OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Germán Busch

Germán Busch Becerra (San Javier; 1903ko martxoaren 23a - La Paz, Bolivia ; 1939ko abuztuaren 23a ) alemaniar eta italiar jatorriko soldadu eta politikari boliviarra izan zen, Chacoko gerran heroi militarra, Bolivia eta Paraguairen arteko gatazkan (1932-1935) eta geroago Boliviako presidentea 1937 eta 1939 artean, hasieran de facto gobernu gisa David Toro Ruilova boteretik kenduz, eta, ondoren, Konbentzio Nazionalak 1938an hautatua izan zen Errepublikako presidente konstituzional gisa; Bere burua diktadore izendatuko zuen 1939an.
Bere bizitza gorabeheratsuan hiru estatu kolpetan parte hartu zuen (Siles, Salamanca eta Tororen aurka), Pando departamendua sortu, 1938ko Konstituzio Politikoa aldarrikatu, Chacoren behin betiko bakea sinatu eta Boliviari Ozeano Atlantikorako sarbidea bermatu zuen. Paraguai ibaia eta Andeetako Kondorra irabazi zuen 1930ean San Ignacio de Zamucoseko misioetara egindako espedizioagatik.
Oso pertsonaia enigmatikotzat hartzen da eta Santa Kruz eta Beniren artean eztabaidatua den jaioterriari buruz ere zalantzak egon direla dioen kondairaz inguratuta dago. Gaur egun, polemika dago haren heriotzaren inguruan: suizidioa edo hilketa, Errepublikako presidentea zen garaian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q734606
* Multimedia: Germán Busch / Q734606
# Kinto Zezilio Metelo Pio

Kinto Zezilio Metelo Pio (latinez: Quintus Caecilius Metellus Pius; c. K.a. 128- K.a. 63) erromatar jeneral eta politikaria izan zen, Zezilio Meteloen familia plebeioko kidea, erromatar kontsula K.a. 80an eta pontifex maximus K.a. 81etik 63ra bitarte. Bere familiako beste kideen bezala, optimatesen liderra izan zen, popularesen aurkaria zen fakzio kontserbadorea Erromtar Errepublikaren azken mendean. Bere aita Metelo Numidiko zen, Erromatik deserriratu zutena Gaio Marioren eta populareen azpilanaren ondorioz. Bere aita deserritik ekartzeko etengabeko lana egin zuenez, Pio goitizena eman zioten.
Gerra sozialean hartu zuen parte eta italiar leinu matxinoen aurkako garaipenak eskuratu zituen K.a. 89 eta 88 artean. Erromatar Errepublikako lehen gerra zibilak eztanda egin zuenean, Kinto Zeziliok Erromako Senatua babestu zuen marianoen aurka, baina beranduago akordioa erdietsi zuen eta Afrikara joan zen K.a. 87an. Gerra zibilaren garapenean, K.a. 83-82 artean, Luzio Kornelio Sila senidea eta gainontzeko optimateak babestu zituen, eta marianoen aurkako garaipen batzuk lortu zituen Italiako iparraldean eta Galia Zisalpinan. Diktadore berriak pontifex maximus izendatu zuen eta ondoren kontsul izendatu zuten K.a. 80an.
K.a. 79an, prokontsul gisa, Metelo Pio Kinto Sertorioren aurkako gerra-komandante bilakatu zen, Hispanian gertatzen ari zen Sertorioren gerran. Sertorioren osteek gerrilla taktikak zituzten, eta ez zuen lortu garaipen nabarmenik, beraz Senatuak kendu eta Gneo Ponpeio Magno jarri zuten komandante. K.a. 75ean Metelok Luzio Hirtuleio sertoriar aliatuaren armada garaitu zuen Italikako guduan, eta Sertorioren aurka irabazi zuen, ondoren, Segontian. Hortik aurrera sertoriarrek kontrolpean zuten eremua gutxitzen joan zen, eta Sertorio bere ondokoek traizionatu eta erail zuten. Metelok eta Pompeiok garaipena lortu zuten K.a. 72an. Garaipen horren ondorioz triunfo bat eskaini zioten.
K.a. 71ean Erromara itzuli zen, eta zortzi urte eman zituen gobernuan. K.a. 63an hil zen eta Julio Zesarrek hartu zuen bere lekua pontifex maximus gisa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Broughton, Thomas Robert Shannon. (1951). The Magistrates of the Roman Republic. American Philological Association (Noiz kontsultatua: 2025-03-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q313680
* Multimedia: Quintus Caecilius Metellus Pius / Q313680
# Ali Soilih

