OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Yo soy Bea

Yo soy Bea Grundy Produccionesek ekoitzitako telesaila izan zen, 2006 eta 2009 artean Telecincok igorri zuena. Oso arrakastatsua izan zen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Beatriz Pérez Pinzón, 26 urteko neska itsusi baina oso azkarra "Bulevar 21" moda-aldizkarian lanean hasi da. Han, Álvaro Aguilar bere nagusiaz maitemindu da.

## Pertsonaiak

* Ruth Núñez: Beatriz «Bea» Pérez Pinzón
* Alejandro Tous: Álvaro Aguilar
* Mónica Estarreado: Cayetana «Caye» de la Vega
* Miguel Hermoso: Diego de la Vega
* Norma Ruiz: Bárbara Ortíz Martín
* José Manuel Seda: Gonzalo de Soto
* David Arnaiz: Ricardo «Richard» López de Castro
* Ana María Vidal: Maria del Carmen «Titina» Velasco
* Fedra Lorente: Margarita «Marga» Vivales
* Vicente Cuesta: Carmelo Pérez
* Ana Milán: Sandra de la Vega/Sonsoles Prieto
* Roberto Correcher: Santiago «Santi» Rodríguez
* Juan Lombardero: Francisco Aguilar
* Israel Rodríguez: José Ramón «Jota» López
* Aure Sánchez: Benito Lozano
* Berta de la Dehesa: Jimena Fernández
* Inma Isla: Elena Puente
* Carmen Ruiz: María Jesús «Chusa» Suárez

## Erreferentziak

* ↑ Gómez, José. (2015-3-5). «Telecinco cumple 25 años: recordamos 25 series que han marcado su historia (Parte 1)» Fórmula TV (Madril: Noxvo Editorial).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1703401
# Liang Shuyan

Liang Shuyan atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Liang Shuyan
* ↑ Shuyan LIANG
# Liang Shuyan

Liang Shuyan (1977ko irailaren 16a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Liang Shuyan
* ↑ Shuyan LIANG

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16210640
# Liang Xiaojing

Liang Xiaojing atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Liang Xiaojing
* ↑ Xiaojing LIANG
# Liang Xiaojing

Liang Xiaojing (Zhaoqing, 1997ko apirilaren 7a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Liang Xiaojing
* ↑ Xiaojing LIANG

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20899881
* Multimedia: Liang Xiaojing / Q20899881
# Liao Wenfen

Liao Wenfen atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Liao Wenfen
* ↑ Wen-Fen LIAO
# Liao Wenfen

Liao Wenfen (Guangzhou, 1963ko apirilaren 30a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Liao Wenfen
* ↑ Wen-Fen LIAO

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6540120
# Lin Yuwei

Lin Yuwei atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Yuwei LIN
# Lin Yuwei

Lin Yuwei (1999ko maiatzaren 2a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Yuwei LIN

## Kanpo estekak

* Datuak: Q122905189
# Liu Feiliang

Liu Feiliang atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Liu Feiliang
* ↑ Feiliang LIU

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3424677
# Liu Feiliang

Liu Feiliang (1985eko martxoaren 27a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Liu Feiliang
* ↑ Feiliang LIU

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3424677
# Liu Haili

Liu Haili atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Liu Haili
* ↑ Haili LIU
# Liu Haili

Liu Haili (Haicheng, 1984ko abenduaren 24a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Liu Haili
* ↑ Haili LIU

## Kanpo estekak

* Datuak: Q433470
* Multimedia: Liu Haili / Q433470
# Masanobu Tsuji

Masanobu Tsuji (辻 政信, Tsuji Masanobu, 1902ko urriaren 11 - 1961ean desagertu zen) japoniar armadako ofizial eta politikaria izan zen. Bigarren Mundu Gerran, Japoniako Armada Inperialean planifikatzaile taktiko garrantzitsua izan zen eta gerraren hasieran Japoniako Malaiaren inbasio arrakastatsuaren plan zehatzak garatu zituen. Guadalcanal kanpainan Japoniako azken erasoa planifikatzen eta zuzentzen ere lagundu zuen.
# Masanobu Tsuji

