OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bilateria

Bilateria animalia erreinuaren barruan dagoen azpierreinu bat da, simetria bilaterala duena enbrioia denean. Honek esan nahi du ezker-eskuina izateaz gain, aurrea-atzea eta goia-behea atalak ere badituela. Animalia phyllum gehienak hemen sartzen dira, porifera eta cnidaria izan ezik (eta beste talde txiki batzuk). Bilateriaren ezaugarriak hauek dira:
* Hiru zatitan garatzen da gorputza orokorrean: endodermoa, mesodermoa eta ektodermoa. Hau dela eta triploblastiko moduan ere ezagutzen dira.
* Ia gehienek simetria bilaterala dute hein handi batean.
* Ekinodermatuak larba direnean baino ez dira bilateralak, heldu egitean simetria erradiala dute.
* Liseriketa hodiak bi mutur izaten ditu mota ia gehienetan, non batean ahoa kokatzen den eta bestean ipurtzuloa.
* Bilateria gehienek zeloma izeneko barne espazioa dute.

## Bilateriaren sailkapena

* Bilateria
** Deuterostomata
*** Echinodermata
*** Chordata
*** Hemichordata
*** Chaetognatha (?)
** Ecdysozoa
*** Arthropoda
*** Onychophora
*** Tardigrada
*** Nematoda
*** Nematomorpha
*** Kinorhyncha
*** Priapulida
*** Loricifera
*** Spiralia
** Platyzoa
*** Platyhelminthes
*** Gastrotricha
*** Rotifera
*** Gnathifera
**** Acanthocephala
**** Gnathostomulida
**** Micrognathozoa
**** Cycliophora (?)
** Lophotrochozoa
*** Mollusca
*** Annelida
*** Lophotrochozoa
*** Nemertea
*** Sipuncula
*** Brachiopoda
*** Entoprocta
*** Phoronida
*** Bryozoa (?)
** Acoelomorpha
** Rhombozoa
** Orthonectida
** Myxozoa

## Erreferentziak

* ↑ Brusca, Richard C.. (2016). Invertebrates. (Third edition. argitaraldia) ISBN 978-1-60535-375-3. PMC 928750550. (Noiz kontsultatua: 2023-03-09).

## Kanpo estekak

* Tree of Life web project - Bilateria
* University of California Museum of Paleontology - Systematics of the Metazoa
* Datuak: Q5173
* Multimedia: Bilateria / Q5173
* Espezieak: Bilateria
# Ardipithecus

Ardipithecus edo ardipiteko generoa, gizaki kontsideratu daitekeen lehen animalia da seguruenik. Duela lau eta erdi milioi urte bizi izan ziren eta gaur egungo txinpantzearen antza handia zuten. Australopithecusarekin konparatuz, ordea, diferentzia handia zuten.
Ardithipecus generoaren barnean bi espezie aurkitu dira orain artean. Biak ere Afrikan aurkituak izan dira. Ardithipecus ramidus eta Ardithipecus kaddaba.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106565
* Multimedia: Ardipithecus / Q106565
* Espezieak: Ardipithecus
# Australopithecus africanus

Australopithecus africanus (homo afrikanus), Australopithecus generoko espezieetatik lehena aurkitu zutena izan zen. Bere arrasto gehienak Hegoafrikako Makapansgat, Sterkfontein eta Taung-eko aztarnategietan aurkitu dira.
Aipatutako aztarnategi guzti hauek haitzuloen barnean daude, eta hominidoekin batera animalien aztarnak aurkitu zirenez, ehiztariak zirela, armak erabiltzen zituztela... esan zuten, nahiz eta beranduago hau horrela ez zela konturatu.
Izan ere Australopithecus africanus espeziea ere, bere generoko beste guztiak bezala, guztiz belarjalea zen, aurkitutako haginetako batzuetan aurkitutako tuberkulu eta fruitu lehorren aztarnak garbi erakusten dutenez.
Africanus espeziea, fisikoki burua borobilagoa, masail irtenagoak eta mutur txikiagoagatik bereizten da. Burezurraren kapazitatea 420eta 500 cc artean dago. Letaginak berriz, Homo generoarenak baino zorrotzagoak dira eta hagin oso handiak zituen.
Bere ibilkera guztiz bipedoa zen, nahiz eta denbora asko igaro zuhaitz gainetan igota. Hala erakusten dute behintzat beso luze eta hanka kakotuek. Bestalde bere foramen magnum-ak (burmuina, bizkarrezur muinarekin lotzeko burezurraren azpialdean dagoen zuloa) posizio tente bat adierazten du.
Bere ondorengoei dagokienez duda anitz daude, batzuek homo generoarekin lotzen baitute eta beste batzuek, berriz, parantrapus-arekin. Oraingoz, ez dauka ondorengo finkorik.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q239272
* Multimedia: Australopithecus africanus / Q239272
* Espezieak: Australopithecus africanus
# Australopithecus afarensis

