# Charlotte Lennox (idazlea)

Charlotte Lennox, sortzez Barbara Charlotte Ramsay (Gibraltar, Erresuma Batua, 1730 - 1804ko urtarrilaren 4a) eskoziar idazlea, eleberrigilea, dramagilea, poeta eta femenista izan zen. Batez ere, The Female Quixote; or, The Adventures of Arabella (euskaraz: Kixote femeninoa; edo, Arabellaren abenturak) lanaren egile gisa gogoratua da, eta Samuel Johnson, Joshua Reynolds eta Samuel Richardsonekin duen elkartasunarengatik.

## Bizitza

Oso informazio zuzen gutxi dago bizitza publikoa izan baino lehen, eta biografoek erdiautobiografikoak diruditen elementuak azaleratu dituzte bere lehen eleberritik.
Charlotte Lennox Gibraltarren jaio zen. Bere aita, James Ramsay de Dalhousie, Eskoziako militarra zen, kapitaina zen armada britainiarrean, eta bere ama, Catherine (Tisdall ezkongabetan, 1765ean hila), eskoziarra eta irlandarra zen. Barbara Charlotte Ramsay izena jarri zioten.
Charlotte bere bizitzako lehen hamar urteetan Ingalaterran bizi izan zen bere aitarekin, guardiako tenientea zena, bere familia Albanyra (New York, 1738) bizitzera joan aurretik, non bere aita teniente gobernadorea izan zen, 1742an hil zena. Ama eta biak New Yorken egon ziren beste urte batzuetan.

### Idazle ibilbidea

Lennoxek kolonietako bizitzaren aurrean izan zuen zirrara inspirazio iturri izan zen ziurrenik bere lehen eta azken eleberrietan, Harriot Stuart (1750) eta Euphemia (1790). 13 urte zituela, Londresera bidali zuten amaren aldeko izeba Mary Luckingen laguntzaile gisa, baina, hara heltzean, konturatu zen bere tutorea izan behar zuena, semea hil ostean, "aztoratu" egin zela. Ordurako postua eskuratzerik ez zegoenez, Charlotte Lady Isabella Finchen lagun bihurtu zen, zeini Lennoxen idazkiek atentzioa eman baitzioten.
Lennoxen lehen poesia liburukia, Poems on Several Occasions, 1747an argitaratua, Lady Isabellari eskainia zegoen eta, neurri batean, emakumeen adiskidetasuna eta independentzia izan zituen ardatz.
Gortean postu bat betetzeko prestatzen ari zen, baina Alexander Lennoxekin ezkondu izanak eta emanaldian jarduteko (eta horrela bere diru sarrerak lortzeko) erabakiak eragotzi egin zuten. Bere senarraren lan ezagun bakarra aduana-bulegoan izan zen 1773tik 1782ra, eta Newcastleko dukeak bere emaztearentzat ordainsari gisa emandako onura bat izan zela jakinarazi zen. Era berean, 1768an Lennoxeko kondearen oinordeko legitimoa izatea aldarrikatu zuen, baina Lorden Ganberak bastardo izate horretan oinarritutako bere esanak, edo bere "jaiotzatiko zorigaitzak", ukatu egin zituen, Charlottek tentuz deskribatu zituen bezala.
1746tik aurrera, 17 urterekin, Lennox emanaldian jardun zuen, mezenasgo aristokratikoko bizitza batetik aldendu ostean lehen aldiz paper publikoa hartuta. Drury Lane Teatroan, ospe ezberdineko drama "zibiko" batzuetan parte hartu zuen, politika eta genero gai sozialak jorratzen zituztenak.
Bere lehen olerkiak argitaratu ostean, emanalditik idazketara pasatzen hasi zen, nahiz eta Richmond-eko emanaldi batean parte hartu zuen 1748. urtean eta Haymarket Antzokian ongintzazko gau bat izan zuen The Mourning Bride-ren ekoizpen batean 1750ean. Urte horretan bertan argitaratu zuen bere poemarik arrakastatsuena, The Art of Coquetry, The Gentleman's Magazine lanean.
Sasoi hartan ezagutu zuen Samuel Johnson, zeinek estimu handitan zeukan. Bere lehen nobela agertu zenean, La vida de Harriot Stuart, Charlotte berak idatzia, Johnsonek festa arranditsua antolatu zuen Lennoxentzat, erramu koroa bat eta erramua (bay leaf) zuen sagar tarta bat eta guzti. Johnsonek Elizabeth Carter, Hannah More eta Frances Burney lagun literarioen gainetik jarri zuen, bere idazle ibilbidea profesionalizatzeko egin zituen saiakerengatik, era anonimoan idatzi beharrean. Lennox Londresko literatura-eszenako kide garrantzitsuei aurkeztuko zitzaiela ziurtatu zuen.
Hala ere, Johnsonen inguruko emakumeek ez zuten Lennox estimatzen. Hester Thrale, Elizabeth Carter eta Mary Wortley Montagu, guztiak Bluestocking Elkarteko kideak, etxeko lanengatik kritikatzen zuten (Lennoxek ere txantxetan hartzen zituen), bere nortasun nabarmenki desatseginagatik edo bere izaera txarrarengatik. Zehazki su-emaile gisa ikusten zuten.

