OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alfred Rüegg

Alfred «Fredy» Rüegg, (Zürich, 1934ko maiatzaren 7a - Affoltern am Albis, 2010eko apirilaren 26a) txirrindulari suitzarra izan zen, profesionala 1959 eta 1967 artean.
Kirol ibilbideko garaipenik aipagarrienak, 1960ko Suitzako Itzulia, urte bereko Züricheko txapelketa eta 1967ko Suitzako errepideko txapelketa izan ziren. 1962an pista estaliko munduko Orduko errekorra lortu zuen (46,819 km).

## Taldeak

60ko eta 70eko hamarkadetan, txirrindulari suitzarrek baimen berezia zeukaten denboraldi berean talde bat baino gehiagotan aritzeko, bata Suitzan bertan eta besteak Suitzatik kanpo, nazioarteko probetan parte hartzeko.
* 1959 : Tricofilina - Coppi
* 1959 : Condor
* 1959 : Molteni
* 1960 : Telefunken
* 1960 : Gazzola
* 1960 : Liberia - Grammont
* 1961 : Liberia - Grammont
* 1961 : Cynar - Mittelholzer
* 1961 : Fortis - Mittelholzer
* 1962 : Mittelholzer - Cynar
* 1962 : Bertin - Porter 39 - Milremo
* 1962 : Molteni
* 1962 : Afri - Cola - Rabeneick
* 1963 : Cynar
* 1964 : Tigra - Meltina
* 1964 : Flandria - Romeo
* 1965 : Cynar
* 1966 : Zimba
* 1966 : Wolfhauser - Ravi
* 1966 : Tigra - Meltina
* 1967 : Zimba - Automatic

## Palmaresa

1957
* Giro del Mendrisiotto
* 3. Stausee Rundfahrten
1959
* 3. Romandiako Tourrean
* 6. Baracchi Sarian
* 10. Suitzako Itzulian
1960
* Alemaniako Itzuliko etapa 1
* Züricheko txapelketa
* Suitzako Itzulia eta 2 etapa
* 2. Suitzako Ipar-mendebaldeko Tourrean
* 4. Ticinoko Giroan
1961
* Suitzako Ipar-mendebaldeko Tourra
* 3. Suitzako Itzulian eta etapa 1
* 3. Ticinoko Giroan
* 4. Züricheko txapelketan
* 6. Romandiako Tourrean eta etapa 1
1963
* 6. Sassari-Cagliarin
1965
* 4. Argovia Kantonamenduko Sari Nagusian
* 9. Suitzako Itzulian
1966
* Suitzako itzuliko etapa 1
* 5. Suitzako Ipar-mendebaldeko Tourrean
1967
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzulia | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 |
| Italiako Giroa | 64. | 49. | - | UT | UT | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | 12. | - | - | - | - | - | 35. |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
-: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Palmaresa pistan

* Suitzako Jazarpen txapelketa amateur (1958)
* Suitzako Jazarpen txapelketa (1962, 1966)
* Suitzako erdi-fondoko txapelketa (1966)

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Décès de Fredy Rüegg. .
* ↑ ATS 2010-04-26

## Kanpo estekak

* Alfred Rüegg - ProCyclingStats
* Datuak: Q461952
# Turones

Turones-ak (latinetik: "Turoni" edo "Turones") Zesarren garaiko Galia Zeltikako herria izan zen. Egungo Indre eta Loira departamenduan, Loira hegoaldean bizi ziren. Haien historiari buruzko informazio gutxi dago.

## Etimologia

Turoni/Turones izenaren interpretazioa ez dago oso garbi eta hipotesi desberdinak daude. -nes eta ni latinezko morfemak dira plurala adierazteko; beraz, erroa "turo" da. Batzuentzat galierazko turo, "Indartsuak" edo "Puztuak" esa nahi du. Beste batzuek, ordea, "Aldakorrak" itzuli behar dela uste dute. Turoni hitzetik Turena lurraldearen eta Tours hiriaren toponimoak datoz.

