OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Osloko elizbarruti katolikoa

Osloko elizbarrutia (norvegieraz: Oslo katolske bispedømme, latinez: Dioecesis Osloënsis) Erromatar Eliza Katolikoaren norvegiar elizbarruti bakarra da. 1953ko ekainaren 29an elizbarruti egin zen. Apezpikuaren egoitza Oslon dago. Egun apezpikua Bernt Ivar (Markus) Eidsvig da.

## Ordinarioen zerrenda
### Administratzaileak

* Bernard Bernard (1869-1887)
* Johannes Baptiste Olaf Fallize (1887-1922)
* Johannes Hendrik Olav Smit (1922-1928)
* Olaf Offerdahl (1930-1930)
* Jacques Mangers (1932-1953)

### Apezpikuak

* Jacques Mangers (1953-1964)
* John Willem Nicolaysen Gran (1964-1983)
* Gerhard Schwenzer (1983-2005)
* Bernt Ivar (Markus) Eidsvig (2005-)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Diocese of Oslo» Catholic Hierarchy.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44171
* Multimedia: Roman Catholic Diocese of Oslo / Q44171
# Norvegiako Eliza

Norvegiako Eliza (Bokmål-ez Den norske kirke, Nynorsk-ez Den norske kyrkja) Norvegiako eliza ofiziala da, Erreforma Protestantearen garaian ezarria (1536-1537), Danimarka-Norvegiako erresumak Aulki Santuarekin harremanak hautsi zituenean. Luteranismoaren doktrina jarraitzen du. Lau milioi kide ditu (bataiatuak barne).

## Antolaketa

Norvegiako Elizaren buru Erregea da (g. e. Harald V.a). Hori dela eta, erregeak eta haren familiak ezinbestean luteranismoaren jarraitzaile izan behar dute; norbaitek fede hori baztertuko balu, ondorengontza zerrendatik kanpo geratuko litzateke.
Gobernuko ministro batek (Gobernuaren Administrazioko, Erreformako eta Elizako ministroak) gidatzen du Elizaren alde administratiboa; gainera, aurrekontuak Norvegiako Parlamentuan aurkeztu, eztabaidatu eta onartu behar dizkio.
Elizbarrutietan antolatuta dago (11 guztira), eta 1.284 parrokia ditu herrialde osoan. Sinodoa da Elizaren goi erakundea; elizbarruti bakoitzak 7 edo 8 ordezkari bidaltzen ditu bertara, baita samiek, teologia ikastetxeek, elizako gazte taldeek eta bestelako elkarteek ere. Erakunde horren eginbeharra Elizaren doktrina zehaztea da, besteak beste.
2007ko datuen arabera, kleroaren % 20 inguru emakumezkoak dira.

## Gurtza

Igande goizeetan ospatu ohi da asteko elizkizun garrantzitsuena, nagusiki Eliza Katolikoaren mezaren oso antzekoa gehienbat. Tradiziozko zenbait abesti izan ezik, gainerakoa norvegieraz egiten da beti, eta musikari garrantzia handia ematen zaio (bai ereserkiak abesteari, baita organoa jotzeari ere).

## Eztabaidagaiak gaur egun

* Elizaren eta Estatuaren arteko harremana.
* Emakumezkoen zeregina Elizan.
* Sexu bereko ezkontzak onartu edo ez.
* Gizartearen sekularizazio nabaria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q666860
* Multimedia: Church of Norway / Q666860
# San Nikolas katedrala (Stockholm)

San Nikolas katedrala (suedieraz: Sankt Nikolai kyrka) edo Storkyrkan izenaz ezagunagoa, Stockholmgo eliza nagusia da, Gamla Stan auzoko eliza zaharrena.

## Historia

1279an egiten da elizaren lehen aipamena eta bertan esaten da hiria bera fundatu zuen Birger Jarlek eraiki zuela. 1527an Luteranismoa hartu zuen. Errege Jauregiaren ondoan egonik Suediako historiako gertaera garrantzitsuak izan dira bertan, koroazioak, ezkontzak eta hileta handiak besteak beste.
1942an Stockholmeko diozesia sortu zen eta egoitza bertan ezarri zuenez katedral izendatu zuten.

