# Montserrat Vilà

Montserrat Vilà i Planella (Figueres, Girona, 1965), Kataluniako ekologo bat da, eta landare inbaditzaileen presentzia eta arrakasta baldintzatzen duten faktore biologikoak eta ingurumenekoak aztertzen ditu nagusiki, baita haien eragin ekologiko eta ekonomikoak ere.

## Biografia

Doktoretza egin zuen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, Jaume Terradasen zuzendaritzapean, eta tesia 1993an aurkeztu zuen. 1994 eta 1996 artean doktoratu ondoko ikertzaile gisa lan egin zuen Kaliforniako Unibertsitatean, Berkeleyn. Ondoren, Ikerketa Ekologikoaren eta Basogintza Aplikazioen Zentrora (CREAF) itzuli zen Idazkaritza Zientifiko gisa, eta ekologia-irakasle aritu zen UABn, Kaliforniako Unibertsitateko ikerketa-taldeekin lotura estua mantenduz.
2006an Doñanako Estazio Biologikoan (EBD-CSIC) hasi zen lanean, eta 2010etik ikerketa-irakaslea da bertan. EBD-CSICen Ikerketako zuzendariordea izan da. Sevillako Unibertsitateko irakasle elkartua eta Pablo de Olavide Unibertsitateko Doktorego Programako irakaslea ere bada. Irakasle bisitaria izan da Montanako Unibertsitatean (Missoula), Michigango Unibertsitatean (Ann Arbor), Trinity Collegen (Dublin), Teknologia Institutuan (Sligo), CABIn (Egham) eta CSIROn (Canberra).

## Ibilbidea

Espezie exotiko inbaditzaileen ekologiari buruzko ikerketa aitzindarien buru izan da, eta horrek European Working Group on Biological Invasions-eko (NEOBIOTA) buru izatea eragin dio. Bere ikerketak ikuspegi holistikoa eman du aspektu hauetan:
1) sartutako espezieen inbasioa eragiten duten faktore ekologiko eta sozioekonomikoak.
2) inbasio-eredu makro ekologikoak, estatuan, eskualdean eta Europan.
3) inbasio biologikoek biodibertsitatean, ingurumen-zerbitzuetan eta giza ongizatean dituzten inpaktuak.
Zuzendutako hamabi doktore-tesirekin, berrehun ISI artikulu baino gehiagorekin, berrogei liburu-kapitulu baino gehiagorekin eta koeditatutako zazpi libururekin, Ekologia/Ingurumen arloan (Clarivate Analytics) eragin handiena duten munduko ikertzaileen % 1en artean dago.
Espezie Exotiko Inbaditzaileei buruzko EU Erregulaziorako Foro Zientifikoko kidea da. Europarako potentzial inbaditzailea duten landareen lehen zerrenda koordinatu du. IUCNrekin arrisku-analisien protokoloak garatu ditu, espezie inbaditzaileak lehenesteko eragin ditzaketen inpaktuen arabera. Biodibertsitateari eta Ekosistemen Zerbitzuei buruzko Gobernu arteko Plataformako (IPBES) kide zientifiko gisa, inbasioek sektore sozioekonomiko guztietan dituzten eraginei buruzko diagnostiko orokor bat egiten parte hartzen du.
Kongresu eta tailer ugari antolatu ditu, nazionalak zein nazioartekoak. Espainian, CSICeko Baliabide Naturalen Arloko Batzordeko kide izan da, eta Ebaluazio eta Prospektiba Agentzia Nazionaleko (ANEP/AEI) Animalien Biologia, Landare Biologia eta Ekologia arloko koordinatzailea izan da.
Nazioartean, ERC Consolidator Grants ebaluazio-panelean parte hartu du Ekologian, Eboluzioan eta Ingurumen Biologian, bai eta ERANET-Biodiversidad proiektuetan, Finlandiako Zientzien Akademian, Alemaniako erakundeetan (adibidez, GFA, Sino-German Center for Research Promotion) eta abarretan ere. Ekologiako Margalef Sariaren eta BBVA Fundazioaren Biodibertsitatea Kontserbatzeko Sarien epaimahaikide ere izan da. Ecology Letters, Biological Invasions, NEOBIOTA eta Bioscience aldizkari zientifikoetako editore elkartua da.
Vilàk 170 artikulu zientifiko baino gehiago argitaratu ditu, zazpi liburu koeditatu ditu eta 40 liburu-kapitulu baino gehiago idatzi ditu. 2014an, Thomson Reuters agentziaren azken 10 urteetako zientzialari aipatuenen zerrendan aukeratutako Espainiako 47 pertsonetako bat izan zen. 2014tik 2019ra, urtero agertu da ikertzaileen zerrendan.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2019 Gadea Ciencia Fundazioaren Batzorde Zientifiko Aholkulariko kidea.
* 2020 Saria Ekologian Luis Balaguer eta Lurreko Ekologiaren Espainiako Elkarteko (AEET) ohorezko kidea.
* 2020 North-South Prize from the Council of Europe to the Mediterranean Experts on Climate and Environmental Change (MedECC) network.
* 2021 Ecological Society of Americaren Mercer Award saria.
* 2021 Sevillako Zientzien Errege Akademiako kide numerarioa.
* 2021 Alejandro Malaspina Ikerketa Sari Nazionala Natur Baliabideen Zientzia eta Teknologien arloan.
* 2023 Zientzien Errege Akademiako kide urgazlea.

## Erreferentziak

* 1 2 «Casa de la Ciencia de Sevilla - Consejo Superior de Investigaciones Científicas - montse» web.archive.org 2016-01-29 (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* 1 2 «Montserrat Vilà's home page» www.montsevila.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Ingelesez) «Highly Cited Researchers | Clarivate» clarivate.com 2024-11-13 (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) 20minutos. (2014-06-29). «47 españoles entran en la lista de los 3.000 investigadores más importantes del mundo» www.20minutos.es - Últimas Noticias (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ «Archived Lists - HCR» web.archive.org 2018-08-31 (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ «El Ministerio de Ciencia e Innovación otorga las diez modalidades de los Premios Nacionales de Investigación 2021». www.ciencia.gob.es.
* ↑ (Gaztelaniaz) Márquez, Noelia. (2023-03-13). «La Academia de Ciencias de España incorpora a Montserrat Vilà, investigadora de la Estación Biológica de Doñana» Diario de Sevilla (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19288894