OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Elosua-Plazentziako Estazio Megalitikoa

Elosua-Plazentziako Estazio Megalitikoa historiaurreko aztarna arkeologikoak dituen naturgunea da, Soraluze, Elgoibar, Azkoitia, Bergara eta Antzuola udalerrien artean kokatua, Gipuzkoako mendebaldean, Deba eta Urola bailaren arteko mendilerrroan. Jose Miguel Barandiaranek aurkitu zituen megalitoak eremua ikertzen ari zela 1921 eta 1922an. Hamasei aztarna megalitiko ezagutzen dira: hamar tumulu, menhir bat eta bost trikuharri. Dena dela, gehiago ere egon daiteke.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

## Kokapen geografikoa

Estazioa Gipuzkoa mendebaldean dago, historikoki Deba eta Urola haranen arteko pasaleku izan den Irukurutzetako mendilerroan. Karakate menditik 500 metro ingurura dago iparralderen dagoen monumentua. Hegoalderen dagoen monumentua, berriz, Elosu inguruan dago, Agerreburu menditik 150 metro ingurura.

## Sailkatutako monumentuak

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

* Agerreburu
* Aitzpuruko Zabala
* Atxolin
* Iruiya
* Irukurutzeta
* Kerexetaegia Hegokoa / Keixetako Egiya hegoaldeko trikuharria

### Tumuluak

* Aizkoin
* Atxolin Txiki
* Kerexeta / Keixeta
* Kerexetaegia Iparrekoa / Keixetako Egiya iparralde
* Kutzebakaar
* Maurketa
* Naasiko Goena
* Pagobedeinkatu
* Gizaburua

### Menhirra

* Arribiribilleta

## Egoera legala

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan 16 monumentu aipatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.debabarrenaturismo.com/eu/dolmenen-ibilbidea
* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2003/07/0303997a.pdf

## Ikus, gainera

* Karakate

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza: Kultura Ondarea.
* Debabarrean: Dolmenen ibilbidea
* Datuak: Q61070817
# Murumendiko Estazio Megalitikoa

Murumendiko Estazio Megalitikoa. Aztarna megalitiko batzuk ikus daiteke Murumendi mendilerroan. Guztira zazpi dira ezagutzen direnak; gutxienez beste bat desagertuta dago.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

## Kokapen geografikoa

Geografikoki, Mandubiatik Bidaniako eremura Murumendi zeharkatuz iristen den mendikatean aurkitzen da. Udalerri hauetan daude monumentuak: Beasain, Ezkio-Itsaso, Beizama, Bidania-Goiatz.

## Sailkatutako monumentuak

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

Guztira bost dira:
* Larrarte
* Maramendi ipar
* Maramendi hegoaldea
* Trikumuttegi
* Mandubi Zelaia

### Tumuluak

Bi dira:
* Trikuaizti I eta II tumuluak
Beste bat, gutxienez, Basagain, desagertuta dago.

## Egoera legala

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan zazpi monumentu jasotzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2003/07/0303997a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.
* Datuak: Q61070848
# Pagoetako Estazio Megalitikoa

    Artikulu hau historiaurreko monumentuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pagoeta (argipena)».
Pagoetako Estazio Megalitikoa. Aztarna megalitiko asko ikus daiteke Pagoeta mendian. Guztira bederatzi dira ezagutzen direnak. Dena dela, gehiago ere egon daiteke.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

## Kokapen geografikoa

Geografikoki Erniokoaren jarraipena da estazio hau. Lurzoruaren konposaketa litologikoa kareharrizkoa da. Aiako udalerrian dago.

## Sailkatutako monumentuak

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

Bakarra dago:
* Olarteta

### Tumuluak

Guztira zortzi dira:
* Arreta
* Murgil I
* Murgil II
* Saberriko Haitzak
* Urruztume I
* Urruztume II
* Urruztume III
* Urruztume IV

## Egoera legala

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan bederatzi monumentu aipatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2003/07/0303997a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Bisita Birtuala.
* Pagoetako Parke Naturala.
* Datuak: Q61070832
# Aizkorriko Estazio Megalitikoa

Aizkorriko Estazio Megalitikoa. Aztarna megalitiko asko ikus daiteke Aizkorriko mendilerroan. Guztira hamar dira ezagutzen direnak. Dena dela, gehiago ere egon daiteke. Lurralde honetan Gipuzkoak gailur altuenak daude baina trikuharriak, salbuespen baten bat eginez, 1.100 metrotan daude.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak. Inguru honetan sukarriz egindako tresna asko agertzen dira eta horrek inguru honek izan zuen aktibitatea adierazten du. Gaur egun ere artzaintza trasumantearen presentzia handia da.

