OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Iskulin

Iskulin Hondarribian dagoen trikuharri bat da, Jaizkibelgo Estazio Megalitikoan. Inguruko hareharriekin eraikita dago, eta ez dago argi Neolitokoa edo Brontze Arokoa ote den. Iskulin izeneko lekuan dago, Jaizkibelgo paradoretik gertu.

## Aurkikuntza eta indusketa

1935an aurkitu zuen Jose Migel Barandiaranek. 1946an deskribatu zuen, baina gaur egun ez dago berak aipatutako ganbara, ehiza-postu gisa erabili baita denbora luzez, baina ez da induskatua izan. Juan Maria Apellanizek Jaizkibel II izena eman zion, baina suntsitu gisa aurkeztu zuen.

## Deskribapena

Barandiaranen deskribapenean esaten da tumuluak 16 metroko diametroa zuela, eta alboko harlauza bat falta zitzaiola. Ipar-ekialde - hego-mendebalde orientazioa zuen. Hala ere, gaur egun 9 metroko diametroa du eta metro bateko altuera. Erdiko kraterrak 3 metroko diametroa du.

## Erreferentziak

* ↑ «JAIZKIBEL III | Luberri.net» www.luberri.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) Barandiarán, José Miguel de. (1963). Nota acerca de algunas investigaciones prehistóricas realizadas en el País Vasco desde el año 1933 hasta el de 1936 /. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Aranzadi. «JAIZKIBEL III» Aranzadi (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Apellániz, Juan María. (1973). «Corpus de materiales de las culturas prehistóricas con cerámica de la población de Cavernas del País Vasco Meridional» Munibe. Suplemento (1): 1–366. ISSN 1698-3807. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Altuna, J; Armendariz, A; Del Barrio, L; Etxeberria, F.; Mariezkurrena, K; Peñalver, J; Zumalabe, F. (1990). «Jaizkibel IV» Munibe in: Gipuzkoako Karta Arkeologikoa. I. Megalitoak. (Gipuzkoako Foru Aldundia / Aranzadi Zientzia Elkartea) 7. eranskina ISSN 0027-3414..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133370465
# Gathuzain

Gathuzaina edo gateroa Zuberoako maskaradetako pertsonaia da, Maskarada gorriko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Eskuetan gathia (katua) deitu sorgin-guraizeak daramatza, lehengo denboretan neskatilak zirikatzeko, haurrei ikara emateko edo zernahi gauza hartzeko erabiltzen zituenak. Gaur egun, ordea, dantzetara mugatzen da haren eginkizuna.
Janzkerari dagokionez, soinean jaka urdina, zilarrez edo urrez brodatutako bularralde zuriarekin, galtza horiak, galtzerdi zuriak eta azpantar horiak, eta buruan boneta zuria daramatza.

## Erreferentziak

* ↑ Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258268
# Gatuzain (maskaradako pertsonaia)

Gathuzaina edo gateroa Zuberoako maskaradetako pertsonaia da, Maskarada gorriko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Eskuetan gathia (katua) deitu sorgin-guraizeak daramatza, lehengo denboretan neskatilak zirikatzeko, haurrei ikara emateko edo zernahi gauza hartzeko erabiltzen zituenak. Gaur egun, ordea, dantzetara mugatzen da haren eginkizuna.
Janzkerari dagokionez, soinean jaka urdina, zilarrez edo urrez brodatutako bularralde zuriarekin, galtza horiak, galtzerdi zuriak eta azpantar horiak, eta buruan boneta zuria daramatza.

## Erreferentziak

* ↑ Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258268
# Gatuzain (argitaletxea)

Gatuzain 1998an sortutako argitaletxea da. Egoitza Larresoron (Lapurdi) dauka.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko argitaletxeen zerrenda
* Durangoko Azoka

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Gatuzain argitaletxearen gunea
* Elkarrizketa Gatuzaineko Hartzea Lopez Aranari, Gara, 2008-02-28
# Gatuzain (argipena)

Iparraldeko euskalkietako gatuzain izenak «katuaren edo katuen zaindari» esan nahi du, eta adiera hauek ditu:
* Gatuzain, Zuberoako maskaradetako pertsonaia;
* Gatuzain, egoitza Larresoron (Lapurdi) duen argitaletxea.
# Gatuzain (maskaradako pertsonaia)

