OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kildir txirritxo

Kildir txirritxoa (Charadrius vociferus) Charadrius generoko animalia da. Hegaztien barruko Charadriidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Kildir txirritxo» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Charadrius
* Charadriidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q755737
* Multimedia: Charadrius vociferus / Q755737
* Espezieak: Charadrius vociferus
# Txirri erdipalmatu

Txirri erdipalmatua (Calidris pusilla) Calidris generoko animalia da. Hegaztien barruko Scolopacidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Txirri erdipalmatu» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Calidris
* Scolopacidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q735092
* Multimedia: Calidris pusilla / Q735092
* Espezieak: Calidris pusilla
# Pratinkola ekialdetar

Pratinkola ekialdetarra (Glareola maldivarum) Glareola generoko animalia da. Hegaztien barruko Glareolidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Pratinkola ekialdetar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Glareola
* Glareolidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q116708
* Multimedia: Glareola maldivarum / Q116708
* Espezieak: Glareola maldivarum
# Txinbo balear

Txinbo balearra (Curruca balearica), Sylvia balearica Sylvia generoko animalia da. Hegaztien barruko Sylviidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Txinbo balear» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Sylvia
* Sylviidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q110257522
* Multimedia: Curruca balearica / Q110257522
* Espezieak: Curruca balearica
# Petxorako txirta

    Artikulu hau Siberiako txoriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Petxora (argipena)».
Petxorako txirta (Petxorako txirta (Anthus gustavi)) Motacillidae familiako txori txikia da, iparraldeko Siberiako tundran umatzen dena, Petxora ibaitik Bering eta Kamtxatkaraino. Distantzia luzeko migratzailea da, neguan Indonesia eta Filipinetaraino iristen dena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Petxorako txirta» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ Pechora Pipit. audubon.org (Noiz kontsultatua: 2018-4-5).

## Kanpo estekak

* World Bird Names, worldbirdnames.org
* Datuak: Q837757
* Multimedia: Anthus gustavi / Q837757
* Espezieak: Anthus gustavi
# Paul Delaroche

Paul Delaroche (Paris, 1797ko uztailaren 17a - ibidem 1856ko azaroaren 4a) frantziar margolaria izan zen, ezaguna da eszena historikoen margolanengatik.
Ingalaterrako eta Frantziako historiako gaiak margotu zituen, erromantizismoaren berezko emozioak nabarmenduz eta akademizismoaren eta neoklasizismoaren berezko estiloarekin. Antoine-Jean Grosen ikaslea izan zen eta ondoren Thomas Couture, Jean-Léon Gérôme eta Jean-François Milleti irakatsi zien.
Parisen jaio zen eta ia bizitza osoa eman zuen, eta Mazarin kaleko bere estudioan lan egin zuen. Bere lehen erakusketa 1822an izan zen eta Théodore Géricault eta Eugène Delacroixekin Parisko historiako margolari talde bat sortu zuen. 1837an utzi zion erakusteari, publikoak jada bere lanak estimatzen ez zituenean eta 1837an utzi zion erakustaldiari, publikoak jada bere lanak estimatzen ez zituenean, eta Arte Ederretako Eskolan "Hemizikloa" obra egiteari ekin zion.

## Iruditegia

* Joana Arcekoa galdekatua, 1824
* Cromwell eta Karlos I.aren gorpua, 1831
* Elizabet I.aren heriotza, 1828
* Eduardoren semeak, 1831
* Lady Jane Greyren exekuzioa, 1833
* Strafford exekuziora eramana , 1836
* Karlos I.a irainduta Cromwelleko soldaduengatik, 1836
* Petri I.a Errusiakoa, 1838
* Herodias, 1843
* Napoleon Fontainebleun abdikatzen , 1845
* Bonaparte Alpeak zeharkatzen, 1850
* Martiri gaztea (1855)
* Hemizikloko 2. sekzioa 1841–1842
* Hemizikoko erdiko sekzioa 1841–1842
* Hemizikloko 3. sekzioa 1841–1842

## Kanpo estekak

* Datuak: Q322582
* Multimedia: Paul Delaroche / Q322582
# Pitxartxar afrikar

Pitxartxar afrikarra (Saxicola torquatus) muscicapidae familiako hegazti paseriformea da, Arabian eta Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dena.

