OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Luzio Kornelio Eszipion Asiarra

Luzio Kornelio Eszipion Asiarra (latinez Lucius Cornelius Scipio Asiaticus), Asiagenes edo Asiagenus ere deitua, Erromako Errepublikaren jeneral eta politikari bat izan zen. K.a. 183. urtean hil zen.

## Karrerako urteak

Publio Kornelio Eszipionen semea eta Eszipion Afrikarraren anaia. Anaiaren zerbitzura egon zen Hispanian, non Oringis hiria hartu zuen K.a. 208. urtean, eta gerra amaitutakoan anaiak Erromara bidali zuen, berri ona ematera. Pretore izan zen K.a. 193. urtean, Siziliako probintzia lortu zuenean.
Kontsul izatera iritsi zen K.a. 190. urtean Kaio Leliorekin. Senatuak nonbait ez zeukan konfidantza handirik bere gaitasunean, eta anaiari esker bakarrik (haren legatu gisa joateko bere burua eskaini baitzuen) lortu zuen Greziako probintzia eta Antioko III.a Handiaren aurkako gerra zuzentzea.
Antioko III.aren aliatua zen Etoliar Ligaren etsai amorratua, Publiok negoziatu zuen bakearen aurka azaldu zen. Ondoren Asiara joan zen, eta hantxe Antioko III.a garaitu zuen Magnesiako guduan. Erromara itzuli eta gero, triunfo bat eskaini zitzaion, eta Asiarra goitizena, Asia Txikian izan zuen garaipenaren omenez.

## Gainbehera

Hala ere, Eszipion anaiek bazuten etsai handi bat: Marko Portzio Katon, familia osoa gorrotatzen zuena. K.a. 187. urtean, Katonek Luzio salatu zuen Antioko III.ak ordaindu zituen kalte-ordainen zati bat beretzat hartu zuela eta. Eszipion Afrikarra iraindua sentitu eta, senatuari erronka boteaz, kanpainako finantza-agiriak suntsitu zituen, jendeak txalotzen zuen bitartean. Alabaina, jarrera harro honek haren aurkako iritzia sortu zuen, eta Luzio auzitara eraman zuten urte berean, erruduntzat hartu eta isun handi bat ordaintzera kondenatu.
Nahiz txiro xamar gelditu omen zen, ospe handiz ospatu zituen, K.a. 185. urtean Antiokoren aurkako gerra zela eta agindu zituen jokoak. Valerio Anziokoak kontatzen du horretarako behar zuen dirua Antioko eta Eumenes II.a erregeen arteko liskarrak konpontzeko bidalia izan zen enbaxadan lortu zuela.
Zentsore izateko hautagai izan zen K.a. 184. urtean, baina Katon familiaren aspaldiko etsaiak garaitu zuen. Honek berriro frogatu zuen bere gorrotoa, Asiarrari bere zaldia galarazi baitzion equitesen (zaldunen) azterketan.
Bizitza publikoaz etsia hartuta, Kanpaniako bere etxera erretiratu zen, eta hantxe hil hurrengo urtean.

## Erreferentziak

* ↑ Zizeron, Filipikak, 11, 7.
* ↑ Tito Livio, Erromako Historia, 28, 3-17; 34, 54-55; 36, 45; 37, 1
* ↑ Tito Livio, Erromako Historia, 38, 60.
* ↑ Tito Livio, 39, 22-44.
* Datuak: Q361377
# Espurio Kasio

