OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Beatriz Ferreira

Beatriz Iasmin Soares Ferreira, (Salvador da Bahia, Brasil, 1992ko abenduaren 9a), Arina kategorian aritzen den boxeolari brasildarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen Arina kategorian, Brasil ordezkatuz; Tokion, Kellie Harrington irlandarraren (urrezko domina) atzetik eta Sudaporn Seesondee thailandiarraren eta Mira Potkonen finlandiarraren (brontzezko dominak) aurretik sailkatu zen. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Emakumezkoa, Arina kategoria. |
| 2024 | Paris Frantzia | 03 ! | Emakumezkoa, 60 kg |

## Erreferentziak

* ↑ «Beatriz Ferreira» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Beatriz Ferreira" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51882926
* Multimedia: Beatriz Ferreira / Q51882926
# Gal Costa

Maria da Graça Costa Penna Burgos (Salvador da Bahia, 1945eko irailaren 26a - São Paulo, 2022ko azaroaren 9a), Gal Costa izen artistikoz ezaguna, brasildar abeslaria izan zen. 1968an Tropicália: ou Panis et Circenses bilduman agertu ondoren, Tropikalia generoko izarretako bat izan zen.

## Biografia

Bahia estatuko hiriburuan, Salvadorren jaio zen Costa, 1945ean. Musikazale handia zuen ama, eta gazte galdu zuen aita. Disko denda batean lortu zuen bere lehen enplegua, eta umetako lagun baten bitartez ezagutu zuen Caetano Veloso, zeina kantariaren konplize estua bihurtuko zen denborarekin. 20 urte bete gabe zituen artean Veloso, Gil, Bethânia, Tom Zé eta garaiko beste puntako zenbait musikariren ingurura batu zenean. Haiekin egin zuen debuta 1964an, "Nós, por exemplo" (euskaraz: «gu, adibidez») emanaldian, eta hiru urtera kaleratu zuen Domingo albuma, Velosorekin batera —bertan dator bere kantu ezagunenetako bat, Coraçao Vagabundo—.
1968an, Tropicália: ou Panis et Circenses album enblematikoan hartu zuen parte, eta urtebetera kaleratu zituen bakarkako bere lehen bi lanak. Diktadura militarraren egoera politikoak estututa, hainbat artista eta musikarik herrialdetik alde egin zuten urte horietan —Gilek eta Velosok, tartean—, baina Brasilen geratzea erabaki zuen Costak, zentsurari ezkutuko emanaldiekin iskin egiten ahaleginduz. 1970ekoa izan bere arrakastaren hamarkada; ordukoak dira, esaterako, Veloso eta Gil Londresen bisitatu ostean idatzi zuen Legal kantua (1970) eta -Fa-Tal- Gal a Todo Vapor (1971) zuzeneko diskoa. Orduan bihurtu zen erreferentziazko musikari Costa, eta hurrengo hamarkadan haren musikaren oihartzuna nazioartera ere hedatu zen; urteko lan berri bat aurkezten segitu zuen ia-ia.

## Diskografia

* 1965: Maria da Graça (EP)
* 1967: Domingo (with Caetano Veloso)
* 1969: Gal Costa
* 1969: Gal
* 1970: Legal
* 1971: -Fa-Tal- Gal a Todo Vapor
* 1973: Índia
* 1974: Cantar
* 1975: Gal Canta Caymmi
* 1977: Caras e Bocas
* 1978: Água Viva
* 1979: Gal Tropical
* 1980: Aquarela do Brasil
* 1981: Fantasia
* 1982: Minha Voz
* 1983: Baby Gal
* 1983: Trilha Sonora do Filme 'Gabriela'
* 1984: Profana
* 1985: Bem Bom
* 1987: Lua de Mel Como o Diabo Gosta
* 1990: Plural
* 1992: Gal
* 1994: O Sorriso do Gato de Alice
* 1995: Mina D'Água do Meu Canto
* 1998: Aquele Frevo Axé
* 2001: Gal de Tantos Amores
* 2002: Gal Bossa Tropical
* 2004: Todas as Coisas e Eu
* 2005: Hoje
* 2011: Recanto
* 2015: Estratosférica
* 2018: A Pele do Futuro
* 2021: Nenhuma Dor

