# Urtarrilaren 1

Urtarrilen 1a gregoriotar egutegiaren urteko lehen eguna da (Urtats edo Urteberria). 364 egun falta dira urtea amaitzeko, 365 egun bisurteetan.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Romain Sicard Jaiotza: Baiona, 1988 Eloy de la Iglesia Jaiotza: Zarautz, 1944 Heriotza: Madril, 2006ko martxoaren 23a Jesus Maria Zamora Jaiotza: Errenteria, 1955 Víctor Manuel Arbeloa Muru Jaiotza: Mañeru, 1936 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Leonid Brezhnev Jaiotza: Kamianske, 1906 $^{(juliotaregutegia)}$, 1907 eta 1906 Heriotza: Zareche $^{(en)}$ , 1982ko azaroaren 10a Bartolomé Esteban Murillo Jaiotza: Sevilla, 1617ko abendua, 1617, 1618 eta 1617 Heriotza: Sevilla eta Cádiz, 1682ko apirilaren 3a Jerome David Salinger Jaiotza: New York, 1919 Heriotza: Cornish, 2010eko urtarrilaren 27a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian Manuel Irujo Jaiotza: Lizarra, 1891ko irailaren 25a Heriotza: Iruñea, 1981 Pedro Urtsua Jaiotza: Arizkun, 1526 $^{(egutegigregorianoa)}$ Heriotza: Barquisimeto, 1561 $^{(egutegigregorianoa)}$ Casiano Floristán Jaiotza: Arguedas, 1926ko azaroaren 4a Heriotza: Iruñea, 2006 Ramon Belaustegigoitia Jaiotza: Laudio, 1891ko urriaren 27a Heriotza: Madril, 1981 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Heinrich Hertz Jaiotza: Hanburgo, 1857ko otsailaren 22a Heriotza: Bonn, 1894 Eugene Wigner Jaiotza: Budapest, 1902ko azaroaren 17a Heriotza: Princeton, 1995 Maurice Chevalier Jaiotza: Parisko 20. barrutia, 1888ko irailaren 12a Heriotza: Parisko 15. barrutia, 1972 Francesco Guardi Jaiotza: Venezia, 1712ko urriaren 5a eta 1712 Heriotza: Venezia, 1793 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
Gertaerak :
Urteberri-eguna (2005eko Sydneyko ospakizuna irudian)
Urteberri-egunaren ospakizuna Sydneyn.
1788 - Ingalaterran The Times egunkariko lehen alea argitaratu zen.
1899 - Espainiak Estatu Batuei eman zien Kubako lurraldea.
1960 - Benin eta Kamerun Frantziatik independizatu ziren.
1995 - Austria, Finlandia eta Suedia Europar Batasunan sartu ziren.
2002 - Euroa ezarri zen Europar Batasuneko 12 estatuko diru ofizialtzat.
2017 - Euskal Hirigune Elkargoa, Ipar Euskal Herriaren egituraketa administratibo bateratua lortzeko eratutako erakundea sortu zen.
+ Gertaera gehiago... :
Egutegia :
Urtarrila
Al
As
Az
Og
Or
Lr
Ig
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
2025 :
Aurreko eta hurrengo urteetan
2022: Larunbata
2023: Igandea
2024: Astelehena
2026: Osteguna
2027: Ostirala
2028: Larunbata :
Izendegia :
Santutegia:
Eugendo, Frodoberto Troyeskoa, Fulgentzio Ruspekoa, Gilen Fécampekoa, Justino Chietikoa, Klaro Viennekoa, Odilon Clunykoa, Zdislava Berka
Seaska egutegia:
Urtats. :

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 1904 – Bizkaiko meatzarien greba amaitu zen langileen garaipenarekin.
* 1965 – Bertsolari Txapelketa Nagusian Uztapidek txapela eraman zuen.
* 1993 – Amikuzeko herri elkargoa sortu zuten.
* 1994 – Bidaxuneko herri elkargoa sortu zuten.
* 1995 – Hazparneko herri elkargoa sortu zuten.
* 2000 – Zuberoako herri elkargoa sortu zen.
* 2006 – Hego Euskal Herrian tabakoaren aurkako legea indarrean jarri zen.
* 2012 – Kutxabank sortu zuten, Bilbao Bizkaia Kutxak, Gipuzkoako KUTXAk eta Arabako VITAL Kutxak osatuko euskal banku berria.
* 2017 – Euskal Hirigune Elkargoa, Ipar Euskal Herriaren egituraketa administratibo bateratua lortzeko eratutako erakundea sortu zen.