## Arkitektura

Suediar adreilu gotiko estiloan eraikita dago. Barnean daukan altxorren artean aipagarrienetakoa San Jurgi eta dragoiaren egurrezko estatua dago Bernt Notkek 1489an egindakoa. Stokholmgo irudi zaharrena ere bertan dago, Vädersolstavlan izenekoa.

## Iruditegia

* Kanpandorrea.
* Barnealdea.
* San Jurgi eta dragoiaren egurrezko estatua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1133075
* Multimedia: Storkyrkan, Stockholm / Q1133075
# Suediako Eliza

Suediako Eliza (suedieraz: Svenska kyrkan) eliza ebanjeliko luteranoa da, apezpikutza historikoa duena. Egoitza Santuarekiko obedientzia utzi zuen Erreforma protestantearen postulatuekin bat egin ondoren, 1527an Riksdagek Västeråsen hala erabakita.
XIX. mendera arte suediar batek debekatuta zuen Suediako Eliza uztea. 2000. urtean, Suediako Eliza behin betiko banandu zen Suediako Estatutik, baina tradizioagatik eliza nazionalaren estatusa mantentzen jarraitu zuen. Suediar gehienek Suediako Elizako kide izaten jarraitzen dute. Suediako Elizako artzapezpikua 1164tik Uppsalan bizi da, Uppsalako katedrala Suediako Elizaren Santutegi Nazionala delarik. Gaur egun, Suediako artzapezpikua Antje Jackelén da, postu hori betetzen duen lehen emakumea.

## Erreferentziak

* ↑ (Suedieraz) Svenska kyrkan. Svenska kyrkan i siffror. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q749243
* Multimedia: Church of Sweden / Q749243
# Katez

Katez Leitzan 2016 urtean sorturiko hardcore taldea da. Herriko sei gaztek osatzen dute eta 2016an bertan Gaztea maketa lehiaketako publikoaren GazteBizHitza saria irabazi zuten.

## Taldekideak

* Unai Urkiola - ahotsa
* Markel Barriola - ahotsa
* Mikel Sagastibeltza - gitarra
* Manex Moreno - gitarra
* Julen Zeballos - baxua
* Oinatz Mariezkurrena - bateria.

## Diskoak

* Begi itsuak (2016, autoekoizpena)
* Zain (2017, autoekoizpena)
* Argiz iluntzen (2021, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ «Katez» Naiz.eus 2016-04-09.
* ↑ «Zain» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-06).
* ↑ «Argiz iluntzen» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188103
# Martha Cartmell

Martha Julia Cartmell (Thorold, Ontario, 1845eko abenduaren 14a – Hamilton, Ontario, 1945eko martxoaren 20a) kanadar misiolari metodista eta irakaslea izan zen, Japonian aritu zena. 1884an Toyo Eiwa Jogakuin nesken ikastetxe pribatua sortu zuen, gaur egun Toyo Eiwa unibertsitatea barne hartzen duena.

## Bizitza

James Cartmell eta bere emazte Sarahren alaba, Martha Cartmell Thorolden jaio zen eta Hamiltonen eta Toronton ikasi zuen. Bost urte zituela, ama hil zitzaion. Cartmell misiolari bihurtu zen eta San Frantziskotik Japoniara joan zen 1882an. Bi urte geroago Toyo Eiwa Jogakuin nesken ikastetxe kristaua sortu zuen Tokioko Roppongi barrutian.
1887an ikastetxean betetzen zuen kargua utzi behar izan zuen osasun arazoak zirela eta. Kanadara joan zen, non Victoriako Misio Orokorrean lan egin zuen 1890etik 1892ra, eta indarrak berreskuratu ondoren Tokiora itzuli zen. Japonian beste lau urte eman zituen eta berriro itzuli zen Kanadara, non japoniarrekin lan egin zuen Victoriako Misio Orokorrean 1896tik 1898ra, eta gero erretiroa hartu zuen.
Gaur egun, Toyo Eiwa Jogakuin ikastetxeak Toyo Eiwa unibertsitatea barne hartzen du. 2013an, ikasle ohien elkarteak Hamiltoni eta Thoroldi gereziondoak oparitu zizkien Cartmellen omenez.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Ingelesez) Forsyth, Paul. «Donated trees to honour Martha Cartmell» Niagara This Week 2013-05-20 (Noiz kontsultatua: 2025-03-18).
* ↑ (Ingelesez) «History» Toyo Eiwa Jogakuin (Noiz kontsultatua: 2025-03-18).
* ↑ (Ingelesez) «Fonds F3187 - Martha J. Cartmell and Elizabeth Strachan fonds» Archeion (Noiz kontsultatua: 2025-03-18).
# Hiroshi Amano

