OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Belémgo dorrea

Belémgo dorrea edo San Bizenteren dorrea (portugesez: Torre de Belém edo Torre de São Vicente) Portugalgo Lisboa hiriburuko Belém auzoan dagoen dorre bat da. Tajo ibaiaren iparraldeko ertzean dago, Belem auzoan.

## Historia

Manuel I.a Portugalgoaren erregealdian eraiki zen. 1514an hasi ziren lanak, Francisco de Arruda arkitekto zela, baina Jeronimotarren monasterioa ondoan eraikitzen ari zen Diogo Boitaca arkitektoak bukatu zuen 1520an.
1983an UNESCO erakundeak gizateriaren ondare izendatu zuen.

## Ezaugarriak

Manueldar estiloan eraikia dago, berez Erdi Haroko dorretxea da baina eragin islamiar nabaria du. Portugalgo artilleriadun lehenengotako gotorleku bat izan zen.
Bi egiturak osatzen dute eraikina: dorreak berak eta azpiko gotorlekuak. Gotorlekuak behatoki itxiak ditu erpinetan, bakoitza laranja aleen itxurako kupulaz ornitua.
Dorreak ere apaindura bikaina du, harrian landutako sokak, galeria irekiak, mozarabe estiloko dorreak eta ezkutu itxura duten almenak ditu. Elementu naturalistak ere ugariak dira, tartean errinozero bat, urrutiko aurkikuntzak sinbolizatzen dituena. Barnealdea ordea gotikoa da, eta oso soila.
Dorreak bost solairu ditu:
* Lehen solairua: Gobernadorearen Aretoa.
* Bigarren solairua: Erregeen Aretoa.
* Hirugarren solairua: Harrera gela.
* Laugarren solairua: Kapera.
* Bosgarren solairua: Terraza.

## Iruditegia

* Dorrearen ipar-mendebaldea.
* Dorrearen barnealdea.
* Behatokia.
* Gotorlekuko harresia.
* Galeriak.

## Kanpo estekak

* Belém dorreari buruzko informazioa (Portugesez)
* Belém dorreari buruzko informazioa (Ingelesez)
* Datuak: Q215003
* Multimedia: Torre de Belém / Q215003
# Mary Hooper (idazlea)

Mary Ann Harriet Margaret Hooper (Leamington Spa, Warwickshire, 1829ko azaroaren 24an bataiatua – South Norwood, Londres, 1904ko urtarrilaren 8a) ingeles idazlea izan zen, sukaldaritzako liburuak, eleberriak eta haurrentzako liburuak idatzi zituena.

## Bizitza

Mary Hooper Leamington Span jaio zen, Warwickshiren, Fredrick William Hooper arte-saltzailearen eta bere emazte Harrieten alaba. Literatura ibilbidea Charles Dickensek zuzendutako Household Words aldizkarian hasi zuen, etxeko ekonomiaren inguruko ataleko editore gisa. Literary Collectorrek atal horren kudeaketa eta eduki praktikoa goraipatu zituen. 1860ko eta 1870eko hamarkadetan, sukaldaritzako liburuak argitaratzen hasi zen, besteak beste, Papers on Cookery eta Handbook for the Breakfast Table. Crystal Palace Schoolera gonbidatu zuten sukaldaritza klaseak ematera, eta azkenean etxeko ekonomiako irakasle bilakatu zen.
Londresko South Norwood auzoan hil zen, 74 urte zituela.