Ali Soilih M'Tsashiwa (Majung, Frantziar Madagaskar, 1937ko urtarrilaren 7a – Moroni, 1978ko maiatzaren 29a) Komoreetako 3. presidentea izan zen 1976tik 1978ra.
Madagaskarren jaio zen eta han eman zituen bizitzako lehen etapak. Madagaskarren eta Frantzian hezi zen, eta 1960ko hamarkadan Komoreetara joan zen nekazaritzan eta garapen ekonomikoan lan egitera.
Ideologia sozialistatik eta Frantziaren aurkakotasunetik Islamari uko egin eta ateoa bihurtu zen. 1976ko urtarriletik Komoreetako estatuburu izan zen, kontseilu iraultzaile baten buru. Bob Denardek zuzendutako mertzenario talde batek egindako estatu-kolpe baten bidez iritsi zen agintera. 1977an erreferendumean onartu zen politika ekonomiko sozialista bat egin zuen eta ohitura islamiko tradizionalak ezabatu zituen.
"Moissy" izeneko milizia bat sortu zen, Tanzaniak entrenatua eta Mao Zedongeko Guardia Gorrian inspiratua eta hamabost urteko nerabe batek zuzendua.
Frantziak bere lankidetza erretiratu zuen eta buruzagi tradizionalak erreformen aurka agertu ziren. Horrela hazi zen nahigabea eta lau estatu-kolpe saiakera izan ziren. 1978ko maiatzaren 13an, Soilih estatu kolpe batean kargutik kendu zuen Bob Denardek zuzendutako mertzenario talde batek, eta Ahmed Abdallahk hartu zuen boterea. Maiatzaren 29an Soilih erailketa hil zen.
# Agustín Morales

Agustín Morales Hernández (La Paz, Espainiar Inperioa; 1808ko martxoaren 11 - La Paz, Bolivia; 1872ko azaroaren 27a ) Boliviako militar, merkatari eta politikaria izan zen, Boliviako presidentea 1871ko urtarrilaren 15etik bere ilobak Federico Lafayek hil zuen arte, 1872ko azaroaren 27an.

## Biografia

Hasiera batean José Ballivián (1841-1847) presidentearen aldekoa, Morales Manuel Isidoro Belzú jeneralaren zinpeko etsai bihurtu zen, Ballivián kargutik kentzearen arduraduna 1847an. Belzurekin urteetako liskarren ostean, Morales José María Linares presidentearekin (1857-1861) iritsi zen agintera. José María de Achá jeneralaren gobernuaren aurka, Linares kargutik kendu zuena, Moralesek Mariano Melgarejo jenerala boterera eraman zuen 1864ko abenduko estatu kolpearen alde egin zuen, Boliviako armadaren jeneraltasun eta komando nagusiarekin sarituta. Melgarejoren sei urteko agintaldia polemikoa eta basatia izan zen, oposizio gogorra lortuz. Azkenik, Moralesek alde aldatu zuen eta, presidentearen aurka zeuden alderdi guztiak batuz, 1871ko urtarrilean estatu kolpe batekin tronutik kendu zuen. Sei urteko (sexenio) agintaldiaren amaiera izan zen, baina ez gobernu militarrenak.

## Boliviako presidentea

Pertsonaia asaldatsua, diktadore gisa gobernatzen saiatu zen, baina lotsatu egin zuten 1872an bere gutunetako bat egunkarietan argitaratu zenean. Moralesek kongresua deitu zuen Achá administraziotik lehen aldiz, eta kargua uztea eskaini zion. Biltzarrak eztabaidatzen zuen bitartean, Moralesek bat-bateko umore aldaketak jasan zituen, baita bere laguntzaile militar bati eraso egin zion 1872ko azaroaren 27an. Bere ilobak, Federico Lafayek, geldiarazi nahian, bere haserrea jaso eta presidenteari tiro egin zion, eta hil egin zuen.
Hil zenean, kongresuak Tomás Frías izendatu zuen jarduneko presidentea 1873an hauteskundeak deitzeko misioarekin.

