OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Oihaneko liburua

Oihaneko liburua (ingelesez, The Jungle Book) Rudyard Kiplingek 1894an idatzitako fikzio eleberria da.

## Argumentua

* Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Oihaneko liburua egiaz ipuin bilduma da: lehen zortziek ipuin bera dute gaitzat. Bikote batek eta haien seme Mowglik Shere Khan tigrearen atzaparretatik ihes egin dute; zoritxarrez, semea oihanean galdu zaie. Otso familia batek Mowgli salbatu eta semetzat hartu dute. Oihanean otsoen artean hazirik, Baloo hartza eta Bagheera pantera ditu lagunik onenak. Haren bizia abentura handia da, arriskuz betea, atzean baitauzka, beti zain, Shere Khan tigrearen atzaparrak.

## Pertsonaiak

* Mowgli - mutila, pertsonaia nagusia
* Shere Khan - tigrea
* Baloo - hartza
* Bagheera - pantera
* Bandar-log – tximino tribua
* Kaa - sugea
* Akela - otsoa
* Hathi - elefantea

## Aurkibidea

* Sarrera
* Mowgliren anaiak
* Kaaren ehiza
* Nola heldu zen beldurra
* Tigrea! Tigrea!
* Itsas txakur zuria
* Rikki-Tikki-Tavi
* Elefanteen Toomaia
* Majestatearen zerbitzariak

## Erreferentziak

* ↑ Ttarttaloren webgunea

## Ikus, gainera

* Oihaneko liburua (1967ko filma)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189509
* Multimedia: The Jungle Book / Q189509
# Planografia

Planografia edo inprimaketa planografikoa termino genetiko bat da, eta irudi bat gainazal lau batean (normalean, paperean) klonatzeko edo estanpatzeko metodoak definitzeko erabiltzen da; hala, ez du gainazalean erlieberik uzten.

## Deskribapena

Irudi planografikoaren konfigurazio-prozesuen ezaugarria da gantz-material bat duen marrazki batetik abiatuta irudia definitzea. Material hori gainazal lauarekin kontaktuan jartzean, gehienetan harriarekin edo zinkarekin (litografia), modu gutxi-asko iraunkorrean finkatzen da. Marraztutako irudia finkatzeko eta transferitzeko, marraztutako gainazala azido-bainu baten eraginpean jartzen da. Azidoek handitu egiten dute marraztutako eremuaren gantz hartzeko ahalmena, eta ura atxiki egiten dute marraztu gabeko eremuetan.
Inprimaketa-prozesuan, gainazala heze mantentzen da, eta behin eta berriz pasatzen da arrabolean gantz-tinta, marrazkian finkatzen dena. Urak tinta koipetsua baztertzen du, eremuak zuri mantenduz.
Azkenik, irudia paperera transferitzen da, gainazala ukitzen duen paperean presio erregularra egiten duen prentsa baten bidez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2875163
# Pauline Schanz

Pauline Schanz, jaiotzez Leich, (Leipzig, 1828ko irailaren 10a – Berlin, 1913ko apirilaren 18a) alemaniar idazle eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza

Pauline Leich 1828ko irailaren 10ean jaio zen Leipzig hirian, Johann Friedrich Leich liburu-saltzaile ospetsu eta aberatsaren familian. Umetatik liburu ugariz inguratuta egon zen, eta horrek idazle izateko gogoa piztu zion. Oraindik nerabea zela, bere aitak porrot egin zuen. Maistra moduan trebatzea erabaki zuen, eta horretarako Chemnitzera joan zen. Aita hil ondoren, Dresdenera joan zen amarekin bizitzera, eta 1853an Julius Schantz idazlearekin ezkondu zen. Ezkontza horretan hiru seme-alaba izan zituen, Frida Schanz idazlea tartean.
1848an, Julius Schantz atxilotu zuten eta bost urteko espetxe-zigorra ezarri zioten gobernuaren aurkako jarduerengatik. Denbora horretan guztian, Paulinek bakarrik irabazten zuen familia osoarentzako dirua. Senarraz dibortziatu ondoren, Pauline Schanz Berlinera joan zen bizitzera bere hiru seme-alabekin. Berriro ezkontzeari uko egin zion seme-alabengandik ez banantzeko.
Lehen idazlana, Liande ipuina, 1855ean argitaratu zuen. Batez ere haur eta gazte literatura landu zuen. Horrez gain, frantsesezko, italierazko, gaztelaniazko, ingelesezko, suedierazko eta danierazko idazlanak alemanera itzuli zituen.

