OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dublin eta Monaghango atentatuak

Dublin eta Monaghango atentatuak (ingelesez Dublin and Monaghan bombings, eta irlanderaz Buamálacha Bhaile Átha Cliath agus Mhuineacháin) 1974ko maiatzaren 17an Irlandako Errepublikako Dublin eta Monaghan hirietan jazotako atentatu multzoa izan ziren. Horien ondorioz, denera 30 lagun hil eta ia 300 zauritu izan ziren, honek Ipar Irlandako gatazka osoko egunik odoltsuena bilakatu zuen.
1993an Ulsterko Boluntarioen Indarra (UVF) erakunde loialista paramilitarrak bere burua atentatu horien egile gisa aldarrikatu zuen. Atentatu hauetan guztira 4 auto-lehergailu erabili izan ziren.
Sarraskia eta leherketen aurretik ez zen inongo abisu edo oharpenik egon. Dublinen hiru leku ezberdinetan eta ordurik jendetsuenean lehergailu banak leher egin zuten (26 pertsona hilez, horietako bat emakume haurduna), handik ordu erdira Monaghan hirian beste lehergailu batek eztanda egin zuen (7 pertsona hilez). Biktimetako gehienak emakume gazteak izan ziren, halere hildakoen adinak 5 hilabetetatik 80 urtetara zihoazen.
Formalki ez da inoiz atxilotu izan atentatu horien egile edo arduraduna.

## Dublin

1974ko maiatzaren 7an, ostirala, arratsaldeko 17:30ak aldera Dublingo erdialdeko hiru lekutan hiru lehergailuk ia jarraian eztanda egin zuten:
Lehenbizikoak 17:28etan Parnell Street kalean eztanda egin zuen, hiriko etorbide nagusia den O'Connell Street kaletik hurbil. Lehergailua zeraman autoa goiz hartan bertan Belfast hirian lapurtu, muga iragan eta Dublinera ekarritakoa zen. Eztanda honetan hamar pertsona hil ziren, hiltakoen artean hiru haurtxo eta haien gurasoak, eta Lehen Mundu Gerrako beteranoa izandako adindun bat zeuden. Zauritu ugari egon ziren, horien artean gasolindegi batean lan egiten zuen nerabea.
Bigarrengo eztanda 17:30etan Parnell Street kalean jazo zen. Leherketa honek 12 lagun hil ziren, hurrengo egunetan zauritutako beste bi ere hil zirelarik. Hamalau hildakoetatik hamahiru emakumeak ziren, haietako bat emakume haurduna.
Hirugarren leherketa 17:32an Trinity College unibertsitatearenn hesitik hurbil dagoen South Leinster Street kalean jazo zen. Eztanda honetan bi emakume hil ziren.

## Monaghan

Larogeitahamar minutu geroago, 18:58 aldera, Ipar Irlandako mugatik hurbil dagoen Monaghan hirian beste auto-lehergailu batek eztanda egin zuen. Atentatu honetan ordu batzuk aurretik Portadown hirian lapurtutako auto bat erabili zen, gainera Dublineko atentatuen antzera, ez zen aurre abisurik egon. Bost lagun hil ziren, eta handik aste batzutara zauritutako beste bi ere zendu ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2870015
# Milltown hilerriko erasoa

Milltown hilerriko erasoa, Milltown hilerriko hilketak edota Milltown hilerriko sarraskia (ingelesez Milltown Cemetery attack, Milltown Cemetery killings edota Milltown Massacre) 1988ko martxoaren 16an Belfast hiriko Milltown hilerrian jazo zen.
Aurrez, Gibraltarren Britainiar Aire Zerbitzuko soldaduek tiroz hildako hiru IRAkideen hileta jendetsua ospatzen ari zen bitartean, UDA talde paramilitat loialistako Michael Stone kidea bertaratu eta jendetza tiroz eta esku-granadez erasotu zuen. Ondoren, hilerritik alboko autobideruntz ihesari eman zion, atzetik jarraika zituen pertsonei etengab tirokatuz eta granadak jaurtiz. Azkenean, atzemana eta jipoitzen hasi zirenean polizia agertu, erreskatatu eta atxilotua izan zen.
Erasoaren ondorioz hiru pertsona hil eta 60 zauritu ziren. Ipar Irlandako gatazkan "inongo aurrekaririk gabeko, pertsona bakar batek burututako erasoa" izan zen, gainera telebista kamerek ere filmatu zuten. Epaiketan Stonek 682 urteko espetxe zigorra jaso zuen, baina 1998ko Ostiral Santuko Hitzarmenaren ondorioz 2000ko uztailaren 24ean errepublikar eta loialista preso ugari bezala aske gelditu zen.
Gertakari honen ondoren, Britainiar kaporalen hilketak jazo ziren.