## Taxonomia

ADN mitokondrialaren ikerketetan oinarriturik, lehengo Saxicola torquatus taxoia hiru espezietan banatu da: Saxicola torquatus, Arabian eta Saharaz hegoaldeko Afrikan hedatua, Saxicola rubicola Europan eta iparraldeko Afrikan bizi dena, eta Saxicola maurus, Kaukasia eta Turkiatik Himalaia eta Txinaraino banatua.

## Deskribapena

12'5 zentimetroko luzera du. Burua eta bizkarraldea beltzak, paparraldea gorri marroixka, eta lepoko bi alboak, hegoen erdialdea eta ipurgaina zuriak ditu. Emearen koloreak apalagoak dira, kolore gorrixkak burua ere hartzen diola.

## Elikadura

Intsektuak eta armiarmak jaten ditu. Negu partean fruitu eta haziek osatzen dute haren dieta.

## Ugalketa

Ugaltzeko garaian arrak etengabe abesten du eta emeak sasi oso itxi baten barnean habia egiten du. 5-6 arrautza erruten dituzte, emeak inkubatzen ditu arrak jatekoa ekartzen duen bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Pitxartxar afrikar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ Tarabilla común africana. ebird.org (Noiz kontsultatua: 2021-4-8).
* ↑ Wink, M., Sauer-Gürth, H., Gwinner, E.. Evolutionary relationships of stonechats and related species inferred frommitochondrial-DNA sequences and genomic fingerprinting. British Birds, 95, 349–355 (Noiz kontsultatua: 2021-4-8).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1315689
* Multimedia: Saxicola torquatus / Q1315689
* Espezieak: Saxicola torquatus
# Tantalo amerikar

Tantalo amerikarra (Mycteria americana) Mycteria generoko animalia da. Hegaztien barruko Ciconiidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tantalo amerikar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Mycteria
* Ciconiidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q990175
* Multimedia: Mycteria americana / Q990175
* Espezieak: Mycteria americana
# Liztorjale celebestar

Liztorjale celebestarra (Pernis celebensis) Pernis generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Liztorjale celebestar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Pernis
* Accipitridae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q859270
* Multimedia: Pernis celebensis / Q859270
* Espezieak: Pernis celebensis
# Gabirai amerikar

Gabirai amerikarra (Accipiter striatus) Accipiter generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Gabirai amerikar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Accipiter
* Accipitridae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q386569
* Multimedia: Accipiter striatus / Q386569
* Espezieak: Accipiter striatus
# Zapelatz sorbaldagorri

Zapelatz sorbaldagorria (Buteo lineatus) Buteo generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Zapelatz sorbaldagorri» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Buteo
* Accipitridae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q1052043
* Multimedia: Buteo lineatus / Q1052043
* Espezieak: Buteo lineatus
# Zapelatz buztangorri

Zapelatz buztangorria (Buteo jamaicensis) Buteo generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Zapelatz buztangorri» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Buteo
* Accipitridae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q457471
* Multimedia: Buteo jamaicensis / Q457471
* Espezieak: Buteo jamaicensis
# Arrano aldakor

Arrano aldakorra (Nisaetus cirrhatus) Nisaetus generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Arrano aldakor» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Nisaetus
* Accipitridae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q116670
* Multimedia: Nisaetus cirrhatus / Q116670
* Espezieak: Nisaetus cirrhatus
# Amaiur Blasco

Amaiur B. Blasco (Sara, Lapurdi, 1994) euskal idazlea da, olerkaria. Bilbon bizi da, eta Ingeles Filologia ikasten dihardu.

## Liburuak
### Poesia

* Egunsentia (Maiatz, 2016)

## Erreferentziak

* ↑ Iturbe, Jane. (2017ko martxoaren 26a). «AMAIUR B. BLASCO: “Bestela azaldu ezin dudana idazten dut”» Lekore (Noiz kontsultatua: 2018ko urtarrilaren 1a).