## Bibliografia

* José de table; Gisbert, Teresa; Carlos D. Taula, "Boliviako Historia", hirugarren edizioa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q399334
* Multimedia: Agustín Morales / Q399334
# Hilarión Daza

Hilarion Daza Groselle (Sucre, 1840ko urtarrilaren 14a – Uyuni, 1894ko otsailaren 27a) Boliviako militarra eta politikaria izan zen, Boliviako presidentea izan zen 1876ko maiatzaren 4tik 1879ko abenduaren 28ra. Italo-boliviarren artean ospetsuena; Bere gobernuan, Ozeano Bareko Gerra hasi zen, Bolivia eta Peruren arteko gerra izango zena Txileren aurka.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q492024
* Multimedia: Hilarión Daza / Q492024
# Johnny Paul Koroma

Johnny Paul Koroma (Tombodu, 1960ko maiatzaren 9a - Binkolo, Sierra Leona, 2017ko abuztuaren 10a edo 11; 2003ko ekainaren 1ean hiltzat jo zen) Sierra Leonako estatuburua izan zen 1997ko maiatzetik 1998ko otsailera. Limba etniako kidea izan zen. Sierra Leonako armadan sartu zen 1985ean eta Erresuma Batuan ofizial izateko ikasketak egin zituen. Fonday Sankohek zuzendutako Fronte Iraultzaile Batuaren gerrillaren aurka borrokatu zuen. 1996ko abuztuan, estatu-kolpe bat antolatzea leporatu zioten, eta espetxeratu egin zuten. 1997ko maiatzaren 25ean askatu zuten, estatu-kolpe baten ondoren, eta estatuburu izendatu zuten. Konstituzioa bertan behera utzi, alderdi politikoak debekatu eta gerrilla gobernuan sartzera gonbidatu zuen. Garai hartan zibilen sarraski ugari gertatu ziren. 1998ko otsailaren 6an, Nigeria buru zuten Mendebaldeko Afrikako tropek herrialdea inbaditu eta Koroma boteretik bota zuten. Koroma gerra krimenengatik eta gizadiaren aurkako krimenengatik auzipetu zuten eta 2003an Liberiara ihes egin zuen. Lekuko batzuek esan zuten hilda zegoela eta hiltzat jo zuten 2003ko ekainaren 1ean. Badirudi 2017ko maiatzaren 10ean edo 11n hil zela.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q888792
# Francisco Dueñas

Francisco Dueñas (San Salvador, El Salvador, 1810eko abenduaren 3a - San Francisco, Ameriketako Estatu Batuak, 1884ko martxoaren 4a) El Salvadorko politikaria izan zen. Errepublikako lehendakari izan zen 1851-1854 bitarteko urteetan, 1856an eta 1863-1871 bitartean. 1870. urtean El Salvadorreko lehen telegrafo-zerbitzua jarri zuen abian. Militarren estatu-kolpe baten ondorioz aginpidea utzi eta erbesteratu behar izan zuen 1871. urtean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q888882
* Multimedia: Francisco Dueñas / Q888882
# Alphonse Massamba-Débat

Alphonse Massamba-Débat (Nkolo, 1919 edo 1921eko otsailaren 11 – Brazzaville, 1977ko martxoaren 25a) Kongoko Errepublikako 2. presidentea izan zen.
Lari etniaren kidea izan zen. Txaden irakasle aritu zen 1945 eta 1948 bitartean eta Kongon 1948tik aurrera. 1967an Fulbert Youlouren alderdian afiliatu zen eta bi urte geroago Hezkuntza ministro izendatu zuten. Youlouren aurkako estatu-kolpearen ondoren 1963ko abuztuaren 16an presidente izendatu zuten. Sozialismo zientifikoaren, nazionalizazioen eta alderdi bakarraren politika ezarri zuen. SESB-rekin eta Txinarekin lerrokatu zen eta gerrilla komunistak Kongoko Errepublikan hartu zituen. Kubako laguntzarekin miliziak osatzen ere saiatu zen, baina altxamendu militar batek altxatuen eskariak onartzera behartu zuen. 1968an Marien Ngouabi atxilotu, Batzar Nazionala desegin eta konstituzioa bertan behara utzi zuen, baina bi hilabete geroago Ngouabik kargutik kendu zuen. Ngouabiren erailketaren ondoren, 1977ko martxoaren 25 gauean exekutatu egin zuten.
* Datuak: Q740438
* Multimedia: Alphonse Massamba-Débat / Q740438
# Wolfgang Larrazábal