Masanobu Tsuji (辻 政信, Tsuji Masanobu, 1902ko urriaren 11 - 1961ean desagertu zen) japoniar armadako ofizial eta politikaria izan zen. Bigarren Mundu Gerran, Japoniako Armada Inperialean planifikatzaile taktiko garrantzitsua izan zen eta gerraren hasieran Japoniako Malaiaren inbasio arrakastatsuaren plan zehatzak garatu zituen. Guadalcanal kanpainan Japoniako azken erasoa planifikatzen eta zuzentzen ere lagundu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q256584
* Multimedia: Masanobu Tsuji / Q256584
# Chola (argipena)

Chola izenak hainbat adiera du:
* Chola edo Txola, India hegoaldeko antzinako erresuma
* Cholak, Boliviako emakume indigenak.
# Zioso

Zioso Hondarribian dagoen trikuharri bat da, Jaizkibelgo Estazio Megalitikoan. Inguruko hareharriekin eraikita dago, eta ez dago argi Neolitokoa edo Brontze Arokoa ote den.

## Aurkikuntza eta indusketa

2011n aurkitu zuen Iñigo Txintxurretak. Ez da induskatu.

## Deskribapena

8 metroko diametroa eta 0,5 metroko altuera duen tumulua duen trikuharri bat da. Ganbara bat du erdialdean, bi harlauzekin handirekin mendebaldean eta hegoaldean eta hiru txikirekin ekialdean.

## Erreferentziak

* ↑ «ZIOSO | Luberri.net» www.luberri.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Aranzadi. «ZIOSO» Aranzadi (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
# Chola kapela

Chola kapela onddo-kapelaren aldaera bat da, Bolivian emakume indigenek, chola edo cholita esaten zaienek, erabiltzen dutena. Batez ere La Paz hiriko emakumeen artean da erabilia, eta 1920ko hamarkadatik aurrera hedatu zen kapela hau janzteko moda.
Ohitura dago zuzen eramateko buru gainean, emakume ezkonduen kasuan, eta alde batera alboratua ezkongabe edo alargunen kasuan.
Ez da onddo-kapela hau Boliviako emakume indigenek darabilten buruko mota bakarra, kopa kapela zuriak, qhochala zabalak, eta beste batzuk ere erabiltzen dira, segun etniak eta eskualdeak.

## Iruditegia

* Hiru emakumezko indigena.
* Peruko Puno hirian ere erabiltzen dira, dantza tradizionaletan.
* Beste era bateko kapelak ere janzten dituzte emakume indigenek Bolivian.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Vasquez Cuentas, Guillermo. (2023-11-02). «Origen del «Sombrero Borsalino»» ALTIPLANIA (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) Univision. «Conoce la historia detrás de los sombreros típicos de Bolivia que usan las cholitas» Univision (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Sombrero qhochala, en vía de extinción» Los Tiempos 2024-09-05 (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) Bolivia, Opinión. (2022-08-26). «El sombrero de chola qhochala sobrevive en el tiempo; mujeres de 5 municipios apuestas por él» Opinión Bolivia (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133226041
* Multimedia: Bowler hats in Bolivia / Q133226041
# Zioso

Zioso Hondarribian dagoen trikuharri bat da, Jaizkibelgo Estazio Megalitikoan. Inguruko hareharriekin eraikita dago, eta ez dago argi Neolitokoa edo Brontze Arokoa ote den.

## Aurkikuntza eta indusketa

2011n aurkitu zuen Iñigo Txintxurretak. Ez da induskatu.

## Deskribapena

8 metroko diametroa eta 0,5 metroko altuera duen tumulua duen trikuharri bat da. Ganbara bat du erdialdean, bi harlauzekin handirekin mendebaldean eta hegoaldean eta hiru txikirekin ekialdean.