### Mundua

* 630 – Mahoma profeta Mekara doa bere armadarekin eta odolik isuri gabe harrapatzen du.
* 1804 – Haiti: Jean-Jacques Dessalinesek Frantziaren menpe zegoen Haitiren independentzia aldarrikatu zuen.
* 1823 – Argentina: El Argos de Buenos Aires egunkariaren lehen zenbakia argitaratu zuten.
* 1863 – Estatu Batuak: Abraham Lincoln presidenteak, esklabutzaren abolizioa aldarrikatu zuen.
* 1872 – Argentinar gautxo talde batek, «Hil itzazue euskaldunak eta gringoak» oihukatuz, 36 etorkin hil zituen, Argentinako historiaren erritu sarraskirik handiena gauzatuz.
* 1919 – Alemania: Alemaniako Alderdi Komunista sortzen da, Rosa Luxemburg, Karl Liebknecht eta Wilhelm Piecken eskutik.
* 1956 – Sudan: Britainia Handitik independizatu zen.
* 1959 – Kuba: Fulgencio Batista diktadoreak Kubatik ihes egiten du Fidel Castroren erasoaren ondoren.
* 1960 –
** Kuba: Gobernuak United Fruit Co. nazionalizatzen du.
** Benin eta Kamerunek independentzia lortu zuten Frantziatik.
* 1962 – Samoa: Zeelanda Berritik independizatu zen.
* 1964 – Rhodesia eta Nyasaland: Hiru estatutan zatitu zen: Malawi eta Zambia (errepublika independenteak) eta Rhodesia (Britainia Handiak kontrolatutakoa).
* 1973 – Europar Batasuna: Danimarka, Erresuma Batua eta Irlandako Errepublika Europar Batasunan sartu ziren.
* 1975 – Mundua: Nazioarteko Emakumearen urtea hasten da.
* 1981 – Europar Batasuna: Grezia Europar Batasunan sartu zen.
* 1984 – Brunei: Britainia Handitik independizatu zen.
* 1986 –
** Aruba: Curaçaotik independizatu zen, hala ere Herbehereekin asoziazio askean jarraitzen du.
** Europar Batasuna: Espainia eta Portugal Europar Batasunan sartu ziren.
* 1993 – Václav Havel idazle eta politikaria bigarren aldiz Txekiar Errepublikako presidentea izendatua izan zen.
* 1994 – Mexiko: Askapen Nazionalerako Armada Zapatistak 12 eguneko gatazka armatuari hasiera eman zion Chiapasen Zapatisten Altxamendua deiturikoan.
* 1999 – Eurogunea: Euroa 11 herrialdetako txanpon ofiziala bihurtu zen (Austria, Belgika, Herbehereak, Luxenburgo, Italia, Irlandako Errepublika, Finlandia, Alemania, Frantzia, Espainia eta Portugal, nahiz eta oraindik billete eta txanponik ez kaleratu.
* 2002 –
** Eurogunea: Euroa erabiltzen hasi ziren 12 herrialdetan (aurrekoak gehi Grezia).
** Txina, Munduko Merkataritza Erakundean sartu zen.
* 2006 – Espainian tabakoaren aurkako legea indarrean jarri zen.
* 2007 –
** Errumania eta Bulgaria Europar Batasunean sartu ziren, eta Irlandako gaelera Batasuneko hizkuntza ofiziala bihurtu zen. Eslovenian euroa erabiltzen hasi ziren. Alemaniak Europako Batasuneko lehendakaritza hartu zuen, Angela Merkelen zuzendaritzapean.
** Ban Ki-moon Nazio Batuen Erakundeko idazkari orokor bihurtu zen, Kofi Annanen lekua hartuz.
** Somalian Etiopia eta Somaliako Trantsizio Gobernuak Jilil eta Kismayo okupatu zituzten, Islamisten Batasuneko kideek Keniara ihes egin zuten.
* 2008 –
** Kenia: Mwai Kibaki presidenteak hauteskundeak berriz irabazi zituela jakinarazi ostean, hamarna hildako egon ziren hauteskunde iruzurra salatzeko istiluetan.
** Malta eta Zipre estatu europarrek euroa txanpon ofiziala bezala hartu zuten.
* 2009 –
** Thailandia: 60 pertsonatik gora hil ziren Bangkokeko diskoteka batean egondako sutean.
** Txekiar Errepublikak Europar Batasuneko Kontseiluaren presidentetza hartu zuen Frantziarengandik.
** Eslovakiak euroa hartu zuen txanpon ofizialtzat.
** Konstituzio berria ezarri zen Falkland Uharteetan.
* 2010 – 75 pertsona hil ziren Al Kaidak Pakistanen egindako atentatuan.
* 2017 – Istanbulgo dantzaleku baten aurkako atentatuan gutxienez 39 hildako eta 69 hildako izan ziren.
* 2023 – Kroaziak euroa hartu zuen txanpon ofizialtzat.
* 2024 – Japoniako itsasoan lurrikara, 7,5eko M$_w$rekin, 57 hildako eta tsunami bat eragin zituen.

