OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pintada arrunt

Pintada arrunta (Numida meleagris) Numida generoko hegazti espeziea da. Bere generoko espezie bakarra da.

## Deskribapena

50 cm arteko luzera du, moko luze samarra, sendoa eta sendoa, oinarrian argizari moduko bat duena, eta sudur-hobiak haren gainean irekitzen dira. Burua, lumaz biluzia eta kolore zuri edo urdinxka nagusia duena, kolore more biziko karunkula edo eskreszentzia haragitsuekin eta ohiko zimera edo korne-protuberantziarekin buruaren goialdean. Lumajea grisa eta beltza da, eta motots zuri txikiak ditu. Arrak eta emeak itxuraz berdinak dira, eta ezin dira erraz bereizi beren portaeragatik ez bada, hau da, ez dute dimorfismo sexualik. Sei eta zortzi urte bitartean bizi dira.

## Ekologia

Pintada etxekotu egin dute eta bere banaketa geografikotik kanpo bertakotu da, adibidez Italian, hegoaldeko Frantzian, Argentinan eta Paraguain, hego-ekialdeko Asian, Estatu Batuetako eremu beroetan, Karibe Itsasoko uharteetan eta Antilletako eta Ekialdeko Indietako uharte batzuetan.
Bere elikadura orojalea eta askotarikoa da, zereal, fruta, barraskilo, zizare, intsektu eta lurreko intsektuen larben haziak dira. Parke zabaletan haziak hazten direnean, haziak baino ez dira beharko, hala nola garia, artoa, oloa, sorgoa, artatxikia, garagarra eta abar, eta zizareak edo magurioak ere bai.
Eremu ireki moduko espeziea da, eremu beroetako berezko landaretza sakabanatua bizi dena. Klima mediterraneoko zonaldeetan bizitzeko gai da, urtaro hotz batekin. Itxian, etxeko beste oilo batzuekin nahastutako taldeetan bizi diren arren, normalean mukerrak eta zaputzak izaten dira, eta, beraz, ez zaie utzi behar behe-mendiko eremuetan sartzen (itzuliko ez direlako). Parke edo eremu libre samarreko eremuak behar dituzte, eta hotzetik eta airetik ondo babestutako oilategia, batez ere neguan. Leku libreetan ez dira jazarri behar, erraz izutzen baitira beren oilategitik, bizitza basatira itzuliz.

## Azpiespezieak

Pintadak bederatzi azpiespezie ditu:
* N. m. coronatus (Gurney, 1868)
* N. m. galeatus (Pallas, 1767)
* N. m. marungensis (Schalow, 1884)
* N. m. meleagris (Linnaeus, 1758)
* N. m. mitratus (Pallas, 1764)
* N. m. papilosus (Reichenow, 1894)
* N. m. reichenowi (Ogilvie-Grant, 1894)
* N. m. sabyi (Hartert, 1919)

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Pintada arrunt» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ M. Beaman & S. Madge, (1999) Guide encyclopédique des oiseaux du Paléarctique occidental, Nathan, Paris, 872 p.
* ↑ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, D. Roberson, T. A. Fredericks, B. L. Sullivan & C. L. Wood (2015). «The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2015». The Cornell Lab of Ornithology.

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q251842
* Multimedia: Numida meleagris / Q251842
* Espezieak: Numida meleagris
# Axpuru

Axpuru Arabako iparraldean dagoen herria da, Donemiliagako udalerrikoa. Itsasoaren mailatik 675 metrora dago.

## Inguru naturala eta kokapena

Herriak Donemiliagako Larrearekin egiten du muga mendebaldean, Barriarekin ekialdean, Zuhatzurekin hegoaldean eta Elgeako mendilerroarekin iparraldean.
Mendebalderantz Hermua 2,7 kilometrora eta Larrea 1,4 kilometrora daude eta ekialderantz Narbaxa 2,3 kilometrora.

