OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Monrealeko katedrala

Monrealeko katedrala edo Duomo de Santa Maria Nuova Palermoko udalerria den Monreale hiriko eliza nagusia da. 1172an sortua, Gilen II.a Siziliakoaren aginduz, munduko normandiar arkitekturaren monumentu nagusietariko bat da. Gizateriaren ondarea da 2015etatik, Arabo-normandiar Palermo eta Cefalú eta Monrealeko katedralak multzoaren barruan.

## Ezaugarriak

Monumentu honetan deigarria da nola nahasten diren elementu arabiarrak, uhartean normandiarren konkista aurretik egiten zena, eta konkistatzaileek eramandako estilo berria. Mestizajea multzoaren elementu nagusia da.
Katedralaren elementu ezagunenak barruko mosaikoak eta klaustroa dira. Mosaikoak urrezko kolorekoak dira eta barrualde osoa betetzen dute; irudietan Itun Zaharreko eta Berriko eszenak erakusten dira.
Klaustroak, bestetik, 228 zutabe ditu, oso apainduta eta kapitel oso landuekin. Zutabe hauen gainean arabiar inspirazioko arkuak ikus daitezke.

## Kondaira

Andra Mariak ametsetan Gilen II.a Siziliakoari agertu zitzaion haren ohorez tenplu honen eraikuntza eskatzeko. Tenpluaren truke Birjinak Gilenen aitaren altxorraren tokia esango zion.

## Iruditegia

* Katedrala barrutik.
* Katedralaren klaustroa eta ikuspegi orokorra.
* Kanpoko ikuspegia.
* Brontzezko atea.
* Dorrea.

## Erreferentziak

* ↑ https://milviatges.com/2016/catedral-de-monreale-sicilia

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Web turistikoa.
* (Gaztelaniaz):Informazio turistikoa.
* (Frantsesez):Argazkiak.
* (Frantsesez):Kapitelei buruzko informazioa.
* Datuak: Q1303856
* Multimedia: Cathedral (Monreale) / Q1303856
# Musée des Arts et Métiers

Musée des Arts et Métiers Parisko museo bat da, eta 1794an sortu zen Conservatoire National des Arts et Métiers-aren bildumak biltzen dituena, ekipamendu eta aurkikuntza zientifikoen babeserako biltegi gisa sortu zen.
Sortu zenetik, Parisko 3. barrutiko Réaumur kaleko Saint-Martin-des-Champs komentuan egon da museoa. Gaur egun, 1990ean berrikuntza handiak egin zituen museoak monasterioaren ondoan adar bat dauka, eta monasterioan bertan objektu handiak geratzen dira.
Museoak 80.000 objektu eta 15.000 margolan inguru ditu bere bilduman, eta 40.000 Parisen daude. Bildumaren artean Foucault penduluaren jatorrizko bertsioa dago.
Museo hau Umberto Eco-ren Foucault-en pendulua eleberriaren eszena klimatikoa bezalako lan idatzietan agertzen da.
Parisko Metroko Arts et Métiers geltokitik sar daiteke museora.

## Erreferentziak

* ↑ Conservatoire des Arts et Métiers Le prieuré Saint-Martin des Champs
* ↑ Tout ce qu’il faut savoir sur l’histoire du Musée des Arts et Métiers
* ↑ Le Blériot XI de la traversée de la Manche au Musée des Arts et Métiers

## Kanpo estekak

* Musée des Arts et Métiers
# Quartier Asiatique

Quartier Asiatique (txineraz 巴黎唐人街 eta euskaraz: «Asiar auzoa») Frantziako Paris hiriburuan dagoen asiar komunitatearen erdigunea da. Parisko 13. barrutia barrutian kokaturik dago, Choisy eta Ivry etorbideak eta Masséna bulebarrak osatzen duten triangeluan. Etxeorratzen Les Olympiades auzoa ere barnean dago.
Triangle de Choisy edo Petite Asie ("Choisyko Triangulua" edo "Asia Txikia") ere dritzaio.

