OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1996ko Manchesterreko atentatua

Manchesterreko atentatua, 1996ko ekainaren 15ean, Ipar Irlandako gatazkan zehar, Ingalaterrako Manchester hirian Behin-behineko IRAk burututako lehergailu bidezko atentatu bat izan zen.
Erresuma Batuan Bigarren Mundu Gerraz geroztik jazotako eraso handiena izan zen, honetan Behin-behineko IRAk hiriko erdigunean dagoen Corporation Street kalean 1.500 kilo lehergai zeuzkan kamioi-bonba bat lehertuarazi zuen.

## Atentatua

Goizeko 11:17 aldera bonba-kamioiak eztanda egin eta 212 pertsona zauritu ziren. Aurrez eta 90 minutuko epeaz, erakunde armatu horretako kide batek telefono deiez Manchester Handian lehergailu bat eztandaraziko zutelako bonba-abisua eman zuen, ondorioz bertako agintaritzak eskualdetik 75.000 biztanle inguru ebakuatu zituen.
Ingalaterran 1996ko Futboleko Eurokopa lehiatzen sri zen eta egun honetarako Manchester hirian Errusia eta Alemaniak partidua jokatzear zeuden.
Atentatu honekin Behin-behineko IRAk Manchester hiriko azpiegitura eta ekonomia kaltetzea helburu izan zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4591514
* Multimedia: 1996 Manchester bombing / Q4591514
# Osvaldo Moles

Osvaldo Moles (Santos, Brasil, 1913ko martxoaren 14a - São Paulo, Brasil, 1967ko maiatzaren 14a) brasildar kazetari eta irrati-esataria izan zen.
Ekarpen garrantzitsuak egin ditu kazetaritzan eta musika idazketan, Adoniran Barbosarekin batera "duo", "Tiro ao Álvaro" eta "Joga a chave" bezalako abesti ugariren letrak.
1967an hil zen bere buruaz beste eginda eta prentsak, diktaduran ohikoa zen bezala, isilarazi zuen gertaera. Prentsaren isiltasun horrek bere lana baztertua izaten lagundu zuen gaur egun.

## Bibliografía

* MICHELETTI, B. D. . Piquenique classe C y Brás, Bexiga e Barra Funda : Osvaldo Moles como successor de António de Alcântara Machado. In: Edición a cargo de Fidel López Criado; CILEC. (Org.). LITERATURA, CINE Y PRENSA: EL CANON Y SU CIRCUNSTANCIA. 1ed.Santiago de Compostela: Andavira, 2014, v. 1, p. 641-650.
* MICHELETTI, B. D. Osvaldo Moles - o legado do radialista. Tese de Mestrado (Comunicação) - PPGCOM-UNIP, São Paulo, 2015.
* MOLES, O. Piquenique classe C: Crônicas e flagrantes de São Paulo. São Paulo: Boa Leitura, 1962.
* MOURA, F.; NIGRI, A. Adoniran Barbosa: Se o senhor não tá lembrado. São Paulo: Boitempo, 2002.
* MUGNAINI Jr., A., Adoniran - Dá Licença de Contar..., A Girafa, 2002.
* CAMPOS JR., C. Adoniran: uma biografia. 2. ed. São Paulo: Globo, 2009.
* LUSO JR., J. DE A.; CASTRO, J. V. DE. Laudo Natel: biografia do governador. São Paulo, 1971.
* HOHLFELDT, A. Rádio e imprensa: como as duas mídias se encontraram e se fortaleceram em Moçambique. In: Conferência Internacional Império Português . Lisboa: Instituto de Ciéncias Sociais da Universidade de Lisboa, 2013.