## Lan hautatuak

* Handbook for the Breakfast Table (1873)
* Little dinners: how to serve them with elegance and economy (1874)
* Wives and Housewives: A Story for the Times (1875)
* Cookery for invalids: persons of delicate digestion, and for children (1876)
* Every Day Meals (1877)
* Ways and Tricks of Animals (1880)
* Our Dog Prin (1880)
* Lily's Letters from the Farm (1880)
* Good Plain Cookery (1882)
* Nelson's Home Comforts (1882)
* Hints on Cookery (1891)
* For Better For Worse (urte ezezaguna)
* Papers on Cookery (urte ezezaguna)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «All Warwickshire, England, Church of England Baptisms, 1813-1910 results for Mary Hooper» Ancestry.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Ingelesez) «All 1901 England Census results for Mary Hooper» Ancestry.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Ingelesez) Welsh, Charles. (1900). «Some Old Prospectuses» Literary Collector 1-2: 92-97. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Ingelesez) «Practical Engineering» Grey River Argus: 3. 1876-03-09 (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Ingelesez) «Deaths» The Times: 1. 1904-01-09.
* ↑ (Ingelesez) Hooper, Mary. (1876). Little Dinners: How to serve them with elegance and economy. Henry L. King R. Co. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Ingelesez) Hooper, Mary. (1876). Cookery for Invalids: Persons of Delicate Digestion, and for Children. H.S. King (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Ingelesez) Hooper, Mary. (1877). Every Day Meals. Henry S. King & Co. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Ingelesez) «New Publications» The Sydney Mail: 1101. 1889-11-16 (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
# San Prudentzio jaiak

San Prudentzio jaiak Gasteizen apirilaren 27an eta 28an ospatzen diren jaiak dira, Arabako Lurralde historikoaren zaindari San Prudentzioren ohorez. Jaiari San Prudentzio egunaren bezperan ematen zaio hasiera, jotzen den erretretarekin batera. Erretreta eta gero Gasteizko Danborrada ospatzen da.
Danborradan Arabako sukaldariak eta elkarte gastronomikoen ordezkariak biltzen dira, mantala eta kapela handiak eramaten dituzte, eta hiriko kaleetan zehar ibiltzen dira, kalejira baten modura txistu eta danborren soinuen laguntzaz. Aipatzekoa da, txikiek apirilaren 28an egiten duten danborrada txikia. Ohikoa izaten da egun horietan zehar perretxiko nahaskia eta barraskiloak jatea.
San Prudentzio egunean, 28an hain zuzen, Armentiako basilikarainoko erromeria herrikoa izaten da, santuaren erlikiak ondratzeko. Erlijio ospakizuna amaitzean, lehiaketa gastronomikoak, herri kirolak (esku pilota, harri jasotzea, sokatira...) eta beste jarduera batzuk burutzen dira basilikaren inguruko zelaietan. Musika ere egoten da bertan, inguru guztiak alaitzen eta merkatu txiki bat osatzen duten postuak ere badaude, non etxeko produktuak nagusitzen diren.
Hiria guztiz animaturik dago eta giroa ezin hobea izaten da.

## San Prudentzioren kanta
### Euskaraz

| « | Tun tunarekin turuten doinua gure zaindariaren eguna (berriz) Arabatarrok egun honetan, elkartzen gara alaitasunez, ospatutzeko Prudentzio jaia, gure patroi handia. | » |

### Gazteleraz

| « | Suena el tun-tun y con él la trompeta es la retreta de nuestro patrón (bis). Los alaveses en este día con alegría y buena unión, celebran fiestas a San Prudencio, a San Prudencio su patrón. | » |

## San Prudentzioren erretreta

Bestalde, jai hauetan San Prudentzioren erretreta doinu ospetsua ere jo ohi da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12134277
* Multimedia: San Prudentzio jaiak / Fiestas de San Prudencio, Armentia / Q12134277
# Batalhako monasterioa

Santa Maria da Vitória monasterioa (portugesez: Mosteiro de Santa Maria da Vitória), eskuarki Batalhako monasterioa deitua, Portugalgo Batalha hirian dagoen domingotar monasterioa da. Joanes I.a Portugalgoak eraikiarazi zuen, Aljubarrotako guduan (1385eko abuztuaren 14an) gaztelarren aurka lortutako garaipenagatik Ama Birjinari eskerrak emateko.
Monasterioaren eraikuntza 1388an hasi eta XVI. mendean amaitu zen. Portugalgo arkitektura gotikoaren maisulanetako bat da eta alde batzuetan, errege klaustroan bereziki, manueldar estiloaren eragina dauka. 1983an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
* Batalhako monasterioa - Mosteiro de Santa Maria da Vitória