## Erreferentziak

* ↑ «ZIOSO | Luberri.net» www.luberri.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Aranzadi. «ZIOSO» Aranzadi (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133365107
# Anchariidae

Anchariidae arrain siluriformeen familia da, Madagaskarko ur gezetan bizi dena.

## Genero eta espezieak

FishBaseren arabera, familiak egun 6 espezie ditu, 2 generotan banaturik:
* Ancharius (Steindachner, 1880)
** Ancharius fuscus (Steindachner, 1880)
** Ancharius griseus (Ng & Sparks, 2005)
* Gogo (Ng & Sparks, 2005)
** Gogo arcuatus (Ng & Sparks, 2005)
** Gogo atratus (Ng, Sparks & Loiselle, 2008)
** Gogo brevibarbis (Boulenger, 1911)
** Gogo ornatus (Ng & Sparks, 2005)

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, Joseph S.. (1976). Fishes of the World. John Wiley & Sons ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ www.fishbase.org
* ↑ Steindachner, F., 1880. Ichthyologische Beiträge (IX). I. Über eine Sammlung von Flussfischen von Tohizona auf Madagascar. II. Über zwei neue Agonus-Arten aus Californien. III. Über einige Fischarten aus dem nördlichen Japan, gesammelt von Professor Dybowski. Sitzungsber. Akad. Wiss. Wien v. 82 (1. Abth., núm. 2): 238-266, Pls. 1-6.
* ↑ Steindachner, F. 1880. Beitäge zur Kenntniss der Flussfische Südamerikas (II) und Ichthyologische Beiträge (IX). Anz. Akad. Wiss. Wien v. 17 (núm. 19): 157-159.
* 1 2 Ng, H. H. & J. S. Sparks. 2005. Revision of the endemic Malagasy catfish family Anchariidae (Teleostei: Siluriformes), with descriptions of a new genus and three new species. Ichthyol. Explor. Freshwaters v. 16 (núm. 4): 303-323.
* 1 2 Ng, H. H. & J. S. Sparks. 2005. Revision of the endemic Malagasy catfish family Anchariidae (Teleostei: Siluriformes), with descriptions of a new genus and three new species. Ichthyol. Explor. Freshwaters v. 16 (núm. 4): 303-323.
* ↑ Ng, H.H., Sparks, J.S. & Loiselle, P.V., 2008. A New Species of Catfish of the Genus Gogo from Northeastern Madagascar (Siluriformes: Anchariidae). Copeia 2008 (2): 395-400.
* ↑ Boulenger, G. A., 1911. Catalogue of the fresh-water fishes of Africa in the British Museum (Natural History). Londres. Cat. Fresh-water Fish. Africa. v. 2: i-xii + 1-529.
* ↑ BioLib (Ingelesez)
* ↑ AQUATAB.NET
* ↑ FishBase (Ingelesez)
* ↑ Catalogue of Life (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18654350
* Multimedia: Anchariidae / Q18654350
* Espezieak: Anchariidae
# Jaizkibel IV

Jaizkibel IV Hondarribian dagoen trikuharri bat da, Jaizkibelgo Estazio Megalitikoan. Inguruko hareharriekin eraikita dago, eta ez dago argi Neolitokoa edo Brontze Arokoa ote den.

## Aurkikuntza eta indusketa

1985ean aurkitu zuen Jesus Argomanizek. Ez da induskatu.

## Deskribapena

5,4 metroko diametroa du bere alderik luzeenean, eta 0,35 metroko altuera du trikuharriak. Ekialde-Mendebalde norabidean jarritako bi harlauza ditu tumuluaren erdialdean, ziurrenik ganbara batenak zirenak eta hilobia biltzen zutenak

## Erreferentziak

* ↑ «JAIZKIBEL IV | Luberri.net» www.luberri.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Aranzadi. «JAIZKIBEL IV» Aranzadi (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Altuna, J; Armendariz, A; Del Barrio, L; Etxeberria, F.; Mariezkurrena, K; Peñalver, J; Zumalabe, F. (1990). «Jaizkibel IV» Munibe (Gipuzkoako Foru Aldundia / Aranzadi Zientzia Elkartea) 7. eranskina ISSN 0027-3414..
# Jaizkibel IV

Jaizkibel IV Hondarribian dagoen trikuharri bat da, Jaizkibelgo Estazio Megalitikoan. Inguruko hareharriekin eraikita dago, eta ez dago argi Neolitokoa edo Brontze Arokoa ote den.