## Lanak
### Idazle gisa

* Liande. Eine Märchen-Dichtung (1855)
* Für junge Herzen (1863)
* In der Dämmerstunde (1863)
* Herzblättchens Kurzweil (1865)
* Kleine Welt. Zwölf kleine Erzählungen und Verschen (1865)
* Ferientage. Erzählungen (1866)
* Ein Tag aus dem Kinderleben (1866)
* Erzählungen für das Volk (1866-1870)
* Madeira. Episches Gedicht in vier Gesängen (1868)
* Mancherlei aus des Lebens Mai (1864)
* Unter uns Kleinen (1872)
* Gesammelte Erzählungen aus dem Töchteralbum. Erzählungen für die reifere Jugend (1873)
* Erzählungen für die Jugend (1875)
* Adam Gottlob Oehlenschläger zu dessen hundertjährigen Geburtstag (1879)
* Gedichte (1885)
* Erzählungen für die reifere weibliche Jugend (1887)
* Erzählungen. (Beim Vetter Franz, Verstiegen, Der Heidenturm.) (1888)
* Drolly oder Wenn man etwas gelernt hat und andere Erzählungen für artige Kinder (1892)
* Geschichten für Mädchen. Sechs Erzählungen (1896)

### Editore gisa

* Das Rosenmärchen (1856)
* Deutsche Sagen (1872)

### Itzultzaile gisa

* Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre. Paul und Virginie (1873)
* Louisa May Alcott. Kleine Frauen (1876)
* Fernán Caballero. Spanische Novellen (bi liburukitan, 1878)
* Juan Valera. Pepita Jiménez. Ein andalusischer Roman (1882)
* Esaias Tegner. Die Frithjofs-Sage (1883)

## Erreferentziak

* ↑ (Alemanez) Altner, Manfred. «Pauline Schanz» Sächsische Biografie (Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde) 2008-08-30 (Noiz kontsultatua: 2025-03-10).
* ↑ (Errusieraz) «Шанц, Юлий» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. XXXIX Санкт-Петербург (argitaratze data: 1903), 159-160 or. (Noiz kontsultatua: 2025-03-10).
* ↑ (Alemanez) Pataky, Sophie. (1898). «Schanz, Frau Pauline» Lexikon deutscher Frauen der Feder. 2 Berlin: Verlag Carl Pataky, 231 or. (Noiz kontsultatua: 2025-03-10).
# 1709
## Gertaerak

* Urtarrilaren 5a- William Derhamek Upminsterren, Londrestik gertu, – 12 °C tenperatura erregistratu zuen, 1709ko hotz-boladaren tenperaturarik baxuena.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Otsailaren 3a – Joan Filipe Bela, zuberotar zaldun, militar eta idazlea (h. 1796).
* Martxoaren 10a – Georg Wilhelm Steller, alemaniar botanikari, zoologo, sendagile eta esploratzailea (h. 1746).
* Martxoaren 14a – Gabriel Bonnot de Mably, Frantziako filosofo politikoa (h. 1785).
* Uztailaren 5a – Etienne de Xiloeta, frantziar politikaria (h. 1767).
* Uztailaren 26a – Juan Lezika, bizkaitar politikaria (h. 1784).
* Abuztuaren 8a – Tokugawa Ietsugu, Tokugawa shogunerriko zazpigarren shoguna (h. 1716).
* Abuztuaren 10a – Johann Georg Gmelin, alemaniar naturalista, botanikari, esploratzaile eta geografoa (h. 1755).
* Irailaren 1a – Domingo Basabilbaso, arabar enpresaburu eta politikaria (h. 1775).
* Irailaren 18a – Samuel Johnson, ingeles idazle eta lexikografoa (h. 1784).
* Urriaren 28a – Simón Anda, arabar abokatu, epaile eta politikaria (h. 1776).
* Abenduaren 9a – Luisa Elisabet Orleanskoa, Espainiako erregina ezkontidea (h. 1742).
* Abenduaren 29a – Elisabet I.a Errusiakoa, Errusiako enperatriza (h. 1762).
* Bernardo Alcalde Merino, Faltzesko Ikaslea, nafar zezenketari ospetsua eta apaiza.