## Erreferentziak

* ↑ Mosteiro de Santa Maria da Vitória. Instituto de Gestão do Património Arquitectónico e Arqueológico. Igespar.pt
* ↑ Monastery of Batalha. World Heritage List. Whc.unesco.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q174779
* Multimedia: Mosteiro da Batalha / Q174779
# Santa Cruz monasterioa (Coimbra)

Santa Cruz monasterioa (portugesez: mosteiro de Santa Cruz) Coimbrako Santa Cruz parrokian dagoen monasterio ezaguna da. Gurutze Santuaren kanonigo erregularrek sortu zuten 1131eko ekainaren 28an. Bere fundazioa bertan lurperatuta dauden Alfontso I.ak eta Antso I.a Portugalgoak babestu zuten. Monasterioaren artea eta arkitektura herrialde osoan nabarmentzen dira, batez ere manueldar estiloko ukituengatik

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2499524
* Multimedia: Mosteiro de Santa Cruz / Q2499524
# San Prudentzio jaiak

San Prudentzio jaiak Gasteizen apirilaren 27an eta 28an ospatzen diren jaiak dira, Arabako Lurralde historikoaren zaindari San Prudentzioren ohorez. Jaiari San Prudentzio egunaren bezperan ematen zaio hasiera, jotzen den erretretarekin batera. Erretreta eta gero Gasteizko Danborrada ospatzen da.
Danborradan Arabako sukaldariak eta elkarte gastronomikoen ordezkariak biltzen dira, mantala eta kapela handiak eramaten dituzte, eta hiriko kaleetan zehar ibiltzen dira, kalejira baten modura txistu eta danborren soinuen laguntzaz. Aipatzekoa da, txikiek apirilaren 28an egiten duten danborrada txikia. Ohikoa izaten da egun horietan zehar perretxiko nahaskia eta barraskiloak jatea.
San Prudentzio egunean, 28an hain zuzen, Armentiako basilikarainoko erromeria herrikoa izaten da, santuaren erlikiak ondratzeko. Erlijio ospakizuna amaitzean, lehiaketa gastronomikoak, herri kirolak (esku pilota, harri jasotzea, sokatira...) eta beste jarduera batzuk burutzen dira basilikaren inguruko zelaietan. Musika ere egoten da bertan, inguru guztiak alaitzen eta merkatu txiki bat osatzen duten postuak ere badaude, non etxeko produktuak nagusitzen diren.
Hiria guztiz animaturik dago eta giroa ezin hobea izaten da.

## San Prudentzioren kanta
### Euskaraz

| « | Tun tunarekin turuten doinua gure zaindariaren eguna (berriz) Arabatarrok egun honetan, elkartzen gara alaitasunez, ospatutzeko Prudentzio jaia, gure patroi haundia. | » |

### Gazteleraz

| « | Suena el tun-tun y con él la trompeta es la retreta de nuestro patrón (bis). Los alaveses en este día con alegría y buena unión, celebran fiestas a San Prudencio, a San Prudencio su patrón. | » |

## San Prudentzioren erretreta

Bestalde, jai hauetan San Prudentzioren erretreta doinu ospetsua ere jo ohi da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12134277
* Multimedia: San Prudentzio jaiak / Fiestas de San Prudencio, Armentia / Q12134277
# San Prudentzio jaiak

San Prudentzio jaiak Gasteizen apirilaren 27an eta 28an ospatzen diren jaiak dira, Arabako Lurralde historikoaren zaindari San Prudentzioren ohorez. Jaiari San Prudentzio egunaren bezperan ematen zaio hasiera, jotzen den erretretarekin batera. Erretreta eta gero Gasteizko Danborrada ospatzen da.
Danborradan Arabako sukaldariak eta elkarte gastronomikoen ordezkariak biltzen dira, mantala eta kapela handiak eramaten dituzte, eta hiriko kaleetan zehar ibiltzen dira, kalejira baten modura txistu eta danborren soinuen laguntzaz. Aipatzekoa da, txikiek apirilaren 28an egiten duten danborrada txikia. Ohikoa izaten da egun horietan zehar perretxiko nahaskia eta barraskiloak jatea.
San Prudentzio egunean, 28an hain zuzen, Armentiako basilikarainoko erromeria herrikoa izaten da, santuaren erlikiak ondratzeko. Erlijio ospakizuna amaitzean, lehiaketa gastronomikoak, herri kirolak (esku pilota, harri jasotzea, sokatira...) eta beste jarduera batzuk burutzen dira basilikaren inguruko zelaietan. Musika ere egoten da bertan, inguru guztiak alaitzen eta merkatu txiki bat osatzen duten postuak ere badaude, non etxeko produktuak nagusitzen diren.
Hiria guztiz animaturik dago eta giroa ezin hobea izaten da.