Gatuzaina, gathüzaina, edo gatüzaina Zuberoako maskaradetako pertsonaia da, Maskarada gorriko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Eskuetan gatua (katua) deitu sorgin-guraizeak daramatza, lehengo denboretan neskatilak zirikatzeko, haurrei ikara emateko edo zernahi gauza hartzeko erabiltzen zituenak. Gaur egun, ordea, dantzetara mugatzen da haren eginkizuna.
Janzkerari dagokionez, soinean jaka urdina, zilarrez edo urrez brodatutako bularralde zuriarekin, galtza horiak, galtzerdi zuriak eta azpantar horiak, eta buruan boneta zuria daramatza.

## Erreferentziak

* ↑ «gatuzain» Orotariko Euskal Hiztegia (Euskaltzaindia).
* ↑ «Gathüzaina» Dantzan.eus.
* 1 2 Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258268
# Gatuzain (maskaradako pertsonaia)

Gatuzaina, gathüzaina, edo gatüzaina Zuberoako maskaradetako pertsonaia da, Maskarada gorriko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Eskuetan gatua (katua) deitu sorgin-guraizeak daramatza, lehengo denboretan neskatilak zirikatzeko, haurrei ikara emateko edo zernahi gauza hartzeko erabiltzen zituenak. Gaur egun, ordea, dantzetara mugatzen da haren eginkizuna.
Janzkerari dagokionez, soinean jaka urdina, zilarrez edo urrez brodatutako bularralde zuriarekin, galtza horiak, galtzerdi zuriak eta azpantar horiak, eta buruan bonet zuria daramatza.

## Erreferentziak

* ↑ «gatuzain» Orotariko Euskal Hiztegia (Euskaltzaindia).
* ↑ «Gathüzaina» Dantzan.eus.
* 1 2 Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258268
# Gatuzain (maskaradako pertsonaia)

Gatuzaina, gathüzaina, edo gatüzaina Zuberoako maskaradetako pertsonaia bat da, Maskarada gorriko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Eskuetan gatua (katua) deitu sorgin-guraizeak daramatza, lehengo denboretan neskatilak zirikatzeko, haurrei ikara emateko edo zernahi gauza hartzeko erabiltzen zituenak. Gaur egun, ordea, dantzetara mugatzen da haren eginkizuna.
Janzkerari dagokionez, soinean jaka urdina, zilarrez edo urrez brodatutako bularralde zuriarekin, galtza horiak, galtzerdi zuriak eta azpantar horiak, eta buruan bonet zuria daramatza.

## Erreferentziak

* ↑ «gatuzain» Orotariko Euskal Hiztegia (Euskaltzaindia).
* ↑ «Gathüzaina» Dantzan.eus.
* 1 2 Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258268
# Gatuzain (maskaradako pertsonaia)

Gatuzaina, gathüzaina, edo gatüzaina Zuberoako maskaradetako pertsonaia bat da, maskarada gorriko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Eskuetan gatua (katua) deitu sorgin-guraizeak daramatza, lehengo denboretan neskatilak zirikatzeko, haurrei ikara emateko edo zernahi gauza hartzeko erabiltzen zituenak. Gaur egun, ordea, dantzetara mugatzen da haren eginkizuna.
Janzkerari dagokionez, soinean jaka urdina, zilarrez edo urrez brodatutako bularralde zuriarekin, galtza horiak, galtzerdi zuriak eta azpantar horiak, eta buruan bonet zuria daramatza.

## Erreferentziak

* ↑ «gatuzain» Orotariko Euskal Hiztegia (Euskaltzaindia).
* ↑ «Gathüzaina» Dantzan.eus.
* 1 2 Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258268
# Vitorino Guimarães