## Kanpo loturak

* «Amaiur Blasco», Literaturaren Zubitegia.
* «Amaiur B. Blasco: 'Egunsentia' poema liburua zaurien sendagarri», Arratsean, Euskadi Irratia, 2016-04-07.
* Datuak: Q47008653
# Okil siriar

Okil siriarra (Dendrocopos syriacus) Dendrocopos generoko animalia da. Hegaztien barruko Picidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Okil siriar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Dendrocopos
* Picidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q752481
* Multimedia: Dendrocopos syriacus / Q752481
* Espezieak: Dendrocopos syriacus
# Ana Irigoien

Ana Irigoien Garitaonandia (Bilbo, Bizkaia, 1966ko maiatzaren 11 - ) euskal idazlea da.

## Lanak
### Biografia

* Frida Kahlo (1998, Elkar)

## Erreferentziak

* ↑ www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Frida Kahlo - Ana Irigoien Garitaonandia» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2022-06-11).

## Kanpo estekak

* Ana Irigoien literaturaren zubitegian
* Datuak: Q12253412
# Sofia Burnaxeva

Sofia Petrovna Burnaxeva (errusieraz: Софья Петровна Бурнашева; 1818 – 1883ko martxoaren 18a/martxoaren 6a) errusiar haur literaturako idazlea, argitaratzailea eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza

Piotr Burnaxev Orioleko gobernadoreordearen alaba, Vladimir Burnaxev idazle eta agronomoaren arreba eta Anastasia Burnaxeva irakaslearen ahizpa, Sofia Burnaxeva 1818an jaio zen.
Literaturan Esbe andereñoa (errusieraz: Девица Эсбе, translit.: Devitsa Esbe) eta Glafira Mikhailovna Stxigrovskaia (errusieraz: Глафира Михайловна Щигровская) izengoitiak erabili zituen. Besteak beste, honako idazlan hauek kaleratu zituen: Nedelia u babuxki na datxe (1839), Dramatitxeski buket (1859) eta Zhivyie tsvety (1859). 1839an Laure Junoten gazteentzako hainbat eleberri labur errusierara itzuli zituen, Sobranie nazidatelnykh i poleznykh dlia junoxestva povestei izenburupean argitaratuz. Gainera, 1859an etxeko ekonomiaren inguruko bi liburu plazaratu zituen San Petersburgon: Rukodelia-zabavy: Albom vsevozmozhnykh priatnykh i uveselitelykh damskikih rabot, sluzhastxikh k ukraxeniu pismennogo i tualetnogo stolika, kabineta, buduara i gostinoi eta Nastavlenie o tom, kak myt, txistit i voobstxe soderzhat belio i drudie predmety zhenskogo garderoba i tualeta.
1858-1868 urteetan Txas dosuga gazteentzako hilabetekaria zuzendu zuen, eta 1860-1862 urteetan Kaleidoskop haurrentzako astekaria.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ (Errusieraz) Бурнашев, Владимир. (2022). Воспоминания петербургского старожила. 2 Новое Литературное Обозрение ISBN 9785444820810. (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* 1 2 (Errusieraz) Масанов, Иван. (1960). «Бурнашева Софья Петровна» Словарь псевдонимов русских писателей, ученых и общественных деятелей. Москва: Издательство Всесоюзной книжной палаты, 87 or. (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* 1 2 (Errusieraz) «Девица Эсбе» ФЭБ : ЭНИ "Словарь псевдонимов" (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* 1 2 (Errusieraz) «Бурнашева, Софья Петровна» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. Доп. т. I Санкт-Петербург (argitaratze data: 1905), 338 or. (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* 1 2 3 (Errusieraz) Половцов, Александр. (1908). «Бурнашева, Софья Петровна» Русский биографический словарь. 3 Санкт-Петербург, 499-500 or. (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ (Errusieraz) Николаев, Пётр; Баскаков, Владимир. (1989). «Бурнашева Софья Петровна» Русские писатели, 1800-1917: А-Г. Советская энциклопедия, 372 or. ISBN 9785852701367. (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
# Antzara hankagorrizta

Antzara hankagorrizta (Anser anser) Anatidae familiaren ahate domestiko eta ez-domestikoa da, Anser generoan arruntena dena.