Wolfgang Enrique Larrazábal Ugueto (Carúpano, Sucre, 1911ko martxoaren 5a - Caracas, 2003ko otsailaren 27a) venezuelar itsas-ofizial eta politikaria izan zen. 1958an Marcos Pérez Jiménez kargutik kendu zutenean, presidentea izan zen zenbait hilabetez. 1958ko hauteskundeetan saiatu arren, ezin izan zuen kargua mantendu.
* Datuak: Q878491
* Multimedia: Wolfgang Larrazábal / Q878491
# Dominique Mbonyumutwa

Dominique Mbonyumutwa (1921eko urtarrila - 1986ko uztailaren 26a) politikari ruandarra izan zen.
Hutu talde etnikoaren kidea, Ruandako lehen (behin-behinekoa) presidentea izan zen, 1961eko urtarrilaren 28tik urriaren 26ra arte, Ruandako monarkia ezeztatu ostean. Herrialdearen kontrola edukitzea lortu zuen, Kigeli V erregea boteretik kendu ondoren, monarkia abolitzeko erreferendumaren ondoren, 1961. urtean.

## Ikus, gainera

* Ruandako historia
* Datuak: Q888396
# Justin Lekhanya

Justin Metsing Lekhanya (Thaba-Tseka, 1938ko apirilaren 7a - Maseru, 2021eko urtarrilaren 20a) lesothoar militar eta politikaria izan zen. 1986an armadako burua zen, estatu-kolpe baten bidez Leabua Jonathanen gobernua boteretik kendu zuenean. Hegoafrikarekiko harremanak hobetu zituen eta Moshoeshoe II.a erregearen botereak handitu zituen. 1990ean beste estatu-kolpe bat eman zuen eta erregea abdikatzera behartu zuen. Erregea hurrengo urtean berrezarri zuten eta Lekhanyak boterea galdu zuen estatu-kolpe berri batean. Ondoren, Lesothoko Demokraziaren Kongresua zuzendu zuen.
# Maurice Kouandété

Iropa Maurice Kouandété (Natitingou, 1932ko irailaren 22a - ibidem, 2003ko apirilaren 7a) Dahomeyko presidentea izan zen.
Sombo etniako kidea zen eta oso gazte sartu zen armadan. 1967ko abenduaren 16an Christophe Soglo presidentea boteterik kendu zuen estatu kolpe baten buru izan zen. Bi egunez presidente izan zen eta boterea Alphonse Alleyri eman zion. 1968an Alley erretiratzera behartu zuen Émile Derlin Zinsouren mesedetan. 1969ko abenduaren 10ean beste estatu kolpe baten buru izan zen Zinsouren aurka. Oraingoan ez zuen militarren babesik izan, eta hiru egun geroago Paul-Émile de Souzak ordezkatu zuen. 1972ko martxoaren 23an beste estatu-kolpe bat ematen saiatu zen eta heriotza-zigorra ezarri zioten. Bere lehengusu Mathieu Kérékouk boterea lortu zuenean zigorra barkatu zion.
# Mustafa Ould Salek

Mustafa Ould Salek (arabieraz: المصطفى ولد محمد السالك‎; Kiffa, 1936 – Paris, 2012ko abenduaren 18a) Mauritaniako presidentea izan zen 1978tik 1979ra. Moktar Ould Daddah presidenteak armadako buru izendatu zuen 1978an. 1978ko uztailaren 10ean estatu-kolpe bat zuzendu zuen eta gobernu batzarreko buru izendatu zuten. Frantziaren eta Marokoarren aldekoa zen, eta ez zuen bakerik lortu Polisarioarekin, eta ere ez zituen konpondu herrialdeko arraza-tentsioak. 1979, beste estatu-kolpe batean, Mohamed Mahmoud Ould Louly koronelak ordezkatu zuen. 1981 eta 1984 bitartean espetxean egon zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q779723
# Carlos Quintanilla

