OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ice Age

Ice Age (euskaraz: «Izotz Aroa») Chris Wedge-k zuzendutako komedia eta abentura generoetako 2002ko animazio digitaleko film bat da, Carlos Saldanha animatzaile brasildarrak zuzendua eta Michael J. Wilson-en istorio batean oinarritua. Blue Sky Studios-en lehen animazio luzea da, 20th Century Fox-ek Estatu Batuetan 2002an martxoaren 15ean kaleratua. Film honen euskarazko bertsioa 2007ko irailaren 20an estreinatu zen ETB1en, eta DVDan ere estreinatu zen 2010eko hamarkadan.

## Ingelesezko bikoiztaileak

* Ray Romano: Manny (mamut iletsua)
* John Leguizamo: Sid (nagi lurtarra)
* Denis Leary: Diego (Sable horzdun tigrea)
* Chris Wedge: Scrat (fikziozko urtxinta sable horzduna)
* Goran Visnjic: Soto (Sable horzdun tigrea)
* Jack Black: Zeke (Sable horzdun tigrea)
* Cedric the Entertainer: Carl (Embolotherium)
* Stephen Root: Frank (Palaeotherium)
* Diedrich Bader: Lenny (Homotherium)
* Jane Krakowski: Rachel (nagi lurtarra)
* Lorri Bagley: Jennifer (nagi lurtarra)

## Euskal bikoizleak

* Jexux Izeta: Manny
* Pello Artetxe: Sid
* Iñaki Beraetxe: Diego
* Jose Manuel Goikoetxea: Soto
* Martin Mendizabal: Zeke
* Felipe Barandiaran: Oscar
* Kiko Jauregi: Carl
* Josu Mitxelena: Frank
* Aintzane Gamiz: Rachel
* Arantxa Moñux: Jennifer

## Kanpo estekak

* Datuak: Q305250
* Multimedia: Ice Age (2002 film) / Q305250
# Errenazimentuko arkitektura

Errenazimentuko arkitektura Pizkundearen espresio arkitektonikoa izan zen, XIV., XV. eta XVI. mendeetan Europan eman zena.

## Kokapena

Arkitekturaren historian haustura unea izan zen, batez ere aurretik emandako garaiarekiko: Gotikoa.
Berrikuntzak sortu zituen hainbat esparrutan: bai ekoizpen medioetan, bai lengoaia arkitektonikoan. Beste ezaugarri bat da arkitektoen jarrera, artisau izatetikbenetazko profesional izatera pasa zirela. Katedral gotiko handienak ere, orokorrean egile ezezagunekoak dira, pizkundean ordea, lan esanguratsu guztietan, egilearen izena ezagutua da. Lanaren inspirazioa, antzinako garai klasikoaz egiten zuten irakurketan oinarritzen zen.

## Garaiak

Pizkundeko arkitekturaren historia, hiru gara nagusitan banatzen da:
* Quattrocento (XIV. mendearen amaiera - XV. mendearen amaiera): klasizismoa erdiestea helburu duen epea da eta estiloaren oinarriak ezartzen ditu. Filippo Brunelleschi eta Leon Battista Alberti dira arkitekto deigarrienak.
* Cinquecento (XV. mendea – XVI. mendearen hasiera): arkitektura pizkundetarraren garapena ematen da. Arkitekto esanguratsuen artean Donato Bramante aipatzen da.
* Manierismoa (XVI. mendea): arkitektoen indibiduatasunak proiektu teoriko klasikoari gainjartzen dira. Arkitekto ospetsuenen artean Michelangelo edo Palladio daude.

## Ezaugarriak
### Pizkundearen oinarri nagusiak

Pizkundeak gizakia gauza guztien neurri egiten du. Arte gehienbat kultural bezala artistari formazio zientifiko bat eskatzen zaio, Erdi Aroko jokaeretatik askatu eta maila sozial gorenera igoarazten duena.
Antzin Arora itzulera. Antzinako forma arkitektonikoak, orden klasikoa, sinesmen zaharren berrezarpena, historia eta mitologiako gaiak, antzinako sinboloen onarpena... berpiztuko dira. Honekin ez da kopia soil bat egin nahi, Arte Klasikoaren legeen ezagupenean barneratu nahi da.
Naturarekin erlazio berri baten jaiotza, zientziaren ulermen ideal eta errealista batekin batera doana. Matematika, edertasunaren ideala arrazionalki fundamentatu nahi duen artearen laguntzaile nagusia bihurtuko da. Naturaren egia ezagutzearen aspirazioa, Antzin Aroan bezala, ez da fenomeno kasualaren ezagupenera orientatzen, ideian barneratzean baizik.