## San Prudentzioren kanta
### Euskaraz

| « | Tun tunarekin turuten doinua gure zaindariaren eguna (berriz). Arabatarrok egun honetan, elkartzen gara alaitasunez, ospatutzeko Prudentzio jaia, gure patroi haundia. | » |

### Gazteleraz

| « | Suena el tun-tun y con él la trompeta es la retreta de nuestro patrón (bis). Los alaveses en este día con alegría y buena unión, celebran fiestas a San Prudencio, a San Prudencio su patrón. | » |

## San Prudentzioren erretreta

Bestalde, jai hauetan San Prudentzioren erretreta doinu ospetsua ere jo ohi da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12134277
* Multimedia: San Prudentzio jaiak / Fiestas de San Prudencio, Armentia / Q12134277
# San Prudentzio jaiak

San Prudentzio jaiak Gasteizen apirilaren 27an eta 28an ospatzen diren jaiak dira, Arabako Lurralde historikoaren zaindari San Prudentzioren ohorez. Jaiari San Prudentzio egunaren bezperan ematen zaio hasiera, jotzen den erretretarekin batera. Erretreta eta gero Gasteizko Danborrada ospatzen da.
Danborradan Arabako sukaldariak eta elkarte gastronomikoen ordezkariak biltzen dira, mantala eta kapela handiak eramaten dituzte, eta hiriko kaleetan zehar ibiltzen dira, kalejira baten modura txistu eta danborren soinuen laguntzaz. Aipatzekoa da, txikiek apirilaren 28an egiten duten danborrada txikia. Ohikoa izaten da egun horietan zehar perretxiko nahaskia eta barraskiloak jatea.
San Prudentzio egunean, 28an hain zuzen, Armentiako basilikarainoko erromeria herrikoa izaten da, santuaren erlikiak ondratzeko. Erlijio ospakizuna amaitzean, lehiaketa gastronomikoak, herri kirolak (esku pilota, harri jasotzea, sokatira...) eta beste jarduera batzuk burutzen dira basilikaren inguruko zelaietan. Musika ere egoten da bertan, inguru guztiak alaitzen eta merkatu txiki bat osatzen duten postuak ere badaude, non etxeko produktuak nagusitzen diren.
Hiria guztiz animaturik dago eta giroa ezin hobea izaten da.

## San Prudentzioren kanta
### Euskaraz

| « | Tun tunarekin turuten doinua gure zaindariaren eguna (berriz). Arabatarrok egun honetan, elkartzen gara alaitasunez, ospatutzeko Prudentzio jaia, gure patroi haundia. | » |

### Gazteleraz

| « | Suena el tun-tun y con él la trompeta es la retreta de nuestro patrón (bis). Los alaveses en este día con alegría y buena unión, celebran fiestas a San Prudencio, a San Prudencio su patrón. | » |

## San Prudentzioren erretreta

Bestalde, jai hauen hasieran San Prudentzioren erretreta izeneko doinu ospetsua ere jo ohi da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12134277
* Multimedia: San Prudentzio jaiak / Fiestas de San Prudencio, Armentia / Q12134277
# San Prudentzio jaiak

