OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Margaret E. Knight

Margaret Ethridge Knight (York, Maine, 1838ko otsailaren 14a- 1914ko urriaren 12a) "paperezko zorroen erregina" ezizenaz ezaguna, XIX. mendeko emakume asmatzailerik ezagunena izan zen. Paperezko zorroak itsasteko eta tolesteko makina izan zen bere asmakizunik famatuena. Baina, beste hainbat gailu asmatu zituen ere.

## Bizitza 2.o

Margaret E. Knight York hirian jaio zen. Bere gurasoak James Knight eta Hannah Teal izena zuten. Knightek 9 urte zituenean bere aita James Knight hil zen. 12 urte bete zituenean eskola utzi eta kotoi errota batean lanean hasi zen 1856. urtera arte.
1868. urtean, Springfield-en bizi zenean, Margaret Knightek papera tolesten eta itsasten zuen makina bat asmatu zuen. Honen emaitza, gaur egun erosketetarako erabiltzen diren paperezko poltsen azpialdean dagoen materiala da.
Knight bere paperezko makina egurrez egin zuen, baina patentatu ahal izateko burdinazkoa izan behar zen. Baina, tresna sortzen ari zenean, Charles Annan gailuaren diseinua lapurtu eta patentatu zuen. Azkenean Annan zalaketa bat jaso zuen eta 1871. urtean Knight makinaren patentea berrezkuratzea lortu zuen.
Margaret Knight-en asmakizunen artean: kalkulu makina, leihoko markoa (1804an patentatu zena) eta hainbat motor birakariak izan ziren 1902 eta 1915. urteen artean patentatu zirenak. Knight-en lehenengo paperezko makina Washington, D.C.-en aurkitzen da Smithsonian museoan. Margaret ez zen inoiz ezkondu eta 1914-ko urriaren 12an hil zen 76 urterekin.
Knight tresna eta asmakuntzetarako trebetasun bat frogatu zuen gaztetatik, eta bera izan zen esan asmatu dute segurtasun gailu bat anezkak kontrolatzeko elikatu ehungintza ehundegietan denean 12 urte zituenean da. 1868an, eta aldi berean zuen Springfield, Massachusetts bizi, paper-poltsa-tolesgarri makina plazan poltsak hondoko produkzioa onartzen duen eranskin bat asmatu zuen. Bere Bostoneko asmakuntza hobetzeko lana egin ondoren, patentatu zuen 1870. urtean ... (100 227 hitz)

## Patenteak

* Papera elikatzeko makinaren hobekuntza, 1870ean
* Paper-poltsa makinan hobekuntza, 1879an
* Zapata zola mozteko makina, 1890ean
* Argazki-film karretea, 1894an
* Horri zenbakitzaile makina, 1894an
* motor birakaria,1902an
* Azal zilindriko baita ahurrak zulatzeko naiz eskuilatzeko tresna automatikoa, 1903an
* Barne errekuntzazko motorra, 1913an

## Margaret Eloise Knighten buruzko lanak

350/5000 MCCULLY, Emily Arnoldek. Zoragarriak Mattie: nola Margaret E. Knight asmatzaile bat izan zen. Farrar, Straus eta Giroux, 2006. 32pp. ISBN 0-374-34810-3. (Zein izan zen bat onartuta Umeentzako liburu "irakurle gaztea, 2007ko liburu feminista onena," saritu Amelia Bloomer Feminista "Task American Library Association of Force" Proiektuaren arabera.)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) - Margaret Knight, Invention of the Paper Bag Machine
* Datuak: Q431518
* Multimedia: Margaret E. Knight / Q431518
# Margaret E. Knight

Margaret Ethridge Knight (York, Maine, 1838ko otsailaren 14a- 1914ko urriaren 12a) "paperezko zorroen erregina" ezizenaz ezaguna, XIX. mendeko emakume asmatzailerik ezagunena izan zen. Paperezko zorroak itsasteko eta tolesteko makina izan zen bere asmakizunik famatuena. Baina, beste hainbat gailu asmatu zituen ere.