Australopithecus afarensis espeziea Australopithecus generoko espezierik ezagunena eta dokumentatuena da, eta honen ondorioz, eztabaida handiak sortu ditu. Donald Johanson izan zen aurkikuntza egin zuen ikerlaria, Etiopian, 1974an. Bertan aurkitu zuten hain famatua egin den Lucy. Fosil honetan duela 3 milioi urteko afarensis eme baten hezurduraren % 40 kontserbatzen da.
Espezie honetan garbi asko ikus daiteke zeukaten dimorfismo sexuala. Gizonak emakumeak baino askoz ere handiagoak ziren, espezie ezberdinak emateraino.
Hominido hau belarjalea zen ia bere osotasunean. Bere arbaso Australopithecus anamensisak bezala esmalte lodia zuen, fruitu lehorrak, tuberkuluak eta sustraiak jaten zituztelarik. Baso ikerietan bizi izan zen eta familia bereko gizonek osatutako erkidegoetan bizi ziren. Komunitate bakoitzean eme batzuk zeudelarik.
Afarensisak burmuin txikia zuen 400-500 cc. ingurukoa eta bipedoa zen, bere besoak luzeak izan arren.
Espezie hau duela 3,7 milioi urte ingurutik, duela 2,9 milioi urte ingurura arte bizi izan zen, bai baso itxietan, baita baso irekietan ere. Ia milioi bat urtez bizi izan ziren ia aldaketarik jasan gabe eta klima aldaketa baten ondorioz iritsi zen beraien azkena. Tenperatura hoztuz joan zen eta hezetasuna jaisten, espezieri ez zion moldatzeko denborarik eman eta beraien bizitza moztu egin zen. Hala ere, beste genero bati eman zion txanda, Paranthropusari, alegia.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q107685
* Multimedia: Australopithecus afarensis / Q107685
* Espezieak: Australopithecus afarensis
# Ürrüstoi-Larrabile

Ürrüstoi-Larrabile Zuberoako iparraldeko udalerri bat da, Pettarra eskualdekoa, Bearnorekiko mugan kokatua.

## Geografia
### Auzoak

* Ürrüstoi
* Larrabile

### Ingurune naturala

Ühaitzara isurtzen den Laxubi errekak gurutzatzen du udalerria.

### Udalerri mugakideak

* Xarra (Bearno) iparraldean
* Angastue (Bearno) eta Mitikile-Larrori-Mendibile ekialdean
* Ezpeize-Ündüreine mendebaldean
* Berrogaine-Larüntze eta Bildoze-Onizepea hegoaldean

## Historia

Udalerriak Zuberoako bizkonderriaren meneko abadia laiko bat izan zuen.
Ürrüstoi eta Larrabile herriak 1842ko urriaren 16an batu ziren, udalerri bakarra osatzeko.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 216 | 212 | 154 | 191 | 176 | 200 | 323 | 308 | 292 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 261 | 247 | 283 | 235 | 265 | 275 | 259 | 252 | 246 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 263 | 251 | 258 | 242 | 225 | 215 | 201 | 203 | 198 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 173 | 144 | 128 | 131 | 123 | 105 | - | - | - |
2004ko biztanleria INSEEk emandako behin-behineko datua da

## Ondasun nabarmenak

* Santa Luzia eliza, XIX. mendearen amaierakoa da. Zuberotar estiloko hiru puntako kanpandorrea du.

## Euskararen erabilera

2010ean egindako inkesta baten arabera biztanleen %60,19 euskaldunak dira, baina %28,03ak bakarrik erabiltzen du euskara egunerokotasunean.