## Arte eta kultura
### Euskal Herria

* 1919 – Iruñean fraile kaputxinoek Zeruko Argiaren lehen zenbakia argitaratu zuten. Ordutik bizirik dagoen euskarazko proiektu bakarra da.
* 1937 – Euskarazko historiako lehen egunkaria argitaratzen hasi ziren: Eguna.
* 1965eko Bertsolari Txapelketa Nagusiaren finala Manuel Olaizola Uztapidek irabazi zuen. Bere bigarren txapela izan zen.
* 1983 – France Bleu Pays Basque irratia sortu zuten.
* 1993 – Amikuzeko herri elkargoa sortu zuten.
* 1994 – Bidaxuneko herri elkargoa sortu zuten.
* 1995 – Hazparneko herri elkargoa sortu zuten.
* 2000 – Zuberoako herri elkargoa sortu zen.

### Mundua

* 1903 – ABC espainiar egunkaria sortu zuten.
* 1944 – Sobietar Batasuneko Ereserkia ofizialki onartua izan zen.
* 1948 – Secret Beyond the Door... ("Sekretua Ate Atzean...") filma estreinatu zen, Fritz Langek zuzendu eta Joan Bennett, Michael Redgrave eta Anne Revere aktoreek antzeztu zuten.
* 1981 – Scanners ("Eskanerrak") filma estreinatu zen, David Cronenbergek zuzendu eta Jennifer O'Neill, Stephen Lack, Patrick McGoohan, Lawrence Dane eta Michael Ironside aktoreek antzeztu zuten.
* 1995 – The History Channel telebista katea lehenbizikoz aireratu zen.

## Zientzia eta teknologia
### Mundua

* 1865 – Txile, sistema metriko hamartarra hartzen du.
* 1873ko urtarrilaren 1ean, Japoniak orduarte txinatar egutegian oinarritutako Japoniar egutegi tradizionala alboratu eta gregoriotar egutegia bereganatu zuen.
* 1880 – Panamako kanalaren lanak hasten dira.
* 2004 – NASAren Spirit sunda, Martitzen lurreratu zen.

## Kirolak
### Euskal Herria

* 1931 – Euskadi-Catalunya selekzio arteko partida jokatu zen San Mamesen. Emaitza 3-2 izan zen, euskal herritarren alde.

### Mundua
## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1792 – José Manuel Collado, gipuzkoar politikaria (h. 1864).
* 1813 – Jose Manuel Agirre Miramon, gipuzkoar legelari eta politikaria (h. 1887).
* 1864 –
* 1884 – Manuel Egileor, bizkaitar politikari abertzalea eta jeltzalea (h. 1970).
* 1892 – Pedro José Galíndez, Peru Galindez, euskal kirolari eta abokatua (h. 1971).
* 1902 – Martxelina Lopetegi, gipuzkoar bertsolaria. (h. 1930)
** Manuel Prats, Patxuko, bizkaitar futbolari eta entrenatzailea (h. 1976).
** Manuel Ziarsolo, Abeletxe, bilbotar idazlea (h. 1987).
* 1905 – Manuel Turrillas, nafar musikagilea eta konposatzailea (h. 1997).
* 1917 – Pepito Iantzi, nafar abeslari eta akordeoi-jotzailea (h. 1985).
