# Martín Almagro Basch

Martin Almagro Basch (Tramacastilla, 1911ko apirilaren 17a - Madril, 1984ko abuztuaren 28a) espainiar arkeologo eta historiaurreko ikerlaria izan zen. Falange Españolako kidea, Gerra Zibilean parte hartu zuen bando matxinatuari babesa emanez. Almagrok Kataluniako Arkeologia Museoa eta Arkeologia Museo Nazionala zuzendu zituen, eta Santiago de Compostela, Bartzelona eta Madrilgo unibertsitateetako katedradun izan zen. Martin Almagro Gorbea arkeologoaren eta Antonio Almagro Gorbea arkitektoaren aita ere izan zen.

## Biografia

1911ko apirilaren 17an Teruelgo Tramacastilla herrian jaioa, haurtzaroan Albarracingo Eskolapioen ikastetxean ikasi zuen, eta gero, beka bati esker, Valentziako Unibertsitatean (1928-1930) eta azkenik Madrilgo Unibertsitate Zentralean. Han doktoratu zen, eta Hugo Obermaierren alemanaren ikasle izanda bere ikasketak zabaldu zituen, eta Alemaniara bidaiatu zuen 1930eko hamarkadan bere prestakuntza osatzeko.
1936ko uztailaren 31n, Espainiako gerra zibila hasi berritan, soldadu sartu zen Espainiako Falangean, Aragoiko Frontean eta Donostiako okupazioan parte hartuz. Ernesto Giménez Caballerok adierazi zuenez, Martin Almagro «nazi bilakatu» ziren falangisten taldekoa zen.
Alderdian goi mailako postu garrantzitsuak lortu ondoren, 1937ko apirilean Manuel Hedillak Bateratze Dekretuaren aurka antolatutako konspirazioan aktiboki parte hartu zuen. Dekretu horrek Falangea diziplina frankistaren menpe jartzen zuen. Gertakari horiengatik, Hedilla bera, Daniel Lopez Puertas eta Fernando Ruiz de la Prada falangista ezagunekin batera epaitu zuten, eta absolbitu zuten bakarra izan zen, Eugenio Vegas Latapie eta Juan Jose Lopez Iborren bitartekaritzari esker. Gerra garaian Iruñeko Arriba España, eta Sevillako Falangearen F.E. egunkarian parte hartu zuen.
Extremaduran eta Asturiasen hainbat garniziotan parte hartu ondoren, 1939ko martxoan Kataluniako Arkeologia Museoko (Bartzelona) zuzendari izendatu zuten. 1940an Espainiako Antzinako Historiako katedra lortu zuen Santiagoko Unibertsitatean, eta 1943an Historiaurrekoa Bartzelonako Unibertsitatean.
Historiaurrean aditua izan zen, nahiz eta bere ikergaiek labar-artea edo arkeologia klasikoa gaiak ere jorratu zituzten. Bartzelona eta Madrilgo unibertsitateetan gizakiaren historia primitiboko katedradun aritu zen, eta Museo Arkeologiko Nazionaleko zuzendari izendatu zuten 1968 eta 1981 artean, CSICekin kolaboratzen zuen bitartean.
Bere lanik adierazgarrienak Mediterraneo inguruan mugitzen dira, batez ere, arte Levanteko artean (labar-pinturak), Émpurieseko indusketetan eta hilobi megalitikoetan egindako indusketetan; Unescok bidalitako Nubiako misio arkeologiko espainiarraren zuzendaria ere izan zen.
Lan eta ikerketa urteetako bibliografia zabalak Espainiako Historiaurrearen gurasoetako bat bezala bere figuraren garrantzia erakusten du, eta berari buruz esan da, XX. mendearen hirugarren laurdenean, Espainiako Historiaurrean eragin handiena izan duen ikertzailea izan zela.

## Familia

Martin Almagro Gorbea arkeologo eta historialariaren eta Antonio Almagro Gorbea arkitektoaren aita izan zen, 2016ko Kultur Ondasunen Zaharberritze eta Kontserbazio Sari Nazionala.

