# Juan Jose Ibargoien “Giñi”

Juan Jose Ibargoien Etxauz "Giñi" (Irun, 1767ko abuztuan - Donostia, 1804ko apiriliean) Konbentzioneko gerran bolondres izandako nekazaria, mikelete eta kortsarioa izan zen.

## Biografia

Konbentzioaren Gerraren testuinguruan, XVIII. mendearen bukaera eta XIX. mendearen hasieran Gipuzkoan aritzen ziren bidelapurretako bat izan zen, azkoitiko Jazinto Olariaga, Mugerreko Pierres Kaderezar “Frantses txikia”, Tolosako Domingo Aranburu “Galtxagorri”, Amezketako Ramon Oreja eta Albizturgo Franzisko Iraola “Migelindegi” litzateke Probintziako goi mailako bandoleroekin batera.
Bestelako lurraldetan osatutako bidelapur talderen artean, 1797. urtean gehien nabarmendu zen taldea “Frantses txikia”, “Giñi”, Joakin Imaz, Oiartzabal eta “Txasio” lagunek osatutakoa zen, Oiartzunen eta Behe Bidasoan sustraitutako taldea izanik. Hasiera batean kontrabandozaleen bizkarzain lanetan aritzen zirela eman dezaken arren, Urkiola-Gorbeiaren arteko Saldropo mendatean hain zuzen ere, burutu bidelapurrengatik izango ziren atxilotuak. Aramaio, Gasteiz eta Gernikako espetxeetatik pasa eta gero, taldeak ihes egingo zuen. "Giñi" Bilboko espetxetik Ferrolera bidaliko zuten. “Giñi”k, bere kabuz, espetxetatik ihes egin eta lapurretari ekingo zion berriz, Aramako alkatearen etxean, besteak beste.
1800. urtean zehar, “Giñi”k eta Olariagak elkarrekin aritu ziren Markinan eta Loiolan. “Giñi”, dena den, Bartolome Agirrerekin arituko zen Errege Bide Berrian -Oreretako Intxuzaga baserriaren parean-. Toki horretan zazpi lapurreta ikusgarri emango ziren, Agirrek eta “Giñi”k zein beraien kolaboratzaile zirenek eginak. Hala ere, Hernanin gertatu asaltoa izango zen urte horretako gertakaririk larriena. “Frantses txikia” eta “Giñi” buru zuen 26 lagunetako talde batek Hernanin indarrez sartu eta bertako etxe bat setiatu zuen, Baionako kontrabandozaleei kendutako diru kopuru handi bat berreskuratzeko asmotan.
1800ko azaroan, Gamon anaiek “Giñi” harrapatu zuten, bera askatzeko bere lagunek burututako saioak ugariak izan zirelarik. Oreretako agintariek “Giñi” Motara eramatea eskatu zuten, baina Donostiako komandante nagusiak preso arriskutsu hauek hartzeari uko egin zion. Saio ustel batzuen ondoren, Manuel Antonio Gamonen troparen utzikeriari egokituko zion ihesaldia gauzatuko zuen “Giñi”k 1802ko maiatzean ihesaldia. Bera eta Bartolome Agirreren aurka emandako heriotz-zigorraren berri ihesean zebilela jakin zuen Ibargoinek. Soldadu katalanek, baina, bere akatsa zuzendu ahal izan zuten, beste lapurreta baten ondoren Giñi atxilotu eta Motara eramanez. Horrek, izugarrizko nahastea sortu zuen, Oreretako alkatetzak “Giñi”ren zaintza aldarrikatzen zuelako, heriotza ezartzeko inolako zalantzarik gabe. Militarrek, berriz, beraien presoa zela eta alkateen aginduak ez zituztela betetzen argudiatzen zuten.
Azkenik, goi mailako instantzia juridikoek alkateen esku utzi zuten “Giñi”, baina honek beste auzi bat sortu zuen, espetxealdiak sortutako gastuak kitatzea zeini zegokion argitze aldera. Hau argitu eta gero, 1804ko apirilean, “Giñi” eta Agirre hil egin zituzten Donostiako plazan “garrote”aren bidez eta Iruñeatik propio ekarritako borreroaren eskutan. Giñi” eta Agirreren heriotza Gamondarren grinari esker eman zirela esan daiteke, heriotza jotzen baitzuten bidelapurrak izutzeko biderik onena.

## Erreferentziak

* ↑ «Bautismo Juan Josseph, Ybargoien, Echauz» artxiboa.mendezmende.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* 1 2 3 4 5 6 «TESIKER» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* 1 2 Elosegi Arregi, Joxan; Errazkin Vicente, Aitor. (2023). Bertsoak eta bertsolariak Irunen XIX. mendean. Alberdania, 43 or. ISBN 978-84-9868-818-4. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).