## Informazio historikoa

Turones herria , Galiako beste herri guztiak bezala, lehen aldiz agertzen da Historian Julio Zesarren lanei esker. K.a. 57 urteko kanpainaren ondoren Zesarren armadak Turonesen herriaren lurraldean negua igaro zuen. Geroago, Zesarrek berak aldameneko karnutesekin batera aipatzen ditu. Beste tokitan ere piktonesekin, kadurkosekin, aulerkosekin... Vercingetorixek K.a.52 urteko erreboltan turosenen laguntza jaso zuen: 8.000 soldadu joan ziren haren laguntza.
K.a. 21ean, Tiberioren garaian, Sacrovirren matxinadak ere turonesen laguntza jaso zuen baina berehala menperatuak izan ziren.
Ptolomeoren arabera, K.o. II. mendean idatzi zuena, haien hiriburua Tours edo Cesarodunum zen, erromatar administrazioak Lugdunense probintziaren barruan jarri zuena. Beranduago, Behe Inperioan, Lugdunense III (Lugdunense Tertia) probintziako hiriburua izendatu zuten. Asko eztabaidatu da ea Cesarodunum hori aurreko galiarren hiriburua izan zen edo ez argitzeko. Azken urteetako indusketek turoni-en asentamendu ugari topatu ditu, eta Tours hirian bertan horietako herri bat egon zela baieztatu, baina ezin da ziurtatu, herri hori tribuaren hiriburua izen ote zenik.

## Txanponak

Ezagutzen dira tribu horien txanponak. Zilarrezkoak dira eta alde batean emakume baten buruarekin "Turones" hitza dator. Ifrentzuan Cantorix agertzen da, lauhazka doan zaldi baten gainean.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez)Julio Zesar. Guerra de les Gàl·lies (vol. I): Llibres I-III [Google Books]
* ↑ Linger-Riquier, Sandrine; Trébuchet, Émilie. (2022). «Aux origines gauloises de Tours (Indre-et-Loire) : état des connaissances» Gallia: Archéologie de la France antique (79): 47–84. ISSN 0016-4119. (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ Linger-Riquier, Sandrine; Trébuchet, Émilie. (2022). «Aux origines gauloises de Tours (Indre-et-Loire) : état des connaissances» Gallia: Archéologie de la France antique (79): 47–84. ISSN 0016-4119. (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2461576
# Groenlandiar balea

Groenlandiar balea (Balaena mysticetus) balaenidae familiako zetazeo espeziea da. 20 metrorainoko luzera eta 100 tonako pisua izan ditzake. Ez du migraziorik egiten eta urte guztian Ozeano Artikoan bizi da. Uste da balea espezie honetako ale batzuek 200 urte baino luzeago bizi daitezkeela.
Balea espezi honen biziraupena arriskuan dago espezieak jatorriz erabiltzen zuen leku gehienetan, baina toki batzuetan bizirik irauteko baldintzetan segitzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Linnaeus. (1758). 1 Syst. Nat., 75 or..
* ↑ (Ingelesez) «Bowhead whale (Balaena mysticetus) longevity, ageing, and life history» genomics.senescence.info (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ (Ingelesez) «Mammal Species of the World - Browse: mysticetus» www.departments.bucknell.edu (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko baleazaleak.
* Sardako balea.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) MarineBio.org (Ingelesez)
* (Ingelesez) Balaena mysticetus honi buruzko informazioa Mammals of The World datu basean.
* Datuak: Q174652
* Multimedia: Balaena mysticetus / Q174652
* Espezieak: Balaena mysticetus
# Mohawk hizkuntza

Mohawk hizkuntza (autoglotonimoa: kanien’kéha) mohawk herriaren hizkuntza tradizionala da. Hizkuntza irokiarren familiakoa da eta 3.000 hiztun inguru ditu AEB-n eta Kanadan.
Akwesasnen bada haurrei hizkuntza hori irakasten dien lehen hezkuntzako eskola bat; gurasoak ere hizkuntza hori berpizten saiatzen ari dira. Horren inguruan ekarpen handiak egin dituen hizkuntzalaria Mark Baker da.