## Aurkikuntza eta indusketa

1985ean aurkitu zuen Jesus Argomanizek. Ez da induskatu.

## Deskribapena

5,4 metroko diametroa du bere alderik luzeenean, eta 0,35 metroko altuera du trikuharriak. Ekialde-Mendebalde norabidean jarritako bi harlauza ditu tumuluaren erdialdean, ziurrenik ganbara batenak zirenak eta hilobia biltzen zutenak

## Erreferentziak

* ↑ «JAIZKIBEL IV | Luberri.net» www.luberri.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Aranzadi. «JAIZKIBEL IV» Aranzadi (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Altuna, J; Armendariz, A; Del Barrio, L; Etxeberria, F.; Mariezkurrena, K; Peñalver, J; Zumalabe, F. (1990). «Jaizkibel IV» Munibe in: Gipuzkoako Karta Arkeologikoa. I. Megalitoak. (Gipuzkoako Foru Aldundia / Aranzadi Zientzia Elkartea) 7. eranskina ISSN 0027-3414..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133366576
# Jaizkibel III

Jaizkibel III Hondarribian dagoen trikuharri bat da, Jaizkibelgo Estazio Megalitikoan. Inguruko hareharriekin eraikita dago, eta ez dago argi Neolitokoa edo Brontze Arokoa ote den.

## Aurkikuntza eta indusketa

1985ean aurkitu zuen Jesus Argomanizek. Ez da induskatu.

## Deskribapena

7,8 m arteko diametroa eta 0,45 m-ko altueradun tumulua daukan trikuharri bat da. Tumuluaren hego-ekialdean krater bat du eta metro bateko harlauza bat dago bertan.

## Erreferentziak

* ↑ «JAIZKIBEL III | Luberri.net» www.luberri.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Aranzadi. «JAIZKIBEL III» Aranzadi (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Altuna, J; Armendariz, A; Del Barrio, L; Etxeberria, F.; Mariezkurrena, K; Peñalver, J; Zumalabe, F. (1990). «Jaizkibel IV» Munibe in: Gipuzkoako Karta Arkeologikoa. I. Megalitoak. (Gipuzkoako Foru Aldundia / Aranzadi Zientzia Elkartea) 7. eranskina ISSN 0027-3414..
# Txakur handi

Txakur handi izenaz ezagutzen da Hego Euskal Herrian 1870eko espainiar pezeta baten bost zentimoko txanpona. Izena txanpon horrek atzealdean daukan lehoiaren iruditik datorkio, zeinek higaduraren eraginez txakur antzeko itxura hartzen zuen, eta hortik etorri zitzaizkion "perra gorda" edo "perra grande" deiturak gaztelaniaz eta "txakur handi" euskaraz.
Era berean, eta antzeko arrazoiak zirela eta, sasoi hartako bost zentimoko txanponari "txakur txiki" deitzen zitzaion hizkera arruntean.

## Historia

Txanpon hau 1870ean jaulki zen, 1868ko urriaren 19an pezeta onartu eta gero. Garrantzi handia izan zuen Espainiako ekonomian, 1941eko urriaren 29an indargabetu zen arte, aluminiozko hamar zentimoko txanpon berriek ordeztu zutelarik. Nahiz eta itxuraz desberdina izan, herriak izen berdina ematen jarraitu zion.

