# Ahatsa-Altzieta-Bazkazane

Ahatsa-Altzieta-Bazkazane Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Garazi eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 7,1 kilometrora. Altuera 207 eta 788 metro artekoa da, eta 14,64 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 271 biztanle zituen.
Bertako biztanleak ahatsarrak, altzietarrak eta bazkazandarrak dira.

## Izena

Ahatsa-Altzieta-Bazkazane beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* frantsesez: Ahaxe-Alciette-Bascassan ("ahákz alziét bazkazán" ahoskatua)
Udalerria osatzen duten hiru herrien izenen gidoien bidez, elkarren ondoan jartzea besterik ez da: Ahatsa, Altzieta eta Bazkazane.

## Geografia

Ahatsa-Altzieta-Bazkazane Hergarai ibarran dago.

### Ingurune naturala

Lauribar ibaiak, Errobiren ibaiadarra dena, udalerria zeharkatzen du.

### Klima

Ahatsa-Altzieta-Bazkazaneko klima
    Datu klimatikoak (Irulegi, 1981-2010)    
 Hila 
 Urt 
 Ots 
 Mar 
 Api 
 Mai 
 Eka 
 Uzt 
 Abu 
 Ira 
 Urr 
 Aza 
 Abe 
 Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)
24.8
27.0
30.0
32.6
35.0
40.0
41.0
42.0
39.2
34.0
27.0
26.0
42.0
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)
11.9
12.9
15.6
17.1
20.8
23.7
25.9
26.2
24.4
20.5
15.2
12.5
18.9
Batez besteko tenperatura (ºC)
7.5
8.0
10.3
11.7
15.2
18.2
20.3
20.5
18.3
15.3
10.6
8.3
13.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)
3.0
3.2
5.0
6.4
9.7
12.7
14.7
14.8
12.3
10.1
6.0
4.0
8.5
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C)
-15.4
-10.5
-9.5
-3.2
-0.2
2.8
5.8
4.0
2.0
-2.5
-8.5
-9.8
-15.4
Batez besteko prezipitazioa (mm)
146.0
129.8
124.7
139.3
106.9
77.0
65.6
76.1
92.5
112.1
164.8
153.4
1398.2
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm)
96.7
115.5
128.9
78.8
70.1
66.2
103.2
80.3
69.3
88.1
124.1
110.2
128.9
Iturria: Frantziako klimatologia zerbitzua :

### Herriak

* Ahatsa
* Altzieta
* Bazkazane

## Historia

Ahatsa eta Altzieta-Bazkazane udalerriek 1892ko ekainaren 11an elkartu ziren, udalerri bakarra osatzeko. Ahatsa, bere antzinako baroniarekin, 1302an aipatzen da Baionako kapituluko gutun batean. Elizbarrutiko kolazioek, 1757an, Sanctus Julianus de Ahaxe deitzen diote. Ahatsako San Julianen etxea aspaldikoa da; bertako jauntxo bat Nafarroa Behereko Gorteetan sartu zen.
Frantzisko I. Frantziakoak Pavia setiatu zuenean 1524n, San Juliango kapitain gazteak bizia galdu zuen eta erasotzaileen buru izan zen. Ahatsako jaunen oinetxea eta gaztelua hiribilduaren punturik gorenean altxatzen zen. Jaurretxe izena zuen eta higanoteek erre zuten 1569an.
Donaia etxea, Ahatsako zaharrenetakoa, Nafarroako Erresumako basailuak diren garatarrena izan liteke. Etxe horretako atearen aurrean, elizaren ondoan, hilobi-harri bat aurkitu zuten, familiarena, eta, zalantzarik gabe, hilerritik erretiratua, zeinaren gainean aitzur bat irudikatuta baitago. Hilarri honek 1570eko idazkuna darama.
Ahatsa, Frantziako Iraultzaren hasieran, Baionako elizbarrutiko boterez hornituriko zenbait apaizen topaleku izan zen. Herriko parrokoa zen Etxeberri abadea, Konstituzioaren zina egiteari uko egin zionean erbesteratu egin behar izan zuena. Bere ondasunak bi lotetan bahitu eta saldu ziren. Iraultzaileek elizatik eraman zituzten apaindura eta edalontzi sakratu guztiak. Gainera, presbiterial hondoaren eta Haltsu, Falconnet eta Casalongetik emigratutako partikularren hogeita bederatzi lur saldu zituzten.
1842ko ekainaren 11an Ahatsa eta Altzieta-Bazkazane udalerriak batu egin ziren, gaur egungo udalerria sortuz. Prozesu horretan, udalerri berriaren lurraldearen zati bat Ezterenzubi udalerri sortu berriari lagatzen zaio.