## Ürrüstoitar-Larrabiltar ospetsuak

* Arnaut Mitxel Abadia Ürrüstoi (1772-1832), notario eta militarra.
* Jean-Louis Davant (1935-), idazlea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque - Paul Raymond
* ↑ Philippe Veyrin, Les Basques, 241. orr - Arthaud

## Kanpo estekak

* Datuak: Q764976
* Multimedia: Arrast-Larrebieu / Q764976
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ürrüstoi-Larrabile
# Sopuru

Sopurua (Poa annua) Poaceae familiako landare belarkara da, mundu guztian hedaturik dagoena, Antartikako hainbat uhartetan ere bai. Landare inbaditzailea da eta larreetan zein golf zelaietan belar txar kontsideratzen da.

## Taxonomia

Lineok deskribatu zuen Zientziarako 1753. urtean, Species Plantarum liburuan.
Generoaren izena grezierazko poa hitzetik dator eta "belarra" esan nahi du. Espeziearen annua izena latinetik dator eta "urtekoa" edo "urtebete irauten duena" esan nahi du.
Euskaraz sopuru, soorburu, sopurukua eta antzeko izenak ditu.
Estatu Batuetan bluegrass ("belar urdina") esaten zaio eta musika estilo bati izena eman dio, bluegrass estiloa, country generoaren barnean dagoena.

## Deskribapena

Zuntz ugariko sustraiak ditu eta hainbat zurtoin ateratzen dira handi, 5-30 cm-ko altuera hartzen dutenak. Liguladun hosto lineal luzeak ditu, erdiko nerbioan tolesten direnak.
Infloreszentzia panikula erakoa da. Buruek 2-6 lore izaten dituzte eta gluma lorea baino laburragoa da.

## Ugalketa

Urteroko landarea da. Loraldia urte guztian zehar izaten du, negu gogorretan ezik.
Landarea oso azkar hazten da hazitik. 6 astetan lorea ateratzen du, polinizatu, hazi berriak sortu eta hil egiten da.

## Habitata

Jatorriz klima epeletako espeziea bada ere mundu guztian hedatu da, baita Antartikako hainbat uhartetan ere.

## Erreferentziak

* ↑ «sopuru - OEH - Orotariko Euskal Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* 1 2 3 «Grass Genera of the World - Poa L.» web.archive.org 2007-11-15 (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ «Landara izenak | Eibarko euskara» www.eibarko-euskara.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ «sopuru - OEH - Orotariko Euskal Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* ↑ «Azkeneko ekarpenak | Bergarako euskara» euskara.bergara.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).
* 1 2 «Identification» web.archive.org 2011-09-28 (Noiz kontsultatua: 2025-03-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157571
* Multimedia: Poa annua / Q157571
* Espezieak: Poa annua
# Deustuko elizatea

Deustuko elizatea Bizkaiko udalerri independentea izan zen,1925eko urtarrilaren 1 arte; egun hartan, Bilbori anexionatu zioten, Bilbok lur gehiago behar zuelako.
Nekazaritzako udalerria zen Deustu, eta udaletxea San Pedro elizaren ondoan zegoen. Udalerriaren erdigunea izen bereko plaza zen, pilotalekuarekin batera.
4,96 km²-ko azalera du. lursail horiek Artxanda eta Elorrieta mendietako hegalak dira Ibaizabal ibairaino heltzen direnak.
Auzoak 3,00 km² besterik ez dute okupatzen, eta gainerako lursaila mendiaren eta Elorrieta mendiaren hegalak dira.
Udalerria bi aldetan banaturik zegoen: goierria, baserritarra; eta erribera, arrantzalea. Dena den, gaur egungo Deustuko San Pedroko auzoaren iparraldean Ybarra familiak jauregi bat eraikiarazi zuen 1893ean. Jauregi hura oso handia zen, eta auzoaren lurralde gehiena hartzen zuen; hipodromo bat ere bazeukan. Sarrikoko gainean, ostera, Zubiriatarren etxaldea zegoen, egun Larrako dorretxea dagoen tokian.