## Premios

* 1950 - Roquette Pinto - Programador / Roquette Pinto - Redator Humorístico
* 1952 - Saci Saria de Cinema - Melhor Argumento / Roquette Pinto - Programador Popular
* 1953 - Prêmio Governador do Estado - por Roteiro de "Simão, o caolho"
* 1955 - Roquette Pinto - Programador Geral / Os melhores paulistas de 55 - Manchete RJ, Categoria Rádio.
* 1956 - Roquette Pinto - Programador Geral
* 1957 - Prog. Alegria dos Bairros de J. Rosemberg - 04/08/1957 - Produtor Rádio Record / PRF3-TV Os Melhores da Semana, homenagem dos revendedores Walita
* 1958 - "Tupiniquim" - Produtor / Dr. Paulo Machado de Carvalho - Associação Paulista de Propaganda - Melhor programa.
* 1959 Revista RM Prêmio Octávio Gabus Mendes – Produtor (Rádio) / Grau de Comendador da Honorífica Ordem Acadêmica de São Francisco / "Tupiniquim" - Prod. Rádio / Roquette Pinto - Prog. Hum. Rádio / Diploma de Burro Faculdade São Francisco
* 1960 - Roquette Pinto - Especial
* 1964 - Jubileu de Prata (Associação dos profissionais de imprensa de São Paulo en ocasiòn de su 25° aniversario)

## Erreferentziak

* ↑ Centenário de Osvaldo Moles
* ↑ Osvaldo Moles: O legado do radialista
* ↑ Celebrando Osvaldo Moles
* ↑ Os Sons das Malocas e os Ambientes Culturais da Cidade de São Paulo nos Anos 1950

## Kanpo estekak

* Audiodocumentario sobre Osvaldo Moles (Portugesez)
* Datuak: Q25418823
* Multimedia: Osvaldo Moles / Q25418823
# Mousteriar

Mousteriar Erdi Paleolitoaren barnean kokatua dagoen neandertalen kultura arkeologiko bat da, 120.000-35.000 B.P. bitartean hedatu zen, Würm I eta Würm II glaziazioak nahiz bien glaziazioen arteko aroan. Europa, Asian eta Afrika iparraldean barna hedatu zen.
Kultura honetako izena Frantziako hego-mendebaldeko Dordoina departamenduan dagoen Perigord eskualdeko Le Moustier izeneko harpetik datorkio. Bertan, 1860an, Gabriel de Mortillet-ek historiaurreko kultur litikoa topatu zuen, eta 1907an topatutako Homo neanderthalensis gizakiari lotu ohi zaio. Kultur edo industria litiko hau nagusiki silex eta kuartzitan oinarritzen da, eta bere ohiko lanabesak honako hauek dira: arraska, puntak, arrakalatzaileak, atzealdeko labanak...
Jatorria ziur aski Acheulear kulturan du.
Material teknikoen talde ezagunena eta zabalduena da, nahiz eta badira beste batzuk, hala nola, Micoquiar kultura. François Bordes frantziar ikerlariak, modu bakunean eta soilean sistematizatu zuen Europako Paleolito Erdia Mousteriar multzo teknologikoaren barruan. Geroago, ordea, klasifikazio zehatzago baten beharra ikusi zen eta Mousteriar multzo teknologikoa hainbat faziesetan banatu zen. Fazies edo talde horiek hauek dira: "Acheul aldiko eragina duen Musteriarra", "Charentiarra" -bi azpitaldetan banatuta: "Quina" eta "Ferrasie"-, "Dentikulatuen Musteriarra", "Ohiko Musteriarra" eta "Baskoniarra" (fazies hori bakarrik Kantauriar erlaitzean eta Frantziako Pirinioetako mendebaldean agertzen da.)
* Neandertal gizakiaren zabalpena.
* Lavallois teknikaz egindako punta. Beuzevillen aurkitua eta Okzitaniako Tolosako museoan ikusgai.

## Erreferentziak

* ↑ «Tesauros - Diccionarios del patrimonio cultural de España - Musteriense» tesauros.cultura.gob.es (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Mousterian industry | Stone Age, Neanderthals, Tools | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «Tesauros - Diccionarios del patrimonio cultural de España - Musteriense» tesauros.cultura.gob.es (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).

