# Elortzibar

Elortzibar Euskal Herriko udalerri eta ibar bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Iruñerria eskualdeko Metropolialdea azpieskualdean dago, Iruñea hiriburutik 7,3 kilometrora. Altuera 450 eta 1132 metro artekoa da, eta 48,24 km²-ko azalera hartzen du. 2024 urtean 8469 biztanle zituen.
Elortz ibaiaren arro geografikoaren beheko sekzioa da; ondoko Ibargoiti ibarrean sortzen da, eta Arga ibaian integratzen da, Zizur zendean. Ibarrak kokapen pribilegiatua du komunikazioen arloan. Udalerrian Iruñeko aireportua dago, eta, horrez gain, udalerritik igarotzen dira Pirinioetako autobia Zangozara, Nafarroako autobidea Mendialdera eta Erriberara eta Zaragoza-Altsasu burdinbidea. Gainera, Oritz, Dorre eta Imarkoain herrien artean Garraioaren Hiria dago, lurraldeko industrialderik nagusiena.
Bertako biztanleak elortzibartarrak dira. Ibarburua Noain lekua da, non udaletxea da.

## Izena

Elortzibar beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Valle de Elorz
* nafar erromantzez edo aragoieraz: Val d'Elorz
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Ual de Elorçe (1067)
* Elorçeibar (1366)
* Val d'Elorz (1366)
* Elorz (1591)
Antzinako Erregimenean, Elortzibar izenez ezagutu zen, eta Elortz kontzejua izan zen bertako hiriburua. Udalerriak sortu zirenean, XIX. mendean, ibarra udalerri bihurtu zen, Elorz izenekoa (ofiziala bakarrik erdaraz), baina Tebas kontzejua galdu zuen. Kontzeju horrek udalerri independente bat osatu zuen, eta, ondoren, Muru Artederreta gehitu zitzaion, jarraitutasun geografikoagatik.
1995ean, Noain kontzejua iraungi zenez eta Udalak kontzeju desagertuaren eskumenak bereganatu zituenez, Noainek bere izena udalerriaren izen ofizialean sartzea eskatu zuen, toki jendetsuena baitzen. Horrela, Noain (Elortzibar) izatera pasa zen. Orduan harrigarria izan zen parentesien erabilera, ordura arte euskal toponimian sekulakoa.
2024ko irailean, Noain ibarreko herrien artean gainordezkatuta zegoenez, Udalak izen aldaketa lehengoratzea erabaki zuen, udalerria Elortzibar bezala ezagutuz. Nafarroako Gobernuak 2024ko abenduaren 11n onartu zuen, eta ofizialki 2025eko martxoaren 5ean sartu zen indarrean, Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratu ondoren.

### Etimologia

Elortz toponimoa jatorriz euskarazkoa da, eta haren esanahia "elorrien lekua" da. Elor substantiboak eta -tze atzizki oparoak osatzen dute. Elortz zen, jatorrian, kontzejuaren izena, eta, ondoren, ibarra osoa izendatu zuten, hiriburua zelako. Elortz ibaiak ibarretik hartzen du izena, baina XIX. mendetik bakarrik.

## Geografia

Elortzibar Iruñerriaren hegoaldean kokaturik dago, Nafarroa Garaiaren erdigunean eta Iruñetik bost kilometrora. Elortzibarren Iruñerriko eta Nafarroa Garaiko bi autobide garrantzitsuenetako bik egiten dute bat, AP-15 autobidea Tuterarako norabidean, eta A-21 autobidea Jakarako norabidean.
Elortzibarrek Aranguren ibarrarekin egiten du muga iparraldean, Iruña, Beriain eta Galar Zendearekin mendebaldean, Tebas-Muru Artederreta eta Untzuerekin hegoaldean, eta Elo eta Untziti udalerriekin ekialdean; Ibargoiti, geografikoki Elo barne, izenak adierazi bezala Elortz ibaiaren goiko aldea da.

### Inguru naturala eta klima

Elortzibarrek trantsiziozko klima duenez, klima atlantikoko eta mediterraneoko espezieak ditu. Urteko prezipitazioak 700 mm inguru izaten dira, gehienak euri moduan, baina neguan elur moduan ere bai. Neguko batez besteko tenperatura 5 °C da, eta udako batez bestekoa 20 °C.