## Dialektoak

Mohawk-ak 3 dialekto nagusi ditu: Mendebaldekoa (6 Nazioak eta Tyendinaga), Erdialdekoa (Ahkwesáhsne), eta Ekialdekoa (Kahnawà:ke eta Kanehsatà:ke); euren arteko aldeak luzera da. Hori mohawk herriarekin lotzen da . mendean. /r/-ren ahoskera indartsua da euskalki guztietan.
| | Azpiko fonologia |
| '7' | /tsjata/ |
| '9' | /tjohtu/ |
| 'ura' | /kjaʔtʌʔs/ |
| 'txakurra' | /erhar/ |

## Fonologia

Fonema jarraian doa (AFI erabiliz). Bere irudikapen fonologikoa /slashes/ da, eta ortografian mohawk estandarra.

### Kontsonanteak

Mohawk-en fonologiaren ezaugarri interesgarrienetakoa frantsesa edota ingelesaren ekarpenetan izan ezik ezpainetako kontsonanterik ez duela da. Bertan eta erabiltzen dira (mátsis matches y aplám Abraham). Soinu horiek mohawk-aren fonologiari egindako gehiketa berantiarrak dira, eta Europako kolonizazioaren ondoren sartu ziren. "Mohawk" hitza exonimo bat da.
| | Hortzkaria | Hobikaria | Belarra | Glotala |
| Sudurkaria | n | | | |
| Leherkaria | t | | k | ʔ |
| Afrikatua | | d͡ʒ | | |
| Igurzkari | s | | | h |
| Hurbilkaria | l | j | w | |
| Dardarkaria | r | | | |

### Mahaikideak

| | Aurrekoa | Zentrala | Hurrengoa |
| Itxia | i | | ũ |
| Erdikoa | e | ʌ̃ | o |
| Irekia | | a | |
i, e, a, eta o bokal ez-sudurkariak dira, ʌ̃ eta ũ berriz, bokal sudurkariak dira eta ez dira sudurkariak.
# Mohawk hizkuntza

Mohawk hizkuntza (autoglotonimoa: kanien’kéha) mohawk herriaren hizkuntza tradizionala da. Hizkuntza irokiarren familiakoa da eta 3.000 hiztun inguru ditu AEB-n eta Kanadan.
Akwesasnen bada haurrei hizkuntza hori irakasten dien lehen hezkuntzako eskola bat; gurasoak ere hizkuntza hori berpizten saiatzen ari dira. Horren inguruan ekarpen handiak egin dituen hizkuntzalaria Mark Baker da.

## Dialektoak

Mohawk-ak 3 dialekto nagusi ditu: Mendebaldekoa (6 Nazioak eta Tyendinaga), Erdialdekoa (Ahkwesáhsne), eta Ekialdekoa (Kahnawà:ke eta Kanehsatà:ke); euren arteko aldeak luzera da. Hori mohawk herriarekin lotzen da . mendean. /r/-ren ahoskera indartsua da euskalki guztietan.
| | Azpiko fonologia |
| '7' | /tsjata/ |
| '9' | /tjohtu/ |
| 'ura' | /kjaʔtʌʔs/ |
| 'txakurra' | /erhar/ |

## Fonologia

Fonema jarraian doa (AFI erabiliz). Bere irudikapen fonologikoa /slashes/ da, eta ortografian mohawk estandarra.

### Kontsonanteak

Mohawk-en fonologiaren ezaugarri interesgarrienetakoa frantsesa edota ingelesaren ekarpenetan izan ezik ezpainetako kontsonanterik ez duela da. Bertan eta erabiltzen dira (mátsis matches y aplám Abraham). Soinu horiek mohawk-aren fonologiari egindako gehiketa berantiarrak dira, eta Europako kolonizazioaren ondoren sartu ziren. "Mohawk" hitza exonimo bat da.
| | Hortzkaria | Hobikaria | Belarra | Glotala |
| Sudurkaria | n | | | |
| Leherkaria | t | | k | ʔ |
| Afrikatua | | d͡ʒ | | |
| Igurzkari | s | | | h |
| Hurbilkaria | l | j | w | |
| Dardarkaria | r | | | |