Hiroshi Amano (japonieraz: 天野 浩, Amano Hiroshi) (Hamamatsu, Japonia, 1960ko irailaren 11) ingeniari japoniarra da. 2014an, Fisikako Nobel Saria jaso zuen, Isamu Akasaki eta Shūji Nakamurarekin batera, "Argi urdinak igortzen dituzten diodo eraginkorrak asmatzeagatik, argi zuri distiratsuak eta kontsumo txikikoak posible egin dituztenak".

## Biografia

Amano Hamamatsun jaio zen, Japonian, 1960ko irailaren 11n. Ingeniaritzan lizentziatua, Ingeniaritzako masterra eta Ingeniaritzako doktoretza jaso zituen 1983an, 1985ean eta 1989an, hurrenez hurren, Nagoiako Unibertsitatean . 1988tik 1992ra, Nagoiako Unibertsitateko ikertzaile elkartua izan zen. 1992an, Meijoko Unibertsitatera aldatu zen, eta irakasle laguntzaile izan zen. 1998tik 2002ra irakasle elkartua izan zen. 2002an, irakasle bihurtu zen. 2010ean, Nagoiako Unibertsitateko Ingeniaritza Unibertsitate Goi Eskolara joan zen, eta gaur egun irakaslea da.
1982an Isamu Akasaki irakaslearen taldean sartu zen graduko ikasle gisa. Orduz geroztik, III taldeko nitruro erdieroale gailuen hazkundeari, karakterizazioari eta aplikazioei buruzko ikerketak egiten ari da, argi urdina duten diodoetan erabiltzen diren materialak bezala ezagutzen direnak.
Ameriketako Estatu Batuetako Ingeniaritza Akademia Nazionaleko kidea (2016).
Led urdina asmatu nuen 1983an.

## Erreferentziak

* ↑ The Nobel Prize in Physics 2014. Nobel Foundation.
* ↑ NAE Website - Professor Hiroshi Amano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11443689
* Multimedia: Hiroshi Amano / Q11443689
# Shinya Yamanaka

Shinya Yamanaka (japonieraz: 山中 伸弥, Higashiōsaka, Osaka, 1962ko irailaren 4a) japoniar sendagilea da. 2012ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen John Gurdonekin batera zelula helduak zelula ama bihur daitezkeela aurkikuntzagatik.
Kobeko eta Osakako unibertsitateetan ikasi zuen. San Frantziskoko Gladstone Institutuetan eta Narako Zientzia eta Teknologia Institutuan lan egin zuen. Kyotoko Unibertsitateko irakaslea da.
Zelula ama plurierakingor induzituak garatu zituen, enbrioietako zelula amen antzekoak.
* Datuak: Q80917
* Multimedia: Shinya Yamanaka / Q80917
# Akira Yoshino

Akira Yoshino (japonieraz: 吉野 彰, Yoshino Akira) (Suita, 1948ko urtarrilaren 30a) japoniar kimikaria da. 2019ko Kimikako Nobel Saria jaso zuen John B. Goodenough eta M. Stanley Whittinghamekin batera litiozko bateriei buruz egindako lanagatik.
Tokioko Unibertsitatean ingeniaritza ikasi zuen eta Osakako Unibertsitatean doktoratu zen. Asahi Kasei multinazionalean lan egin zuen eta Meijo Unibertsitateko irakaslea da.
Litio-ioizko bateria bideragarri eta segurua egitea lortu zuen poliazetilenoak erabiliz. Lan horri esker, Kimikako Nobel saria partekatu zuen 2019an.
* Datuak: Q4701206
* Multimedia: Akira Yoshino / Q4701206
# Dihidroantrazeno

Dihidroantrazenoa konposatu organiko aromatikoa da, C14H12 formula duena, antrazenoaren deribatu hidrogenatua. Hainbat isomero ezagutzen dira, baina 9,10-dihidroantazenoa da ohikoena. Solido kolorgea da. Toxikoa da uretako bizidunentzat.
9,10-dihidroantrazenoa hdrogenazio-erreakzioetan hidrogeno-emaile gisa baliatzen da.