## Sakontzeko bibliografia

* (Ingelesez) «Mousterian industry» Britannica
* (Ingelesez) «Levalloisian stone-flaking technique». Britannica
* «MUSTERIENSE». Auñamendi Eusko Entziklopedia
* Ríos Garaizar, Joseba (Azaroak 5, 2024) «Bide neandertalak». Ondarea Bizkaia
* (Gaztelaniaz) 2014-01-31 «La cultura musteriense». Paleoantropología hoy. Actualidad y difusión de las investigaciones paleoantropológicas.
* (Gaztelaniaz) Muñoz Salvatierra, Margarita (2024) «Estado actual del conocimiento sobre las culturas del Paleolítico media en el País Vasco peninsular» KOBIE (Serie Anejos), ISSN 0214-7971. 6 zk. (1 lib.), Bilbo. 125 - 132 or.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Millán Mozota (2010eko otsailaren 12 ) «Las herramientas de piedra de los Neandertales II: La tipología de F. Bordes para el Paleolítico Medio» El Neandertal tonto ¡qué timo!
* Datuak: Q259118
* Multimedia: Mousterian / Q259118
# Romualdo Arppi Filho

Romualdo Arpi Filho (Santos, 1939ko urtarrilaren 7a - ibidem, 2023ko martxoaren 4a) brasildar futbol epailea izan zen.
Hiru partida arbitratu zituen 1986ko Munduko Futbol Txapelketan, Argentina eta Alemaniaren arteko finala barne. Munduko Txapelketako final bat arbitratu zuen bigarren epaile brasildarra izan zen.
1968, 1980 eta 1984ko Joko Olinpikoetan futbol lehiaketan ere epaile izan zen.
# Bizkaiko Abesbatzen Elkartea

Bizkaiko Abesbatzen Elkartea (gaztelaniaz: Federación de Coros de Bizkaia), Bilbon, 1979a sortu zen. Elkarteak 131 talde lotzen ditu. Elkartea arduratzen da abesbatzen jarduerak koordinatzeaz eta antolatzeaz.

## Historia

1973an, zaletasun koralista biltzen hasi zen, bere nahiak bideratzeko eta bere lanari balioa emateko. Hasieran, Bizkaiko Abesbatzen Astea antolatzea erabaki zuten; bere lehen edizioa 1974an ospatu zen, martxoaren 4tik 8ra Begoñako Andra Mari Basilikan, arrakasta handiaz. 1979ko abenduaren 15ean, Bizkaiko Abesbatzen Elkartea sortu zen. Elkartearen sortzea San Anton Orfeoiaren txokoan izan zen. Hasiera batean 25 talde ziren. Gaur egun egoitza Bilboko Egaña kalea 18an dago.

## Erreferentziak

* ↑ https://kultursistema.app/en/entidad/bizkaiko-abesbatzen-elkartea-federacion-de-coros-de-bizkaia

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Jose Mari Amantes: "Nuestra arraigada tradición coralista", Bilbao, 2023ko urrian, 32. or.
* Datuak: Q133190853
# California 47ko sarraskia

California 47ko atentatua Espainiako poliziaren esanetan GRAPO erakunde terroristak 1979ko maiatzaren 26an Madrilen burututako eraso terrorista izan zen, hiriburuko erdiguneko Goya kalean dagoen California 47 kafetegi ospetsuan, Salamanca auzoan.

## Gertakariak

GRAPOren eraso terrorista odoltsuena 1979ko maiatzaren 26an burutu zen Madrilen. GRAPOko kideek lehergailu indartsu bat jarri zuten California 47 izeneko erdiguneko kafetegi batean, Goya kalean. Bonbaren leherketa larunbat bateko 18:55ean izan zenez, une horretan jende ugari aurkitzen zen bertan. 9 pertsona hil eta 61 izan ziren zaurituak, horietako asko larritasunez. Kafetegiaren barrunbea guztiz txikituta eta kiskalita geratu zen.