## Aintzatespena

Euro bileteetan Europako arkitekura estiloak irudikatzen dira eta errenazimenduko arkitektura 50 €-ko biletean irudikaturik dago.

## Ikus, gainera

* Platereskoa
* Herrerar arkitektura

## Kanpo estekak

* Errenazimendua Europan, Ignacio Zendoia Etxaniz, UEU, 2004
* Datuak: Q236122
* Multimedia: Renaissance architecture / Q236122
# Añada pa un güeyu muertu

Añada pa un güeyu muertu (Sehaska kanta begi hil batentzat) Adolfo Camilo Díazek 1985ean asturieraz idatzitako eleberria da. Zentzu askotan liburu berritzailea, Xosefa Xovellanos saria eskuratu zuen. Narratzaile asturiarren belaunaldi oso bat markatuko zuen thriller bat da.
Asturiasko Gobernuak argitaratutako eleberriak kritikaren eta publikoaren aldetik harrera nabarmena izan zuen; bere egilea, bestetik, (beste hiru aldiz Xovellanos saria irabazi zuena) asturierazko literatura garaikidearen erreferente bihurtu zen.

## Argumentua

Zentral nuklear bateko ingeniari buruaren familiak gaueko aisiak entretenitzen ditu telebista ikusten. Zentral nuklearreko ihesaldi bat gertatzen da eta, ondorioz, telebistako pertsonaiak sendotu egiten dira eta aparagailutik ihes egiten dute, jendea hiltzen hasiz.
Zentzu askotan, asturierazko literaturarako eleberri inaugurala da: zientzia-fikziozko lehen eleberria da, eta, gainera protagonista lesbiana bat da, lehengoa literatura horretan.

## Garrantzia

Asturierazko hizkuntzak, eleberri horrekin, edozein trama edo sentimendu irudikatzeko egokia zela erakutsi zuen. Asturierazko literatura Surdimientuko Bigarren Belaunaldian sartzea eragin zuen lan honek. Añada pa un güeyu muertu urteen poderioz asturierazko letren kultuzko eleberritzat hartu izan da.

## Bigarren edizioa

Suburbia Edizioak 2011n berrabiarazi zuen eleberri hau, egileak berak testua berraztertu eta hizkuntzari dagokionez eguneratzeko. Argitalpena egilearen azalpen epilogo batekin eta Xandru Fernándezen hitzaurre batekin osatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.oviedociudadliteraria.es/-/adolfo-camilo-diaz
* ↑ https://www.asturiesculturaenrede.es/as/programacion/6420/encuentro-con-dolfo-camilo-daz.html
* ↑ https://www.oviedociudadliteraria.es/-/adolfo-camilo-diaz
* ↑ https://www.cervantes.com/libro/9788493580025/anada-pa-un-gueyu-muertu/
* ↑ https://asturies.com/noticies/suburbia-ediciones-reedita-“añada-pa-un-güeyu-muertu”

## Ikus, gainera

* Surdimientu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13146779
# Lentvora

Lentvora Eslovakiako udalerri bat da, Lučeneceko barrutian kokatuta. 13,83 km²ko azalera du eta 96 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1446. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1046070
* Multimedia: Lentvora / Q1046070
# Bahía Blancako uholdeak (2025)

Bahía Blancako 2025eko uholdea denborale baten ondorioz izandako prezipitazioek eragindako hondamendi natural bat izan zen, Argentinako Buenos Aires probintziaren hegoaldean dagoen Bahía Blancako alderdian. Gertaera hori 2025eko martxoaren 7ko lehen orduetan hasi zen, eta kalte material larriak eragin zituen, baita milaka pertsona ebakuatu behar eta 16 pertsona hil ere.
2025eko martxoko lehen astean, ekaitz gogorrak hasi ziren garatzen Buenos Aires probintziako hego-ekialdeko eskualdean. Argentinako Meteorologia Zerbitzu Nazionalak alertak eman zituen euriteengatik, baina ekitaldiaren tamainak aurreikuspenak gainditu zituen. Ordu gutxi batzuetan, Bahía Blancako hiriak 300 milimetro inguruko prezipitazioa jaso zuen, eskualdeko urteko batez besteko euriteen bolumen baliokidea.
Kalte materialak handiak izan dira ere bai: kalkulu batzuen arabera 400.000 milioi peso, 370 milioi euro inguru.