## Bizitza

Margaret Eloise Knight York hirian jaio zen. Bere gurasoak James Knight eta Hannah Teal izena zuten. Knightek 9 urte zituenean bere aita James Knight hil zen. 12 urte bete zituenean eskola utzi eta kotoi errota batean lanean hasi zen 1856. urtera arte.
1868. urtean, Springfield-en bizi zenean, Margaret Knightek papera tolesten eta itsasten zuen makina bat asmatu zuen. Honen emaitza, gaur egun erosketetarako erabiltzen diren paperezko poltsen azpialdean dagoen materiala da.
Knight bere paperezko makina egurrez egin zuen, baina patentatu ahal izateko burdinazkoa izan behar zen. Baina, tresna sortzen ari zenean, Charles Annan gailuaren diseinua lapurtu eta patentatu zuen. Azkenean Annan zalaketa bat jaso zuen eta 1871. urtean Knight makinaren patentea berrezkuratzea lortu zuen.
Margaret Knight-en asmakizunen artean: kalkulu makina, leihoko markoa (1804an patentatu zena) eta hainbat motor birakariak izan ziren 1902 eta 1915. urteen artean patentatu zirenak. Knight-en lehenengo paperezko makina Washington, D.C.-en aurkitzen da Smithsonian museoan. Margaret ez zen inoiz ezkondu eta 1914-ko urriaren 12an hil zen 76 urterekin.
Knight tresna eta asmakuntzetarako trebetasun bat frogatu zuen gaztetatik, eta bera izan zen esan asmatu dute segurtasun gailu bat anezkak kontrolatzeko elikatu ehungintza ehundegietan denean 12 urte zituenean da. 1868an, eta aldi berean zuen Springfield, Massachusetts bizi, paper-poltsa-tolesgarri makina plazan poltsak hondoko produkzioa onartzen duen eranskin bat asmatu zuen. Bere Bostoneko asmakuntza hobetzeko lana egin ondoren, patentatu zuen 1870. urtean ... (100 227 hitz)

## Patenteak

* Papera elikatzeko makinaren hobekuntza, 1870ean
* Paper-poltsa makinan hobekuntza, 1879an
* Zapata zola mozteko makina, 1890ean
* Argazki-film karretea, 1894an
* Horri zenbakitzaile makina, 1894an
* motor birakaria,1902an
* Azal zilindriko baita ahurrak zulatzeko naiz eskuilatzeko tresna automatikoa, 1903an
* Barne errekuntzazko motorra, 1913an

## Margaret Eloise Knighten buruzko lanak

350/5000 MCCULLY, Emily Arnoldek. Zoragarriak Mattie: nola Margaret E. Knight asmatzaile bat izan zen. Farrar, Straus eta Giroux, 2006. 32pp. ISBN 0-374-34810-3. (Zein izan zen bat onartuta Umeentzako liburu "irakurle gaztea, 2007ko liburu feminista onena," saritu Amelia Bloomer Feminista "Task American Library Association of Force" Proiektuaren arabera.)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) - Margaret Knight, Invention of the Paper Bag Machine
* Datuak: Q431518
* Multimedia: Margaret E. Knight / Q431518
# Jäger mugimendua

Jäger mugimendua (finlandieraz: Jääkäriliike) Lehen Mundu Gerran finlandiar boluntarioak izan ziren, Alemanian jäger (euskaraz: «ehiztari», infanteria arineko eliteko tropak) gisa trebatuak. Alemaniar Inperioa, gerran zehar Errusia ahultzen saiatu zen baliabideetako bat izan zen, honela, Errusiar Inperioaren mendebaldeko probintzia eta dependentzien galera eraginez.
Finlandiako Dukerri Handitik boluntarioak errekrutatzea, garai hartan errusiar lurraldea zena, isilpean egin behar izan zen, eta germaniar eragin-zirkuluek, unibertsitateko ikasleek eta goi erdiko klaseak bezala, antolatzen zuten. Errekrutatzea, nolanahi ere, ez zen inola ere esklusiboa izan.
Errekrutak Finlandiako mendebaldeko mugatik garraiatzen zituzten, Suediatik zehar, Alemaniara, non Jäger Prusiar 27 batailoia sortu zuten. Batailoi honek armada alemaniarraren lerroetan jardun zuen 1916tik ekialdeko frontearen iparraldeko hegaleko guduetan.
Finlandiako Gerra Zibila piztu ondoren, Armada Zuriaren lerroetan sartu nahi zuten jägerrak beren betebeharretatik aske geratu ziren. Finlandian, 2000 boluntario horiek jäger (finlandieraz: jääkärit) izenez ezagutzen ziren.
Garaipen zuriari egindako ekarpena erabakigarria izan zen, eta ez zen txikiagoa izan moral zuriaren gaineko emaitza. Eliteko indar bezala heziak, gerra zibileko tropa gaizki trebatu eta landugabeen gaineko ofizialtzat agintea hartzeko gai ziren.
Gerra amaitu eta berehala, jäger hitza erabiltzen jarraitu zuten beren maila militarretan. Haietako askok karrera militarrarekin jarraitu zuten. 1920ko hamarkadan, Errusiako armada inperialean zerbitzatu zuten ofizial finlandiarren eta jäger jatorrizko ofizialen arteko eztabaida zahar bat jägeren alde erabaki zen, hauek armada, dibisio eta erregimentuko aginte postu gehienak bete zituztelarik. «Jägerren Martxa», Heikki Nurmio jägerrak idatzitako letrarekin Jean Sibeliusek konposatua, hainbat unitateren ohorezko martxa bihurtu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q701803
* Multimedia: Finnish 27th Jäger Battalion / Q701803
# Margaret E. Knight