## Heriotzak

* Otsailaren 8a – Giuseppe Torelli, italiar musikagilea eta biolin-jotzailea (j. 1658).
* Otsailaren 19a – Tokugawa Tsunayoshi, Tokugawa shogunerriko bosgarren shoguna (j. 1646).
* Apirilaren 2a – Giovanni Battista Gaulli, italiar Barroko eta Rococoko margolaria (j. 1639).
* Abuztuaren 4a – Elisabet Amalia Hesse-Darmstadtekoa, Hesse-Darmastadteko printzesa (j. 1635).
* Abuztuaren 31 – Andrea Pozzo, italiar pintorea eta arkitektoa (j. 1642).
* Irailaren 4a – Jean-François Regnard, dramaturgo frantziarra (j. 1655).
* Urriaren 2a – Ivan Mazepa, ukrainar kosakoen atamana (j. 1639).
* Abenduaren 1a – Abraham a Sancta Clara, austriar monje agustindarra (j. 1644).
* Abenduaren 7a – Meindert Hobbema, holandar margolari eta marrazkilaria (j. 1638).
* Antonio de Velasco, espainiar noble eta militarra, Nafarroako erregeordea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6857
* Multimedia: 1709 / Q6857
# 1746
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 7a – George Elphinstone, Britainia Handiko almirantea eta Keitheko I. bizkondea (h. 1823).
* Urtarrilaren 11 – William Curtis, ingeles zientzialari eta naturalista (h. 1799).
* Urtarrilaren 12a – Johann Heinrich Pestalozzi, suitzar pedagogoa, pedagogia modernoaren aintzindaria (h. 1827).
* Urtarrilaren 24a – Gustavo III.a Suediakoa, Suediako erregea (h. 1792).
* Urtarrilaren 25a – Félicité de Genlis, frantziar idazle, harpa-jole eta hezitzailea, Frantziako errege-familiaren irakaslea (h. 1830).
* Otsailaren 4a – Tadeusz Kościuszko, poloniar militarra eta abertzalea (h. 1817).
* Otsailaren 11 – Luis Paret y Alcázar, espainiar margolaria (h. 1799).
* Martxoaren 15a – Giovanni Battista Venturi, italiar fisikaria (h. 1822).
* Martxoaren 29a – Carlo Buonaparte, Napoleonen aita, nekazari eta merkataria (h. 1785).
* Martxoaren 30a – Francisco Goya, espainiar pintore, marrazkilari eta grabatzailea (h. 1828).
* Maiatzaren 9a – Gaspard Monge, frantziar matematikaria, geometria deskribatzailearen asmatzailea (h. 1818).
* Ekainaren 10a – Antoine Quentin Fouquier-Tinville, frantziar legegizona eta politikaria (h. 1795).
* Abuztuaren 9a – Lorenzo Igual, estremadurar apaiza, Iruñeko apezpikua (h. 1814).
* Irailaren 8a – Jacques Barthélémy Gramont de Castéra, lapurtar politikaria, Bordeleko alkatea (h. 1816).
* Azaroaren 12a – Jacques Charles, frantziar fisikari, matematikari eta asmatzailea (h. 1823).
* Abenduaren 20a – Miguel José Azantza, nafar militar eta jenerala (h. 1826).
* Abenduaren 30a – François-André Vincent, margolari frantziarra (h. 1816).
* Pedro Gregorio Etxeandia Ximenez, nafar ikerlaria (h. 1817).