## Euskal etxea

Afektatuen artean Bahía Blancako Euskal Etxearen eraikina eta bazkideak zeuden. EAJko afiliatu argentinarren arabera, "euskal komunitatearen zati batek dena galdu du eta askok kalte material handiak jasan dituzte. Unión Vascaren egoitza ere kaltetu da, ura 70 zentimetrora iritsi ostean".

## Erreferentziak

* ↑ https://www.infobae.com/sociedad/2025/03/10/temporal-en-bahia-blanca-en-vivo-tras-las-consecuencias-de-la-inundacion-como-estara-el-clima-en-la-ciudad-este-lunes/
* ↑ https://www.clarin.com/sociedad/desolador-testimonios-damnificados-inundaciones-bahia-blanca_3_4nTT9dUXQf.html
* ↑ https://www.minutouno.com/sociedad/alerta-lluvias-y-granizo-el-sabado-buenos-aires-el-informe-del-servicio-meteorologico-nacional-n6120782
* ↑ https://elcomercio.pe/mundo/latinoamerica/bahia-blanca-argentina-confirman-trece-muertos-por-las-inundaciones-buenos-aires-ultimas-noticia/
* ↑ https://www.deia.eus/politica/2025/03/11/pnv-pide-afiliados-ayudar-euskal-9383978.html

## Kanpo estekak

* Txikizioa Bahía Blancako euskal etxean.
* Datuak: Q133254078
* Multimedia: 2025 Bahía Blanca floods / Q133254078
# Bahía Blancako Euskal Etxea

Bahía Blancako Euskal Etxea Argentinako Bahía Blancan dagoen euskal etxe bat da, Buenos Aires probintzian. Lavalle kaleko 276. zenbakian dago. 2024an 200 bazkide zeuden.
Beste izen hauek ere erabiltzen dira elkartea izendatzeko:
* Sociedad de Socorros Mutuos Euskal Etxea
* Unión Vasca
* Unión Vasca Eusko Etxea
* Unión Vasca Euskal Etxea

## Jarduerak

Besteak beste hauek dira elkarteak antolatzen dituen jarduerak:
* Liburutegia
* Dantza taldea
* Frontoia (palaz jolasten da, batez ere)
* Euskaltegia

## 2025eko uholdeak

Bahía Blancako uholdeek txikizio handiak eragin zituen, tartean Bahía Blancako Euskal Etxearen eraikina eta bazkideak egonik. EAJko afiliatu argentinarren arabera, "euskal komunitatearen zati batek dena galdu du eta askok kalte material handiak jasan dituzte. Unión Vascaren egoitza ere kaltetu da, ura 70 zentimetrora iritsi ostean". Hori zela eta EAJ alderdiak afektatuei laguntzeko diru bilketa egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Administrator. «EuskalEtxeak - Euskal etxeak» www.euskaletxeak.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-04).
* ↑ Irastorza, Manu. (2025-01-04). Amarauna irratisaioa. .
* ↑ https://www.deia.eus/politica/2025/03/11/pnv-pide-afiliados-ayudar-euskal-9383978.html

## Ikus, gainera

* Euskal diaspora
* Euskal Etxeak

## Kanpo estekak

* 2025eko uholdeak euskal etxearen lokaletan.
* Bahia Blancako Euskal Etxearen webgune ofziala (Gaztelaniaz)
* Munduko euskaletxeen datuak Euskaletxeak.eus webgunean
* Datuak: Q130466316
# Mennekes

Mennekes Elektrotechnik GmbH & Co. KG, ezagunagoa Mennekes izenez, korronte-harguneak, konektoreak eta entxufeak edo lokiak ekoizten dituen Alemaniako enpresa bat da. 1935ean sortu zen Alemaniako Kirchhundem udalerrian, Aloys Mennekesek maisu elektrikari ziurtagiria lortu eta berehala negozioa abian jarri zuenean. Harrezkero, enpresak egoitza nagusia Kirchhundemen dauka eta 1991n bigarren egoitza zabaldu zuen Alemaniako Sehmatal udalerrian.
Gaur egun, Mennekes erreferentziazko enpresa bat da sektorean. Konpainiaren arrakastarik handienetako bat ibilgailu elektrikoak kargatzeko 2. motako konektorea Europar Batasunerako konektore estandartzat hartu izana izan zen, Europako Batzordeak hala xedatuta 2013an.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Orth, Martin. (2021-06-13). «A German phenomenon» deutschland.de (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).