## Erreferentziak

* 1 2 «Gal Costa kantari brasildarra hil da» Berria 2022-11-09 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q236361
* Multimedia: Gal Costa / Q236361
# Léo Kret

Léo Kret do Brasil de Souza Santos, Léo Kret edo Léo Kret do Brasil izenez ezagunagoa (Salvador da Bahia, 1983ko abenduaren 9a), politikari, dantzari, aktore eta abeslari brasildarra da. Brasilgo lehen parlamentari transexuala izateagatik egin zen ezaguna.

## Bizitza

Salvador da Bahian jaio zen 1983ko abenduaren 9an. Gurasoak Francisco Assis Gomes eta Eunice Souza dos Santos izan ziren. Jaiotzez Alecsandro de Souza Santos izena jarri zioten. Lauro de Freitasen hazi zen, eta gero, Salvador da Bahiakoko Pernambués auzora joan zen bizitzera.
2009ko azaroaren 18an, Nelson Cordeiro Salvador da Bahiako Erregistro Zibileko epaileak aldeko ebazpena eman zuen, Léo Kretek berak aukeratutako izena erabil zezan: Léo Kret do Brasil. Epailearen aginduarekin ere, 2018an bakarrik aldatu zuen bere izena Brasilgo Hauteskunde Justiziak.
Saiddy Bamba taldeko dantzari gisa hasi zuen bere ibilbidea, eta zazpi urtez parte hartu zuen, 2009an taldea utzi arte.
2012ko hauteskundeak galdu ostean, ibilbide artistikora itzuli zen.
2019an, Anitta abeslariaren Bola Rebola bideoklipean parte hartu zuen. 2020an, Anittarekin lanera itzuli zen, Me Gusta bideoklipean parte hartuz.

## Ibilbide politikoa

2008ko udal hauteskundeetan sartu zen politikan, Alderdi Errepublikanoko zinegotzi kargurako hautagai gisa aurkeztu zenean. 12.861 boto lortu zituen, hautatua izan zen eta Salvadorreko Udaleko 16. legegintzaldian aritu zen.
2012ko hauteskundeetan, berriz, zinegotzi gisa aurkeztu zen. 7.495 boto lortu zituen eta ez zen hautatua izan.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Portugesez) «Leo Kret» Câmara Municipal de Salvador.
* ↑ (Portugesez) Santana, Eder Luis. «Leo Kret ganha na Justiça o direito de usar em documentos seu nome de transexual» A Tarde 2009-11-23.
* ↑ (Portugesez) «Eleições de 2016, tendo o nome oficial de Leo Kret sido referenciado como "Alecsandro" pela justiça eleitoral brasileira» Divulgação de Candidaturas e Contas Eleitorais 2016.
* ↑ (Portugesez) «Leo Kret usando nome que se identifica nas eleições de 2018» Divulgação de Candidaturas e Contas Eleitorais 2018.
* ↑ (Portugesez) «Léo Kret lança clipe de Aula do Quadradinho no Youtube» Bahia Notícias 2013-07-11.
* ↑ (Portugesez) Coutinho, Genilson. «Leo Kret dá aula de ‘quadradinho’ para Ivete Sangalo no palco do Salvador Fest 2013; assista» Dois Terços 2013-07-16.
* ↑ (Portugesez) «Léo Kret, ex-vereadora trans de Salvador, participa de novo clipe de Anitta» Extra 2019-01-31.
* ↑ (Portugesez) Marques, Carol. «Clipe de Anitta terá Cardi B, drags baianas e primeira vereadora trans do Brasil em desfile; ouça trecho de 'Me Gusta'» Extra 2020-09-17.
* ↑ (Portugesez) «Bahia: Kret, travesti e agora vereador, não abre mão das saias» Jornal do Brasil.
* ↑ (Portugesez) «Diferente de 2008, Léo Kret não consegue reeleição» Varela Notícias 2012-10-08.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16337751
* Multimedia: Léo Kret / Q16337751
# Fabiana da Silva Simões

Fabiana da Silva Simões, ezagunagoa Fabiana Simões edo Fabiana izen hutsaz (Salvador de Bahía, Brasil, 1989ko abuztuaren 4a) brasildar futbolari profesionala da. Eskuinaldean jokatzen du, eta bere taldea Emakumezkoen Brasileiroko lehen mailako Santos FC da. Brasilgo selekzioarekin nazioartekoa izan da.

