# Abadiño

Abadiño Bizkaiko hego-ekialdeko udalerri bat da, Durangaldea eskualdekoa. 2016. urtean 7.548 biztanle zituen.

## Geografia
### Ingurune naturala

Abadiño elizatea Bizkaiko hego-ekialdean dago, Durangaldean, Ibaizabal ibaiaren haranean. Abadiñon Zaldu erreka, Zaldibartik datorrena eta Atxarte ibaiak batzen zaizkio, eta Urkiolako parke naturala ere hartzen du haren isurialde mediterraneoarekin eta kareharri hormekin. Abadiñoko Harrobien kudeaketa gatazkatsua izan da.
Anbotoko mendilerroa n dagoen Alluitz (1.040 m) mendia da udalerriko garaiena. Aipatzekoa da, halaber, Atxarteko eskalada eskola.

### Udalerri mugakideak

Iparraldean Garai; Ipar-ekialdean Berriz; ekialdean Elorrio; Hego-ekialdean Atxondo; hegoaldean Otxandio eta Aramaio, (Araba); hego-mendebaldean Dima; mendebaldean Izurtza eta Mañaria; eta Ipar-mendebaldean Durango eta Iurreta.

### Auzoak

Abadiñok honako auzo hauek ditu:
* Amaitermin
* Astola
* Gaztelua
* Gerediaga
* Lebario
* Irazola
* Mendiola
* Murueta
* Muntsaratz
* Sagasta
* Traña-Matiena
* Urkiola
* Zelaieta

## Demografia

* Abadiñoko biztanleria

### Biztanleria herriguneka

Abadiñoko biztanleriaren banakatzea Espainiako INEren Biztanleria Unitateen Errolda Jarraituaren arabera:
| Herriguneak | Biztanleria (2013) | Gizonak | Emakumeak | Entitate txikiak |
| Abadiño-Zelaieta | 1312 | 641 | 671 | |
| Gaztelua | 110 | 50 | 60 | |
| Gerediaga | 145 | 73 | 72 | |
| Traña-Matiena | 4208 | 2057 | 2151 | Traña-Matiena, Astola, Lebario, Murueta |
| Mendiola | 150 | 78 | 72 | Mendiola, Sagasta |
| Muntsaratz | 1494 | 779 | 715 | Muntsaratz, Irazola |
| Urkiola | 39 | 19 | 20 | Urkiola, Amaitermin |

## Politika

2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Jose Luis Navarro Donaire (Abadiñoko Independienteak) izan zen Abadiñoko alkatea, hirugarren aldiz jarraian alkatetza eskuratuta. Navarrok alkatetza berritu zuen bere taldearen baiezko botoei esker, EAJk eta EH Bilduk euren zerrendaburuei botoa emanda. Hala, agintea gutxiengoan izan zuen.
2019ko udal hauteskundeen ostean, Mikel Garaizabal (EAJ-PNV) bilakatu zen alkate EAJ-PNV eta Abadiñoko Independienteak taldearen arteko akordio baten ostean
2023ko hauteskundeetan EHBilduk 6 zinegotzi irabazi zituen eta ondorioz, Mikel Urrutia bihurtu zen alkate berria.

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 18 | Gasteiz (unibertsitatea) | Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (geltokia) • Gasteiz (Alas/Boulebard) • Dura • Luku • Urbina • Goiain • Legutio • Otxandio (ospitalea) • Otxandio (Anteparaluzeta) • Abadiño (Amaitermin) • Urkiola (santutegia) • Urkiola (Santi Gaztelu) • Mañaria • Mañaria (Aldabarrena) • Izurtza (Ortuzar) • Izurtza (Eleizalde) • Iurreta (Maspe) | Durango (Landako) |

## Kultura
### Euskara

Herriko eta inguruko jatorrizko euskalkia Mendebaleko euskararen aldaera bat da, durangaldekoa. Gaur egun, Eustaten datuei erreparatuta, Abadiñoko biztanleen %52,41 da euskalduna.

### Jaiak

Udalerriak hainbat jai ospatzen ditu urtean zehar. Horien artean:
* San Blaseko feria, otsailaren 3n. Bertan nekazari eta abeltzaintza dira garrantzitsuenak.
* Herriko jaiak maiatzaren 15ean ospatzen dira, Trokaz sainduaren omenezko ospakizunak eginez.
Bestalde, Traña-Matiena auzoak, apirilaren 28an ospatzen ditu bere jaiak, Prudentzio Deunaren omenezko jaiak.

### Elkarteak

Gerediaga Elkarteak herri honetan dauka egoitza nagusia.

### Ondarea

* Muntsaratz dorretxea, XVI. mendekoa.
* San Trokaz eliza, XVIII. mendekoa.
* Abadiñoko hilerria

## Abadiñar ospetsuak

* Angel Galindez Zelaieta (1918–2003), ingeniaria eta bankaria.
* Andoni Unzalu (1956–2023), politikari eta Etakidea.
* Iro Landaluze (1960–), mikologoa.
* Luis Berrizbeitia (1963–), idazlea.
* Miren Gorrotxategi (1967–), legelari eta politikaria.
* Silvia Trigueros (1976–), mendi lasterkaria.
* Oihana Azkorbebeitia (1981–), mendi lasterkaria, albaitaria.

## Argazki galeria

* Gerediagako plaza Forala
* Astolako batzarretxea
* Muntsaratz dorretxea
* Abadiñoko udaletxea
* San Trokaz eliza
* Abadiñoko jaiak

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional
* ↑ Mugalari.info: José Luis Navarro, del Grupo Independiente, continuará como alcalde de Abadiño (2015-06-15ean kontsultatua)
* ↑ (Gaztelaniaz) «El jeltzale Mikel Garaizabal se hace con la Alcaldía de Abadiño gracias al apoyo de los independientes» durangon.com 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2022-12-09).
* ↑ «Mikel Urrutia Abadiñoko alkateak 10.000 euro gutxiago kobratuko ditu urtean - Abadiño» Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2024-02-13).
* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-19).
* ↑ «Baserrian lan asko beti - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-19).
* ↑ «Abadiño - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-19).
* ↑ «Durangaldekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-19).
* ↑ Bizkaiko Foru Aldundia. San Trokaz eliza (Abadiño). .

## Kanpo estekak

* Abadiñoko Udalaren webgunea
* Durangaldea
* Datuak: Q744893
* Multimedia: Abadiño / Q744893
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Abadiño