## Kanpo estekak

* Milltown hilerriko erasoaren bideoa ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q6860084
# Baltic Exchangeko atentatua

Baltic Exchangeko atentatua, ingelesez: Baltic Exchange bombing, 1992ko apirilaren 10ean, Behin-behineko IRAk Londres Hirian burututako lehergailu bidezko atentatua izan zen. Erresuma Batuko Hauteskunde Orokorrak Alderdi Kontserbadoreko John Major hautagaia berhautatua izan eta hurrengo egunera jazo zen.

## Atentatua

Atentatua tona bat pisudun ongarriz osatutako lehergailua zuen furgoneta baten bidez burutu zen, lehergailua 45 kiloko eta semtexez egindako kordarekin eztandarazi zen. 3 pertsona erail eta beste 91 zauritu zituen, eta Baltic Exchange eraikina nahiz inguru osoa kaltetu zituen.
Bigarren Mundu Gerraz geroztik Londres hiriburuan lehergailu bidezko eztanda handiena izan zen.
* Datuak: Q55099271
# Batasun Agiria (1800)

    Artikulu hau 1800ean Britainia Handiko Erresuma eta Irlandako Erresumaren bategitea ahalbideratu zuen Batasun Agiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Batasun Agiria».
1800ko Batasun Agiria (ingelesez Union Act; baita 1801ko Batasun Agiria ere deitua) Britainia Handiko Erresuma eta Irlandako Erresumaren arteko batasuna erresuma berri batean gauzatu zuen agiria izan zen, erresuma honi Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua deitu zitzaion. Batasuna honen ondorioz 100 biltzarkide irlandarrek Erresuma Batuko Legebiltzarreko Komunen Ganberan eserlekuak eskuratu zituzten.
Agiria Britainiar Legebiltzarrak nahiz Irlandakoak baietsi zuten. Irlandarrek Ingalaterraren mendeetako zapalkuntzaren ostean 1782ko Konstituzioarekin independentzia lortu zuten. Irlandarren gehiengoak Britainia Handiarekiko Batasuna ez zuen ongi ikusten, eta aurretik 1799ko batasun mozio bat atzera botea izan zen. Halere 1801an britainiar gobernuaren kanpainia gogorrak eta 1781eko irlandar matxinadak batasunaren onarpenaren bidea erabat erraztu zuten. Irlandako Legebiltzarreko bere igarotzea arrakatsua izan zen, legebiltzarkideen gehiengo sinple batez onartua izan zelarik, britainiar gobernuak baiezkoa eman zuten biltzarkideei britainiar nobleziako tituluak, lurrak eta bestelako prebendak eman zizkien.
Batasunak irlandarren gehiengoa ziren katolikoak erakartzeko asmoz haien aurkako lege penalak ezeztatzea eta emanzipazio zibila hitzematen zien. Esan zenez, Batasun Agiriaren hitzetan, Irlanda 100 biltzarkidez ordezkatua izango zen, eta San Patrizioren semeen abantaila garrantzitsu bat irlandar biltzarkide katolikoak onartuak izango zirela zen, nahiz eta gerora eskubide hau Jurgi III.aren erregealdian ezeztatu, errege honek Ingalaterrako Eliza defendatzeko bere zinaren aurka zihoalako arrazoiketa aipatu zuelarik. Britainiar Legebiltzarrean katolikoen partaidetza ez zen 1829. urterarte berrezarriko.
Batasun honetatik agertu zen bandera berria, Union Jack izenez ezagutua, Ingalaterrako San Jurgiren gurutzea (gurutze gorria, hondo zuria), Eskoziako San Anderren gurutzea (ixa zuria, hondo urdina) eta Irlandako San Patrizioren gurutzea (ixa gorria, hondo zuria) elkartzen ditu. Gaur egun eta nahiz eta 1949an Irlandako Errepublika sortu, ikur hau britainiar bandera izaten jarraitzen du.

