# Gladys Hayashida Soiza

Gladys Hayashida Soiza (Santiago, Txile urtarrilaren 14a) Txileko nikkei (japoniar etorkina) zientzialari, ikertzaile eta dibulgatzaile zientifikoa da, eta itsas mikrobiologia, itsas ornogabeak, bakterioak eta Ande Garaiko gatzagetako mikroalgak ikerketu ditu. Antofagastako Unibertsitateko ikertzailea da eta unibertsitate horretako Zientzia, Teknologia eta Gizartea (C-TyS) taldeko koordinatzailea. 2008 eta 2010 artean, Ikerketa Zientifiko eta Teknologikoko Batzorde Nazionalaren (Conicyt) Explora programako Eskualde Koordinatzailea izan zen Antofagasta Eskualderako. 2011tik 2019ra, Explora Conicyt Antofagasta Eskualdeko Elkarte Proiektuaren (PAR) zuzendaria izan zen, eta, proiektu hori kudeatzen ari zela, 2014an, PAREk Txileko haur eta gazteen heziketan egiten duen lanaren aitortza jaso zuen Antofagasta - Tocopilla Hezkuntza Departamentu Probintzialaren eskutik.
2022ko abenduaren 16an, ikertzaile eta zientzia-dibulgatzaile gisa egin duen ibilbideari esker, Emakume Erreferentearen STEM saria jaso zuen Antofagastako Eskualdearentzat, “Zientzia eta Teknologia” kategorian, LIQCAU Programan, Iparraldeko Unibertsitate Katolikoaren Heuma Partzuergoan eta Antofagastako Unibertsitatean.

## Bizitza
### Ikasketak

Eskola ikasketak Txileko Santiagon hasi eta osatu bazituen ere, Gladys Hayashidak Antofagasta hirira migratu zuen, eta han akuikulturako ingeniari titulua eskuratu zuen Antofagastako Unibertsitatean. Txileko hegoaldeko izokin-lantegietan jardun zuen, izokinen gaixotasunak aztertzen eta itsas mikrobiologian espezializatzen. 1994an Japoniara joan zen eta itsas mikrobiologia aplikatuko magister bat egin zuen Kiotoko Unibertsitatean. Bere ikasketak Japoniako Enbaxadak Txilen ematen duen Monbukagakusho bekaren bidez finantzatu ziren. 2002an, Txilera itzuli zenean, ingurumen-kudeaketa eta -antolamenduko diplomatura egin zuen Txileko Santiagoko Unibertsitatean. Gero, biologia-zientzietako doktoretza egin zuen (Biologia Zelularra eta Molekularra), Antofagastako Unibertsitatean (2016).

### Lan ibilbidea

2002an, ingurumen-kudeaketa eta -antolamenduko diplomaturako tresnekin, ingurumen-hezkuntzako programa bat egituratu zuen udal-eskoletako irakasleentzat. Programa hori hiru urtean ezarri zuen, Hezkuntza Zuzendaritzaren bidez, Antofagastako Udaleko Gizarte Garapeneko Udalbatzan. 2005 eta 2010 urteen artean Iparraldeko Unibertsitate Katolikoan jardun zuen irakasle eta ikertzaile lanetan. Sasoi horretan bertan, Antofagasta eskualdeko Explora de Conicyt programako aholkulari zientifiko lanetan jardun zuen, eta gero, 2008 eta 2010 urteen artean, eskualde bereko Explora eskualdeko koordinatzaile kargua hartu zuen.
2014ko uztailean, Explora Conicyt-eko Eskualdeko Elkarte Proiektuaren (PAR) zuzendari gisa, Gladys Hayashidak Explora Antofagastako PAR eta Antofagasta-Tocopillako Probintziako Hezkuntza Zuzendaritzaren arteko lankidetzaren aitorpena jaso zuen. Aukera horretan, Hayashidak esan zuen proiektuaren helburua zela “komunitatean kultura zientifikoa sortzen laguntzea, Antofagasta eskualdeko haur eta gazteak onura jaso zezaten”.
Bere dibulgazio-jardueren artean, Hayashidak antzerki-erakustaldietan ere parte hartu du, zientziak era ludikoan komunikatzea xede duten bakarrizketa zientifikoak idazteaz eta erakusteaz gain.