San Prudentzio jaiak Gasteizen apirilaren 27an eta 28an ospatzen diren jaiak dira, Arabako Lurralde historikoaren zaindari San Prudentzioren ohorez.
Jaiari San Prudentzio egunaren bezperan ematen zaio hasiera, jotzen den erretretarekin batera. Ondoren, Gasteizko Danborrada ospatzen da.
Danborradan Arabako sukaldariak eta elkarte gastronomikoen ordezkariak biltzen dira, mantala eta kapela handiak eramaten dituzte, eta hiriko kaleetan zehar ibiltzen dira, kalejira baten modura txistu eta danborren soinuen laguntzaz. Aipatzekoa da, txikiek apirilaren 28an egiten duten danborrada txikia. Ohikoa izaten da egun horietan zehar perretxiko nahaskia eta barraskiloak jatea.
San Prudentzio egunean, 28an hain zuzen, Armentiako basilikarainoko erromeria herrikoa izaten da, santuaren erlikiak ondratzeko. Erlijio ospakizuna amaitzean, lehiaketa gastronomikoak, herri kirolak (esku pilota, harri jasotzea, sokatira...) eta beste jarduera batzuk burutzen dira basilikaren inguruko zelaietan. Musika ere egoten da bertan, inguru guztiak alaitzen eta merkatu txiki bat osatzen duten postuak ere badaude, non etxeko produktuak nagusitzen diren.
Hiria guztiz animaturik dago eta giroa ezin hobea izaten da.

## San Prudentzioren kanta
### Euskaraz

| « | Tun tunarekin turuten doinua gure zaindariaren eguna (berriz). Arabatarrok egun honetan, elkartzen gara alaitasunez, ospatutzeko Prudentzio jaia, gure patroi haundia. | » |

### Gazteleraz

| « | Suena el tun-tun y con él la trompeta es la retreta de nuestro patrón (bis). Los alaveses en este día con alegría y buena unión, celebran fiestas a San Prudencio, a San Prudencio su patrón. | » |

## San Prudentzioren erretreta

Bestalde, jai hauen hasieran San Prudentzioren erretreta izeneko doinu ospetsua ere jo ohi da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12134277
* Multimedia: San Prudentzio jaiak / Fiestas de San Prudencio, Armentia / Q12134277
# San Prudentzio jaiak

San Prudentzio jaiak Gasteizen apirilaren 27an eta 28an ospatzen diren jaiak dira, Arabako Lurralde historikoaren zaindari San Prudentzioren ohorez.
Jaiari San Prudentzio egunaren bezperan ematen zaio hasiera, jotzen den San Prudentzioren erretretarekin batera. Ondoren, Gasteizko Danborrada ospatzen da.
Danborradan Arabako sukaldariak eta elkarte gastronomikoen ordezkariak biltzen dira, mantala eta kapela handiak eramaten dituzte, eta hiriko kaleetan zehar ibiltzen dira, kalejira baten modura txistu eta danborren soinuen laguntzaz. Aipatzekoa da, txikiek apirilaren 28an egiten duten danborrada txikia. Ohikoa izaten da egun horietan zehar perretxiko nahaskia eta barraskiloak jatea.
San Prudentzio egunean, 28an hain zuzen, Armentiako basilikarainoko erromeria herrikoa izaten da, santuaren erlikiak ondratzeko. Erlijio ospakizuna amaitzean, lehiaketa gastronomikoak, herri kirolak (esku pilota, harri jasotzea, sokatira...) eta beste jarduera batzuk burutzen dira basilikaren inguruko zelaietan. Musika ere egoten da bertan, inguru guztiak alaitzen eta merkatu txiki bat osatzen duten postuak ere badaude, non etxeko produktuak nagusitzen diren.
Hiria guztiz animaturik dago eta giroa ezin hobea izaten da.

## San Prudentzioren kanta
### Euskaraz

| « | Tun tunarekin turuten doinua gure zaindariaren eguna (berriz). Arabatarrok egun honetan, elkartzen gara alaitasunez, ospatutzeko Prudentzio jaia, gure patroi haundia. | » |

### Gazteleraz

| « | Suena el tun-tun y con él la trompeta es la retreta de nuestro patrón (bis). Los alaveses en este día con alegría y buena unión, celebran fiestas a San Prudencio, a San Prudencio su patrón. | » |

## San Prudentzioren erretreta

Bestalde, jai hauen hasieran San Prudentzioren erretreta izeneko doinu ospetsua ere jo ohi da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12134277
* Multimedia: San Prudentzio jaiak / Fiestas de San Prudencio, Armentia / Q12134277
# Nossa Senhora da Boa Fé eliza

Nossa Senhora da Boa Fé eliza Portugalgo Nossa Senhora da Boa Fén, Évora udalerrian, São Sebastião da Giesteira e Nossa Senhora da Boa Fé freguesian dagoen eraikina da. 1986an Interes Publikoko Ondasuna izendatu zuten.
XVII. eta XVIII. mendeetan birmoldatu zuten. Portada manueldar du eta nabe bakarrez osatuta dago. XVIII. mendean azulejuz estalitako hormak ditu. Fatxadak eskualdeko dekorazio-elementuak ditu.