## Kanpo estekak

* Mennekesen webgunea
# Babel-17

Babel-17 Samuel R. Delanyren zientzia-fikziozko eleberri bat da, 1966an argitaratua, eta bertan Sapir-Whorfen hipotesia, hizkuntzak errealitatea hautemateko moduan zeregin garrantzitsua duela postulatzen duena, argudioaren zati nagusia da. 1966an eleberri onenaren Nébula saria irabazi zuen, Flowers for Algernonekin batera, eta 1967an eleberri onenaren Hugo sarirako ere izendatu zuten. Rydra Wong kapitaina da protagonista, bere kideekin telepatia bidez euskaraz komunikatzen dena.

## Argumentua

Izarren arteko gerra batean, lehiakideetako batek Babel-17 hizkuntza garatu du, arma gisa erabil daitekeena. Hori ikasteak traidore prestu bihurtzen du hiztun berria, pertzepzioa eta pentsamendua aldatzen baititu. Aldaketa are arriskutsuagoa bihurtzen da hizkuntzak eragindako beste trebetasun batzuen hobekuntzagatik. Rydra Wong hizkuntzalari, poeta, telepata eta izarrarteko ontzi bateko kapitainak aurkituko du hori. Gobernuak errekrutatu egingo du, etsaia toki estrategikoetan infiltratzen eta saboteatzen ari dela jakiteko. Hasieran uste da Babel-17 agente etsaiek erabiltzen duten kode bat dela. Hizkuntza bat dela konturatu da Rydra Wong, eta ikasi ahala konturatu da traidorea dela. Tripulazioak erreskatatu du, eta arriskua saihestu eta hizkuntzaren eraginak neutralizatu ditu.
Eleberriak hizkuntzaren berezitasunekin lotutako hainbat xehetasun garatzen ditu, nola bizi baldintzek hitzak eta esanahiak osatzen dituzten, eta nola hitzek beraiek jendearen ekintzak alda ditzaketen. Agian Bigarren Mundu Gerrako irrati-operadore navajoen arteko komunikazioetan inspiratuta, Rydra Wong kapitaina bere hiru espioi gorpuzgabeekin telepatikoki euskaraz komunikatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «1966 Award Winners & Nominees» Worlds Without End (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* ↑ (Ingelesez) «1967 Award Winners & Nominees» Worlds Without End (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2722309
# Ordezkaritzako demokrazia

Ordezkaritzako demokrazia herritarrek erabaki politikoak hartu, legeak jaulki eta gobernua kontrolatzeko ordezkari batzuk aldiro hautatzen dituen demokrazia-sistema da. Ordezkarien hautaketa hauteskundeen bitartez egiten da. Ordezkaritzako demokrazia ordezkarien zintzotasunean oinarritzen da, eta herriak hauteskundeetan bozkatutako programa errespetatu beharko lukete, guztion botoa eta partaidetza kontuan hartuta.

## Ordezkaritzak

Antzinako Grezian: erakunde horretan legeei buruz erabakitzen zen, magistratuak aukeratzen ziren eta gerraz eta bakeaz erabakitzea erabakitzen zen.
Gaur egun: ordezko demokrazia herritarrek erabaki politikoak hartu, legeak jaulki eta gobernua kontrolatzeko ordezkari batzuk hautatzen dituen demokrazia-sistema da. Bozketa bidez hautatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Freedom in the World 2016. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188759
# Kolera