Espurio Kasio Vezelino (latinez: Spurius Casius Vecellinus), militar eta politikari erromatar bat izan zen, hiru aldiz kontsula eta lehen nekazal erreformaren legearen egilea. Bere lehen kontsulaldian, K.a. 502an, sabinarrak garaitu zituen, bigarrenean, K.a. 493a, Latindar liga birsortu zuen, Zeres jainkosari, Zirkuan, honen omenezko tenplua eskaintzeaz gain. Hirugarren kontsulaldian, K.a. 486an, Espurio Kasiok, konkistatu berraik ziren hernikoekin adostasun batera iritsi ziren.
Bere nekazal erreformari buruzko txostenak nahaspilatsuak eta kontraesankorrak dira; argi dago, hala ere, plebeio behartsuei mesede egiteko diseinatua izan zela. Honegati, patriziarrak eta baliabide gehiagodun plebeioak kontra jarri zitzaizkion (equites edo zaldun klasea eratzen zutenak, honela, gerra garaian zaldi gainean aurkezteko pribilegioagatik deituak). Kasio, auziperatu egin zuten, eta jendeak, botere monarkikoa bilatzen zuela argudiatuz, zigortu zuen. Epaia, quaestores parricidii delakoek exekutatu zuten, Espurio Kasio, Tarpeia Harkaitzaren tontorretik jaurtiz. Beste txosten batean, bere aita propioaren esku hiltzera zigortua izan zela esaten da, nork bere proposamena, bere interes patriziarren aurkako mehatxu bezala ikusten zuen. Tito Livioren arabera, bere proposamena, bi alderdiek, zalantza eta susmo askorekin jaso zuten.
Historialariren batzuk, Mommsen kasu, istorio osoa, beranduagoko asmakizun bat dela diote, Grako anaien eta Mario Livio Drusoren nekazal proposamenetan oinarritua, nortzuk lur publikoak banatu nahi izan zituzten gainontzeko latindar biztanleriarekin. Kasio izena, Errepublika garaiaren gainontzeko zatian erabiltzen jarraitu zen, baina sekula ez gehiago, patriziarrekin lotua.
* Datuak: Q444151
* Multimedia: Spurius Cassius Vecillinus / Q444151
# Manio Akilio (kontsula K.a. 129an)

Manio Akilio, Erromatar Errepublikako politikari eta militar bat izan zen.
Akilio, Akilia gensekoa zen, Errepublikako familiarik antzinakoenetako bat. Kontsul aukeratua izan zen K.a. 129an, Gaio Sempronio Tuditanorekin batera. Akiliok, Erroma eta bere burua Pergamoko Eumenes II.aren semetzat jotzen zuen Eumenes III.aren arteko gerra amaitu zuen, eta bere aurrekoa izan zen Marko Perpernak ia amaitua utzi zuena. Akiliok, Frigia, Mitridates V.a Evergetes Pontoko Erresumako erregeari eman zion, Erromari, gerran zehar eskainitako zerbitzu onak argudiatuz, baina askoz litekeenagoa da Pontoko erregeak senatariari emandako eroskeriagatik izatea. Erromara itzuli zenean, Akilio, bidegabeko erabiltzeagatik akusatua izan zen, eta bere erruduntasuna frogatzen zuten frogak mordoa izan arren, errugabetzat jo zuten, kargurik gabe, ziuraski epaimahaikideak erosi ondoren. Epaiketaren ondoren, Manio Akilio garaipen batekin ohoratua izan zen, baina hau ez zen K.a. 126 arte ospatu.
Manio Akiliok, seme bat izan zuen, hau ere Manio Akilio izenekoa, Gaio Marioren aldekoa izan zena eta honen ondoan borrokatu zuena Zinbriar Gerran. Manio Akilio semea, Mariorekin batera kontsul izendatua izan zen K.a. 101ean, eta esklabuen matxinada menderatu zuen Bigarren Gerra Serbilean. Akilio, Asiara bidalia izan zen K.a. 88an, Mitridates VI.aren aurka borrokatzeko legatu bezala, bere aitak Frigia saldu zion erregearen semea. Honen esku hil zen, urre urtua edatera behartu zuena bere gutizikeria sendatzeko asmoz.
# Luzio Kornelio Sila

Luzio Cornelio Sila (latinez: Lucius Cornelius Sylla Felix; Erroma, K.a. 138 inguru - Kumas, K.a. 78) Antzinako Erromako jeneral eta politikaria izan zen. Beste kargu batzuen artean, kuestore, pretore, legatu eta kontsul izan zen. Hil ondoren Felix izengoitia eman zioten, borroketan zorionekoa zelako.