Margaret Ethridge Knight (York, Maine, 1838ko otsailaren 14a- 1914ko urriaren 12a) "paperezko zorroen erregina" ezizenaz ezaguna, XIX. mendeko emakume asmatzailerik ezagunena izan zen. Paperezko zorroak itsasteko eta tolesteko makina izan zen bere asmakizunik famatuena. Baina, beste hainbat gailu asmatu zituen ere.

## Bizitza

Margaret Eloise Knight York hirian jaio zen. Bere gurasoak James Knight eta Hannah Teal izena zuten. Knightek 9 urte zituenean bere aita James Knight hil zen. 12 urte bete zituenean eskola utzi eta kotoi errota batean lanean hasi zen 1856. urtera arte.
1868. urtean, Springfield-en bizi zenean, Margaret Knightek papera tolesten eta itsasten zuen makina bat asmatu zuen. Honen emaitza, gaur egun erosketetarako erabiltzen diren paperezko poltsen azpialdean dagoen materiala da.
Knight bere paperezko makina egurrez egin zuen, baina patentatu ahal izateko burdinazkoa izan behar zen. Baina, tresna sortzen ari zenean, Charles Annan gailuaren diseinua lapurtu eta patentatu zuen. Azkenean Annan zalaketa bat jaso zuen eta 1871. urtean Knight makinaren patentea berrezkuratzea lortu zuen.
Margaret Knight-en asmakizunen artean: kalkulu makina, leihoko markoa (1804an patentatu zena) eta hainbat motor birakariak izan ziren 1902 eta 1915. urteen artean patentatu zirenak. Knight-en lehenengo paperezko makina Washington, D.C.-en aurkitzen da Smithsonian museoan. Margaret ez zen inoiz ezkondu eta 1914-ko urriaren 12an hil zen 76 urterekin.
Knight tresna eta asmakuntzetarako trebetasun bat frogatu zuen gaztetatik, eta bera izan zen esan asmatu dute segurtasun gailu bat anezkak kontrolatzeko elikatu ehungintza ehundegietan denean 12 urte zituenean da. 1868an, eta aldi berean zuen Springfield, Massachusetts bizi, paper-poltsa-tolesgarri makina plazan poltsak hondoko produkzioa onartzen duen eranskin bat asmatu zuen. Bere Bostoneko asmakuntza hobetzeko lana egin ondoren, patentatu zuen 1870. urtean ... (100 227 hitz)

## Patenteak

* Papera elikatzeko makinaren hobekuntza, 1870ean
* Paper-poltsa makinan hobekuntza, 1879an
* Zapata zola mozteko makina, 1890ean
* Argazki-film karretea, 1894an
* Horri zenbakitzaile makina, 1894an
* motor birakaria,1902an
* Azal zilindriko baita ahurrak zulatzeko naiz eskuilatzeko tresna automatikoa, 1903an
* Barne errekuntzazko motorra, 1913an
* Papera tolesteko eta itsasteko balio zuen makina xix. mendean(19)

## Margaret Eloise Knighten buruzko lanak

350/5000 MCCULLY, Emily Arnoldek. Zoragarriak Mattie: nola Margaret E. Knight asmatzaile bat izan zen. Farrar, Straus eta Giroux, 2006. 32pp. ISBN 0-374-34810-3. (Zein izan zen bat onartuta Umeentzako liburu "irakurle gaztea, 2007ko liburu feminista onena," saritu Amelia Bloomer Feminista "Task American Library Association of Force" Proiektuaren arabera.)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) - Margaret Knight, Invention of the Paper Bag Machine
* Datuak: Q431518
* Multimedia: Margaret E. Knight / Q431518
# Hilary Rhoda

Hilary Hollis Rhoda (Chevy Chase, Maryland, AEB, 1987ko apirilaren 6a) estatubatuar modeloa da.

