OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mark Rylance

David Mark Rylance Waters (Ashford, 1960ko urtarrilaren 18a) britainiar telebista eta zinemako aktore eta antzerkigilea da, Oskar bat irabazi duena.

## Filmografia
### Zinema

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharrak |
| 1985 | The McGuffin | Gavin | |
| 1987 | Hearts of Fire | Fizz | |
| 1991 | The Grass Arena | John Healy | |
| 1991 | Prospero's Books | Ferdinand | |
| 1995 | Institute Benjamenta | Jakob von Gunten | |
| 1995 | Angels & Insects | William Adamson | |
| 2000 | William Shakespeare | Zuzendari artistikoa | |
| 2001 | Intimacy | Jay | |
| 2008 | The Other Boleyn Girl | Thomas Boleyn | |
| 2011 | Blitz | Bruce Roberts | |
| 2011 | Anonymous | Henry Condell | |
| 2013 | Days and Nights | Stephen | |
| 2015 | The Gunman | Cox | |
| 2015 | Bridge of Spies | Rudolf Abel | |
| 2016 | The BFG | The BFG | |
| 2017 | Dunkirk | Mr Dawson | |
| 2018 | Ready Player One | James Halliday / Anorak | |
| 2019 | Waiting for the Barbarians | Magistrate | |
| 2019 | The Flaneur | Narratzailea | Film laburra |
| 2020 | The Trial of the Chicago 7 | William Kunstler | |
| 2021 | The Phantom of the Open | Maurice Flitcroft | |
| 2021 | Don't Look Up | Peter Isherwell | |
| 2022 | The Outfit | Leonard | |
| 2022 | Bones and All | Sully | |
| 2022 | Inland | Dunleavy | |
| TBA | The Way of the Wind | Satan |

### Telebista

| Urtea | Telesaila | Pertsonaia | Oharrak |
| 1985 | Wallenberg: A Hero's Story | Nikki Fodor | |
| 1993 | Love Lies Bleeding | Conn | |
| 1995 | Loving | Charlie Raunce | |
| 1995 | Hamlet | Hamlet | |
| 2001 | Changing Stages | Bera | |
| 2003 | Leonardo | Leonardo da Vinci | |
| 2005 | The Government Inspector | David Kelly | |
| 2014 | Bing | Flop | Ahotsa |
| 2015 | Wolf Hall | Thomas Cromwell | |
| 2022 | The Undeclared War | John Yeabsley | |
| 2024 | Wolf Hall: The Mirror and the Light | Thomas Cromwell | |

## Erreferentziak

* ↑ Olano, Jon. (2016-2-29). «'Spotlight' garaile Oscar sarietan» Berria.

## Kanpo loturak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q324572
* Multimedia: Mark Rylance / Q324572
# Jose Angel Torres

Jose Angel Torres Saenz (Donostia, 1959ko urtarrilaren 30a - Donostia, 2020ko abenduaren 1a) paleontologiazalea eta geologiazalea izan zen. jAranzadi Zientzia Elkarteko Geologia Saileko partaidea izan zen.
Klara Isabel Gutierrez pedagogoarekin hiru museo edo erakustoki sortu zituen geologiaz: Oiartzungo Ikasgune Geologikoa (Luberri), Igeakoa eta Mutrikokoa.

## Lan paleontologikoa

Geologiaren zirrikituetan barrena ibili zen bizitzan zehar. Hamaika proiektutan parte hartuta: Igeako indusketak, Errioxako Paleontologiaren Interpretazio Zentroaren sorkuntza, eta Mutrikuko Nautilus Interpretazio Zentroarena.
Errioxako Igea herrian Baryonyx eta Hypsilophodon dinosauroen zenbait hezur aurkituta ohar zientifiko bat argitaratu zuen, eta geroago Londresko Historia Naturalaren Museoko Angela Milner zientzialaria zeharo txunditurik geratu zen aurkitutako izterra ikusi zuenean. 120 milioi urte atzerako hezurrak ziren haiek.