## Demografia

* Axpuruko biztanleria

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Alas/Boulebard) • Zurbao • Ilarratza • Matauku • Arbulu • Argomaiz • Venta del Patio • Mendixur • Matura • Ozeta • Hermua • Larrea • Axpuru • Barria (bidegurutzea) • Barria (aterpe) • Narbaxa • Arriola • Gordoa | Galarreta |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 8b | Agurain Erdoña Ozeta | Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta | Agurain Erdoña Ozeta |

## Ondarea

* San Joan Bataiatzailearen eliza: Herriko eraikinik nabarmenena da, XVI. mendekoa. Erretaula gotiko berantiarra da, 1525-1530ean egindakoa, pizkundetar osagai batzuekin. 1972-1974an zaharberritze lan sakonak egin zituzten, eta berriro ere 2006 eta 2007an.
* Agirre baserria dago, baita Lomendi eta Maiza ere, XVII. eta XVIII. mendeko bi zatiko landa-etxeen estiloan egindakoak.

## Irudi galeria

* Herriko ikuspegi orokorra.
* San Joan Bataiatzailea eliza.
* Elizaren ataria.
* Elizaren leiho bat.
* Elizako erretaula.
* Axpuruko etxea.
* Axpuruko ikuspegia udan

## Ikus, gainera

* Aguraingo Kuadrilla

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2866907
* Multimedia: Axpuru / Q2866907
# Tundrako antzara hankahori

Tundrako antzara hankahoria (Anser serrirostris) Anser generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Garai batean azpiespezie bezala zegoen sailkatuta, taigako antzara hankahoriarekin batera (Anser fabalis). 2022. urteaz gero, 2 espezietan banatu dira, biak ere hankahori, baina bizilekuaren arabera banatuta, taigakoa eta tundrakoa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tundrako antzara hankahori» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ (Gaztelaniaz) SEO/BirdLife, Prensa. (2022-11-10). «Presentamos la nueva Lista de las Aves de España, que alcanza las 638 especies» SEO/BirdLife (Noiz kontsultatua: 2023-01-09).

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q673280
* Multimedia: Anser serrirostris / Q673280
* Espezieak: Anser serrirostris

## Ikus, gainera

* Anser
* Anatidae
# Beltxarga beltz

    Artikulu hau hegaztiari buruzkoa da; metafora epistemologikoa gaitzat duena beste hau da: «Beltxarga beltzaren teoria»
Beltxarga beltza (Cygnus atratus) Cygnus generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Willem de Vlamingh herbeheretar esploratzaileak 1697an Swan ibaian zuzendutako espedizio batean mendebaldeko Australian beltxarga beltzak aurkitu zituen. Aurretik "beltxarga beltza" esamolde bat besterik ez zen, ezinezkoaren sinonimo bat, baina harrezkero esamoldearen esanahia guztiz aldatu zen: hautemandako ezintasun bat beranduago gezurtatua izan zitekeela adierazteko.

## Ezaugarriak

Ez dago dimorfismo sexualik espezimenen lumajean. Arrak emeak baino handiagoak dira: arrek 1,2 eta 1,4 metro arteko luzera, 1,6 eta 2 metro arteko hegal-tamaina, eta 5,1 kg eta 8,7 kg arteko pisua dute; emeek, berriz, batez beste 5,1 kg-ko pisua dute. Gazteek lumaje zuria dute, benetan lumaduna, luma beltzak ateratzen zaizkien 6 hilabete ingurura arte. Mokoa gorria da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Beltxarga beltz» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ (Ingelesez) Black Swan Unique to Western Australia. .