* 1920 – Frantxiska Iragorri, gipuzkoar ekintzailea eta abertzalea (h. 2019).
* 1922 – Paulo Garaialde, Triple Ak eraildako gipuzkoar taxilaria (h. 1982).
* 1930 – Manuel Egiguren, euskal fraide frantziskotarra, misiolaria eta Beniko (Bolivia) gotzain laguntzailea (h. 2012).
* 1933 – Imanol Bolinaga, gipuzkoar politikari jeltzalea (h. 2013).
* 1934 – Deunoro Sardui, Alper, euskal bertsolari eta idazlea.
* 1935 – Abel Alonso Sopelana, euskal-txiletar enpresaburua, Txileko Futbol presidentea (h. 2024).
* 1936 –
** Víctor Manuel Arbeloa, nafar politikaria.
** Imanol Elias, gipuzkoar idazlea eta politikaria eta Azpeitiko alkatea (h. 2013).
** Paula Martel, donostiar aktorea (h. 2024).
** Juan Carlos Migoya, bizkaitar belar hockey jokalari ohia.
* 1944 –
** Elena Uriz, nafar irakasle ohia, abeslaria, dantzaria eta aktorea.
** Eloy de la Iglesia, zarauztar zinema zuzendaria (h. 2006).
* 1947 – Koldo Pastor Arriazu, nafar musikagile eta musikaria.
* 1948 –
** Jean-Michel Iratxet, lapurtar politikaria.
** Francisco Luzón, bizkaitar bankaria (h. 2021).
* 1955 – Jesus Mari Zamora, Errealeko gipuzkoar futbolaria.
* 1956 –
** Josu Chueca, nafar historialaria eta euskal idazlea, Historia Garaikidean doktorea eta EHUko irakaslea.
** Béatrice Molle, lapurtar kazetaria, ETAren armen deuseztapenerako bere etxea eskaini zuena.
* 1958 – Imanol Murga, arabar txirrindulari ohia.
* 1962 – Joseba Lakarra, euskararen historian espezializatutako bizkaitar euskalaria, aitzineuskara ikertzen nabarmendua.
* 1965 – Pablo Malo, gipuzkoar zinema zuzendari eta gidoigilea.
* 1967 – Juanma Bajo Ulloa, gasteiztar film-zuzendaria.
* 1972 –
** Alejandro Calvo García, Jandro, gipuzkoar futbolari ohia.
** Ángel Cepeda, bizkaitar saskibaloi entrenatzailea.
* 1978 –
** Vicente Carpintero, bizkaitar traineru estropadetako patroia.
** Nahikari Gabilondo, gipuzkoar bertsolaria.
* 1979 – Andoni Aranaga, gipuzkoar txirrindularia.
* 1981 – Oihane Irastorza, irakasle eta poltikaria.
* 1985 – Ane Mendizabal, euskal modeloa.
* 1987 – Marcos Gondra Krug, bizkaitar futbolaria.
* 1988 –
** Imanol Plaza, donostiar futbolaria.
** Romain Sicard, lapurtar txirrindularia.
* 1991 – Rémi Elizalde, lapurtar futbolaria.
* 1992 – Aiala Uribelarrea, bizkaitar traineru estropadetako patroia.
* 1997 –
** Maddi Aalla, bizkaitar eskubaloi jokalaria.
** Iñigo Baque Atxotegi, bizkaitar futbolaria.
** Unai Zamorano, bizkaitar futbolaria.
* 1998 – Xabier Cardenas, gipuzkoar futbolaria.
* 1999 – Sergio Moreno, nafar futbolaria.