## Historia

Gainerako hirietan Chinatown izena duena Parisen Quartier Asiatique da txinatarrez gain Vietnam, Laos edo Kanbodiakoek ere populazio aipagarriak dituztelako. Izatez iristen aurrenak vietnamdarrak izan ziren, 1970 hamarkadan beren herrialdean zuten gerratik ihesi. Eremuak 50.000 biztanle inguru ditu eta beraz Europako eremu asiar handiena da.
Parisen badira beste hiru asiar komunitate txikiago:
* Belleville (20. barrutian) - Indotxinako txinatarrak
* Musée des Arts et Métiers inguruan (3. barrutian, komunitate zaharrena) - Txinatarrak
* Pyramides metro geltokiaren inguruan (1. barrutian) - Japoniarrak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q686969
* Multimedia: Quartier asiatique (Paris) / Q686969
# Telekomunikazio

Telekomunikazioa distantzia luzeko informazio-transmisioa da, komunikazioa sortzeko helburua duena. Korronte elektrikoa, uhin elektromagnetikoak edo prozedura optikoak erabiliz egiten da. Telegrafia (mezuen eta irudien igorpena), telefonia (hots seinaleen igorpena) eta irratia (irrati uhinen bidezko mezu igorpena) dira telekomunikazioan erabiltzen diren komunikabide eta tresna usuenak.
Komunikabide sarea da telekomunikazioaren funts eta oinarria, haren bidez igortzen eta bideratzen baitira bidali nahi diren mezuak. Komunikabide sareak mezuak igortzeko hainbat atal ditu: igorpen guneak, transmisio bideak eta gune hartzaileak. Gaur egun mezuak igortzeko gehien erabiltzen den teknika serieko transmisio digitala edo zenbakizkoa da, hau da, informazio kodetuak kode bitarrean igortzen dituena. Teknika horren bidez mezuak oso akats gutxirekin iristen dira tresna igortzailetik hartzailera. Kable ardazkideak, zuntz optikoak eta satelite artifizialak dira transmisio biderik erabilienak.

## Historia

Hasierako garaietan ikus-seinaleak erabiltzen ziren, esaterako itsasargiak, kea, banderak eta heliografo optikoak, edo audio-mezuak, esaterako danbor-hotsak, turutak, txistuak edo oihu ozenak. Elektrizitatearen eta elektronikaren sasoi modernoan gailu elektrikoen erabilera arrunt bilakatu da telekomunikazioa erdiesteko: telegrafoa, telefonoa eta teletipoa, irratia, telebista eta mikrouhin bidezko komunikazioa, bai eta zuntz optiko bidezkoa, satelite bidezkoa eta abar.
Telekomunikazio elektrikoen lehen urrats nabarmena 1830. urtearen inguruan iritsi zen, telegrafoa garatu zenean. Komunikazio-mota hauek XIX. mendean hasi ziren modu masiboan erabiltzen, eta kontinenteak elkar komunikatzeko lehen azpiegiturak sortu ziren, itsaso azpiko komunikazio-hariak eraiki zirenean. Hari hauen bidez, hasierako hiru telekomunikazio-mota nagusiak hedatu ziren: telefonoa, telegrafoa eta teletipoa.
XX. mendearen lehen hamarkadan iraultza hasi zen haririk gabeko komunikazioan, Guglielmo Marconi italiarrak haririk gabeko irratiaren garapenean egin zituen aurrerapenei esker. Ondoren, beste ikertzaile batzuek beste hainbat esparru garatu zituzten: Samuel Morse (telegrafoa), Alexander Graham Bell (telefonoa), Nikola Tesla, Edwin Armstrong, eta Lee de Forest (irratia), eta John Logie Baird eta Philo Farnsworth (telebista).

## Erreferentziak

* ↑ Telekomunikazio, Telekomunikazio Hiztegia, telekomunikaziohiztegia.org
* 1 2 Telekomunikabide, Lur Hiztegi Entziklopedikoa, Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentzia, euskara.euskadi.eus

## Kanpo estekak

* Telekomunikazioen historia, telekomunikaziohiztegia.org
* Datuak: Q418
* Multimedia: Telecommunications / Q418
# Gardelegi