### Estazio meteorologikoak

Elortzibarren bi estazio meteorologiko daude, bata Iruñeko aireportuan, eta bestea herrigunean, itsasoaren mailatik 456 metrora. Estazioa Nafarroako Foru Aldundiak jarri zuen 1975. urtean.
Iruñea-Noain aireportuaren behatokiak 1975 eta 2000 artean, urtean batez beste 12,5 °C eta 721 mm prezipitazio izan zituen. Gainera, urtero, batez beste 58 egun oskarbi, 42 izozte eta 2201 eguzki-ordu izan zituen.
Iruñea-Noain aireportuko datu historikoak (1971-2000) :
| 1975-2000 | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtean |
| Batez besteko tenperatura (°C) | 5,0 | 6,5 | 8,6 | 10,2 | 14,0 | 17,5 | 20,7 | 20,9 | 18,0 | 13,6 | 8,6 | 6,0 | 12,5 |
| Batez besteko tenperatura handiena (°C) | 8,9 | 11,1 | 14,0 | 15,5 | 19,8 | 23,9 | 27,6 | 27,8 | 24,4 | 18,7 | 12,8 | 9,7 | 17,8 |
| Batez besteko tenperatura txikiena (°C) | 1,2 | 1,9 | 3,3 | 4,9 | 8,2 | 11,2 | 13,7 | 14,0 | 11,7 | 8,4 | 4,3 | 2,4 | 7,1 |
| Prezipitazioa (mm) | 63 | 52 | 52 | 77 | 74 | 47 | 40 | 43 | 43 | 74 | 80 | 75 | 721 |
Errekor klimatologikoak :
| Kontzeptua | Datua | Data |
| Prezipitazio gehien egun batean (l/m²) | 107,4 l/m² | 1979ko urriaren 9 |
| Tenperatura handiena (°C) | +41,2 °C | 1982ko uztailaren 8 |
| Tenperatura txikiena (°C) | -16,2 °C | 1895eko urtarrilaren 12 |
Aukeratu beheko zatian urte-tarte bat, urte horiek goian xehetasun handiagoz ikusteko.
Ikusi edo aldatu datu gordinak.

### Kontzejuak

Honako herri hauek osatzen dute udalerria: Elortz, Ezperun, Gerendiain, Imarkoain, Noain (herriburua), Oritz, Otao, Dorre, Iharnotz, Zabalegi, Zulueta eta Andrikain. Antzina, Gorriz-Luzea izeneko herria ere bazegoen, baina hustu egin zen. Tebas ibarretik bereizi zenean 1264an, Gorriz-Luzea Tebasekin sartu zen, Teobaldo II.a erregearen aginduz.
1943an, Muru Artederreta ere Tebasi erantsi zitzaion arrazoi praktikoak zirela eta, bakarturik baitzegoen. Horrela, Tebas-Muru Artederreta udalerria sortu zen Elortzibarraren eta Alaizko mendizerraren artean. Udalerriaren mendebaldean, Erreniega mendia dago, Iruñea hegoaldean.

## Historia

Elortzibarri buruzko lehen dokumentua 1067. urtekoa da, bertan Iruñeko Juan apezpikua ageri da ibarreko onuradun. 1095eko beste dokumentu batean herria "Elorceibar" moduan ageri da. Teobaldo II.a erregeak Lizarrako foruaz baliatu zen Elortzibar Tebastik banatzeko. Ondorengo mendeetan zehar, ibarra osatzen duten kontzejuetan ibarreko diputatu batek agintzen zuen, herrietako erregidoreek urtero aukeratua, Torresko kanposantuko elizan egiten zen biltzarrean. Horrez gain, herri bakoitzak justizia nahi eran kudeatzeko eskumena zeukan.
Historikoki herritar gehienak nekazariak izan dira, eta Alaitz mendizerrako larreez baliatzen ziren. XX. mendean industriaren garapenarekin batera, lantegi handiak altxatu ziren, 300 langiletik gorako bi lantegi eta 200 langiletik gorako beste bat. Horrez gain, 1970eko hamarkadatik aurrera, Elortzibarren kokapen estrategikoa dela eta, Iruñerriko Garraioaren Hiria eta TIR aduana bertan eraiki ziren.