## Kokapen geografikoa

Geografikoki Aizkorriko mendilerroan daude, funtsean Urbian. Udalerri hauetan daude monumentuak: Gipuzkoa eta Arabako Partzuergoak, Idiazabal, Segura eta Zegama.

## Sailkatutako monumentuak

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

Guztira sei:
* Aizkorritxo
* Artzanburu
* Gorostiaran Mendebalde
* Kalparmuñobarrena
* Pagarreta
* Pagobakoitzako

### Tumuluak

Guztira hiru:
* Gorostiaran Ekialde
* Malla
* Lizarrateko tumulua

### Menhir

Guztira bat:
* Zorrotzarri

## Egoera legala

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan 10 monumentu aipatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2003/07/0303997a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Kultura Ondarearen Zentroa.
* Datuak: Q61070820
# Oiartzungo Estazio Megalitikoa

Oartzungoko Estazio Megalitikoa. Aztarna megalitiko asko ikus daitekeestazio honetan, ia geienak harrospilak, batzutan bata bestearen gainean. Guztira hamahiru dira ezagutzen direnak. Dena dela, gehiago ere egon daiteke. Oiartzungo monumentu megalitiko ikusgarriena Ipar Oielekuko harrespila da. 10 metro diametroko zirkulua osatzen dute biribilean jarritako harriek.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak. Inguru honetan sukarriz egindako tresna asko agertzen dira eta horrek inguru honek izan zuen aktibitatea adierazten du. Gaur egun ere artzaintza trasumantearen presentzia handia da.

## Kokapen geografikoa

Lurraren izaera bikoitza da, granitozkoa eta kareharrizko gunez osatua. Estazioa Oiartzun inguruan hasten da, bertatik Bianditzeraino igoz. Udalerri bakarrean dago, Oiartzunen.

## Sailkatutako monumentuak

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

Bakarra dago:
* Gainzabal

### Harrespilak

* Arritxulangaña
* Arritxurieta
* Basate
* Egiar
* Elorritako Gaña
* Kauso I
* Kauso II
* Munerre
* Oianleku ipar
* Oianleku hegoa
* Urkullu Txiki Egia
* Arritxurietako Gaña

## Egoera legala

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan 13 monumentu aipatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://turismoa.euskadi.eus/eu/kultur-ondarea/oiartzungo-estazio-megalitikoa/aa30-12375/eu/
* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2003/07/0303997a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritzaren Kultura Ondarea webgunea.
* Datuak: Q61070833
# Altzaniako Estazio Megalitikoa

Altzaniako Estazio Megalitikoa. Aztarna megalitiko asko ikus daiteke Altzaniako mendilerroan. Guztira zortzi dira ezagutzen direnak. Dena dela, gehiago ere egon daiteke.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak. Inguru honetan sukarriz egindako tresna asko agertzen dira eta horrek inguru honek izan zuen aktibitatea adierazten du. Gaur egun ere artzaintza trasumantearen presentzia handia da.

## Kokapen geografikoa

Geografikoki lau ibaiek lurraldea mugatzen dute: Urtsuaran eta Oria ibaiak, batetik, Otzaurte eta Altzania errekak, bestetik. Lurra hareharria da eta 800 metro inguruan kokatzen da. Zortzi monumentu megalitiko biltzen ditu bertan. Udalerri hauetan daude monumentuak: Altzaniako Patzuergoa eta Idiazabal, Segura eta Zegama udalerriak.

## Sailkatutako monumentuak

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

Guztira zazpi:
* Bidaarte I
* Garagarza
* Otsaarte
* Tartaloetxeta
* Trikamuñoota
* Zorroztarri
* Etxegarate

### Tumuluak

Guztira bat:
* Bidaarte II

## Egoera legala

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan 8 monumentu aipatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2003/07/0303997a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.
* Argazkiak eta kokapenak.
* Datuak: Q61070822
# Joseph Otxoa de Arin