Gardelegi (euskaraz eta ofizialki Gardelegi; gaztelaniaz Gardélegui) Gasteizko udalerria osatzen duten herrietako bat da. 572 metroko garaieran dago. Gasteizko udalerriaren hegoaldean dago, hirigunetik 3,5 bat kilometrora. Herrixka A-2124 errepidearen alboan dago, Trebiñu eta Gasteizko udalerriak elkartzen dituena.
2009. urtetik aurrera auzo berria sortzen ari da Gardelegi eta Aretxabaletako herrixken artean, Goikolarra izenakoa. Guztira 2.210 etxebizitza berri eraikiko dira: 188 etxebizitza familiabakar isolatu, 416 etxebizitza familiabakar atxiki, eta babes ofizialeko 1.455 etxebizitza. 2021an jada 2.000 biztanle inguru bizi ziren eremu hartan.
Gardelegiko lurretan Gasteizko zabortegi nagusia dago, 1973tik martxan dena. Hainbat aldiz handitu dute.
* Gardelegiko etxebizitza berriak

## Demografia

* Gardelegiko biztanleria

## Jaiak

Gardelegik ekainaren 29an ospatzen ditu bere jaiak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Áreas de Actuación - Sector 19: ARECHAVALETA - GARDELEGI», Gasteizko Udalaren Ensanche 21 Zabalgunea enpresaren webgunea.
* ↑ «Gasteizko 19. Sektorea, auzoarentzako izen ofizial berri baten bila - Gasteiz» Alea.eus (Noiz kontsultatua: 2023-04-02).

## Ikus, gainera

* Goikolarra
* Gardelegiko zabortegia

## Kanpo estekak

* San Pedro eliza - bisita birtuala
* Datuak: Q627151
* Multimedia: Gardelegi / Q627151
# Mendiola (Gasteiz)

    Artikulu hau Gasteizko herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mendiola».
Mendiola Gasteizko udalerria osatzen duten herrietako bat da. 574 metroko garaieran dago, hiriaren hegoaldean, Olarizuko muinoaren magalean.

## Demografia

* Mendiolako biztanleria

## Arkatzako zirkuitua

Mendiolan dago Arkatzako zirkuitua, ibilgailu motordunen lasterketetarako erabilitako 990 metroko lurrezko pista bat. Gasteizko Udalak birmoldatu eta prestatu nahi izan zuen, baina asmoa ez zen aurrera atera, hango lurrak kutsaduraz garbitzea garestiegia zela eta.
Herritarrek gogor kritikatu dute zirkuitua, legez kanpokoa delako. Basogintzako balioa duten lurretan dago, nekazaritzako paisaia balioa duen eta azaleko uren babes berezia duen eremu batean. Administrazio publikoek zirkuitua eraikitzen utzi zuten, inolako kontrolik edo ingurumen txostenik gabe.

## Zabortegi ohia

Era berean, Mendiolako zabortegi ohiak herritarren kexua eragin du, lurzorua kutsa dezaketen jarduerak edo instalazioak izan dituzten edo dituzten Euskal Autonomia Erkidegoko lurzoruen inbentarioan oraindik sartu ez dutelako. Mendiolako Administrazio Batzarreko buru Koldo Camonek salatu duenez, Gasteizko Udalak betebehar hori ez du bete, eta zabortegia ofizialki itxi eta gero ere, ez zuten estali, eta kontrolik gabe funtziona zezan utzi zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Iosu Cueto: «PSE y PNV pactan mejorar el circuito de Mendiola para atajar las carreras ilegales», El Correo, 2007-11-28.
* ↑ Iosu Cueto: «El Ayuntamiento estudia construir un circuito en Júndiz en lugar de Mendiola», El Correo, 2010-04-20.
* 1 2 Francisco Góngora: «La junta de Mendiola insiste en el cierre del circuito de coches», El Correo, 2010-11-02.
* ↑ Lurzorua kutsa dezaketen jarduerak edo instalazioak dituzten edo izan dituzten lurzoruen inbentarioa, Euskal Autonomia Erkidegokoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q630623
* Multimedia: Mendiola, Vitoria-Gasteiz / Q630623
# Purullena

Purullena Espainiako udalerria da, Granadako probintziakoa. 2008an 2.294 biztanle zituen. Guadixko eskualdean dago, Sierra Nevadako mendikatearen ipar magalean. Udalerria Alhama eta Fardes ibaiek gurutzatzen dute. Udalerria bi herrigunetan banaturik dago: herrigune nagusia, biztanletiaren % 84arekin eta bigarren mailako herrigunea den El Bejarín delakoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q615774
* Multimedia: Purullena / Q615774
# Iratxe Lasa Arana

Iratxe Lasa Arana (Bilbo, Bizkaia, 1980ko apirilaren 7a) irakaslea eta politikaria da, Markina-Xemeingo alkatea 2023tik aurrera.

