# Federico Martín Bahamontes

Federico Martín Bahamontes (Alejandro Martín Bahamontes izenarekin jaioa, Santo Domingo-Caudilla, Toledo, 1928ko uztailak 9 – Valladolid, 2023ko abuztuaren 8a) Toledoko Arranoa ezizena jaso zuena, txirrindulari profesional bat izan zen 1954 eta 1965 artean, garai horretan 74 garaipen lortu zituelarik.

## Biografia

Mendian espezialista, Bahamontesek 1959ko Frantziako Tourra irabazi zuen, hasiera batean faboritoa ez zen arren. Alabaina, Pirinioetan egin zuen ihesaldia eta Puy-de-Dômeko kronoigoeran lortutako garaipenaren ondorioz abantaila nabarmena lortu zuen. Alpeetan, Charly Gaulekin elkartu zen, hau ere eskalatzailea eta aurreko edizioko garailea, eta Henri Angladek zein Jacques Anquetilek diferentzia jan zioten arren, ez ziren Bahamontesentzat mehatxu izan, bigarren amaitu zuen Angladeri Tour amaieran lau minutu baino gehiago atera zizkiolarik.
1963an 2. postuan amaitu zuen, Anquetilen ondoren, bere laugarren Tourra lortu zuena. Oso berdinduta Alpeetan eta Pirinioetan, Anketilek abantaila erlojupekoan lortuko zuen, une hartan bere laugarren Tourra zena lortuz, Bahamontes bigarren geratu zelarik, hiru minutu eta erdi baino gehiagora. Urte bete beranduago, 1964an, Bahamontesek 3. amaitu zuen Tourra Jacques Anquetil eta Raymond Poulidorren ondoren, garaileagandik lau minutu baino gehiagora.
Zen bezain eskalatzaile bikaina izanda, Mendiko saria bi aldiz irabazi zuen Espainiako Vueltan, behin Italiako Giroan eta sei aldiz Frantziako Tourrean, non errekorra izan zuen Lucien Van Impe belgiarrarekin batera Richard Virenque frantziarra iritsi zen arte.
Bahamontes Toledoko Itzuliko zuzendaria da duela 40 urte baino gehiagotik. Gainera, Navalcarneroko Txirrindularitza Kluba babestu zuen.

## Bitxikeriak

* Amélie frantziar filmean Bahamontesek 1959ko Tourrean lortutako garaipena aipatzen da.
* Miguel Delibesen Cinco horas con Mario liburuan "Toledoko Arranoa"ri erreferentzia egiten zaio.
* Txirrindularitza erakusketa bat du Seseña Nuevon, Würth Espainiako instalakuntzetan dagoena, non txirrindulariak bere bizikletak, garaikurrak, irudiak eta bere kirol irudiarekin lotutako gainontzeko gaiak erakusten dituen.

## Tourraren omenaldia

Frantziako Tourrean lortu zuen garaipenaren 50. urteurrenean (Tourra irabazi zuen lehen espainiarra izan zen), 2009an, Bahamontesi, Toledoko Arranoari omenaldia egin zion Tourreko antolakuntzak 6. etaparen hasieran (Girona-Bartzelona), 81 urte bete zituen egun berean ospatu zena.
Egun batzuk lehenago, Frantziako enbaxadoreak plaka oroigarri bat eman zion Frantziar Errepublikaren izenean.

## Palmaresa

1954
* Frantziako Tourreko Mendiko sailkapena
* 2. Clásica a los Puertos de Guadarraman
* 2. Eibarko Bizikletan eta Mendiko sailkapena
1955
* Asturiasko Itzulia, eta etapa 1
* 5. Kataluniako Voltan eta etapa 1
* Clásica a los Puertos de Guadarrama
* Eibarko Bizikletako Mendiko sailkapena eta etapa 1
1956
* Italiako Giroko Mendiko sailkapena
* 4. Frantziako Tourrean
* 4. Espainiako Vueltan
* 5. Euskal-Nafar mendiko txapelketan
1957
* Asturiasko Itzulia, eta etapa 1
* 2. Espainiako Vueltan, gehi etapa 1 eta mendiko sailkapena
1958
* Espainiako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 8. Frantziako Tourrean, Mendiko sailkapena eta 2 etapa
* Italiako Giroako etapa 1
* 6. Espainiako Vueltan eta mendiko sailkapena
* Arrateko Igoera
1959
* 3. Suitzako Itzulian eta 2 etapa
* Frantziako Tourra, gehi mendiko sailkapena eta etapa 1
* Arrateko Igoera
* Espainiako Vueltako etapa 1
* 2. Espainiako txapelketan
* Espainiako mendi txapelketa
* Arrateko Igoera
1960
* Espainiako Vueltako etapa 1
* Arrateko Igoera
1961
* 3. Espainiako txapelketan
* Arrateko Igoera
1962
* 4. Frantziako Tourrean, Mendiko sailkapena eta etapa 1
* Arrateko Igoera
* 7. Romandiako Tourrean eta etapa 1
* 4. Dauphine Liberen
1963
* 2. Frantziako Tourrean, gehi mendiko sailkapena eta etapa 1
* 2. Romandiako Tourrean
* 2. Arrateko Igoeran
* 5. Dauphine Liberen
1964
* Narancoko Igoera
* Midi Libreko etapa 1
* 3. Frantziako Tourrean, gehi mendiko sailkapena eta 2 etapa
* 6. Dauphine Liberen
1965
* Montjuïceko Igoera
* 2. Arrateko Igoeran
* 3. Urkiola Igoeran

## Emaitzen laburpena
### Itzuli Handiak eta Munduko Txapelketa

| Itzuli Handia | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 |
| Italiako Giroa | — | — | — | UT | — | 17. | — | — | UT | — | — | — | — |
| Frantziako Tourra | — | 25. | — | 4. | UT | 8. | 1. | UT | — | 4. | 2. | 3. | UT |
| Espainiako Vuelta | X | X | 21. | 4. | 2. | 6. | UT | UT | — | — | — | — | 10 |
| Munduko Txapelketa | — | — | — | — | — | — | — | 17. | — | — | — | — | — |

### Beste Itzuliak

| Carrera | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 |
| Kataluniako Volta | 8. | — | 5. | — | 10. | — | — | — | — | — | — | — | — |
| Romandiako Tourra | — | — | — | — | — | — | — | — | 12. | 7. | 2. | — | — |
| Dauphiné Libéré | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 4. | 5. | 6. | — |
| Suitzako Itzulia | — | — | — | — | — | — | 3. | — | — | — | — | — | — |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Taldeak

* Mondia (1954)
* Terrot (1955)
* ICEP-Girardengo (1956)
* Mobylette (1957)
* Faema (1958)
* Cóndor (1959). Garaiko araudiari esker, espainiar lasterketak KAS taldean korritu ahal izan zituen.
* Faema (1960)
* VOV (1961)
* Margnat-Paloma (1962)
* Margnat (1963-1965)

## Kanpo estekak

* Federico Martín Bahamontes - ProCyclingStats
* Datuak: Q121976
* Multimedia: Federico Bahamontes / Q121976