Joseph Otxoa de Arin (Ordizia, XVIII. mendea) gipuzkoar idazlea izan zen. Donostian, 1713. urtean, Doctrina Christianaren Explicacioa Villa Franca Guipuzcoaco onetan euscaraz itz eguiten dan moduan katixima eman zuen argitara. Hitzaurre bi ditu, bata gaztelaniaz ("Prologo al lector") eta bestea euskaraz ("Pueblo onetako jenteari"); liburuaren zenbait zati latinez daude, bestalde, orduan ohi bezala. Koldo Mitxelenak esan zuen bezala, "Tiene, por su misma fidelidad a la letra y su ausencia de preocupaciones literarias, un valor inapreciable como documento lingüístico."
Luis Villasanteren ustez erdal lexikoaren mende agertzen da, baina baditu, aldiz, beste balore batzuk: (Gaztelaniaz) “Ochoa de Arín, al exponer la doctrina, echa constantemente mano de voces y vocablos castellanos hasta límites inverosímiles, y ésta es la única razón del veredicto condenatorio que hemos transcrito. (…) Pero una vez reconocido esto, también debemos decir que este libro, como en general todos los antiguos, tienen mucho que enseñarnos como maestros de lengua, sobre todo en el dominio de la gramática, conjugación, etc. El que para exponer el catecismo echen mano del argot o léxico románico usual en los libros castellanos, no obsta para que por otro lado manifiesten a cada momento el dominio y posesión perfecta que tenían de la lengua vasca, en que vivían inmersos sus autores” (1979, 121. or.).
Edward Spencer Dodgson euskalari ingelesak argitaratu zuen berriro Otxoa de Arinen obra 1910. urtean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12260784
* ↑ Mitxelena, Koldo. (2011). Obras completas IV. Exposiciones generales sobre lengua vasca. Tipología y parentesco lingüístico. , 48 or. ISBN 978-84-9860-334-7..
# Aizkoko Estazio Megalitikoa

Aizkoko Estazio Megalitikoa Karrantza haranean eta Mena Haranaren (Burgos) artean dagoen multzo megalitiko garrantzitsua da, Bizkaiko handienetako bat. Guztira hogeita sei monumentu daude katalogatuta, tartean menhirbat. Izena Aizko menditik datorkio (815 m.) Monumentu batzuk Burgosko probintzian sartzen dira.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak. Bertako monumentu batzuetan indusketa arkeologikoak egin dituzte, eta, horiei esker, dagokien aldi historikoa ezagutzeko balio izan duten datu garrantzitsuenetako batzuk lortu dira.

## Kokapen geografikoa

Karrantza haranean eta Mena Haranaren (Burgos) artean dago. Abeltzaintza betidanik egin da larre horietan. Inguru honen mendi garaienak Bernia (828 m) eta Aizko (815 m) dira. Dena dela, ez urruti badira beste kota garaiagoak, esaterako Mesada mendilerroan 1.142 metroko gailurra dugu.

## Sailkatutako monumentuak
### Trikuharriak

Hamasei katalogatu dira:
* Alcuera
* Bernalta I
* Bernia I
* Bernia IV
* Cotobasero I
* Cotobasero II
* El Fuerte
* El Fuerte 2 (El Mazo)
* Fuentellano II
* La Boheriza 2
* La Cabaña I
* La Cabaña II
* La Cabaña III eta
* La Cabaña IV
* La Calera
* Ubal

## Tumuluak

Bederatzi dira:
* Bernalta II
* Bernia II
* Bernia III
* La Boheriza 1
* El Muro
* Fuentellano I (Cerroja I.ko lautada)
* Cerroja 2go lautada
* La Cabaña V
* La Cabaña VI

## Menhir

Bakarra da:
* Cotobasero

## Egoera legala

Estazio megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2009ko martxoaren 6an.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2009/03/0901276a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2009ko martxoak 6, 46.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.
* Datuak: Q65216593
# Ataun-Burundako Estazio Megalitikoa

Ataun-Burundako Estazio Megalitikoa. Inguru honetan aztarna megalitiko asko ikus daiteke. Guztira, Gipuzkoako aldean, hamalau ezagutzen dira.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

## Kokapen geografikoa

Idiazabaldik Lizarrustira iristen den mendia da, Gipuzkoa eta Nafarroa arteko mugan. Luzetarako eremu proiekzio haundi bat izan arren ez du inoiz 1000 metrotik gorako kotarik lortzen. Estazioa Nafarroan jarraitzen du; Nafarroa aldean ere hauekin lotutako monumentu megalitikoak daude. Lurra hareharrizkoa da.