## Idazlanak

Luberritik hainbat argitalpen egin dira. eskuliburuak eta fitxa didaktikoak tartean:
* Oiartzun haranaren geologia = Geología del Valle de Oiartzun. (1998), 1. Luis Ignacio Viera Ausejo-rekin. argitalpena. argitaraldia) [Itzultzailea, Manu Gañan Valero] Oiartzungo Udala, Kultura Batzordea, ISBN 84-88917-04-X. PMC 42861004.
* Euskal Herriko Historia Geologikoa. Jose Angel Torres eta Klara Gutierrez
* Euskal Herriko Historia Geologikoa. Fitxa Didaktikoak.Jose Angel Torres eta Klara Gutierrez
* La Rioja de los dinosaurios : un ecosistema de hace 120 millones de años. Luis Viera; José Ángel Torres Sáenz, Aranzadi, 2013
* EBOLUZIOA, dinosauroetatik hegaztietara.

## Omenaldiak

* Oiartzuneko udalak 2021eko urtekarian aipamen berezi bat egin zuen Jose Angel Torresek herriari egindako ekarpena aitortzeko. Haren alargun Klara Gutierrezek eta Jon eta Aitor semeek jaso zuten oroigarria.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Urtekaria eta Mugarriren liburua aurkeztu zituzten» El Diario Vasco 2021-08-03 (Noiz kontsultatua: 2022-08-05).
* ↑ «Argitalpenak» luberri.org (Noiz kontsultatua: 2022-08-05).
* ↑ Torres Sáenz, José Angel. (1998). Oiartzun haranaren geologia = Geológia del Valle de Oiartzun. (1. argitalpena. argitaraldia) Oiartzungo Udala, Kultura Batzordea ISBN 84-88917-04-X. PMC 42861004. (Noiz kontsultatua: 2022-08-05).
* ↑ «"EBOLUZIOA, dinosauroetatik hegaztietara"» luberri.org (Noiz kontsultatua: 2022-08-05).
* ↑ «Oiartzun urtekaria 2021 by Oiartzungo Udala - Issuu» issuu.com (Noiz kontsultatua: 2022-08-05).

## Ikus, gainera

* Oiartzungo Ikasgune Geologikoa (Luberri)
* Aranzadi Zientzia Elkartea

## Kanpo estekak

* luberrimuseoa.eus webgune ofiziala
* Luberri. Oiartzungo Ikasgune Geologikoa Eusko Jaurlaritzak sortutako museoen webguneak.
* Datuak: Q113452031
# Jonathan Martins Pereira

Jonathan Martins Pereira (Baiona, Lapurdi, 1986ko urtarrilaren 30a) lapurtar futbolari ohia da. Erdiko edo eskuinatzelari moduan aritzen zena. Portugaldar jatorrikoa, franko-portugaldar herritartasun bikoitza du baina frantziar selekzioa hobetu du.

## Estatistikak

2019eko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Lens | L1 | 2004/05 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Lens | L1 | 2005/06 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Lens | Denera | Denera | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Amiens | L2 | 2006/07 | 15 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 17 | 0 |
| Amiens | Denera | Denera | 15 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 17 | 0 |
| Ajaccio | L2 | 2007/08 | 9 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Ajaccio | L2 | 2008/09 | 26 | 2 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | 30 | 2 |
| Ajaccio | L2 | 2009/10 | 16 | 2 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | 21 | 2 |
| Ajaccio | Denera | Denera | 51 | 4 | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | 60 | 4 |
| Nantes | L2 | 2010/11 | 28 | 1 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | 32 | 1 |
| Nantes | L2 | 2011/12 | 24 | 1 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 27 | 1 |
| Nantes | Denera | Denera | 52 | 2 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | 59 | 2 |
| Guingamp | L2 | 2012/13 | 31 | 0 | 1 | 1 | - | - | - | - | - | - | 32 | 1 |
| Guingamp | L1 | 2013/14 | 25 | 0 | 6 | 1 | - | - | - | - | - | - | 31 | 1 |
| Guingamp | Denera | Denera | 56 | 0 | 7 | 2 | - | - | - | - | - | - | 63 | 2 |
| Troyes | L2 | 2014/15 | 21 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 22 | 2 |
| Troyes | L1 | 2015/16 | 11 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 11 | 0 |
| Troyes | Denera | Denera | 32 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 33 | 2 |
| Guingamp | L1 | 2015/16 | 16 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 18 | 0 |
| Guingamp | Denera | Denera | 16 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 18 | 0 |
| Guingamp B | CF2 | 2016/17 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 0 |
| Guingamp B | N3 | 2017/18 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Guingamp B | Denera | Denera | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Guingamp | L1 | 2016/17 | 13 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | 17 | 0 |
| Guingamp | L1 | 2017/18 | 14 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 14 | 0 |
| Guingamp | Denera | Denera | 27 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | 31 | 0 |
| Lorient | L2 | 2018/19 | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Lorient | L2 | 2019/20 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Lorient | Denera | Denera | 1 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Lorient B | N2 | 2019/20 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Lorient B | Denera | Denera | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 254 | 8 | 32 | 2 | - | - | - | - | - | - | 286 | 10 |
* Datuak: Q3183418
# Urtzi Iriondo