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du aholku medikorik ematen
Kolera Vibrio cholerae izeneko bakterio gram-negatiboak eragindako gaixotasuna da. Robert Koch medikuak aurkitu zuen bakterio hori, kolerak jotako gaixoen gorozkiak mikroskopioan aztertuz (1884an).
Vibrio cholerae uretan bizi da, gehienetan ur geza kutsatuetan eta hondakin uretan. Mikrobio honen gordailua gizakia da. Horrek esan nahi du kutsapena gaixoen gorotzen bitartez gauzatzen dela, hauek milioika bakterio patogeno baitituzte, uretara iristean ur horiek kutsatzen dituztenak.
Kolera endemikoa da garapen bidean dauden zenbait lurraldetan. Bertan, higiene baldintzak eskasak dira. Edateko ura, adibidez, ez da behar bezala arazten, ezta hondakin urak ere. Baldintza horietan edateko ura bakterioz kutsatuta egotea posible da, eta Afrika zein Asiako toki askotan hori da gaixotasunaren sorburua.

## Infekzioa

Vibrio cholerae gorozki-aho bidetik sartzen da gorputzean, ur kutsatuta edaterakoan. Infekzioa uretatik transmititzen denean izurri handiak gertatzen dira. Janarien bitartez transmititzen denean (esnea, arrainak edo itsaskiak jaterakoan) noizbehinkako kasuak agertzen dira.

## Erasobidea

Urdailera iristerakoan bibrioi asko hiltzen dira, urdaileko azidotasunak jota. Bizirik irauten dutenak heste meharrera ailegatu eta bertako mukosara atxikitzen dira. Vibrio cholerae-k sortzen duen enterotoxina indartsuak bakterioaren birulentzia areagotzen du: toxina horrek hesteetatik ura eta elektrolitoak kanporatzen ditu, beherako bortitzak eraginez.

## Sintoma klinikoak

Gaitz honen inkubazio epea 1 eta 5 egun artekoa da. Sintoma nagusiak okadak, beherakoak eta sabeleko mina dira. Ez dago sukarrik, gaitza toxina batek eragiten duelako.
Beherakoak ugari dira (40-50 egun batean), eta oso urtsuak. Kolerak deshidratazio bortitza sortzen du, eta tratatu gabeko gaixoak horren ondorioz hiltzen dira 3-4 egunetan.

## Prebentzioa

Koleraren aurkako txertoa dago, baina ez du betiko immunitatea ematen eta babesa kasuen erdian bakarrik ematen du. Txertoa jarri ohi da kolera endemikoa duten herrialdeetara abiatu aurretik.
Prebentziorik onena neurri higienikoak hartzean datza, batez ere edateko uraren arazketan. Eremu endemikoetara joaten diren turistek botilako ura besterik ez dute edan behar, eta janari gordinak ez dituzte jango.
Kolera aitortu beharreko gaixotasuna da Euskal Herrian.

## Tratamendua

Bikoitza da: alde batetik, deshidratazioari aurre egiteko likido eta elektrolito asko eman behar zaio gaixoari (aho bidetik eta zain bidetik); bestetik, bakterioaren aurkako tratamendu antibiotikoa ezarri behar da. Tetraziklinak eta kinolonak dira erabilgarrienak.

## Ikus, gainera

* Epidemiak Euskal Herrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12090
* Multimedia: Cholera / Q12090
# Maialen Akizu

Maialen Akizu Bidegain (Urretxu, Gipuzkoa, 1996ko otsailaren 21a) bertsolaria eta idazlea da. Ama gabiriarra du; eta aita, berriz, urretxuarra. Bost urterekin hasi zen Urretxuko bertso eskolan. :)
2016an Xenpelar saria irabazi zuen. Osinalde, Lizardi, Hernandorena gazte sariketetako finaletan ere kantatu izan du; gainera, final askotan, Aratz Igartzabal Bidegain "Potto" lehengusuarekin.
18 urterekin Bilbora joan zen, Soziologiako ikasketak egitera. Ikasteaz gain, Bilboko zenbait bertso eskolatako kide izan zen aldi hartan.
Iker Irribarria esku huskako pilotari profesional ohia du bikotekide, eta alaba bat dute elkarrekin.
2024an Berria egunkarirako iritzi-artikuluak idazten hasi zen.

## Txapelketak
#### Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa

* 2019ko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa: final-laurdenak.

