# Victorina Larrinaga

Victorina Larrinaga Arriaga, Libe, (Bilbo, 1866 - 1933ko azaroaren 3an) euskal ongilea, "la reina vasca" ezizenarekin ezagun egin zena.

## Bizitza

Emakume aberatsa izan zen, Basaberen alarguna, bere diruarekin abertzaletasuna eta ongintza sustatu zituen. Bilboko Larrinaga Arriaga jauregia izan zena bere jabetzetako bat zen, Ricardo Bastida arkitektuaren lana. Euzkadi eta La Voz de Navarra egunkarien sorrera finantziatu zituen. Erromako Instituto Pontificio Orientaleko Liburutegia eta Gorlizeko erietxea eraikitzeko dirua jarri zuen. Azken honen Patronatuaren kidea izan zen, beste emakume aberats batzuekin batera. Berrizko Mesedetako mojen bidez, Wuhúko (Txina) neska gazteen eta maistra indigenen hezkuntza sustatu zuen. 1922ko Eusko Ikaskuntzaren II. Kongresuan parte hartu zuen.

### Ropero Vasco

1907an, Aberri aldizkarian, Purificación Gorostiza, Maria Barbier, Rakel Alda eta Liberen arteko eztabaida sortu zen, emakumeen antolaketa baten gaineko beharrizanaz. Libek ongintza erakunde bat proposatu zuen, zeinaren bitartez abertzaletasuna eta emakumeen arteko elkartasuna landuko zuten, gizonen gainbegiratzea saihestuz. Dirudienez, antolatzeko beste saiakera bat egon zen aurretik, Asociación General Femenina Nacionalista Vasca baina ez zuen argia ikusi.
1908ko otsailaren 2an Ropero Vasco izeneko ekimena sortu zuten, Victoriana Larrinaga ohorezko lehendakaria izanik. Erakundea Primo de Riveraren diktadurapean jardun zuen eta kide gehienak Comunión Nacionalista Vascaren joeraren aldekoak ziren. Begoñako Andre Maria ekimenaren babesle bezala aukeratu zuten. Ropero Vascoren zuzendaritza-batzordearen kideak izan ziren, besteak beste, Sofía Mac-Mahon, lehendakaria; Carlota Olano, idazkaria; Concepción Azaola lehendakari-ordea; Rosario Gorbea diruzaina eta Jesusa Maguregui diruzain-ordea.
1914an Donostira zabaldu ziren, eta bertako kide izan ziren, María Anabitarte, Julia Kutz de Ochoa, Mercedes Irigoyen, Faustina Carril eta Josefa Echaniz.

### Euzkotarren Aldeko Jel-Bazkuna

1921ean Euzko Gaztedik "Afrikako gerran" bortxaz ari ziren soldadu euskaldunen alde antolatzera deitu zuen eta testuinguru honetan 22 emakumez osatutako Euzkotarren Aldeko Jel-Bazkuna/Junta Nacionalista de Socorros delakoa sortu zen. Urte horretako azaroaren 12an, Aberri egunkarian, zuzendaritza-batzordearen kideen izenak argitaratu ziren: Teresa Azkue, Sofía Mac-Mahon, Victorina Larrinaga, María Aranzadi, Carlota Olano, Juana Chalbaud eta Catalina de la Sota. Victorina Larrinaga, Euzkotarren Aldeko Jel-Bazkunaren buru izendatu zuten. Soldaduez gain, erakundeak umezurtz eta neskato pobreen eskolaratzea ere ordaindu zuen. 1922an Emakume Abertzaleen Batza antolatu zenean, emakume horiek militante bihurtu ziren eta haien ongintza EAJren Bizkai Buru Batzarraren Junta Central de Asistencia Social delakoaren parte bihurtu zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Bilbao Bilbao, Begoña; Ezkurdia Arteaga, Gurutze; Pérez Urraza, Karmele; Chueca Intxusta, Josu. (2012). Emakumeak. Hitza eta Bizitza. BFA eta EHU.
* ↑ «Casa-Palacio para Victorina de Larrinaga» intranet.pogmacva.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «LARRINAGA ARRIAGA, Victorina - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-11).
* ↑ GORLIZKO OSPITALEA / HOSPITAL GORLIZ 1919-2019. Osakidetza.
* ↑ Solano, Mercedes Ugalde. (1995). «Dinàmica de género y nacionalismo: La movilización de vascas y catalanas en el primer tercio de siglo» Ayer (17): 121–153. ISSN 1134-2277. (Noiz kontsultatua: 2025-02-11).
* 1 2 «ROPERO VASCO - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-11).
* ↑ Aizpuru Murua, Mikel. (2000). El Partido Nacionalista Vasco en Guipúzcoa (1893-1923): orígenes, organización y actuación política. Servicio Editorial = Argitalpen Zerbitzua ISBN 978-84-8373-286-1. (Noiz kontsultatua: 2025-02-11).
* 1 2 3 4 Ezkurdia Arteaga, Gurutze; Karmele Perez Urraza; Begoña Bilbao Bilbao, Begoña. (2021). «Por nuestros hermanos en África» Deia.

## Kanpo estekak

* Reglamento de Ropero Vasco (Sancho el Sabio)
* Datuak: Q132201624