## Bizitza

Hilary Rhoda St. Jane of Chantal, Bethesda, Maryland (lehen hezkuntza). Modelo izan baino lehen, Academy of the Holy Cross-en graduatu zen Rhoda.

## Ibilbidea

Rhoda Washington Hiriko ekitaldi batean aurkitu zuten. Laster agertu zen Hollister eta Abercrombie-ren iragarkietan. Gero, IMG Models-ekin lan egin zuen nazioartean. New Yorkeko Elite Model Managementek ordezkatu du.
Balenciaga, Valentino Garavani, Belstaff, Dolce & Gabbana, Givenchy, Donna Karan, Gucci, Gap, Dsquared, Chen Shiatzy, Blumarine, Ralph Lauren zein Victoria's Secret-en iragarkietan agertu da.
Besteak beste, Vogue, Vogue Italia, Harper's Bazaar eta Time-ko portadetan agertu da.
Ezaguna egin zen, gainera, 2009, 2010 eta 2011 urteetan Estée Lauder markarentzat egin zituen lanengatik eta Sports Illustrate aldizkarian egin zituen agerraldiengatik.

## Bizitza pertsonala

Rhodak 2013ko azaroaren 13an jakinarazi zuen Sean Avery hockey jokalariarekin konprometituta zegoela. New Yorkeko Parrish Art Museum-en ezkondu ziren 2015eko urriaren 10ean. 2020ko urtarrilean iragarri zuen lhaurdun zegoela. 2020ko uztailaren 28an Nash Hollis Avery mutikoa izan zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q256362
* Multimedia: Hilary Rhoda / Q256362
[[Kategoria:1987} jaiotzak]]
* Datuak: Q256362
* Multimedia: Hilary Rhoda / Q256362
[[Kategoria:1987} jaiotzak]]
* ↑ Webber, Stephanie. (13 de noviembre de 2013). «Sean Avery, Former NHL Player, Engaged to Model Hilary Rhoda» Us Weekly.
* ↑ «Hilary Rhoda se suma al 'baby boom' de las modelos de Victoria's Secret» Hola!.
# Hilary Rhoda

Hilary Hollis Rhoda (Chevy Chase, Maryland, AEB, 1987ko apirilaren 6a) estatubatuar modeloa da.

## Bizitza

Hilary Rhoda St. Jane of Chantal, Bethesda, Maryland (lehen hezkuntza). Modelo izan baino lehen, Academy of the Holy Cross-en graduatu zen Rhoda.

## Ibilbidea

Rhoda Washington Hiriko ekitaldi batean aurkitu zuten. Laster agertu zen Hollister eta Abercrombie-ren iragarkietan. Gero, IMG Models-ekin lan egin zuen nazioartean. New Yorkeko Elite Model Managementek ordezkatu du.
Balenciaga, Valentino Garavani, Belstaff, Dolce & Gabbana, Givenchy, Donna Karan, Gucci, Gap, Dsquared, Chen Shiatzy, Blumarine, Ralph Lauren zein Victoria's Secret-en iragarkietan agertu da.
Besteak beste, Vogue, Vogue Italia, Harper's Bazaar eta Time-ko portadetan agertu da.
Ezaguna egin zen, gainera, 2009, 2010 eta 2011 urteetan Estée Lauder markarentzat egin zituen lanengatik eta Sports Illustrate aldizkarian egin zituen agerraldiengatik.

## Bizitza pertsonala

Rhodak 2013ko azaroaren 13an jakinarazi zuen Sean Avery hockey jokalariarekin konprometituta zegoela. New Yorkeko Parrish Art Museum-en ezkondu ziren 2015eko urriaren 10ean. 2020ko urtarrilean iragarri zuen lhaurdun zegoela. 2020ko uztailaren 28an Nash Hollis Avery mutikoa izan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Webber, Stephanie. (13 de noviembre de 2013). «Sean Avery, Former NHL Player, Engaged to Model Hilary Rhoda» Us Weekly.
* ↑ «Hilary Rhoda se suma al 'baby boom' de las modelos de Victoria's Secret» Hola!.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q256362
* Multimedia: Hilary Rhoda / Q256362
# Hilary Rhoda

Hilary Hollis Rhoda (Chevy Chase, Maryland, AEB, 1987ko apirilaren 6a) estatubatuar modeloa da.