## Biztanleria

XIX. mendearen hasieran, nekazaritzako herri txikia zen Deustu. Mendeak aurrera egin ahala, ordea, eta industrializazioaren garapenarekin batera, biztanle kopurua haziz joan zen, Bilbo Handia industrialitzen zen eran. Ondoko taulan, elizateko biztanle kopuruaren datuak ageri dira, 1925. urtean Bilbok anexionatu arte.
Elizatera etorritako bizilagun gehienak, eraiki ziren langile auzo berrietan kokatu ziren, gaur egungo Deustuko San Pedroko auzoaren hegoaldean. Egun, Deustuk 50.000 biztanletik gora dauzka, anexioa gertatu zenean baino sei aldiz gehiago, alegia. Deustuko San Pedro, Arangoiti, Ibarrekolanda eta San Ignazio auzoak biltzen ditu.
Deustuko biztanleriaren bilakaeraz datuak eman dituzte Labayruk Bizkaiko ermitei buruzkoa liburuan, eta José Antonio Pérez Pérez-ek "Bilbao y sus barrios : una mirada desde la historia" liburuan.
* Deustuko biztanleria (1842-1920)
* Deustuko biztanleria (1842-2024)

### Gehiago jakiteko

* Espainiako Institutu Estatistikoa

## Udalbatza

1914ko Udalbatza, 1913ko azararoaren 9ko udal hauteskunde ondoren eratutakoa: EAJ 7 zinegotzi, kontserbadore erregezaleak 6. Udalbatzarraren osaketa:
* Alkatea: Benito Santamarina Zarate (EAJ)
* Alkate ordea: Jose Olabe Barinaga (EAJ)
* Lehenengo sindikoa: Tomas Aldekoa Kukullu (EAJ)
* Bigarren sindikoa: Eugenio Olabarrieta Arteta (EAJ)
* Zinegotziak

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ (Gaztelaniaz) Txema LUZURIAGA: «Deustuko argazkiak», Euskonews & Media, 341. zenbakia, 2006.
* ↑ Deustuko Memoria bloga

## Ikus, gainera

* Deustu barrutia
* Abandoko Elizatea
* Begoñako errepublika

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492305
* Multimedia: Deusto / Q20492305
# Hoatzin

Hoatzina (Opisthocomus hoazin) Cuculiformes ordeneko opistokomidoen familiako hegaztia da, bere generoko eta familiako kide bakarra. Motots nabarmena dauka eta 60 cm inguruko luzera.
Hego Amerikan bizi da, Amazonia oihaneko mangladi eta zingiratan. Brasilen, Kolonbian, Perun, Bolivian eta Guyanan aurkitzen da.

## Deskribapena

Tamainaz eta itxuraz faisaiaren antzekoa bada ere, lepoa eta isatsa hark baino luzeagoak ditu. Guztira 65 cm har ditzake luzeran.
Hegazti arrea da, baina baditu luma beltzezko, gorrixkazko, horizko eta zurizko orban eta zerrendak ere. Bizkarralde iluna du, luma gris-marroiez estalia, eta azpialdean argiagoa da.
Buruan aurrealdea biluzia du, kolore urdinekoa eta begiaren irisa gorria duena. Gandor ganorabako bat ageri du kanela koloreduna.

## Elikadura

Zuhaitzen hostoak eta fruituak janez elikatzen da. Ikerketen arabera hoatzinaren dietaren %82a hostoek osatzen dute, %10a loreek eta %8a baino ez fruituek. Hostoak digeritzeko digestio hodian paparo handia du eta bertan hartzidura egiten du, ugaztun hausnarkarien antzera. Hegazti kirastun ere esaten diote, alde batetik hartziduran sortzen diren gasen eraginez eta bestetik arriskuan aurkitzen denean botatzen duen usainarengatik.
Amazoniako biztanleek ez dute ehizatzen, zapore txarra duelako. Arrautzak ordea hartzen dituzte jateko.

## Ugalketa

Euri sasoian ugaltzen da, zuhaitzen azpialdea urak estaltzen duenean. Animalia taldekoia da eta txitatzerakoan kolonia txikiak eratzen ditu. Habiak zuhaitzen adarretan egiten ditu eta 2-3 arrautza jartzen ditu.
Helduek berrahoraturiko elikagaia jaten dute txitek eta badute ohikoa ez den bereizgarri bat, bi erpe txiki dute hego bakoitzean, zuhaitzetan ibiltzea ahalbidetzen dietenak uretara erori gabe. Erortzea gertatzen bada ere, igeri egiten dute zuhaitz enborreraino eta erpeei esker zuhaitzetan gora igotzen dira. Buteogallus urubitinga arranoak hoatzinen habia kolonia bat erasotzen duenean helduek alde guztietara hegan egiten dute, zarata handia eginez, arranoa nahasteko eta bitartean txitek zuhaitz adarretatik ihes egiten dute.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Hoatzin» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* 1 2 3 Thomas, B. T.. (1996). "Family Opisthocomidae (Hoatzins)". In Josep, del Hoyo; Andrew, Jordi; Sargatal, Christie (eds.). Handbook of the Birds of the World. Volume 3, Hoatzins to Auks. Barcelona: Lynx Edicions, 24-32 or. ISBN 978-84-87334-20-7..
* ↑ (Ingelesez) DK. (2015-06-02). DK Eyewitness Books The Amazon: Step into the World's Largest Rainforest and Learn All There is to Know About the Mighty Amazon River. Penguin ISBN 978-1-4654-4313-7. (Noiz kontsultatua: 2021-09-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188660
* Multimedia: Opisthocomus hoazin / Q188660
* Espezieak: Opisthocomus hoazin
# Tinamu gris

