# Eurovision Abesti Leihaketako hizkuntzen zerrenda

Honakoa Eurovision Abesti Lehiaketan 1956ean eratu zenetik inoiz agertutako hizkuntza eta dialektoen zerrenda-orria da, beste hainbat estatistika ere bateratzen dituena.

## Historia

Hasiera batean ez zegoen herrialde bakoitzak zein hizkuntzatan abestu behar zuen esaten zuen araurik; hala ere, herrialde guztiek haien hizkuntza ofizialean (edo horietako batean) eramaten zituzten kantak, "ez-idatzizko arau" baten modura. Hau hausten lehen herrialdea Suedia izan zen, 1965ean Ingvar Vixell-ek ingelesez kantatu zuenean. Honen ondoren, herrialde bakoitza bere hizkuntza ofizial batean abestera behartzen zuen araua plazaratu zen.
1973-1976 urte bitartean arau hau ez zen indarrean egon. Urte hauetan, irabazleetako bi ingelesezko kantak izan ziren, ingelesez hitz egiten ez zuten herrialdeetatik zetozenak: 1974an ABBA Suediar taldeak irabazi zuen "Waterloo" kantarekin, eta 1975ean Herbehereek irabazi zuten Teach-in taldea eta "Ding-a-dong" kantarekin. Beraz, 1977ko ediziotik aurrera, hizkuntza ofizialetako bat erabiltzera behartzen zuen araua berrezarri zen. Honen ondorioz, ingelesa erabili zezaketen herrialde bakarrak Erresuma Batua, Irlanda eta Malta ziren.
1999tik aurrera, araua bertan behera utzi zen. Hala ere, hau baino lehenago, zenbait herrialdek ingelesezko edo beste hizkuntzetako hitz gutxi batzuk sartu izan zituzten haien kantetan. Hauen adibide dira 1993ko Kroaziaren kanta "Don't ever cry", 1996ko Bosnia-Herzegovinaren kanta "Goodbye", edo 1997ko Austriaren kanta "One step forward". Orduz geroztik, herrialde ugarik ingelesez edo ingelesa eta haien hizkuntzetako bat nahasten dituzten kantak bidali ohi dituzte. Halaber, izan dira kasuak zeinetan herrialde batek haien hizkuntza edo ingelesa ez den beste hizkuntza batean kantatu duena, adibidez Errumania 2006ean (italieraz), Zipre 2007an (frantsesez), edo Estonia 2018an (italieraz). 21. mendearen hasieran, asmatutako hizkuntzak erabiltzen dituzten kantak ere entzun izan dira leihaketan.
Historian hizkuntza gehien erabili dituen kanta 1973an Norvegia ordezkatu zuena izan zen, "It's just a game". Gehienbat ingelesez eta frantsesez kantatu arren, gaztelania, italiera, nederlandera, alemana, irlandako gaelera, serbokroaziera, hebreera, finlandiera eta norvegierazko esaldi batzuk zeuzkan. Honen antzekoak dira Jugoslaviaren 1969ko "Pozdrav svijetu" edo Bulgariaren 2012ko "Love unlimited" kanten kasuak.
2024ean, guztiz haren hizkuntzan inoiz abestu ez duen herrialde bakarra Azerbaijan da. Azerbaijanera Eurovisionen esaldi gutxi batzuetan soilik entzun da, lehen aldiz aurretik aipatutako Bulgariaren 2012ko "Love unlimited" kantan izan zen. Herrialdeak berak bitan soilik erabili du: lehen aldiz 2021ean, Efendiren "Mata Hari" kantan esaldi bat errepikatzeko; eta 2024ean Fahree eta Ilkin Dovlatoven "Özünlə apar" kantaren estribiloan. Haren aldetik, Monakok ez du inoiz monegaskoa erabili, bere hizkuntza tradizionala, baizik eta beti frantsesez kantatu duela, herrialdean beste hizkuntza ofiziala eta gehien erabilitakoa dena.
Beste aldetik, 2024ean, hamar herrialde daude haien kantak beti guztiz edo gehienez haien hizkuntza ofizialetan abestu dituztenak: Andorra, Australia, Erresuma Batua, Frantzia, Irlanda, Italia, Luxenburgo, Malta eta Maroko. Hauei antzinako Serbia eta Montenegro eta Jugoslavia batu behar zaizkie ere. Azkenik, ingelesezko kantarik egon ez diren edizio bakarrak 1956 eta 1958 izan ziren (ez baitzegoen herrialde leihakiderik hizkuntza ofizial honekin) eta frantsesik gabeko edizio bakarra 2022 izan zen (Suitzak eta Belgikak ingelesez abestu zuten, eta Frantziak aldiz, bretainieraz). 2025ean, lehen aldiz finalerdien eraketatik, Big 5 eta herrialde anfitrioiak guztiek haien hizkuntzan abestu zuten.