## Ondasun nabarmenak

* Noaingo Ubidea Noaingo monumenturik ezagunena da, Ventura Rodriguez arkitektoak diseinatu zuen 1782. urtean eta Subitzako urak Iruñerrira ekartzeko eraiki zen. Eraikitze lanak 1790. urtean amaitzean, ubideak 97 arku eta 1.245 metroko luzera zeukan. Dena den, eraiki eta ehun urtera, ubidea erabiltzeari utzi zitzaion, Iruñearen ur-beharrizanak handitu zirelako. Ubidea eraiki zenetik aldaketa batzuk izan ditu, 1858. urtean, bi arku elkartu egin ziren, burdinbidea igarotzea errazteko, eta azkenik, 1974. urtean, AP-15 autobidea igarotzeko, bi arku kendu egin ziren.
* San Migel eliza zaharra: Uda garaian bakarrik erabiltzen den eliza gotikoa da, antzinako udalerriko eliza zena.
* San Migel eliza berria: 1983an eliza zaharra ordezkatzeko eraikia izan zen.
* Elortzibarko udaletxea: 2009an inauguratua.
* Noaingo Kultur Zentroa: 2003an inauguratua.
* Noaingo Ubidea.
* San Migel eliza zaharra.
* San Migel eliza berria.
* Noain Elortzibarko udaletxea.

## Ekonomia

Udalerriaren hegoaldeko muturrean, Alaizko mendilerroan, Nafarroako gobernuak eraikitako "Alaitz" izeneko parke eolikoa dago. Ezarritako indarra 33,09 megawatt da. Parkearen jabea Acciona da gaur egun.

### Industrialdeak

* Garraioaren Hiria
* Arbide Industrialdea
* Mocholi Industrialdea
* Noain-Eskirotz Industrialdea
* Elortzibar Dorreko Industrialdea
* Talluntxe Industrialdea

## Demografia

Noain Elortzibarreko populazioak ez zuen aldaketa nabarmenik izan XX. mendearen lehen erdialdean zehar, eta 1960ko hamarkadara arte beheranzko joera txikia izan zuen. 1970eko hamarkadatik aurrera, berriz, hazteko joera izan zuen, batez ere Iruñetik hain hurbil egonda eta garraiobideak hobetuta, hiriburuaren hedapenak eragina izan zuelako herrian. Haatik, XXI. mendearen lehen hamarkadan gertatu zen hazkunde handiena: populazioa ia bikoiztu egin zen hamar urteren epean.
* Noain Elortzibarko biztanleria
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 539 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %10,13 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

## Politika
### Udaletxea

1971. urtean eraiki zen Noain herriburuko eraikin baten beheko solairuan. Antzinako udaletxea Zabalegi kontzejuan egon zen, baina Noain haztean, biztanleria gehiena bizi zen kontzejura eraman zuten udaletxea. Udala alkateak eta hamaika zinegotzik osatzen dute. 2009ko maiatzaren 26an, urte eta erdiko eraikuntza lanen ondoren, Elortzibarko udaletxe berria inauguratu zuten. Bi solairuko gortina hormadun eraikina, Noain lekuan dago.
* HELBIDEA: Errege kalea, 62 A

### Udal hauteskundeak

1999tik 2007ra Elortzibarko alkatea UPNko Miguel José Elizari izan zen. 2007an bere alderdiak zazpi zinegotzi lortu zituen, gehiengo osoa. Baliogabeko botoak 21 izan ziren, zuriz emandako botoak 49, eta abstentzioa %31,61ekoa. Elortzibar Ezker Taldeak zinegotzi bat lortu zuen, PSNk beste bat, Nafarroa Baik beste bat eta Amigos del Valle de Elorz (AVE) taldeak beste bat.
2011ko udal hauteskundeetan ere UPNk 7 zinegotzi eta, beraz, gehiengo osoa lortu zuen; urte horretan Óscar Arizkuren aukeratu zuten alkate. Bigarren Bildu geratu zen; talde berriak aurreko agintaldian ordezkaritza izan zuen Elortzibar Ezker Taldearen laguntza izan zuen, besteak beste.
2015eko udal hauteskundeek aldaketa nabarmena eragin zuten udalerrian. UPNk bi zinegotzi eta gehiengo osoa galdu zituen, eta horrek aldaketa politikoari bidea ireki zion. Noain Maite Dugu herri plataforma bigarren geratu zen hauteskundeetan, hiru zinegotzirekin, eta Bilduren ondorengoa zen Euskal Herria Bildu koalizioak beste hiru zinegotzi eskuratu zituen. PSNk eta Izquierda-Ezkerrak beren zinegotziak mantendu zituzten, bana. Emaitza horien ondorioz, Maite Dugu Noain plataformako José Ignacio Erro hautatu zuten alkate, bere taldeko zinegotzien, Euskal Herria Bildukoen eta Izquierda-Ezkerrakoaren babesarekin.