Urtzi Iriondo Petralanda (Zeberio, Bizkaia, 1995eko urtarrilaren 30a) Euskal Herriko futbolari ezkertia da. Bere anai bikia Eneko Iriondo futbolaria da ere.

## Kirol ibilbidea

2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3. | 2013/14 | 32 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 1 |
| Baskonia | Denera | Denera | 32 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2014/15 | 14 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 14 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2. | 2015/16 | 32 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 1 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 46 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 46 | 2 |
| Elx | 2. | 2016/17 | 19 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 21 | 0 |
| Elx | Denera | Denera | 19 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 21 | 0 |
| Granada | 2. | 2017/18 | 0 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Granada | Denera | Denera | 0 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Saint-Gilloise | B | 2018/19 | 14 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 0 |
| Saint-Gilloise | Denera | Denera | 14 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 0 |
| Barakaldo | 2.B | 2019/20 | 17 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 0 |
| Barakaldo | 2.B | 2020/21 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 5 | 0 |
| Barakaldo | 3.F | 2021/22 | 13 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 1 |
| Barakaldo | Denera | Denera | 35 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 36 | 1 |
| Xerez Deportivo | 2.F | 2021/22 | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 12 | 0 |
| Xerez Deportivo | Denera | Denera | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 12 | 0 |
| Gernika | 2.F | 2022/23 | 21 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 0 |
| Gernika | Denera | Denera | 21 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 0 |
| Jaén | 3.F | 2023/24 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Jaén | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 179 | 4 | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 189 | 4 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q20492086
# Adrián Celador

Adrián Celador Ponga (Bilbo, 1996ko urtarrilaren 30a) Euskal Herriko futbolaria da, Athletic eta Danok Bateko harrobietan hezia. Atzelari edota erdilari lanetan aritu daiteke.

## Ibilbidea

2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Zamudio | 3. | 2015/16 | 25 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 25 | 0 |
| Zamudio | 2.B | 2016/17 | 22 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 1 |
| Zamudio | 3. | 2017/18 | 17 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 17 | 2 |
| Zamudio | Denera | Denera | 64 | 3 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 65 | 3 |
| Baskonia | 3. | 2017/18 | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 12 | 0 |
| Baskonia | Denera | Denera | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 12 | 0 |
| Arenas | 2.B | 2018/19 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Arenas | Denera | Denera | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Zamudio | 3. | 2018/19 | 20 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 20 | 1 |
| Zamudio | Denera | Denera | 20 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 20 | 1 |
| Somorrostro | 3. | 2019/20 | 23 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 1 |
| Somorrostro | 3. | 2020/21 | 24 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 1 |
| Somorrostro | Denera | Denera | 47 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 47 | 2 |
| Portmany | 3.F | 2021/22 | 22 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 22 | 1 |
| Portmany | Denera | Denera | 22 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 22 | 1 |
| Zamudio | DH | 2022/23 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Zamudio | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 166 | 7 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 167 | 7 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q114771410
# Xabier Mayordomo

Xabier Mayordomo González (Portugalete, Bizkaia, 1999ko urtarrilaren 31) Euskal Herritar futbolaria da, Athletic eta Santutxuren harrobietan hazia da. Aurrelari moduan aritzen da.