## Itxura

Kobrez egina zegoen, eta hamar gramoko pisua zeukan.
Atzealdean, Pirinio mendien irudiaren gainean eserita, Hispania pertsonaia alegorikoaren irudia agertzen zen. Goialdean "DIEZ GRAMOS" testua zegoen, eta azpian jaulkitze urtea.
Aurrealdean, lehoi baten irudia agertzen zen, Espainiako ezkutuaren ondoan, eta "CIEN PIEZAS EN KILOG." testua bere goialdean eta "DIEZ CENTIMOS" behekoan.

## Esaerak

* Dirurik eza edo zerbaiten balioaren urritasuna adierazteko: "Txakur handirik (ere) ez"

## Erreferentziak

* ↑ «Pezetaren historia - FNMT» www.fnmt.es (Noiz kontsultatua: 2023-06-10).

## Kanpo estekak

* Eibarko euskara: "Txakur handi"
* Datuak: Q6072836
* Multimedia: 0.10 peseta coins / Q6072836
# Al-Tutili

Al-Tutili, Al-A'ma al-Tutili edo Abu al-Abbas Ahmad ben Abdullah ben Abi Hurayra al-Qaysi XII. mendeko Tuteran jaiotako poeta muladi musulmana izan zen, arabieraz idazten zuena. Moaxaja edo muwashshah izeneko bertso estiloan idazten zuen, non bukaerako esaldiak hizkuntza erromantzeetan eman ohi ziren. Itsua zen eta horregatik al-A'ma al-Tutili deitzen zioten, hau da, Tuterako itsua.

## Biografia eta lanak

Tuteran jaio eta bere lehen urteetan bizi izan zen eta uste da gazte denboran joan zela Sevillara; Murtzian ere bizi izan zen. Horregatik Al Andaluseko poetatzat jotzen da. Al Andaluseko lurrak zeharkatu zituen beste poeta baten laguntzaz, "Itsuaren makila" ezizena zuen Abu l-Qasim al-Manishirekin. Gazte hil zen.
Muwashshah eta zejel edo zajal izeneko olerki motetan almorabideen garaiko egilerik ezagunenetakoa izan zen. Avempace izena ere ezaguna den Ibn Bayyahrekin lehian aritu zen Ibn Tifilwit Zaragozako almorabideen gobernadorearen gortean.
Panegirikoak idatzi zituen bai almorabideentzat bai Al Sahlako (Alponteko taifa) Banu Qasitarrentzat eta bere maitasun kantek ospe handia lortu zuten. Bereziki azpimarragarria da Amina izenez aipatzen duen bere emaztea hil zenean egin zuen elegia. Maitasunaren ostean ardoari dedikatutako olerkiak gailentzen dira.

## Bibliografia

* Al-A'ma at-Tutili, Diwan, Ihsan Abbas argitaletxea, Beirut, 1963.
* E. García Gomez: Las jarchas romances de la serie árabe en su marco, Madril, 1965.
* al-Acma al-Tutili, El ciego de Tudela: Las moaxajas. Itzulpena eta hitzaurrea: Milagros Nuin Monreal eta Waleed Saleh Alkhalifa, Nafarroako Gobernuko Vianako Printzea Instituzioa, 2001; Colección literaria navarra delakoaren barruan. Artikuluaren iturri nagusia.

## Erreferentziak

* ↑ Hulwu l-majani Yusuf ibn Tashfin Amir al-Muslimin ("musulmanen printzea") postura heldu zenean eginikoa da.
* ↑ E. García Gomez: Las jarchas romances de la serie árabe en su marco, Madril, 1965.
* Datuak: Q4703310
# Pablo Sorozabal

ablo Sorozabal Mariezkurrena (Donostia, Gipuzkoa, 1897ko irailaren 18a - Madril, Espainia, 1988ko abenduaren 26a) musika-konpositorea izan zen.
Aparteko joera erakutsi zuen genero lirikorako: "Katiuska" eta "La tabernera del puerto" zarzuelak, operetak eta "Adiós a la bohemia" opera idatzi zituen. Gernika hileta martxa ondu zuen (Euzko illen ibilketa), Gernikaren eta euskaldunen gerra tragediaren ikur.

