OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Doktoratu ondoko ikerketa

Doktoratu ondoko ikerketa edo doktoratu osteko ikerketa da doktoretza-ikasketak amaitu dituen pertsona batek egiten duen ikerketa akademiko edo zientifikoa. Bere helburua da gai espezializatu baten inguruko ezagutzak sakontzea, bere doktorego lan-ildoari jarraituz. Doktoratu ondoko ikerketa, sarritan, funtsezkotzat jotzen da harrera-erakundearen misio akademikorako, eta argitalpenak sortzea espero da. Herrialde batzuetan, doktoratu ondoko ikerketak prestakuntza akademiko handiagoa eta unibertsitate esparruan txertatzeko prestakuntza ekarri behar ditu.
Doktoratu osteko ikerketa soldata edo babesle bat duen izendapen baten bidez finantzatu daiteke. Ikerketa-postu baterako izendapenei doktoratu ondoko ikerketa-laguntzaile dei dakieke. Izendapen motaren arabera, doktoratu ondoko ikertzaileek modu independentean edo ikertzaile nagusi batek gainbegiratuta lan egin dezakete.
Doktoratu osteko ikerketa soldata edo babesle bat duen izendapen baten bidez finantzatu daiteke. Ikerketa-postu baterako izendapenei doktoratu ondoko ikerketa-laguntzaile dei dakieke. Izendapen motaren arabera, doktoratu ondoko ikertzaileek modu independentean edo ikertzaile nagusi batek gainbegiratuta lan egin dezakete.
Doktoratu ondoko ikasketek hainbat urte iraun dezakete, ikertzaileak posizio iraunkor bat aurkitzeko duen gaitasunaren arabera, eta hori argitalpen kopuruaren eta eraginaren araberakoa da. Aukera bat, akademian interesik ez dutenentzat gero eta gehiago modan dagoena, doktoretzatik zuzenean industriara pasatzea da. Hori, bereziki, egingarriagoa da ingeniaritzaren eta zientzia aplikatuen arloetan. Industrian, doktore-tituluak dituzten langileak ikertzaile gisa hasi ohi dira, nolabaiteko autonomia duten ikerketa-proiektuak egiten eta diseinatzen. Ikerkuntzan eta esperientzia espezializatuan duten entrenamenduarekin, doktore-tituluak dituzten zientzialariek edo ingeniariek esperimentuak edo ikasketak diseinatu, egin eta aztertzen dituzte. Beren alorretan egunean egoteko, ikertzaileak sarritan joaten dira hitzaldietara, argitalpen espezializatuak irakurtzen dituzte, eta industriako eta mundu akademikoko kideekin elkartzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Training and Advancement / Scientific Research and Development Services. .

## Kanpo loturak

* The National Postdoctoral Association
* Find postdoctoral positions
* Datuak: Q43048930
# Nafarroako Jauregia

Nafarroako Jauregia XIX. mendeko eraikin neoklasikoa da, Iruñean dagoena, Nafarroa Garaian. 1851tik 1984ra Nafarroako Foru Diputazioaren egoitza izan zen, eta Nafarroako Gobernuarena ordutik hona. San Ignazio etorbidearen hasieran dagoen Antzinako Nafarroako Artxibo Orokorraren eraikinari atxikia dago.

## Kokalekua

Iruñeko Bigarren Zabalgunean kokatzen da, Gazteluko plazako zati bat itxiaz eta aldi berean Sarasate pasealekuaren mutur batean, aurrealdean Foruen monumentua duelarik, eta atzealdea berriz, Karlos III.a etorbidera begira. Elizaren aurkako desamortizazioaren ondoren, Karmelita oinutsien komentuko lursailak probestuz eraiki zen.

## Historia

Proiektuaren ardura Jose Nagusia arkitektoari eman zitzaion eta 1840an eraikitza lanak hasi ziren.