## Heriotzak

* Otsailaren 22a – Francisco Ignacio Añoa, euskal artzapezpikua, Iruñeko apezpikua izandakoa (j. 1648).
* Martxoaren 2a – Jose Apeztegia, nafar Bikario Nagusia eta priorea.
* Martxoaren 19a – Anna Leopoldovna, Errusiako erreginaordea (j. 1718).
* Martxoaren 20a – Nicolas de Largillière, frantziar margolari erretratugilea (j. 1656).
* Ekainaren 14a – Colin MacLaurin, eskoziar matematikaria (j. 1698).
* Uztailaren 9a – Filipe V.a Espainiakoa, Espainiako erregea (j. 1683).
* Uztailaren 20a – Jacques-Bonne Gigault de Bellefonds, Frantziako artzapezpikua (j. 1698).
* Abuztuaren 6a – Kristian VI.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako erregea (j. 1699).
* Azaroaren 14a – Georg Wilhelm Steller, alemaniar botanikari, zoologo, sendagile eta esploratzailea (j. 1709).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7589
* Multimedia: 1746 / Q7589
# Klaus Richtzenhain

Klaus Richtzenhain (Berlin, 1934ko azaroaren 1a – Erfurt, 2025eko martxoaren 6a) alemaniar atleta izan zen.
Ekialdeko Alemaniako SC Lokomotive Leipzig eta SC Turbine Erfurt kirol taldeetako kidea izan zen. 1.500 metroko lasterketan espezializatu zen, eta 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, Melbournen, Alemaniako Talde Bateratuko kide gisa. Brontzezko domina irabazi zuen 1.500 metroko lasterketan, Ron Delany irlandarraren atzetik eta John Landy australiarraren aurretik.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 1956 | Melbourne Australia | 02 ! | 1.500 metro |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q461155
* Multimedia: Klaus Richtzenhain / Q461155
# Ivan Rakitić

Ivan Rakitić (Rheinfelden, Suitza, 1988ko martxoaren 10a) Suitzan jaiotako kroaziar futbolaria da.
Nazioartean, Ivanek Kroaziako futbol selekzio nazionalan jokatzen du. Aurretik Suitzako selekzioaren gazte mailetan jokatu zuen, baina selekzio absolutuan jokatzeari uko egin zion Kroaziako selekzioan, bere jatorrizko herrialdearen selekzioan jokatzeko.

## Palmaresa
### FC Basel

* Suitzako futbol kopa (1): 2006–07.

### Schalke 05

* Alemaniako Futbol Kopa (1): 2010–11.

## Erreferentziak

* ↑ munzinger.de
* Datuak: Q115453
* Multimedia: Ivan Rakitić / Q115453
# Wiki untxi-zulo

Wiki untxi-zuloa irakurle batek Wikipedian (artikuluetako hiperesteken bidez) eta beste wiki batzuetan nabigatzen duen bitartean gaitik gaira nabigatuz egiten duen ikasketa bidea da. Untxi-zuloaren metafora Lewis Carrollen 1865eko Alizia herrialde miresgarrian eleberritik dator, non Aliziak abentura bat hasten duen Untxi Zuriari bere untxi-zulora jarraituz.
Wikipediatik kanpo zerbait jakin edo ikasi ondoren, jende askok online entziklopediara jotzen du gai berari buruz gehiago jakiteko, eta ondoren, hasitako lekutik gero eta urrun eta sakonago dauden gaiei ekiten diete, etenik gabeko bidean. Pertsona eta gertaera historikoetan oinarritutako filmak abiapuntu ezagunak izaten dira Wikipediako untxi-zuloak esploratzeko.
Wikipediako artikuluen arteko erlazioak erakusten dituzten datuen bistaratzeek irakurleek gaitik gaira nabigatzeko har ditzaketen bideak erakusten dituzte, ildo horretan Wikimedia fundazioak ikerketa bat argitaratu zuen, irakurleak untxi-zuloetan nola murgiltzen diren jakiteko. Untxi-zulo nabigazioaren portaera hizkuntza askotako Wikipediatan gertatzen da.
Wikipediako erabiltzaileek untxi-zuloen esperientziak partekatu izan dituzte Wikipediako ospakizunen baitan, zein sare sozialetan. Pertsona batzuk Wikipediara joaten dira, untxi-zulo bat bilatzera jolas moduan. Untxi-zuloa esploratzea wikiracing-aren parte izan daiteke.
Untxi-zuloetan murgiltzearen esperientzia, nabigazio irakurketetan ohikoa bada ere, wikilarien edizio lanetan ere gertatzen da, baita Euskarazko Wikipedian ere.