## Kanpo estekak

* Batasun Agiriaren Liburutegi Bistuala (Ingelesez)
* Batasun Agiria – jatorrizko testu osoa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q343100
# Anglo-irlandar Ituna

Anglo-irlandar Ituna (gaelikoz An Conradh Angla-Éireannach, ingelesez Anglo-Irish Treaty) Erresuma Batuko eta de facto Irlandako Errepublika gidatzen zuen gobernuaren artean Londresen 1921eko abenduaren 6an izenpetutako ituna izan zen, Irlandar Independentzia Gerra amaitu zuena. Itun haren ondorioz, Irlandako 26 konderrik Irlandako Estatu Askea osatu zuten, Britainia Handiko inperioaren azpian baina barne politika autonomoarekin. Ipar Irlandako sei konderriek Britainia Handiaren menpe jarraitu zuten.
Britainia Handiaren aldetik David Lloyd George lehen ministroak izenpetu zuen eta irlandarren partetik Arthur Griffith eta Michael Collinsek gidatutako ordezkaritzak. Indarrean sartzeko Dail Eireann Irlandako parlamentuak, Britainia Handiko Komunen Ganberak eta Irlandako Komunen Ganberak onartu behar zuten. Dail Eireannen zatiketa argia gertatu zen; Eamon de Valerak gidatuta, sektore batek uko egin zion ituna berresteari eta parlamentua utzi zuten. Gertakari honek Irlandako Gerra Zibila sortu zuen itunaren aldekoen eta aurkakoen artean.
Daileko tramitea pasatzeko, hauteskunde berriak egin ziren. Itunaren aldekoek irabazi zuten, aurkakoak uko egin zioten eserlekuak hartzeari eta ituna indarrean sartu zen 1922ko abenduaren 6an.

## Itunaren edukia

Hauek dira Anglo-irlandar Itunaren oinarrizko edukiak:
* Britainia Handiko indar armatuak Irlanda gehienetik alde egin behar dute.
* Irlandako zatirik handiena dominium bihurtuko da inperio britainiarraren baitan, Australia, Kanada, Zeelanda Berria eta Hegoafrikako Batasuna bezala.
* Dominium guztietan bezala, Erresuma Batuko erregea estatuburua izango da eta Gobernadore Orokorrak ordezkatuko du.
* Irlandako legebiltzar (Dail) berriko kideek Estatu Askeari zin egin beharko diote. Horrek bere baitan dakar erregea aitortzea ere.
* Muga batzordeak Irlandako Estatu Askearen eta Ipar Irlandaren arteko muga zehaztuko du.
* Britainia Handiak Irlandako zenbait portu zaintzeko eskubidea du, segurtasun arrazoiengatik.
* Irlandako Estatu Askeak inperio britainiarra mantentzeko gastuetan parte hartu behar du.
* Ituna Irlandako edozein legeren gainetik egongo da, baita 1922ko konstituzioaren gainetik ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q541191
* Multimedia: Anglo-Irish Treaty / Q541191
# Direct rule

