# Azaroaren 30

Azaroaren 30a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hogeita hamalaugarren eguna da, 335.a bisurteetan. 31 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Andres Urdaneta Jaiotza: Ordizia, 1498 $^{(egutegigregorianoa)}$ Heriotza: Mexiko Hiria, 1568ko ekainaren 3a $^{(egutegigregorianoa)}$ Iñigo Cervantes Jaiotza: Hondarribia, 1989 Imanol Rojo Jaiotza: Tolosa, 1990 Mercedes Maroto-Valer Jaiotza: Gasteiz, 1971 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Winston Churchill Jaiotza: Blenheim jauregia, 1874 eta 1874 Heriotza: Hyde Park Gate $^{(en)}$ , 1965eko urtarrilaren 24a Mark Twain Jaiotza: Florida, 1835 Heriotza: Redding, 1910eko apirilaren 21a Woody Allen Jaiotza: Bronx, 1935 eta 1935 Jonathan Swift Jaiotza: Dublin, 1667 Heriotza: Dublin, 1745eko urriaren 19a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian Juan Antxeta Jaiotza: Azpeitia, 1533 Heriotza: Iruñea, 1588 Ignacio María Alkorta Jaiotza: Tolosa, 1906ko abenduaren 13a Heriotza: Granada, 1967 Remigio Gandasegi Jaiotza: Galdakao, 1871ko urtarrilaren 5a Heriotza: Valladolid, 1937 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Oscar Wilde Jaiotza: Dublin, 1854ko urriaren 16a Heriotza: Paris, 1900 George H. W. Bush Jaiotza: Milton, 1924ko ekainaren 12a Heriotza: Houston, 2018 Fernando Pessoa Jaiotza: Lisboa, 1888ko ekainaren 13a Heriotza: Lisboa, 1935 Jiang Zemin Jaiotza: Yangzhou, 1926ko abuztuaren 17a Heriotza: Shanghai, 2022 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
* Gertaerak
* Eusko Abertzale Ekintza (EAE-ANV) logoa.
* 1930 - Eusko Abertzale Ekintza (EAE-ANV) alderdia (irudian) sortu zen, San Andresko Manifestuaren bidez.
* 1966 - Barbadosek Erresuma Batutik bereizi eta independentzia lortu zuen.
* 1967 - Yemenek Erresuma Batuarekiko independentzia eskuratu zuen.
* 1999 - Globalizazioaren aurkako mugimenduaren protesten ondorioz, Munduko Merkataritza Erakundeak Seattlen antolaturik zuen bilera bertan behera utzi zuen.
* + Gertaera gehiago...
* Egutegia
* Txantiloi:Azaro2025
* Aurreko eta hurrengo urteetan
* 2022: Asteazkena
* 2023: Osteguna
* 2024: Larunbata
* 2026: Astelehena
* 2027: Asteartea
* 2028: Osteguna
* Izendegia
* Santutegia:
* Andres
* Seaska egutegia:
* Ander, Andere eta Kilmen.

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 1930 – Eusko Abertzale Ekintza (EAE-ANV) alderdia sortu zen, San Andresko Manifestuaren bidez.
* 1966 – Etxebarriko Bandasko greba hasi zen. 1966ko azaroaren 30an. Lantegiko 900 langileek 163 eguneko greba gogorra hasi zuten, Francoren garaian egindako luzeena.
* 1986ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak.
* 2006 – Ustezko hiru etakide atxilotu zituzten Frantzian.
* 2007 – Joan Mari Torrealdai eta Lourdes Oñederra euskaltzain oso izendatu zituzten gehiengo osoz Bilbon, 29. eta 30. zenbakidun hutsarteak betetzeko.
* 2009 – EAE eta Akitaniaren artean euroeskualde bat osatzeko lehen urratsak eman ziren.

### Mundua

* 1539 – Herritar azteka bat bizirik erretzeko agindu zuen Juan Zumarraga, Mexikoko inkisidoreak “bere kulturako jainko zaharrak adoratzeagatik”.
* 1966 – Barbados Britainiar Inperiotik independizatu zen.
* 1967 – Yemen Britainiar Inperiotik independizatu zen.
* 1982 – Margaret Thatcherrek, Britainia Handiko lehen ministro zenak, bonba-pakete bat jaso zuen 10 Downing Streeten.
* 1999 – Globalizazioaren aurkako mugimenduaren protesten ondorioz, Munduko Merkataritza Erakundeak Seattlen antolaturik zuen bilera bertan behera utzi zuen.
* 2021 – Barbadosek errepublika aldarrikatu zuen.