#### The Female Quixote, or, The Adventures of Arabella

Samuel Richardsonek eta Samuel Johnsonek berrikusi zuten Lennoxen bigarren eleberri eta arrakastatsuena, The Female Quixote, or, The Adventures of Arabella. Henry Fieldingek bere Covent Garden Journal egunkarian goraipatu zuen eta nolabaiteko ospea jaso zuen. 1783, 1799 eta 1810ean berrinprimatu eta zenbait eleberri handitan batu zen, eta alemanera itzuli zen 1754an, frantsesera 1773 eta 1801ean eta espainierara 1808an. On Kixote alderantzikatzen du formalki eleberriak: On Kixote erromantze bateko zaldunezko heroiarekin nahasten den legez, Arabella erromantze bateko ezkongabeko maitasunarekin nahasten da. On Kixotek uste du bere betebeharra dela ezagutzen dituen damatxo platonikoki puruak goraipatzea (maite duen baserritarra legez); Arabellak, ostera, uste du bere esku dagoela begirada batez hiltzea, eta bere maitaleek kalbarioak pairatu behar dituztela bere izenean.
Emakumeen Kixotea ofizialki anonimoa izan zen eta teknikoki ez zuten aintzat hartu Lennox hil arte. Hala ere, anonimatua sekretua zen, bere beste lanak "Kixote femeninoa"ren egile gisa iragartzen baitziren, baina Kixote Femeninoaren bertsio argitaratu bakar batek ere ez zuen bere izena eraman bere bizitzan zehar. Gaztelaniazko bertsioaren itzultzailea/zentsorea, Bernardo María de Calzada, testuaz jabetu zen, "egile ezezagunaren ingelesezko idatzia eta D. Bernardok gaztelaniazkoa", nahiz eta ez zuen ingelesa menderatzen eta itzulpen horren aurretik itzulpen bat baino ez zuen frantsesetik gaztelaniara itzuli, zentsuratuta zegoena. Hitzaurrean, de Calzadak testuaren kalitate zalantzagarriaz ohartarazten du irakurlea, izan ere, testu britainiar onak "Fyelding" [sic] eta Richardson-ek baino ez zituzten idatzi, biak ere nazioarteko ospea zuten autoreak, Edmund Curll-ena bezalako izen ezberdinek sortutako "erromantze" mekanikoekin edo ezizen bakarreko erromantze satirikoekin kontrastean.

### Itzultzaile

Joseph Barettik italiera irakatsi zion Lennoxi, eta hainbat pertsonak lagundu zioten El teatro griego del padre Brumoy itzultzen, XVIII. mendearen erdialdean tragedia greziarrari buruz eragin handiena izan zuen estudio frantsesa. 1755ean Memorias de Maximiliano de Béthune, duque de Sully itzuli zuen, eta ondo saldu zen.