## Bizitza

Aristokraziaren familia batean sortu zen. Marioren armadarekin Numidiara joanik, Jugurta bere esku uztera behartu zuen Mauritaniako erregea (K.a. 105) eta horrek ospea eman bazion ere, Marioren errezeloa ere sortu zuen. K.a. 104-K.a. 103 urteetan, Marioren legatu zela, germaniarren aurkako borrokan egin zen ezagun. Oligarkiaren buru izan zen, eta Mitridates VI.a Eupato-ren aurkako gudarostearen buru izendatu zuen senatuak. Alabaina, plebeak kargu hartatik egotzi eta Mario hautatu zuten haren ordez. Silak Erroma hartu zuen eta Mariok Afrikara ihes egin behar izan zuen.
Erroma menderatu ondoren, Grezia eta Asiako probintzia bere mende zituen Mitridatesen aurka jo zuen. K.a. 87-K.a. 86an Greziaz jabetu zen, eta K.a. 85ean Asiako probintzia eskuratu zuen. K.a. 87an, ordea, Sila Grezian zelarik, Erroma plebearen eta Marioren jarraitzaileen eskuetan gelditu zen. Sila Italian lehorreratu zen 40.000 gizonen buru eta, azkenik, Metelo Pioren eta Ponpeio Gaztearen armadarekin bat eginik, eta urte eta erdiko gerra zibilen ondoren, Erroman sartu zen K.a. 82an. Bere burua diktadore izendatu zuen eta lege gogorrak ezarri zituen. Ankerkeriaz beteriko agintaldiaren ondoren, K.a. 79an aginpidea utzi zuen eta Kumasera erretiratu zen.

## Kronologia

* K.a. 138 inguru – Erroman jaio zen.
* K.a. 107 – Kuestore izendatu zuten.
* K.a. 106 – Jugurtaren gerra bukatu zen.
* K.a. 104/K.a. 103 – Marioren laguntzailea Galian.
* K.a. 103 – Kinto Lutazio Katuloren laguntzailea Galian.
* K.a. 101 – Zinbriarrak garaitu zituen Vertzeleko batailan.
* K.a. 94 – Pretore izendatu zuten.
* K.a. 93 – Ziliziako gobernaria.
* K.a. 91/K.a. 88 – Gerra Sozialean jeneral aritu zen.
* K.a. 88 –
** Kontsul Ponpeio Ruforekin batera.
** Armada Erroman sartu zuen eta Mario legez kanpo utzi.
* K.a. 87 – Pontoko Mitridates VI.aren aurka egitera ekialdera bidali zuten.
* K.a. 86 – Mariok legez kanpo utzi zuen.
* K.a. 82 – Bigarren aldiz Erroma inbaditu zuen.
* K.a. 81 – Bizitza osorako diktadore izendatu zuten.
* K.a. 80 – Kontsul Metelo Piorekin batera.
* K.a. 79 – Karguak utzi eta erretiroa hartu zuen.
* K.a. 78 – Kumasen hil zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/02/07 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483783
* Multimedia: Sulla / Q483783
# Luzio Emilio Paulo Mazedoniko