## Biografia

Fabianak 2007-2008 denboraldian jokatu zuen Huelvako Sporting Espainiako klubarekin. 2009an eta 2010ean, Estatu Batuetan jokatu zuen Breakers taldearekin.
Brasilgo selekzioarekin egin zuen debuta 2006ko azaroan, eta zilarrezko domina irabazi zuen Pekingo 2008ko Olinpiar Jokoetan. 2011ko Munduko Kopan ere hartu zuen parte, Alemanian, 2012ko Olinpiar Jokoetan eta Kanadako 2015eko Munduko Kopan.
2017ko uztailean, Bartzelonaren FK taldearekin fitxatu zuen. eta denboraldi berean bi titulu lortu zituen.

## Palmaresa

| Titulua | Taldea | Herrialdea | Urtea |
| Erregina Kopa | Bartzelona FK | Espainia | 2018 |
| Katalunia Kopa | Bartzelona FK | Katalunia | 2017 |

## Taldeak

| Kluba | Herrialdea | Urtea |
| America FC | Brasil | 2005-2006 _ |
| CEPE-Caxias | Brasil | 2007 |
| Sporting Huelva | Espainia | 2007-2008 _ |
| Korintoarrei | Brasil | 2008 |
| Boston Breakers | AEB | 2009 |
| Boston azteka | AEB | 2009 |
| Boston Breakers | AEB | 2010 |
| Santos FC | Brasil | 2011 |
| WFC Rossiyanka | Errusia | 2011-2013 _ |
| San Jose EC | Brasil | 2013 |
| Tyresö FF | Suedia | 2014 |
| Zentro Olinpikoa | Brasil | 2014-2016 _ |
| Dalian Quanjian | Txina | 2016 |
| Korintoarrei | Brasil | 2017 |
| Bartzelona FK | Espainia | 2017-2018 _ |
| Wuhan Zall | Txina | 2018-2020 _ |
| SC International | Brasil | 2020-2022 _ |
| Santos FC | Brasil | 2023 - gaur egun |

### Munduko kopetako partaidetzak

| Mundukoa | Egoitza | Emaitza |
| Emakumezkoen 2015eko Munduko Txapelketa | Kanada | Final-zortzirenak |

## Erreferentziak

* ↑ «Brazil - Fabi Simões - Profile with news, career statistics and history - Soccerway» au.soccerway.com (Noiz kontsultatua: 2023-09-28).
* ↑ (Ingelesez) «Fabiana da Silva Simões Biography - Brazilian footballer (born 1989)» pantheon.world (Noiz kontsultatua: 2023-09-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Jugadoras - Pàgina Oficial FC Barcelona» www.fcbarcelona.es (Noiz kontsultatua: 2023-09-28).
* ↑ (Katalanez) «L’adéu de Fabiana» www.fcbarcelona.cat (Noiz kontsultatua: 2023-09-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4943862
* Multimedia: Fabiana da Silva Simões / Q4943862
# Kátia Borges

Katia Regina Macedo Borges (Salvador da Bahia, 1968), Kátia Borges izenez ezagunagoa, brasildar poeta, irakasle, kronikagile eta kazetaria da.

## Bizitza

Komunikazioetan graduatu zen Universidade Federal da Bahian eta gero kultura eta literaturako masterra eta doktoretza egin zituen unibertsitate berean. Salvadorko Unibertsitateko (UNIFACS) irakasle laguntzailea da.
Além aldizkariko zuzendari koordinatzailea izan zen. Asteroko kronikak idazten ditu Correio egunkarian.
Cachoeirako Nazioarteko Literatura Jaialdian parte hartzen du. 2014an eztabaidagai gisa agertu zen eta 2019an ekitaldiko lehen emakume koordinatzaile bihurtu zen.
2021ean, Jabuti Sariaren finalista izan zen 2020ko A Teoria da Felicidade lanarekin.
2022an, COVID-19 pandemian, Tudo Sera Daqui Pra Frente berrogeialdiaren kronika argitaratu zuen.
2022ko martxoaren 6an, Antônio Fagundes aktoreak Kátia Borgesen Amor poema irakurri zuen emakumeen omenez.

