# Xyoli Pérez Campos

Xyoli Pérez Campos (Mexiko Hiria, Mexiko, 1973ko azaroaren 28a) zientzialaria, ingeniari geofisikaria, ikertzailea eta zientzia-dibulgatzailea da. UNAMeko Zerbitzu Sismologiko Nazionala zuzendu zuen eta gero, Vienan (Austria) egoitza duen Saiakuntza Nuklearren Debeku Osoko Tratatuaren Erakundearen Nazioarteko Zaintza Sistema ere bai.

## Bizitza

UNAMeko Ingeniaritza fakultateko ingeniari geofisikaria da, eta bere ibilbidean Gabino Barreda domina jaso zuen bere lan akademikoarengatik.
Bere prestakuntzaren barruan, Stanfordeko Unibertsitatean egin zuen lan. Estatistika eta Geofisikako bi maistratza egin zituen, baita Geofisikako doktoretza ere.
Doktoretza ondoko egonaldi bat egin zuen California Caltech-eko Teknologia Institutuan, eta bertan ikertzaile bisitaria ere bada.

## Ibilbidea

Xyoli Pérez geofisikariak eskolak ematen hasi zen 2004an UNAMeko Ingeniaritza Fakultatean eta Lurraren Zientzietako Graduondokoan.
2008tik 2010era Mexikoko ordezkari teknikoa izan zen Nazio Batuen Erakundearen (NBE) Entsegu Nuklearren Erabateko Debekurako Erakundearen aurrean.
UNAM Geofisika Institutuko ikertzaile titularra da, eta SNI II Ikertzaileen Sistema Nazionaleko kidea.
2014an, Arturo Iglesias Mendoza doktoreak, UNAMeko Geofisika Institutuko zuzendariak, Sismologia Zerbitzu Nazionaleko (SSN) buruaren izendapena eman zuen, eta zazpi urte eman zituen lan horretan.
Sasoi horretan, egitura eraldatu eta berrantolatu zuen, bere operazioak gizarteari eta erabakiak hartzen zituzten pertsonei Mexikoko lurrikarei buruzko informazioa emateko aukera izan zezan.
Bere kudeaketan, SSNk Babes Zibileko Sari Nazionala jaso zuen 2020an, eta monitorizazio sismikoaren erreferente gisa finkatu zen nazio eta nazioarte mailan.
Zerbitzu Sismologiko Nazionalaren sorrera 1904ko apirilaren lehenean izan zen, 100 urte baino gehiago dituen erakundea da.
2022ko urrian, zuzendari lanetan hasi zen Vienan egoitza duen Organización del Tratado de Prohibición Completa de los Ensayos Nucleares OTPCEN Sistema Internacional de Vigilancia(Nazioarteko Zaintza Sistemako Entsegu Nuklearren Erabateko Debekurako Itunaren Erakundea) delakoan. Lan hori duen hirugarren emakumea da. SIV Egiaztatze Sistema horren helburua balizko saiakera nuklearrak detektatzea da, 89 herrialdetan kokatutako 321 kontrol-estazio eta 16 kontrol-laborategiei esker. Fenomeno naturalak aztertzeko nazioarteko sare geofisiko garrantzitsuena ere bada SIV.
Amerikako Sismologia Elkarteko eta Latinoamerikako eta Karibeko Batzorde Sismologikoko zuzendaritza-mahaiko kidea da, baita Babes Zibileko Sistema Nazionaleko Fenomeno Asaldatzaile Geologikoen Aholkularitza Batzorde Zientifikoko kidea ere.

## Ekarpenak

Mexikoko subdukzio-eremuko eta ipar-mendebaldeko egitura sismikoa eta sismo mexikarren iturriaren ezaugarriak aztertzen ditu.
Sismoei buruzko zientzia eta ezagutza zabaltzeko egindako ahaleginengatik da ezaguna, eta SSNn egindako ekarpenen artean daude Platicando con un sismólogo programak.
Bere ibilbideak zientzian inspiratzen ditu neska eta emakumeak; behin eta berriz aipatzen da Mexikoko emakume zientzialari ospetsuenen zerrendetan.

## Aintzatespenak

* Gabino Barredaren domina, UNAMen prestatze-lanetan eta ibilbide profesionalean egindako lan akademikoarengatik.
* Sor Juana Inés de la Cruz aintzatespena, kulturaren irakaskuntzan, ikerketan eta hedapenean egindako lanarengatik.
* Stanfordeko Unibertsitateak ematen duen Early to Mid Career Alumni Award saria, Lurraren zientzietan egindako lorpenak eta egindako ekarpenak aitortzeko.

## Erreferentziak

* ↑ «El camino de una sismóloga en la UNAM» El Universal.
* ↑ Exteriores, Secretaría de Relaciones. «La doctora Xyoli Pérez Campos es designada directora de la División del Sistema Internacional de Vigilancia del Otpcen» gob.mx.
* ↑ «Xyoli Pérez encabezará Sistema Internacional para evitar Ensayos Nucleares» Azteca Noticias 2022-10-26.
* ↑ «Nueva Jefa del Servicio Sismológico Nacional» gob.mx.
* ↑ «Mujeres en la ciencia que han contribuido a la tecnología en el mundo» La Silla Rota 2023-01-31.
* ↑ «Xyoli Pérez Campos | Earthquake Seismology» seismo.stanford.edu.
* ↑ Xyoli Pérez, la universitaria que estudia a los sismos | Fundación UNAM. .
* ↑ «Xyoli Pérez-Campos - Semblanza - Xyoli Pérez Campos» sites.google.com.
* ↑ redacción, La. (2017-09-18). «De lo impredecible de los sismos: una entrevista con la Dra. Xyoli Pérez Campos» Letras Libres.
* ↑ El Servicio Sismológico Nacional a través: Dra. Xyoli Pérez Campos (Parte I). .
* ↑ «Otorgan el premio nacional de protección civil al servicio Sismológico Nacional de la UNAM - ANUIES» www.anuies.mx.
* ↑ Redacción. «Entregan el Premio Nacional de Protección Civil 2020 al Sismológico Nacional» Usec Network Magazine.
* ↑ «SSN - Historia | UNAM, México» www.ssn.unam.mx.
* ↑ «Xyoli Pérez, la tercera mujer en estar al frente del Sistema Internacional de Vigilancia de la CTBTO» El Heraldo de México 2022-12-12.
* ↑ «México registra 80 sismos al día, MAPA de las zonas donde más tiembla» El Heraldo de México 2022-12-30.
* ↑ Por qué el terremoto de magnitud 8,2 que dejó 65 muertos en México fue oscilatorio y trepidatorio a la vez. .
* ↑ Estructura sísmica por debajo de la Ciudad de México - Xyoli Pérez Campos. .
* 1 2 Xyoli Pérez Campos, una niña que soñaba con la sismología - UNAM Global. 2019-06-21.
* ↑ dmontoya. (2023-06-01). «Científicas mexicanas: 9 superheroínas de la ciencia» Larousse Magazine.
* ↑ «Científicas mexicanas que destacan en el mundo.» manomexicana.com.
* ↑ mitsmrmex. «10 mexicanas que lideran el campo de la ciencia y las matemáticas» MIT Sloan Management Review Mexico.
* ↑ «11 científicas mexicanas que debes conocer» IMER Noticias 2021-02-11.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121869552