### Bokalak

| | Aurrekoa | Zentrala | Hurrengoa |
| Itxia | i | | ũ |
| Erdikoa | e | ʌ̃ | o |
| Irekia | | a | |
i, e, a, eta o bokal ez-sudurkariak dira, ʌ̃ eta ũ berriz, bokal sudurkariak dira eta ez dira sudurkariak.
# Iraultza Alaia

Iraultza Alaia Gatibu taldearen abestia da. 2018an bere kabuz argitaratutako Azken indioak albumean plazaratu zuten. Hitzak ere taldearenak dira.
* Azken Indioak
* Gatibu

## Hitzak

Inguruko guztia aldatuko duen iraultza alai baterako deia da kanta hau:
* Ea noiz arte jarraitu behar dugun burua makurtuta. Zutik jarri eta begirada gora, goazen!
* Europako azken indio txikiak gara bihotz handikoak, baina... luzaro iraungo dugu? edo desagertu? Ez, ez! Altxatu, altxatu gaitezen, goazen!
* Herri bat ez da sekula hilgo kantatzen duen artean, sinistu egizu posible dela irribarre batekin dena aldatzea. Gure iraultza alaia martxan dago eta ez dago gelditzerik …zabaldu egizu mezua!
Hau da abestiaren bukaera:
| Jatorrizko hitzak bizkaieraz | Euskara idatzi batuaz edo |
| Iraultza alaia [...] Oh ama lurra, betiko lurra herri txiki bet eurrera begire bizirik dago gure arima, bizirik gure iraultza sinistu daigun posible dala irrifar bategaz dana aldatu leikela gure hizkuntza martxan dago eta zabaldu egizu mezue. | Iraultza alaia [...] Oh ama lurra, betiko lurra herri txiki bat aurrera begira bizirik dago gure arima, bizirik gure iraultza sinistu egin dezagun posible dela irribarre batekin dana aldatu litekeela gure hizkuntza martxan dago eta zabaldu egizu mezua. |

## Erreferentziak

* ↑ Azken indioak. (Noiz kontsultatua: 2025-02-06).
* ↑ «Azken Indioak» YouTube (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* 1 2 «Iraultza alaia» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ «Iraultza alaia | Azken Indioak | Hitzak» Gatibu (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Ikus, gainera

* Alex Sardui
* Haimar Arejita
* Gaizka Salazar
* Mikel Caballero
* Urepel (abestia)
* Euritan dantzan
* Konplexu (psikologia)
* Pertsonalitate

## Kanpo estekak

* Iraultza Alaia Youtube, Gatibu: gaia
* Ez naiz Makurtuko (Gatibu) Karaokea. Gabi de la Maza
* Gatibu - Badok.eus euskal musikaren atarian
# Iraultza Alaia

Iraultza Alaia Gatibu taldearen abestia da. 2018an bere kabuz argitaratutako Azken indioak albumean plazaratu zuten. Hitzak ere taldearenak dira.
* Azken Indioak
* Gatibu

## Hitzak

Inguruko guztia aldatuko duen iraultza alai baterako deia da kanta hau:
* Ea noiz arte jarraitu behar dugun burua makurtuta. Zutik jarri eta begirada gora, goazen!
* Europako azken indio txikiak gara bihotz handikoak, baina... luzaro iraungo dugu? edo desagertu? Ez, ez! Altxatu, altxatu gaitezen, goazen!
* Herri bat ez da sekula hilgo kantatzen duen artean, sinistu egizu posible dela irribarre batekin dena aldatzea. Gure iraultza alaia martxan dago eta ez dago gelditzerik …zabaldu egizu mezua!
Hau da abestiaren bukaera:
| Jatorrizko hitzak bizkaieraz | Euskara idatzi batuaz edo |
| Iraultza alaia [...] Oh ama lurra, betiko lurra herri txiki bet eurrera begire bizirik dago gure arima, bizirik gure iraultza sinistu daigun posible dala irrifar bategaz dana aldatu leikela gure hizkuntza martxan dago eta zabaldu egizu mezue. | Iraultza alaia [...] Oh ama lurra, betiko lurra herri txiki bat aurrera begira bizirik dago gure arima, bizirik gure iraultza sinistu egin dezagun posible dela irribarre batekin dana aldatu litekeela gure hizkuntza martxan dago eta zabaldu egizu mezua. |