Tinamu grisa (Tinamus tao) Tinamus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu gris» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Tinamus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q933682
* Multimedia: Tinamus tao / Q933682
* Espezieak: Tinamus tao
# Tinamu bakarti

Tinamu bakartia (Tinamus solitarius) Tinamus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu bakarti» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Tinamus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q602080
* Multimedia: Tinamus solitarius / Q602080
* Espezieak: Tinamus solitarius
# Tinamu beltz

Tinamu beltza (Tinamus osgoodi) Tinamus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu beltz» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Tinamus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q998385
* Multimedia: Tinamus osgoodi / Q998385
* Espezieak: Tinamus osgoodi
# Tinamu handi

Tinamu handia (Tinamus major) Tinamus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu handi» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Tinamus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q852723
* Multimedia: Tinamus major / Q852723
* Espezieak: Tinamus major
# Tinamu eztarrizuri

Tinamu eztarrizuria (Tinamus guttatus) Tinamus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu eztarrizuri» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Tinamus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q916853
* Multimedia: Tinamus guttatus / Q916853
* Espezieak: Tinamus guttatus
# Mendi-tinamu

Mendi-tinamua (Nothocercus bonapartei) Nothocercus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Mendi-tinamu» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Nothocercus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q834414
* Multimedia: Nothocercus bonapartei / Q834414
* Espezieak: Nothocercus bonapartei
# Tinamu burugorri

Tinamu burugorria (Nothocercus julius) Nothocercus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu burugorri» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Nothocercus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q765610
* Multimedia: Nothocercus julius / Q765610
* Espezieak: Nothocercus julius
# Tinamu burubeltz

Tinamu burubeltza (Nothocercus nigrocapillus) Nothocercus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu burubeltz» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Nothocercus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q971229
* Multimedia: Nothocercus nigrocapillus / Q971229
* Espezieak: Nothocercus nigrocapillus
# Berlepsch tinamu

Berlepsch tinamua (Crypturellus berlepschi) Crypturellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Berlepsch tinamu» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Crypturellus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q793573
* Multimedia: Crypturellus berlepschi / Q793573
* Espezieak: Crypturellus berlepschi
# Tinamu hauskara

Tinamu hauskara (Crypturellus cinereus) Crypturellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu hauskara» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Crypturellus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q870092
* Multimedia: Crypturellus cinereus / Q870092
* Espezieak: Crypturellus cinereus
# Tinamu txiki

Tinamu txikia (Crypturellus soui) Crypturellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu txiki» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Crypturellus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q609761
* Multimedia: Crypturellus soui / Q609761
* Espezieak: Crypturellus soui
# Tepui-tinamu

Tepui-tinamua (Crypturellus ptaritepui) Crypturellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tepui-tinamu» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Crypturellus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q428441
* Multimedia: Crypturellus ptaritepui / Q428441
* Espezieak: Crypturellus ptaritepui
# Tinamu arre

Tinamu arrea (Crypturellus obsoletus) Crypturellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu arre» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Crypturellus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q843266
* Multimedia: Crypturellus obsoletus / Q843266
* Espezieak: Crypturellus obsoletus
# Tinamu izurtu

Tinamu izurtua (Crypturellus undulatus) Crypturellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu izurtu» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Crypturellus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q510118
* Multimedia: Crypturellus undulatus / Q510118
* Espezieak: Crypturellus undulatus
# Tinamu bekaindun

Tinamu bekainduna (Crypturellus transfasciatus) Crypturellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Tinamu bekaindun» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Crypturellus
* Tinamidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q870099
* Multimedia: Crypturellus transfasciatus / Q870099
* Espezieak: Crypturellus transfasciatus