## Arte eta kultura
### Euskal Herria

* 2007 – Joan Mari Torrealdai eta Lourdes Oñederra euskaltzain oso izendatu zituzten gehiengo osoz Bilbon, 29. eta 30. zenbakidun hutsarteak betetzeko.

### Mundua

* 2000 – UNESCOk Tarragona hira eta Elxeko palmadia Gizateriaren Ondare deklaratu zuen.

## Zientzia eta teknologia
### Mundua

* 1609 – Ilargia teleskopio bidez behatu zuen Galileo Galileik lehen aldiz. Gertaera astronomia modernoaren abiapuntutzat jotzen da.

## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1634 – Andrés de Sola, nafar musikagilea (h. 1696).
* 1670 – Juan Antonio Urrutia Arana, II. Villar del Águilako markesa, arabar noblea (h. 1743).
* 1801 – Jean-Amédée Etxeberri, Baigorriko alkate eta notarioa (h. 1855).
* 1881 – Andres Amonarriz, euskal idazle tolosarra (h. 1952).
* 1884 –
** Eduardo Eskartzaga, euskal apaiza (h. 1954).
** Julian Tellaetxe, gipuzkoar margolaria (h. 1957).
* 1891 – Andres Azkarate, nafar apaiz eta monjea (h. 1981).
* 1893 – Pedro Basauri, Pedrucho, euskal toreatzaile eta aktorea (h. 1973).
* 1902 – Alberto Onaindia, markinar apaiza (h. 1988).
* 1919 – Justi Arenaza, Vasquita I, gipuzkoar erraketista (h. 2000).
* 1922 – Emilio Aldekoa, euskal herritar futbolari eta entrenatzailea (h. 1999).
* 1928 – Javier Arzuaga, euskal fraide frantziskotarra (h. 2017).
* 1930 – Tomas Zubizarreta, Zendoia, gipuzkoar soinu jotzailea (h. 2015).
* 1941 – Andrés Incera, bizkaitar txirrindularia (h. 2016).
* 1954 – Tere Jaio, bizkaitar aktore eta bikoizlea (h. 2013).
* 1955 –
** Jesus Miguel Garcia Iturrioz, bizkaitar esperantista eta irakaslea.
** Ignacio Gracia, Iñaki de Renteria, gipuzkoar etakide ohia.
* 1956 – Joxe Joan Gonzalez de Txabarri, gipuzkoar filologo eta politikaria, Gipuzkoako Ahaldun Nagusi ohia.
* 1961 – Javier Cillero, bizkaitar idazle eta itzultzailea.
* 1971 –
** Mercedes Maroto-Valer, arabar ingeniari kimikoa.
** Mikel Urdangarin, euskal kantautorea.
* 1976 – Eneko Llanos, gasteiztar triatleta.
* 1979 – Francisco Jusué, nafar futbolari ohia.
* 1980 – Vanessa Goikoetxea, bizkaitar opera eta zarzuela abeslaria, sopranoa, Floridan.
* 1985 – Julene Lazkano, Bizkaiko Elorrioko alkatea
* 1989 – Iñigo Cervantes, gipuzkoar tenislaria.
* 1990 – Imanol Rojo, gipuzkoar iraupen eskiatzailea.
* 1997 – Ekhi Bravo, gipuzkoar futbolaria.