## Deskribapena

75-90 cm garai da eta Europako antzara handiena da, antzara hankahori urria baino apur bat handixeagoa ez bada ere. Azken horrengandik bereizten duena itxura orokor argiagoa eta sendoagoa da. Bi sexuen lumajea gris nabarra da, bizkarrean ilunagoa eta uzki aldea erabat zuria. Txatal gris nabariak ditu hegoen gainaldean. Mendebaldeko Europan gehien den subespezieak laranja-koloreko moko eta hankak ditu. Oso zaratatsua da eta migrazioko taldeak, askotan “V” forma eratuz doazenak, maiz entzumenaz detektatzen dira ikusmenaz baino lehenago. Eurasian oso zabaldutako espeziea da. 7 urteko bizi-iraupeneko animalia da. Bi subespezie daude, argi eta garbi urritzen ari den ekialdekoa, eta askoz ere ugariagoa den mendebaldekoa. Hainbat tamainatako ur-masen inguruan habia egiten du, eta ez dio axolarik ura geza, gazia edo gazikara izan, baina betiere oso zona irekia izan behar du. Batez ere landareak (bai ur azpikoak eta bai lehorreko gramineoak) jaten ditu, baina ornogabe txikiak ez ditu bazter uzten.

## Presentzia Euskal Herrian

Urdaibain ugaria da eztei ondoko migrazioan eta batzuetan negua igarotzeko talde txikia (bi dozena baino gehiago ez) geratzen da. Anbeko polderrean ibiltzen dira, baina askotan, gizakiek eragindako eragozpenak direla eta, San Kristobalera edo Kanalera joaten dira. Belarrez elikatzen da gehien bat eta zuloak egiten ditu lurrean sustrai bila.
Lehen saldoak urrian azaltzen dira, baina migrazioko goi-maila azaroan izaten da. Negua igarotzen duten aleak abenduan iristen dira eta otsaila edo martxoa arte egoten dira; sasoi horretan eztei aurreko migrazioa ozta-ozta nabaritzen da.
Gasteiztik gertu dagoen Mendixur parke ornitologikoan ere ohiko bisitariak dira neguan, kopuru aldakorretan baina urtez urte azaltzen dira (Europako iparraldean eta erdialdean egiten duen klimaren arabera).

## Taxonomia

Espezieak hiru azpiespezie ditu:
* Anser anser anser Mendebaldeko antzara hankagorrizta (Linnaeus, 1758)
* Anser anser rubrirostris Ekialdeko antzara hankagorrizta
* Anser anser domesticus Etxekotutako antzara (Linnaeus, 1758)

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Antzara hankagorrizta» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ Lorenz, Konrad Z.; Martys, Michael; Tipler, Angelika. (1991). Here Am I—Where Are You? The Behavior of the Greylag Goose. Orlando: Harcourt Brace Jovanovich ISBN 0-15-140046-3..
* ↑ Mendixur: negua igarotzeko toki erosoa | GALEMYS S.L. | Actividades Medioambientales | Ingurumen Ekintzak. (Noiz kontsultatua: 2019-08-17).

## Kanpo estekak

* Antzara hankagorrizta. Mendixurreko argazkiak. ebird.org
* Datuak: Q25882
* Multimedia: Anser anser / Q25882
* Espezieak: Anser anser
# Elur-hontz

Elur-hontza (Bubo scandiacus), hontz handi bat da, Ipar hemisferioan dagoena. Ipar Amerikan Hontz artikoa izena ematen zaio. Arrak ia osorik zuriak dira, emeek luma beltz zatiak dituzten bitartean. Gazteak direnean beltzak dira, zuri bilakatzen diren arte helduak izatean. Lurrean eraikitzen dituzte habiak, eta batez ere karraskariak jaten dituzte. Batzuetan, sarraskijaleak ere badira.