Vitorino Máximo de Carvalho Guimarães (Penafiel, 1876ko azaroaren 13a – Lisboa, 1957ko urriaren 18a) portugaldar miltar, ekonomialari eta politikaria izan zen. Portugalgo lehen ministroa izan zen 1925eko otsailetik uztailera.
Merkataritza ikastaro bat egin zuen Porton eta 1901ean Armada Eskolan sartu zen eta administrazio militarreko ofizial diploma lortu zuen. Administrazio militarreko karrera administrazio eta finantzetako irakaskuntzarekin konbinatu zuen.
1908ko errepublikarren matxinadako buruzagietako bat izan zen. 1910ean errepublika aldarrikatu zuen batzorde militarreko kide izan zen, eta 1911n Batzar Konstituziogileko kide hautatu zuten. 1915ean Finantza ministro izendatu zuten.
Lehen Mundu Gerran, Portugalgo Espedizio Taldeko Bigarren Dibisioko administrazio-zerbitzuetako buru izendatu zuten. 1921ean Finantza ministro izendatu zuten berriro.
Hilabete batzuetan lehen ministro izan zen 1925ean. 1926ko maiatzeko estatu-kolpearen ondoren, politikatik aldenduta geratu zen, eta bere karrera militarra 1936an amaitu zuen koronel mailarekin.
# Vitorino Guimarães

Vitorino Máximo de Carvalho Guimarães (Penafiel, 1876ko azaroaren 13a – Lisboa, 1957ko urriaren 18a) portugaldar miltar, ekonomialari eta politikaria izan zen. Portugalgo lehen ministroa izan zen 1925eko otsailetik uztailera.
Merkataritza ikastaro bat egin zuen Porton eta 1901ean Armada Eskolan sartu zen eta administrazio militarreko ofizial diploma lortu zuen. Administrazio militarreko karrera administrazio eta finantzetako irakaskuntzarekin konbinatu zuen.
1908ko errepublikarren matxinadako buruzagietako bat izan zen. 1910ean errepublika aldarrikatu zuen batzorde militarreko kide izan zen, eta 1911n Batzar Konstituziogileko kide hautatu zuten. 1915ean Finantza ministro izendatu zuten.
Lehen Mundu Gerran, Portugalgo Espedizio Taldeko Bigarren Dibisioko administrazio-zerbitzuetako buru izendatu zuten. 1921ean Finantza ministro izendatu zuten berriro.
Hilabete batzuetan lehen ministro izan zen 1925ean. 1926ko maiatzeko estatu-kolpearen ondoren, politikatik aldenduta geratu zen, eta bere karrera militarra 1936an amaitu zuen koronel mailarekin.
* Datuak: Q741496
* Multimedia: Vitorino Guimarães / Q741496
# Gatuzain (maskaradako pertsonaia)

Gatuzaina, gathüzaina, gatüzaina edo gateroa Zuberoako maskaradetako pertsonaia bat da, maskarada gorriko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Eskuetan gatua (katua) deitu sorgin-guraizeak daramatza, lehengo denboretan neskatilak zirikatzeko, haurrei ikara emateko edo zernahi gauza hartzeko erabiltzen zituenak. Gaur egun, ordea, dantzetara mugatzen da haren eginkizuna.
Janzkerari dagokionez, soinean jaka urdina, zilarrez edo urrez brodatutako bularralde zuriarekin, galtza horiak, galtzerdi zuriak eta azpantar horiak, eta buruan bonet zuria daramatza.

## Erreferentziak

* ↑ «gatuzain» Orotariko Euskal Hiztegia (Euskaltzaindia).
* ↑ «Gathüzaina» Dantzan.eus.
* 1 2 3 Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258268
# Zamaltzain (maskaradako pertsonaia)

    Artikulu hau Zuberoako maskaradako pertsonaiari buruzkoa da; margolana gaitzat duena beste hau da: «Zamalzaina (margolana)»
    Artikulu hau Zuberoako maskaradako pertsonaiari buruzkoa da; antzinako lanbidea gaitzat duena beste hau da: «Zamaltzain»
Zamalzaina Zuberoako maskaradetako pertsonaia da, gorrien taldeko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Gerrian parpailazko kota batez beztitutako zaldi baten itxura darama. Batzuen arabera zaldizko gerlari bat irudikatzen du, eta beste batzuen ustez zentauroa.
Buruan, lore, luma, xingola eta xaflatxoz apainduta dagoen eta kopetan ispilu bat duen kapela darama. Soinean, jaka gorria, urrez brodatutako bularralde zuriarekin, belus beltzezko galtzak, urre koloreko apaindura eta litsekin, galtzerdi zuriak eta azpantar beltzak ditu, eta eskuan zigor bat. Zaldiaren itxura, 1,50 metro inguruko luzera eta zume edo zur arinezko egitura dituena, estalitako uhalez bitartzen loturik dago dantzariari. Bularralde eta ipurgainean tapaki gorria du, eta honen azpian parpaila zuri zabala. Zaldiaren lepoa eta burua zurezkoak dira.
Pertsonaia honen antzekoak dira Lantzeko inauterietako zaldikoa eta Sanferminetako zaldiko-maldikoak.