### Mundua

* 1427 – Kasimiro IV.a Jagellon, Lituaniako duke handia eta Poloniako erregea (h. 1492).
* 1508 – Andrea di Pietro dalla Gondola, Andrea Palladio izenez ezaguna, Pizkundeko italiar arkitekto ospetsua (h. 1580).
* 1554 – Philip Sidney, ingeles olerkaria eta politikaria (h. 1586).
* 1642 – Andrea Pozzo, italiar pintorea eta arkitektoa (h. 1709).
* 1667 – Jonathan Swift, irlandar idazlea (h. 1745).
* 1670 – John Toland, irlandar filosofoa (h. 1722).
* 1699 – Kristian VI.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako erregea (h. 1746).
* 1720 – María Andresa Casamayor, espainiar matematikaria, idazlea eta irakaslea (h. 1780).
* 1807 – William Farr, ingeles epidemiologoa (h. 1883).
* 1814 – Eugène Rouher, frantziar politikaria (h. 1884).
* 1816 – Miriam Mendes Belisario, ingeles idazle eta hezitzaile judua (h. 1885).
* 1817 – Theodor Mommsen, alemaniar idazlea, 1902ko Literaturako Nobel Saria (h. 1903).
* 1824 – Mary Hayden Pike, estatubatuar idazlea (h. 1908).
* 1825 – William-Adolphe Bouguereau, frantziar margolari akademizista eta tradizionalista (h. 1905).
* 1830 – Augustine-Malvina Blanchecotte, frantziar idazlea (h. 1897).
* 1831 – Ippolito Nievo, italiar idazle, kazetari eta abertzalea (h. 1861).
* 1835 – Mark Twain, estatubatuar idazlea (h.1910).
* 1858 – Jagadish Chandra Bose, bengalar botaniko eta fisikaria (h. 1937).
* 1866 – Sarah Jane Baines, britainiar-australiar feminista, sufragista eta erreformatzaile soziala, epaimahai batek epaitu zuen lehen sufragista (h. 1951).
* 1869 – Gustaf Dalén, suediar ingeniari eta fisikaria, 1912ko Fisikako Nobel Saria (h. 1937).
* 1872 – Isidre Nonell, kataluniar margolari eta marrazkigilea (h. 1911).
* 1873 – Božena Benešová, txekoslovakiar eleberrigile feminista (h. 1936).
* 1874 –
** Winston Churchill, Erresuma Batuko lehen ministroa (h. 1965).
** Lucy Maud Montgomery, kanadar haur literatura egilea (h. 1942).
* 1879 – Laura Dreyfus Barney, Bahá'í fedearen irakasle eta filantropo nabaria (h. 1974).
* 1884 – Fernand Forgues, frantziar arraunlari, pilotari eta errugbi jokalaria (h. 1973).
* 1885 – Albert Kesselring, alemaniar mariskala (h. 1960).
* 1889 – Edgar Douglas Adrian, britainiar fisiologoa, 1932ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1977).
* 1897 –
** Virginia Henderson, estatubatuar erizaina (h. 1996).
** Everett Hughes, estatubatuar soziologoa (h. 1983).
* 1904 – Clyfford Still, estatubatuar margolaria (h. 1980).
* 1906 –
** John Dickson Carr, estatubatuar detektibe-eleberrien idazlea (h. 1977).
** Matilde Zapata, La Región egunkariko zuzendaria (h. 1938).
* 1907 – Alfred Schmitt, frantziar astronomoa (h. 1973).
* 1911 –
** Jorge Negrete, mexikar abeslari eta aktorea, rantxera eta mariatxi musikako abeslari bikaina izateagatik oroitua (h. 1953).
** Shoichi Nishimura, japoniar futbolaria (h. 1998).
* 1912 – Walter J. Ong, estatubatuar hezitzailea, abadea, maisua, historiatzaile kulturala, linguista eta filosofoa (h. 2003).
* 1915 – Henry Taube, kanadar kimikaria, 1983ko Kimikako Nobel Saria (h. 2005).
* 1916 – Andrée de Jongh, belgikar erresistentziako erizaina, II. Mundu Gerran soldadu aliatuen iheserako Comète sarearen antolatzailea (h. 2007).
* 1920 – Virginia Mayo, estatubatuar aktorea (h. 2005).
* 1921 –
** Virginia Beavert, estatubatuar hizkuntzalaria (h. 2024).
** Encarnación Magaña, espainiar anarkista libertarioa (h. 1942).
* 1923 –
** Maria Girona i Benet, kataluniar margolaria eta grabatzailea (h. 2015).
** Angel Martín Municio, espainiar zientzialaria (h. 2002).
* 1924 – Klaus Huber, suitzar musikagilea (h. 2017).
* 1926 –
** Richard Crenna, estatubatuar aktorea (h. 2003).
** Andrew Schally, poloniar estatubatuar endokrinologoa, 1977ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 2024).
* 1928 –
** Germà Colón, valentziar filologo eta lexikologoa (h. 2020).
** Peter Hans Kolvenbach, Herbehereetako apaiza, Jesusen Konpainiaren 29. Nagusia (h. 2016).
* 1930 – G. Gordon Liddy, estatubatuar abokatu, FBIko ajente, irrati-esatari eta aktorea (h. 2021).
* 1931 – Romila Thapar, indiar historialaria.
