# Josephine Wright Chapman

Josephine Wright Chapman (Fitchburg, Massachusetts, 1867 - Bath, Erresuma Batua, 1943) estatubatuar arkitektoa izan zen.

## Lehen urteak

Chapman Massachusettsen jaio zen 1867an, bere lanaren arrakasta profesional eta zabalkunde maila ezohikoa lortu zuen, emakume batentzat hezkuntza akademiko bat eskuratzea, lana lortzea edo bere kabuz enkarguak eskuratzea zaila zen garai batean.
Bere enkargu gehienak beste emakume batzuengandik jaso zituen..Bere bokazioaren aurka zeuden gurasoen baimenik gabe jaioterria utzi ondoren, arropak eta bitxiak bahituran eman behar izan zituen bere burua mantentzeko. 1892an, Clarence H. Blackal Bostongo arkitektoa, bere antzerkiengatik ezaguna, konbentzitu zuen bere bulegoan aprendiz lan egiten utz ziezaion. Chapmanek bost urte eman zituen bertan lanean, eraikin publikoen diseinuan zuen esperientziatik eta material berriekin esperimentatzeko zuen borondatetik ikasiz, 1893ko Carter eraikinean bezala, Bostongo altzairuzko lehen egitura
Chapmanek bere bulegoa ireki zuen Bostonen 1897an, Grundman Studios izeneko emakume artisten kooperatiba baten barruan.
Urte berean, Harvardeko Unibertsitateak Craigie Arms enkargatu zion, izkina zilindrikoagatik ezaguna den neogeorgiar estiloko adreiluzko eraikina. Mende amaieran, arkitektoak bospasei delineatzaile zituen bere bulegoan lanean, eta horien artean emakume bat dago, gutxienez, dokumentatuta.

## Ibilbidea

1901ean, Chapmanek Ingalaterra Berriko eraikinerako lehiaketa irabazi zuen Buffaloko (New York) Erakusketa Panamerikarrean. Estilo kolonialeko bi solairuko eraikin hau, egurrez eraikia baina adreiluzkoa emateko marmolezko ezarkinekin margotua, Ingalaterra Berriko sei estatuak irudikatuko zituen erakusketan. Arrakasta horrek bultzatuta, AIAn (Arkitektoen Institutu Amerikarra) sartzeko eskaera aurkeztu zuen, nahiz eta AIAk eta Bostongo Arkitektoen Klubak uko egin zioten.
Chapmanen lanen artean, aipagarriak dira, gaiagatik, Worcesterren (1902), Bostonen (1903) eta Lynnn (1909) emakumeentzako klubak. Talde hauek mugimendu feministaren babesean sortu ziren Estatu Batuetan . mendearen erdialdean eta, oro har, emakumeen lan artistikoa sustatzeagatik nabarmendu ziren, beren lana enkargatuz eta erakutsiz eta beren egoitzak arkitektoei enkargatuz.
1921ean, Chapman Europara joan zen bere arkitektura ikastera. Bidaia horrek eragina izan zuen bere azken lanean, Hillandale, italiar estiloko egoitza handi batean. 1923an proiektatu zuen Anne Archbold-entzat, Standard Oil konpainiaren oinordekoarentzat, haurtzaroan Italian ezagutu zituen Italiako hiri errenazentisten estiloari jarraituz. 1925ean eraikitzen amaitu ondoren, erretiratu eta Parisera joan zen lehenik, eta Londresera gero.

## Sariak eta aitzatespenak

1901ean, Chapmanek Ingalaterra Berriko eraikinerako lehiaketa irabazi zuen Buffaloko (New York) Erakusketa Panamerikarrean. Estilo kolonialeko bi solairuko eraikin hau, egurrez eraikia baina adreiluzkoa emateko marmolezko ezarkinekin margotua, Ingalaterra Berriko sei estatuak irudikatuko zituen erakusketan. Arrakasta horrek bultzatuta, AIAn (Arkitektoen Institutu Amerikarra) sartzeko eskaera aurkeztu zuen, nahiz eta AIAk eta Bostongo Arkitektoen Klubak uko egin zioten.
Craigie Arms apartamentuak, Worcesterreko emakumeentzako kluba eta Anne Archboldentzako etxetzarra Estatu Batuetako Leku Historikoen Erregistro Nazionalean katalogatuta daude.

## Lanak

1897an Harvardeko Unibertsitateak Craigie Arms apartamentu eraikina enkargatu zion.
1907ko atzeraldia zela eta, bulegoa New Yorkera eramatea erabaki zuen. Han, Washington Squaren bulegoa ireki zuen, eta New Yorkeko Arkitektoen Elkarteak onartu egin zuen. Han, bizitegi-arkitekturan bakarrik aritzea erabaki zuen. Arkitekto gehienek ez bezala (ia derrigortuta bizitegi-arkitekturan aritzen ziren), badirudi Chapmanek hala zioela, iruditzen baitzitzaion arkitektoek sektore hori hobetzen lagun zezaketela, erabiltzaileen beharrekiko sentsibilitate baten bidez, zeinak lanbidean faltan sumatzen baitzituen. Hurrengo bi etxeetan eskailerak ugari egin ziren landa-eremutik hasi eta kaleraino saoiko kontuiak eginez argi eta garbi denon ondo beharrez bere ahizparekin aritu zen lanean Colonial Revival edo English Cottage estiloko hainbat eliza eraiki zituen, eta horietan elektrizitatean eta sukaldeetako ekipamenduan egindako azken aurrerapenak aplikatu zituen.

## Ikus, gainera

* Emakumeak arkitekturan