## Demografia

| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 | 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 | 1901 |
| 474 | 485 | 472 | 460 | 555 | 588 | 930 | 864 | 892 | 830 | 738 | 641 | 674 | 670 | 624 | 614 | 571 | 561 | 576 |
| 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2005 | 2010 | 2015 | 2018 | |
| 570 | 545 | 469 | 462 | 440 | 454 | 419 | 368 | 344 | 335 | 307 | 265 | 263 | 320 | 300 | 291 | 277 | 271 | |
Oharra: 1842. urtera arte, errolda egiteko, Ahatsa eta Altzieta-Bazkazane udalerrien erroldak batu ziren.

## Ekonomia

Biztanleek nekazaritza eta abeltzaintzako lan tradizionalak egiten dituzte, baita nolabaiteko landa-artisautza ere. Arrain-haztegi bat dago.

## Politika
### Auzapezak

| Hasiera | Amaiera | Auzapeza |
| 1983 | 1989 | Pierre Luro |
| 1989 | 2008 | Simone Ithurbide |
| 2008 | karguan | Jean-Paul Bidart |
| falta diren datuak osatu egin behar dira ||||

### Erakunde publikoak

2017ko urtarrilaren 1era arte, Ahatsa-Altzieta-Bazkazane Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.

## Garraio

Hergarai Bizik eskatutako Garraio Solidarioa zerbitzu presta dio udalerrian.

## Euskara

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Garazi eskualdeko herri guztiak sailkatu zituen, Arnegi izan ezik, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, Amiküze eta Oztibarre eskualdetan hitz egiten zena.
Koldo Zuazok, 2010ean, Ahatsa-Altzieta-Bazkazanek nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.

## Ondasun nabarmenak

* Ahatsako gaztelua
* Ahatsako hilerriko gurutzea
* Ahatsako San Julian eliza
* Altzietako San Salbatore eliza
* Bazkazaneko serorategia
* Bazkazaneko San Andres eliza

## Ahatsar, Altzietar eta Bazkazandar ospetsuak

* Manex Lanatua (1948-), idazlea.

## Irudiak

* San Julian eliza
* San Salbatore eliza
* San Andres eliza
* Serorategia
* Hilarri tradizionala

## Oharrak

* ↑ /ahats̺a alts̻ieta bas̻kas̻ane/ ahoskatua (laguntza)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Euskaltzaindia. 122. araua: Nafarroa Behereko herri izendegia. .
* ↑ Jobbé-Duval, Brigitte. (2009). Dictionnaire des noms de lieux des Pyrénées-Atlantiques. Archives & Culture ISBN 978-2-35077-151-9. PMC 466662204. (Noiz kontsultatua: 2021-05-17).
* ↑ Irulegiko estazioko balio klimatologikoak. Frantziako Gobernua (Noiz kontsultatua: 2020-08-24).
* ↑ (Frantsesez) texte, France Auteur du. (1842-01). «Frantziar Errepublikako legeak» Gallica (Noiz kontsultatua: 2021-06-17).
* ↑ Instituzioaren behar gorria. 2015eko urriaren 11. Argia.com
* ↑ Hergarai Bizi - Garraio Solidarioko zerbitzua
* ↑ «Ahatsa-Altzieta-Bazkazane - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-17).
* ↑ «Nafar-Lapurtarra - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-17).
* ↑ «Sortaldekoa (NL) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-17).
* ↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
* ↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

## Ikus, gainera

* Garazi
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188629
* Multimedia: Ahaxe-Alciette-Bascassan / Q188629
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ahatsa-Altzieta-Bazkazane