## Biografia

Langile-familia euskaldun batean jaio zen. Berbera euskaldun hutsa izan zen hamaika urte arte, gerora erdaldundu eta euskara asko galdu bazuen ere, saminez kontatu zuenez. Euskalerriaren Adiskideen Elkarteari esker, Pablok doan ikasi zuen solfeoa, baita instrumentu batzuk jotzen ere. Donostian egin zituen biolin eta piano ikasketak Alfredo Larrocha eta Manuel Cendoyarekin. Gaztaroan, kafetegiz kafetegi eta kabaretez kabaret ibili zen biolina jotzen, bizimodua ateratzeko.
Udal-beka bati esker, Alemaniara joan zen goi-mailako ikasketak egitera. Konposizio eta orkestra-zuzendaritza ikasketak egin zituen Stephan Krell eta Hans Sittekin Leipzigen. Geroago 1931. urtean Katiuska zarzuela estreinatu zuen arrakasta handiz, eta musika mota hori egin zuen aurrerantzean. Urte berean Orfeoi Donostiarraren zuzendaritza hartu zuen.
1945. urtean Madrilgo orkestra filarmonikoko zuzendari izendatu zuten. Musika sinfonikoa landu bazuen ere, zarzuelek eman zioten ospea. Nortasun sendoko gizona zen, eta aurka egin zion beti garai hartan musikak eta musika irakaskuntzak bizi zuen egoera kaskarrari. Bere bizitzako azken urteetan baztertu samar bizi izan zen, eta ezin izan zituen lan guztiak aurkeztu.
Zarzuela aipagarrienak: El adiós a la bohemia (1933); La del manojo de rosas (1934); La tabernera del puerto (1936); Black el payaso (1941); Don Manolito (1942); La eterna canción (1945).
Bestalde, Juan José opera idatzi zuen, 2009an Donostian estreinatu zena; Victoriana (1951) musika lana, Tomás Luis de Victoriaren omenez; filmetarako musika, Marcelino pan y vino eta Jai Alai, besteak beste; Albénizen Pepita Jiménez partituraren orkestratzea; Gernika sinfonia, hileta gisa moldatua; eta kantuak, Batelarien zortzikoa, Bi eusko abesti, Irugarren kalez kale, eta korurako eta txisturako Kalez-kale, besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Pablo Sorozabal euskal musikalaria» Argia (Noiz kontsultatua: 2022-08-08).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Pablo Sorozabali egindako elkarrizketa txistulari.com webgunean
* Partiturak, grabazioak, liburuak, artikuluak eta Pablo Sorozabali buruzko dokumentazioa Eresbil
* (Gaztelaniaz) Pablo Sorozabali Espainiako telebistan egin elkarrizketa (TVE1, 1979)
* Datuak: Q2206252
* Multimedia: Pablo Sorozábal / Q2206252
# Pablo Sorozabal

Pablo Sorozabal Mariezkurrena (Donostia, Gipuzkoa, 1897ko irailaren 18a - Madril, Espainia, 1988ko abenduaren 26a) musika-konpositorea izan zen.
Aparteko joera erakutsi zuen genero lirikorako: "Katiuska" eta "La tabernera del puerto" zarzuelak, operetak eta "Adiós a la bohemia" opera idatzi zituen. Gernika hileta martxa ondu zuen (Euzko illen ibilketa), Gernikaren eta euskaldunen gerra tragediaren ikur.