## Epaiketa

1981ean, Auzitegi Gorenak 270 kartzela urtetara kondenatu zituen taldeko lider ziren José María Sánchez Casas eta Alfonso Rodríguez García, atentatuaren errudunak izateagatik. Halaber, 150 milioi pezeta ordaintzera zigortu zituzten kalte-ordainetan. Beste bi kide ere auzipetu zituzten, Mercedes Herranz Arcones eta Juan Manuel Pérez Hernández; azken horri 8 urteko zigorra ezarri zioten, kolaborazioagatik. Hala eta guztiz ere, GRAPOk ez zuen inoiz atentatuaren egiletza onartu eta talde ultraeskuindar eta parapolizialek gauzatu zutela adierazi zuen behin eta berriz.

## Polemika

GRAPOk ez zuen inoiz aitortu atentatua egin zuenik, eta eskuin muturreko taldeek eta talde parapolizialek egin zutela adierazi zuten. Modus operandia ez zen GRAPOrena, lehergaia bezala, Goma 2, ez zuen erakundeak erabiltzen; amonita eskuin muturrak erabiltzen zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20150518101438/http://www.abc.es//fotos-abc/20120525/california-atentado-sangriento-historia-99412.html
* 1 2 (Gaztelaniaz) El País. (1981-07-2). «Los GRAPO atribuyen el atentado contra California 47 a grupos parapoliciales y a la extrema derecha» El País (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20013238
# Kémi Séba

Kémi Séba, benetako izenez Stellio Gilles Robert Capo Chichi (Estrasburgo, Frantzia, 1981eko abenduaren 9a) ekintzaile supremazista beltza eta panafrikanista beninarra da. Frantziarra ere jaio zen, eta 2024an herritartasun hori kendu zioten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3201104
* Multimedia: Kemi Seba / Q3201104
# Musulman Beltzak

Musulman Beltzak (ingelesez: Black Muslims) 1930. urtean Wallace Fard Muhammad Mekan jaio zen musulman ortodoxoak Estatu Batuetako Detroit hirian sortu zuen erlijio eta kultura higikundea da.

## Historia

Hasierako kide gehienak hegoaldeko estatuetatik emigraturiko beltzak ziren eta arian-arian gorpuztu zen mugimenduan Islamen Nazio berri baten inguruko asmoa, beltzak nagusi zirela. Elijah Muhammad Farden ondorengoaren ahaleginari esker zabaldu zen erakundea eta indartu zen beltzen artean nazio berriaren aldeko ideia.
1960tik aurrera, Malcolm X izan zen talde horretako buruzagi ospetsuena. 1963tik aurrera, liskar eta gatazka ugari izan zituzten Elijah Muhammadek eta Malcolm Xk, eta 1965ean hil zuten azkeneko hau atentatu batean.
1970. urtetik aurrerako urteetan, mugimendu beltz ez erradikalak nagusitu ziren eta Musulman Beltzen eragina apaldu zen. 1985ean iragarri zuen Elijah Muhammaden seme Warith Deen Muhammadek erakundearen desegitea.

## Ikus gainera

* Wallace Fard Muhammad
* Elijah Muhammad
* Malcolm X

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/08/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q220222
* Multimedia: Nation of Islam / Q220222
# Rurutu

Rurutu Polinesia Frantseseko Austral uharteetan dagoen uharte bat da. Administratiboki Rurutu udalerriari atxikita dago.

## Geografia

Rurutu uharte bolkanikoa Rimataratik 150 km ekialdera dago (hurbilen dagoen uhartea), eta Tahititik 572 km hegoaldera. 10 km-ko luzera eta 3 km-ko zabalera maximoak ditu, gutxi gorabehera, eta 32,3 km$^2$-ko azalera du, arrezife hauskaraz inguratua (baina ez du aintzirarik), eta punturik altuena, Manureva, 385 metrora iristen da.

## Demografia

2007an 2.089 biztanle zituen udalerri osoak, nagusiki lau herrixketan banatuta. Hauek dira: Moerai (ipar-ekialdean; 978 biztanle), Avera (mendebaldean; 740 biztanle), Hauti (ekialdean; 371 biztanle), Narui eta Naairoa (biak hegoaldeko puntan).