Luzio Emilio Paulo Mazedoniko (latinez Lucius Aemilius Paullus Macedonicus) (K.a. 229 – K.a. 160) Antzinako Erromako politikaria eta jeneral nabarmendua izan zen, bitan Errepublikako kontsula izan zena.
Aemilii Paulli izeneko senide patrizio aberats eta zaharrean jaioa, Mazedonikoren aita Luzio Emilio Paulo izan zen, Hanibalen aurka Cannaeko guduan borrokan hil zen kontsula.
K.a. 193an hasi zen Mazedonikoren ibilbide politikoa. Lusitaniarren kontra borrokatu zuen eta K.a. 182an izendatu zuten kontsul lehendabiziko aldiz.
Mazedoniako Hirugarren Gerra K.a. 171n piztu zen. Mazedoniako erregea zen Pertseok Publio Lizinio Kraso buru zuen armada erromatarra garaitu zuen Kalizinoko guduan. Hurrengo bi urteetan gatazkak jarraitu zuen bi alderdiek emaitza erabakiorrik erdietsi gabe. K.a. 168an Mazedoniko izendatu zuten kontsul bigarren aldiz, eta Mazedoniako gerraren gaineko ardura eman zitzaion. Hala, ekainaren 22an Pidnako gudua irabazi zuen: Mazedoniako Pertseo preso hartu zuen eta gerra bukatu zen. Mazedoniako erresuma deseginda, erromatar probintzia bihurtu zen. Herritarritar andana esklabu hartu zituzten erromatarrek eta bertan italiarren koloniak kokatu zituzten. Erroman, Mazedonikori egundoko harrera egin zioten, eta Senatuak "Macedonicus" goitizena eman zion.
K.a. 160an hil zen Mazedoniko, zentsorea zelarik.
Mazedonikok seme-alaba ugari izan zituen, besteak beste Emilia Paula Prima, Katon Maiorrekin ezkonduko zena; Fabio Maximo Emiliano, Fabii familiak hartu zuena; eta Eszipion Emiliano, Scipio familiak hartu zuena.
# Marko Fulvio Nobilior

    Artikulu hau jeneralari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko (argipena)».
Marko Fulvio Nobilior (latinez: Marcus Fulvius Nobilior), K.a. II. mendeko erromatar jeneral bat izan zen.
Pretorea izan zen Hispanian K.a. 193an. K.a. 189an, kontsul izendatua izan zen eta Greziara bidali zuten, non Etoliar Ligaren boterea suntsitu zuen. Kanpaina honetarako Ennio olerkaria eraman zuen berarekin, bere loriaren lekuko bihurtu nahi baitzuen. Anbrazia hiria setiatu eta hartu zuen; biztanleek arpilatzetik libratu zuten, urrezko koroa bat jasotzearen truke. Erromara itzuli zenean, erromatar garaipen bat ospatu zuen, erakutsitako garaikurren handitasunagatik nabarmen daitekeena.
Lehen aldiz, militar batek berarentzat aldarrikatzen ditu lehen Errepublikarentzako soilik ziren ohoreak, aipaturiko urrezko koroa kasu. Arrazoi honegatik, Katon Maiorrek aurka egin zion Nobiliorri, Anbrazia hartzean erromatar jeneral gisa zuen duintasuna konprometitzea leporatuz.
Marko Emilio Lepidorekin zentsore izendatua izan zen, eta Erroman lan publiko ugari abian jarri zituzten: plaza berriak, azokak, arkupeak eta akueduktu bat, besteak beste. Herkules Musarumen tenplua zaharberritu zuen Flaminio zirkuan. Foroko lehen basiliketako bat eraiki zuen, beranduago Emilia Basilika izenaz ezagutuko zena. Greziar kulturaren zale sutsu bezala, honen maisu lanetako asko sartu zituen Erroman.
Marko Fulvio Nobilior, K.a. 255ean kontsul izan zen Servio Fulvio Petino Nobiliorren biloba zen, eta kontsul kargua bete zuten bi seme izan zituen: Marko Fulvio Nobilior eta Kinto Fulvio Nobilior.
# Kinto Zezilio Metelo Eszipion Pio Nasika

Kinto Zezilio Metelo Eszipion Pio Nasika (latinez: Quintus C a. C.illius Metellus Pius Scipio Nasica, batzuetan Kinto Zezilio Metelo Eszipion bezala laburtua, Erroma?-Hippo Regius K.a. 46), noble, politikari eta militar erromatar bat izan zen, familia patrizio garrantzitsuenetako bateko kidea.