## Kirol ibilbidea

2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Valencia Mestalla | 2.B | 2018/19 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 3 | 0 |
| Valencia Mestalla | Denera | Denera | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 3 | 0 |
| Alzira | 3. | 2018/19 | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 12 | 0 |
| Alzira | Denera | Denera | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 12 | 0 |
| Somorrostro | 3. | 2019/20 | 18 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 5 |
| Somorrostro | Denera | Denera | 18 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 5 |
| Leioa | 2.B | 2020/21 | 17 | 0 | 5 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 22 | 0 |
| Leioa | Denera | Denera | 17 | 0 | 5 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 22 | 0 |
| Barakaldo | 3.F | 2021/22 | 32 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 2 |
| Barakaldo | Denera | Denera | 32 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 2 |
| Urduliz | 3.F | 2022/23 | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 12 | 0 |
| Urduliz | Denera | Denera | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 12 | 0 |
| Somorrostro | DH | 2023/24 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Somorrostro | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 94 | 7 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 99 | 7 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q123197958
# Irati Urberuaga Aranguena

Irati Urberuaga Aranguena (Aulesti, Bizkaia, 1984) Bizkaiko kazetari eta politikaria da. Aulestiko alkatea da 2023tik.
Kazetaritzan Lizentziatua eta Haur Hezkuntzan graduatua da. Hainbat komunikabidetan lan egin du, eta Lea Artibai eta Mutrikuko Hitzako zuzendaria izan zen. Diseinu eta Komunikazioa Aulesti SL (Ibegrafik) enpresako kazetaritza arduraduna ere izan da.
2023ko hauteskundeen ondoren, Aulestiko alkate izendatu zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 Hitza, Kazetaria(e)ko. (2023-02-08). «Irati Urberuaga Aranguena da Aulestiko EH Bilduren alkategaia» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza (Noiz kontsultatua: 2025-03-11).
* ↑ Larraitz, Ibaibarriaga(e)ko. (2023-06-17). «Herriari eskaini dizkiote alkate makilak udal osaketetan» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza (Noiz kontsultatua: 2025-03-11).
* ↑ https://www.aulesti.eus/es-ES/Ayuntamiento/Paginas/default.aspx
* ↑ (Indonesieraz) Yumpu.com. «Irati Urberuaga Lea Artibai eta Mutrikuko Hitzako zuzendaria - Aulesti» yumpu.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133258990
# Hugo Guillamon

Hugo Guillamón Sanmartín (Donostia, Gipuzkoa, 2000ko urtarrilaren 31) espainiar futbol jokalaria da. Erdiko atzelari edo erdilari defendatzaile gisa aritzen da Valentzia taldean. Bi urte zituela bere familiarekin joan zen L'Elianara bizitzera.

## Kirol ibilbidea

2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Valencia Mestalla | 2.B | 2017/18 | 11 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 11 | 0 |
| Valencia Mestalla | 2.B | 2018/19 | 29 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 29 | 1 |
| Valencia Mestalla | 2.B | 2019/20 | 17 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 17 | 1 |
| Valencia Mestalla | Denera | Denera | 57 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 57 | 2 |
| Valentzia | 1. | 2019/20 | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | | | - | - | 6 | 0 |
| Valentzia | 1. | 2020/21 | 25 | 1 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 27 | 1 |
| Valentzia | 1. | 2021/22 | 31 | 1 | 6 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 37 | 2 |
| Valentzia | 1. | 2022/23 | 25 | 1 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 | 29 | 1 |
| Valentzia | 1. | 2023/24 | 26 | 1 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 30 | 1 |
| Valentzia | 1. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Valentzia | Denera | Denera | 113 | 4 | 15 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | 1 | 0 | 129 | 5 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 170 | 7 | 15 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | 1 | 0 | 186 | 8 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30346426
* Multimedia: Hugo Guillamón / Q30346426
# 1993ko Bishopsgateko atentatua

1993ko Bishopsgateko atentatua, 1993ko apirilaren 24ean, Erresuma Batuko Londres hiriburuaren finantza barrutian Behin-behineko IRAk burututako kamio-bonba atentatu bat izan zen, Londres Hiriko Bishopsgate eremuan.
Hiri berdinean zuela urte bete Behin-behineko IRAk finantza barrutian burutitako Baltic Exchangeko atentatuaren ondoren gertatu zen, hortaz Britainiar Gobernuak halakorik berriz jazo ez zedin finantza eremua segirtasun gerriko berezi baten bidez inguratu zuen.