* 1933 – Jeanloup Sieff, frantziar argazkilaria (h. 2000).
* 1934 – Lansana Conté, Gineako presidentea (h. 2008).
* 1935 – Stojan Andov, Ipar Mazedoniako bitarteko presidentea (h. 2024).
* 1937 –
** Eduard Artemiev, errusiar musikagilea (h. 2022).
** Miúcha, brasildar abeslaria eta musikagilea (h. 2018).
** Ridley Scott, britainiar zinema zuzendaria eta ekoizlea.
** Tom Simpson, ingeles txirrindularia (h. 1967).
* 1938 –
** Jean Eustache, frantziar idazle, aktore eta zinemagilea (h. 1981).
** Margarita Salas, espainiar biokimikaria (h. 2019).
* 1943 –
** Terrence Malick, estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizlea.
** Ulay, alemaniar artista (h. 2020).
** Jorge Zabalza, uruguaitar politikaria (h. 2022).
* 1944 – Joseph Boakai, Liberiako presidentea.
* 1946 –
** Marina Abramović, serbiar artista, performancean espezializatua.
** Bárbara Lys, balear dantzaria, aktorea eta irakaslea.
* 1947 – David Mamet, estatubatuar antzerki-idazle, zuzendari eta gidoigilea.
* 1949 – Fra' Matthew Festing, Maltako Ordenako Printze eta Maisu Nagusia (h. 2021).
* 1950 – María Emilia Casas, espainiar legelaria.
* 1952 –
** Mandy Patinkin, estatubatuar aktore eta abeslaria.
** Alicia Puleo, espainiar filosofo feminista.
* 1954 – Wayne Bartholomew, australiar surflaria.
* 1955 –
** Txomin García, espainiar futbolari ohia eta entrenatzailea.
** Billy Idol, ingeles rock musikari eta aktorea.
* 1956 – Constance Money, estatubatuar aktore porno ohia.
* 1957 – Thomas McElwee, irlandar errepublikarra, Behin-behineko IRAko kidea (h. 1981).
* 1958 – Gary Lewis, eskoziar aktorea.
* 1960 –
** Hiam Abbass, palestinar aktore eta zinema zuzendaria.
** Verónica Condomí, argentinar abeslari, konpositorea, gitarra-jotzailea eta irakaslea.
** Gary Lineker, ingeles futbolari ohia, bere garaiko aurrelari hoberenetakoa.
* 1962 – Chusé Inazio Nabarro, aragoieraz idazten duen idazle eta itzultzailea.
* 1963 –
** Rita Hester, Bostonen erail zuten afro-amerikar emakume transgeneroa (h. 1998).
** Salma Kikwete, Tanzaniako lehen dama.
* 1965 –
** Juan Antonio Cebrián, espainiar kazetari, idazle eta irrati esataria (h. 2007).
** Ricardo Sáenz de Ynestrillas Pérez, espainiar politikaria.
** Ben Stiller, estatubatuar umorista, aktore, zuzendari, gidoilari eta ekoizlea.
* 1968 – Laurent Jalabert, frantziar txirrindulari ohia.
* 1969 – Valeria Bertuccelli, argentinar aktorea.
* 1973 – Igor Jovićević, kroaziar futbolari ohia.
* 1975 – Andréa Werner, brasildar kazetaria, politikaria eta pertsona autisten eskubideen aldeko ekintzailea.
* 1977 – Sonsoles Ónega, espainiar kazetaria, telebistako aurkezlea eta idazlea.
* 1979 – Andrés Nocioni, argentinar saskibaloi jokalari ohia.
* 1981 – Swann Arlaud, frantziar aktorea.
* 1982 – Elisha Cuthbert, kanadar aktorea.
* 1983 – Carla Nieto, kataluniar aktorea.
* 1984 – Francisco Sandaza, espainiar futbolaria.
* 1985 – Kaley Cuoco, estatubatuar aktorea.
* 1986 – Felix Reda, alemaniar ikertzaile eta politikaria.
* 1987 – Yumi Uetsuji, japoniar futbolaria.
* 1988 – Julie Zangenberg, daniar aktore eta modeloa.
* 1990 – Magnus Carlsen, norvegiar xake jokalaria, Munduko Xake Txapelduna.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1588 – Juan Antxeta, euskal eskultore manierista (j. c. 1540).
* 1938 – Juan Izurrategi Berrostegieta, bizkaitar idazlea, Palentzian (j. 1863).
* 1962 – Paulo Iantzi, nafar bertsolaria (j. 1882).
* 1967 – Ignacio María Alkorta, euskal herritar futbolari eta entrenatzailea, Granadan (j. 1906).
* 2003 – Marco Antonio Sanz de Acedo, Eskroto / Gavilán, Tijuana in Blue taldeko abeslaria (j. 1965).
* 2015 – Pio Caro Baroja, espainiar idazlea, zinema zuzendaria eta dokumentalgilea, Euskal Herrian eta bereziki Nafarroan lan handia egina (j. 1928).
* 2018 – Alejandro Sagardui, bizkaitar futbolaria, Cartagenan (j. 1961).
* 2019 – Jesús García Ariño, Garcia Ariño I.a , esku huskako bizkaitar pilotaria (j. 1934).
* 2021 – Panpi Ladutxe, lapurtar esku huskako pilotaria eta abeslaria (j. 1955).
* 2022 - Joseba Arrieta, Karmelo Ikastolaren sortzailetako bat eta Kirikiño Ikastolako zuzendaria (j. 1932).