## Erreferentziak

* 1 2 http://www.polynesie-francaise.pref.gouv.fr/layout/set/print/layout/set/print/content/download/5368/34996/file/RURUTU.pdf.

## Ikus, gainera

* Natitua (itsaspeko kablea)
* Ozeano barea
* Tubuai

## Kanpo estekak

* Datuak: Q224943
* Multimedia: Rurutu / Q224943
# François Bordes (Bordeleko tranbia)

François Bordes Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Peçac udalerrian dago. François Bordes frantsez arkeologoari zor dio izena.

## Kokapena

B linea (Bordeleko tranbia) :
* Datuak: Q7604239
* Multimedia: François Bordes tram stop / Q7604239
# Alexandros Othonaios

Alexandros Othonaios (grezieraz: Αλέξανδρος Οθωναίος; Gytheio, 1879 – Atenas, 1970eko irailaren 20a) greziar militar eta politikaria izan zen, Greziako lehen ministroa 1933ko martoaren 6tik 10era.
Akademia Militar Helenikoan ikasi ondoren, Mazedoniako borrokan eta Balkanetako gerretan parte hartu zuen. Eleftherios Venizelosen aldekoa izan zen eta Mazedoniar Frontean borrokatu zuen Lehen Mundu Gerran. 1919an Errusiako Gerra Zibilean aliatuen esku-hartzean ere parte hartu zuen koronel mailarekin. Ondoren, Esmirnaren okupazioan parte hartu zuen Greko-turkiar gerran. Venizelosen 1920ko hauteskundeetako porrotaren ondoren, armadatik bota zuten.
Gudan Greziak galdu ondoren armadara itzuli zen, eta Venizelosen aurkako zenbait pertsona hiltzera kondenatu zituen auzitegi militarreko kide izan zen. 1923an teniente jeneral mailara igo zen eta 1925ean dimisioa eman zuen Theodoros Pangalosen estatu kolpearen ondoren. 1928an armada itzuli zen eta 1933ko martxoan Nikolaos Plastirasen estatu-kolpe saiakerari aurre egiteko eratutako gobernu militar bateko lehen ministro izan zen.
Armadatik kanporatua izan zen berriro monarkia berrezarri zenean. Politikatik urrun egon zen Ioannis Metaxasen diktaduran eta alemaniarren okupazioan. 1944ko urrian armadako komandante buru izendatu zuten, baina 1945ean dimisioa eman zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q959565
* Multimedia: Alexandros Othonaios / Q959565
# Loughgallgo segada

Loughgallgo segada, 1987ko maiatzaren 8an, Ipar Irlandako Loughgall udalerrian gertatu zen, Armagh konderrian. Honertan, Ekialdeko Tyroneko IRAren Brigadaren 8 kidez osatutako talde batek Ulstergo Errege Poliziaren (RUC) herri hartako basea erasotu zuen.
Erasoaldi honetan IRAko zortzi kideak hil ziren, erakunde armatu honek Ipar Irlandako gatazka guztian zehar egun bakar batean izandako kide galera handiena izan zen. Britainiar Armada eta RUCaren operazio honek Judy Operazioa kode izena jaso zuen.

## Atentatua

Erasoaldia IRAkide batek RUCeko basearen perimetroaren hesia hondeamakina batez zeharkatu zuenean hasi zen, haren palan bonba bat zeramakiela, bitartean gainontzeko IRAren taldeko kideak furgoneta batean iritsi eta eraikinari tiroka hasi ziren. Bonbak eztanda egin eta kasik basearen erdia suntsitu zuen.
Halere, Aire Zerbitzu Bereziaren (SAS) soldaduek aurrez prestatutako segadan baten bidez IRAkideei basearen barnealdetik nahiz inguruko ezkutuko kokalekuetatik tiroz erantzun zieten, erasotzaile guztiak hilaraziz. Gerora, IRAkideetako bi erailak izan zirenean armagabetuak zeudela jakin zen.
Herritar arrunt bat hila eta beste bat zauritua ere izan ziren, haiek nahigabean segadaren eremuan sartu eta soldaduek IRAKideak zirela uste izan baizuten.