## Biografia

Euskal Filologian lizentziatua da (Deustuko Unibertsitatean) eta Lengua Castellana eta Literaturan graduatua (Burgosko Unibertsitatean). Hizkuntza normalkuntzarako aditua ere bada. Zuzentzaile eta ikertzaie lanak egin ditu hizkuntzalaritza eta literatura arloan. Euskaltzaindiaren aholkularia da toponimia gaietan.
Markina-Xemeingo udalean normalkuntza teknikaria izan zen 10 urtez, eta baita Meñaka edo Zaldibarren, edota UEMAn edo Elhuyar Aholkularitzan ere. Hizkuntza irakaslea eta hezkuntza barruko hizkuntza normalkuntza arduraduna ere izan da Ikastolen Elkartean eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailean. Irakasle postua dauka Markina BHI institutuan.
2015-2019 legegintzaldian euskara zinegotzia izan zen Markina-Xemeinen.
2023an udal hauteskundeetara aurkeztu zen, Markina-Xemeingo EH Bilduren alkategai gisa. Hauteskundeak irabazita, herriko alkate izendatu zuten urte bereko ekainaren 17an.
UEMAko zuzendaritza batzordeko kidea da.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Mikel, Reina(e)ko. (2023-02-08). «Iratxe Lasa Arana da Markina-Xemeingo EH Bilduren alkategaia» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* 1 2 https://www.udaltop.eus/eu/-/iratxe-lasa-arana
* ↑ Mikel, Reina(e)ko. (2023-03-15). «Markina-Xemeingo EH Bilduk hauteskundeetarako zerrendaren aurkezpena egin du» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) Artime, Mirari. (2023-02-07). «EH Bildu tratará de recuperar la Alcaldía de Markina con Iratxe Lasa» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ https://www.uema.eus/eu-ES/Albisteak/Orriak/Martin-Aramendi-izango-da-UEMAren-lehendakaria-agintaldi-berrian.aspx

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Euskonews webgunean
* Etorkinak eta euskara: Markina-Xemeingo esperientzia hitzaldia, Euskaltzaindia, XIV. Jagon Jardunaldiak.
* Datuak: Q133203540
# Hul (kofia)

Hul bat (nederlanderazko hitza) kofia mota bat da, emakumezkoen buruko tradizionala, Herbehereetan eta Mendebaldeko Frisian jantzi tradizionalarekin erabiltzen dena, adinidez, Volendam, Katwijk, Urk eta Spakenburgen.

## Deskribapena

Hul kapela txiki eta sinple bat da, buruaren inguruan estu higatzen dena. Kopetan kofiak tolestura batzuk izan ohi ditu. Batzuetan burukoa alboetara luzatzen da punta hiruki formako batzuetan, hegal zabalagoak ere izan daitezkeenak kasu batzuetan. Kofia mota honen gainean kapela janztea ere ohikoa izan da. Hulak eguneroko jantziaren parte izan dira, igandeetan beste buruko dotoreago bat erabiltzen zen.

## Iruditegia

* 17. mendeko neskatxa kofia bategaz Johannes Vermeerren margoan.
* Arnemuidengo jantzi tradizionalean, hegal zabalak dituzte hulek.
* Garbikari baten iragarkia: burukoak adierazten du produktu herbehereetarra dela.
* Drentheko emakumeak hul burukoekin.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, nederlanderazko wikipediako «Hul (muts)» artikulutik itzulia izan da, 2024-09-30 data duen 68187699 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2024-09-30 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ «Streekmode - Canon van Katwijk» Canon van Katwijk.
* ↑ Urker klederdracht gaat digitaal. 2015-04-08.
* ↑ «SPAKENBURG 1948. Verso: Familiegroep: De oude vrouw in ouderwetse klederdracht met hul. L. meisje, r. jongetje, beiden onder 6 jaar. - Geheugen van Nederland» www.geheugenvannederland.nl.
* ↑ Studioweb.nl. «Vrouwenkleding» Volendammer klederdracht.
* ↑ «Een rijk gevulde kappendoos uit West-Friesland | Modemuze» www.modemuze.nl.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5317427
# Sarah Wayne Callies