## Argitalpenak

Oharra: Ikertzailearen lan aipatuenetako batzuen zerrenda da hau. Zerrenda osoa berrikusteko, berrikusi zure profila Research Gate-n.
* Hayashida, Gladys (2019-03). «Extreme Microbial Life of the Atacama Desert, Txile: Potential Biotechnological Source». ACTA Scientific Mikrobiology (ingelesez) 2(3). ISSN 2581-3226. 2022ko abenduaren 21ean kontsultatua.
* Arias, Dana; Espíndola, Liliana; Hayashida, Gladys; Schneider, Carlos (2017-04). «Characterization of a Chlorophyta microalga isolated from a microbial mat in Salar de Atacama (northern Chile) as a potential source of compounds for biotechnological applications: Microalga from a microbial mat». Phycological Research 65(3). ISSN 1440-1835; DOI: 10.3389/fphys.2018.00798. 2022ko abenduaren 21ean kontsultatua.
* Aranda, Mario; Araya, Solange; Arias-Forero, Diana; Hayashida, Gladys (2013-01). «Protocol for maximizing the triglycerides-enriched lipids production from Dunaliella salina SA32007 biomass, isolated from the Salar de Atacama (Northern Txile)». Advances in Bioscience and Biotechnology 4(08): 830-839. ISSN 2156-8456; DOI:10.4236/abb.2013.48110
* Hayashida, Gladys; Ishida, Y.; Kuwahara, Y.; Mori, N.; Uchida, A. (2008-10). «Purification and characterization of antibacterial substances produced by marine bacterium Pseudoalteromonas haloplanktis strain». Journal of Applied Mikrobiology 105(5): 1672-7. ISSN 1364-5072; DOI:10.1111/j.1365-2672.2008.03878.x

## Sariak eta aintzatespenak

* 2014ko uztailean, Explora Conicyt-eko Eskualdeko Elkarte Proiektuaren (PAR) zuzendari gisa, Gladys Hayashidak Explora Antofagastako PAR eta Antofagasta-Tocopillako Probintziako Hezkuntza Zuzendaritzaren arteko lankidetzaren aitorpena jaso zuen. Hayashidak esan zuen proiektuaren xedea zela “komunitatean kultura zientifikoa sortzen laguntzea, Antofagasta eskualdeko haur eta gazteak azpimarratuz”.
* 2022ko abenduan, Ipar Unibertsitate Katolikoko eta Antofagastako Unibertsitateko Ingeniaritza Fakultateen HEUMA Partzuergoak, LIQCAU programaren bitartez, Antofagasta eskualdeko STEM Emakume Erreferentearen saria eman zion Gladys Hayashidari, Zientzia eta Teknologia kategorian. Errekonozimendua jasotzean, Hayashidak zera esan zuen: “Ohore handia da eta oso garrantzitsua da konturatu eta sinetsi ahal izateko komunikazio zientifikoan egiten aritu garen lana, talde zoragarri batekin, azkenean ikusarazi egin dutela eta errekonozitua izan dela. Oso zaila izan da, lehen haurride pobrea zen zientziaren dibulgazioa, baina zientzia komunitatera ateratzea lortu dugu."

## Erreferentziak

* 1 2 «Gladys Hayashida» ResearchGate.
* 1 2 Fritis, Claudia. (21 de noviembre de 2022). Coordinadora de C-TyS UA participó en conversatorio con estudiantes de educación media. Antofagasta, Chile.
* ↑ Conicyt. (15 de julio de 2011). «Mujeres se reúnen en torno a la ciencia» Comisión Nacional de Investigación Científica y Tecnológica.
* 1 2 3 Conicyt. (2 de julio de 2014). «Dirección Provincial de Educación entregó reconocimiento a Proyecto EXPLORA CONICYT Antofagasta durante su aniversario» Comisión Nacional de Investigación Científica y Tecnológica.
* 1 2 3 Ortiz, Florencia. (19 de diciembre de 2022). Cinco mujeres obtienen los premios referente Stem 2022 en la región de Antofagasta. Chile.
* 1 2 3 4 Agencia Nacional de Investigación y Desarrollo de Chile (ANID). «Portal del Investigador: Gladys María Hayashida Soiza» Agencia Nacional de Investigación y Desarrollo de Chile.
* ↑ Embajada del Japón en Chile. «Programas de Becas Monbukagakusho (MEXT)» Embajada del Japón en Chile.
* ↑ Conicyt. (3 de junio de 2010). «Se realizó la jornada "Mujer investigadora en el contexto universitario"» Comisión Nacional de Investigación Científica y Tecnológica.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115798540