Direct rule (irlanderaz: riail dhíreach; euskaraz: «Zuzeneko aginte») Ipar Irlanda zuzenean Erresuma Batuko Gobernuak kudeatu duen epeari ematen zaion izena da. 26 urtez jarraian praktikatu zen, 1972tik 1998ra, Ipar Irlandako gatazkaren baitan, eta ezeztatu ondoren hainbatetan itzuli da, behin-behineko suspentsio gisa. 2007ko maiatzaren 8an bukatu zen azkeneko zuzeneko aginte epea, Ipar Irlandako Biltzarra akordio batera iritsi zenean boterea elkarbanatzeko.
Eguneroko gaiak Ipar Irlandan kokatutako departamentuek kudeatzen bazuten ere, politika orokorrak Britainiar gobernuak ezartzen zituen, Ipar Irlandako Bulegoaren bitartez, Ipar Irlandarako Estatu Idazkariaren zuzendaritzarekin. Direct ruleren bidez Ipar Irlandako herritarrek euren politikak Erresuma Batuko parlamentuaren bidez kudeatzeko aukera zuten, bertan baitzegoen Ipar Irlandarako Bulegoaren ardura. Baina ez zen izan, tarte horretan, Ipar Irlandarako aginte propio eta espezifikorik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42417046
# Sunningdaleko Akordioa

Sunningdaleko Akordioa, botereak nazionalista irlandar eta leialista britainiarren artean banatzen zituen Ipar Irlandako exekutibo bat eta mugen arteko Irlandar Kontseilu bat sortzen saiatu zen akordio bat da. Akordio hau Zerbitzu Zibilen Eskolan (gaur egun Gobernuaren Eskola Nazionala) sinatu zen, Sunningdale, Berkshire-eko konderrian 1973ko abenduaren 9an. Unionisten oposizioak, biolentziak eta leialistek egindako greba orokor batek akordioaren porrota ekarri zuen 1974ko maiatzean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q321925
# Irlandar Kontseilua

Irlandar Kontseilua (irlanderaz Comhairle na hÉireann) bi kontseiluri egiten die aipamena, lehena 1920ko hamarkadan sortua eta bigarrena 1970an.

## Irlandar Kontseilua (1921-1925)

Irlandar Kontseilua Irlandako Legearen Gobernuan sortutako talde bat zen. Kontseiluak Irlanda osoan botere legegilea zuen. 41 kidez osatu zen: 13 kide Ipar eta Hego Irlandako Komunen Gelatik, bakoitzetik; 7 Ipar eta Hego Irlandako Senatutik, bakoitzetik; eta Irlandako jaun-tenienteak aukeratutako Presidentea.

## Irlandar Kontseilua (1973)

Irlandar Kontseilua 1973an sortu zen Erresuma Batuko gobernua, Ipar Irlanda eta Irlanda koordinatzeko arazo komunetan. Sunningdaleko Akordioak Kontseiluaren ezaugarriak zehaztu ziren, eta Ipar Irlanda, Britainiarrak eta Irlandako gobernuaren arteko egindako elkarrizketen frutua zen. Porrota hurrengo urtean etorri zen unionistak akordioa bertan behera utzi zutenean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q451304
# Leticia González

Leticia González Herrero (Madril, 1971ko martxoaren 17a) kimika teorikoa da, molekulen egoera kitzikatuetan egindako lanagatik ezaguna, bereziki DNAren base nitrogenatuen dinamika ultra-azkarrean eta trantsizio-metalen konplexuen zehaztasun handiko simulazioetan.

## Biografia

Leticia Gonzalez Madrilen jaio zen, Espainian, eta kimika ikasketak egin zituen 1989tik 1994ra, Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. 1995ean, Master titulua eskuratu zuen Londresko King's College-n. Madrilgo Unibertsitate Autonomora itzuli zen doktoretza egitera (tesia:Hidrogeno loturen karakterizazioa inter eta intramolekular kasu esanguratsuen azterketa teorikoa), eta 1998an bukatu zuen. Doktore-tesia amaitzean, Berlingo Unibertsitate Librera joan zen, eta han amaitu zuen gaikuntza, 2004an.2007an, kimika fisiko eta teorikoko irakasle izendatu zuten Jenako Unibertsitatean. 2011n, kimika konputazionaleko, kimika teorikoko eta kalkulu zientifikoko katedradun bihurtu zen Vienako Unibertsitatean.

