# Finlandiako Eliza Ortodoxoa

Finlandiako Eliza Ortodoxoa (finlandieraz: Suomen ortodoksinen kirkko; suedieraz: Ortodoxa kyrkan i Finland) Konstantinoplako Patriarkatza Ekumenikoaren parte den artzapezpiku-barruti autonomo ortodoxoa da. Elizak legezko posizioa du herrialdeko eliza nazional gisa, Finlandiako Eliza Luterotar-Ebanjelikoarekin batera.
Bere sustraiak Erdi Aroan Karelian Novgorodeko misiolari lanean zituelarik, Finlandiako Eliza Ortodoxoa Errusiako Eliza Ortodoxoaren menpe zegoen 1923ra arte. Gaur egun, Elizak hiru elizbarruti (hiippakunta) ditu, 24 parrokia (seurakunta), 140 apaiz eta 58.000 kide, Finlandiako biztanleriaren % 1,1a izanda. Helsinkiko parrokiak ditu jarraitzaile gehien. Elizako kideen kopuruak gora egiteari utzi dio azken urteotan. Komentu eta monasterio bana ere elizaren parte badira.

## Deskribapena

Eliza izaera publikoko entitate finlandiartzat hartzen dute. Elizaren kanpo-forma Parlamentuaren lege batek arautzen du; Elizaren espirituala eta doktrinala, berriz, haren sinodo nagusiak. Elizak bere kideak eta kideen jabetzako enpresak zergapetzeko eskubidea du. Aurretik, Errusiako Eliza Ortodoxoaren mende, Konstantinoplako Patriarkatza Ekumenikoaren artzapezpiku-barruti ortodoxo autonomoa izan da 1923tik.
Elizaren organo legegile nagusia Sinodo Zentrala da, eta honako hauek osatzen dute:
* Gotzain eta gotzain lagunkideak,
* Hamaika apaiz
* Hiru kantari
* 18 laiko eta emakume
Apaizek eta kantariek elizbarrutiko oinarriaren gainean aukeratzen dituzte ordezkariak, aniztasunez aukeratzeko metodoa erabiliz. Laikoen ordezkariak zeharka aukeratzen dira. Ordezkarientzako izendapenak parrokia-batzarrek egiten dituzte, eta horiek ere hautesleak aukeratzen dituzte. Horiek aukeratuko dituzte laikoen ordezkariak sinodo nagusian. Sinodo nagusiak apezpikuak aukeratzen ditu eta Elizaren ekonomiaren eta doktrina orokorraren arduraduna da.
Elizaren administrazio zentraleko bi organo betearazleak Gotzainen Sinodoa, Elizaren doktrina- eta kanpo-gaien arduraduna, eta Elizaren Administrazio Kontseilua (kirkollishallitus), Elizaren eguneroko kudeaketaren arduraduna dira.
Parrokiak erretoreak eta parrokia-kontseiluak zuzentzen dituzte, eta kontseilu hori isilpeko hautaketan aukeratzen da. Parrokiako adin nagusiko kide guztiek botoa emateko eta parrokiako kontseilurako hautatuak izateko aukera dute. Parrokiako kideek parrokiako konfiantzazko kargu baterako hautatuak ez izateko eskubidea dute, 60 urte baino gehiago badituzte edo konfiantzazko kargu batean gutxienez zortzi urtez lan egin badute. Kontseiluak parrokiako kontseilua aukeratzen du, parrokiaren eguneroko arazoez arduratzen dena.
Finantzarioki, Elizak ez du zerikusirik Estatuaren aurrekontuarekin. Parrokiak bazkideek ordaindutako zergen bidez finantzatzen dira. Administrazio zentrala parrokien ekarpenekin finantzatzen da. Sinodo nagusiak urtero erabakitzen du parrokiek egin behar duten ekarpenen zenbatekoa.
Eliza ortodoxoaren baldintza berezia agerikoagoa da administrazio-prozesuetan. Elizak administrazio-lege orokorra bete behar du, eta bere organoen erabakiak errekurritu egin daitezke eskualdeko administrazio-auzitegietan. Hala ere, auzitegiak erabakiaren legezkotasun formala berrikusi besterik ez du egiten. Ezin du elizaren erabaki bat errebokatu irrazionaltasunean oinarrituta. Apezpikuen sinodoaren eta sinodo nagusiaren erabakiak ez daude auzitegi administratiboen gainbegiratzearen mende. Kontrara, komunitate erlijioso pribatuen antzeko ikuskapen juridikoak jazartzen dituzte barrutietako auzitegiek.
Finlandiako legediak apaiza, gotzaina, apaiza edo eliz-diakonoa babesten ditu, aitortzan edo zainketa espiritualean entzun duten informazioa zabaldu ezin dutenak. Bekatariaren nortasuna ezin da edozein helburutarako azaldu. Hala ere, apaizak egitear dagoen krimen bati buruz hitz egiten entzuten badu, agintariei jakinaraztearen erantzule da, aitortzaren sekretua arriskuan egon ez dadin.

## Artzapezpikuen zerrenda

Moskuko Patriarkatzaren garaian:
* Antonii (1892–1898)
* Nikolai (1899–1905)
* Sergii (1905–1917)
* Serafim (1918–1923)
Konstantinoplako Patriarkatza Ekumenikoaren garaian:
* Herman (1923–1960)
* Paavali ("Paulo") (1960–1987)
* Johannes ("Joan") (1987–2001)
* Leo (2001–2024)
* Elia (2024–egun)

## Erreferentziak

* ↑ Finlandiako Eliza Ortodoxoa (Finlandieraz)
* ↑ Russian archbishops (Finlandieraz)