## Aintzatespenak

* Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina
* Alfontso X.a Jakitunaren Aginduaren mandatua
* Merezimendu Zibilaren Gurutze Handia
* Italiako Errepublikaren Urrezko Domina Kulturala
* Frantziako Akademiaren Palmondoa

## Idazlanak

Ekoizepn oparoa izan zuen,e ta hauek idazlan horietako batzuk besterik ez dira:
* Introducción a la Arqueología. Las culturas prehistóricas europeas. (1941)
* J. Colominas et J. de C. Serra Ráfols-ekini batera: Carta arqueológica de España. (1945)
* Ampurias. Historia de la ciudad y guía de las excavaciones (1951)
* Las necrópolis de Ampurias. Monografías ampuritanas, 3, (1953)
* Historia de Albarracín y su sierra. Vol. III, El Señorío soberano de Albarracín bajo los Azagra (1959)
* Introducción al estudio de la Prehistoria y de la Arqueología de Campo (1960 eta berrargitalpenak hainbat urtean)
* Prehistoria, Historia Universal de Espasa-Calpe, Tomo I (1960 eta beste)
* Historia de Albarracín y su sierra. Vol. VI, El Señorío Soberano de Albarracín bajo la casa de Lara, (1959-1964)
* Las estelas decoradas del Suroeste peninsular (1966)
* El estado actual de la investigación de la Prehistoria del norte de África y del Sahara. Colec­ción monográfica africana, 15 (1968)

## Oharrak

* ↑ "Katalunian egon izana justifikatzeko, gerra ostean berarekin harreman estua izan zuten pertsonen artean zabaldutako argudioa Almagro Baschen iragan falangista-nazian oinarritu zen. Katalunian egon zen, beraz, nolabait erbestean egon zelako, baian horrek argi eta garbi kontraesanean jartzen du errealitatea; izan ere, gatazka baino lehen ia esperientziarik ez zuen ikertzailea izatetik, gerra ostean, Kataluniak arkeologiaren eremuan dituen hiru kargu garrantzitsuenetara iritsi zen. Errepresaliatua izan zela erabili zen ere ABCn berari buruz idatzi zuten nekrologian: « Martín Almagro, considerado como el primer arqueólogo de España, catedrático de Prehistoria de la Universidad Complutense, ex director del Museo Arqueológico Nacional y colaborador de ABC, cuya integridad, manifestada a lo largo de toda su vida, le valió el ser deportado durante el régimen anterior, fue enterrado ayer en el cementerio de Tramacastilla (Albarracín).  » ABC, viernes 31/08/1984, p.7.

## Erreferentziak

* 1 2 Gracia Alonso, Francisco. (2003). «Arqueología de la memoria: batallones disciplinarios de soldados-trabajadores y tropas del ejército en las excavaciones de Ampurias (1940 - 1943)» Una inmensa prisión : los campos de concentración y las prisiones durante la Guerra Civil y el franquismo, 2003, ISBN 84-8432-438-9, págs. 37-60 (Crítica): 37–60. ISBN 978-84-8432-438-6. (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ Arxiu Històric de la Diputació de Barcelona (AHDB). Legajo S-704. Expediente personal Martín Almagro Basch.
* 1 2 Rodríguez Puértolas 2008, 422 orr. .
* ↑ (Gaztelaniaz)García Venero, Maximiano. (1967): Falange en la guerra de España. La unificación y Hedilla. Ed. Ruedo Ibérico. Burdeos.
* ↑ (Gaztelaniaz) Rodríguez Puértolas, Julio. (2008). Historia de la literatura fascista española. ISBN 9788446029540. (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) Mederos Martín, Alfredo. (2011-2012). Martín Almagro Basch, formación y consolidación como catedrático de prehistoria (1911-1943). , 335-416 or. ISSN 1888-976X..
* ↑ (Gaztelaniaz) «Person - Almagro Basch, Martín (1911-1984)» PARES (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) Martín, Alfredo Mederos. (2017-12-18). «Martín Almagro Basch, un balance de su trayectoria científica (1934-1984) / Martín Almagro Basch, a synthesis of his scientific career (1934-1984)» Cuadernos de Prehistoria y Arqueología de la Universidad Autónoma de Madrid (43) doi:10.15366/cupauam2017.43.010. ISSN 0211-1608. (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) Antonio Almagro, Premio Nacional de Restauración y Conservación de Bienes Culturales 2016. Ministerio de Cultura.

## Bibliografia

* Díaz, José. (1985). «Don Martín Almagro Basch» Anales del Instituto de Estudios madrileños XXII: 551-554..
* Martín Almagro Basch en El anaquel de Spantamicus Gabinete de Antigüedades de la Real Academia de la Historia [Bibliografía osoa eta artikulu batzuk ikusteko estekak. ]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3571486
* Multimedia: Martín Almagro Basch / Q3571486