## Sintesia

9,10-dihidroantrazenoa presta daiteke antrazenoa sodioz eta etanolez osatutako nahastearekin tratatuz.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «9,10-Dihydroanthracene» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-03-18).
* ↑ (Ingelesez) Collin, Gerd; Höke, Hartmut; Talbiersky, Jörg. (2006). «Anthracene» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd) doi:10.1002/14356007.a02_343.pub2. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2025-03-18).
* ↑ (Ingelesez) «Organic Syntheses Procedure» orgsyn.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-18).
# Kanō Jigorō

Kanō Jigorō (japonieraz: 嘉納 治五郎, Kobe, Japonia, 1860ko urriaren 28a - 1938ko maiatzaren 4a) japoniar judo irakaslea eta judoaren asmatzailea izan zen. Gorputzez txikia zen (50 kg). Jiu-jitsu eta gainerako gudu antzeen eskolen alderdi teknikoak ikertu zituen. Ikerketa horien guztien ondorioz, beste gudu antze bat antolatu zuen: judoa. 1882ko otsailean sortu zuen lehenengo judo eskola: Kōdōkan (japonieraz: 講道館, "Bidea azaltzeko tokia") . 1883an irakasle zen Tokion, 1894an Eskola Normal Nagusiaren zuzendari izendatu zuten, eta 1899an Japoniako Eskola Arazoetako ministro. Mundu guztian zehar ibili zen berak asmatutako gudu antzea irakasten; hil zenerako milioi bat judoka ziren munduan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190141
* Multimedia: Kanō Jigorō / Q190141
# Sin-Itiro Tomonaga

Sin-Itiro Tomonaga (japonieraz: 朝永 振一郎, Tomonaga Shin'ichirō, Kyoto, 1906ko martxoaren 31 – Tokio, 1979ko uztailaren 8a) japoniar fisikaria izan zen. 1941-1969 urteetan Tokioko unibertsitateko fisikako irakaslea izan zen eta 1963-1969 bitartean aipatutako unibertsitateko ikerketa optikoko institutuko zuzendaria. Richard Feynman eta Julian Schwinger fisikariekin batean elektrodinamika kuantikoa zehaztu zuen erabat, Dirac, Heisenberg eta Pauli fisikarien jatorrizko teorian agertzen ziren infinituak baztertuta. 1965. urtean Fisikako Nobel saria eskuratu zuen Feynman eta Schwinger fisikariekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184563
* Multimedia: Sin'ichirō Tomonaga / Q184563
# Söseki Natsume

Söseki Natsume (Edo, 1867ko otsailaren 9a - Tokio, 1916ko abenduaren 9a) japoniar idazlea izan zen.
Ingeleseko irakaslea izan zen Tokioko unibertsitatean. 1900ean Japoniako gobernuaren laguntzaz Ingalaterrara joan zen ingeles literatura ikastera. 1907an irakaskuntza utzi eta aldizkari batean hasi zen lanean. Haikuak, saiakerak, eta batez ere, eleberriak idatzi zituen, estilo umoretsu eta berritzaileaz. Arrakasta handia izan zuen bere garaian. Idazlan nagusiak: Katu bat naiz (1905), Haurra (1906), Meatzaria (1908), Atea (1910), Gizonen bihotz gaixoa (1914), Argia eta ilunbea (1916).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q180903
* Multimedia: Natsume Soseki / Q180903
# Ei-ichi Negishi