## Ikus, gainera

* Cygnus
* Anatidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q131044
* Multimedia: Cygnus atratus / Q131044
* Espezieak: Cygnus atratus
# Ahate musketadun

Ahate musketaduna (Cairina moschata) Anatidae familiako hegaztia da.
Jatorriz amerikarra da, baina azken urteotan gero eta ugariagoa da bere jatorrizko eremutik kanpo, etxalde eta baserrietatik ihes egindako aleak zabaldu direlako munduan barrena, baita Euskal Herrian ere.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Ahate musketadun» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Cairina
* Anatidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q242851
* Multimedia: Cairina moschata / Q242851
* Espezieak: Cairina moschata
# Zertzeta nabar

Zertzeta nabarra (Anas versicolor) Anas generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Zertzeta nabar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Anas
* Anatidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q28106981
* Multimedia: Spatula versicolor / Q28106981
* Espezieak: Spatula versicolor
# Kuliska orbandun

Kuliska orbanduna (Actitis macularius) Actitis generoko animalia da. Hegaztien barruko Scolopacidae familian sailkatua dago.
Espezie amerikarra da, Europan eta Euskal Herrian bakarrik noizbehinka ikusten dena. Europako kuliska txikiaren antz handia dauka, baina ugalketa-sasoian gorputza tanto edo orbanez estalita edo "zikinduta" izaten du eta hortik datorkio bere izena, bai latinez zein euskaraz.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Kuliska orbandun» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Actitis
* Scolopacidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q389691
* Multimedia: Actitis macularius / Q389691
* Espezieak: Actitis macularius
# Buztanori boreal

Buztanori boreala (Bombycilla garrulus) Bombycillidae familiako eta Bombycilla generoko hegaztia da. 18–21 cmko txori fruitujalea da, Europa eta Asiako iparraldeko eta Ipar Amerikako mendebaldeko baso borealetan habia egiten duena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Buztanori boreal» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Bombycilla
* Bombycillidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q26135
* Multimedia: Bombycilla garrulus / Q26135
* Espezieak: Bombycilla garrulus
# Zuhaitz enara

Petrochelidon nigricans Petrochelidon generoko animalia da. Hegaztien barruko Hirundinidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Petrochelidon
* Hirundinidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
# Nelle Peters

Nelle Elizabeth Nichols Peters (Niagara, Ipar Dakota; 1884ko abenduaren 11 – Sedalia, Misuri; 1974ko urriaren 7a), Nelle Peters izenez ezagunagoa, Kansas hirian eraikin ugari diseinatu zituen estatubatuar arkitektoa izan zen.

## Lehen urteak

Storm Lakeko (Iowa) Buena Vista College-n izan zen, eta marrazketan eta matematiketan nabarmendu zen. Ondorioz, arkitekto izatea erabaki zuen, hasieran Sioux Cityko Eisentrout, Colby eta Pottenger enpresan lanpostu bat lortuz, non lau urtez egon zen eta arkitektura ikastaroak posta bidez hartu zituen. 1907an Kansas hiriko enpresa batera bidali zuten lanera, eta 1909an negozio propioa ezarri zuen.
1911n William H. Peters, Kansasko tren terminalaren diseinatzailearekin ezkondu zen.

## Ibilbidea

1923an dibortziatu ondoren, bereziki produktiboa zen fase batean sartu zen, eta hurrengo bost urteetan eraikin ugari diseinatu zituen. Kansasen dituen eraikuntzen artean, Ambassador Hotela, Luzier kosmetika konpainiaren eraikina eta etxebizitza eraikin ugari nabarmentzen dira.
Arkitektoak Tulsan, Oklahoma Cityn, Columbian, Clintonen, Boonvillen eta Jefferson Cityn ere egin zituen ekarpenak.
Peters arkitekturan aktibo mantendu zen 1965ean erretiratu zen arte. Egoitza-eraikinak eta hotelak diseinatzen espezializatu zen, baina elizak eta merkataritza-eraikinak ere diseinatu zituen.
Sedalian hil zen, Misurin, 1974an.