## Eraikina

Jauregi neoklasiko izakera du, bere arkitektura eta itxurak gainontzeko Euskal Herriko eraikin instituzionaletan eragina izan zuen. Harlandu sendoa, elementu eta banaketa kalkulatua, eta Sarasate pasealekura begira dagoen aurrealdeko doriar ordenako frontis klasiko eta zurruna du.
* Antzinako Nafarroako Artxibo Orokorraren eraikineko lorategiak.
* Hormetan Espainiako Guda Zibileko arrastoak arkupean ikus daitezke, 1937ko azaroaren 12an eroritako bonba talken ondorioa.
XX. mendearen lehen erdialdean, behin antzinako harresiak desagertu ostean, 1929an Jose eta Javier Yarnoz arkitektoek jauregiaren zabaltze lanak hasi zituzten, horretarako jauregia Karlos III.a etorbidea eta Iruñeko Bigarren Zabalgunerako norantzan handitu zuten, betiere aurreko arkitektur estiloan oinarrituz. Eraikuntzaren aurpegi honetako frontoiaren eskultura eta erliebeak 1932an Fructuoso Ordunak eginirikoak dira. Bertan Nafarroa, nahiz bere ezaugarriak diren giza eta arte jarduerak irudikatzen dira.
Barnekaldean Tronuaren Aretoa nabarmentzen da, bere isabeldar estiloko dotoreziaz handiaz, 1861 eta 1865. urteen arten Maximiano Hijón arkitektoak eraikitze-lanak zuzendu eta bertan parte hartu zuten artista guztiak kontratatu zituelarik. Sarrera gisa eskailera arranditsu bat du.
Argiztatutako iturri bat duen lorategi bat ere badu, honetan Iruñean dauden bi sekuoietako bat topatzen da, iruindarren artean "Diputazioko Pinua" edota "Aldundiko Pinua" bezala ezaguna dena.
1896an Florencio Ansoleagak jauregiaren albo batean Nafarroako Errege Artxibo Orokorra eraiki zuen, 2003an Nafarroako errege-erreginen jauregiak betekizun horretan ordezkatu zuen arte.

## Ikus gainera

* Iruñeko Kultura Ondasun zerrenda
* Antzinako Nafarroako Artxibo Orokorra

## Erreferentziak

* ↑ Nafarroako Gobernua: egoitza. navarra.es (Noiz kontsultatua: 2025-3-17).

## Kanpo estekak

* Nafarroako jauregia Nafarroako Turismo webgunean ikusgai.
* Nafarroako jauregia Iruñeko Udalaren webgunean ikusgai.
* Datuak: Q3298793
* Multimedia: Palacio de Navarra / Q3298793
# Doktoratu ondoko ikerketa

Doktoratu ondoko ikerketa edo doktoratu osteko ikerketa da doktoretza-ikasketak amaitu dituen pertsona batek egiten duen ikerketa akademiko edo zientifikoa. Bere helburua da gai espezializatu baten inguruko ezagutzak sakontzea, bere doktorego lan-ildoari jarraituz. Doktoratu ondoko ikerketa, sarritan, funtsezkotzat jotzen da harrera-erakundearen misio akademikorako, eta argitalpenak sortzea espero da. Herrialde batzuetan, doktoratu ondoko ikerketak prestakuntza akademiko handiagoa eta unibertsitate esparruan txertatzeko prestakuntza ekarri behar ditu.
Doktoratu osteko ikerketa soldata edo babesle bat duen izendapen baten bidez finantzatu daiteke. Ikerketa-postu baterako izendapenei doktoratu ondoko ikerketa-laguntzaile dei dakieke. Izendapen motaren arabera, doktoratu ondoko ikertzaileek modu independentean edo ikertzaile nagusi batek gainbegiratuta lan egin dezakete.
Doktoratu ondoko ikasketek hainbat urte iraun dezakete, ikertzaileak posizio iraunkor bat aurkitzeko duen gaitasunaren arabera, eta hori argitalpen kopuruaren eta eraginaren araberakoa da. Aukera bat, akademian interesik ez dutenentzat gero eta gehiago modan dagoena, doktoretzatik zuzenean industriara pasatzea da. Hori, bereziki, egingarriagoa da ingeniaritzaren eta zientzia aplikatuen arloetan. Industrian, doktore-tituluak dituzten langileak ikertzaile gisa hasi ohi dira, nolabaiteko autonomia duten ikerketa-proiektuak egiten eta diseinatzen. Ikerkuntzan eta esperientzia espezializatuan duten entrenamenduarekin, doktore-tituluak dituzten zientzialariek edo ingeniariek esperimentuak edo ikasketak diseinatu, egin eta aztertzen dituzte. Beren alorretan egunean egoteko, ikertzaileak sarritan joaten dira hitzaldietara, argitalpen espezializatuak irakurtzen dituzte, eta industriako eta mundu akademikoko kideekin elkartzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Training and Advancement / Scientific Research and Development Services. .