Carlos Quintanilla Quiroga (1888ko urtarrilaren 22a - 1964ko ekainaren 8a) Boliviako jenerala izan zen, 1939tik 1940ra behin-behinean Boliviako 37. presidente izan zena. Quintanillak Chacoko gerraren (1932 – 1935) hasierako faseetan parte hartu zuen eta Boliviako indar armatuen mailara igotzea lortu zuen Germán Busch-en administrazioan armadako komandante izan zen arte. 1939ko abuztuaren 23an Busch presidenteak bere buruaz beste egin zuenean, Quintanillak bere burua Errepublikako behin-behineko presidente izendatu zuen.
Quintanillak gobernu luzeago bat egiteko asmorik bazuen ere, espektro politikoaren ezkerreko zein eskuinekoen presioak 1940ko martxoaren 10ean hauteskunde orokorrak deitzera behartu zuen. Busch-en «politika sozial eta ekonomikoarekin jarraitzeko» konpromisoa hartu zuen arren, Quintanillaren agintaldi laburra bere aurrekoen lege militar sozialistak deseraikitzen eta Chaco aurreko garaiko alderdi tradizionalen kontserbadoreak boterera itzultzen zirela bermatzen eman zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3308442
* Multimedia: Carlos Quintanilla / Q3308442
# Alberto Natusch

Alberto Natusch Busch (Beni, Bolivia, 1933ko maiatzaren 23a - Santa Cruz, Bolivia, 1994ko azaroaren 23a) Boliviako jenerala izan zen, 1979an de facto 55. presidente gisa aritu zena.
Natusch-ek jatorri alemaniarra eta frantsesa zuen, eta Germán Busch Boliviako presidente ohiaren iloba, karrerako ofizial militar bat izan zen, 1970eko hamarkadaren amaieran Boliviako Armadako koronel mailara igo zena. Urte askotan Hugo Banzer diktadore militarraren kabineteko konfiantzazko kidea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ AGENCIAS. (1981-08-04). El general Natusch promueve un golpe militar en Bolivia para instaurar "un Gobierno de unidad y dignidad nacional". EL PAIS.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q886490
* Multimedia: Alberto Natusch Busch / Q886490
# David Padilla

David Padilla Arancibia (1927ko abuztuaren 13a - 2016ko irailaren 25a) Boliviako jenerala izan zen, 1978tik 1979ra Boliviako 53. presidente izan zena.

## Biografia

Sucrekoa jaiotzez, Padilla 1927ko abuztuaren 13an jaio zen. Indar armatuetan sartuta, Armadako Komandante kargura igo zen. Kargu horretan ari zen 1978ko azaroaren 24an Juan Pereda jeneralaren de facto gobernua kendu zuenean. Peredak urte bereko uztailean hartu zuen presidentetza bere eskura zegoelako, buruzagi militar asko Hugo Banzer diktadorearen etengabeko manipulazioez nekatuta bere helburu politiko pertsonaletarako. Padilla, berriz, boterera iritsi zen demokratikoki orientatutako ofizial talde baten buru gisa, herrialdea ahalik eta epe laburrenean gobernu demokratikora itzultzeko konpromisoa hartu zuen. Haren helburua sinplea zen: hurrengo presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituenari boterea transferitzea eta militarrak bere kuartel eta operazio-postuetara, haiek zegozkion tokietara, atzera egitea. Hori dela eta, Padillak ospe handia izan zuen Palacio Quemado-n egin zuen egonaldi laburrean (bederatzi hilabete).
1979ko uztailaren 1eko hauteskunde orokorrak, berriz, fiasko bat izan ziren. Hernán Siles ezkerreko hautagaiak lehen postua lortu zuen hauteslekuetan, baina hauteskunde zuzenetarako beharrezkoa den %50eko gehiengoa lortu gabe. Hala, Kongresuaren esku geratu zen hurrengo Exekutibo Nagusia zehaztea, Konstituzioan ezarritakoaren arabera. Askoren harridurarako, Kongresuak ezin izan zuen inongo hautagairen inguruan ados jarri, zenbat bozka emanda ere. Karguak gogortu egin ziren, eta irtenbiderik ez zirudien posible, harik eta Senatuko presidente Wálter Guevara moduan alternatiba bat eskaini zen arte, 1980an hauteskunde berriak deitu arte urtebetez presidente izendatu zutena. Padillak 1979ko abuztuaren 8an eman zion agintea Guevarari, berak agindu bezala. Gobernuko jauregitik irten zen ia unibertsalki errespetatua den de facto buruzagi militar ohia bezala — arraroa benetan Boliviako historian.
Padilla La Pazen hil zen 2016ko irailaren 25ean, 89 urte zituela