## Lanak

* De Volta a Caixa de Abelha (2002)
* Uma Balada Para Janis (2009)
* Ticket Zen (2010)
* Escorpião Amarelo (2012)
* São Selvagem (2014)
* O Exército da Distração (2017)
* A Teoria da Felicidade (2020)
* Tudo Sera Daqui Pra Frente (2022)

## Erreferentziak

* ↑ (Portugesez) «Kátia Borges» FLISE (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).
* ↑ (Portugesez) «Colunista do CORREIO, Kátia Borges lança livro de crônicas nesta quarta (9)» Correio 2022-11-05 (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).
* ↑ (Portugesez) «'Literatura contemporânea não reflete Brasil', diz escritor em mesa da Flica» G1 2014-10-30 (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).
* ↑ (Portugesez) «Festa Literária Internacional de Cachoeira anuncia nova curadora para edição de 2019» G1 2019-03-27 (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).
* ↑ (Portugesez) «Jornalista e escritora Kátia Borges é a primeira mulher na curadoria da Flica» Correio 2019-03-27 (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).
* ↑ (Portugesez) «Conheça os representantes da Bahia entre os 10 finalistas de cada categoria do Prêmio Jabuti» Anota Bahia 2021-11-16 (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).
* 1 2 (Portugesez) «‘Surpresa e feliz’, diz escritora baiana Kátia Borges ao ter poema lido por Antônio Fagundes. Assista» Alô Alô Bahia 2022-03-17 (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).
* ↑ (Portugesez) Miranda, Doris. «Kátia Borges disputa Jabuti com crônicas que publica no CORREIO» Correio 2021-11-09 (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).
* ↑ (Portugesez) Nascimento, Vinicius. «Colunista do CORREIO, jornalista Kátia Borges lança livro de crônicas nesta quarta» Correio 2022-11-09 (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q120644379
# Ben Healy

Ben Healy (Kingswinford, Ingalaterra, 2000ko irailaren 11) irlandar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun EF Education First taldean korritzen du.
Ingalaterran jaio bazen ere, aita irlandarra du eta gaztetatik Irlandaren izenean aritzen da, bai eta Irlandako txapelketatan ere.

## Palmaresa

2017
* Bizkaiko Itzulia eta etapa 1
2018
* Irlandako gazte mailako errepideko txapelketa
2019
* Etorkizuneko Tourreko etapa 1
2020
* Irlandako errepideko txirrindularitza txapelketa
* Ronde de l'Isard, etapa 1
2021
* 23 urtez azpiko Italiako Giroko etapa 1
2022
* Irlandako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
2023
* Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusia
* Italiako Giroko etapa 1
* 2. Amstel Gold Racen
* 2. Flèche Brabançonnen
* 3. Settimana Coppi e Bartalin eta etapa 1
* 4. Lieja-Bastogne-Liejan
2024
* Esloveniako Itzuliko etapa 1
* 4. Algarveko Itzulian
* 4. Étoile de Bessègesen
2025
* 4. Strade Bianchen

## Emaitzak lasterketa nagusietan
### Itzuli Handiak

| Itzuli Handia | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 |
| Italiako Giroa | — | — | — | — | 55. | — |
| Frantziako Tourra | — | — | — | — | — | 27. |
| Espainiako Vuelta | — | — | — | — | — | — |