Sarah Anne Wayne Callies (La Grange, 1977ko ekainaren 1a) estatubatuar zinema eta telebistako aktorea da. Ezaguna da Prison Break filmean Sara Tancredi, The Walking Dead filmean Lori Grimes eta Colony filmean Katie Bowman antzezteagatik.

## Filmografia
### Zinea

Filmak :
| Urtea | Filma | Rola | Oharrak |
| 2006 | The Celestine Prophecy | Marjorie Carter | Protagonistakidea |
| 2007 | Hellion, the fallen angel | Roxanne | Protagonistakidea |
| 2008 | Bittersweet | Robyn | Bigarren mailako pertsonaia |
| 2009 | Prison Break: The Final break | Sara Tancredi | Protagonista |
| 2010 | Lullaby for Pi | Josephine | Protagonistakidea |
| 2011 | Black Gold | Kate Summers | Protagonistakidea |
| 2011 | Faces in the Crowd | Francine | Protagonistakidea |
| 2011 | Foreverland | Fran | Protagonistakidea |
| 2012 | Black November | Kate Summers | Protagonistakidea |
| 2014 | Into the Storm | Allison Stone | Protagonista |
| 2015 | Pay the Ghost | Kristen | Protagonista |
| 2016 | The Other Side of the Door | Maria | Protagonista |
| 2017 | This Is Your Death | Karina | Protagonista |

### Telebista

Telebista :
| Urtea | Seriea | Rola | Oharrak |
| 2003 | Law &amp; Order: Special Victims Unit | Jenny Rochester | Episodio: "Privilege" |
| 2003 | Dragnet | Kathryn 'Kate' Randall | Atala: "The Brass Ring" |
| 2003 | Tarzan | Jane Porter | 9 kapitulu |
| 2003; 2007 | 5. Queens Supreme | Kate O'Malley | 5 kapitulu |
| 2004 | The Secret Service | Laura Kelly | Pilotua |
| 2005 | Numb3rs | Kim Hall | Atala: "Counterfeit Reality" |
| 2005–2009, 2017 | Prison Break | Sara Tancredi | 72 kapitulu |
| 2009 | Dexter: Jokoa | Debra Morgan (ahotsa) | Bideo-jokoa |
| 2010 | House doktorea | Julia. | Atala: "Open and Shut" |
| 2010 | Tangled | Chloe / Sally | Pilotua |
| 2010–2013; 2018 | The Walking Dead | Lori Grimes | 28 kapitulu |
| 2016–2018 | Colony | Katie Bowman | 36 kapitulu |
| 2017 | The Long Road Home | Leann Volesky | 6 kapitulu |
| 2017 | Chicken robota | Lori Grimes | Ahotsa |
| 2018–2022 | Letterkenny | Anita Dyck | 5 kapitulu |
| 2019 | Unspeakable | Margaret Sanders | 8 kapitulu |
| 2020 | Council of Dads | Robin Perry | 10 kapitulu |
| 2021 | Aftershock | Cassie Wallace | Podcast, 10 atal |
| 2023 | The Company You Keep | Birdie Nicoletti | 10. kapitulua |
| 2023 | The Walking Dead: Destinies | Lori Grimes | Bideo-jokoa; ahots-zerrenda |
# Will Carling

William David Charles Carling (Bradford-on-Avon, 1965eko abenduaren 12a) ingeles hamabosteko errugbilari ohia da, erdiko postuan aritzen zena.
Rosslyn Park FC eta Harlequin FC taldeetan jokatu zuen. 1988an debutatu zuen Ingalaterrako errugbi selekzioarekin eta 72 partida jokatu zituen 1997ra arte. 22 urterekin Ingalaterrako errugbi selekzioko kapitainik gazteena bihurtu zen eta 56 aldiz izan zen kapitain. Errugbiko Grand Slam irabazi zuen 1991, 1992 eta 1995ean Bost Nazioen Txapelketan, eta txapeldunorde izan zen 1991ko Munduko Errugbi Txapelketan. 1993an partida bat jokatu zuen British and Irish Lions taldearekin Zeelanda Berrirako biran.
# Gaztederrak