## Ikus, gainera

* Emakumeak arkitekturan

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «Nelle E. Peters (1884 - 1974)» Historic Missourians (State Historical Society of Missouri).
# Zuhaitz enara

Zuhaitz-enara (Petrochelidon nigricans) Petrochelidon generoko animalia da. Hegaztien barruko Hirundinidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Zuhaitz enara» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Petrochelidon
* Hirundinidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q2668013
* Multimedia: Petrochelidon nigricans / Q2668013
* Espezieak: Petrochelidon nigricans
# Zuhaitz-enara

Zuhaitz-enara (Petrochelidon nigricans) Petrochelidon generoko animalia da. Hegaztien barruko Hirundinidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Zuhaitz-enara» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Petrochelidon
* Hirundinidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q922192
* Multimedia: Tachycineta bicolor / Q922192
* Espezieak: Tachycineta bicolor
# Miaulari gris

Miaulari grisa (Dumetella carolinensis) Dumetella generoko animalia da. Hegaztien barruko Mimidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Miaulari gris» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Dumetella
* Mimidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q831597
* Multimedia: Dumetella carolinensis / Q831597
* Espezieak: Dumetella carolinensis
# Richard txirta

Anthus richardi Anthus generoko animalia da. Hegaztien barruko Motacillidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Anthus
* Motacillidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q782023
* Multimedia: Anthus novaeseelandiae / Q782023
* Espezieak: Anthus novaeseelandiae
# Richard txirta

Richard txirta (Anthus richardi) Anthus generoko animalia da. Hegaztien barruko Motacillidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Richard txirta» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Anthus
* Motacillidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q782023
* Multimedia: Anthus novaeseelandiae / Q782023
* Espezieak: Anthus novaeseelandiae
# Nelle Peters

Nelle Elizabeth Nichols Peters (Niagara, Ipar Dakota; 1884ko abenduaren 11 – Sedalia, Misuri; 1974ko urriaren 7a), Nelle Peters izenez ezagunagoa, Kansas hirian eraikin ugari diseinatu zituen estatubatuar arkitektoa izan zen.

## Lehen urteak

Storm Lakeko (Iowa) Buena Vista College-n izan zen, eta marrazketan eta matematiketan nabarmendu zen. Ondorioz, arkitekto izatea erabaki zuen, hasieran Sioux Cityko Eisentrout, Colby eta Pottenger enpresan lanpostu bat lortuz, non lau urtez egon zen eta arkitektura ikastaroak posta bidez hartu zituen. 1907an Kansas hiriko enpresa batera bidali zuten lanera, eta 1909an negozio propioa ezarri zuen.
1911n William H. Peters, Kansasko tren terminalaren diseinatzailearekin ezkondu zen.

## Ibilbidea

1923an dibortziatu ondoren, bereziki produktiboa zen fase batean sartu zen, eta hurrengo bost urteetan eraikin ugari diseinatu zituen. Kansasen dituen eraikuntzen artean, Ambassador Hotela, Luzier kosmetika konpainiaren eraikina eta etxebizitza eraikin ugari nabarmentzen dira.
Arkitektoak Tulsan, Oklahoma Cityn, Columbian, Clintonen, Boonvillen eta Jefferson Cityn ere egin zituen ekarpenak.
Peters arkitekturan aktibo mantendu zen 1965ean erretiratu zen arte. Egoitza-eraikinak eta hotelak diseinatzen espezializatu zen, baina elizak eta merkataritza-eraikinak ere diseinatu zituen.
Sedalian hil zen, Misurin, 1974an.

## Ikus, gainera

* Emakumeak arkitekturan

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «Nelle E. Peters (1884 - 1974)» Historic Missourians (State Historical Society of Missouri).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16007690
* Multimedia: Nelle Peters / Q16007690
# Gunnar Ekelöf

Bengt Gunnar Ekelöf (Stockholm, 1907ko irailaren 15a – Sigtuna, 1968ko martxoaren 16a) suediar olerkaria izan zen.
Londresko Ekialdeko Ikasketa Eskolan eta Uppsalako Unibertsitatean ikasi zuen. Literatur aldizkari garrantzitsuetan kolaboratu zuen eta Suediako Akademiako kide izan zen 1958tik hil zen arte. 1958an arte. 1958an unibertsitate honetako filosofian honoris causa doktoretza jaso zuen. Poeta frantsesak ere itzuli zituen, bereziki Charles Baudelaire, Arthur Rimbaud, Guillaume Apollinaire eta Robert Desnos.
Suediako lehen poeta surrealistatzat hartzen da. Arthur Rimbaud, Edith Södergran eta T. S. Eliot bezalako egileetan inspiratu zen, eta bere lanetan bakardadea, maitasuna, heriotza eta ametsak jorratu zituen. 1966an Iparraldeko Kontseiluaren Literatura Saria jaso zuen Dīwān över Fursten av Emgión liburuarengatik.