### Klasikoak eta Txapelketak

| Lasterketa | Lasterketa | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 |
| Omloop Het Nieuwsblad | Omloop Het Nieuwsblad | — | — | — | 75. | — |
| Kuurne-Brusela-Kuurne | Kuurne-Brusela-Kuurne | — | — | — | 132. | — |
| Strade Bianche | Strade Bianche | — | — | — | UT | — |
| | Milan-San Remo | — | — | — | 121. | — |
| E3 Harelbeke | E3 Harelbeke | — | X | — | 84. | — |
| Flèche Brabançonne | Flèche Brabançonne | — | — | — | 37. | 2. |
| Amstel Gold Race | Amstel Gold Race | — | X | — | — | 2. |
| La Flèche Wallonne | La Flèche Wallonne | — | — | — | 130. | 32. |
| | Lieja-Bastogne-Lieja | — | — | — | UT | 4. |
| Munduko errep. txapelketa | Munduko errep. txapelketa | — | UT | — | — |
| Europako erlojup. txapelketa | Europako erlojup. txapelketa | — | — | — | 6. |
| Irlandako errep. txapelketa | Irlandako errep. txapelketa | 8. | 1. | 7. | 3. |
| Irlandako erlojup. txapelketa | Irlandako erlojup. txapelketa | — | — | 4. | 1. |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi, ez zuen amaitu |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Ben Healy secures pro contract with WorldTour squad EF Education-Nippo» The Irish Times (Noiz kontsultatua: 2023-05-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Ben Healy se lleva la general final de la Itzulia» Deia 2017-07-10 (Noiz kontsultatua: 2023-05-24).
* ↑ Berria. (2023-05-24). «Healyrentzat etapa, eta Roglicek lehen abisua Evenepoeli» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-05-24).
* ↑ «Ben Healy Amstel Gold Race» www.google.com (Noiz kontsultatua: 2023-05-24).

## Kanpo estekak

* ProCyclingStats (Ingelesez)
* Datuak: Q66639018
* Multimedia: Ben Healy / Q66639018
# Martha Vasconcellos

Martha Maria Cordeiro Vasconcellas (Salvador, Brasil, 1948ko ekainaren 18a) brasildar modeloa da, edertasun lehiaketetan parte hartu duena. Miss Unibertso 1968 izan zen, bere herrialdeko bigarrena sari hori lortzen, bost urte lehenago, 1963an Ieda Maria Vargasek lortu baitzuen.
Titulua irabazi zuen bosgarren latinoamerikarra izan zen, 1957an Gladys Zender (Peru), 1958an Luz Marina Zuluaga (Kolonbia) eta 1962an Norma Nolan (Argentina) izan ondoren.

## Biografia

Vasconcellos Bahia Estatukoa da. Hamabi urte zituenetik, ustez, mutil-laguna zuen Brasil ordezkatu zuenean Miss Unibertso 1968 edertasun-lehiaketaren hamazazpigarren edizioan Ameriketako Estatu Batuetako Miami Beachen (Florida).

### Miss Unibertso 1968

64 lehiakideak garaitu zituen. Azken txanpako bost finalisten artean lehen aldiz Suriinamgo Anne Marie Braafheid egon zen, Miss Unibertsoren historian lehen finalista beltza.
Garaipenaren ondoren, hurrengo goizean, Brasilen zegoen familiari eta senargaiari deitu zien, eta nostalgia-sentimenduak adierazi zizkien. Vasconcello New Yorken bizi izan zen hurrengo urtean, Miss Unibertsoren antolakuntzak eskatzen zuen bezala, gero Brasilera itzuli zen 1969an eta egun batzuk geroago ezkondu egin zen.

### Miss Unibertso izan ostean

Vasconcellosek bizitza lasaia eta pribatua du gaur egun, begi publikotik urrun. Reinaldo Loureirorekin izandako lehen ezkontzako bi seme-alaba ditu: Leonardo eta Leilane, eta bi biloba, Felipe eta Guilherme. Gero, Boston inguruan bizi da, Massachusettsen, eta portugesez hitz egiten duen erakunde batentzat egiten du lan, biktimen eskubideen aholkulari gisa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Birnbaum, Cara. (2006-04-16). Universal Beauty: The MISS UNIVERSE Guide to Beauty. Thomas Nelson ISBN 978-1-4185-7991-3. (Noiz kontsultatua: 2024-04-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Conoce a Martha Vasconcellos, Miss Universo 1968» TELEMUNDO.com 2014-11-17 (Noiz kontsultatua: 2024-04-30).
* ↑ (Portugesez) Eazzycom. «Parabéns, Martha Vasconcelos – a baianinha do trono da beleza universal» www.missnews.com.br (Noiz kontsultatua: 2024-04-30).
* ↑ www.chileancharm.com (Noiz kontsultatua: 2024-04-30).
* ↑ (Thailandieraz) hmong.wiki. «Martha Vasconcellos BiografíayVer también» hmong.es (Noiz kontsultatua: 2024-04-30).