## Iruditegia

* Albo bateko ikuspegia.
* Atari manueldar.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=1227
# Funchalgo katedrala

Funchalgo katedrala (portugesez: Sé do Funchal), Funchalen, Madeira uhartean, Portugalgo kolonizazioaren garaitik birtualki ukitu gabe iraun duen eraikin bakanetakoa da. Manueldar eta gotiko garaiko ezaugarri estilistiko bereizgarriak ditu. Funchaleko elizbarrutiko katedrala da eta uhartearen eliza nagusia. Funchaleko gotzaindegia, bere garaian, munduko elizbarrutirik handiena izan zen, portugesek aurkitutako lurralde guztiak hartzen baitzituen, Brasildik Japoniara.

## Historia

XV. mendeko 90eko hamarkadan, Manuel I.a Portugalgoak Pêro Anes arkitektoa bidali zuen Funchalgo katedralaren diseinuan lan egiteko. Eraikina 1514an amaitua zegoen. 1508an, Funchal hiri mailara igo zutenean, ordurako tenpluan meza ematen zuten.
Dorrearen errematea eta xehetasun gehiago 1517-1518 urteen inguruan amaitu ziren.

## Ezaugarriak

Funchal katedralaren barruan, Kapera Nagusiko errezela gotiko batez errematatua dagoen erretaula bereziki deigarria da. Urre-koloreko zur landuzko poliptiko handia du, eta zur gaineko olio-pinturaz eta eskulturez osatuta dago.
Katedralean, absideko euskarriak nabarmentzen dira. Bertan, santuak, profetak eta apostoluak ikus daitezke XVI. mendeko jantzietan. Eserlekuen euskarrien xehetasunetan Madeiraren bizitzaren zenbait alderdi ikus daitezke, hala nola, banana sorta bat garraiatzen duen kerubin bat eta ardoz betetako zahagi bat kargatzen duen beste bat.
Elizak Manuel I.a erregeak eskainitako prozesio-gurutze aparta gordetzen du. Zilarrezko kultuko alfaia hau Portugalgo manuelen urregintzako maisulanetako bat da.

## Iruditegia

* Katedrala arratsean.
* Leiho bat.
* Barruko ikuspegia.
* Sabaiaren mudejar apaingarriak.
* Kapera Nagusiko poliptikoa.
* Apaingarria.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.visitportugal.com/es/content/se-catedral-do-funchal
* ↑ http://www.monumentos.gov.pt/site/app_pagesuser/SIPA.aspx?id=5015
* ↑ https://visitmadeira.com/es/que-hacer/apasionados-por-la-cultura/patrimonio/monumentos-y-arquitectura/catedral-de-funchal/
* ↑ Serrão, Vítor (2001). História da arte em Portugal: o renascimento e o maneirismo. Lisboa: Editorial Presença. 132-134.or.

## Kanpo estekak

* (Portugesez):Webgune ofiziala.
* Datuak: Q1004331
* Multimedia: Sé do Funchal / Q1004331
# Azido zinamiko

Azido zinamikoa konposatu organiko aromatikoa da, C$_6$H$_5$-CH=CH-COOH formula duena, azido karboxilikoen klasekoa. Bi isomero ditu, cis eta trans, Solido kristalino zuria da. Uretan ia disolbaezina da, baina disolbagarria bentzenotan, azetonatan eta ohiko disolbatzaile organikoetan. Narritagarria da.
Azidi zinamikoa produktu naturala da eta landare askotan aurki daiteke, kanelan esaterako, bi isomeroetatik azido trans-zinamikoa da usuena. Landareek biosintetizatzen dute L-fenilalanina aminoazidotik fenilalanina amoniako liasaren entzimaren eraginez.