## Sariak

* 2016: Mikel Laboa saria.
* 2016: Xenpelar saria
* 2016: B-lañon saria
* 2021: Ikergazte konkresuko mikro-aurkezpen onena: "Bertsolarien izeberg-a. Zaintzaren begiradatik bertsolarien bizitzen azterketa"

## Lanak

* 2022an, Hamazazpigarrenean aidanez literatur bildumarako, Eszenatokia izeneko «ipuin luzea» aurkeztu zuen.
* 2023ko Durango Azokan banatu zen '(Kultura bat) Zutabeka Durangoko Azokatik' liburuko hitzaurrea idatzi zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Maialen Akizuk irabazi du Xenpelar Saria. (Noiz kontsultatua: 2019-04-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) Guinea, Luis. (2022-07-07). «Unai Laso, duda hasta última hora para San Fermín tras acabar tocado la final» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2023-03-07).
* ↑ ikergazte. «Baditugu Ikergazte2021 irabazleak» IkerGazte 2021 (Noiz kontsultatua: 2021-06-17).
* ↑ Ubeda, Garbiñe. (2023-12-09). «Kulturaren bilakaeraren ispilu» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-12-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63384728
# Edari isotoniko

Edari isotonikoa edari errehidratatzaileak edo kirol-edariak dira, hau da, errehidratatzeko gaitasun handia dutenak. Beren osaeran sodio dosi baxuak hartzen dituzte, normalean sodio kloruro edo sodio bikarbonato, azukre edo glukosa moduan eta, normalean, potasioa eta beste mineral batzuk. Osagai horiek ura xurgatzen laguntzen dute, ezinbestekoa baita giza gorputzak eta izaki bizidunak ondo funtzionatzeko. Ez dira nahastu behar edari energizatzailekin, ezta edari bizigarriekin ere, ez baitute substantzia estimulatzailerik. Jarduera fisikoan galdutako substantziak berriz hornitzen dituzten edariak dira.

## Marka ezagunak

* Raw
* Gatorade
* Aquarade
* Powerade
* EPIX
* Pocari Sweat
* Sporade
* Aquarius
* V-12 M.A.G.
* Ego Life Omnilife
* San Miguel 0,0 isotónica
* Upgrade
* Hidro220
* Isostar
* Enervit

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kirol-materialak Hiztegia] [2011]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q949948
* Multimedia: Sports drinks / Q949948
# Bill Mulcahy

William Albert Mulcahy (Rathkeale, 1935eko urtarrilaren 7a – Skerries, 2025eko otsailaren 28a) irlandar hamabosteko errugbilaria izan zen, bigarren lerroko postuan aritzen zena.
UL Bohemians R.F.C., University College Dublin R.F.C., Bective Rangers, Skerries RFC, eta Leinster taldeetan jokatu zuen. 1958ko urtarrilaren 18an Irlandako errugbi selekzioarekin debutatu zuen Australiaren aurkako partida batean. [Niall Brophy]] eta bera izan ziren Irlandarekin jokatu zuten UCD taldeko lehen jokalariak. Mulcahyk 1965eko apirilaren 10ean jokatu zuen azken partida Irlandarekin Hegoafrikaren aurka. British and Irish Lions taldearen bi biratan jokatu zuen. Lehenengoa 1959an Australiara eta Zeelanda Berrira, eta bigarrena 1962an Hegoafrikara.

## Erreferentziak

* ↑ Bective mourns the passing of Dr.Bill Mulcahy. (Noiz kontsultatua: 2025-3-14).
* Datuak: Q4910281
# Iñaki Zabala

Iñaki Zabala hauetako bat izan daiteke:
* Iñaki Zabala Beaskoetxea, Karmelo Ikastolaren sortzaileetako bat;
* Iñaki Zabala Goiburu (1970-), gipuzkoar futbolaria.
# Turkiako Independentzia Gerra