## Bizitza

Publio Kornelio Eszipion Nasikaren semea, Kinto Zezilio Metelo Piok semetzat hartu zuen. K.a. 59an plebearen tribunoa zelarik, Zizeronek, salaketa larrietatik defendatu zuen, Katilinaren Konplota deuseztea lagundu zuten informazioetako asko zor baitzizkion.
Edila K.a. 57an eta pretorea K.a. 55ean, kontsulgai izan zen K.a. 53an, baina ez zuen arrakastarik izan, hauteskunde hauek, Ponpeio kontsul bakar bezala izendatuz amaitu zirelarik. Metelok ez zuen denbora asko behar izan Ponpeiorekin harremanetan jartzeko. Elkarlan honen emaitza, Ponpeio, Kintoren alaba zen Korneliarekin ezkondu izana da, K.a. 52an, triunbiroaren bosgarren emaztea izan zena. K.a. 52an, Ponpeiok, kontsul bezala bere lagun egin zuen, une horretan, Julio Zesarrekin bere etsaitasuna hasiz. K.a. 49an, Metelo Eszipion izan zen, Julio Zesarri, honek bere armada lizentziatu behar zuela proposatu zuena, Errepublikaren Etsai izendatzea nahi ez bazuen, hau, Erromatar Errepublikako Bigarren Gerra Zibila abiarazi zuen arrazoia izan zelarik.
Banaketa probintzialean, Siria egokitu zitzaion, prokontsul bezala, K.a. 48an, non, partiarren aurka arrakasta handiak lortu zituen. Farsaliako guduan, bi legioren buru borrokatu zuen, eta Afrikara ihes egin zuen, non Katon Minorren armadarekin batu zen.
K.a. 46ko Tapsoko porrotaren ondoren, Hispaniara ihes egiten saiatu zen, baina ekaitz batek, bere ontziak, berriz Afrikako kostaldera itzuli zituen, Publio Sittiok harrapatu zuelarik, Hippo Regiusen hilaraziz.
* Datuak: Q316825
* Multimedia: Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica / Q316825
# Ponpeio Estrabon

Gneo Ponpeio Estrabon (latinez: Gnaeus Pompeius Strabo; Pizeno, K.a. 135 – Erromatik hurbil, K.a. 87) Antzinako Erromako militar eta politikaria izan zen, kontsula K.a. 89an.

## Bizitza

Gneo Ponpeio Estrabon Pizenon jaio zen K.a. 135ean. Probintziarren aurkako aurreiritziak gaindituz, senatari hautatua izan zen; Pompeii familiako lehenbizikoa izan zen maila hori lortzen. Sardiniako kuestore (K.a. 103), pretore (K.a. 94) eta Siziliako propretorea (K.a. 93) izan zen.
Gaitasun militarra erakutsi baitzuen, kontsul izendatu zuten K.a. 89an, Aliatuen Gerra betean, eta Erromako armadaren burua izan zen Italiako iparraldean. Bertan, Asculum setiatu eta, K.a. 89ko azaroan, hartu zuen. Gudu horretan lagundu zioten Hispaniako 30 zalduni erromatar hiritartasuna eman zien; haien izenak Ascoliko brontzea-n jasorik daude.
Gerra amaitutakoan, Pizenora itzuli zen bere soldaduekin. K.a. 87an, Silak laguntza eskatu zion Gaio Mariori aurre egiteko. Hala ere, desadostasunak zirela eta, Silak armadaren buruzagitzatik kendu eta Kinto Ponpeio Rufo jarri zuen haren ordez. Estrabonen soldaduek, berriz, buruzagi berria hil zuten. Nolanahi ere, urte hartan bertan hil zen Estrabon, izurriteak jota. Orduan, Ponpeio Handiak, Estrabonen semeak, Pizenora eraman zituen aitaren legioak.