## Kanpo loturak

* The National Postdoctoral Association
* Find postdoctoral positions
* Datuak: Q43048930
# Anna Jagodzińska

Anna Maria Jagodzińska (Sierpc, Polonia, 1987ko irailaren 12a) modeloa da. Vogue aldizkariaren AEBko, Italiako, Australiako, Txinako, Portugalgo zeinAlemaniako bertsioetan agertu da. Bere argazkiak L'Officiel, Revue de Modes eta Numéro-ren orrialdeetan ere agertu dira. 2011ko abenduan, Internet guneko models.com munduko modelo onenen zerrendan 9. postuanzegoen.

## Bizitza

Jagodzińska 1987an jaio zen Poloniako Sierpc udalerrian. 2003an Next Management talentu agentziarekin kontratua sinatu zuen eta urte berean Pringle of Scotland-eko pasarelan debuta egin zuen. Geroago, New Yorkera joan zen bizitzera. 2004an, DKNY (Donna Karan) eta Marc Jacobsentzat modelatu zuen. Urteko bigarren partean Alexander McQueen, Burberry, Chanel, Marni eta Pradarentzat modelatu zuen. Urte hartan W, Vogue Italia eta i-D aldizkarietako editorialetan agertu zen, eta BCBGrentzako publizitate kanpainetan parte hartu zuen Max Azria, Moschino Cheap & Chic eta Pollini.
2006an bere ibilbidean atsedenaldi bat hartu zuen modelu lanetan, bere ikasketetan zentratzeko. Modelaketara "itzulera meteorikoa" egin zuen 2008an, pasarelan Balenciaga, Chanel, Givenchy eta Louis Vuitton marken irudia izan zenean.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Anna Maria Jagodzinska FMD Bio. Fashion Model Directory.
* ↑ October Vogue Italia. Models.com 2008.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Anna Jagodzińska» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q614173
* Multimedia: Anna Jagodzińska / Q614173
[[Kategoria:1987} jaiotzak]]
# Anna Jagodzińska

Anna Maria Jagodzińska (Sierpc, Polonia, 1987ko irailaren 12a) modeloa da. Vogue aldizkariaren AEBko, Italiako, Australiako, Txinako, Portugalgo zeinAlemaniako bertsioetan agertu da. Bere argazkiak L'Officiel, Revue de Modes eta Numéro-ren orrialdeetan ere agertu dira. 2011ko abenduan, Internet guneko models.com munduko modelo onenen zerrendan 9. postuanzegoen.

## Bizitza

Jagodzińska 1987an jaio zen Poloniako Sierpc udalerrian. 2003an Next Management talentu agentziarekin kontratua sinatu zuen eta urte berean Pringle of Scotland-eko pasarelan debuta egin zuen. Geroago, New Yorkera joan zen bizitzera. 2004an, DKNY (Donna Karan) eta Marc Jacobsentzat modelatu zuen. Urteko bigarren partean Alexander McQueen, Burberry, Chanel, Marni eta Pradarentzat modelatu zuen. Urte hartan W, Vogue Italia eta i-D aldizkarietako editorialetan agertu zen, eta BCBGrentzako publizitate kanpainetan parte hartu zuen Max Azria, Moschino Cheap & Chic eta Pollini.
2006an bere ibilbidean atsedenaldi bat hartu zuen modelu lanetan, bere ikasketetan zentratzeko. Modelaketara "itzulera meteorikoa" egin zuen 2008an, pasarelan Balenciaga, Chanel, Givenchy eta Louis Vuitton marken irudia izan zenean.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Anna Maria Jagodzinska FMD Bio. Fashion Model Directory.
* ↑ October Vogue Italia. Models.com 2008.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Anna Jagodzińska» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q614173
* Multimedia: Anna Jagodzińska / Q614173
# Neba-Neba elkartea