Gaztederrak Eleiz Asti Aldi Elkartea Gaztederrak :
| Datuak |||
| Sortze-data | 2001 | 2001 |
| Mota | Elkarte katolikoa | Elkarte katolikoa |
| Hiria | Sestao | Sestao |
| Probintzia/Estatua | Bizkaia | Bizkaia |
| Herrialdea | EH | EH |
| Webgunea | eleizasestaon.org/gaztederrak | eleizasestaon.org/gaztederrak |
Gaztederrak Eleiz Asti Aldi Elkartea (Asociación Religiosa-Eclesiástica de Tiempo Libre Gaztederrak, gazteleraz) Sestaoko elkarte katolikoa da.
2001. urtean sortu zen, Sestaoko Pastoral Barrutiak sortua, bultzatua eta kudeatua (Bilboko elizbarrutiaren babespean).
Gaztederrak Sestaoko gazte katolikoen taldea da. Taldearen helburuen artean daude nerabeen heziketa erlijioso eta katolikoa, giza heziketa eta sinismen formakuntza.
Taldearen arduraduna Marisa Quintano da. Taldearen konsiliarioa Txomin Perales apeza da.

## Ikus, gainera

* Begoñako Andra Mari eliza (Sestao)
* Santa Maria eliza (Sestao)
* Fidencio Berrade

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Gaztederrak. (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «GAZTEDERRAK ELEIZ ASTI ALDI ELKARTEA» www.euskadi.eus 2011-10-22 (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) bkareaga. (2021-07-02). «Gaztederrak, de Sestao estrena "campa urbano"» Bilboko Elizbarrutia - Diócesis de Bilbao (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).

## Kanpo estekak

* eleizasestaon.org/gaztederrak
* sestao.eus/EleizAstiAldiElkarteaGaztederrak
# Burugaineko

Burugainekoa edo burukoa oihalezko edo mihisezko jantzia da, buruko estalki bat, oro har zuria eta fina, burua estaltzeko erabiltzen dena (apaingarri, beroki edo erosotasun gisa, ileak bilduz). Mendebaldeko historian zehar izan duen bilakaerak mota askotakoak sortzea eragin du. Termino generiko gisa, Europan erabiltzen diren hainbat kapelu edo belo izendatu ditzake, emakumeentzat nola gizonentzako.

## Burugaineko, buruki, buruko zapi... hitzen eremu semantikoa

Gaztelaniaz, burko apaingarri edo babesle hau "toca" da, eta "tocado" hitzetik bereizten da gaur egun, "toca" bat ohilez egina delako. euskaraz eta beste hizkuntza askotan, ordea, ez dago horren bereizketa zehatza. Elhuyar hiztegian, "toca" honela itzultzen da: buruko, buru-estalki, buruko zapi, buruko oihal (jantzia denean), eta “tocado”, buruko. Frantsesez, oihal batez osatutako burukoa, “voile ” da, eta moja batena, “coiffe” (gaztelaniazko “cofia” eta euskarazko kofia edo burukoa berriz ere), “cornette ”edo “voile” ere. Labayru hiztegian, “toca”, buruko, ibiki, buru-estalgi/-estalki, buruko zapi | oihal moduan itzultzen da, eta “tocado”, buruko, ibiki, buruki (bai eta orrazkera ere, "tocado" hitzaren beste esanahi bat baita).
Orotariko Euskal Hiztegian, burugaineko eta buruko esanahi berdina dute, nahiz eta buruko esanahi gehiagorekin erabili da. Azkenik, Euskaltzaindiaren hiztegi orokorrean "buruko", "burua estaltzeko erabiltzen den jantzi edo zapia" da.