## Lan hautatuak

* Sent på jorden, poemak (1932)
* Fransk surrealism, itzulpenak (1933)
* Dedikation, poemak (1934)
* Hundra år modern fransk dikt, itzulpenak (1934)
* Sorgen och stjärnan, poemak (1936)
* Köp den blindes sång, poemak (1938)
* Färjesång, poemak (1941)
* Promenader, saiakerak (1941)
* Non serviam, poemsk (1945)
* Utflykter, saiakerak (1947)
* Om hösten, poemak (1951)
* Strountes, poemak (1955)
* Blandade kort, saiakerak (1957)
* Opus incertum, poemak (1959)
* En Mölna-elegi, poema (1960)
* Valfrändskaper, itzulpenak (1960)
* En natt i Otocac, poemak (1961)
* Diwan över fursten av Emgión, poemak (1965)
* Sagan om Fatumeh, poemak (1966)
* Vägvisare till underjorden, itzulpena, Rika Lesserren, poemak (1967)
* Partitur, poemak (1969)
* Lägga patience, saiakerak (1969)
* En självbiografi, autobiografia (1971)
* En röst, poemak (1973)
* Datuak: Q366311
* Multimedia: Gunnar Ekelöf / Q366311
# Haitz-berdantza

Emberiza impetuani Emberiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Emberiza
* Emberizidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q1034950
* Multimedia: Emberiza tahapisi / Q1034950
* Espezieak: Emberiza tahapisi
# Haitz-berdantza

Haitz-berdantza (Emberiza impetuani) Emberiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Haitz-berdantza» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Emberiza
* Emberizidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q1034950
* Multimedia: Emberiza tahapisi / Q1034950
* Espezieak: Emberiza tahapisi
# 2025eko Paris-Niza

2025eko Paris-Niza, Paris-Niza lasterketaren 83. edizioa martxoaren 9tik 16ra jokatu zen. Le Perray-en-Yvelines eta Niza lotu zituen, 1.213 kilometroko ibilbidearekin, zortzi etapatan banatua.
Garailea Matteo Jorgenson estatubatuarra izan zen.

## Etapak

| Etapa | Data | Etapako hiriak | type | Luzera (km) | Desnibela (m) | Etapako garailea | Sailkapen orokorreko liderra |
| 1 | mark 9 | Le Perray-en-Yvelines – Le Perray-en-Yvelines | etapa gorabeheratsua | 156,5 | 1.285 m | Tim Merlier | Tim Merlier |
| 2 | mark 10 | Montesson – Bellegarde | etapa laua | 183,9 | 982 m | Tim Merlier | Tim Merlier |
| 3 | mark 11 | Nevers Magny-Coursko zirkuitua – Nevers | taldekako erlojupekoa | 28,4 | 264 m | Team Visma | Lease a Bike | Matteo Jorgenson |
| 4 | mark 12 | Vichy – La Loge des Gardes | bitarteko etapa | 163,4 | 2.737 m | João Almeida | Jonas Vingegaard |
| 5 | mark 13 | Saint-Just-en-Chevalet – La Côte-Saint-André | etapa gorabeheratsua | 203,3 | 2.604 m | Lenny Martinez | Matteo Jorgenson |
| 6 | mark 14 | Saint-Julien-en-Saint-Alban – Berre-l'Étang | etapa laua | 209,8 | 1.555 m | Mads Pedersen | Matteo Jorgenson |
| 7 | mark 15 | Niza – Auron | mendiko etapa | 147,8 | 3.723 m | Michael Storer | Matteo Jorgenson |
| 8 | mark 16 | Niza – Niza | bitarteko etapa | 119,9 | 2.713 m | Magnus Sheffield | Matteo Jorgenson |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126737324
* Multimedia: Paris-Nice 2025 / Q126737324
# Carl Ludvig Engel