Neba-Neba elkartea 1998an sortu zen Sestaon bertako emakumeei orientazio juridiko eta psikologikoa eskaintzeko. Irabazi asmorik gabeko elkartea da, eta zehazki, indarkeria biktima diren emakumeak artatzen ditu, baita zaurgarritasun egoeran daudenak ere.

## Osaera

Neba-Neba elkarteko presidentea Nati Cuevas Zugazagotia da, eta besteak beste, taldeak 2 abokatu eta 2 psikologo dauzka. Era berean, elkartearen partaide guztiak emakumezkoak dira eta mugimendu sozial anitzetan parte hartzen dute.

## Aitortza

2021ean Bizkaiko Diputazioak Berdintasun Zirgari saria eman zion Neba-Nebari, ohorezko kategoria, hain zuzen ere. Saria pandemia garaian egindako lana aitortzeko eskaini zitzaion; izan ere, 2020ko martxoaren 14tik irailaren 14ra Laguntza Zentroa itxita egon zen, baina itxita egon zen bitartean, zerbitzua eskaintzen segitu zuten telefono bidez.
* ↑ , https://www.sestao.eus/es-ES/Ayuntamiento/servicios/Igualdad/Paginas/Igualdad_02Serviviosyrecursos.aspx or..
* ↑ (Gaztelaniaz) enSestao.com. (2023-07-12). «Neba-Neba, 25 años ayudando al bienestar de las mujeres en Sestao» enSestao.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) enSestao.com. (2021-03-17). «Bizkaia premia a la asociación de Sestao Neba-Neba por promover la igualdad» enSestao.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
# Menelao

Menelao (antzinako grezieraz Μενέλαος, Menelaos), Espartako erregea, Atreo eta Aeroperen seme txikia eta Mizenaseko errege zen Agamemnonen anaia zen.
Menelao Espartako errege bihurtu eta Troiako Helenarekin ezkondu zen, Parisek bahituko zuena, Troiako errege zen Priamoren semeak, Troiako gerra ospetsuari hasiera emanez. Agamemnonen agindupean, Menelao eta gainontzeko greziar erregeak Troiarantz abiatu ziren Helena salbatzeko. Troiako gerran Menelaok jokatu zuen papera Homeroren Iliadan kontatzen da. Gerra amaieran, Menelao izan zen Troiako Zaldian ezkutatu zen greziarretako bat. Gerraren ondoren, Helena eta Menelao berriz adiskidetu ziren eta Greziara itzultzen saiatu ziren, baina zortzi urte iraun zuen bidaia bat egitera behartuta geratu ziren. Menelaoren etxerako bidea eta Espartako bizimodua Homeroren Odisea jasota daude, izan ere, Telemako bere aita Ulisesen berri jakitera Espartara doanean Melenaok berak azaltzen baitio. Azkenean, beraz, Menelao eta Helena Espartara itzuli ziren, non Menelaok aurrera egin eta Helenarekin, Hermione izeneko alaba bat izan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 82. araua. Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171839
* Multimedia: Menelaus / Q171839
# Kareliera

Kareliera (karjala, karjal edo kariela) uraldar familiaren hizkuntza bat da. Kareliarrek hitz egiten dute eskualde zabal batean, Finlandiako golkotik Itsaso Zurira arte, Finandian eta Errusian beraz.

## Historia

Aurretik finlandieraren dialekto bat bezala sailkatu zen, baina gaur egun hizkuntza ofizialtzat hartzen da. Errusiako Karelia ekualdean du jatorria, Bigarren Mundu Gerran ordea kareliar errefuxiatu ugarik Finlandiara egin zuen ihes eta komunitate horiek dira Finlandian karelieraz hitzegiten dutenak.