Ei-ichi Negishi (japonieraz: 根岸 英一, Negishi Eiichi) (Hsingking, Mantxukuo, 1935eko uztailaren 14a - Indianapolis, 2021eko ekainaren 6a) japoniar kimikaria izan zen. 2010eko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Richard Heck eta Akira Suzukirekin batera paladiozko katalizatzaileekin konposatu kimiko sofistikatuak sortzeko erreakzio kimikoak garatzeagatik.
Aitaren lanaren ondorioz Mantxurian eta Hego Korean bizi izan zen 1945ean Japoniara joan aurretik. Tokyoko Unibertsitatean ikasi zuen eta Pennsylvaniako Unibertsitatean ikasketak zabaldu zituen. Ez zuen lortu Japoniako unibertsitate batean lanik aurkitzea eta AEBetako unibertsitateetan lan egin zuen, bereziki Purdue Unibertsitatean.
Negishiren akoplamenduaren asmakizunagatik Nobel saria irabazi zuen 2010ean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105927
* Multimedia: Ei-ichi Negishi / Q105927
# Kenichi Fukui

Kenichi Fukui (japonieraz: 福井謙, Fukui Ken'ichi) (Nara, Honshu uhartea, 1918ko urriaren 4a - Kyoto, 1998ko urtarrilaren 9a) japoniar kimikaria izan zen. Kiotoko Unibertsitate Inperialean egin zituen kimikako ikasketak, eta unibertsitate hartako irakaslea izan zen 1944tik 1982ra bitartean; besteak beste, Japoniako Kimika Elkarteko eta Oinarrizko Kimikaren Institutuko lehendakari izan zen.
Lan esperimental gehienak kimika organikoaren alorrean egin zituen, karbonozko gai elkartuei buruz, fuelari, gasari eta ikatzari buruz, besteak beste. Erreakzio kimikoei buruzko ikerketak egin zituen; hain zuzen ere, atomoak erreakzio kimikoetan elkarri nola lotzen zaizkion aztertu zuen, nagusiki. 1952. urtean egindako lanetan ikusi zuenez, elektroiak, nukleoaren inguruan hodeien modukoak osatuz, orbitaletan mugitzen ziren, eta elkarren alboan kokaturik dauden atomo desberdinetako orbitalen edo elektroi-hodeien arteko elkarreraginaren bidez lotzen ziren atomoak bata bestearekin. Oso zaila zen, dena dela, zein eratako elkarketak gertatzen ziren asmatzea, baina Fukuik metodo bat asmatu zuen gai elkartu jakin bat osatzeko zein atomo jakin elkartzen diren asmatzeko, atomoaren elektroi-hodeiaren dentsitatea neurtuz. Atomo bateko energia goreneko elektroiak (oro har kanpoaldeko orbitaletan egoten direnak) beste atomora aldatzen ohi dira, eta Fukuik orbital lotzaile deitu zuen orbital berria osatzen dute horrela.
1970. urteaz gero, Fukuik eta bere lan-taldeak erreakzio kimikoak eta molekulen formak aztertzeko hainbat lan egin zituzten. Kimikako Nobel Saria eskuratu zuen 1981ean, R. Hoffmann zientzialariarekin batera, alor berean, baina zeinek bere aldetik, egindako ikerketengatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217734
* Multimedia: Ken'ichi Fukui / Q217734
# Akira Suzuki

Akira Suzuki (japonieraz: 鈴木 章, Suzuki Akira, Mukawa, 1930eko irailaren 12a) japoniar kimikaria da. 2010eko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Richard Heck eta Ei-ichi Negishirekin batera karbonoa-karbonoa erreakzioari buruz egindako lanagatik.
Kimika ikasi zuen Hokkaidoko Unibertsitatean. 1963tik 1965era Herbert C. Brownekin lan egin zuen Purdue Unibertsitatean. Ondoren, Hokkaidoko Unibertsitateko irakasle izendatu zuten eta akoplamendu-erreakzioak aztertu zituen. 1979an Suzukiren erreakzioaren aurkikuntza iragarri zuen. Ondoren, Okayamako eta Kurashikiko unibertsitateetan lan egin zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105949
* Multimedia: Akira Suzuki / Q105949
# Kono Yasui

Kono Yasui (japonieraz: 保井コノ, Kagawa prefektura, 1880ko otsailaren 16a - Bunkyō, 1971ko martxoaren 24a) japoniar biologo eta zitologoa izan zen. 1927an zientzian doktoretza lortu zuen lehen japoniar emakumea izan zen.

