# Bovistella utriformis

Bovistella utriformis Agaricaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Calvatia utriformis, Utraria utriformis, Bovista utriformis, Bovistella utriformis var. utriformis, Lycoperdon caelatum, Calvatia caelata, Utraria caelata, Lycoperdon sinclairii, Calvatia hungarica, Calvatia caelata var. hungarica, Lycoperdon cepiforme var. hungaricum, Handkea utriformis var. hungarica, Lycoperdon utriforme var. hungaricum, Bovista favosa, Lycoperdon favosum, Bovista uteriformis, Lycoperdon gemmatum, Lycoperdon circumscissum, Lycoperdon quadricorne, Lycoperdon echinatum, Lycoperdon bovista var. echinatum, Lycoperdon uteriforme, Lycoperdon areolatum, Handkea utriformis, Lycoperdon tessellatum, Bovista officinarum, Lycoperdon sinclairi.

## Deskribapena

Karpoforoa: Esferiko samarra, globo-itxurakoa, piriformea, lurrarekin bat egiteko puntua denez oin gisa jokatzen duen luzapen zorrotzarekin. 5 eta 15 cm bitarteko diametroarekin.
Exoperidioa: Kanpoko geruza zuria da, denborarekin galtzen diren ezkata piramidalekin. Edukitzen duen estalki horren azpian, beste bat dago, endoperidioa, hau ere zuria, adinarekin marroi bilakatzen dena eta exoperidioaren aztarna zuriz estalita dagoena. Heltzean, peridioa hautsi egiten da arbitrarioki, apikaleko irekiduratik esporak kanporatzeko.
Gleba: Karpoforoaren barnealdea, gleba, esporak sortzen diren espazioa da. Lehenik eta behin, zuria eta trinkoa da, pixkanaka-pixkanaka hauts marroi ilun batean bilakatzen dena (hauts=esporak).
Espora-jalkina. Marroi iluna.

## Jangarritasuna

Gaztaroan jangarria da, glebaren barrualdea zuria denean, ehundura oretsua eta zapore leunekoa, oro har, ez oso atsegina.

### Nahasketa arriskua

Nekez nahas daiteke askoz txikiagoa den Lycoperdon excipuliforme (Scop.) Pers. honek argi eta garbi forma piriformea du zurtoin luzearekin. Berdin Lycoperdon perlatum Pers., delakoarekin biak gazteak direnean, gainera askoz txikiagoa da eta eztenak ditu, ez ezkata piramidalak.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian batez ere, baina udazkenean ere ugari agertzen da. Belardietan, basoetan, zelaietan, orokorrean ekosistema guztietan agertzen da. Oso ugaria eta ezaguna. Normalean taldeka agertzen da, baita maitagarrien eraztunetan ere, bakarka ere bai.
Oharrak: Ezagunak diren propietate sendagarriak ditu, batez ere desintoxikatzaileak eta antiinflamatorioak.
Espezie honen izena maiz aldatzeak, genero horietako beste batzuek bezala, espezie bakoitzaren behin betiko kokapena zaildu egiten du. Gaur egun, Lycoperdon utriforme Bull izena izan da onartua, baina zaletu askok Calvatia utriformis (Bull.:Pers.) Jaap bezala ezagutzen jarraitzen dute.

### Banaketa eremua

Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Jorge Jimenez Santos. Amanitacesarea.com.
* ↑ (Gaztelaniaz) Asociacion Micológica Pie Azul de Monesterio.
* ↑ Bovistella utriformis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61988536
* Multimedia: Lycoperdon utriforme / Q61988536