# Bernardo Garate

Bernardo Garate Zenarruzabeitia (Ermua, Bizkaia, 1883ko maiatzaren 20a - Ermua, Bizkaia. 1955eko abuztuaren 13a), euskal herritar pilotaria izan zen, esku-huskako eta pala modalitateetan aritutakoa, kantxan eta handik kanpora ere Kantabria goitizenetik ezaguna izan zena.

## Bizitza

Ermuko Artekalen jaio zen, gerora Erdikokale. Jose Niceto eta Vicenta Antonia ermuarrak izan ziren haren gurasoak eta armagina zen aita ogibidez. Pilotarako zaletasuna ume-umetatik zekarren eta mutikotan hasi zen lehiatzen. 14 urtekoa zela, istripua izan eta ezkerreko besoa gaizki geratu zitzaion betirako. Nabarmentzen hasita ordurako, ez zuen areriorik eskuz zein palaz aritzean, eta esku bakarrarekin asko birekin baino gehiago zen.
Gustuko zuen pilota jokoa eta edozein tarte aprobetxatzen zuen frontoiaren horma astintzeko. Anaia txikia zaintzeko kargua zuenean ere, harekin joaten zen frontoira: umea manta artean batu-batu egin eta izkina baten uzten zuen, bere pilota gosea asetzen zuen bitartean. Amaren belarrietara iritsi nonbait eta behin orrua baten haserreka agertu zitzaion; Bernardok umea hartu edozelan eta, amaren blastioen beldurrez ihesiz zihoala, txikia mantetatik labandu eta lurrera jausi zitzaion. Tupustean negarrez esnatu zen eta, ezer gertatu ez bazitzaion ere, gau horretan ondo berotuta oheratu zen anaia nagusia.
1909ko urtarrilaren 16an Maria Rita Agirregomezkorta Zengotita herrikidearekin ezkondu eta 4 seme-alaben guraso izan ziren. Ezkontza-agirian bere ogibidea pilotari dela jaso arren, gerora tailertxo bat jarri zuen, Kantabria izenekoa hau ere: bost tiroko pistolak, txiskeroak eta plantxak egiten zituzten bertan, sasoi baten egin ahalean saltzen zirenak.
Bernardo Garate Ermuko alkate izan zen birritan: 1920ko apirilaren 1etik 1923ko otsailaren 8ra eta gerora, 1937an, Gerra Zibil sasoian, apirilaren 27tik abuztuaren 4ra arte.
Ermuan hil zen, bihotzekoak jota eta bere heriotza-agiriak ogibidez pilotari ohia zela jasotzen du.

## Pilotari ibilbidea

Ez bera bakarrik, eurenean 11 urte gazteagoa zen Toribio anaia ere pilotaria izan zen, Kantabria II bezala kantxaratu zena. Bernardok Eibarko Astelenan debutatu zuen, 1901eko uztailaren 1ean, Izeta 22-21 mendean hartuz. Laster bere garaiko pilotaririk handienetakoan bilakatu zen eta orduko onenak izan zituen aurkari.
Pala modalitatean Bilboko Euskaldunan jokatu zuen bere lehen partida 1905eko urriaren 22an; kantxan Manuel Gomez (Pasiegito) bikote zuelarik, Angel Bilbao (Abandoko Txikito) eta Luis Arakistainen kontra 30-50 galdu zuen.
Bi modalitatetan aritu zen lehengoetarikoa izan zen eta bere lorpenik entzutetsuena, pilotaren historian izen handia eman ziona, 1906. urtekoa da: zazpi eguneko aldearekin Esku-huskako eta Palazko bi txapelak eskuratu zituenekoa. Buruz buruko esku-huskako horretan zazpi urtez etenik gabe izan zen txapeldun, 1913ko ekainaren 29an Valentín Castellanosgatik menderatua izan zen arte.
Anekdota gisa kontatzen zuen zelan atera zuen behin txokora bidalitako pilota: arineketan sartu, pilota altxatu eta indarraren indarrez sei t´erdian errebotatu eragin zuela, erabilezin zuen besoarekin gainera.

## Aitortzak

* Bilboko Deportiboan bere omenezko bi pilota partidu jokatu ziren 1936ko martxoaren 26an eta bi lehion epaile modura aritu zen bera
* 1951ko maiatzean jaioterriak omenaldia egin zion, hainbat pilotari eta frontoietako enpresaburu zein intendente bertaratuz
* beraien tailerra egondako kale motzari, Ermuko plaza ondoan, udalak Kantabria Zeharbidea izena jarri zion, bere eta Toribio anaiaren omenez
* Eibarko Astelena pilotalekuko sarreran bere argazkia dago ikusgai, pilotari handienen tartean

## Erreferentziak

* ↑ «Búsquedas Sacramentales» dokuklik.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-29).
* ↑ Bombín, Luis. Bernardo Garate Cenarruzabeitia. in: Auñamendi Eusko Entziklopedia..
* 1 2 González, Estibalitz. (2004). «Cantabria, txapela kentzeko moduko pelotarixa» Drogetenitturri (Euskal Birusa): 16-17. ISSN 1133-973X..
* ↑ Estornes, Blog De Cesar. (2018-12-01). «BLOG DE CESAR ESTORNES de HISTORIA Y DEPORTES: LOS VIEJOS FRONTONES DE BILBAO Y SUS PROTAGONISTAS» BLOG DE CESAR ESTORNES de HISTORIA Y DEPORTES (Noiz kontsultatua: 2022-01-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Azurmendi Garramiola, Jesus Mª. (2008). La pala. La dificultad hecha juego.. Bilbo: Flash Composition, 389-390 or..
* ↑ Rey, Tino. (2011-3-19). «Vizcaya recupera el pulso de la historia» El Correo.
* ↑ (Frantsesez) «GARATE CENARRUZABEITIA, Bernardo - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).
* ↑ Drogetenitturri, Ermua eta Mallabiko aldizkaria. (2004). Cantabria, txapela kentzeko moduko pelotarixa. Euskal Birusa, 16-17 or. ISSN 1133-973X..
* Datuak: Q12255044