## Bizitza

Hilary Rhoda St. Jane of Chantal, Bethesda, Maryland (lehen hezkuntza). Modelo izan baino lehen, Academy of the Holy Cross-en graduatu zen Rhoda.

## Ibilbidea

Rhoda Washington Hiriko ekitaldi batean aurkitu zuten. Laster agertu zen Hollister eta Abercrombie-ren iragarkietan. Gero, IMG Models-ekin lan egin zuen nazioartean. New Yorkeko Elite Model Managementek ordezkatu du.
Balenciaga, Valentino Garavani, Belstaff, Dolce & Gabbana, Givenchy, Donna Karan, Gucci, Gap, Dsquared, Chen Shiatzy, Blumarine, Ralph Lauren zein Victoria's Secret-en iragarkietan agertu da.
Besteak beste, Vogue, Vogue Italia, Harper's Bazaar eta Time komunikabidearen portadetan agertu da.
Ezaguna egin zen, gainera, 2009, 2010 eta 2011 urteetan Estée Lauder markarentzat egin zituen lanengatik eta Sports Illustrate aldizkarian egin zituen agerraldiengatik.

## Bizitza pertsonala

Rhodak 2013ko azaroaren 13an jakinarazi zuen Sean Avery hockey jokalariarekin konprometituta zegoela. New Yorkeko Parrish Art Museum-en ezkondu ziren 2015eko urriaren 10ean. 2020ko urtarrilean iragarri zuen lhaurdun zegoela. 2020ko uztailaren 28an Nash Hollis Avery mutikoa izan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) España, Vogue. (2013-05-22). «Hilary Rhoda: todo lo que tienes que saber sobre la modelo que desafia los cánones» Vogue España (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Ingelesez) «Hilary Rhoda» Famous Birthdays (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ «Hilary Rhoda - Model» MODELS.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Hilary Rhoda» www.bekia.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Ingelesez) Fielder, Barbara. (2024-01-19). «Unveiling the Glamorous Life of Supermodel Hilary Rhoda» Animascorp (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ Webber, Stephanie. (13 de noviembre de 2013). «Sean Avery, Former NHL Player, Engaged to Model Hilary Rhoda» Us Weekly.
* ↑ «Hilary Rhoda se suma al 'baby boom' de las modelos de Victoria's Secret» Hola!.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q256362
* Multimedia: Hilary Rhoda / Q256362
# Hilary Rhoda

Hilary Hollis Rhoda (Chevy Chase, Maryland, AEB, 1987ko apirilaren 6a) estatubatuar modeloa da.

## Bizitza

Rhoda Chevy Chasen jaio zen, Marylanden, eta han eta Ryen hazi zen, New Yorken. Irlandar jatorria du. Hilary Rhoda St. Jane of Chantal, Bethesda, Maryland (lehen hezkuntza). Modelo izan baino lehen, Academy of the Holy Cross-en graduatu zen Rhoda. Marylandeko Gurutze Santuaren Akademiako goi-mailako ikasle gisa belar hockeyko eta saskibaloiko taldeetan egon zen hiru urteko varsity atleta gisa, eta Washington Catholic Athletic Conference txapelketako taldeko kide gisa ohoreak lortu zituen eta erasoko jokalari onenaren saria jaso zuen. Hainbat ikastetxek errekrutatu zuten belar hockeyan jokatzeko, eta Rhodak bere unibertsitate onarpenak atzeratu zituen bere sophomore urtean modelo karrera hasi ondoren.

## Ibilbidea

Rhoda Washington Hiriko ekitaldi batean aurkitu zuten. Laster agertu zen Hollister eta Abercrombie-ren iragarkietan. Gero, IMG Models-ekin lan egin zuen nazioartean. New Yorkeko Elite Model Managementek ordezkatu du.
Balenciaga, Valentino Garavani, Belstaff, Dolce & Gabbana, Givenchy, Donna Karan, Gucci, Gap, Dsquared, Chen Shiatzy, Blumarine, Ralph Lauren zein Victoria's Secret-en iragarkietan agertu da.
Besteak beste, Vogue, Vogue Italia, Harper's Bazaar eta Time komunikabidearen portadetan agertu da.
Ezaguna egin zen, gainera, 2009, 2010 eta 2011 urteetan Estée Lauder markarentzat egin zituen lanengatik eta Sports Illustrate aldizkarian egin zituen agerraldiengatik.