## Kanpo estekak

* Vasconcellosi buruzko orria
* Datuak: Q2438170
* Multimedia: Martha Vasconcellos / Q2438170
| Aurrekoa: Sylvia Hitchcock, AEB | Miss Unibertso 1968 | Hurrengoa: Gloria Diaz, Filipinak |
# Adélia Fonseca

Adélia Josefina de Castro Fonseca (Salvador da Bahia, 1827ko azaroaren 24a – Rio de Janeiro, 1920ko abenduaren 9a) brasildar poeta izan zen.

## Bizitza

Justiniano de Castro Rebello aduana-ikuskatzailearen eta Adriana de Castro Rebelloren alaba zen. Heziketa ona jaso zuen: frantsesez hitz egiten, pianoa jotzen eta margotzen ikasi zuen, garai hartan ohikoa zen bezala. Inácio Joaquim da Fonseca itsas armadako ofizialarekin ezkondu zen.
Bere poemak aldizkarietan eta liburuetan argitaratu zituen. Rio de Janeiroko Almanaque de lembranças luso-brasileiro, Gazeta de Notícias, Semana Ilustrada eta O Domingo, Salvador da Bahiako A Época Literária eta Espírito Santoko Correio de Vitória aldizkarietan kolaboratu zuen. Gonçalves Dias poetak «Safo cristã, virgem formosa» (euskaraz: «Safo kristaua, birjina ederra») deitu zion poema batean. Machado de Assisek ere goraipatu zuen bere poesia.
Bizitzaren amaieran, Rio de Janeiroko Santa Teresa karmeldarren komentuan sartu zen, Maria José de Jesus erlijio-izena hartuz. Honorina de Abreu Jainkoaren mirabearen amaren aldeko amona zen.

## Lanak

* Ecos da minh'alma (1866), Teresa Kristina enperatrizari eskainia

## Erreferentziak

* ↑ (Portugesez) Carvalho, Aloysio de. (1951). Coletânea de poetas bahianos. Editora Minerva, 25 or. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* 1 2 3 (Portugesez) Schumaher, Schuma; Vital Brazil, Erico. (2000). Dicionário mulheres do Brasil: de 1500 até a atualidade : com 270 ilustrações. J. Zahar, 22 or. ISBN 978-85-7110-573-7. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Portugesez) Blake, Augusto Victorino Alves Sacramento. (1883). «Adelia Josephina de Castro Fonseca» Diccionario Bibliographico Brazileiro. 1 Rio de Janeiro: Typographia Nacional, 5-6 or. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Portugesez) Carvalho da Silva, Domingos. (1959). Vozes femininas da poesia brasileira: ensaio histórico-literário. Conselho Estadual de Cultura, Comissão de Literatura (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Portugesez) «Madre Maria José de Jesus: mística e poetisa de Deus» Arquidiocese de São Sebastião do Rio de Janeiro (Noiz kontsultatua: 2021-08-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9584331
* Multimedia: Adélia Fonseca / Q9584331
# Raffaele Esposito

Raffaele Esposito Pizzeria di Pietro e Basta Cosi jatetxearen tabernaria izan zen XIX. mendean eta baita pizza modernoaren sortzaileetako bat.

## Biografia

1889ko ekainean Italiako erregina Margarita Saboiakoak hilabeteko bisitaldia egin zuen Napolesera. Hiriko pizzen ospearen berri bazuen erreginak eta, horregatik, Raffaele Esposito garaiko pizzaiolorik ezagunenaren obrak dastatu nahi zituen.
Sukaldaria Capodimonte jauregira eramanarazi zuten, erreginarentzat ahalik eta pizzarik onenak presta zitzan. Espositok hiru pizza laberatu zituen: bata olioarekin, bestea antxoekin eta hirugarrena tomatearekin, mozzarellarekin eta bizpahiru albahaka hostorekin. Margaritaren epaia positiboa izan zen: hirurak gustura jan zituen, baina gogokoena hirugarrena izan zen. Eta horregatik sortzaileak Pizza Margherita izena jarri zion bere lanari.