### Mundua

* 1431 – Alexandro VI.a, Aita santua (h. 1503).
* 1449 – Lorentzo Medici, Florentziako printzea, arteen mezenas, bankari, olerkari eta filosofo pizkundetarra (h. 1492).
* 1467 – Sigismundo I.a Poloniakoa, Poloniako erregea (h. 1548).
* 1484 – Zwingli, suitzar erlijio eraberritzaile eta idazlea (h. 1531).
* 1557 – István Bocskai, hungariar aitoren seme kalbindarra (h. 1606).
* 1585 – Squanto, Aita Erromesak Ipar Amerikan ezartzen lagundu zuen Amerindiarra (h. 1622).
* 1714 – Kristijonas Donelaitis, lituaniar poeta (h. 1780).
* 1735 – Paul Revere, estatubatuar zilargile, grabatzaile eta abertzalea (h. 1818).
* 1767 – Maria Edgeworth, irlandar idazlea (h. 1849).
* 1769 –
** Marie-Louise Lachapelle, frantziar obstetra (h. 1821).
** Jane Marcet, zientzia liburuen idazle eraberritzaile ingelesa (h. 1858).
* 1771 – Georges Cadoudal, bretoi politikaria, Chouannerieko buruzagietako bat (h. 1804).
* 1788 – Étienne Cabet, frantziar filosofo eta sozialista utopikoa (h. 1856).
* 1798 – Utagawa Kuniyoshi, japoniar margolaria (h. 1861).
* 1803 – Manuel Felipe de Tovar, Venezuelako presidentea (h. 1866).
* 1810 – Charles Ellet, estatubatuar ingeniaria (h. 1862).
* 1815 – Charles Renouvier, frantziar filosofoa (h. 1903).
* 1823 – Sándor Petőfi, hungariar poeta (h. 1849).
* 1831 – Ingeborg Malmström, finlandiar poeta eta margolaria (h. 1919).
* 1834 – Ludovic Halévy, frantziar antzerkigile, eleberrigile eta operetako eta operako libretoen egilea (h. 1908).
* 1837 – Cecilia Viets Jamison, estatubatuar idazlea (h. 1909).
* 1839 – Ouida, ingeles idazlea (h. 1908).
* 1854 – James George Frazer, eskoziar antropologoa (h. 1941).
* 1861 – Jacques-Émile Blanche, frantziar margolaria (h. 1942).
* 1863 – Pierre de Coubertin, Olinpiar Joko modernoen sortzailea (h. 1937).
* 1864 – Alfred Stieglitz, estatubatuar argazkilaria (h. 1946).
* 1867 – Jeanne Lanvin, frantziar moda-diseinatzailea (h. 1946).
* 1873 –
** Mariano Azuela, mexikar idazlea (h. 1952).
** Margaret Cruickshank, Zeelanda Berrian erregistratutako lehenengo emakume medikua (h. 1918).
* 1879 – Edward Morgan Forster, ingeles idazlea (h. 1970).
* 1880 – Vajiravudh (Rama VI.a), Siamgo erregea (h. 1925).
* 1883 – Ichirō Hatoyama, Japoniako lehen ministroa (h. 1959).
* 1887 – Wilhelm Canaris, alemaniar almirantea (h. 1945).
* 1892 – Aga Lahowska, poloniar opera abeslaria (h. ?).
* 1893 – Ivan Panfilov, sobietar militarra (h. 1941).
* 1894 –
** Satyendra Nath Bose, bengalar fisikaria (h. 1974).
** Alvaro de Orriols, kataluniar idazlea (h. 1976).
* 1895 – John Edgar Hoover, AEBetako FBIko lehenengo zuzendaria (h. 1972).
* 1897 – Ana Aslan, errumaniar mediku, kardiologo eta geriatra (h. 1988).
* 1898 –
** Ana Carrillo Domínguez, Espainiako Errepublikako Herri Armadako kapitain komunista (h. 1974).
** André Zeller, frantziar jenerala (h. 1979).
* 1900 –
** Xavier Cugat, kataluniar musikaria eta margolaria (h. 1990).
** Aurora Redondo, espainiar antzezlea (h. 1996).
** Chiune Sugihara, japoniar diplomazialaria (h. 1986).
* 1904 – Fazal Ilahi Chaudhry, Pakistango 5. presidentea (h. 1982).
* 1909 –
** Dana Andrews, estatubatuar aktorea (h. 1992).
** Stepan Bandera, ukrainar eskuin muturreko politikaria , ukraniar ultranazionalisten lider eta ideologoa (h. 1959).
** Shaaban Robert, Tanzaniako idazlea, Swahili hizkuntzaz idatzi duten autore ezagunenetakoa (h. 1962).
* 1912 –
** Khertek Amyrbitovna Antximaa-Toka, tuvatar eta sobietar emakumezko politikaria, jaraunspenik gabe estatuburutza lortu zuen Aro Garaikideko munduko lehenengo emakumea (h. 2008).
** Boris Gnedenko, sobietar matematikaria, probabilitate teorian egin zituen ekarpenengatik ezaguna (h. 1995).
** Kim Philby, britainiar espioia, Cambridgeko bostak espioi taldeko kidea (h. 1988).
* 1913 – Eliot Janeway, Estatu Batuetako ekonomista politiko garrantzitsuenetako bat (h. 1993).