## Ohoreak eta sariak

* 1999: Alexander von Humboldt beka
* 1999: Doktoregoko Sari Berezia 1998/1999, Zientzia Fakultatea, Madrilgo Unibertsitate Autonomoa
* 2005: Irakasle Gonbidatu Saria, Berliner Frauenförderung
* 2005: SIGMA-ALDRICH saria ikertzaile gazte onenentzat, Kimikako Espainiako Errege Elkartea (RSEQ)
* 2006: Heisenberg beka, Alemaniako Ikerketa Elkartea
* 2011: Kimikari Teorikoen Munduko Elkartearen Dirac Saria
* 2014: Löwdin hizlari-

## Erreferentziak

* ↑ Martin Richter, Philipp Marquetand, Jesús González-Vázquez, Ignacio Sola, Leticia González; Marquetand; GonzáLez-Vázquez; Sola; GonzáLez. (2012). «Femtosecond intersystem crossing in the DNA nucleobase cytosine» J. Phys. Chem. Lett. 3 (21): 3090–3095. doi:10.1021/jz301312h..
* ↑ Michael Jäger, Leon Freitag, Leticia González. (2015). «Using computational chemistry to design Ru photosensitizers with directional charge transfer» Coord. Chem. Rev. 304: 146–165. doi:10.1016/j.ccr.2015.03.019..
* ↑ Herrero, Leticia González. (1998). Caracterización de enlaces de hidrógeno inter e intramoleculares estudio teórico de casos significativos. Universidad Autónoma de Madrid.
* ↑ tesis doctoral en el grupo de M. Yáñez and O. Mó. .
* ↑ Tesis en el grupo de J. Manz. .
* ↑ Portal online de la Universidad de Viena, nuevas cátedras en octubre de 2011. .

## Kanpo estekak

* Leticia Gonzalezen ikerketa taldearen webgunea Vienako Unibertsitatean
* Datuak: Q23197742
* Multimedia: Leticia González / Q23197742
# Nazionalitateen auzia eta sozialdemokrazia

Nazionalitateen auzia eta sozialdemokrazia (alemanez: Die Nationalitätenfrage und die Sozialdemokratie) Otto Bauer pentsalari austromarxistak 1907an idatzitako liburua da.
Bauerrek nazionalitatearen teoria marxista bat garatzen du Austria-Hungariako inperioaren testuinguruan. Nazio ezberdin askotako herritarrak gehiengoa ziren inperioan baina aginte politikoa alemanen edo hungariarren esku zegoen. Herri horien eskari nazionalistei irtenbidea emateko saiakeran kokatu behar da liburua.

## Erreferentziak

* ↑ Azurmendi, Joxe (2014): Historia, arraza, nazioa, Donostia, Elkar. 433-5 or. ISBN 978-84-9027-297-8