## Erreferentziak

* 1 2 Nagore Irazustabarrena, «Pizza erreginarentzat», Argia, 2014-11-16, CC-BY-SA lizentzia
* Datuak: Q3407541
* Multimedia: Raffaele Esposito / Q3407541
# Alaíde do Feijão

Alaíde da Conceição (Salvador da Bahia, 1948ko urriaren 6a – ibidem, 2022ko urtarrilaren 31), Alaíde do Feijão izengoitiaz ezagunagoa, brasildar sukaldaria izan zen, sukaldaritza afro-brasildarrean espezializatua. Salvador da Bahiako mugimendu kultural beltz eta antirrazistaren lider garrantzitsua ere izan zen.

## Bizitza

Alaíde da Conceição familia handi batean jaio zen eta hiru haurride biologiko eta lau adoptatu izan zituen. Bere amak, Maria das Neves do Feijãok, acarajéak saltzeko postu bat zeukan Salvador da Bahiako Cairu plazan.
Nerabezarotik, amari laguntzen zion janaria prestatzen eta saltzen. Amak lan egiteari uztea erabaki zuenean, Alaídek bere postuan jarraitu zuen. 1993an, lehen jatetxea ireki zuen Pelourinho auzoan eta plater aukerak zabaldu zituen. Jatetxe hori oso erabilia izan zen inauterietako taldeen antolatzaileen eta mugimendu beltzaren arduradun politikoen bilgune gisa.
Hiru alaben ama zen eta zazpi biloba eta sei birbiloba zituen. 2022ko urtarrilaren 31n hil zen bihotz-biriketako geldialdi baten ondorioz, ospitale batean ingresatuta zegoela.
Alaíde do Feijãoren omenez, Pelourinhoko Laranjeiras kaleak, bere jatetxearen egoitzak, bere izena hartu zuen.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2010: Palmares fundazioaren saria
* 2017: Bahia Estatuko Batzar Legegilearen omenaldia
* 2018: Esporte Clube Bahiak estatuko pertsona ezagun beltzei egindako omenaldia
* 2020: Mário Nelson Carvalho saria

## Erreferentziak

* 1 2 (Portugesez) Varjão, Suzana. «Conheça as vencedoras do Troféu Palmares!» Fundação Cultural Palmares 2010-08-17 (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ (Portugesez) Oliveira, Danilo. «UNEB divulga nota de pesar pelo falecimento de Alaíde do Feijão» Agência de Comunicação UNEB 2022-01-31 (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ (Portugesez) «#SoteroPerfil – Alaíde do Feijão, 70 anos de luta e resistência da mulher que alimenta nossa Cultura!» Portal Soteropreta 2018-10-30 (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ (Portugesez) «Famosa cozinheira de Salvador, Alaíde do Feijão morre após parada cardiorrespiratória» G1 2022-01-31 (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ (Portugesez) «Morre a cozinheira baiana Alaíde do Feijão, após parada cardiorrespiratória» Revista Afirmativa 2022-02-01 (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ (Portugesez) Rosário, Lucas. «Nota de pesar - Alaíde do Feijão» Universidade Federal da Bahia 2022-01-31 (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ (Portugesez) «Suíca celebra instalação de placa da Rua Alaíde do Feijão» Câmara Municipal de Salvador 2022-12-15 (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ (Portugesez) «46ª Sessão Especial da Assembleia Legislativa do Estado da Bahia» Assembleia Legislativa do Estado da Bahia 2017-08-31 (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ (Portugesez) «Em mais uma ação neste mês da Consciência Negra, agora camisas do Bahia vão homenagear baianos dos tempos atuais» Observatório 2018-11-13 (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ (Portugesez) «Salvador teve noite voltada ao empreendedorismo negro e premiação de destaque locais» NORDESTeuSOU 2020-03-06 (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110776239