## Sailkatutako monumentuak

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

Guztira hamaika ezagutzen dira:
* Aitxu
* Argonitz
* Balenkaleku hegoalde
* Bernoa,
* Igartza mendebalde
* Intxusburu
* Larreluze
* Muñaan
* Napalatza
* Urrezulko Armurea
* Atxurbi

### Tumuluak

Guztira hiru ezagutzen dira:
* Igartza ekialde
* Praalata
* Unanabiko

## Egoera legala

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan 14 monumentu aipatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2003/07/0303997a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza: Kultura Ondarea webgunea.
* Datuak: Q61070851
# Aleneko Estazio Megalitikoa

Aleneko Estazio Megalitikoa, Arritzabalagan, Bizkaiko aztarnategi megalitiko garrantzitsua da. Orain arte hogeita bat monumentu aurkitu dira, barietate handiaz: tumuluak, trikuharriak, menhirra, egitura bat... Kantabriako Castro Urdiales herritik gertu, hiru herrien lurraldetan dago: Artzentales, Sopuerta eta Turtzioz.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak. Mendi hauetan abelazkuntzak tradizio luzea izan du eta, jakina denez, aktibitate horrek eraikin megalitikoekin lotura handia du. Egun, oraindik orain, abere asko ikus daiteke. Aurkitutako materialen arabera garai hartan zonalde honetan jarduera handia zegoela baiezta daiteke. Monumentuekin batera harrizko material ugari topatu da eta horiek izan ziren bizilekuen testigu izan daitezke.

## Kokapen geografikoa

Udalerriak: Artzentales, Sopuerta eta Turtzioz. Kantabriako mugan dagoen estazioa da, Aguera, Brazomar eta Barbadun ibaien banalerroetan. Altura nagusia Alen mendia da, 804 m; 600 eta 700 metro arteko tontor batzuk badira. Material geologikoak hareharriz osatuta daude, eta, zenbaitetan, kareharri kretazeoz.

## Sailkatutako monumentuak

Inguru horretan hogeita monumentu aurkitu dira.

### Trikuharriak

Hamar katalogatu dira:
* Arroyuelos II
* Campo Ventoso I
* Campo Ventoso II
* Campo Ventoso IV
* Campo Ventoso VI
* Campo Ventoso VII
* Geretalanbre
* Laherrera III
* Perutxote
* Tres Piquillos

## Tumuluak

Bederatzi dira:
* Arroyuelos I
* Betaio
* Campo Ventoso III
* Campo Ventoso V
* Campo Ventoso VIII
* Geretalanbre 2
* Laherrera I,
* Laherrera II
* Latrabe.

## Menhir

Bakarra da:
* Ilso Perutxote

## Egitura

Lausez egindakoa da:
* Perutxote

## Egoera legala

Estazio megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2009ko martxoaren 6an.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2009/03/0901276a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2009ko martxoak 6, 46.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.
# Eretzako Estazio Megalitikoa

Eretzako Estazio Megalitikoa Bizkaiko aztarnategi megalitiko garrantzitsua da nahiz eta monumentu asko ez izan, sei besterik ez, baina barietate handiaz: tumuluak, trikuharriak, egitura bat. Estazioa Galdames eta Güeñes herrien lurraldetan dago. Estazio horretan dauden monumentuetako batzuetan indusketak egin dira, eta, material arkeologiko interesgarria eskuratu da.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak. Mendi hauetan abelazkuntzak tradizio luzea izan du eta, jakina denez, aktibitate horrek eraikin megalitikoekin lotura handia du. Egun, oraindik orain, abereak ikus daitezke.

## Kokapen geografikoa

Udalerriak: Artzentales, Gueñes eta Galdames. Nerbioi ibaiaren paralelo, ezkerraldean, dago. Altuera handiena Eretza da (895 m). Konposizio geologikoari dagokionez, hareharria eta kareharria gailentzen dira. Paisaia, garai batean, meategiena zen eta horrek marka handiak utzi ditu. Egun koniferen landaketak daude nonnahi.

## Sailkatutako monumentuak

Inguru horretan hogeita monumentu aurkitu dira.

### Trikuharriak

Hiru katalogatu dira:
* Ganeran
* Gazteran
* Pico Mayor.