## Erreferentziak

* ↑ Azken indioak. (Noiz kontsultatua: 2025-02-06).
* ↑ «Azken Indioak» YouTube (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* 1 2 «Iraultza alaia» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ «Iraultza alaia | Azken Indioak | Hitzak» Gatibu (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Ikus, gainera

* Alex Sardui
* Haimar Arejita
* Gaizka Salazar
* Mikel Caballero
* Urepel (abestia)
* Euritan dantzan
* Konplexu (psikologia)
* Pertsonalitate

## Kanpo estekak

* Iraultza Alaia Youtube, Gatibu: gaia
* Ez naiz Makurtuko (Gatibu) Karaokea. Gabi de la Maza
* Gatibu - Badok.eus euskal musikaren atarian
* Datuak: Q132170882
# Iraultza Alaia

Iraultza Alaia Gatibu taldearen abestia da. 2018an bere kabuz argitaratutako Azken indioak albumean plazaratu zuten. Hitzak ere taldearenak dira.
* Azken Indioak
* Gatibu

## Hitzak

Inguruko guztia aldatuko duen iraultza alai baterako deia da kanta hau:
* Ea noiz arte jarraitu behar dugun burua makurtuta. Zutik jarri eta begirada gora, goazen!
* Europako azken indio txikiak gara bihotz handikoak, baina... luzaro iraungo dugu? edo desagertu? Ez, ez! Altxatu, altxatu gaitezen, goazen!
* Herri bat ez da sekula hilgo kantatzen duen artean, sinistu egizu posible dela irribarre batekin dena aldatzea. Gure iraultza alaia martxan dago eta ez dago gelditzerik …zabaldu egizu mezua!
Hau da abestiaren bukaera:
| Jatorrizko hitzak bizkaieraz | Euskara idatzi batuaz edo |
| Iraultza alaia [...] Oh ama lurra, betiko lurra herri txiki bet eurrera begire bizirik dago gure arima, bizirik gure iraultza sinistu daigun posible dala irrifar bategaz dana aldatu leikela gure hizkuntza martxan dago eta zabaldu egizu mezue. | Iraultza alaia [...] Oh ama lurra, betiko lurra herri txiki bat aurrera begira bizirik dago gure arima, bizirik gure iraultza sinistu egin dezagun posible dela irribarre batekin dana aldatu litekeela gure hizkuntza martxan dago eta zabaldu egizu mezua. |

## Erreferentziak

* ↑ Azken indioak. (Noiz kontsultatua: 2025-02-06).
* ↑ «Azken Indioak» YouTube (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* 1 2 «Iraultza alaia» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ «Iraultza alaia | Azken Indioak | Hitzak» Gatibu (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Ikus, gainera

* Alex Sardui
* Haimar Arejita
* Gaizka Salazar
* Mikel Caballero
* Ez naz Makurtuko
* Salto!
* Urepel (abestia)
* Euritan dantzan

## Kanpo estekak

* Iraultza Alaia Youtube, Gatibu: gaia
* Ez naiz Makurtuko (Gatibu) Karaokea. Gabi de la Maza
* Gatibu - Badok.eus euskal musikaren atarian
* Datuak: Q132170882
# Mizen Head zubia

Mizen Head zubia (irlanderaz: Droichead Cheann Mizen, ingelesez: Mizen Head Bridge) Irlanda hego-mendebaldeko Mizen Head lurmuturrean dagoen oinezkoentzako zubia da. Crookhaven herrian kokaturik dago Cork konderrian.
2011ko martxoan ireki zen zubi zaharra eraitsi ondoren.