## Atentatua

1993ko martxoan Newcastle-under-Lyme (Staffordshire) udalerrian Iveco kamioi bat ebatsi zuten.
Irlandan, IRAren Hego Armagheko Brigadaren kideek ANFO lehergaidun tona bateko bonba eraiki eta estraperloz Ingalaterran sartu zuten, kamioia zuten tokira eraman eta hari gehituz.
Apirilaren 24an, goizeko 9:00ak aldera, Behin-behineko IRAren unitate bateko 2 kidek kamioia bonbarekin Londresko Bishopsgate eremuraino gidatu eta 99 Bishopsgate eraikinaren parean aparkatu zuten.
10:27ak aldera kamioi bonbak eztanda egin eta ondorioz pertsona 1 hil eta 44 zauritu ziren, 350 libratako diru kalteak eraginez. Ordu bat aurretik, Armagh konderriko Forkhill udalerritik hainbat bonba-abisu dei egin ziren, eremua jendez hustu zedin. Larunbata zenez eremuan bulegozain eta segurtasun zaindari batzuk besterik ez zeuden, aste eguna izanez gero langilez lepo ta kalte pertsonal askoz ere larriagoak egongo bailirateke.
IRAk atentatu honekin Londresko bihotzean finantza eremuan ahal bezainbesteko diru kalte handiena eragin eta garai hartan msrtxan zen Ipar Irlandako bake prozesuaren negoziaketan Britainiar Gobernua presionatzea izan zen. Lehen helburua lortu zuen, baina bigarrena ez, Britainiar Gobernuak bere jarrera gogortu egin baitzuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4352718
* Multimedia: 1993 Bishopsgate bombing / Q4352718
# Nroff

Nroffa ("new roff" edo "roff berria" hitzaren laburdura) Joe Ossanak idatzitako Unixeko testuak formateatzeko programa bat da, inprimagailuen eta terminaletako leihoen formaturako irteera egokia ematen duena. UNIXen laguntza-sistemaren zati integrala da, eta Unixen eskuliburuko orriak formateatzeko erabiltzen da, azken aurkezpenerako.
CTSSrako RUNOFF programaren ondorengoa da, testuak formateatzeko lehen programa konputarizatuaren ondorengoa, eta Unixen dokumentuak prozesatzeko troff sistemaren aitzindari zuzena da.

## Inplementazioak

Minix sistema eragileak, besteak beste, Vic Abell-en cawf izeneko nroff klon bat erabiltzen du, awf-ean oinarritua, Henry Spencerrek awk-en diseinatutako Izugarri bideragarria den formateatzailea (Amazingly Workable Formatter). Horiek ez dira nroff/troff-en sartutako erremintentzako ordezkapen osoak, baina nahikoa dira oinarrizko dokumentuak eta eskuliburuko orriak erakusteko eta inprimatzeko.
Ratfor-en nroff-en bertsio sinplifikatu bat ere eskuragarri dago, Brian Kernighan eta P.J. Plauger-ren Software Tools liburuaren adibide gisa.
* Datuak: Q1174644
# Telemo

Telemo (antzinako grezieraz: Τήλεμος), Eurimoren semea, ziklopeen artean bizi zen greziar mitologiako profeta bat da. Polifemo ziklopeari iragarri zion Ulises izeneko gizon batek ikusmena kenduko ziola.
Behin Ulisesek itsutu ondoren honela gogoratzen du Polifemok Odisea-ko pasartean Telemoren profezia:
| « | Jainkoak! Horra aspaldiko profeziak kunplitu! Igarle bat bazen hemen, Telemo Eurimida, handia, bikaina eta profezian gailena, zahartu arte ziklopeen artean azti izana. Berak iragarri zidan orain gertatzen dena: Bista kendu zidala Ulisesen eskuak. | » |
| — Odisea |||