## Biografia

Yasui Kagawa prefekturan jaio zen 1880an. 1898an bertako eskolan graduatu zen zientzia sailean eta 1902an Emakumeentzako Goi-Eskola Normalan. 1905erarte irakasle izan zen, ahalik eta 1905ean graduatu kurtso bat ezarri zen arte Emakumeen Goi-Eskola Normalean. Lehen emakumea izan zen eskola horretan sartzen zientzia ikerketa bat egiteko; zoologia eta botanika arloak landu zituen. Karpen webertar aparatuaren inguruko ikerketa argitaratu zuen Zoological Science aldizkarian 1905ean, inoiz aldizkari horretan argitaratu zuen lehen emakumea. Ondoren Salvinia natans ur-garoari buruzko ikerketa argitaratu zuen Journal of Plant Sciences and the British journal Annals of Botany aldizkarian, Japoniar emakume batek atzerriko aldizkari batean argitaratzen zuen lehen aldia. 1907an bere ikerketa bukatu eta eskola irakasle laguntzaile bilakatu zen.
Yasuik Japoniako Hezkuntza Ministerioari atzerrian ikasteko baimena eskatu zion. Baimena eman zioten baldin eta "etxeko ekonomiaren ikerketa" gehitzen bazuen bere "zientziaren ikerketa" proiektuari, eta zin egiten bazuen ez zela ezkonduko han egonda eta ikerketa bakarrik egingo zuela. Alemaniara eta Ameriketako Estatu Batuetara bidaiatu zuen 1914an, Chicagoko Unibertsitatean zitologiari buruzko ikerketak egiteko. 1915an Harvardeko Unibertsitatean ikatzari buruzko ikerketak egiten hasi zen E. C. Jeffrey irakaslearekin. 1916an Japoniara itzuli zen eta ikatza ikertzen jarraitu zuen Tokioko Unibertsitate Inperialean 1927ra arte. 1918tik 1939ra bitarte genetika irakasle izan zen. Bere tesi doktorala 1927an argitaratu zuen, lignitoa eta ikatzari buruzkoa, Japonian tesi doktorala egiten zuen lehen emakumea.
1929an Yasuik Cytologia aldizkaria sortu zuen. 1924tik aurrera mitxoleten, artoaren eta Tradescantia espezieen genetika ikertu zuen, eta 1945tik aurrera Hiroshimako bonbardaketa nuklearraren osteko landareen aldaketak ikertu zituen. Ochanomizuko Unibertsitatea sortu zenean 1949an Yasui irakasle izendatu zuten. 1952an erretiratu zen, baina irakasle emeritua izaten jarraitu zuen. 1957rako 99 argitalpen zientifiko idatzi zituen.
1971ko martxoaren 24an hil zen Tokion.
* Datuak: Q11385648
* Multimedia: Kono Yasui / Q11385648
# Koichi Tanaka

Koichi Tanaka (japonieraz: 田中 耕一, Tanaka Kōichi, Toyama, 1959ko abuztuaren 3a) japoniar ingeniaria da. 2002an, Kimikako Nobel Saria jaso zuen, John B. Fenn estatubatuarrarekin eta Kurt Wüthrich suitzarrarekin batera, proteinak analizatzeko teknikak garatzeagatik.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110963
* Multimedia: Kōichi Tanaka / Q110963
# Takekazu Asaka

Takekazu Asaka (Tokio, Japonia, 1952) Filologia Erromanikoko japoniar hizkuntzalari eta irakaslea da Tokioko Tsuda Unibertsitatean. Rosalía de Castro, Ramón Cabanillas eta Uxío Novoneyra galiziar idazleen lanak japonierara itzultzeaz gain, japonieradunentzako lehen galizierazko gramatikaren egilea ere bada. Asakak bere burua Japonian galiziar kulturaren enbaxadoretzat dauka.
Halaber, Galizierazko Letren Eguna ospatzeko musikaldiak eta poesialdiak antolatzen ditu Tokion eta beste hiri batzuetan. Beraz, galizieraren alde egindako lanaren esker onez, 2017ko ekainaz geroztik Real Academia Galegako akademikoa da.