#### Literatur kritikaren lehen lan feminista

hizkuntza ikastean, Charlotte Lennoxek William Shakespeareren lanen iturriekiko interesa agertu zuen. 1753an, Andrew Millarrek Shakespeare Illustrated-en lehen bi liburukiak argitaratu zituen, aditu askok literatur kritikaren lehen lan feministatzat jotzen dutena, eta hirugarren liburukia 1754an agertu zen. Literaturaren kritika feminista honetan, Lennoxek Shakespeareren iturriak luze eta zabal aztertzen ditu, eta arreta berezia jartzen dio Shakespearek oinarri izan zuen tradizio erromantikoari. Bere kritika nagusia da bere obrek pertsonaia femeninoei jatorrizko autoritatea kentzen dietela, "antzinako erromantzeek eta nobelek emandako boterea eta independentzia morala kenduta".
Samuel Johnsonek idatzi zuen lanaren eskaintza, baina beste batzuek kritikatu egin zuten haren tratamendua, David Garricken hitzetan, "hain egile handia eta bikaina" izateagatik. Johnsonen babesak bere ospe inprimatua babestu bazuen ere, literatur munduak mendekua hartu zuen The Sister lanaren aurkezpenarekin, bere hirugarren Henrietta eleberrian oinarritua. Hainbat taldek bat egin zuten antzezlana eszenatokitik abutxatzeko, estreinaldiko gauean, nahiz eta zenbait edizio inprimatu izan zituen.

### Beste lan batzuk

Bere hirugarren eleberria, Henrietta, 1758an agertu zen eta ondo saldu zen, baina ez zion dirurik eman. 1760tik 1761era The Lady's Museum egunkarirako 1762ko Sophia eleberria osatu zuen materiala idatzi zuen. David Garrickek bere Old City Manners ekoitzi zuen Theatre Royalen, Drury Lanen, 1775ean (Ben Jonsonen Eastward Ho lanaren moldaketa bat).
Azkenean, 1790ean, Euphemia argitaratu zuen, bere azken eleberria, arrakasta gutxirekin, izan ere, publikoak eleberri erromantikoekiko zuen interesa gainbehera izan zuela ematen zuen. Euphemia Ameriketako Estatu Batuetako Iraultza baino lehen New York estatuan girotutako eleberri epistolarra da.

### Heriotza

1804ko urtarrilaren 4an hil zen Londresen, eta Broad Courteko (Covent Garden) hilerrian lurperatu zuten izen bako hilobi batean.
XIX. mendean, The Female Quijote nahiko ezaguna izan zen. XX. mendean Janet Todd, Jane Spencer eta Nancy Armstrong akademiko feministek Lennoxen abilezia eta asmamena goraipatu zuten.

## Bizitza pertsonala

Lennoxek haurtzarotik biziraun zuten bi seme-alaba izan zituen: Harriot Holles Lennox (1765–1802/4) eta George Lewis Lennox (1771n jaioa).
Urte askoan egon zen senarrarengandik bananduta eta azkenean 1793an banandu ziren. Charlotte, gero, "urritasun bakarti" batean bizi izan zen bere bizitza osoan zehar, Fondo Literarioaren laguntzari esker.

## Lanak
### Olerkiak

* Poems on Several Occasions [Poemas para diversas ocasiones] (1747)
* The Art of Coquetry (1750)
* Birthday Ode to the Princess of Wale [Oda al cumpleaños de la Princesa de Gales]

### Eleberriak

* The Life of Harriot Stuart [La vida de Harriot Stuart] (1751)
* The Female Quixote[El Quijote femenino] (1752)
* Henrietta (1758)
* Sophia (1762)
* Eliza (1766)
* Euphemia (1790)
* Hermione (1791)

### Antzezlanak

* Philander (1758)
* The Sister [La hermana] (1769)
* Modales de la ciudad vieja (1775)

### Literatura-kritika

* Shakespeare [sic] Illustrated (1753-1754)

### Egunkaria

* The Lady's Museum (1760-1761)

### Itzulpenak

* 1756 - Memorias de Maximiliano de Bethune, duque de Sully.
* 1756 - Las memorias de la condesa de Berci.
* 1757 - Memoirs for the History of Madame de Maintenon and of the Last Age.
* 1759 - El Teatro Griego del Padre Brumoy.
* 1774 - Meditaciones y oraciones penitenciales de la duquesa de la Valière.

## Erreferentziak

* ↑ Doody, Margaret Anne. (1987). «Shakespeare's Novels: Charlotte Lennox Illustrated» Studies in the Novel 19 (3): 306..
* ↑ Lennox, Charlotte. (noviembre de 1750). «The Art of Coquetry» Gentleman's Magazine xx: 518–19..
* ↑ Lennox, Charlotte. (noviembre de 1750). «Birthday Ode to the Princess of Wales» Gentleman's Magazine xx: 518..
* ↑ Schürer, Norbert. (2001). «A New Novel By Charlotte Lennox» Notes and Queries 48 (4): 419–22. doi:10.1093/nq/48.4.419b..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q441757
* Multimedia: Charlotte Lennox / Q441757