### Mundua

* 1016 – Edmundo II.a Ingalaterrakoa, Ingalaterrako erregea (j. c. 990).
* 1204 – Emeriko Hungariakoa, Hungaria, Kroazia, Dalmazia eta Eslavoniako erregea (j. 1174).
* 1519 – Michael Wohlgemuth, alemaniar pintorea eta grabatzailea (j. 1434).
* 1526 – Giovanni delle Bande Nere, italiar condottieroa (j. 1498).
* 1603 – William Gilbert, britainiar sendagile eta fisikaria (j. 1544).
* 1622 – Squanto, Aita Erromesak Ipar Amerikan ezartzen lagundu zuen Amerindiarra (j. 1585).
* 1647 – Bonaventura Cavalieri, italiar apaiz jesuita eta matematikaria (j. 1598).
* 1680 – Peter Lely, jatorri alemaniarreko margolaria (j. 1618).
* 1718 – Karlos XII.a Suediakoa, Suediako erregea (j. 1682).
* 1706 – John Dollond, ingeles zientzialaria (j. 1706).
* 1830 – Pio VIII.a, Aita santua (j. 1761).
* 1846 – Maria Severa Onofriana, portugaldar fado abeslari eta gitarra-jotzailea (j. 1820).
* 1878 – Francisco Linares Alcántara, Venezuelako presidentea (j. 1825).
* 1888 – Margery Deane, estatubatuar idazlea (j. 1850).
* 1893 – Carl Wilhelm Tölcke, alemaniar politikaria, "Westfaliako Gizarte Demokraziaren aita" (j. 1817).
* 1900 – Oscar Wilde, irlandar idazlea (j. 1854).
* 1901 – Edward John Eyre, ingeles esploratzailea eta Britainia Handiaren kolonietako administratzailea (j. 1815).
* 1903 – Ana Arbizú y Flores, hondurastar poeta (j. 1825).
* 1905 – Susannah V. Aldrich, estatubatuar idazle eta poeta (j. 1828).
* 1914 – Anselmo Lorenzo, espainiar anarkosindikalista eta idazlea (j. 1841).
* 1930 – Mary Harris, Mother Jones, gizarte-mugimenduen eta sindikatuen aldeko irlandar-amerikar borrokalaria (j. 1837).
* 1935 – Fernando Pessoa, portugaldar saiakeragile eta olerkaria (j. 1888).
* 1936 – Johan Turi, Laponiako idazlea (j. 1854).
* 1939 – Pere Coromines, kataluniar politikaria eta idazlea (j. 1870).
* 1943 – Etty Hillesum, herbehereetar idazle judua, Auschwitz-Birkenaun exekutatua (j. 1914).
* 1944 – Eoin O'Duffy, irlandar errepublikar, militar eta polizia burua (j. 1890).
* 1946 – Gustav Noske, alemaniar politikaria (j. 1868).
* 1947 – Ernst Lubitsch, alemaniar zinema zuzendaria (j. 1892).
* 1952 – Elizabeth Kenny, australiar erizaina, bere poliomielitis-aren tratamendu berriagatik ezaguna (j. 1880).
* 1953 – Francis Picabia, frantziar margolaria, diseinatzailea eta poeta (j. 1879).
* 1954 – Wilhelm Furtwängler, alemaniar orkestra-zuzendari eta musikagilea (j. 1886).
* 1957 – Beniamino Gigli, italiar opera abeslaria (j. 1890).
* 1967 – Patrick Kavanagh, irlandar idazlea eta olerkaria (j. 1904).
* 1972 – Compton Mackenzie, eskoziar idazle, aktore eta politikaria (j. 1883).
* 1977 – Terence Rattigan, ingeles idazlea (j. 1911).
* 1979 –
** Pedro Lazaga, kataluniar zinema zuzendari eta gidoilaria (j. 1918).
** Zeppo Marx, estatubatuar umorista eta aktorea (j. 1901).
* 1984 – Jiro Miyake, japoniar futbolaria.
* 1986 – Francisco Ciutat, Angelito, espainiar militarra (j. 1909).