### Alkateak

Hauek izan dira Elortzibarko azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia |
| | 1979 | 1981 $^a$ | Independenteak |
| | 1981 | 1983 | Independenteak |
| | 1983 | 1987 | PSN |
| | 1987 | 1988 $^b$ | UPN |
| | 1988 | 1991 | PSN |
| Julian Arranz Mariño | 1991 | 1995 | UPN |
| B. Juan Oyarzun Biurrun | 1995 | ? $^c$ | Loitegi Herri Taldea |
| Julian Arranz Mariño | ? | 1999 $^d$ | UPN |
| Miguel Elizari Reta | 1999 | 2003 | UPN |
| Miguel Elizari Reta | 2003 | 2007 | UPN |
| Miguel Elizari Reta | 2007 | 2011 | UPN |
| Oscar Arizcuren Pola | 2011 | 2013 $^e$ | UPN |
| Sebastian Marco Zaratiegui | 2013 | 2015 | UPN |
| Jose Ignacio Erro Lacunza | 2015 | 2017 $^f$ | Queremos Noain-Elortzibar |
| Alberto Ilundain Avellaneda | 2017 | 2019 | Queremos Noain-Elortzibar |
| Sebastian Marco Zaratiegui | 2019 | Jardunean | Na+ |
$^a$ Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
$^b$ Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
$^c$ Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
$^d$ 1999ko urrian Julian Arranz Mariño alkateak dimisioa aurkeztu zuen.
$^e$ Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu, 2013an UPNko idazkari orokorra izatera pasa zen.
$^f$ Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu, bere partiduarekin zituen desadostasunengatik.

## Garraioa
### Aireportua

Elortzibarren Iruñeko aireportua kokatuta dago, 1972tik bidaia zibilentzat irekia. 2007az geroztik aireportuaren handitze lanak hasi zituen AENAk.