## Bizitza pertsonala

Rhodak 2013ko azaroaren 13an jakinarazi zuen Sean Avery hockey jokalariarekin konprometituta zegoela. New Yorkeko Parrish Art Museum-en ezkondu ziren 2015eko urriaren 10ean. 2020ko urtarrilean iragarri zuen lhaurdun zegoela. 2020ko uztailaren 28an Nash Hollis Avery mutikoa izan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) España, Vogue. (2013-05-22). «Hilary Rhoda: todo lo que tienes que saber sobre la modelo que desafia los cánones» Vogue España (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Ingelesez) «Hilary Rhoda» Famous Birthdays (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ «Hilary Rhoda - Model» MODELS.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Hilary Rhoda» www.bekia.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Ingelesez) Fielder, Barbara. (2024-01-19). «Unveiling the Glamorous Life of Supermodel Hilary Rhoda» Animascorp (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ Truong, Peggy. (2012-11-08). Victoria's Secret Fashion Show 2012: Backstage With Hilary Rhoda. Celebuzz.
* ↑ Webber, Stephanie. (13 de noviembre de 2013). «Sean Avery, Former NHL Player, Engaged to Model Hilary Rhoda» Us Weekly.
* ↑ «Hilary Rhoda se suma al 'baby boom' de las modelos de Victoria's Secret» Hola!.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q256362
* Multimedia: Hilary Rhoda / Q256362
# Mainilako istilua

Mainilako istilua (finlandieraz: Mainilan laukaukset), 1939ko azaroak 26an gertatu zen, sobietar artilleriak San Petersburgotik iparraldera zegoen Mainila herri sobietarraren aurka tiro egin zuenean. Sobietar buruzagiek Finlandiari egotzi zioten erasoa eragin izanaren errua, zibilez gain, militarrak izan zirela argudiatuz. Sobietar Batasunak, gertakari hau, Finlandia inbaditzeko aitzakia bezala erabili zuen, lau egun beranduago.
Finlandiarrek erabat ukatu zuten herriaren aurka tiro egin zutenik; beren artilleria mugatik kendu zutela esaten zuten, hain zuzen ere, ustekabeko eraso bat saihesteko helburuarekin, eta, beraz, Mainila erabat irismenetik kanpo geratu zela. Hala ere, honek ez zuen Sobietar Batasuna baretu, Finlandiarekin sinatutako ez erasotzeko itunari uko egin ziona eta 1939ko azaroak 30ean Neguko Gerra hasi zuena.
1998an, ia 60 urte beranduago, Boris Jeltsin Errusiako presidenteak ofizialki onartu zuen Finlandiarekiko gerra ez zela defentsiboa izan, eraso bat baizik.

## Erreferentziak

* ↑ Edwards, Robert. (2006). White Death: Russia's War With Finland 1939-40. Phoenix, 105 or. ISBN 9780753822470..
* ↑ Turtola, Martti. (1999). Leskinen, Jari; Juutilainen, Antti eds. Talvisodan pikkujättiläinen. , 44–45 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q756984
# Fennomaniar Mugimendua

Fennomaniar Mugimendua XIX. mendean Finlandiako Dukerri Handian sortutako mugimendu nazionalista izan zen, XVIII. mendeko eta XIX. mende hasierako fennofiloen lanetan oinarrituta.
Krimeako Gerraren ondoren, Finlandiar Alderdia eratu zuten eta hizkuntzaren aldeko borroka areagotu zuten, suedieraren ordez finlandiera ezartzeko. Bere irrika finlandiar hizkuntza eta kultura finlandiarra, landa eremuan biziraun zutenak, hizkuntza eta kultura nazionalen mailara eramatea zen. Bere oposizioa, svecomaniar mugimendua, suediar estatusa eta germaniar munduarekiko loturak defendatzen saiatzen zen. Juho Kusti Paasikiviren belaunaldiaren ondoren, fennomaniarren eragina hain zabala izan ez bazen ere, finlandiarrak nazio elebidun bilakatu zuen.
Lehen belaunaldiko fennomaniar askok, jatorrian, suediera hitz egiten zuten ama hizkuntza gisa, baina ez guztiak. Suediar hiztun ziten jatorrizko fennomaniar batzuek finlandiera ikasi zuten, eta gizartean zein etxean erabiltzen zuten hizkuntza bihurtu zuten. Hala ere, fennomaniar batzuk finlandiar elebakar edo elebidun etxeetatik zetozen.
Fennomaniar gehienek ere beren abizenak finlandierazatu zituzten, batez ere XIX. mendearen amaieran.
XIX. mendearen azken urteetan, eta XX. mendearen hasieran, Fennomaniar Mugimendua bi alderdi politikotan banatu zen: Finlandiako Alderdi Zaharra eta Finlandiako Alderdi Berria.