* 1919 –
** Sara Berenguer, kataluniar feminista libertario eta anarkosindikalista (h. 2010).
** Rocky Graziano, estatubatuar boxeolaria (h. 1990).
** Jerome David Salinger, estatubatuar idazlea (h. 2010).
* 1921 – César Baldaccini, frantziar eskultorea (h. 1998).
* 1922 – José de Jesús Sahagún de la Parra, mexikar apezpiku katolikoa.
* 1923 –
** Valentina Cortese, italiar aktorea (h. 2019).
** Milt Bags Jackson, estatubatuar jazz bibrafono-jolea (h. 1999).
** Ousmane Sembène, senegaldar idazlea eta zinemagilea (h. 2007).
* 1924 –
** Jacques Le Goff, frantziar historialaria (h. 2014).
** Francisco Macías Nguema, Ekuatore Gineako diktadorea (h. 1979).
** Genichi Taguchi, japoniar ingeniari eta estatistikaria, kalitatearen kudeaketan egindako ekarpenengatik ezaguna (h. 2012).
* 1925 – Mario Merz, italiar margolari eta eskultorea, Art povera mugimenduaren pintore aipagarrienetako bat (h. 2003).
* 1927 –
** Maurice Béjart, frantziar dantzaria eta koreografoa (h. 2007).
** Vernon L. Smith, estatubatuar ekonomialaria, 2002ko Ekonomiako Nobel Saria.
* 1928 –
** Giovanni D'Anzi, italiar musikagilea eta abeslaria (h. 1974).
** Camara Laye, ginear eleberrigilea (h. 1980).
** Anne de Gaulle, Charles de Gaulleren hiru seme-alabetatik gazteena (h. 1948).
* 1930 –
** Adonis, siriar poeta eta itzultzailea.
** Abdul Latif Dayfallah, Ipar Yemengo lehen ministroa (h. 2019).
** Yaffar al Numeiry, Sudango presidentea (h. 2009).
* 1931 –
** Gianuario Carta, italiar politikari kristau demokrata (h. 2017).
** Yoshio Masui, japoniar biologoa (h. 2024).
* 1933 –
** Teresita Aguilar, costaricar zirujaua, irakaslea eta biologoa (h. 2020).
** Waichiro Omura, japoniar futbolaria (h. 2003).
* 1937 –
** Willy Kuijpers, flandiar politikaria, 1975eko Aberri Egunean ikurrina erakusteagatik atxilotua izan zena (h. 2020).
** Petros Márkaris, greziar itzultzailea, dramaturgoa, gidoilaria eta idazlea.
* 1938 –
** Frank Langella, estatubatuar aktorea.
** Fuad Masum, Irakeko presidentea.
* 1939 –
** Ali Mahdi Muhammad, Somaliako 4. presidentea (h. 2021).
** Phil Read, ingeles motoziklista, zazpi aldiz motoziklismoko munduko txapelduna (h. 2022).
* 1941 – Martin Evans, ingeles biologoa, 2007ko Medikuntzako Nobel Saria.
* 1942 – Alassane Ouattara, Boli Kostako presidentea.
* 1943 –
** Mohamed Mahmoud Ould Louly, Mauritaniako estatuburua (h. 2019).
** Jesús Manzaneque, espainiar txirrindularia.
** Richard Sennett, estatubatuar soziologo eta historialaria.
** Montserrat Soliva Torrentó, kataluniar zientzialaria, Zientzia kimikoetan doktorea eta unibertsitateko irakaslea (h. 2019).
* 1944 –
** Omar al-Bashir, Sudango diktadorea.
** Zafarullah Khan Jamali, Pakistango lehen ministroa (h. 2020).
* 1945 – Jacky Ickx, belgikar auto-pilotu ohia.
* 1946 –
** Michel Gbezera-Bria, Afrika Erdiko Errepublikako lehen ministro ohia.
** Roberto Rivelino, brasildar futbolari ohia.
* 1948 –
** Alain Afflelou, frantziar enpresaburu eta optikaria, Aviron Bayonnais errugbi taldeko presidente ohia.
** Romy Haag, herbeheretar abeslari, dantzari, aktore eta gaueko klubeko kudeatzaile ohia.
* 1952 – Hamad bin Khalifa Al Thani, Qatarko emirra.
* 1954 – Djimrangar Dadnadji, Txadeko lehen ministroa (h. 2019).
* 1955 – Masakazu Suzuki, japoniar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1956 – Christine Lagarde, frantziar politikaria, Europako Banku Zentralaren Presidentea.
* 1957 – Vladimir Kiseliov, sobietar eta ukrainar pisu-jaurtitzailea (h. 2021).
* 1959 –
** Azali Assoumani, Komoreetako presidentea.
** Abdul Ahad Mohmand, paxtun etniako Afganistango Aire Armadako pilotu eta kosmonauta ohia, espazioan egondako lehenengo afganistandarra.
* 1960 –