### Autobusa

Udalerri honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 2 linea daude:
Eskualdeko Hiri Garraioa Noain Elortzibar :
Eguneko Zerbitzua :
iea  16  Berriogoiti — Berriozar ↔ Noain — Beriainiea 16  Berriogoiti — Berriozar → Noain — BeriainBERRIOBEITI (Berriogoiti)Andrelopa 86BERRIOBEITI (Berriobeiti)Andrelopa 9BERRIOBEITI (Aitzoain)Santa Ageda 29 • Santa Ageda (Plazaola) • Gipuzkoa (Kuartela)BERRIOZARGipuzkoa 34 • Gipuzkoa 56 • Gipuzkoa /61IRUÑA (Buztintxuri)Gipuzkoa/Ventura Rodriguez • Gipuzkoa/BuztintxuriIRUÑA (Arrotxapea)Gipuzkoa/Lauhaize • Biurdana/KosterapeaIRUÑA (Alde Zaharra)Artika 18IRUÑA (1. Zabalgunea)Moret Aita (Baluarte)IRUÑA (2. Zabalgunea)Yanguas Miranda (Autobus Geltokia)IRUÑA (Arrosadia)Zaragoza /25 • Zaragoza 32 • Zaragoza 56-58 • Zaragoza 72 • Zaragoza /105GALAR (Kordobila)Zaragoza /23 • Zaragoza/KordobilaNOAIN ELORTZIBAR (Noain)Noain-Ezkirotz Industrialdea • Errege 61 • Errege 33 • Errege /22 • Errege/DorreBERIAINLarre/Miraballes • Iruña 12a • Iruña 18n • Iruña /3 • Iruña/ArlegiIkus artikulua: 16. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea 16  Beriain — Noain → Berriozar — BerriogoitiBERIAINIruña/Arlegi • Iruña 3 • Iruña /18n • Iruña/Ipar Morea • Larre/ZaragozaNOAIN ELORTZIBAR (Noain)Errege/Dorre • Errege 22 • Errege 60 • Errege/Tutera • Talluntxe IndustrialdeaGALAR (Kordobila)Zaragoza/Kordobila • Zaragoza 23IRUÑA (Arrosadia)Zaragoza 101 • Zaragoza /72 • Zaragoza 61 • Zaragoza 45-47 • Zaragoza 25IRUÑA (2. Zabalgunea)Yanguas Miranda 19IRUÑA (1. Zabalgunea)Sarasate (Parlamentua)IRUÑA (Alde Zaharra)Takonera (San Lorentzo)IRUÑA (Arrotxapea)Gipuzkoa/Kosterapea • Gipuzkoa (Dona Grazia) • Gipuzkoa/LauhaizeIRUÑA (Buztintxuri)Gipuzkoa/Saenz de Oiza • Gipuzkoa 40 • Gipuzkoa (REFENA)BERRIOZARGipuzkoa 63 • Gipuzkoa (Institutua) • Gipuzkoa /16BERRIOBEITI (Aitzoain)Gipuzkoa (Kuartela) • Santa Ageda (Plazaola) • Santa Ageda 4BERRIOBEITI (Berriobeiti)Andrelopa 22BERRIOBEITI (Berriogoiti)Andrelopa 86Ikus artikulua: 16. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa) :
Gaueko Zerbitzua :
iea  N3  Labriteko Aldapa ↔ Beriainiea N3  Labriteko Aldapa → BeriainIRUÑA (Alde Zaharra)Labriteko AldapaIRUÑA (2. Zabalgunea)Merindadeen 1-2 • Zaragoza 6-8 • Zaragoza /13IRUÑA (Arrosadia)Zaragoza /25 • Zaragoza 32 • Zaragoza 56-58 • Zaragoza 72 • Zaragoza /105GALAR (Kordobila)Zaragoza /23 • Zaragoza/KordobilaNOAIN ELORTZIBAR (Noain)Noain-Ezkirotz Industrialdea • Errege 61 • Errege 33 • Errege /22 • Errege/DorreBERIAINLarre/Miraballes • Iruña 12a • Iruña 18n • Iruña /3 • Iruña/ArlegiIkus artikulua: N3 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea N3  Beriain → Labriteko AldapaBERIAINIruña/Arlegi • Iruña 3 • Iruña /18n • Iruña/Ipar Morea • Larre/ZaragozaNOAIN ELORTZIBAR (Noain)Errege/Dorre • Errege 22 • Errege 60 • Errege/Tutera • Talluntxe IndustrialdeaGALAR (Kordobila)Zaragoza/Kordobila • Zaragoza 23IRUÑA (Arrosadia)Zaragoza 101 • Zaragoza /72 • Zaragoza 61 • Zaragoza 45-47 • Zaragoza 25IRUÑA (2. Zabalgunea)Zaragoza 13 • Navarro Villoslada/Gurutzea • Paulino Caballero 15IRUÑA (1. Zabalgunea)Nafarroako Gorteen 3 • Labriteko AldapaIkus artikulua: N3 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa) :
Gainera, Nafarroako Hiriarteko Garraioa sareko 322 lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:
* Nafarroako Hiriarteko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 322 | Iruñea | Noain • Tebas • Arrizabalaga • Untzue • Mendibil • Barasoain • Garinoain • Puiu | Tafalla |
Horrez gain, La Veloz Sangüesina edo Zangozar Azkarra izeneko autobus konpainiak Elortz eta Zuluetako kontzejuak Zangoza Iruñea eta inguruko herriekin batzen ditu. Linea nagusiak honakoak dira:
* Kaseda - Zangoza - Iruñea
* Iruñea - Zangoza - Kaseda
Gainera, Condaren Iruñea eta Zaragoza bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Eguneko bost zerbitzu izaten dira norabide bakoitzeko. Lineak honako ibilbidea dauka:
* Iruñea - Noain - Tebas-Muru Artederreta - Barasoain - Puiu - Tafalla - Erriberri - Caparroso - Valtierra - Arguedas - Tutera - Ribaforada - Buñuel - Cortes - Mallén eta Zaragoza.
Condaren Iruñea eta Lodosa bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Eguneko zerbitzu bakarra izaten da norabide bakoitzean.
Gainera, La Tafallesa izeneko autobus konpainiak Uztarroze eta Iruñea batzen dituen linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka norabide bakoitzean, eta honako ibilbidea:
* Uztarroze - Izaba - Urzainki - Erronkari - Garde - Burgi - Esa - Xabier - Zangoza - Ledea - Irunberri - Nardoze Alduate - Ibargoiti - Elo - Noain - Cordobilla eta Iruñea