## Kanpo estekak

* Datuak: Q127515026
# Bakea gudan

"Bakea gudan. Unamuno, historia eta karlismoa" Joxe Azurmendi zegamarrak idatzitako saiakera liburua da.
Liburu honetan Paz en la guerra eleberria aitzakitzat hartuta, Unamunoren pentsamenduan sakondu du. Unamunoren aipatu eleberria azkeneko karlistadari eta, bereziki, Bilboko setioari buruzko nobela da eta, ondorioz, karlismoa vs. liberalismoa gatazkaren interpretazio saio bat. Hala, bada, Euskal Herriaren eta Modernitatearen interpretazio saioa.
Azurmendik nobela horretan aurkitzen den filosofia aztertuko du. Ondorioztatuko du Unamunok XIX. mendeko ikuspegiarekin aztertu eta baztertu zuela euskal arazoa. Paz en la guerra idatzi zuenean Unamunok Herbert Spencerek baldintzatutako historiaren ikuspegi positibista zuen. Horren arabera historia pasiboa da, ez dago ekiterik eta natura bera da borroka egiten duena bakearen bila. Ikuspegi horrekin historia baino intra-historia intetesgarriagoa zitzaion Unamunori baina azkenean atzean utzi zuen naturazkoa bai baina historiarik ez omen zuen Euskal Herria.
1897an jasan zuen krisiaren ondoren Unamunoren fase existentzialista interesgarria hasiko da baina jada Espainia eraikitzeari lotuta izango da.
Azurmendiren hitzetan Unamunoren filosofia kritiko berri hori gerraondoko euskal pentsamenduak aplikatu zion Euskal Herriari, Txillardegik kasu.
Unamunoren hiru berreskurapen modu azaltzen ditu Azurmenfik liburuaren azken atalean. Lehena katolizismo frankista ofizialaren aurkako Unamunoren berreskurapena litzateke, benetako katoliko gisa. Unamunoren fede angustiatu existentzialista goraipatu nahi da. Horretan saiatu zen, adibidez, Karlos Santamaria.
Bigarren berreskurapenak Unamuno euskaldun gisa ulertu nahi du. Euskalduntasuna ulertzeko modu berriaren ordezkari gisa hartu nahi da Unamuno hor. Unamuno tragikoa da, eta ordura arteko euskaldun idealizatuaren aurka, eredu berria eraikitzeko baliagarria zen. Horretan aritu zen Salbatore Mitxelena bere Unamuno ta Abendats (1958) saiakeran, adibidez.
Hirugarren berreskurapena Unamuno kritikoa, egiatia, mito eta uste onen apurtzailea eta ezkertiarra litzateke. Ikuspegi hori hartu zutenen artean ezagunena Txillardegi da. Txillardegik berak aipatzen du, Unamuno eragille (1957) artikuluan, Unamuno eta bere existentzialismoak gazteen artean izan zuen eragina.

## Ikus, gainera

* Miguel Unamuno

## Bibliografia

* Azurmendi, Joxe (2012): "Unamunoren atarian" in Alaitz Aizpuru (koor.), Euskal Herriko pentsamenduaren gida, Bilbo, UEU. ISBN 978-84-8438-435-9

## Kanpo estekak

* Bideoa: Azurmendi Unamunori buruz
* Miguel Unamunoren gerra eta bakea (Joseba Sarrionandia)
* Datuak: Q12254704
# Aia Kruse

Aia Kruse Goenaga (Donostia, Gipuzkoa, 1994ko otsailaren 24a) euskal aktorea da, zineman eta telebistan ibilitakoa. 2018an Goya Sarietan aktore berri onenaren sarirako hautagaia izan zen, Handia filmeko lanarengatik.

## Biografia

Aia Kruse Goenaga Gipuzkoako hiriburuan jaio zen, Donostian, 1994ko otsailaren 24an. Aita estatubatuarra du eta ama Aizpea Goenaga donostiar aktorea eta idazlea da. Amaren aldeko familia interpretazioarekin edo artearekin lotutako ibilbidea egin dute, tartean Juani Mendiola amama, Juan Luis Goenaga osaba eta haren alaba, Barbara Goenaga lehengusina.
2006an Donostiako Eskolarteko Literaturako Koldo Mitxelena Saria irabazi zuen Qué grande es un buen amigo ipuinarekin.

## Aktore ibilbidea

Aia Kruse Goenaga 10 urterekin hasi zen emanaldietan, eta Goenkale euskal telesailean jrdun zuen, baita La Pasionaria telebista-zintan ere.
2018an, Goya Sarietan aktore berri onenaren sarirako hautagai aizan zen, Handia filmean egindako lanagatik. Donostiako Nazioarteko Zinemaldian euskal film onenaren saria eta epaimahaiaren sari berezia irabazi zituen filmak.

## Filmografia
### Zinema

| Urtea | Titulua | Papera | Oharrak |
| 2009 | Zorion perfektua | Ainhoa gaztea |
| 2014 | Billy | Neska-laguna | Film laburra |
| 2017 | Handia | Maria | |
| 2018 | Mi soledad | Miriam | Film laburra |
| 2018 | Las Vegas | | Film laburra |
| 2018 | Sd | | Film laburra |
| 2018 | Ane | Ane | Film laburra |
| 2019 | Ya está | Laia | Film laburra |
| 2020 | Nora | Amy |
| 2020 | Ane | Leire | |
| 2020 | Txorimalo | | Film laburra |
| 2021 | Oshun | Aia | Film laburra |
| 2021 | 26 | Luzia | Film laburra |
| 2021 | El retrato | Sara | Film laburra |
| 2022 | MahaikEla comensaldea | Bahitzailea | Film laburra |
| 2022 | Superjodidos | Gonazalea | Film laburra |
| 2022 | Alumbramiento | Paula | Film laburra |
| 2023 | Los gemelos | | Film laburra |
| 2023 | Nada de nada | | Film laburra |