## Erreferentziak

* ↑ Stockton, Chrissy. (January 4, 2014). «The 10 Best Wikipedia Black Holes For Curious People (Who Have No Impulse Control)» Thought Catalog.
* ↑ Yahr, Emily. (January 4, 2018). «Do you fall down a Wikipedia rabbit hole after each episode of 'The Crown'? You're not alone.» Washington Post.
* ↑ Beck, Lia. (August 23, 2018). «13 Movies Based On True Stories With Wikipedia Rabbit Holes You'll Spend Hours On» Bustle.
* ↑ Li, Shirley. (December 12, 2014). «WikiGalaxy: A Visualization of Wikipedia Rabbit Holes» The Atlantic.
* ↑ Allemandou, Joseph; Popov, Mikhail; Taraborelli, Dario. (January 16, 2018). «New monthly dataset shows where people fall into Wikipedia rabbit holes – Wikimedia Blog» Diff, a Wikimedia community blog.
* ↑ Wang, Shan. (March 16, 2018). «Why do people go to Wikipedia? A survey suggests it's their desire to go down that random rabbithole» Nieman Lab (Nieman Foundation for Journalism).
* ↑ «On Wikipedia's 15th birthday, Ars shares the entries that most fascinate us» Ars Technica January 16, 2016.
* ↑ Howard, Dorothy. (July 22, 2015). Feed my Feed: Radical publishing in Facebook Groups. Rhizome.
* ↑ Bosch, Torie. (January 25, 2018). «Rabbit Holes: Exploring the Wikipedia Page of "People Who Disappeared Mysteriously."» Slate Magazine.
* ↑ «10 Outrageous Wikipedia Articles That Will Send You Down a Rabbit Hole» Thrillist April 30, 2020.
* ↑ «Down the Wikipedia Rabbit Hole: The Game! - On The Media - WNYC Studios» WNYC Studios February 5, 2015.
* ↑ Mastodon.eus (argitaratze data: 2025-03-10) https://mastodon.eus/@theklan/114137995346371963.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54958784
# Lotofagoak

Greziar mitologian Lotofagoak edo Lotojaleak (antzinako grezieraz: Λωτοφάγοι) loto zuhaitzetako fruituez elikatzen diren herria dira. Lotoak eragin narkotikoa luke eta Homerok bere Odisean kontatzen duenez Ulisesi kosta egingo zaio lotoa jan duen bere eskifaia atzera bildu eta lotofagoen lurretatik irtetea.
| « | Eta, hamargarrenean, lotofagoen lurra jo nuen, zeinek lorezko duten elikadura. Han lehorreratu ginen ur eske joateko, eta lagunek otordu egin zuten hor, gero, ontzi lasterren ondoan. Ogiz eta edariz ase ginenean, bada, lehorrean barnago sartzeko agindu nien, ahal bazuten ikasi nolako gizonek jaten ote zuten han ogi. Bi gizon hautatu, bada, eta hirugarrena mezulari izendatu, eta denak joanda, lotofagoak zituzten berehala topatu, zeinek, alta, ez zieten hil asmorik agertu; aldiz, lototik jatera zituzten gonbidatu. Eta lotoko lorea jan orduko, gozoa, kentzen zitzaien mezuak ekartzeko gogoa, eta etxera itzultzeko; eta han gelditzea, lotofagoen artean, zuten gogo bakarra, loto lore hura janaz, itzultzea ahaztuta. Handik indarrez nituen ekarri behar izan ontzi barnatsuetara, negarrez ta herrestan, bai ta jarleku azpian lotu ere bakoitza. | » |
| — Odisea |||