## Erreferentziak

* ↑ Pompey. 1911 Encyclopædia Britannica, Volume 22, en.wikisource.org (Noiz kontsultatua: 2021-1-24).
* ↑ Amela Valverde, Luis. La Turma Salluitana y su relación con la clientela pompeyana. Veleia, 17 (2000), 79-92, addi.ehu.es (Noiz kontsultatua: 2021-1-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q336538
* Multimedia: Gnaeus Pompeius Strabo / Q336538
# Luzio Zezilio Metelo (K.a. 251)

Luzio Zezilio Metelo (latinez: Lucius Caecilius Metellus, K.a. 290 – K.a. 221a) Lucius Caecilius Metellus Denteren semea izan zen. K.a. 251.etik K.a. 247. urtera arte Kontsula izan zen, K.a. 243an Pontifex Maximus eta K.a. 224an Diktadorea.
Panormuseko batailan Hasdrubal nagusi kartaginiarra garaitu zuen, Lehen Gerra Punikoan nagusitasuna eskuratuz eta Erromaren agintea Sizilian lortuz. Bataila hartan "Garaipenaren Ohoreak" lortu zituen, hamahiru jeneral aurkari gainditu baitzituen eta ehun eta hogei elefante eskuratu. Horietako batzuk Erromako jendeari erakutsi zitzaizkien.
Bataila horretan, Antzinako Erromarentzat oso garrantzitsua, etsaiaren supremaziarekin amaitzeko (lehen aldia zen Erromak elefanteen aurka borrokatu behar zela) zuloz, tranpaz eta estakaz betetako eremu batera eraman zituzten.
Pontifex Maximus izanda suak Vestaren tenplua hartu zuen eta Paladioan zeuden objektu sakratuak apurtzeko mehatxua egin. Luzio Zezilio Metelok, dudarik gabe, sua gurutzatu eta objektu sakratu horiek berreskuratu zituen. Hortxe galdu zituen begiak, eta Senatuak Curiara gurdian joateko eskubidea eman zion. Gertakaria oroitzeko Caecilii leinukoek egiten zituzten txanpon kontsularretan Pallasen irudia sartzen hasi ziren.
Luzio Zezilio Metelo, Kinto Zezilio Metelo eta Marko Zezilio Meteloen aita izan zen.
# Zezilio Estazio

Zezilio Estazio, latinez Caecilius Statius, (? - K.a. 168) latinezko antzerkigile komiko bat izan zen.

## Bizitza

Galian edo, agian, Milan aldean zuen jatorria eta K.a. 223 urte inguruan preso hartua izan zen Clastidiumeko gudaren ondoren. Askatasuna emandako esklabo bat izan zen, Livio Androniko eta Terentzio bezala, eta Caecilii bere jabeengandik hartu zuen bere cognomen delakoa. Ennioren laguna (primum contubernalis) izan omen zen eta garai beretsuan hil ziren biak, K.a. 168 urtean; Zezilio Estazio mons Janiculus izenekoan lurperatua izan zen.

## Lanak

Bere lanetatik 42 izenburu geratzen dira, 280 bertso sakabanatuetan. Gorde diren lan osotuenak Plocium (Lepokoa euskaraz, 45 bertsotan) eta Synephebi (17 bertso dira).
* Datuak: Q350781
# Plinio Gaztea

Plinio Gaztea (latinez: Gaius Plinius Caecilus Secundus; Comum, 61 – Bitinia, c. 112) Antzinako Erromako politika-gizon eta idazle bat izan zen, Plinio Zaharraren iloba.

## Bizitza

Bere aita hil eta gero, Plinio Zaharra amaren aldeko bere osabak hezi zuen eta horrela hartu zuen bere izena borondatez. Erroman erretorika ikasi zuen Kintiliano eta Niceste Sacerdosen eskutik. Lege-gizon moduan karrera luzea izan zuen, kontsul suffectus izendatu zuten 100 urtean. Beste postu zenbait ere bete zituen, hala nola praefectus eraris militaris, praefectus aerari Saturni, curator alvei Tiberis eta Bitiniako gobernadore 111-112 urteetan.