## Ibilbidea

1989an ezagutu zuen Galizia lehendabizikoz, Filologia eta Hizkuntzalaritza Erromanikoko XIX. Nazioarteko Batzarrean parte hartzera joan zenean. Bertan galiziera eta galiziar kultura ezagutu zituenetik, hauen defendatzaile sutsu bihurtu zen. Tokion espainierazko gramatika irakaslea da eta galiziera eta galiziar kulturari buruzko ikastaroak ematen ditu. 2002an Cantares gallegos japonierara itzuli zuen, DTP Publishing argitaletxeak argitaratua. 2014an Contos da miña terra japonieratu zuen, Maria Carmen Rios Panisseren hitzaurrea eta testuaren irakurketa entzungai duen CDa barne, DTP Publishing argitaletxeak plazaratua.
2017an Uxío Novoneyraren Os Eidos lanaren edizio elebiduna argitara eman zuen.

## Lanak

* Gramática do galego moderno (edizio elebiduna: japoniera-galiziera). (1993, Tokio. Daigakusyorin. ISBN 4-475-01807-2)
* Guía de conversación en galego (1994)
* Vocabulario básico da lingua galega. (1996, Tokio. Daigakusyorin. ISBN 4-475-01231-7)
* Cantares gallegos (2002an japonierara itzulia, DTP Publishing)
* Cantata a Ramón Cabanillas (2013)
* Contos da miña terra (2014an japonierara itzulia)
* Xograr Martín Codax (2015)
* Nova gramática do galego (2017)
* Os Eidos (2017ko edizio elebiduna: japoniera-galiziera)

## Erreferentziak

* ↑ (Galizieraz) Real Academia Galega. (2017ko ekainaren 17a). O Día das Letras Galegas de 2018 estará dedicado a María Victoria Moreno Márquez. (Noiz kontsultatua: 2018ko martxoaren 12a).
* ↑ (Galizieraz) Veiga, Marta. (2018ko martxoaren 5a). «Takekazu Asaka: "O son do castelán fáiseme moi duro; reláxame escoitar o galego con gheada"» Galiciaé (Noiz kontsultatua: 2018ko martxoaren 12a).
* ↑ (Galizieraz) Real Academia Galega. (2017ko uztailaren 28a). Participar nos Cursos de lingua e cultura galegas cambiou a miña vida. (Noiz kontsultatua: 2018ko martxoaren 12a).
* ↑ (Galizieraz) Fernández Rei, Francisco. (2014ko apirilaren 17a). «A Cantata a Cabanillas (e a Galicia) de Takekazu Asaka, o brigadista que veu de moi lonxe» ProLingua (Noiz kontsultatua: 2018ko martxoaren 12a).
* ↑ (Galizieraz) Álvarez Blanco, Rosario; Angueira, Anxo; do Cebreiro, María; Vilavedra, Dolores. (2014). Rosalía de Castro no século XXI. Unha nova ollada. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega, 994-1037 or. doi:10.17075..
* Datuak: Q50378430
# Takaaki Kajita

Takaaki Kajita (japonieraz: 梶田 隆章, Kajita Takaaki) (Higashimatsuyama, Saitama, 1959ko martxoaren 9a) japoniar fisikaria da. 2015eko Fisikako Nobel Saria jaso zuen Arthur B. McDonaldekin batera neutrinoen inguruan eginiko ikerketengatik.
Fisikan lizentziatu zen Saitamako Unibertsitatean eta Tokioko Unibertsitatean doktoratu zen. 1988tik Erradiazio Kosmikoa Ikertzeko Institutuan lan egiten du eta 1999an irakasle postua lortu zuen. Bere ikerketei esker Nobel Saria Arthur B. McDonald kanadarrarekin partekatu zuen.
* Datuak: Q11538917
* Multimedia: Takaaki Kajita / Q11538917