# Jaizkibel V

Jaizkibel V Hondarribian dagoen harrespil bat da, Jaizkibelgo Estazio Megalitikoan. Inguruko hareharriekin eraiki zen Burdin Aroan.

## Aurkikuntza eta indusketa

Jaizkibel V mairu-baratzea induskatzean, egitura konplexuagoa topatu ahal izan da; izan ere, arkitektonikoki berezia den monumentua azaleratu dute arkeologoek, Manu Ceberiok, zuzendutako indusketan.
2002 amaiera eta 2003 hasiera artean aurkitu zuten Luis del Barriok eta Iñigo Txintxurretak. Joera zirkularra duen harrizko perimetro bat du eta handiagoak diren bi harri (edo zutarri) bereizten dira (1,80 eta 2,10 metro), forma bereziak dituzte eta aurrez aurre jarrita daude. Ardatz horrek, Zeberioren hitzetan, norabide bat markatzen du. Horrez gainera, bi harri horiek berariaz cromlecherako hautatuak direla ere uste da, garaiak izateaz gainera forma aldetik ere bereziak direlako, Bigarrenak, esaterako, itxura antropomorfikoa duela dirudi.
Harrizko zirkulu hau Brontze Aroaren amaieran eta Burdin Aroan datatu da (K.a. I mendea – K. 1.000 urte). Monumentu megalitikoaren erdigunean kamera txiki bat eraiki zuten eta bertan jartzen zituzten erraustutako pertsonaren errautsak. Une ezezagun batean arpilatu zuten eta ganbara desegin zuten. Aurkitutako aztarnek hilobi hau eraikitzeko erabili ziren harriak nabarmenak zirela erakusten dute.
Normalean pertsona bakoitzarentzat monumentu bat egiten zuten eta Jaizkibel V harrespilaren inguruan horrelako egitura gehiago daude, oraindik induskatu gabe. Induskatzen hasi zirenean ikusi zuten harri asko erorita zeudela, baina ikerketaren zuzendariaren hitzetan "lauzen jatorrizko posizioa bertikalean izango litzateke. Cromlech hauen helburua, hilobi gisa erabiltzeaz gain, bizi ziren lurraldea markatzea ere bazen”.
2023an monumentua leheneratu zen: harri gehienak berriz zutik jarriz enkofratua erabiliz. Ezin izan dira denak bertikalki jarri ezin delako ziur jakin zein zuten jatorrizko posizioa.

## Deskribapena

6 metroko diametroa duen harrespila da. Aurkitu zenean, 9 lekuko ikusten ziren inguruan, baina indusketak erakutsi du 22 zirela jatorrian, nahiz eta batzuk hautsiak zeuden eta 27 zati zeuden gaur egun. Zatietako batek hasiera batean 2,4 metroko altuera zuen monolito batenak ziren, silueta antropomorfo baten itxura ematen zutenak.

## Erreferentziak

* 1 2 Aranzadi. (2019-03-6). «Jaizkibel V cromlecharen egitura berezia aurkitu dute» Aranzadi (Noiz kontsultatua: 2023-09-18).
* 1 2 Ceberio Rodríguez, Manuel; Quevedo-Semperena, Izaro. (2020). «Cromlech Jaizkibel V: III Campaña» Arkeoikuska: Investigación arqueológica (2020): 321–323. ISSN 0213-8921. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ «ZIOSO | Luberri.net» www.luberri.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* 1 2 Artola, Amalur. (2019-03-06). «Jaizkibel V cromlecharen egitura berezia ezagutarazi du Aranzadik» naiz (Noiz kontsultatua: 2023-09-18).
* ↑ «Harrespila berri bat aurkeztu dute Jaizkibelen Aranzadik eta Hondarribiko udalak» Antxetamedia (Noiz kontsultatua: 2023-10-07).
* ↑ «Jaizkibel V mairubaratza berreskuratzeko lanak amaitu ditu Aranzadik» EITB 2023-10-06 (Noiz kontsultatua: 2023-10-07).
* ↑ Aranzadi. «JAIZKIBEL V» Aranzadi (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133387643