## Lanak

Bi lan gorde dira: Panegyricus eta hainbat gutun, bederatzi liburukietan bildurik. Panegyricus Trajano enperadoreari egindako eskerroneko hitzaldiaren bertsio zabaldua da, kontsul izendatu zuenean 100 urtean, gisa bereko beste 11 hitzaldiekin batera azaldu ohi dena. Pro Marcello Zizeronen hitzaldiaren parean jarri izan da eta lehenengo bi mendeetako osorik gorde den hitzaldi bakarra da.
Gutun-bilduma 97-108 urte bitartekoa da, Plinioren bizitzan ere argitaratu zirenak. Trajanorekiko gutun-harremana ere gorde da, batez ere Bitiniako gobernadore izan zenekoa. Zizeronen ondoren, latinezko epistola generoan hoberenak direla aipatu da bere garrantzia buruz, garaiko inperioaren berri osotua ematen baitute. Denetariko gaiak agertzen dira gutunetan: afera publikoak, anekdotak, literatura, afera pertsonalak, deskribapenak eta aholkuak. Harrigarria bada ere, erlijio, filosofia eta hizkuntza gaiak ez dira agertzen, garai hartan maiz agertzen baziren ere. Hala ere, bere estiloaren dotorezia eta aniztasuna aipatu dira, bere batasuna galdu gabe.

## Ikus gainera

* Plinio Zaharra
* Natur Historia

## Erreferentziak

* 1 2 The Cambridge History of Latin Literature (1982), 655-670, 895-896 orrialdeak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q168707
* Multimedia: Plinius Minor / Q168707
# Laktantzio

Luzio Zezilio Firmiano Laktantzio, latinez Lucius Caecilius (Caelius?) Firmianus Lactantius, (245?-325?) latinezko idazle eta kristau apologista bat izan zen.

## Biografia

Afrika iparraldean jaio zen eta Arnobio erretorika-maisu afrikarraren ikasle izan zen. Erromatar Inperioko ekialdeko hainbat hiritan erakutsi zuen, Konstantinopolisen barne. Dioklezianok erretorika maisu izendatu zuen Nikomedian, baina kristau bilakatu ondoren, 303ko otsailean kaleratua izan zen. Ondoren, idazle gisa atera behar izan zuen bizitza aurrera, Konstantinok bere seme Krisporen irakasle bilakatu zuen arren. 317an Krispori Treverisera lagundu ziola uste da, azken hau Zesar izendatua izan zenean. Krispo Istrian exekutatua izan zen 326an baina ez dago argi Laktantziok era berean bukatu zuen.
Kristautasunari buruzko bere lanak bakarrik gorde dira. Nabarmenenak De opificio Dei (303-304), euskaraz Jainkoaren lanaz, De ira Dei (Jainkoaren haserreaz) eta Institutiones divinae (Instituzio jainkotiarrak) dira. Azken hau kristau doktrina sistemaren defentsa bat da, harmoniatsu eta logikoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209102
* Multimedia: Lucius Caecilius Firmianus Lactantius / Q209102
# 1964ko Nafarroako Itzulia

1964ko Nafarroako Itzulia, Nafarroako Itzuliko V. ekitaldia izan zen. Urte honetan, zazpi etapaz osatu zen Itzulia, ibilbidea Tuteran hasi eta bukatu zen.

## Taldeak

* Kas
* Muskaria-Super Ser
* Ferrys
* San Gabriel-Duward
* J.O.O.C. Vidaurreta
* Touring-Mobilette
* Anís La Praviana
* Balearetako selekzioa
* Horno San José
* Zumos Juniors

## Etapak

| Etapa | Data | Ibilbidea | Kilometroak | Etapa garailea | Sailkapen nagusiko liderra |
| 1. | maiatzak 18 | Tutera - Zangoza | 127 | Mariano Díaz | Mariano Díaz |
| 2. | maiatzak 19 | Zangoza - Iruñea | 132 | Antonio Saban | Mariano Díaz |
| 3. | maiatzak 20 | Iruñea - Iruñea | 100 | Juan García Such | Mariano Díaz |
| 4. | maiatzak 21 | Iruñea - Irun | 100 | José María Legarreta | Mariano Díaz |
| 5. | maiatzak 22 | Irun - Lizarra | 140 | Mariano Díaz | Mariano Díaz |
| 6. | maiatzak 23 | Lizarra - Tutera | 114 | Manuel Zurita | Mariano Díaz |
| 7. | maiatzak 24 | Tutera - Tutera | 105 | José Manuel López Rodríguez | Mariano Díaz |