Johann Carl Ludwig Engel (Berlin, 1778ko uztailaren 3a - Helsinki, 1840ko maiatzaren 14a) alemaniar arkitektoa izan zen. Eraikin asko eraiki zituen Helsinkin eta hiria berreraikitzen lagundu zuen.
Igeltsero hasi zen eta gero Berlingo Arkitektura Institutuan ikasi zuen. 1806an Napoleonek Prusia mendean hartu izanak arkitekto asko beste herrialde batzuetan lana bilatzera behartu zituen. 1808an udal arkitekto postua lortu zuen Tallinnen. Handik San Petersburgoko eraikin neoklasikoak ikusi ahal izan zituen. 1816an Helsinkira joan zen, Finlandiako Dukerri Handiko hiriburu berrira.
Helsinkin, besteak beste, katedrala, senatuaren eraikina, udaletxea, liburutegia eta unibertsitatea diseinatu zituen. Turku hiriaren plan berria ere diseinatu zuen, 1827ko sutearen ondoren.

## Iruditegia

* Helsinkiko Unibertsitatea
* Senatuaren plaza eta Helsinkiko katedral luteranoa
* Helsinkiko udala (1833)
* Liburutegi Nazionala
* San Joan eliza Hamina
* Helsinki 1820an, Engelek egina
* Kulosaari (c. 1810)
* Lizeoa Kuopion (1826)
* Jauregia Kohtu kaleko 8. zenbakian, Tallinnen
* Eckerö postetxea (1828)
* Poriko udala (1841)
* Trinitate Santuaren eliza, Helsinki (1826)
* Lapua katedrala (1827)
* Lieksako kanpandorrea (1836)
* Alajärviko eliza (c. 1836)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q77103
* Multimedia: Carl Ludvig Engel / Q77103
# 2025eko Paris-Niza

2025eko Paris-Niza, Paris-Niza lasterketaren 83. edizioa martxoaren 9tik 16ra jokatu zen. Le Perray-en-Yvelines eta Niza lotu zituen, 1.213 kilometroko ibilbidearekin, zortzi etapatan banatua.
Garailea, Visma–Lease a Bike taldeko Matteo Jorgenson estatubatuarra izan zen.

## Etapak

| Etapa | Data | Etapako hiriak | type | Luzera (km) | Desnibela (m) | Etapako garailea | Sailkapen orokorreko liderra |
| 1 | mark 9 | Le Perray-en-Yvelines – Le Perray-en-Yvelines | etapa gorabeheratsua | 156,5 | 1.285 m | Tim Merlier | Tim Merlier |
| 2 | mark 10 | Montesson – Bellegarde | etapa laua | 183,9 | 982 m | Tim Merlier | Tim Merlier |
| 3 | mark 11 | Nevers Magny-Coursko zirkuitua – Nevers | taldekako erlojupekoa | 28,4 | 264 m | Team Visma | Lease a Bike | Matteo Jorgenson |
| 4 | mark 12 | Vichy – La Loge des Gardes | bitarteko etapa | 163,4 | 2.737 m | João Almeida | Jonas Vingegaard |
| 5 | mark 13 | Saint-Just-en-Chevalet – La Côte-Saint-André | etapa gorabeheratsua | 203,3 | 2.604 m | Lenny Martinez | Matteo Jorgenson |
| 6 | mark 14 | Saint-Julien-en-Saint-Alban – Berre-l'Étang | etapa laua | 209,8 | 1.555 m | Mads Pedersen | Matteo Jorgenson |
| 7 | mark 15 | Niza – Auron | mendiko etapa | 147,8 | 3.723 m | Michael Storer | Matteo Jorgenson |
| 8 | mark 16 | Niza – Niza | bitarteko etapa | 119,9 | 2.713 m | Magnus Sheffield | Matteo Jorgenson |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126737324
* Multimedia: Paris-Nice 2025 / Q126737324