## Erreferentziak

* ↑ Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).
* 1 2 Santamaria, Javier. Zamaltzaina. Auñamendi Entziklopedia [on line], 2023, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).
* ↑ Garamendi Azcorra, Maria Arene. El teatro popular vasco (semiótica de la representaci6n) (y 11). ojs.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).
# Zamaltzaina (margolana)

Zamalzaina (frantsesez: Le Zamalzain) Gabriel Roby margolari lapurtarraren margolana da, 1914an egina. Gaur egun Baionako Léon Bonnat museoan ikus daiteke eta Godalet dantza egiten duen Zamalzain Zuberoako maskaradako aitzindari edo dantzari nagusietako bat irudikatzen du.

## Kanpo estekak

* Margolanaren fitxa Léon Bonnat Museoan.
# Zamaltzaina (margolana)

Zamaltzaina (frantsesez: Le Zamalzain) Gabriel Roby lapurtar margolariaren margolana da, 1914an egina. Gaur egun Baionako Léon Bonnat museoan ikus daiteke, eta Godalet dantza egiten duen zamaltzain bat —Zuberoako maskaradako aitzindari edo dantzari nagusietako bat— irudikatzen du.

## Kanpo estekak

* Margolanaren fitxa Léon Bonnat Museoan.
* Datuak: Q43669058
# Gabriel Roby

Gabriel Roby (Baiona, Lapurdi, 1878ko irailaren 2a- Paris, Frantzia, 1917ko maiatzaren 14a) margolaria izan zen. Philippe Jolyeten eta Léon Bonnaten ikaslea, gustukoa zuen Euskal Herriko paisaiak margotzea. Baionako Cercle d'Etudes Euskariens elkarteko kidea izan zen. Lehen Mundu Gerra piztu zenena, Alsaziara bidali eta frontean izandako zaurien ondorioz hil zen.
* L'improvisateur
* Zamaltzaina
* Bolantak
* Datuak: Q43668690
* Multimedia: Gabriel Roby / Q43668690
# Zamaltzain (maskaradako pertsonaia)

    Artikulu hau Zuberoako maskaradako pertsonaiari buruzkoa da; margolana gaitzat duena beste hau da: «Zamaltzaina (margolana)»
    Artikulu hau Zuberoako maskaradako pertsonaiari buruzkoa da; antzinako lanbidea gaitzat duena beste hau da: «Zamaltzain»
Zamaltzaina Zuberoako maskaradetako pertsonaia da, gorrien taldeko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Gerrian parpailazko kota batez beztitutako zaldi baten itxura darama. Batzuen arabera zaldizko gerlari bat irudikatzen du, eta beste batzuen ustez zentauroa.
Buruan, lore, luma, xingola eta xaflatxoz apainduta dagoen eta kopetan ispilu bat duen kapela darama. Soinean, jaka gorria, urrez brodatutako bularralde zuriarekin, belus beltzezko galtzak, urre koloreko apaindura eta litsekin, galtzerdi zuriak eta azpantar beltzak ditu, eta eskuan zigor bat. Zaldiaren itxura, 1,50 metro inguruko luzera eta zume edo zur arinezko egitura dituena, estalitako uhalez bitartzen loturik dago dantzariari. Bularralde eta ipurgainean tapaki gorria du, eta honen azpian parpaila zuri zabala. Zaldiaren lepoa eta burua zurezkoak dira.
Pertsonaia honen antzekoak dira Lantzeko inauterietako zaldikoa eta Sanferminetako zaldiko-maldikoak.