## Historia

Mizen Head lurmuturra eta Cloghane uhartea lotuko zituen oinezkoentzako zubi bat eraikitzea erabaki zen 1907an eta horretarako lehiaketa bat antolatu zen. Urriaren 18an Messrs Thorne and Co. konpainiari esleitu zitzaion lana 1.272 liberako kostoa izango zuena. Zubi berezia izan zen, altzairu armatuaz egindako aurrenekotako zubia baitzen. 52,426 metrotako luzera zuen eta itsasoarekiko 45,72 metrotako altueran kokaturik zegoen. Diseinuaren egitura nabarmenena arkua zen. 1908an hasi zituzten lanak eta 1910eko martxoan amaitu.
Ia ehun urte pasa zirenean zubia segurua ez zela ikusi zen. Erabilitako altzairua aireak desegin omen zuen eta 2005eko otsailean itxi egin zuten. Urte hartako ekainean andamioak ezarri zitzaizkion baina 2008an zubi berria eraikitzeko erabakia hartu zen. Zubi zaharra bota eta berria eraiki zen 2009ko urria eta 2010ko abenduaren artean eta 2011ko abuztuan inauguratu zen.
Zubiaren eraikuntzak izan zituen hainbat zailtasun. Alde batetik zaurgarritasun handiko itsas eremuan kokatzen delako eta bestetik muturreko eguraldiari aurre egiteko erronka zuelako.

## Ezaugarriak

Zubi berriak aurrekoaren itxura bera du. 50 metrotako zubibegia du, guztira 52 metrotako luzera, eta itsasoaren mailatik 45 metrotako altueran eraikita dago. Zubi zaharrarekiko alderatuta 0,7 metro zabalagoa da hau.
Zubira iristea ez da erraza, izan ere malda handia jaitsi beharra baitago metro bateko baino zabalera txikiagoan duen bidean. Baina turismogune izateko asmoa ere bazutenez ikuspegi ederreko plataformak eraiki zituzten bidean, zubia baino altuera handiagoan. Wild Atlantic Way ibilbide turistikoaren parte da.

## Iruditegia

* Zubi zaharra.
* Zubi berria.
* Zubiaren pasarela.
* Mizen Head lurmuturra.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) «Mizen Head Bridge (Crookhaven, 2011)» Structurae (Noiz kontsultatua: 2025-03-12).
* 1 2 (Ingelesez) MizenGuide. Mizen Foot Bridge - Mizen Head Guide. (Noiz kontsultatua: 2025-03-12).
* 1 2 3 (Ingelesez) «Mizen Head Footbridge» RPS (Noiz kontsultatua: 2025-03-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114068965
* Multimedia: Mizen Head Bridge (2011) / Q114068965
# Mizen Head zubia

Mizen Head zubia (irlanderaz: Droichead Cheann Mizen, ingelesez: Mizen Head Bridge) Irlanda hego-mendebaldeko Mizen Head lurmuturrean dagoen oinezkoentzako zubia da. Crookhaven herrian kokaturik dago Cork konderrian.
2011ko martxoan ireki zen zubi zaharra eraitsi ondoren.

## Historia

Mizen Head lurmuturrera iristeko oinezkoentzako zubi bat eraikitzea erabaki zen 1907an eta horretarako lehiaketa bat antolatu zen. Urriaren 18an Messrs Thorne and Co. konpainiari esleitu zitzaion lana 1.272 liberako kostoa izango zuena. Zubi berezia izan zen, altzairu armatuaz egindako aurrenekotako zubia baitzen. 52,426 metrotako luzera zuen eta itsasoarekiko 45,72 metrotako altueran kokaturik zegoen. Diseinuaren egitura nabarmenena arkua zen. 1908an hasi zituzten lanak eta 1910eko martxoan amaitu.
Ia ehun urte pasa zirenean zubia segurua ez zela ikusi zen. Erabilitako altzairua aireak desegin omen zuen eta 2005eko otsailean itxi egin zuten. Urte hartako ekainean andamioak ezarri zitzaizkion baina 2008an zubi berria eraikitzeko erabakia hartu zen. Zubi zaharra bota eta berria eraiki zen 2009ko urria eta 2010ko abenduaren artean eta 2011ko abuztuan inauguratu zen.
Zubiaren eraikuntzak izan zituen hainbat zailtasun. Alde batetik zaurgarritasun handiko itsas eremuan kokatzen delako eta bestetik muturreko eguraldiari aurre egiteko erronka zuelako.