Turkiako Independentzia Gerra (turkieraz: Kurtuluş Savaşı, hitzez hitz "Askapen Gerra"), bertoko historiografian "Kanpaina Nazionala" (Millî Mücadele) deitua, Lehen Mundu Gerran Otomandar Inperioa aliatuek menderatua izan zenetik 1923ko irailaren 29an Turkiako Errepublika aldarrikatu arteko Turkiako historiaren garaia da. Gerran Turkiar Mugimendu Nazionalak aliatuak- Erresuma Batua eta Italia Konstantinoplan; Frantzia Zilizian eta hegoaldeko Anatolian; Grezia Esmirnan eta mendebaldeko frontean; Armeniako Errepublika Demokratikoa ekialdekoan- borrokatu zituen.
Turkiako Independentzia Gerraren ondorioz, turkiar nazionalistek egungo Turkia sortu eta eratu zuten, eta, Lausanako Hitzarmena sinatzean egungo mugak ezarri zituzten. Greziak mendebaldeko Anatoliako eskualdeak, ekialdeko Trazia eta Egeoko zenbait uharte (1919-1922) eta Armeniak mendebaldeko eskualde batzuk (1920ko azaroaren 2a, Gümrüko Ituna) galdu zituzten. İsmet İnönük Ankarako Gobernua ordezkatu zuen 1923ko Lausanako Hitzarmenean. Gerora, Turkiak eskualde bat baino ez zuen bereganatu: 1939an erreferendum baten bidez independentea zen Hatayko Errepublika Hatay probintzia bilakatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Turkey, Mustafa Kemal and the Turkish War of Independence, 1919–23. in: Encyclopædia Britannica..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q234738
* Multimedia: Turkish War of Independence / Q234738
# Ellen Thesleff

Ellen Thesleff (Helsinki, 1869ko urriaren 5a - 1954ko urtarrilaren 12a) finlandiar margolari espresionista izan zen, Finlandiako margolari modernista garrantzitsuenetakoa.

## Biografia

Thesleff Helsinkin jaio zen. Bost anaien alaba nagusia zen eta aita margolari amateurra zen. Lehenik ikasgai pribatuak hartu zituen eta gero, 1887an, bi urtez ikasi zuen Finlandiako Arte Elkartearen Marrazki Eskolan (gaur egun Finlandiako Arte Ederretako Akademia izenarekin ezagutzen dena) Gunnar Berndtson-ekin. 1891n Tesleff Parisera joan zen eta Académie Colarossi-n matrikulatu zen.
Thesleff-ek Finlandia, Frantzia eta Italia artean igaro zuen bere bizitza, 1894an lehenengo aldiz Italia bisitatuz. Finlandian, Murolen (Ruovesi) familiako jabetza zuen. Ez zen inoiz ezkondu. Thesleff-ek XX. mendeko erakusketa garrantzitsu askotan parte hartu zuen. Izan ere, 1949an bere margolanak Kopenhageko arte nordikoko erakusketa garrantzitsu batean egon ziren ikusgai eta komunikabideek asko goraipatu zituzten.
Bere ibilbidearen hasieran, Thesleff-ek margolan sinbolistetan lan egin zuen Eugène Carrière-ren antzeko estiloan, Édouard Manet-en eskutik eragin handiagoa izan zuela azpimarratu zuen arren. Geroago espresionismoaren eta modernismoaren alde egin zuen, batez ere paisaietan.

## Iruditegia

* Artistaren amaren erretratua (1896).
* Hondartzan - Forte dei Marmi (1913).
* Florentzia (1909).
* Italiar neska gaztea (1925).
* Aintzira (1937).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1192595
* Multimedia: Ellen Thesleff / Q1192595
# Ábalos

Ábalos, eta euskeraz Abalose (abar- hitzatik), Errioxako udalerria da, 2005ean 341 biztanle zituena.

## Garraioa

Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 9 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Armentia Trebiñu • Argote • Albaita • Baxauri • Obekuri • Navarrete • Bernedo • Meanuri • Meano • Ekora • Oion • Logroño (Portales)Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Armentia Trebiñu • Urizaharra • Leza (ospitalea) • Guardia • Guardia (hotel-gasolindegia) • Logroño (Portales) | Logroño (geltokia)⁠ |
| 10 | Logroño (geltokia) | Logroño (Portales) • Casablanca • Serna • Asa • Guardia (hotel-gasolindegia) • Guardia • Paganos • Nabaridas • Leza • Leza (ospitalea) • Samaniego • Abalose • Donebikendi Zuntzerra • Bastida | Haro⁠ |
| 17 | Bilbo | Zanbrana • Briñas • Haro • Bastida • Donebikendi Zuntzerra • Abalose • Samaniego • Leza (ospitalea) • Guardia • Asa | Logroño (geltokia) |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q582970
* Multimedia: Ábalos / Q582970