## Biografia

Langile-familia euskaldun batean jaio zen. Berbera euskaldun hutsa izan zen hamaika urte arte, gerora erdaldundu eta euskara asko galdu bazuen ere, saminez kontatu zuenez. Euskalerriaren Adiskideen Elkarteari esker, Pablok doan ikasi zuen solfeoa, baita instrumentu batzuk jotzen ere. Donostian egin zituen biolin eta piano ikasketak Alfredo Larrocha eta Manuel Cendoyarekin. Gaztaroan, kafetegiz kafetegi eta kabaretez kabaret ibili zen biolina jotzen, bizimodua ateratzeko.
Udal-beka bati esker, Alemaniara joan zen goi-mailako ikasketak egitera. Konposizio eta orkestra-zuzendaritza ikasketak egin zituen Stephan Krell eta Hans Sittekin Leipzigen. Geroago 1931. urtean Katiuska zarzuela estreinatu zuen arrakasta handiz, eta musika mota hori egin zuen aurrerantzean. Urte berean Orfeoi Donostiarraren zuzendaritza hartu zuen.
1945. urtean Madrilgo orkestra filarmonikoko zuzendari izendatu zuten. Musika sinfonikoa landu bazuen ere, zarzuelek eman zioten ospea. Nortasun sendoko gizona zen, eta aurka egin zion beti garai hartan musikak eta musika irakaskuntzak bizi zuen egoera kaskarrari. Bere bizitzako azken urteetan baztertu samar bizi izan zen, eta ezin izan zituen lan guztiak aurkeztu.
Zarzuela aipagarrienak: El adiós a la bohemia (1933); La del manojo de rosas (1934); La tabernera del puerto (1936); Black el payaso (1941); Don Manolito (1942); La eterna canción (1945).
Bestalde, Juan José opera idatzi zuen, 2009an Donostian estreinatu zena; Victoriana (1951) musika lana, Tomás Luis de Victoriaren omenez; filmetarako musika, Marcelino pan y vino eta Jai Alai, besteak beste; Albénizen Pepita Jiménez partituraren orkestratzea; Gernika sinfonia, hileta gisa moldatua; eta kantuak, Batelarien zortzikoa, Bi eusko abesti, Irugarren kalez kale, eta korurako eta txisturako Kalez-kale, besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Pablo Sorozabal euskal musikalaria» Argia (Noiz kontsultatua: 2022-08-08).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Pablo Sorozabali egindako elkarrizketa txistulari.com webgunean
* Partiturak, grabazioak, liburuak, artikuluak eta Pablo Sorozabali buruzko dokumentazioa Eresbil
* (Gaztelaniaz) Pablo Sorozabali Espainiako telebistan egin elkarrizketa (TVE1, 1979)
* Datuak: Q2206252
* Multimedia: Pablo Sorozábal / Q2206252
# Iskulin

Iskulin Hondarribian dagoen trikuharri bat da, Jaizkibelgo Estazio Megalitikoan. Inguruko hareharriekin eraikita dago, eta ez dago argi Neolitokoa edo Brontze Arokoa ote den. Iskulin izeneko lekuan dago, Jaizkibelgo paradoretik gertu.

## Aurkikuntza eta indusketa

1935an aurkitu zuen Jose Migel Barandiaranek. 1946an deskribatu zuen, baina gaur egun ez dago berak aipatutako ganbara, ehiza-postu gisa erabili baita denbora luzez, baina ez da induskatua izan.

## Deskribapena

Barandiaranen deskribapenean esaten da tumuluak 16 metroko diametroa zuela, eta alboko harlauza bat falta zitzaiola. Ipar-ekialde - hego-mendebalde orientazioa zuen. Hala ere, gaur egun 9 metroko diametroa du eta metro bateko altuera. Erdiko kraterrak 3 metroko diametroa du.

## Erreferentziak

* ↑ «JAIZKIBEL III | Luberri.net» www.luberri.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) Barandiarán, José Miguel de. (1963). Nota acerca de algunas investigaciones prehistóricas realizadas en el País Vasco desde el año 1933 hasta el de 1936 /. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Aranzadi. «JAIZKIBEL III» Aranzadi (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Altuna, J; Armendariz, A; Del Barrio, L; Etxeberria, F.; Mariezkurrena, K; Peñalver, J; Zumalabe, F. (1990). «Jaizkibel IV» Munibe in: Gipuzkoako Karta Arkeologikoa. I. Megalitoak. (Gipuzkoako Foru Aldundia / Aranzadi Zientzia Elkartea) 7. eranskina ISSN 0027-3414..