## Ikus gainera

* Pasaiako segada
* Ekialdeko Tyroneko IRAren Brigada
* Ulstergo Errege Poliziaren
* Aire Zerbitzu Bereziaren

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6686191
# Faxian

Faxian (txinera tradizionalez: 法顯; txinera sinplifikatuz: 法显; pinyinez: Fǎxiǎn; baita Fa-Hien, Fa-hsien edo Fa Xian ere) (Wuyang, egungo Linfendik gertu, 337 – ?, c. 422) Txinako fraide eta itzultzaile budista izan zen. 402. urtean Indiara egin zuen bidaiaren bidez hasi ziren Indiaren eta Txinaren arteko harremanak. Haren idatziek informazio ugari eman dute budismoaren lehen garaiez. Indiara egin zuen bidaian, Asiako erdialdeko lurraldeak gurutzatu zituen; bidaia horretan gertatuak eta ikusiak Fo Kuo Chi («Erreinu Budistetako ibiliak») liburuan jaso zituen. Indiara joan eta budisten ikastetxe garrantzizkoenetan ikasi zuen. Artean txinerara itzuli gabe zeuden testu budistak erosi eta Txinara bihurturik haiek itzuli eta argitaratu zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q312978
* Multimedia: Faxian / Q312978
# Etentzamida

Etentzamida edo 2-etoxibentzamida konposatu organiko aromatikoa da C$_9$H$_{11}$NO$_2$ formula duena, amiden klasekoa, bentzamidaren deribatua. Solido zuria da.
Etertzamidaren ezaugarriak medio botika analgesiko eta antiinflmatorio gisa usatzen da, sukarra, buruko minak eta beste min txiki batzuk tratatzeko. Nahikoa ohikoa daarazetamolarekin eta kafeinarekin nahastuta merkatratzea da. Sendagai generikoa da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) PubChem. «Ethenzamide» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-03-07).
* ↑ «★ Paracetamol + etenzamida + cafeína 🥇» www.vademecum.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q553324
* Multimedia: 2-Ethoxybenzamide / Q553324
# Paul Hurlston

Paul Hurlston (Kaiman uharteak, 1966ko urtarrilaren 12a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Paul Hurlston
* ↑ Paul HÜRLSTON

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11813670
# Michele Bush-Cuke

Michele Bush-Cuke (1961eko urriaren 3a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Michele Bush

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29996910
* Multimedia: Michele Bush-Cuke / Q29996910
# Ronald Forbes

Ronald Forbes (George Town, 1985eko apirilaren 5a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Ronald Forbes
* ↑ Ronald FORBES

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3380202
* Multimedia: Ronald Forbes / Q3380202
# Davonte Howell

Davonte Howell (2005eko urriaren 28a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Davonte HOWELL

## Kanpo estekak

* Datuak: Q128564616
# Kemar Hyman

Kemar Hyman (George Town, 1989ko urriaren 11) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Kemar Hyman
* ↑ Kemar HYMAN

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3078507
# Cydonie Mothersille

Cydonie Mothersille (Kingston, 1978ko martxoaren 19a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Cydonie Mothersill
* ↑ Cydonie MOTHERSILLE

## Kanpo estekak

* Datuak: Q271372
* Multimedia: Cydonie Mothersill / Q271372
# Kareem Streete-Thompson

Kareem Streete-Thompson (Ithaca, 1973ko martxoaren 30a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Kareem Streete-Thompson
* ↑ Kareem STREETE-THOMPSON

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1629153
# Shalysa Wray

Shalysa Wray (1999ko maiatzaren 6a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Shalysa Wray
* ↑ Shalysa WRAY