## Hizkuntzen zerrenda

Eurovisionen historia osoan, 63 hizkuntzetan kantatu izan da. Hurrengo taulan aurkezten dira hizkuntza bakoitza ageri zen lehen urtea, hau eraman zuen herrialdea, kantaren izenburua eta artista.
| Hizkuntza | Urtea | Herrialdea | Abestia | Artista |
| Nederlandera | 1956 | Herbehereak | "De vogels van Holland" | Jetty Paerl |
| Alemaniera | 1956 | Suitza | "Das alte Karussell" | Lys Assia |
| Frantsesa | 1956 | Belgika | "Messieurs les noyés de la Seine" | Fud Leclerc |
| Italiera | 1956 | Italia | "Aprite le finestre" | Franca Raimondi |
| Ingelesa | 1957 | Erresuma Batua | "All" | Patricia Bredin |
| Daniera | 1957 | Danimarka | "Skibet skal sejle i nat" | Birthe Wilke & Gustav Winckler |
| Suediera | 1958 | Suedia | "Lilla stjärna" | Alice Babs |
| Luxenburgera | 1960 | Luxenburgo | "So laang we's du do bast" | Camillo Felgen |
| Norvegiera | 1960 | Norvegia | "Voi voi" | Nora Brockstedt |
| Ipar Samiera | 1960 | Norvegia | "Voi voi" | Nora Brockstedt |
| Gaztelania | 1961 | Espainia | "Estando contigo" | Conchita Bautista |
| Finlandiera | 1961 | Finlandia | "Valoa ikkunassa" | Laila Kinnunen |
| Serbiera | 1961 | Jugoslavia | "Neke davne zvezde" | Ljiljana Petrović |
| Kroaziera | 1963 | Jugoslavia | "Brodovi" | Vice Vukov |
| Portugesa | 1964 | Portugal | "Oração" | António Calvário |
| Bosniera | 1964 | Jugoslavia | "Život je sklopio krug" | Sabahudin Kurt |
| Esloveniera | 1966 | Jugoslavia | "Brez besed" | Berta Ambrož |
| Maltera | 1971 | Malta | "Marija l-Maltija" | Joe Grech |
| Irlandako gaelera | 1972 | Irlanda | "Ceol an ghrá" | Sandie Jones |
| Hebreera | 1973 | Israel | "Ey sham" | Ilanit |
| Greziera | 1974 | Grezia | "Krasi, thalassa kai t'agori mou" | Marinella |
| Turkiera | 1975 | Turkia | "Seninle bir dakika" | Semiha Yanki |
| Arabiera | 1980 | Maroko | "Bitaqat hub" | Samira Bensaïd |
| Montenegroera | 1983 | Jugoslavia | "Džuli" | Daniel Popović |
| Islandiera | 1986 | Islandia | "Gleðibankinn" | ICY |
| Erromantxea | 1989 | Suitza | "Viver senza tei" | Furbaz |
| Napoliera | 1991 | Italia | "Comme è ddoce ò mare" | Peppino di Capri |
| Antillar kreolera | 1992 | Frantzia | "Monté la riviè" | Kali |
| Korsikera | 1993 | Frantzia | "Mama Corsica" | Patrick Fiori |
| Estoniera | 1994 | Estonia | "Nagu merelaine" | Silvi Vrait |
| Errumaniera | 1994 | Errumania | "Dincolo de nori" | Dan Bittman |
| Eslovakiera | 1994 | Eslovakia | "Nekonečná pieseň" | Tublatanka |
| Lituaniera | 1994 | Lituania | "Lopšinė mylimai" | Ovidijus Vyšniauskas |
| Hungariera | 1994 | Hungaria | "Kinek mondjam el vétkeimet?" | Friderika Bayer |