## Tumuluak

Bi dira:
* Eskatxabel I
* Eskatxabel II

## Egitura

Bakarra:
* Kanpazaulo

## Egoera legala

Estazio megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2009ko martxoaren 6an.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2009/03/0901276a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2009ko martxoak 6, 46.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.
* Datuak: Q65216680
# Gorbeiako Estazio Megalitikoa

Gorbeiako Estazio Megalitikoa. Inguru honek aspalditik, aurrehistoriatik, artzaintza ezagutu du eta, ondorioz, aztarna megalitiko asko ikus daiteke. 21 daude katalogatuak; oso zonalde aberatsa da.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

## Kokapen geografikoa

Bizkaia eta Araba gaineko mugan zabaltzen da estazio megalitiko hau, Gorbeiako mendilerroan. Udalerriak: Areatza, Orozko eta Zeanuri. Batez ere [[kareharri]z osatutako mendigunea da. Gailur nagusiak Gorbeia (1.475 m) eta Lekanda (1.314 m) dira; bertatik Itxinako dolina handira eta bertako paisaia karstikora irits daiteke. Inguru horretako gune garaietan larreak dira nagusi, eta, horietan, ardiak eta ahuntzak.

## Sailkatutako monumentuak

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

Guztira hamalau ezagutzen dira:
* Astepe 1
* Astepe 2
* Astepe 3
* Edia
* Errekatxuetako Atxa
* Gaztañazarreta
* Igitaia
* Ipergorta 1 (Gorosteta)
* Ipergorta 2
* Mejandi
* Mendigana (Larreder)
* Ubixeta
* Usengatzu
* Pagozarreta

### Tumuluak

Guztira sei ezagutzen dira:
* Egalazaburu
* Gorbeiako Gurutzea (Igitaia)
* Gorbeia II
* Kortetako Lepoa 1
* Kortetako Lepoa 2
* Kortetako Lepoa 3

### Menhirra

Bakarra baina ederra:
* Kurtzegane

## Egoera legala

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2009ko martxoaren 6an. Bertan 17 monumentu aipatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2009/03/0901276a.pdf

## Kanpo estekak

* Eusko Jaurlaritza: Kultura Ondarea webgunea.
* Datuak: Q61366000
# Kurutzeberriko Estazio Megalitikoa

Kurutzeberriko Estazio Megalitikoa. Hiru monumentu dira Gipuzkoako Eskoriatza herrian. Hirurak tumuluak dira. Ikerlari batzuen lanek Iruarrietakoa Elgea-Artiako Estazio Megalitikoaren barruan kokatzen dute baina azken urtetako lanek berezko estazioa izatea aholkatzen dute, ezaugarri bereziak baititu.

## Datu geografikoak

Monumentuak Eskoriatzan daude. Hiru tumulutako multzoak hareharrizko lurrean daude, 600-700 metrotako altueran, Zaraiako mendilerroan, Kurutzeberri mendiaren inguruan.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

## Sailkatutako monumentuak

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Tumuluak

Hiru dira:
* Asuntzeta Ekialde
* Asuntzeta Mendebalde
* Puntiaga

## Egoera legala

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasun gisa deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan hiru monumentu aipatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2003/07/0303997a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza: Kultura Ondarea.
* Datuak: Q61365928
# Igoin-Akolako Estazio Megalitikoa

Igoin-Akolako Estazio Megalitikoa. Aztarna megalitiko asko ikus daiteke Altzaniako mendilerroan. Guztira hamalau dira ezagutzen direnak.

## Historiaurreko monumentuak

Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

## Kokapen geografikoa

Altuera txikiko mendia da. Aitzpitarteko leizetatik Hernaniko Fagollagara iristen da. Egun pinu monokultiboa azalera haundia hartzen badu ere, honek azpian historian zehar eremu horretan gailena izan den artzantza jarduera gordetzen du. Inguru honetan zenbait osagaik oso kontserbazio-egoera ona agertzen dute. Lurraren konposaketa hareharrizkoa da. Udalerri hauetan daude monumentuak: Errenteria, Hernani, Donostia eta Astigarraga.

## Sailkatutako monumentuak

Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:

### Trikuharriak

Guztira hamahiru dira:
* Akolako Lepua I
* Akolako Lepua II
* Arritxieta
* Igoingo Lepua I
* Igoingo Lepua II
* Landarbaso I
* Landarbaso II
* Landarbaso III
* Landarbaso IV
* Landarbaso V
* Landarbaso VI
* Sagastietako Lepua I
* Sagastietako Lepua II

### Zista

Bat aurkitu da:
* Langagorri

## Egoera legala

Estazio Megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2003an. Bertan 14 monumentu aipatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/es/bopv2/datos/2003/07/0303997a.pdf

## Kanpo estekak

* Babesteko Dekretua, EHAA - 2003ko uztailak 8, 133.zenbakia.
* Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.
* Datuak: Q61070873