## Kultura
### Euskara

Nafarroako Parlamentuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Elortzibar eremu ez euskalduneko udalerria da; hori dela eta, gaztelania da hizkuntza ofiziala bakarra. 2001eko erroldan, herritarren % 3,82k zekien euskaraz hitz egiten.
2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Elortzibar) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako legebiltzarrean. UPN ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, PSN alderdiaren ustekabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena. Baina, 2010eko otsailaren 18an Nafarroako Parlamentuak eremu mistoan sartzea onartu zuen baina udaletxeko gehiengoak ez zuen aukera hau berretsi.

## Elortzibartar ospetsuak

* Frantzisko Xabier Mina (1789-1817), Otaon jaiotako gerrillari eta militarra.
* Eugenio Bustingorri (1963 -), Zuluetan jaiotako futbolaria.
* Julen Hualde (1995-), futbolaria.
* Kike Barja (1997-), futbolaria.

## Oharrak

* ↑ /eloɾt͡s̻íβ̞aɾ/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza hirugarren silaban

## Erreferentziak

* Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. ISBN 84-235-1505-2.
* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
* ↑ 145/1995 Foru dekretua
* ↑ (Gaztelaniaz) «Pleno 16 de julio de 2024» teledifusioncloud.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ ERABAKIA, Nafarroako Gobernuak 2024ko abenduaren 11n hartua, zeinaren bidez onesten baita Noáin (Valle de Elorz) / Noain (Elortzibar) udalerriaren izena aldatzea. Hemendik aurrera Valle de Elorz / Elortzibar izanen da.
* ↑ Belasko, Mikel. Elortz. (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ Nafarroako Meteorologi Agentziaren webgunea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Valores climatológicos estación Pamplona-Aeropuerto 1975-2000. Agencia Española de Meteorología
* ↑ (Gaztelaniaz) aemet.es. Registros históricos del observatorio del Aeropuerto de Pamplona (1975-2000). ].
* ↑ aemet.es. Datos climatológicos de valores extremos (Pamplona-Aeropuerto). .
* ↑ Diario de Navarra egunkariko albistea.
* ↑ El concejal Óscar Arizcuren, candidato de UPN a la alcaldía de Noáin-Valle de Elorz, Diario de Noticias, 011ko otsailaren 23a.
* ↑ UPN mantiene su mayoría absoluta en Noáin, Diario de Noticias, 2011ko maiatzaren 30a.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2020-07-06).
* ↑ (Ingelesez) «Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003.» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-07-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Dimite el alcalde navarro de Noáin debido al acoso de los violentos» El País 1999-10-18 ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-07-15).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «UPN resuelve en Noáin la crisis por el atentado contra su edil» El País 1999-11-10 ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-07-15).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «UPN revalida su mayoría absoluta y estrena alcalde» Diario de Navarra 2011-06-12 (Noiz kontsultatua: 2020-07-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Barcina y Catalán oficializan sus candidaturas para presidir UPN» EITB (Noiz kontsultatua: 2020-07-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Óscar Arizcuren Pola» UPN (Noiz kontsultatua: 2020-07-15).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Marco vuelve a la Alcaldía de Noáin cuatro años después» Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2020-07-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «EH Bildu no presentará lista en las elecciones de Noáin-Valle de Elorz» Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2020-07-15).
* 1 2 Nafarroako Parlamentuak lau herri eremu mistoan sartzea onartu du. (Noiz kontsultatua: 2010-02-18).
* ↑ Euskarakultur.com webguneko albistea.

## Ikus, gainera

* Metropolialdea (Iruñerria)
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Elortzibarko Udalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q1648807
* Multimedia: Noáin / Q1648807
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Noain Elortzibar
iea Iruñerria :