# Angela Aldekoa

Angela Aldekoa Orozketa (Mañaria, Bizkaia, 1907ko martxoaren 1a - 1986) frankismoaren biktima, Bilbon kartzelaratua izan zena eta Mañariko 13 Alabak talde errepresaliatuko kidea dena.

## Biografia

Juliana Orozketa Loizate eta Ezekiel Aldekoa Ozerinen alaba, 30 urte zituen kartzelaratu zutenean eta ezkonduta zegoen, seme-alaba barik. 1937ko uztailaren 29 hartan Mañarian egindako emakume sarekadan kamioneta baten sartuta eraman zuten.
Abuztuaren 12an, Mañariko Elizateko udalbatza guztia batuta, Bilboko Instrukzio Militarreko 4. Epaitegiari luzatutako idatzian aipatzen dute Angela Aldekoa eta zerrendatutako beste 9 andrazkok, EAJko kideak guztiak, “jokabide ona antzeman izan zaiela, bai alderdi moralean, bai erlijiosoan”.
Abuztuaren 12 horretan hain justu, Bilbon epaile militar baten aurrean deklaratu zuen: zioenez ez zen Emakume, hau da Euskal Emakume Batzako kidea, baina euskal nazionalistei eman ziela botoa, gogoko zituelako. Gehitu zion ere baserriko bere zereginak egiten bakean uzten bazuten, berdin zitzaiola nork irabazten zuen guerra, gorriak edo ejerzitoa izan berdin zitzaiola.
Larrinagako espetxean izan zuten eta gerora entzun ziotenez gogorrena omen zen frogatzea goizaldean deitu eta ziegatik aterata eramaten zituzten pertsonak ez zituztela gehiago ikusten. Beldurrez beti, hurrengoa bera izango ote zen.
Libre laga zutenean, azaroaren 12an, hiru hilabete eta erdi zeraman preso eta Carlota Goiti, Ageda Goiti eta Teresa Subinas herrikideekin batera askatu zuten.

## Aitortzak

* 2020an, Gerediaga Elkartearen ikerketa historikoaren emaitza bezala Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak izenburuko dokumentala aurkeztu zen, “oroimena berreskuratzeko eta egindako kaltea konpontzeko” xedearekin Mañariko udalak bultzatu eta Bideografikek ekoiztutakoa
* Jaioterriko plazan ikusgai dagoen erakusketa iraunkorreko protagonistetako bat da Angela Aldekoa
* Mañariko pilotalekuaren ostean zuri-beltzezko mural bat dago ikusgai, Wallart arte estudioak margotutakoa Angela bera eta kartzelaratuak izan ziren gainontzeko 12 emakumeen omenez, guztien izen-abizenak jasoz.

## Erreferentzia

* ↑ «SIGA-AKIS .:. AHEB-BEHA» www.internet.aheb-beha.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ «Frankismoan atxilotutako hamahiru emakumeren istorioa kontatzen duen dokumentala estreinatuko dute bihar Mañarian - Mañaria» Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ «“Atxiloketekin mezu bat bidaltzen zuten, agintean nor zegoen gogoratzen zuten” - Mañaria» Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) DURANGON. (2020-07-29). «Frankismoak kartzelaratutako 13 emakume mañariar omenduko dira ‘Atearen ostean’ ekimenarekin» durangon.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ Erredakzioa. (2020-10-26). «‘Atearen ostean, Mañariako 13 alabak’ dokumentala aurkeztu dute» Zinea (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ Mugalari. (2020-10-20). «'Atearen ostean, Mañariko 13 alabak' , zapatuan» MugaKultura (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ Cayado, Nahikari. (2020-07-22). «Frankismoak kartzelan sartu zituen Mañariako 13 emakume omenduko dituzte» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).

## Kanpo estekak

* Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak ·dokumentala, Julen Orbegozok eta Carlos Iglesiasek zuzendua
* Datuak: Q133043869