## Goiburua

Adolf Ivar Arwidssonek fennomaniar leloa sortu zuen, jatorriz suedieraz. Euskaraz honela dio:
"Suediarrak ez gara gehiago errusiarrak ezin gara inoiz bihurtu ondorioz, finlandiarrak izan behar dugu"

## Fennomaniar ospetsuak

* Daniel Juslenius
* Fredrik Cygnaeus
* Yrjö Sakari Yrjö-Koskinen, Georg Zacharias Forsman jaioa
* Alexandra Gripenberg
* Lauri Kivekäs, Stenbäck jaioa
* Johannes Linnankoski
* Agathon Meurman
* Julius Krohn
* Juho Kusti Paasikivi
* Emil Nestor Setälä
* Johan Vilhelm Snellman
* Eero Järnefelt
# Alexandra Gripenberg

Alexandra van Gripenberg, Alexandra Grippenberg bezala ere ezaguna (1857ko abuztuaren 30a, Kurkijoki, Finlandia; 1913ko abenduaren 24a), Finlandiako gizarte aktibista, egile, editore, egunkari argitaratzailea eta politikaria izan zen. Era berean, XX. Mendearen hasieran Finlandian emakumeen eskubideen aldeko mugimenduaren ahots ezagunenetako bat izan zen. Fennomaniar izateagatik ere ezaguna zen.
Suomen Naisyhdistys (euskaraz: «Finlandiako Emakumeen Elkartea») Finlandiako lehen emakumeen eskubideen aldeko elkarte ofiziala sortu zuen Helsinkin 1884an. 1887-1888 bitartean, Ingalaterran eta Estatu Batuetan zehar bidaiatu zuen, herrialde horietako emakumeen mugimenduen jardueraren inguruan ikasteko. Birak A Half Year in New World (1889) liburua idazteko inspiratu zuen. 1893tik 1899ra Emakumeen Nazioarteko Kontseiluaren diruzaina izan zen.
Finlandian 1906an emakumeen sufragioa onartu zenean, Gripenberg hauteskunde horietan hautatu zituzten 10 emakume kontserbadoreetako bat izan zen, Alderdi Sozialdemokratikoko beste bederatzi emakumeekin batera. Honela, Finlandiako Parlamentuko lehen emakumezkoetako bat bihurtu zen. Finlandiako Alderdi Kontserbadorearen barnean izan zen hautatua. Honek arazo batzuk sortu izan zizkion, bera suediar hiztuna baitzen eta alderdiaren hizkuntza finlandiarra zelako orokorrean, Finlandiako landa eremuan babes asko zutelarik.

## Bibliografia

* Jallinoja, Riita. "emakumezko askatasun mugimnedua Finlandian," Historia eskandinaviar aldizkaria 5 (1980): 36-49.
* Korppi-Tommola, Aura. "Elkarrekin borrokatuz askatasunaren alde:Nazionalismoa, Sozialismoa, Feminismoa, eta emakumeen sufragioa Finlandian 1906an." Historia eskandinaviar aldizkaria 15 (1990): 181-91.
* Moring, Anna, ed. Generoaren politika: Emakumeen sufragio mende bat Finlandian. Helsinki: Otava, 2006.
* Rappaport, Helen. "Alexandra van Gripenberg." In Emakume Erreformarien Entziklopedia, Helen Rappaport editatua. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2001, 723-724.

## Erreferentziak

* ↑ Feminist writings from ancient times to the modern world : a global sourcebook and history. Greenwood 2011 ISBN 9780313345814. PMC 785576747. (Noiz kontsultatua: 2019-03-18).
* Datuak: Q959307
* Multimedia: Alexandra Gripenberg / Q959307