## Sailkapen nagusia

Sailkapen nagusia :
| 1. | Mariano Díaz | 22o46’11 |
| 2. | Juan García Such | 4’07 segundora |
| 3. | Juan María Azkue | 9’55 segundora |
| 4. | Aurelio González | 11’39 segundora |
| 5. | Eduardo Provencio | 12’57 segundora |
| 6. | Antonio Sabán Torrego | 14’46 segundora |
| 7. | José Manuel López Rodríguez | 16’37 segundora |
| 8. | José Enrique Cifuentes | 20’16 segundora |
| 9. | Ángel Usamentiaga | 20’51 segundora |
| 10. | José Antonio Ruiz Casanellas | 22’32 segundora |

## Erreferentziak

* ↑ El Pensamiento Navarro hemeroteka 1964ko maiatzaren 17tik 26ra
* ↑ Diario de Navarra hemeroteka 1964ko maiatzaren 17tik 26ra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q122061709
# Chen Jiamin

Chen Jiamin (1996ko maiatzaren 1a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Chen Jiamin
* ↑ Jiamin CHEN

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63614763
# 1962ko Nafarroako Itzulia

1962ko Nafarroako Itzulia, Nafarroako Itzuliko III. ekitaldia izan zen. Urte honetan, bost etapaz osatu zen Itzulia (lehenengoa bi sektoreetan banadua), ibilbidea Tuteran hasi eta bukatu zen.
Ekitaldi honetan, zazpi urteko etenaldiaren ondoren, Tuterako C.C.Muskaria-k antolaturik berreskuratu zen Itzulia.

## Taldeak

* C.C. Muskaria-Confecciones Gallego
* Ferrys
* Faema
* Peña Bahamontes
* Mungia
* Ignis-Balear
* San Gabriel
* Frutas Ramos
* Caobania-Touring
* G.D. San Emeterio

## Etapak

| Etapa | Data | Ibilbidea | Kilometroak | Etapa garailea | Sailkapen nagusiko liderra |
| 1.a | maiatzak 16 | Tutera - Tutera | 30 | Ignis-Balear | Sebastián Sánchez |
| 1.b | maiatzak 16 | Tutera - Tafalla | 95 | Jordi Mariné | Jordi Mariné |
| 2. | maiatzak 17 | Tafalla - Iruñea | 120 | José Luis Bilbao | Josep Suriá |
| 3. | maiatzak 18 | Iruñea - Doneztebe | 109 | José Manuel Lasa | Josep Suriá |
| 4. | maiatzak 19 | Doneztebe - Lizarra | 127 | José Manuel Lasa | Antonio Blanco |
| 5. | maiatzak 20 | Lizarra - Tutera | 122 | Rafael Carrasco | Antonio Blanco |

## Sailkapen nagusia

Sailkapen nagusia :
| 1. | Antonio Blanco | 17o08’14 |
| 2. | Josep Suriá | 25 segundora |
| 3. | José Manuel Lasa | 29 segundora |
| 4. | José Luis Bilbao | 1’03 segundora |
| 5. | Faustino Suárez Gómez | 2’57 segundora |
| 6. | Ramón Xifré | 4’44 segundora |
| 7. | Javier Maydeu | 5’10 segundora |
| 8. | Antonio Bonacho | 5’26 segundora |
| 9. | Francisco Martí Moreno | 5’43 segundora |
| 10. | Jordi Mariné | 6’20 segundora |

## Erreferentziak

* ↑ El Pensamiento Navarro hemeroteka 1962ko maiatzaren 16tik 22ra
* ↑ Diario de Navarra hemeroteka 1962ko maiatzaren 16tik 22ra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q122149387