## Sintesia

Azido zinamikoa sintetizatzeko hainbat metodo daude. Horietako bat Perkin-en erreakzioa da bentzaldehidotik abiatzen dena.

## Erabilera

Azido zinamikoa aromatizatzaile moduan eta zenbat sendagaien sintesian usatzen da. Dena den, azido zinamikoaren erabilera handiena bere esterrak sintetizatzeko da. Izan ere, metil zinamatoa edo bentzil zinamatoa oso erabiliak dira perfumegintzan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Cinnamic Acid» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ Vogt, Thomas. (2010-01). «Phenylpropanoid biosynthesis» Molecular Plant 3 (1): 2–20. doi:10.1093/mp/ssp106. ISSN 1674-2052. PMID 20035037. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ (Ingelesez) Garbe, Dorothea. (2000). «Cinnamic Acid» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd) doi:10.1002/14356007.a07_099. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
* ↑ The Merck index: an encyclopedia of chemicals, drugs, and biologicals. (12th ed. argitaraldia) Merck 1996 ISBN 978-0-911910-12-4. (Noiz kontsultatua: 2025-03-19).
# Funchalgo katedrala

Funchalgo katedrala (portugesez: Sé do Funchal), Funchalen, Madeira uhartean, Portugalgo kolonizazioaren garaitik birtualki ukitu gabe iraun duen eraikin bakanetakoa da. Manueldar eta gotiko garaiko ezaugarri estilistiko bereizgarriak ditu. Funchaleko elizbarrutiko katedrala da eta uhartearen eliza nagusia. Funchaleko gotzaindegia, bere garaian, munduko elizbarrutirik handiena izan zen, portugesek aurkitutako lurralde guztiak hartzen baitzituen, Brasildik Japoniara.
Portugalgo monumentu nazionalaren izendapena du.

## Historia

XV. mendeko 90eko hamarkadan, Manuel I.a Portugalgoak Pêro Anes arkitektoa bidali zuen Funchalgo katedralaren diseinuan lan egiteko. Eraikina 1514an amaitua zegoen. 1508an, Funchal hiri mailara igo zutenean, ordurako tenpluan meza ematen zuten.
Dorrearen errematea eta xehetasun gehiago 1517-1518 urteen inguruan amaitu ziren.

## Ezaugarriak

Funchal katedralaren barruan, Kapera Nagusiko errezela gotiko batez errematatua dagoen erretaula bereziki deigarria da. Urre-koloreko zur landuzko poliptiko handia du, eta zur gaineko olio-pinturaz eta eskulturez osatuta dago.
Katedralean, absideko euskarriak nabarmentzen dira. Bertan, santuak, profetak eta apostoluak ikus daitezke XVI. mendeko jantzietan. Eserlekuen euskarrien xehetasunetan Madeiraren bizitzaren zenbait alderdi ikus daitezke, hala nola, banana sorta bat garraiatzen duen kerubin bat eta ardoz betetako zahagi bat kargatzen duen beste bat.
Elizak Manuel I.a erregeak eskainitako prozesio-gurutze aparta gordetzen du. Zilarrezko kultuko alfaia hau Portugalgo manuelen urregintzako maisulanetako bat da.

## Iruditegia

* Katedrala arratsean.
* Leiho bat.
* Barruko ikuspegia.
* Sabaiaren mudejar apaingarriak.
* Kapera Nagusiko poliptikoa.
* Apaingarria.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.visitportugal.com/es/content/se-catedral-do-funchal
* ↑ http://www.monumentos.gov.pt/site/app_pagesuser/SIPA.aspx?id=5015
* ↑ https://visitmadeira.com/es/que-hacer/apasionados-por-la-cultura/patrimonio/monumentos-y-arquitectura/catedral-de-funchal/
* ↑ Serrão, Vítor (2001). História da arte em Portugal: o renascimento e o maneirismo. Lisboa: Editorial Presença. 132-134.or.

## Kanpo estekak

* (Portugesez):Webgune ofiziala.
* Datuak: Q1004331
* Multimedia: Sé do Funchal / Q1004331