## Erreferentziak

* ↑ «zamaltzain» Orotariko Euskal Hiztegia (Euskaltzaindia).
* ↑ Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).
* 1 2 Santamaria, Javier. Zamaltzaina. Auñamendi Entziklopedia [on line], 2023, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).
* ↑ Garamendi Azcorra, Maria Arene. El teatro popular vasco (semiótica de la representaci6n) (y 11). ojs.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269196
# Zamaltzain (maskaradako pertsonaia)

    Artikulu hau Zuberoako maskaradako pertsonaiari buruzkoa da; margolana gaitzat duena beste hau da: «Zamaltzaina (margolana)»
    Artikulu hau Zuberoako maskaradako pertsonaiari buruzkoa da; antzinako lanbidea gaitzat duena beste hau da: «Zamaltzain»
Zamaltzaina Zuberoako maskaradetako pertsonaia da, gorrien taldeko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Gerrian parpailazko kota batez beztitutako zaldi baten itxura darama. Batzuen arabera zaldizko gerlari bat irudikatzen du, eta beste batzuen ustez zentauroa.
Buruan, lore, luma, xingola eta xaflatxoz apainduta dagoen eta kopetan ispilu bat duen kapela darama. Soinean, jaka gorria, urrez brodatutako bularralde zuriarekin, belus beltzezko galtzak, urre koloreko apaindura eta litsekin, galtzerdi zuriak eta azpantar beltzak ditu, eta eskuan zigor bat. Zaldiaren itxura, 1,50 metro inguruko luzera eta zume edo zur arinezko egitura dituena, estalitako uhalez bitartzen loturik dago dantzariari. Bularralde eta ipurgainean tapaki gorria du, eta honen azpian parpaila zuri zabala. Zaldiaren lepoa eta burua zurezkoak dira.
Pertsonaia honen antzekoak dira Lantzeko inauterietako zaldikoa eta Sanferminetako zaldiko-maldikoak.

## Erreferentziak

* ↑ «zamaltzain» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Euskaltzaindia).
* ↑ «zamaltzain» Orotariko Euskal Hiztegia (Euskaltzaindia).
* ↑ Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).
* 1 2 Santamaria, Javier. Zamaltzaina. Auñamendi Entziklopedia [on line], 2023, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).
* ↑ Garamendi Azcorra, Maria Arene. El teatro popular vasco (semiótica de la representaci6n) (y 11). ojs.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269196
# Zamaltzain (maskaradako pertsonaia)

    Artikulu hau Zuberoako maskaradako pertsonaiari buruzkoa da; margolana gaitzat duena beste hau da: «Zamaltzaina (margolana)»
    Artikulu hau Zuberoako maskaradako pertsonaiari buruzkoa da; antzinako lanbidea gaitzat duena beste hau da: «Zamaltzain»
Zamaltzaina Zuberoako maskaradetako pertsonaia da, gorrien taldeko kidea. Aitzindari edo dantzari nagusietako bat da. Gerrian parpailazko kota batez beztitutako zaldi baten itxura darama. Batzuen arabera zaldizko gerlari bat irudikatzen du, eta beste batzuen ustez zentauroa.
Buruan, lore, luma, xingola eta xaflatxoz apainduta dagoen eta kopetan ispilu bat duen kapela darama. Soinean, jaka gorria, urrez brodatutako bularralde zuriarekin, belus beltzezko galtzak, urre koloreko apaindura eta litsekin, galtzerdi zuriak eta azpantar beltzak ditu, eta eskuan zigor bat. Zaldiaren itxura, 1,50 metro inguruko luzera eta zume edo zur arinezko egitura dituena, estalitako uhalez bitartzen loturik dago dantzariari. Bularralde eta ipurgainean tapaki gorria du, eta honen azpian parpaila zuri zabala. Zaldiaren lepoa eta burua zurezkoak dira.
Pertsonaia honen antzekoak dira Lantzeko inauterietako zaldikoa eta Sanferminetako zaldiko-maldikoak.

## Erreferentziak

* ↑ «zamaltzain» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Euskaltzaindia).
* ↑ «zamaltzain» Orotariko Euskal Hiztegia (Euskaltzaindia).
* ↑ Aitzindariak. Etxahun alkartea, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).
* 1 2 Santamaria, Javier. «Zamaltzaina» Auñamendi Eusko Entziklopedia (Eusko Ikaskuntza) (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).
* ↑ Garamendi Azcorra, Maria Arene. El teatro popular vasco (semiótica de la representaci6n) (y 11). ojs.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-2-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269196
# Mandazain