** Shinya Tsukamoto, japoniar zinemagilea eta idazlea.
** Masaaki Yanagishita, japoniar futbolari ohia.
* 1963 – Kamel Eddine Fekhar, Aljeria erdialdeko M'zab haraneko mozabita amazig berebereen buruzagia (h. 2019).
* 1964 –
** Ron Gilbert, estatubatuar bideo-joko diseinatzaile eta programatzailea.
** Sadie Plant, ingeles idazlea eta filosofoa, ziberfeminismoaren aitzindarietako bat.
* 1965 – Małgorzata Handzlik, poloniar politikaria, esperantoaren promozioagatik ezaguna.
* 1967 –
** Cherifa Kersit, marokoar abeslari amaziga.
** Spencer Tunick, judu jatorriko estatubatuar argazkilaria, pertsona biluzien talde handien argazkiegatik ezaguna.
* 1968 – Davor Šuker, kroaziar futbolari ohia.
* 1969 – Verne Troyer, estatubatuar aktorea (h. 2018).
* 1970 – Rónán Ó Snodaigh, irlandar folk abeslari, olerkari eta musikaria, Kíla taldeko abeslari nagusia.
* 1972 – Lilian Thuram, frantziar futbolaria.
* 1975 – Eiichirō Oda, japoniar mangaka.
* 1976 – Harue Sato, japoniar futbolari ohia.
* 1978 – Yohann Diniz, frantziar atleta, 50 kilometroko ibilketako proban aditua.
* 1979 –
** Eufrosina Cruz, mexikar aktibista eta politikaria.
** Gisela, kataluniar abeslaria.
* 1980 – Olivia Ruiz, okzitaniar-frantziar abeslaria.
* 1981 – Sandra Vilanova, kataluniar futbolari ohia.
* 1983 – Daniel Jarque, kataluniar futbolaria (h. 2009).
* 1984 – Fernando San Emeterio, espainiar saskibaloi jokalaria.
* 1985 – Tiago Splitter, brasildar saskibaloi-jokalaria.
* 1986 – Viktoria Amelina, ukrainar eleberrigilea (h. 2023).
* 1989 –
** Raneem El Weleily, egiptoar squash-jokalaria.
** Adèle Haenel, frantziar aktorea.
* 1991 –
** Alexandra Grey, estatubatuar aktore eta abeslaria.
** Sopiko Guramishvili, georgiar xake-jokalaria.
* 1993 – Sifan Hassan, etiopiar-herbeheretar korrikalaria, distantzia ertaineko eta luzeko lasterketetan aditua.
* 1994 – Sheyla Gutiérrez, espainiar txirrindularia.
* 1999 –
** Sofia Coll, kataluniar abeslaria, dantzaria eta aktorea.
** Nujeen Mustafa, garun-paralisidun siriar kurdua, aktibista, errefuxiatua.
* 2009 – Hend Zaza, siriar mahai-tenislaria, 12 urterekin inoiz mahai-tenis olinpikoan parte hartu zuen pertsonarik gazteena.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1387 – Karlos II.a Nafarroakoa, Nafarroako erregea (j. 1332).
* 1449 – Janin Lomme Tournaikoa, arkitekto eta eskultore nafar-flamenkoa.
* 1561 – Pedro Urtsua, nafar militarra eta konkistatzailea (j. 1520 inguruan).
* 1865 – Pedro Novia de Salcedo, bizkaitar politikari, hizkuntzalari eta idazlea (j. 1790).
* 1896 – Anselmo María Coyné, nafar argazkilaria, Zaragozan (j. 1829).
* 1912 – Cleto Zabala, bilbotar musikagilea, Madrilen (j. 1847).
* 1930 – Martxelina Lopetegi, giuzkoar bertsolaria. (j. 1864)
* 1981 –
** Ramon Belaustegigoitia, Rabel, arabar idazle eta futbolaria, Madrilen (j. 1891).
** Manuel de Irujo, nafar abokatu eta politikari jeltzalea (j. 1891).
* 1982 – Pedro Mendizabal, bizkaitar abokatu eta politikaria, Madrilen (j. 1923).
* 1984 – Mikel Goikoetxea, Txapela, bizkaitar ETAkidea, GALek eraila (j. 1956).
* 1988 – Alberto Duñabeitia, bizkaitar futbolaria (j. 1900).
* 1994 – Julia Klaudia Gabilondo, bizkaitar idazlea (j. 1902).
* 1997 – Pablo Beldarrain, militar bizkaitarra, Eusko Gudarosteko komandantea (j. 1909).
* 2004 – Bittor Arana, bizkaitar aktibista (j. 1943).
* 2006 – Casiano Floristán, nafar teologo eta apaiza (j. 1926).
* 2008 – Pilar Barandiaran Barandiaran, Jose Migel Barandiaranen idazkari, zerbitzari eta zaintzailea (j. 1911).
* 2020 – Michel Zelaia, lapurtar errugbilaria (j. 1930).
* 2021 – Simone Chrisostome, nazismoaren kontrako erresistentziako ekintzaile lapurtarra (j. 1923).
* 2025 – Mila Idiakez, gipuzkoar abertzalea eta aktibista feminista (j. 1952).