## Erreferentziak

* ↑ Matías Múgicaren itzulpena Balea Zuria argitaletxearentzat (2025), 194. or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q596552
* Multimedia: Lotus-eaters / Q596552
# Zellige

Zellige (arabieraz الزليج az-zulaiŷ, harri leundua) zeramikazko mosaiko-apaindura mota bat da, islamiar arkitekturan erabilia. Mosaikoa egiteko erabiltzen diren teselak lauza beiraztatu edo azulejuzkoak dira. Hauek banan bana mozten dira eta kareore geruza gainean ezartzen, eredu geometrikoak eratzeko.
Lauzaren alde bat beiraztatua da, esmaltearen bidezko gai bat egostearen ondorioz, irazgaitz eta distiratsu bihurtzen duena. Alde hori kolorebakarrekoa edo koloreanitzekoa izan daiteke, leuna edo erliebean.
Oro har, zellige teknika almohadeen garaian hedatu zen Magreb eta Al-Andalusen, baina jatorria eta datazioa ez dago argi: VIII. eta X. mendeen artean sortu zen eta bereziki XIV. mendera arte garatuz joan zen. Antza, teknika hau aldi berean garatu zen Al-Andalusen eta Magreben, erromatar eta bizantziar mosaiko-teknikatik abiatuta. Magrebeko eta Iberiar penintsulako arkitektura islamiarraren osagai bereizgarria da.

## Ikus, gainera

* Mosaikoa
* Solairu lauza
* Islamiar eredu geometrikoa
* Datuak: Q189046
* Multimedia: Zellij / Q189046
# Afronycteris nanus

Afronycteris nanus Afronycteris generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae subfamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago

## Erreferentziak

* ↑ Peters. (1852). Reise nach Mossambique, 63 or..

## Ikus, gainera

* Vespertilionidae

## Kanpo estekak

* 'Neoromicia nanus'ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
# Optimates

Optimates (latinez «hoberenak» edo «aristokratak», singularrez, optimas) Erromatar Errepublika beranteko senatari batzuek beren buruari ematen zioten izena zen. Senatari talde hark Herri Biltzarretako botereak murriztu eta Senatukoak handitu nahi zituen, Senatua ganbera egonkorragoa eta arduratsuagoa zelakoan. Populares taldea zuen aurkari, kontrako politika hobesten zuelako. Haien arteko ika-mikek bortizkeria eta gerra zibila piztu zituzten.
Optimates taldeak nobleziako leinuak hobesten zituen postu publikoetarako, batez ere probintzietatik zetozen gizon berrien aurrean. Ironikoki, optimates-en azken defendatzaile sutsua, Zizeron, probintzietako «gizon berria» zen.
Erromatar hiritartasuna Italiatik kanpora zabaltzearen kontra zeuden. Italia osora zabaltzea bera gehiegikeria zen, haien ustez. Kultura helenistikoaren kontrakoak ziren orobat, Erromako gazteria usteltzen zuelakoan. Soldadu beteranoei lur-soroak banatzearen alde zeuden, beterano zoriontsuek jeneral matxinatuekin bat egiteko arrisku txikiagoa baitzuten.
Haien urrezko garaia Sila diktadorearen aldian etorri zen (K. a. 81 -79). Orduan, Herri Biltzarrak ia-ia eskumenik gabe geratu ziren. Senatarien kopurua 300dik 600era igaro zen. Italiako iparraldean soldadu andana kokatu zuten, han bizi zitezen. Popularesetako asko zerrenda beltzetan sartu eta hil zituzten. Silak boterea utzi ondoren, politika hori irauli zen pixkanaka.
Optimates taldeko beste politikari esanguratsu batzuk Katon Maior eta Katon Minor, Milo, Marko Bruto, eta azken urteetako Ponpeio Handia izan ziren.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Optimates and Populares | Roman Senate, Patricians, Plebeians | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2023-07-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q309155
# Ramon Agirre

    Artikulu hau aktore donostiarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Agirre».
Ramon Agirre Lasarte (Donostia, Gipuzkoa, 1954 - ) antzezle, umorista, euskal idazle eta margolaria da. Amara auzoan jaiotakoa da.
2018ko Donostiako Zinemaldian Zinemira Saria jaso zuen.