* 1988 – Margaret Mee, britainiar artista botanikoa (j. 1909).
* 1989 –
** Ahmadou Ahidjo, lehendabiziko Kamerungo presidentea (j. 1924).
** Hassan Fathy, egiptoar arkitektoa (j. 1900).
* 1992 –
** Peter Blume, estatubatuar margolaria (j. 1906).
** Jorge Donn, argentinar dantzaria (j. 1947).
** Àngels Ferrer i Sensat, kataluniar maistra, pedagogoa eta Natur Zientzietako katedraduna (j. 1904).
* 1994 – Guy Debord, frantziar filosofo marxista, idazle eta zinemagilea (j. 1931).
* 1996 – Phocas Nikwigize, ruandar apezpiku katolikoa (j. 1919).
* 1997 –
** Kathy Acker, estatubatuar idazle postmodernista (j. 1947).
** Carme Serrallonga, kataluniar pedagogo eta itzultzailea (j. 1909).
* 2000 – Ansumane Mané, Ginea-Bissauko estatuburua (j. 1940).
* 2003 – Gertrude Ederle, estatubatuar igerilaria, Mantxako kanala igerian zeharkatu zuen lehen emakumea (j. 1905).
* 2007 – François-Xavier Ortoli, Europako Batzordeko presidentea (j. 1925).
* 2008 – Joan Baptista Humet, valentziar jatorriko katalanezko eta gaztelaniazko kantari eta musikagilea (j. 1950).
* 2009 –
** Paul Naschy, espainiar aktore, zinema zuzendari eta haltera (j. 1934).
** Milorad Pavic, serbiar idazlea (j. 1929).
* 2011 – Diego Puerta, espainiar toreatzailea (j. 1941).
* 2012 – Inder Kumar Gujral, Indiako lehen ministroa (j. 1919).
* 2013 – Paul Walker, estatubatuar aktorea (j. 1973).
* 2015 –
** Fatema Mernissi, marokoar idazle eta soziologoa (j. 1940).
** Eldar Riazanov, sobietar zinemagilea (j. 1927).
* 2017 – Ethel Houston, Albaceten jaiotako abokatu eskoziarra, kriptologia enigma kodeen deszifratzailea (j. 1924)
* 2018 –
** Jon Ramon Aboitiz, euskal jatorriko filipinar enpresaburua (j. 1948).
** George H. W. Bush, Ameriketako Estatu Batuetako 41. Presidentea (j. 1924).
* 2019 – Mariss Jansons, letoniar orkestra-zuzendaria (j. 1943).
* 2020 – Irina Antonova, sobietar-errusiar arte kritikaria (j. 1922).
* 2021 – Marie-Claire Blais, quebectar poeta, eleberrigile eta antzerkigilea (j. 1939).
* 2022 –
** Murray Halberg, zeelandaberritar atleta, txapeldun olinpikoa (j. 1933).
** Christiane Hörbiger, austriar aktorea (j. 1938).
** Jiang Zemin, Txinako Herri Errepublikako presidentea (j. 1926).
** Christine McVie, ingeles abeslari eta musikagilea, Fleetwood Mac taldeko kidea (j. 1943).
** Davide Rebellin, italiar txirrindularia, garai guztietako klasikomano bikainenetakotzat joa (j. 1971).
** Federico Silva, mexikar eskultore, margolari eta akademikoa (j. 1923).
* 2023 –
** José Catieau, frantziar txirrindularia (j. 1946).
** Shane McGowan, anglo-irlandar musikagile eta olerkaria, The Pogues taldearen burua (j. 1957).
** Vassilis Vassilikos, greziar idazle eta politikaria (j. 1933).

## Jaiak eta urteurrenak

* Kristau santuak: Ander Deuna
* Sehaska egutegiko izendegia: Ander, Andere eta Kilmen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3015
* Multimedia: 30 November / Q3015