## Erreferentziak

* ↑ Gutiérrez García 2005.
* ↑ Diccionario Enciclopédico Abreviado. Espasa-Calpe, Madrid 1957; tomo VII, p. 601
* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «toca» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).
* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «tocado» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).
* ↑ «Orotariko Euskal Hiztegia - OEH - OEH» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).
* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia - Bilaketa» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17996945
# Santa Maria eliza (Sestao)

Deikundeko Santa Maria Eliza edo Santa Maria eliza (Iglesia de Santa María de la Anunciación edo Iglesia de la Anunciación de Santa María, gazteleraz) gotiko berantiar estiloko tenplu katolikoa da, 1864an berritua. Nabearen alboko fatxadaren atarian arkupea dago. Zutabe-lepoko zutabe gainean eusten diren erdi-puntuko hainbat arkuek osatzen dute. Atariko erdigunetik bi aldeko teilatu bat du non erdi-puntuko arkua irekitzen da.
Nabearen fatxadari dagokionez, hainbat kontrahormetan oinarritzen da. Azpimarragarriak dira teilatuaren estalpearen zehar dagoen dekorazioa arku txikien bidez. Gailurraren goiko aldean, bi arku erdi-zirkular ireki ohi dira. Oinean dorrea altxatzen da. Dorre poligonal bat da. Molduraketa egokiak goiko gorputzari bidea ematen dio. Bertan, kanpaiak erdi puntuko arkuetan babesten dira. Dorrea estaltzen duen teilatuaren estalkia erliebe zuzentzailearekin apainduta dago.
1917an sute handia sufritu zuen egituran kalte handiak eragin zituen. Santos Zunzunegui arkitektoak gainbegiratutako erreforma garrantzitsua burutu zuen. 1921ean burutu zuten. Zunzunegui parrokia landa izaera gogorarazten zuen estilo neoeuskal batekin hornitzen saiatu zen.
Elizaren apez burua Fidencio Berrade abadea zen.

## Iruditegia

* Dorrea.
* Atea.
* Eukaristia Santa Maria elizan (Sestao).

## Erreferentziak

* ↑ http://www.3digitala.com/es/ficha.php?id=103871
* ↑ https://web.archive.org/web/20190927175142/http://www.sestao.eus/es-ES/conoce_sestao/Lugares_interes/Paginas/IglesiadeSantaMaria.aspx

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65580963
* Multimedia: Church of Santa María, Sestao / Q65580963
# Gortva

Gortva Eslovakiako udalerri bat da, Rimavská Sobotako barrutian kokatuta. 9,63 km²ko azalera du eta 533 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1326. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1027653
* Multimedia: Gortva / Q1027653
# Donperidona

Donperidona konposatu organiko aromatikoa da C$_{15}$H$_{23}$ClN$_4$O$_2$ formula duena, amiden klasekoa bentzimiden edo bentzimidazolen artean sailka daitekeena. Solidoa da.
Donperidona dopamina-antagonista da eta antiemetiko gisa botagura eta okadak tratatzeko usatzen da. Espainian eta Frantzian Motilium markarekin eta generiko moduan merkaturatzen da. Pilula gisa hartzen da.
Albo-ondorio nagusiak aho lehorra, buruko mina eta beherakoa dira.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Domperidone» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).
* ↑ «★ Domperidona 🥇» www.vademecum.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).
* ↑ (Ingelesez) Reddymasu, Savio C.; Soykan, Irfan; McCallum, Richard W.. (2007-09). «Domperidone: Review of Pharmacology and Clinical Applications in Gastroenterology» Official journal of the American College of Gastroenterology | ACG 102 (9): 2036. ISSN 0002-9270. (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).
* Datuak: Q424238
* Multimedia: Domperidone / Q424238
# Itoprida

Itoprida konposatu organiko aromatikoa da C$_{20}$H$_{26}$N$_2$O$_4$ formula duena, amiden klasekoa bentzimiden taldekoa. Solidoa da.
Itoprida dopamina-antagonista da eta antiemetiko gisa dispepsia eta beste arazo gastrointestinal batzuk tratatzeko usatzen da. Espainian merkaturatzen da. Pilula gisa hartzen da.
Albo-ondorioen artean zorabioak, buruko mina eta beherakoa aipa daitezke.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Itopride» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).
* 1 2 «★ Itoprida 🥇» www.vademecum.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-09).
* Datuak: Q4409774
* Multimedia: Itopride / Q4409774