## Ezaugarriak

Hiru multzotan banatzen da kareliera:
* Kareliera bera, 40.000 biztanlek hitzegiten dutenak.
* Olónetseko kareliera, livio ere deitua, 30.000 hiztun dituena. Batzuetan hizkuntza bereizi gisa hartzen da.
* Ludiarra, bepsaeratik oso hurbil dagoena, 5.000 biztanlek hitzegiten dute.
Errusiar hizkuntzetan gertatzen ez den bezala, kareliera idazteko latindar alfabetoa erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Kareliako Errepublika. in: Estilo Liburua..
* ↑ FINLEX - Asetus alueellisia kieliä tai vähemmistökieliä koskevan eurooppalaisen peruskirjan voimaansaattamisesta. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33557
* Multimedia: Karelian language / Q33557
# Anna Jagodzińska

Anna Maria Jagodzińska (Sierpc, Polonia, 1987ko irailaren 12a) modeloa da. Vogue aldizkariaren AEBko, Italiako, Australiako, Txinako, Portugalgo zein Alemaniako bertsioetan agertu da. Bere argazkiak L'Officiel, Revue de Modes eta Numéro-ren orrialdeetan ere agertu dira. 2011ko abenduan, Internet guneko models.com munduko modelo onenen zerrendan 9. postuan egon zen.

## Bizitza

Jagodzińska 1987an jaio zen Poloniako Sierpc udalerrian. 2003an Next Management talentu agentziarekin kontratua sinatu zuen.

### Lan ibilbidea

2003an Next Management talentu agentziarekin kontratua sinatu zuen urte berean, Pringle of Scotland-eko pasarelan egin zuen debuta.
Geroago, New Yorkera joan zen bizitzera. 2004an, DKNY (Donna Karan) eta Marc Jacobsentzat modelatu zuen. Urteko bigarren partean Alexander McQueen, Burberry, Chanel, Marni eta Pradarentzat modelatu zuen. Urte hartan W, Vogue Italia eta i-D aldizkarietako editorialetan agertu zen, eta BCBGrentzako publizitate kanpainetan parte hartu zuen Max Azria, Moschino Cheap & Chic eta Pollini.
2006an bere ibilbidean atsedenaldi bat hartu zuen modelu lanetan, bere ikasketetan zentratzeko. Modelaketara "itzulera meteorikoa" egin zuen 2008an, pasarelan Balenciaga, Chanel, Givenchy eta Louis Vuitton marken irudia izan zenean.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Anna Maria Jagodzinska FMD Bio. Fashion Model Directory.
* ↑ «O takim pokazie marzy każda modelka na świecie. Polka wzięła w nim udział» www.maxmodels.pl (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ Txantiloi:Pl-PL Kim jest Anna Jagodzinska? [vogue, modelka, wymiary, mąż, dzieci, instagram – Women's Blog. ] 2024-10-02 (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Anna Jagodzinska. Noticias, fotos y biografía de Anna Jagodzinska» ¡HOLA! 2009-09-03 (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ «Anna Jagodzinska | METRO Models» www.metromodels.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ October Vogue Italia. Models.com 2008.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Anna Jagodzińska» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q614173
* Multimedia: Anna Jagodzińska / Q614173
# Kareliera

Kareliera (karjala, karjal edo kariela) uraldar familiaren hizkuntza bat da. Kareliarrek hitz egiten dute eskualde zabal batean, Finlandiako golkotik Itsaso Zurira arte, Errusian eta Finlandian beraz.
Kareliako Errepublikan hizkuntza ofiziala da.

## Historia

Aurretik finlandieraren dialekto bat bezala sailkatu zen, baina gaur egun hizkuntza ofizialtzat hartzen da. Errusiako Karelia ekualdean du jatorria, Bigarren Mundu Gerran ordea kareliar errefuxiatu ugarik Finlandiara egin zuen ihes eta komunitate horiek dira Finlandian karelieraz hitzegiten dutenak.