## Bitxikeriak

Hegazti hau, harfang des neiges frantsesezko izenez Quebeceko ikur nazionaletakoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Elur-hontz» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ Elur-hontza Quebeceko ikur nazionalei buruzko webgunean.
* Datuak: Q170177
* Multimedia: Bubo scandiacus / Q170177
* Espezieak: Bubo scandiacus
# Taigako antzara hankahori

Taigako antzara hankahoria (Anser fabalis) Anatidae familiaren ahate ez-domestikoa da.
Udan taigan bizi da eta neguak Europa erdialdean eta Asian igarotzen ditu. Bi azpiespezietan banatu izan da historikoki, harik eta 2022. urtean azpiespezieak espezie mailara igaro ziren arte. Harrezkero, antzara hankahoriak bi espezietan banatzen dira: taigako antzara hankahoria (Anser fabalis) eta tundrako antzara hankahoria (Anser serrirostris).
Europako antzara handienetako bat da, gure inguruan ugariagoa den antzara hankagorrizta baino apur bat txikiagoa da. Hanka gorrizken ordez horiak ditu eta, gainera, kolorez ere ilunagoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Taigako antzara hankahori» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ Oates, John (1997) Identification of Taiga Bean Goose and Tundra Bean Goose Birding World 10(11): 421-6
* ↑ (Gaztelaniaz) SEO/BirdLife, Prensa. (2022-11-10). «Presentamos la nueva Lista de las Aves de España, que alcanza las 638 especies» SEO/BirdLife (Noiz kontsultatua: 2023-01-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26452
* Multimedia: Anser fabalis / Q26452
* Espezieak: Anser fabalis
# Mandarin-ahate

Mandarin ahatea (Aix galericulata) Anatidae familiaren ahate domestiko eta ez-domestikoa da.
Espezieak ekialdeko Asian du jatorria, baina haren habitatek jasan dituen erasoak direla eta, Errusian eta Txinan mila espezimen eta Japonian 5.000 inguru geratzen dira. Zaleek harrapatuta, Europara zenbait espezimen bidali zituzten eta ihes egitean bertakotu dira, baita Euskal Herrian ere.
Txineraz Yuan-yang du izena (txinera sinplifikatuaz: 鸳鸯, txinera tradizionalaz: 鴛鴦, pinyinez: yuān yāng): yuan (鴛) "arra" da eta yang (鴦), "emea".

## Galeria

* Museum specimen

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Mandarin-ahate» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ Madge, Steve; Burn, Hilary. (1987). Wildfowl: An identification guide to the ducks, geese and swans of the world. Londres: Christopher Helm, 188–189 or. ISBN 0-7470-2201-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q200339
* Multimedia: Aix galericulata / Q200339
* Espezieak: Aix galericulata
# Basoilo txiki

Basoilo txikia (Tetrax tetrax) otididae familiako hegaztia da, hegoaldeko Europan eta mendebaldeko eta erdialdeko Asian bizi dena. Tetrax bere generoan espezie bakarra da.

## Deskribapena

Leku zabaletako, larre eta estepa zabaletako edo zereal-lautada handietako jatorria duen espeziea; espezie honek beherakada nabarmena jasan du mendebaldeko Europan, eta udazkenean bisitatzen gaituzten migratzaileen murrizketan islatzen da hemen.
Handia 40 eta 60 cm bitarteko tamainakoa, lepo luzea, hanka luzeak eta sendoak, ibiltari ona eta okre eta orban beltzez osatutako lumaje nabarrarekin, lurrean kamuflaje ezin hobea dena, non bere bizitza garatzen duen.
Udaberrian Arabako hegoalderantz eta Trebiñu inguruan behaketa batzuk egin dira, baina ez dakigu habiarik egiten duen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Basoilo txiki» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ Tomek, Teresa; Bocheński, Zygmunt. (2005). «Weichselian and Holocene bird remains from Komarowa Cave, Central Poland» (PDF) Acta zoologica cracoviensia 48A (1-2): 43-65..
* Datuak: Q188601
* Multimedia: Tetrax tetrax / Q188601
* Espezieak: Tetrax tetrax
# Ahate txistulari amerikar

