# Leonor Elias Herrero

Leonor Elias Herrero (Soto de Cameros, Errioxa 1861-Bilbo) Gallarta eta Trapagarango maistra izan zen​. II.Errepublikako gobernuak Lanaren Domina eman zion Trapagaranen irakaskuntzan egin zuen ibilbideagatik​. Egun, Trapagarango kale batek bere izena dauka.

## Biografia
### Gerra aurreko bizitza

18 urte zituenean, Errioxatik Gallartara joan zen bizitzera eta bertako maistra bihurtu zen ikasketak bukatu zituenean. Ondoren, 1882an, 22 urte zituela, Trapagaranera ezkondu zen, orduko idazkariarekin, Daniel Dacobarekin. Orduan hasi zen Trapagaranen eskolak ematen, garai hartako La Escontrilla eskolan, hain zuzen ere, Olaso jauregiaren ondoko eremuan zegoena.
Leonor Eliasen senarrak une latzak bizi izan zituen udaleko lanean; horrek maistrarengan ere izan zuen eragina.
Eliasek hainbat seme-alaba izan zituen Daniel Dacobarekin​, baina senarra hil zitzaionean, oso arazo larriak izan zituen. Izan ere, maistra soldata zeukan arren, txikiegia zen etxea eta familia aurrera eramateko; beraz, apopiloak hartu behar izan zituen bere maistra-etxean.

### Gerra eta gerraosteko bizitza

Gerra Zibila hasi bezain pronto, Leonor Eliasek Durangora jo zuen, bertan senideak baitzeuzkan. Baina 1937ko martxoaren 31n Condor Legioak Durango bonbardatu zuen, Durangoko bonbardaketak, beraz, betean harrapatu zuen, eta beldurrez Trapagaranera itzultzea erabaki zuen. Bertan ere beldurrez bizi izan zen, eta egunero ezkutatzen zen Larreinetako funikularrearen atzean zegoen kobazulo batean, "El Cerdo" kobazuloan, Irungo hainbat iheslarirekin batera. Bere ikasle batzuek, ostera, lagundu egin zioten janaria emanez.
Zahar eta gaixorik zegoela, haren ilobekin joan zen Bilbora bizitzera, eta bertan zendu zen; lur ematera, ordea, Trapagaranera eraman zuten. Hil ostean erabaki zuen Trapagarango Udalak kale bati bere izena jartzea, La Escontrilla eskola publikoaren kaleari, zehazki.

## Maistra-lana

Leonor Eliasek 4 urtetik 14 urte bitarteko neskei eman zizkien eskolak La Eskontrilla ikastetxean. 70 urte izan arte segitu zuen irakaskuntzan; guztira 3 belaunaldiko nesken maistra izan zen. Egindako lan horregatik guztiagatik, hain zuzen, eman zioten Lanaren Domina.
Zenbait ikasgai eman zituen; besteak beste, Espainako historia, historia sakratua, gramatika edo ekonomia. Garai hartan, eskola materiala ez zen oso ugaria, oinarrizkoa baino ez zegoen; arbelak, mapak, taulak, koadernoak, arkatzak, konpasak... Hala ere, neska guztientzat zeuden liburuak, historia sakratuaren liburua izan ezik; ikasle batek ozen irakurriz ematen zuen ikasgai hori.
* ↑ , https://www.trapagaran.net/es-ES/Noticias/Paginas/20131213_Calendario2014.aspx or..
* ↑ 2014EGUTEGIA/CALENDARIO. , https://www.trapagaran.net/es-ES/Noticias/2013/20131213_calendario_trapaga.pdf or..
* ↑ Bizkaiko Elizaren Artxibo Historikoa: Sacramento: MATRIMONIOS-Registros originales Fecha: 1882-09-30 Diócesis Bilbao/ Territorio histórico: BIZKAIA Localidad: Abanto y Ciérvana-Abanto Zierbena-Gallarta Parroquia: 16020 Santos Juliana y Antonio de Padua Fondo: 01.02.01.004 ID: 272840/ Código de Referencia: ES/AHEB-BEHA/F006.004 (0066/001-00) Signatura: 0066/001-00 (Sig.Antigua: 0010/001-00) Página/folio: p. 009
* ↑ Archivo Foral de Bizkaia: Archivo Municipal de Valle de Trapaga - Trapagaran SIGNATURA: VALLE DE TRAPAGA - TRAPAGARAN 0641/008 DATA: 1885-1887
* ↑ Archivo Foral de Bizkaia: Archivo Municipal de Valle de Trapaga - Trapagaran SIGNATURA: VALLE DE TRAPAGA - TRAPAGARAN 0708/003/004 DATA: 1906 / 1919
* ↑ , https://hemerotecadigital.bne.es/hd/pdf?oid=0003108922 or..
* ↑ , https://www.trapagaran.net/es-ES/Turismo/Conoce-Trapagaran/Documents/kale-izenedegia_ALDIZKARIA-OSOA.pdf or..
* ↑ Mundo grafico egunkaria: 1930-08-20 (46.orrialdea)
* ↑ (Gaztelaniaz) PPLL. (2013-12-17). «Un calendario lleno de personajes ilustres» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).