## Ezaugarriak

Hiru multzotan banatzen da kareliera:
* Kareliera bera, 40.000 biztanlek hitzegiten dutenak.
* Olónetseko kareliera, livio ere deitua, 30.000 hiztun dituena. Batzuetan hizkuntza bereizi gisa hartzen da.
* Ludiarra, bepsaeratik oso hurbil dagoena, 5.000 biztanlek hitzegiten dute.
Errusiar hizkuntzetan gertatzen ez den bezala, kareliera idazteko latindar alfabetoa erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Kareliako Errepublika. in: Estilo Liburua..
* ↑ FINLEX - Asetus alueellisia kieliä tai vähemmistökieliä koskevan eurooppalaisen peruskirjan voimaansaattamisesta. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33557
* Multimedia: Karelian language / Q33557
# Kingsmillgo sarraskia

Kingsmillgo sarraskia, 1976ko ekainaten 5ean, Ipar Irlandako gatazkan zehar, Behin-behineko IRAk Armagh konderriko Whitecross udalerrian burututako atentatu bat izan zen.
Aurreko egunean jazotako Reavey eta O'Dowdarren hilketen mendekua izan zen, hartan loialista patamilitarrek 6 katoliko hil zituzten.

## Atentatua

Arratsaldeko 17:30etan, Glenanneko lantokitik beten etxeetara ohialgintzako 16 langile (11 protestante eta 5 katoliko) zeramatzan Ford Transit minibus bat autobus Whitecross herrian gelditu eta 4 langile katoliko jaitsi ziren.
Ondoren, minibusa berriz abiatu eta Bessbrook herrirako landa errepide bateko muino batean, ezustean, arma eta uniforme paramilitardun 11 gizon agertu eta minibusa geldiarazi egin zuten.
Paramilitar talde horretako kide batek ingeles ahoskera nabarmenaz langileak eskuak goran zotuztela minibusetik ateratzeko eta minibusaren aurka haiei bizkar emanez jartzeko agindu zien. Ondoren, langileetatik zeintzuk katolikoak ziren galdetu zien, langile katoliko bakarra zelarik, Richard Hughes. Gainontzeko lankide protestanteek bere Hughesek bere burua katolikotzat identifikatu ez zezala eragotzi nahi izan ziten, armadun gizonak paramilitar loialistak izan eta hura erailko zutelakoan. Halere, Hughesek armadun gizon taldeari katolikoa zela aipatu ziotenean, gainontzeko langile protestanteetatik banandua izan, errepidean behera bidalia izan eta atzera ez begiratzeko agindu zioten.
* Datuak: Q547328
# Maite Lafourcade

Maite Lafourcade (Baiona, 1934 – 2025eko martxoaren 16) euskal zuzenbidean espezializatu unibertsitate irakasle izan zen. Pauen eta, gero, Baionan eman zituen klaseak unibertsitatean. Unibertsitateko tesia Luis XVI.aren erregealdiko Lapurdiko ezkontza kontratuari buruz egin zuen. Erretiratu ondoren, Baionako diziplinarteko fakultateko Centre de recherche d'Etudes Basquesen segitu zuen lanean, berberak sortua.
2006an, Eusko Ikaskuntzaren eta Laboral Kutxaren Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxaren Humanitate, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria irabazi zuen, eta 2016an Eusko Ikaskuntza - Baiona Hiria Ohorezko Saria.

## Erreferentziak

* 1 2 Arbelbide, Nora. «Maite Lafourcade» Euskonews & Media 215 2003-06-20 (Noiz kontsultatua: 2021-07-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108331649
# Maite Lafourcade

Maite Lafourcade (Baiona, 1934 – 2025eko martxoaren 16a) euskal zuzenbidean espezializatu unibertsitate irakasle izan zen. Pauen eta, gero, Baionan eman zituen klaseak unibertsitatean. Unibertsitateko tesia Luis XVI.aren erregealdiko Lapurdiko ezkontza kontratuari buruz egin zuen. Erretiratu ondoren, Baionako diziplinarteko fakultateko Centre de recherche d'Etudes Basquesen segitu zuen lanean, berberak sortua.
2006an, Eusko Ikaskuntzaren eta Laboral Kutxaren Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxaren Humanitate, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria irabazi zuen, eta 2016an Eusko Ikaskuntza - Baiona Hiria Ohorezko Saria.

