# Alyssum loiseleurii

Alyssum loiseleurii kruziferoen familiako landare belarkara da. Bizkaiko golkoan aurkitzen da, Euskal Herrian ere bai, baina galtzeko arriskuan dago.

## Taxonomia

Paul Victor Fournier frantziar botanikariak deskribatu zuen Zientziarako 1936. urtean, Les Quatre Flores de la France liburuan.
Generoaren Alyssum izena grezierazko álysson izenetik dator. Dirudienez genero honetako landareek amorrua gaixotasuna (grezieraz lýssa) sendatzen zuten. Espeziearen loiseleurii izena Jean Louis August Loiseleur-Deslongchamps frantziar botanikariaren omenez jarri zitzaion.
Azpiespezieak:
* Alyssum loiseleurii P.Fourn. subsp. loiseleurii: Gipuzkoan eta Lapurdin eta Frantziako Landetan aurkitzen dena
* Alyssum loiseleurii P.Fourn. subsp. gallaecicum: Galizian jatorria duena
Sinonimoak:
* Alyssum arenarium Loisel.

## Deskribapena

Kolore berde-hauskara duen landarea da. Zurtoin herrestariak ditu eta gehienez ere 5-15 cmko altuera hartzen du. Zurtoinaren oinarria zurkara da eta lurrazpian adar antzu ugari garatzen ditu.
Hostoak izar itxurako ilez estalita daude. Hostoak kaulinarrak dira, 7-10 x 3-4 mm-koak, oblongo-lantzeolatuak eta peziolo laburra dutenak. Zurtoinean gorago dauden hostoak handiagoak izaten dira.
Loreak zurtoin errestarietan zehar ateratzen dira luku itxurako infloreszentziatan. Infloreszentzia hauek 40 x 30 mm har dezakete eta tenteak dira, piramide itxurakoak. Kalizak lau sepalo erorkor eta iletsu ditu. Korolak lau petalo hori ditu, 4,5-5,5 x 2-3 mm-koak, eta linboak bihotz itxura har dezake. Lore bakoitzak sei lorezil ditu, lau luze eta bi labur, eta ginezeoak 3-4 mm-ko estiloa.
Silikulazko fruitua du eta barnean hazi eliptikoak ditu.

## Habitata

Kostaldeko hareatzatan eta dunetan agertzen den espeziea da. Duna tertziarioetan ikusten da, dagoeneko finkaturik daudenetan.
Bizkaiko golkoko endemismoa da, Lugotik hasi eta Frantziako Landetaraino hedatzen zena. Gaur egun mendebaldeko populazio guztiak desagertu dira eta Gipuzkoan dago espeziearen mendebaldeko muga.

## Ugalketa eta bizi-zikloa

Landare bizikorra da. Azaroa eta uztaila bitartean loratzen da.

## Mehatxua

Euskal Herrian Gipuzkoako eta Lapurdiko kostaldean soilik aurkitzen da. Gipuzkoako populazio bakarra Zarautzen aurkitzen da, Inurritzako biotopoan, eta 850 alez osaturik dago. 2006 eta 2009 artean ale kopurua handitu egin bazen ere populazioaren azalera %30 txikitu zen.
Gipuzkoako gainontzeko populazioak (Higer lurmuturrekoak eta Jaizkibel mendikoak) eta Bilboko itsasadarreko hareatzan zegoen populazioa desagertutzat ematen dira. Lapurdiko populazioen egoera zehatza ez da ezagutzen.
Horregatik Espezie mehatxatuen EAEko katalogoan "galzori egoera kritikoan" zerrendaturik dago.

## Erreferentziak

* 1 2 «Sistema de Información de la Naturaleza de Euskadi» www.ingurumena.ejgv.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ «Tropicos» www.tropicos.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Alyssum loiseleurii P.Fourn.» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ «Sistema de Información de la Naturaleza de Euskadi» www.ingurumena.ejgv.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* 1 2 3 4 5 Bases técnicas para la redacción de los PLANES DE RECUPERACIÓN de la Flora considerada “en PELIGRO CRITICO DE EXTINCIÓN” en la lista roja de la Flora vascular de la CAPV. IIhobe, Sociedad Pública de Gestión Ambiental Departamento de Medio Ambiente, Planificación Territorial, Agricultura y Pesca.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 «Alyssum loiseleurii» euskalnatura.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2840685
* Multimedia: Alyssum loiseleurii / Q2840685
* Espezieak: Alyssum loiseleurii