    «Zamaltzain» orriak hona dakar. Zuberoako maskaradako pertsonaia buruzko artikulua hau da: «zamaltzain (maskaradako pertsonaia)»
Mandazaina, gurdizaina edo zamaltzaina mandoak gidatzea lanbidetzat duen pertsona da. Iberiar penintsulan lanbideak ia hamar mendeko tradizioa izan du. Merkataritza-erakunde gisa zuen garrantziagatik, mandazaintza maragatoa nabarmentzen da. Hispanoamerikan ere antzeko gremioak ere sortu ziren.
Erdi Aroaren amaieran, lanbide horietarako lehen pribilegio eta lege orokorrak ezarri zituzten merkataritza-garraioaren jatorrian. Halaber, moriskoen presentzia berezia dokumentatu da mandazainen sustrai eta antolaketan eta haien lanbidean. Era berean, aski ezagunak dira Errege Katolikoen araudiak, gerra-kanpainen intendentziaren kapituluaren barruan, eta, ondoren, merkataritza eta garraioa sustatzeko, gurdizainei pribilegio garrantzitsuak eta lege-estatutu bat emanez.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Hiztegia. .
* ↑ Rubio Pérez, Laureano M.. Arrieros maragatos: Poder, negocio, linaje y familia siglos XVI-XIX. Fundación Hullera Vasco-Leonesa ISBN 84-87920-05-5..
* ↑ (Gaztelaniaz) Díaz González, Joaquín. La economía en la tradición. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Bernabé Pons, Luis R.. (2008). «Notas sobre la cohesión de la comunidad morisca más allá de su expulsión de España» Al-qantara (Universidad de Alicante) XXIX 2 (2008ko uztaila-abendua): 307-332. ISSN 0211-3589..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1218776
* Multimedia: Arrieros / Q1218776
# Elizabeth Carter

Elizabeth Carter (Deal, Kent, Britainia Handia, 1717ko abenduaren 16a – Londres, Ingalaterra, 1806ko otsailaren 19a) idazle, klasizista, itzultzaile eta olerkari ingelesa izan zen, eta Blue Stockings Society elkarteko kidea.

## Bizitza

Kenten jaioa, Elizabeth kleriko baten alaba zen. Bere aitak bultzatu zuen ikastera eta latina, grekera, hebreera, arabiera eta zientziak ikasi zituen.
Carterrek Jean-Pierre de Crousazen Examen de l'essai de Monsieur Pope sur l'homme (euskaraz: Pope jaunak gizonari buruz egindako saiakeraren azterketa), bi liburuki, 1739, Francesco Algarottiren Newtonianism per le donne (Emakumeentzako newtonianismoa) eta Newtoniismo txikia idatzi zituen. Hala ere, XVIII. mendeko emakume idazleen panteoian zuen tokia ziurtatuta zegoen 1758an All the Works of Epictetus, Which are Now Extant, Epikteto filosofo estoiko grekoaren lan ezagun guztien ingelesezko lehen itzulpena itzultzeagatik. Lan honrrekin bere izena eta dirutza lortu zuen, 1000 librako harpidetza kopuru ikusgarria ziurtatuz.

## Lagunartea

Carter Samuel Johnsonen laguna zen, eta edizio batzuekin lagundu zion The Rambler egunkarian. Bere lagunen artean,, beste gizon ospetsu asko izan zituen, baita gertuko isilmandatariak ere, hala nola, Elizabeth Montagu, Hannah Más, Hester Chapone, eta Galtzerdi Urdinen Elkarteko beste kide asko. Anne Hunter, poeta txikia, eta Mary Delany ere lagun hurbilak izan ziren.

# Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Elizabeth Carter (1717-1806) - Find a Grave...» www.findagrave.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Ingelesez) «Elizabeth Carter | 18th-Century Poet, Translator & Essayist | Britannica» www.britannica.com 2025-02-15 (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ «Elizabeth Carter _ AcademiaLab» academia-lab.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Sprenger, Brigitte. (1995-01-01). Miss Epictetus, or, The Learned Eliza: A Literary Biography of Elizabeth Carter. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ «Orria itzuli - Wikipedia, entziklopedia askea.» eu.wikipedia.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Lezard, Nicholas. (26 de febrero de 2005). «Review of Dr Johnson's Women, by Norma Clarke» The Guardian.
* ↑ (Gaztelaniaz) Dictionary of National Biography. 2024-10-13 (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4216193
* Multimedia: Elizabeth Carter / Q4216193