## Erreferentziak

* 1 2 Arbelbide, Nora. «Maite Lafourcade» Euskonews & Media 215 2003-06-20 (Noiz kontsultatua: 2021-07-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108331649
# Kingsmillgo sarraskia

Kingsmillgo sarraskia, 1976ko ekainaten 5ean, Ipar Irlandako gatazkan zehar, Behin-behineko IRAk Armagh konderriko Whitecross udalerrian burututako atentatu bat izan zen.
Aurreko egunean jazotako Reavey eta O'Dowdarren hilketen mendekua izan zen, hartan loialista patamilitarrek 6 katoliko hil zituzten.

## Atentatua

Arratsaldeko 17:30etan, Glenanneko lantokitik beten etxeetara ohialgintzako 16 langile (11 protestante eta 5 katoliko) zeramatzan Ford Transit minibus bat autobus Whitecross herrian gelditu eta 4 langile katoliko jaitsi ziren.
Ondoren, minibusa berriz abiatu eta Bessbrook herrirako landa errepide bateko muino batean, ezustean, arma eta uniforme paramilitardun 11 gizon agertu eta minibusa geldiarazi egin zuten.
Paramilitar talde horretako kide batek ingeles ahoskera nabarmenaz langileak eskuak goran zituztela minibusetik ateratzeko eta minibusari begira eta paramilitarrei bizkar emanez jartzeko agindu zien. Ondoren, langileetatik zeintzuk katolikoak ziren galdetu zien, langile katoliko bakarra zegoen, Richard Hughes. Gainontzeko lankide protestanteek Hughesek bere burua katolikotzat identifikatu ez zezan eragotzi nahi izan zioten, armadun gizonak paramilitar loialistak zitelakoan eta hura erailko zutelakoan. Halere, Hughesek armadun gizon taldeari katolikoa zela aitortzean, paramilitarrek gainontzeko langile protestanteetatik banandu eta errepidean behera oinez joanez minibusetik urrundu eta atzera ez begiratzeko agindu zioten.
* Datuak: Q547328
# Kareliera

Kareliera (karjala, karjal edo kariela) uraldar familiaren hizkuntza bat da. Kareliarrek hitz egiten dute eskualde zabal batean, Finlandiako golkotik Itsaso Zurira arte, Errusian eta Finlandian beraz.
Kareliako Errepublikan hizkuntza ofiziala da, Finlandian aldiz finlandieraren dialektoa kontsideratzen da.

## Historia

Aurretik finlandieraren dialekto bat bezala sailkatu zen, baina gaur egun hizkuntza ofizialtzat hartzen da. Errusiako Karelia ekualdean du jatorria, Bigarren Mundu Gerran ordea kareliar errefuxiatu ugarik Finlandiara egin zuen ihes eta komunitate horiek dira Finlandian karelieraz hitzegiten dutenak.
Gaur egun iraungitzeko arriskuan dago, hiztunen %45a 65 urtetik gorakoa baita eta %1a soilik 15 urtetik beherakoa.

## Ezaugarriak

Hiru multzotan banatzen da kareliera:
* Benetako Kareliera, 40.000 biztanlek hitzegiten dutenak.
* Olónetseko kareliera, livio ere deitua, 30.000 hiztun dituena. Batzuetan hizkuntza bereizi gisa hartzen da.
* Ludiarra, bepsaeratik oso hurbil dagoena, 5.000 biztanlek hitzegiten dute.
Errusiar hizkuntzetan gertatzen ez den bezala, kareliera idazteko latindar alfabetoa erabiltzen da 1989an idazkera zirilikoa ordekatu zuenetik.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Kareliako Errepublika. in: Estilo Liburua..
* 1 2 «Karelian language, alphabet and pronunciation» www.omniglot.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-17).
* ↑ FINLEX - Asetus alueellisia kieliä tai vähemmistökieliä koskevan eurooppalaisen peruskirjan voimaansaattamisesta. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33557
* Multimedia: Karelian language / Q33557