### Telebista

| Urtea | Titulua | Pertsonaia | Oharrak |
| 2005-2006 | Goenkale | Argi | 11. eta 12. denboraldietako aktorea |
| 2018 | Velvet Coleccion | Juliette | 8 atal |
| 2020 | La línea invisible | Teresa | 3 atal |
| 2020 | Altsasu | Naiara | 4 atal |

## Sariak eta aintzatespenak

* 2018an, Goya Sarietan aktore berri onenaren sarirako hautagaia izan zen, Handia filmean egindako lanarengatik.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «32° Edición de los Premios Goya» Premios Goya.
* ↑ «Zer ikusi, hura antzeztu» Berria 2015-08-19.
* ↑ (Ingelesez) «Aia Kruse - Biography» IMDb (Noiz kontsultatua: 2024-03-11).
* ↑ «Aia Kruse» La Higuera.
* ↑ «Aia Kruse alumna del Grado en Artes Escénicas de TAI participa en la película Handia» Escuela Universitaria de Artes.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33645559
* Multimedia: Aia Kruse / Q33645559
# Margaret White

Margaret White (1889–1977), Margaret White Fishenden izenez ere ezaguna, meteorologo eta ikertzaile industriala izan zen.
1910ean, Whitek maisutasun bat lortu zuen Zientzietan, Manchesterreko Unibertsitatean. Ondoren, 1910etik 1911ra, hitzaldi didaktikoak eman zituen Howard Estate Observatory-n, Glossop-en; eta, gero, Manchesterreko Unibertsitatean, 1911tik 1916ra. Eta, 1919an, Zientzietako doktoretza bat eskuratu zuen unibertsitate berean.
1916tik 1922ra, Manchester Corporationeko Airearen Kutsaduraren Aholku Batzordeko ikerketa-taldeko zuzendaria izan zen. Sasoi horretan, The Coal Fire (Ikatzaren sua) lana argitaratu zuen, eta horregatik da ezagunagoa.

## Lanak
### Argitalpen batzuk

* Margaret White Fishenden (1925). House heating: a general discussion of the relative merits of coal, coke, gas, electricity, etc., as alternative means of providing for domestic heating, cooking and hot water requirements, with especial reference to economy and efficiency [Etxeko berokuntza: ikatzaren, kokearen, gasaren, elektrizitatearen eta abarren meritu erlatiboei buruzko eztabaida orokorra, etxeko berokuntza, janaria prestatzea eta ur beroaren baldintzak emateko bitarteko alternatibo gisa, ekonomiari eta eraginkortasunari erreferentzia berezia eginez.] (ingelesez). H.F. & G. Witherby. pp. 296 .
* White Fishenden, Margaret (1920). The Coal Fire: a research / by Margaret White Fishenden for the Manchester Corporation Air Pollution Advisory Board (ingelesez). Londres: Her Majesty's Stationery Office. p. 120.
* Margaret White Fishenden, Owen Albert Saunders (1932). The Calculation of Heat Transmission (en inglés). H. M. Stationery Office. p. 280.
* White Fishenden, Margaret; Saunders, Owen Alfred (1950). An introduction to heat transfer / by M.Fishenden and O.A.Saunders (en inglés). Oxford: Clarendon Press. p. 205.

## Erreferentziak

* 1 2 Stevenson, Julie. (2004). «Fishenden [née White, Margaret (1889–1977), industrial researcher»] Oxford Dictionary of National Biography.
* ↑ THE OPEN FIRE. Perth 26 de marzo de 1921, 4 or..
* 1 2 3 National Library of Australia catalogue. Search for 'author:"Fishenden, Margaret White"'. National Library of Australia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18576684