# Ofelia Morton Bermea

Ofelia Morton Bermea (Coahuila, Mexiko,1960ko otsailaren 20a) zientzialaria, ingurumen-kimikaria, petrologoa, geofisikaria eta ikertzailea da, geokimikan, ingurumen-kutsaduran, gizakiekiko esposizio-ibilbideetan, arriskuaren estimazioan, osasunean dituen eraginetan eta arriskuaren komunikazioan aditua.
PRONACES Agente Toxikoak eta Prozesu Kutsatzaileak Humanitate, Zientzia eta Teknologien Kontseilu Nazionaleko eta Río Sonorako Gizarte eta Ingurumen Behatokiko ikertzailea da.
Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko Geofisika Institutuko ICP-MS Laborategiko lehen emakume arduradunetako bat izan zen, eta ingurumen-merkurioari buruzko ikerketetan aitzindarietako bat. Sor Juana Ines de la Cruz domina jaso zuen.

## Bizitza

Ofelia Morton Bermea Kimika Zientzietan lizentziatua da eta Mineralogian lizentziatua Coahuilako Unibertsitate Autonomoan eta Geokimika eta Petrologian maistratasuna egin zuen Alemaniako Karlsruheko Unibertsitatean. Zientzietako doktoretza Hanburgoko Unibertsitatean osatu zuen.
Lurraren Zientzietako prestakuntza jaso zuen Coahuilako Unibertsitate Autonomoko Lurraren Zientzien Eskolan, eta Alemanian egonaldi akademikoa zuen proiektu zientifiko batean sartu zen Hanburgoko Unibertsitatean. 1995ean Mexikora itzuli zen, eta, handik aurrera UNAMen Mexiko Hiriko Geofisika Institutuko ikertzailea da. Bertan, diziplina arteko ikerketak egiten ditu, batez ere, sumendi-, meatze- eta hiri-inguruneetako metal astunen ingurumen-inpaktuaren, osasunaren eta poluzio atmosferikoaren ebaluazioarekin lotutako gaien arloan, Mexikoko hiriguneetan CO2-iturrien trazatzaile gisa irrati-karbonoko proiektuak egitea barne.
Bere ibilbideak erreferentzia geozientifiko bihurtu zuen eremu geokimikoan, meatzaritzan, ingurumenean eta airearen kutsaduraren esparruan, eta ingurumen-kutsadurari buruzko gaietan hasi zen lehen emakumeetako bat izan zen hiri handietan, hala nola, Mexiko Hirian,eta San Luis Potosi zein Sonora estatuetan.
Mexikoko Hirian merkurio gaseosoaren irismenean aurrerapenak egiten lagundu zuen lehen ikertzaileetako bat izan zen. Informazio hori zientifikoki aldizkarian islatu zuen Bulletin of Environmental Detectation and Toxicology lanean, eta PMC COVID-19 Bildumaren edizio berezi batean sartu zen. Gainera, Popocatépetl sumendiari lotutako merkurio-monitorizazioa ikertu da, Air Quality Guidelines for Europek baimendutako mailak egiaztatzeko, eta zera aurkitu du, sumendia ez dela Mexiko Hirian atmosferako merkurioa hedatzeko iturri igorlea, baina bai ibilgailu-zirkulazioa.
Bere ikerketen artean, ehunen, odolaren, gernuaren, ilearen eta listuaren metal astunen monitorizazioa sartzen da, bai helduetan bai haurretan, meatzaritzak kutsatutako eremuetan giza osasunerako arriskua ebaluatzeko tresna gisa.
Ikertzailea da PRONACES proiektuetan:
-Klima aldaketarekiko erresilienteak diren hiriak: diziplina arteko lankidetza, Sonorako basamortuko ekosistema berreskuratu eta lehengoratzeko hiri inguruetan, airearen kalitatea hobetzeko.
-Jatorri naturaleko eta antropikoko, osasunerako arriskuko eta herritarren zientziako iturri kutsatzaileak identifikatzea Sonorako ibaiaren arroan, ekonomia eta ingurumen-justizia suspertzeko estrategia gisa.
Beste jarduera bat da bai neskatoak bai emakumeak zientzian eta STEM arloetan parte hartzera motibatzeko hitzaldietan parte hartzea.

## Lanak

35 urtetik gora irakasle lanetan, eta esperientzia du ikerketa zientifikoan. 120 argitalpen baino gehiago ditu; horietatik 77 aldizkari arbitratuei dagozkie, eta bi mila aipu baino gehiago ditu. 50 ikasle baino gehiago prestatu ditu lizentziatura, maistratza eta doktoretza tesiekin. Atal bat du Platinum Metal in Eviroment liburuan, Automobiletarako Bihurgailu Katalitikoen erabilerari lotutako Mexiko Hiriko Metropoli Eremuko Platinozko Ingurumen Kontzentrazioaren Gehikuntzari buruzkoa. Mexikoko Zientzien Akademiako eta Geokimikako Institutu Nazionaleko kidea da.

## Aintzatespenak

* 2023an, 2. mailako ikertzaile nazionala (Ikertzaileen Sistema Nazionala).
* 2013an, Sor Juana Ines de la Cruz domina jaso zuen, UNAMek emandako aitortza.
* 1985ean, Alexander Von Humboldt Fundazioaren beka jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ PRONACES CONAHCYT. .
* 1 2 PRONACES CONAHCYT. .
* ↑ Observatorio Socio Ambiental Regiones de Emergencia Ambiental (REA). .
* ↑ Laboratorio ICP Geofísica UNAM. .
* 1 2 Premio Sor Juana Inés de la Cruz. .
* ↑ Licenciatura. .
* ↑ Biografía por la Universidad de Linares. .
* ↑ Información Laboral Instituto de Geofísica de la UNAM. .
* ↑ Reseñas Coahuila. .
* 1 2 Resumen Curricular MUJER EN LA CIENCIA. .
* ↑ Impacto a la salud-Contaminación en San Luis Potosí. .
* ↑ Artículo Gaseous Elemental Mercury (GEM) in the Mexico City Metropolitan Area. .
* ↑ Colección PMC COVID-19. .
* ↑ Entrevista Dra. Ofelia por el Colegio de Sinaloa. .
* ↑ Researchgate Ofelia Morton Bermea. .
* ↑ Capítulo Platinum Metals in the Environment pp 257–264. .
* ↑ Contaminación ambiental por Platino en la Ciudad de México. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121877962