafarroako Erriberako herria izan zen. 51 pertsona hil zituzten 36ko uda hartan, tartean, alkatea, alkateordea, idazkaria eta PSOEko edo UGTko kide ziren herritarrak, baita beste batzuk ere bere ideia errepublikanoengatik, haien artean Martina Martinez.
* Plaka. 2021ean plaka bat jarri zen udaletxean, eta bertan honako hau irakur daiteke: "Buñuelgo Udala, herri honetako alkatearen, zinegotzien, idazkariaren eta bizilagunen omenez, demokrazia eta errepublika defendatzeagatik". Jarraian, pertsona horien izenak irakur daitezke, hantxe agertzen da Martina Martínezen izena ere.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).
* ↑ «Mujeres en el franquismo: Represión y Resistencia» Kaos en la red 2010-10-20 (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).
* ↑ «Lista de mujeres fusiladas por el franquismo» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).
* ↑ «Espacios de Memoria» www.espaciosdememoria.com (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).
* ↑ Córdoba, Ana. (2021-06-12). «Buñuel rinde homenaje a los represaliados en el verano del 36 en un emotivo acto» LA VOZ (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).
* ↑ Hoy, Tudela. (2021-06-10). «El Ayuntamiento de Buñuel homenajeará a los represaliados del 36» Tudela Hoy (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).
* ↑ «Espacios de Memoria» www.espaciosdememoria.com (Noiz kontsultatua: 2024-09-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130368410