## Erreferentziak

* ↑ Matías Múgicaren itzulpena Balea Zuria argitaletxearentzat (2025), 208. or.
# Euskal sukaldaritza praktikoa

Euskal sukaldaritza praktikoa Iker Markinez Munduate sukaldariak 2016an plazaratu zuen euskaraz idatzitako sukaldaritza liburua da.
Liburu honetan bildu du Iker Markinez, Ormaiztegiko Kuko jatetxeko sukaldariak urtetako esperientzia. Sukaldaritzaren bidez, euskal sustraietara bidaia saporetsua proposatu du lan honetan. Euskal sukaldaritzaren oinarria diren lehengaiak erabiliz, osagaiak ondo zaindu eta aukeratuz eta garaian garaikoari erreparatuz, errezeta sorta zabala eta praktikoa aukeratu eta liburu honetan jaso zuen.
Ttartaloren eskutik plazaratu zuen.

## Liburuaren fitxa

* Izenburua: Euskal sukaldaritza praktikoa
* Egilea: Iker Markinez Munduate
* ISBN: 978-84-9843-725-6
* EAN: 9788498437256
* Argitaletxea: TTARTTALO
* Bilduma: SUKALDEA
* Hizkuntza: Euskara
* Urtea: 2016
* Orrialdeak: 132
* Tamainua: 240x170x10
* Itzulpena gaztelaniaz: Cocina práctica vasca, urte berekoa, Miren Arratibel Munduatek itzulita.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.elkar.eus/es/liburu_fitxa/euskal-sukaldaritza-praktikoa/markinez-munduate-iker/9788498437256
* ↑ https://www.goodreads.com/book/show/105053395-cocina-vasca-pr-ctica

## Kanpo estekak

* Liburuaren inguruko elkarrizketa Euskadi Irratian.
* Datuak: Q133254066
# A Man Called Otto

A Man Called Otto, euskaraz Otto Deituriko Gizona, 2023ko Marc Forster alemaniar-suitzar zuzendutako drama eta komedia film bat da. Tom Hanks, Mariana Treviño, Rachel Keller, Manuel Garcia-Rulfo, Truman Hanks eta Mike Birbiglia aktoreek antzeztu zuten.
En man som heter Ove (2012) suediar filmaren jarraipena da, biak ere 2012ko izenburu berdineko eleberrian oinarrituak daude.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEB, Pittsburg, Otto Anderson (Tom Hanks) duela 6 hilabete bere emazte Sonyaz alargundu eta lanetik erretiroa hartu berri duen 63 urteko gizona da, ondorioz izaera kaskartu eta egoskortu zaio. Bere aldameneko etxebizitzara estatubatuar-mexikar familia jator bat alokairuan bizitzen jartzean, Ottok familia hartako izaera bixiko Marisol (Mariana Treviño) emazte haurduna ezagutu eta harekin duen adiskidetasunak Ottoren mundua hankaz gora jarriko du.

## Aktoreak

* Tom Hanks: Otto Anderson
** Truman Hanks: Otto gaztea
* Mariana Treviño: Marisol
* Rachel Keller: Sonya
* Manuel Garcia-Rulfo: Tommy
* Mike Birbiglia: Dye & Merikako agentea
* Cameron Britton: Jimmy
* Mack Bayda: Malcolm
* Juanita Jennings: Anita
* Peter Lawson Jones: Reuben
* Kelly Lamor Wilson: Shari Kenzie

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q111608782
* Multimedia: A Man Called Otto / Q111608782
# Cahokia

Cahokiako tumuluak Collinsville (Illinois) hiritik gertu dagoen amerindiar aztarnategi arkeologikoa da, tumulu artifizialez osaturik.
Cahokia Mississippiar kulturaren aztarnategi nagusia da, europar kolonizazioa baino mila urte aurrerago hasi zena. 1964an mugarri nazional eta 1982an Gizateriaren Ondare izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ WashingtonPost.com: Ancient Cahokia, Washington Post

## Kanpo estekak

* Datuak: Q333661
* Multimedia: Cahokia / Q333661