# Apo urrekara

Apo urrekara (Incilius periglenes) Incilius generoko animalia zen. Oso leku gutxitan bizi zen, hala nola Monteverde basoan, Costa Rican eta Erdialdeko Amerikan.
1966an lehen aldiz deskribatu zituen Jay Savage hepertologoak. Desagertutzat jotzen da, 1989az geroztik ez delako bakar bat ere ikusi. Haien bat-bateko desagertzea azaltzeko hainbat teoria daude: klima aldaketa eta berotze globalak eragindako anfibio populazioen beherakada, anfibioei eragiten dien onddo epidemia bat edo espezie inbaditzaileren bat sartzearen ondorioa izan daiteke.

## Biologia

Apo urrekara Bufonidae familiako Incilius generoko 40 espezie baino gehiagoren artean dago.

## Morfologia

Ar helduek 5 cm-ko luzera besterik ez zuten. Urre-laranja fluoreszente gisa deskribatu dituzte eta, apo gehienek ez bezala, azala distiratsua zuten. Haien aurkitzailea harrituta geratu zen lehenengo aldiz ikustean, ez baitzuen uste egiazkoak zirenik: “aitortu behar dut lehenengo aldiz ikusi nituenean nire erreakzioa ez sinestea izan zen, eta susmoa izan nuen norbaitek laginak esmalte-pinturan busti zituela”. Emeak arrak baino zertxobait handiagoak ziren, eta haien itxura nahiko desberdina zen. Emeak laranja biziak izan beharrean, oliba-berdeak eta beltzak ziren, biribil gorri batzuekin.

## Ugalketa

Oso gutxi dakigu haien portaeraz, baina lurrean bizi zirela uste da. Aitzitik, beraien presentzia oso agerikoa zen ugalketa garaian. Ugalketak astebete inguru irauten zuen, apirilean zen eta denboraldi lehorra igaro ondoren, basoa heze dagoenean, ar askok biltzen ziren putzuetan emeak iristeko zain. Arrak elkarren aurka borrokatzen ziren ugalketa prozesua egiteko eta ugalketa garaia igaro ondoren beren zuloetara itzultzen ziren. Arrautzak putzutan uzten zituzten zakuetan, zaku bakoitzean 228 arrautza zeuden eta bi hilabete ondoren jaiotzen ziren.
1987an, Martha Crump ekologista eta herpetologo estatubatuarra zorionekoa izan zen apo horien ugalketa prozesua ikusi ahal izan zuelako. "Urrezko igelaren bila" liburuan inoiz izan duen esperientzia harrigarriena izan zela esan zuen. Crump-ek aurkitu zituen 43.500 arrautzetatik 29 zapaburu baino ez ziren bizirik atera basoko zorua lehortu ondoren.

## Historia

Jay Savage-k 1966an aurkitu zuen urrezko apoa. 1989ko maiatzaren 15ean Crumpek aurreko urtean ikusitako ar berbera ikusi zuenetik ez da bakar bat ere gehiago ikusi.
Aurkitu eta desagertu zen bitartean, urrezko apoak maiz agertzen ziren Costa Ricako biodibertsitateak sortutako iragarki-paneletan.
Urrezko apo baten agerpenaren txosten anekdotikoa dago Guatemalako mendietan, Chichicastenango herritik gertu, eta Chiapas Mexikoko estatuan ere.
Urrezko apoaren pareko espezieak ere badaude Costa Rican bere habitataren eremu berean, hala nola Bufo holdridgei.

## Desagerpena

1995eko amaierara arte, azken behaketa egin eta sei urte eta erdi lehenago, ikertzaileek oraindik espero zuten urrezko apoak lurpeko aterpeetan bizitzen segitzea, hamabi urte baino gehiagoko bizitza zikloak dituzten beste apo espezie batzuen antzera.
2004an, UICNak espeziea desagertuta zegoela zerrendatu zuen, Jay Savagek, hogeita hemezortzi urte lehenago espeziea aurkitu zuen herpetologo berak, parte hartu zuen ikerketa bat egin ondoren.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)Incilius periglenes IUCN zerrenda gorrian

## Ikus, gainera

* Bufonidae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q320632
* Multimedia: Bufo periglenes / Q320632
* Espezieak: Incilius periglenes