### Mundua

* 1515 – Luis XII.a Frantziakoa, Frantziako erregea (j. 1462).
* 1559 – Kristian III.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako erregea (j. 1503).
* 1560 – Joachim du Bellay, frantziar poeta (j. c. 1522).
* 1572 – Pio V.a, Aita santua (j. 1504).
* 1661 – Pieter Claesz, herbehereetar margolaria.
* 1766 – James Francis Edward Stuart, Ingalaterrako, Eskoziako eta Irlandako tronuen erregenahia (j. 1688).
* 1782 – Johann Christian Bach, alemaniar konpositorea, Johann Sebastian Bachen semea (j. 1735).
* 1793 – Francesco Guardi, italiar margolaria eta diseinatzailea (j. 1712).
* 1796 – Alexandre-Théophile Vandermonde, frantziar musikari, matematikari eta kimikaria (j. 1735).
* 1829 – Pedro Blanco Soto, Boliviako presidentea (j. 1795).
* 1862 – Mikhail Vasilievitx Ostrogradski, errusiar matematikari eta fisikaria (j. 1801).
* 1867 – Otokichi, japoniar ontzi-mutila (j. 1818).
* 1881 – Louis Auguste Blanqui, sozialismoaren teorialari eta iraultzaile frantsesa (j. 1805).
* 1894 –
** Heinrich Hertz, alemaniar fisikaria (j. 1857).
** Nedelia Petkova, bulgariar emakume hezitzailea, emakumeentzako hezkuntzan aitzindaria Bulgarian (j. 1826).
* 1921 – Theobald von Bethmann-Hollweg, Alemaniako kantzilerra (j. 1856).
* 1931 –
** Martinus Beijerinck, herbehereetar botanikaria eta zitopatologoa (j. 1851).
** Hjalmar Bergman, suediar idazlea (j. 1883).
* 1934 – Jakob Wassermann, alemaniar idazlea (j. 1873).
* 1937 – Grafton Elliot Smith, ingeles anatomista, arkeologo eta etnologoa (j. 1871).
* 1944 – Edwin Lutyens, ingeles arkitektoa (j. 1869).
* 1952 – Kenneth Hayes Miller, estatubatuar margolaria, grabatzailea eta irakaslea (j. 1876).
* 1953 – Hank Williams, estatubatuar kantautorea, Country musikako ikur eta XX. mendeko musikari eraginkorrenetakotzat joa (j. 1923).
* 1958 – Edward Weston, estatubatuar argazkilaria (j. 1886).
* 1960 – Margaret Sullavan, estatubatuar aktorea (j. 1909).
* 1962 – Diego Martínez Barrio, Espainiako Bigarren Errepublikako behin-behineko presidentea (j. 1883).
* 1966 – Vincent Auriol, Frantziako presidentea (j. 1884).
* 1968 – Guy Boniface, frantziar errugbilaria (j. 1937).
* 1972 – Maurice Chevalier, frantziar aktore eta abeslaria (j. 1888).
* 1975 – Kiusaku Ogino, japoniar ginekologoa (j. 1882).
* 1980 – Pietro Nenni, italiar sozialismoaren lider historikoa (j. 1891).
* 1984 – Augustin Souchy, alemaniar anarkosindialista, antimilitarista eta kazetaria (j. 1892).
* 1988 – Hiroaki Sato, japoniar futbolaria (j. 1932).
* 1992 – Grace Hopper, Amazing Grace, estatubatuar zientzialaria eta matematikaria, historiako lehen konpiladorearen egilea (j. 1906).
* 1994 – Cesar Romero, estatubatuar aktorea (j. 1907).
* 1995 – Eugene Wigner, estatubatuar fisikaria, 1963ko Fisikako Nobel Saria (j. 1902).
* 1998 – Helen Wills, estatubatuar tenislaria (j. 1905).
* 2006 – Gudrun Corvinus, alemaniar geologoa, paleontologoa eta arkeologoa (j. 1932).
* 2010 – Vera Zakharova, sobiertar anbulantzia-hegazkin pilotua, lehenengo jakutiar emakume pilotua (j. 1920).
* 2012 –
** Kiro Gligorov, Mazedoniako Errepublikako lehenengo Presidente hautatua (j. 1917).
** Jorge Andrés Martínez Boero, argentinar motoziklista, Dakar rallyan izandako erori baten ondorioz (j. 1973).
** Carlos Soria, argentinar abokatu eta politikaria (j. 1949).
* 2013 – Patti Page, estatubatuar abeslari eta aktorea (j. 1927).
* 2014 – Concha Carretero, kataluniar militante komunista antifrankista (j. 1918).
* 2015 –
** Ulrich Beck, alemaniar soziologoa (j. 1944).
** Omar Karami, Libanoko lehen ministroa (j. 1934).
* 2017 – Hilarion Capucci, siriar apezpiku katolikoa, Israelen Palestinako okupazioaren aurkaria (j. 1922).
* 2019 – María Teresa Uribe, kolonbiar soziologoa (j. 1940).
* 2021
** Carlos do Carmo, portugaldar fado abeslaria (j. 1939).
** Elmira Minita Gordon, Belizeko Gobernadore Orokorra (j. 1930).
* 2022 – Calisto Tanzi, italiar negozio-gizona, Parmalat enpresaren sortzailea (j. 1938).
* 2023 – Kadri Mälk, estoniar diseinatzailea (j. 1958).
* 2024 –
** Marcia Garbey, kubatar atleta (j. 1949).
** Basdeo Panday, Trinidad eta Tobagoko 5. lehen ministroa (j. 1933).
** Niklaus Wirth, suitzar informatikaria, hainbat programazio-lengoaiaren diseinatzailea, Pascal barne (j. 1934).
* 2025 –
** David Lodge, ingeles idazlea (j. 1935).
** Chad Morgan, australiar country musikako abeslari eta gitarra-jotzailea (j. 1933).

## Jaiak eta urteurrenak

* Urteberri-eguna, gregoriotar egutegiaren arabera.
* Japoniar urteberri-eguna.
* Kristauen egutegian, Andre Maria Jaungoikoaren Amaren jaia.
* Sehaska egutegiko izendegia: Urtats.
* Urtero – Zaldiaraneko igoera, Araban.
* Euskal Herrian Adarra, Gorbeia, Aizkorri, Txindoki eta Erniorako mendi igoera herrikoiak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2150
* Multimedia: 1 January / Q2150