# Ageda Goiti

Ageda Goiti Arteaga (Mañaria, Bizkaia,1899ko otsailaren 5a– 1990) frankismoaren biktima izan zen, bere ideologia nazionalistengatik kartzelaratua eta Mañariko 13 Alabak taldeko izenetako bat.

## Biografia

Pedro Goiti Bustinza eta Rafaela Arteaga Ozerinen bosgarren alaba, 38 urte zituen kartzelaratu zutenean. 1937ko uztailaren 29 hartan Mañarian egindako emakume sarekadan kamioneta baten sartuta eraman zuten.
Abuztuaren 12an, Mañariko Elizateko udalbatza guztia batuta, Bilboko Instrukzio Militarreko 4. Epaitegiari luzatutako idatzian aipatzen dute Ageda Goiti eta zerrendatutako beste 9 andrazkok, EAJko kideak guztiak, “jokabide ona antzeman izan zaiela, bai alderdi moralean, bai erlijiosoan”.
Abuztuaren 12 horretan hain justu, Bilbon epaile militar batek deklarazioa hartu zion eta idatziko zuten dokumentuan jaso bezala Agedak aitortu zion Emakume Abertzale Batzako kidea zela bi urte lehenagotik eta euskal nazionalistei eman ziela botoa, baina ez zuela inongo kargurik batzokian, eskribauaren idatzian “en el bachoqui”. Esan zuen ere ez zuela salatu eskuindar ideologiako pertsonarik gorri-separatistak agintean zeuden sasoian eta lana eta lasaitasuna besterik ez zuela nahi. Hori eta lau seme-alabak izango zituen zain bere Intxuntxe baserrian, Larrinagako espetxean hiru hilabete eta erdi eman ostean azaroaren 12an libre laga zutenean, Carlota Goiti, Angela Aldekoa eta Teresa Subinas herrikideekin batera.

## Aitortzak

* 2020an, Gerediaga Elkartearen ikerketa historikoaren emaitza bezala Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak izenburuko dokumentala aurkeztu zen, “oroimena berreskuratzeko eta egindako kaltea konpontzeko” xedearekin Mañariko udalak bultzatu eta Bideografikek ekoiztutakoa
* Jaioterriko plazan ikusgai dagoen erakusketa iraunkorreko protagonistetako bat da Ageda Goiti
* Mañariko pilotalekuaren ostean zuri-beltzezko mural bat dago ikusgai, Wallart arte estudioak margotutakoa Ageda bera eta kartzelaratuak izan ziren gainontzeko 12 emakumeen omenez, guztien izen-abizenak jasoz.

## Erreferentzia

* ↑ «SIGA-AKIS .:. AHEB-BEHA» www.internet.aheb-beha.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-04).
* ↑ «SIGA-AKIS .:. AHEB-BEHA» www.internet.aheb-beha.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ «Frankismoan atxilotutako hamahiru emakumeren istorioa kontatzen duen dokumentala estreinatuko dute bihar Mañarian - Mañaria» Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ «“Atxiloketekin mezu bat bidaltzen zuten, agintean nor zegoen gogoratzen zuten” - Mañaria» Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) DURANGON. (2020-07-29). «Frankismoak kartzelaratutako 13 emakume mañariar omenduko dira ‘Atearen ostean’ ekimenarekin» durangon.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ Erredakzioa. (2020-10-26). «‘Atearen ostean, Mañariako 13 alabak’ dokumentala aurkeztu dute» Zinea (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ Mugalari. (2020-10-20). «'Atearen ostean, Mañariko 13 alabak' , zapatuan» MugaKultura (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ Cayado, Nahikari. (2020-07-22). «Frankismoak kartzelan sartu zituen Mañariako 13 emakume omenduko dituzte» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).

## Kanpo estekak

* Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak dokumentala, Julen Orbegozok eta Carlos Iglesiasek zuzendua
* Datuak: Q133004931