## Bizitza

Arkitektura ikasi zuen Valladoliden eta Donostian. Interpretazio ikasketak egin zituen Antzertin, Eusko Jaurlaritzako Arte Dramatikoko Eskolan. 1983. urteaz geroztik, aktore bezala egin du lan zinema, antzerki eta telebista alorrean.
Michael Haneke zinema-zuzendariaren Amour filmean parte hartu zuen. Film honek 2012ko Cannesko Zinemaldiko Urrezko Palma saria irabazi zuen.

## Filmak

* Irati (2023)
* Agur Etxebesteǃ (2019)
* Errementari (2017)
* Handia (2017)
* Txarriboda (2015)
* Igelak (2016)
* A escondidas (2014)
* Alaba Zintzoa (2013)
* La herida (2013)
* Baztan (2012)
* Amour (2012)
* Arriya (2011)
* Mystikal (2010)
* Sukalde kontuak (2009)
* Go!azen (2008)
* Las 13 rosas (2007)
* Tocar el cielo (2007)
* Locos por el sexo (2006)
* Aupa Etxebeste! (2005)
* Pasos (2005)
* Frío sol de invierno (2004)
* XXL (2004)
* Héctor (2004)
* Ilargiaren sekretua (2004)
* El final de la noche (2003)
* El rey de la granja (2002)
* Tercero B (2002)
* Visionarios (2001)
* Mi hijo Arturo (2001)
* La hora de los valientes (1998)
* Pase negro (1998)
* Suerte (1997)
* Menos que cero (1996)
* Zapico (1996)
* Hotel y domicilio (1995)
* El día de la Bestia (1995)
* Sálvate si puedes (1995)
* Adiós Toby, adiós (1995)
* Offeko maitasuna (1992)
* La gente de la Universal (1991)
* Santa Cruz, el cura guerrillero (1991)
* Ander eta Yul (1989)
* Udazkeneko euria (1988)
* Karlistadaren kronika 1872-1876 (1988)
* Musica de viento (1988)
* A los cuatro vientos (1987)
* Kareletik (1987)
* 27 ordu (1986)
* Petit casino (1986)
* Iniciativa privada (1986)

## Telebista

* DBH
* El incidente
* Duplex
* Flamingo berria
* Bi eta bat
* Benta Berri
* Balbemendi
* Bertan Zoro
* Goenkale
* Eskamak kentzen
* Go!azen
* Médico de familia
* En el corredor de la muerte
* La casa de papel (4. zatia)

## Lanak
### Poesia

* Eta zergatik ez?... Sigrid (1983, Susa): Eneko Olasagasti, Gorka Setien eta Maripi Solbesekin batera

### Antzerkia

* Metxa (2003)
* Errenta (1994, Kutxa)
* Artea (2006 eta 2025)
* Gronholm metodoa (2008, Kutxa)
* Xentimorik gabe (2012)
* Bejondaigula! (2013)
* Koka kola eta barea (2014)
* 100 m karratu (2015)
* Heroiak (2016)
* Konpromisoa (2021)
* Gu primer! (2021)
* Hobe ixilik (2023)
* Heisenberg (2025)

## Erreferentziak

* ↑ Ramon Agirre literaturaren zubitegian
* ↑ Euskadiko Filmategia. Agirre Lasarte, Ramón. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Herrera, Elvira. (2019T03:15). «¡Nuestro #RamónAgirre no para! Acaba de grabar para la 4T de @lacasadepapel y en unos días presenta dos proyectos muy queridos para él: @aguretxebeste y #Enelcorredordelamuerte. / @enriquecidonchapic.twitter.com/vkhURlD73E» @ElviraHerrera_ (Noiz kontsultatua: 2019-09-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12266445
* Multimedia: Ramon Agirre / Q12266445