## Ezaugarriak

Zubi berriak aurrekoaren itxura bera du. 50 metrotako zubibegia du, guztira 52 metrotako luzera, eta itsasoaren mailatik 45 metrotako altueran eraikita dago. Zubi zaharrarekiko alderatuta 0,7 metro zabalagoa da hau.
Zubira iristea ez da erraza, izan ere malda handia jaitsi beharra baitago metro bateko baino zabalera txikiagoan duen bidean. Baina turismogune izateko asmoa ere bazutenez ikuspegi ederreko plataformak eraiki zituzten bidean, zubia baino altuera handiagoan. Wild Atlantic Way ibilbide turistikoaren parte da.

## Iruditegia

* Zubi zaharra.
* Zubi berria.
* Zubiaren pasarela.
* Mizen Head lurmuturra.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) «Mizen Head Bridge (Crookhaven, 2011)» Structurae (Noiz kontsultatua: 2025-03-12).
* 1 2 (Ingelesez) MizenGuide. Mizen Foot Bridge - Mizen Head Guide. (Noiz kontsultatua: 2025-03-12).
* 1 2 3 (Ingelesez) «Mizen Head Footbridge» RPS (Noiz kontsultatua: 2025-03-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114068965
* Multimedia: Mizen Head Bridge (2011) / Q114068965
# Nabukodonosor II.a

Nabukodonosor II.a (babilonieraz: Nabû-kudurri-uṣur, « Nabu, babestu nire seme nagusia! », arameraz: ܢܵܒܘܼ ܟܘܼܕܘܼܪܝܼ ܐܘܼܨܘܼܪ ‎; hebreeraz: נְבוּכַדְנֶצַּר‎ Nəḇūḵaḏneṣṣar; antzinako grezieraz: Ναβουχοδονόσωρ Naboukhodonósôr; arabieraz: نِبُوخَذنِصَّر‎ nibūḫaḏniṣṣar) (K.a. 634 – K.a. 562) Babiloniar Inperioko erregea izan zen K.a. 634-K.a. 562 bitartean. Neobabiloniar Inperioko errege boteretsuena izan zen eta Babilonia hiria edertu egin zuen, Lorategi Esekiak eta beste lan batzuk eginez.

## Bizitza

Nabopolassarren semea zen. Aitak utzitako erresuma zabaltzen eta sendotzen eman zuen erregetzaren parterik handiena. Aitarengandik hartu zuen erresumari Damasko eta aramearren herrialdeak erantsi zizkion aurrena. Hala ere, juduen aurka luze aritu zen gerran. Jerusalem bi bider hartu behar izan zuen, K.a. 598 eta K.a. 587 urteetan. Bigarrengoan Jerusalemeko Tenplua suntsitu eta milaka judu eraman zituen atxiloturik Babiloniara. Siria, aitak utzia zuen arren, berriro konkistatu behar izan zuen. K.a. 573an Tiron sartu zen, eta K.a. 568an Egipton. Irandarrengandik babesteko, Babiloniako hiri zaharraren eta berriaren inguruan, hurrenez-hurren 6,50 eta 3,75 m zabaleko harresiak egin zituen. Horiez gainera, beste harresi bat eraiki zuen Babiloniatik 40 km-ra, eta tenpluak eta ubideak ere egin zituen. Idazlariek eta astronomialariek ere lan handiak egin zituzten Nabukodonosor errege zela, idatzi sakratuak berritzen eta argizagi behaketan, batez ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/12/22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2014-03-28). (PDF) 175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia. Bilbo, 3 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12591
* Multimedia: Nebuchadnezzar II / Q12591