## Erreferentziak

* ↑ EL DEBER, Portal de noticias de Bolivia y el mundo. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q886514
# Mariano Melgarejo

Manuel Mariano Melgarejo Valencia (Tarata, Cochabambako udalerria, Espainiar Inperioa; 1820ko apirilaren 13a - Lima, Peru; 1871ko azaroaren 23a) Boliviako militar eta politikaria izan zen, Boliviako presidentea 1864ko abenduaren 28tik 1871ko urtarrilaren 15an erori zen arte.
1864an hartu zuen boterea estatu kolpe baten bidez, José María Achá presidente konstituzionala botaz, eta horrela, herrian Sexenio izenez ezagutzen zen bere gobernua hasi zen. Nortasun polemikoa zen; Bere diktadura Bolivian gogoratzen da, batez ere, bere gobernu-administrazio eskasagatik eta populazio indigenaren aurka egindako abusuengatik, eta 1866 eta 1867an Txile eta Brasilekin lurralde-mugako itunak sinatu izanagatik, Boliviarentzat oso kaltegarriak zirenak.
1871ko urtarrilaren 15ean, garai hartako Armadako buruzagiak, Agustín Morales jeneralak, La Pazko herritarren laguntzarekin, jadanik ia zazpi urtez presidentearen ekintza despotikoekin nekatuta, beldurra hautsi eta biztanleekin batera altxatu zen Melgarejoren aurka, La Paz hirian Boliviako historiako borrokarik gogor, gogor eta ikaragarrienetako bat buru. Egun horren amaieran, altxatutako herriak gobernuko tropak garaitu zituen, eta horrela Mariano Melgarejoren gobernua kentzea lortu zuen.
Behin boteretik kenduta, Melgarejok Boliviatik ihes egin zuen Txilera, eta bertan egon zen hilabete batzuetan. Txileko Santiagon zegoela jakin zuen Juana Sánchez, bere maitalea, Perun Lima hirian bizi zela. Ondorioz, Melgarejok herrialde hartara joatea erabaki zuen, baina, behin Limara helduta, 1871ko azaroaren 23an tiroz hil zuen Juanaren anaiak, José Aurelio Sánchezek.
Bere historia, nolabait, mitoz beteta dago, orain arte benetako gertakariak balira bezala irakasten diren bere etsaien eta historiaren kontrakoen lanen ondorioz. Mito ezagunena eta hedatuena Mato Grosso eskualdean egiten den lurraldea zaldi zuri baten trukearena da.

## Erreferentziak

* ↑ «Biografia de Mariano Melgarejo» www.biografiasyvidas.com.
* ↑ «RED ESCUELA.: Mariano Melgarejo Valencia» www.redescuela.org.
* ↑ «Invocando el espíritu de Mariano Melgarejo» Los Tiempos 14 de septiembre de 2018.
* ↑ «El Tratado de 1866: primer tratado de límites entre Bolivia y Chile» plumainquieta.lamula.pe.
* ↑ «LA ALIANZA ENTRE AGUSTÍN MORALES Y LAS MASAS INDÍGENAS PARA DERROCAR A MARIANO MELGAREJO | Historias de Bolivia» LA ALIANZA ENTRE AGUSTÍN MORALES Y LAS MASAS INDÍGENAS PARA DERROCAR A MARIANO MELGAREJO | Historias de Bolivia.
* ↑ «Muertes trágicas de presidentes de Bolivia» El Potosí.

## Bibliografia

* O'Connor d'Arlach, Tomás (1913). El general Melgarejo: Hechos y dichos de este hombre célebre (8.° edición). La Paz: González y Medina. p. 286.