Ahate txistulari amerikar (Mareca americana) Anatidae familiaren ahate ez-domestikoa da.
Amerikan jatorria duen hegaztia hau migratzailea da eta batzuetan Europara, tartean Euskal Herrira joaten da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Ahate txistulari amerikar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ Clements, James, (2007) The Clements Checklist of the Birds of the World, Cornell University Press, Ithaca
* Datuak: Q28106685
* Multimedia: Mareca americana / Q28106685
* Espezieak: Mareca americana
# Lepitzuli

Lepitzulia (Jynx torquilla) okilen familiako hegaztia da, Eurasiako basoetan bizi dena, baita Euskal Herrian ere. Okilen taldekoa izan arren, itxura eta portaeraz desberdina da: ez du enborrak mokoarekin zulatzeko okilen ohitura arrunta, eta lurrean ere gehiago ibiltzen da zuhaitzetan baino.

## Ezaugarriak

Tamaina ertaina du, 15-17 cm-ko gorputz luzera eta 25-27 cm-ko hego-zabalera. Pisua, aldiz, 30 eta 45 g bitartekoa izan ohi da. Kolorazio oso kriptikoa du, tonu arre, marroi eta grisduna. Kolorazio horrek enborretan eta orbel artean kamuflaje ezinhobea eskaintzen dio. Bizkarraldean tonu grisak dira nagusi, eta sabelaldean kolore arrea. Hegoak, berriz, marroixkagoak izaten dira. Mokoa grisa da, txikia eta puntazorrotza. Burua grisaxka da, eta begietatik atzera marra ilunago bat hedatzen da. Ez dago bi sexuen arteko ezberdintasun morfologikorik.
Larre, fruta arbolen edota ibai ertzetako basoen presentzia behar du, bertan, zuhaitzetako zuloetan edota beste okilek eginiko habietan eraikitzen du berea, zuhaitz helduetan eta lurretik altuera gutxira. Intsektuak jaten ditu, eta hauen artean inurriak ditu gogokoen, baita harrak ere.

## Euskal Herrian

Euskal Herrian eremu guztietan aurki daiteke, baina udan, espezie migratzailea baita. Izena lepoa guztiz itzultzeko daukan gaitasunetik datorkio. Inguruko erdaretan ere ezaugarri horrek ematen dio izena: torcecuellos gaztelaniaz, torcol frantsesez. Arriskua nabaritzen duenean bihurritzen du gehien lepoa, eta une horietan, burua altxatua daukan sugearen itxura hartzen du, eboluzioak eman dion defentsa mekanismo bitxia.

## Taxonomia

Lepitxuliak sei azpiespezie ditu:
* Jynx torquilla chinensis Hesse, 1911
* Jynx torquilla himalayana Vaurie, 1959
* Jynx torquilla mauretanica Rothschild, 1909
* Jynx torquilla sarudnyi Loudon, 1912
* Jynx torquilla torquilla Linnaeus, 1758
* Jynx torquilla tschusii O. Kleinschmidt,1907

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Lepitzuli» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ Hans-Günther Bauer, P. Berthold: Die Brutvögel Mitteleuropas. Bestand und Gefährdung. Aula, Wiesbaden 1997, S. 283f. ISBN 3-89104-613-8
* 1 2 Alberdi, Antton. «Lepitzulia (Jynx torquilla)» www.euskalnatura.net (Noiz kontsultatua: 2018-05-14).
* ↑ «[KOMUNITATEA Lepitzulia eta Antzandonbi arrunta»] https://aiaraldea.eus (Noiz kontsultatua: 2018-05-14).
* ↑ Chris Sharpe. (2014-07-29). Wryneck - imiiating a snake. (Noiz kontsultatua: 2018-06-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25678
* Multimedia: Jynx torquilla / Q25678
* Espezieak: Jynx torquilla