# Guadalajara (Mexiko)

Guadalajara Mexiko erdi-mendebaldeko hiri bat da, herrialdeko handienetan bigarrena, eta Jalisco estatuko hiriburua. Río Grande de Santiago ibaia igarotzen da bertatik. 2010ean 1.495.182 biztanle zituen, eta 4.424.252 biztanle Zapopan, Tlaquepaque, Tonalá, Tlajomulco, Zapotlanejo eta Ixtlahuacán del Río udalerriak ere hartzen dituen metropoli eremuak.

## Geografia
### Klima

Datu klimatikoak (Guadalajara, 1951-2010) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 35.0 | 38.0 | 39.0 | 41.0 | 39.0 | 38.5 | 37.0 | 36.5 | 36.0 | 35.0 | 32.0 | 33.0 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 24.7 | 26.5 | 29.0 | 31.2 | 32.5 | 30.5 | 27.5 | 27.3 | 27.1 | 27.1 | 26.4 | 24.7 | 27.9 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 17.1 | 18.4 | 20.7 | 22.8 | 24.5 | 23.9 | 22.0 | 21.9 | 21.8 | 21.0 | 19.2 | 17.5 | 20.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 9.5 | 10.3 | 12.3 | 14.3 | 16.4 | 17.3 | 16.5 | 16.4 | 16.5 | 14.9 | 12.1 | 10.3 | 13.9 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -1.5 | 0.0 | 1.0 | 0.0 | 1.0 | 10.0 | 9.0 | 11.0 | 10.0 | 8.0 | 3.0 | -1.0 | ' |
| Euria (mm) | 15.6 | 6.6 | 4.7 | 6.2 | 24.9 | 191.2 | 272.5 | 226.1 | 169.5 | 61.4 | 13.7 | 10.0 | 1002.4 |
| Euri egunak (≥ 0.1 mm) | 2.1 | 1.2 | 0.7 | 1.1 | 3.5 | 15.2 | 21.6 | 20.0 | 15.5 | 6.4 | 1.8 | 1.8 | 90.9 |
| Eguzki orduak | 219.6 | 239.3 | 264.9 | 264.3 | 291.1 | 221.5 | 198.5 | 210.7 | 191.1 | 223.5 | 232.3 | 187.0 | 2743.8 |
| Hezetasuna (%) | 54 | 48 | 45 | 40 | 43 | 61 | 72 | 73 | 73 | 67 | 60 | 60 | 58 |
| Iturria (1): Servicio Meteorologico Nacional ||||||||||||||
| Iturria (2): Colegio de Postgraduados (humidity and sun) ||||||||||||||

## Historia

Kristobal Oñatek sortu zuen (1530), eta Nueva Galiciako barrutiko hiriburu izan zen.

## Ekonomia

Merkataritzagunea da. Industria ugari dago: jakiak, ehunak, metalak.

## Ondarea

Alde zaharrean estilo kolonialeko eraikuntza ugari dira, katedrala haien artean (XVI.-XVII. mendeak). Gobernuaren jauregia (XVIII. mendea). Santa Monika eliza barrokoa (XVII. mendea). Artzapezpikuaren egoitza da. Unibertsitatea dauka.
1980an UNESCOk Cabañas babes-etxea Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Herri, hiri eta lurralde senidetuak

Guadalajara ondorengo herri, hiri eta lurraldeekin senidetuta dago:
| Albuquerque (Mexiko Berria) (Ameriketako Estatu Batuak) Cigales (Espainia) Culiacán Rosales (Mexiko) Culiacán (Mexiko) | Downey (Kalifornia) (Ameriketako Estatu Batuak) Dublin (Irlandako Errepublika) Guadalajara (Espainia) Kansas City (Missouri) (Ameriketako Estatu Batuak) | Kyoto (Japonia) Lansing (Michigan) (Ameriketako Estatu Batuak) Laredo (Texas) (Ameriketako Estatu Batuak) Mexiko Hiria (Mexiko) | Milan (Italia) Oñati (Euskal Herria) Portland (Oregon) (Ameriketako Estatu Batuak) San Antonio (Texas) (Ameriketako Estatu Batuak) | San Jose (Kalifornia) (Ameriketako Estatu Batuak) Sevilla (Espainia) Tucson (Arizona) (Ameriketako Estatu Batuak) Valladolid (Espainia) |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-11-05 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía. Guadalajara: resumen municipal. (Noiz kontsultatua: 2017-11-5).
* ↑ NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951-2010. SERVICIO METEOROLÓGICO NACIONAL (Noiz kontsultatua: August 30, 2012).
* ↑ Extreme Temperatures and Precipitation for Guadalajara 1931-2010. Servicio Meteorológico National (Noiz kontsultatua: January 21, 2013).
* ↑ Normales climatológicas para Guadalajara, Jalisco.. Colegio de Postgraduados (Noiz kontsultatua: January 8, 2013).
* ↑ (Ingelesez) UNESCO. (1997-7-1). World Hertitage List, Guadalajara, Mexico, No. 815. .
* ↑ (Ingelesez) Sister Cities International. (Noiz kontsultatua: 2018-07-27).
* ↑ (Ingelesez) Sister Cities International. (Noiz kontsultatua: 2018-07-27).
* ↑ (Ingelesez) Sister Cities International. (Noiz kontsultatua: 2018-07-27).
* 1 2 (Ingelesez) Sister Cities International. (Noiz kontsultatua: 2018-07-27).
* ↑ (Ingelesez) Sister Cities International. (Noiz kontsultatua: 2018-07-27).
* ↑ (Ingelesez) Sister Cities International. (Noiz kontsultatua: 2018-07-27).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udal webgunea, guadalajara.gob.mx
* Datuak: Q9022
* Multimedia: Guadalajara, Mexico / Q9022