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107663995
# Do maior

Do maior tonalitatea (DoM latindar musika notazio sisteman eta C musika notazio sistema anglosaxoian) do notan oinarritutako eskala maior baten oinarritzen da, eta do, re, mi, fa, sol, la eta si notek osatzen dute. Bere klabe armaduran ez dago ez bemolik ez sosteniturik. Bere erlatibo minorra la minor da eta bere tonalitate homonimoa do minor.
Bere musika noten ondorioz, bere tonalitateko akorde maiorrak do maior, fa maior eta sol maior dira, minorrak la minor, re minor eta mi minor dira eta si bere akorde txikitua da.
Do maior musikan erabiltzen den tonalitaterik ohikoenetako bat da. Instrumentu transpositore asko euren jatorrizko tonalitatean entzuten dira do maiorrean idatzitako zati bat jotzea tokatzen zaienean. Adibidez, do maiorrean idatzitako lan bat jotzen duen si bemolean afinatutako klarinete bat si bemol maiorrean entzungo da. Pianoaren tekla zuriak do maiorreko tonalitateari dagozkie. Do maiorrean afinatutako harpa batek bere pedal guztiak erdian jarriak ditu.
Musika klasikoan meza eta tedeum asko do maiorrean idatzita daude.
    Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.

## Do maior tonalitateko musika-lanak
### Konposizio klasikoak

* Maurice Ravel: Bolero
* Joseph Haydn: 30. sinfonia, S82. sinfonia.
* Wolfgang Amadeus Mozart: 36. sinfonia eta 41. sinfonia "Júpiter".
* Ludwig van Beethoven: 1. sinfonia. Aipagarria da azken mugimendua 5. sinfonian eta beste honena: Pianorako 21. sonata
* Franz Schubert: 9. sinfonia
* Robert Schumann: 2. sinfonia
* Richard Wagner: Die Meistersinger von Nürnberg opera (oberturan eta beste zati batzuetan)
* Georges Bizet: sinfonia do maiorren
* Jean Sibelius: 7. sinfonia
* Terry Riley: In C

### Beste musika motak

* Katedral bat - Berri Txarrak
* Maite zaitut (Pirritx eta Porrotx)
* Goiko Mendian euskal abesti tradizionala Jesus Guridik moldatua
* Jeiki jeiki euskal abesti tradizionala
* Ikusi mendizaleak - Sabin Lopez de Gereño
* Like a Rolling Stone - Bob Dylan
* Let It Be - The Beatles
* Hallelujah - Jeff Buckley (Leonard Cohen)
* It's Not Unusual - Tom Jones
* Satin Doll - Duke Ellington
* Superman (tema) - John Williams
* I Am A Rock - Simon and Garfunkel
* Super Mario Bros (tema) - Koji Kondo
* La Bamba - Los Lobos
* Errusiar Federakundearen ereserkia
* Have You Ever Seen The Rain - Creedence Clearwater Revival
* Great Balls of Fire - Jerry Lee Lewis
* Piano Man - Billy Joel
* Dammit, All The Small Things - Blink 182
* I Love to See You Smile - Randy Newman
* Look what you've done - Jet

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1022293
* Multimedia: C major / Q1022293
# Idoia Anzorandia

Idoia Anzorandia Kareaga (Barakaldo, Bizkaia, 1983) bertsolari, gai-jartzaile eta bertso irakaslea da.

## Ibilbidea

2009an hasi zen bertsotan. 2016tik Bizkaiko bertsolari txapelketako gai-jartzaile taldeko kidea. 2017ko, 2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko gai-jartzaile taldeko kidea. Barakaldon Kilika bertso eskolako sustatzaileetako bat da. Bertsolaritza irakasle dihardu hezkuntza arautuan.
Plazaz plazako saioetan ere badabil gai-jartzaile eta baita Ez da kasualitatea bertso saio musikatuetan ere.

## Erreferentziak

* ↑ «Gai jartzaileak — Bertsolari Txapelketa Nagusia 2017» www.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ Press, Europa. (2022-11-30). «Bertsolari Txapelketa Nagusiko azken finalaurrekoa larunbatean Bilbon» www.europapress.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Idoia Anzorandia - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).

## Kanpo estekak

* Idoia Anzorandia Bertsolaritzaren datu basean
* Datuak: Q116988503