## kanpoko estekak

* Datuak: Q734622
* Multimedia: Mariano Melgarejo / Q734622
# Tengiz Kitovani

Tengiz Kitovani (georgieraz: თენგიზ კიტოვანი; Tbilisi, 1938ko ekainaren 9a - 2023ko azaroaren 13a) georgiar militar eta politikaria izan zen.
1990eko hamarkadaren hasieran sartu zen politikan, Georgiaren independentzia-mugimenduan. Zviad Gamsakhurdia presidentearen aliatua izan zen eta Georgiako Kontseilu Goreneko kide hautatu zuten. 1990eko abenduan Gansakhurdiak Guardia Nazionala sortu eta Kitovani buruzagi izendatu zuen. 1991ko abuztuan, biak izan ziren aurrez aurre. Kitovani kargutik kendu zuten, baina bere tropekin Tbilisitik kanpo gotortu zen.
1991n Kitovanik, Tengiz Siguak eta Jaba Ioselianik estatu kolpe bortitza eman zuten eta urtarrilaren 2an Gamsakhurdia kargutik kendu eta Miltar Kontseilua ezarri zuten herrialdea gobernatzeko. Eduard Xevardnadzeri deitu zioten trantsizio gobernu baten buru izateko, eta Kitovani Defentsa ministro eta lehen ministrorde izendatu zuten. 1992an Abkhaziari eraso zion eta hamahiru hilabete iraun zuen gerra hasi zen. Xevardnadzerekin gatazkan sartu zen, eta 1993ko maiatzean kargutik kendu zuten, nahiz eta bere boterearen zati bat mantendu zuen. 1995ean Abkhaziari eraso egiten saiatu zen berriro, baina Georgiako poliziak atxilotu egin zuen eta zortzi urteko espetxe-zigorra ezarri zioten. 1999an Xevarnadzek indultua eman zion. Kitovani Moskura joan zen orduan, eta 2012ra arte ez zen Georgiara itzuli.
* Datuak: Q967713
* Multimedia: Tengiz Kitovani / Q967713
# Sangoulé Lamizana

Aboubakar Sangoulé Lamizana (Dianra, 1916ko urtarrilaren 31 – Uagadugu, 2005eko maiatzaren 26a) Volta Garaiako bigarren presidentea izan zen 1966 eta 1980 bitartean. Lehen ministroa izan zen ere 1974 eta 1978 bitartean.
1966ko urtarrilaren 3ko grebaren ondoren Maurice Yaméogo lehendakariak boterea eman zion. Konstituzio berria onartu zuen 1977an eta 1978ko hauteskundeetan berrautatu zen. Saye Zerbo koronelak bazteru zuen 1980ko azaroaren 25eko estatu kolpe odolgabean.
# Tengiz Sigua

Tengiz Sigua (georgieraz: თენგიზ სიგუა; Lentekhi, 1934ko azaroaren 9a - Tbilisi, 2020ko urtarrilaren 21a) Georgiako bigarren lehen ministroa izan zen. Zviad Gamsakhurdia aurkako estatu kolpe bortitza eman zuen oposizioko kidea izan zen. 1992ko urtarrilaren 6an izendatu zuten lehen ministroa. 1993ko abuztuaren 6an dimisioa eman zuen aurrekontuak atzera bota ondoren.
# Haibatullah Akhundzada

Haibatullah Akhundzada (paxtuneraz: هبت الله اخونزاده‎; arabieraz: هيبة الله أخوند زاده‎, Haibatullāh Aḫūnd Zādah; Panjwayi, Kandahar probintzia, Afganistan, 1961) Taliban mugimenduaren buruzagia da 2016tik.

## Bizitza

Haibatullah Akhundzada Kandahar probintzian jaio zen, talibanen mugimenduaren sorlekuan, 1961ean. Uste da Afganistango gerra iraun bitartean herrialdean bizi izan zela, talibanen lider esanguratsuenetako askok Pakistanera alde egin bazuten ere. 2010eko hamarkadaren hasieran, Akhtar Mansourren albokoa zen, eta xarian oinarritutako matxinoen justizia sistemako burua; izan ere, talibanen fatwa gehienak berak ekoitzi zituela esaten da. 2016ko maiatzean, drone bidezko eraso batean AEBek Akhtar Mansour hil ondoren, taldea zuzentzeko ardura hartu zuen. 2021eko abuztuaren 15ean, Kabulen erorketarekin, Sinestunen Printzea titulua jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Afghan Taliban announce successor to Mullah Mansour. bbc.com (Noiz kontsultatua: 2016-11-16).
* 1 2 Alberdi, Iosu. Belaunaldi taliban zahar eta berriak, Akhundzadaren agindupean elkartuta. Berria, 2021eko abuztuak 17, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 17).
* ↑ Deobandi Islam: The Religion of the Taliban. U.S. Navy Chaplain Corps, 2001eko urrilaren 15a

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24237654
* Multimedia: Hibatullah Akhundzada / Q24237654