| Errusiera | 1994 | Errusia | "Vechniy stranik" | Youddiph |
| Poloniera | 1994 | Polonia | "To nie ja" | Edyta Górniak |
| Antzinako greziera | 1995 | Grezia | "Pia prosefhi" | Elina Konstantopoulou |
| Bretainiera | 1996 | Frantzia | "Diwanit bugale" | Dan Ar Braz |
| Mazedoniera | 1998 | Mazedonia | "Ne zori, zoro" | Vlado Janevski |
| Samogitiera | 1999 | Lituania | "Strazdas" | Aistė |
| Asmatutako hizkuntza | 2003 | Belgika | "Sanomi" | Urban Trad |
| Letoniera | 2004 | Letonia | "Dziesma par laimi" | Fomins & Kleins |
| Katalaniera | 2004 | Andorra | "Jugarem a estimar-nos" | Marta Roure |
| Ukrainera | 2004 | Ukraina | "Wild dances" | Ruslana |
| Võroera | 2004 | Estonia | "Tii" | Neiokõsõ |
| Keinu hizkuntza | 2005 | Letonia | "The war is not over" | Valters & Kaža |
| Albaniera | 2005 | Albania | "Zjarr e ftohtë" | Luiz Ejlli |
| Tahitiera | 2006 | Monako | "La Coco-Dance" | Sévérine Ferrer |
| Bulgariera | 2007 | Bulgaria | "Water" | Elitsa Todorova & Stoyan Yankulov |
| Txekiera | 2007 | Txekia | "Malá dáma" | Kabát |
| Armeniera | 2007 | Armenia | "Anytime you need" | Hayko |
| Swahili | 2011 | Norvegia | "Haba Haba" | Stella Mwangi |
| Udmurtera | 2012 | Errusia | "Party for everybody" | Buranovskiye Babushki |
| Georgiera | 2012 | Georgia | "I'm a joker" | Anri Jokhadze |
| Erromaniera | 2013 | Mazedonia | "Pred da se razdeni" | Esma & Lozano |
| Krimeako tatarera | 2016 | Ukraina | "1944" | Jamala |
| Bielorrusiera | 2017 | Bielorrusia | "Story of my life" | Naviband |
| Abkhaziera | 2019 | Georgia | "Keep on going" | Oto Nemsadze |
| Amharera | 2020 | Israel | "Feker libi" | Eden Alene |
| Sranan Tongo | 2021 | Herbehereak | "Birth of a new age" | Jeangu Macrooy |
| Latina | 2022 | Serbia | "In corpore sano" | Konstrakta |
| Azerbaijanera | 2024 | Azerbaijan | "Özünlə apar" | Fahree & Ilkin Dovlatov |
| Yankunytjatjara | 2024 | Australia | "One milkali (One blood)" | Electric Fields |
| Proto-eslaviera | 2025 | Polonia | "Gaja" | Justyna Steczkowska |
Bi nabarmen egin behar dira honen harira:
* Taulan, asmatutako hizkuntza ageri zen lehen urtea (2003an, Belgikaren eskutik) besterik ez da adierazten. Hala ere, beste bitan egon dira kantak asmatutako hizkuntzetan, beste hizkuntza bezala sailkatu ahalko liraketeenak: zehazki, Herbehereek 2006ean eta berriz Belgikak 2008an bidalitakoak.
* Era berean, keinu hizkuntza 2005ean ageri zen lehen aldiz. Hau Amerikar keinu hizkuntzan izan zen, baina herrialde bakoitzak berea propioa dauka. Hortaz, beste herrialdeen keinu-hizkuntzak hizkuntza ezberdin bezala sailkatu daitezke. Zehazki, Poloniak 2006ean, Lituaniak 2011an, Serbiak 2015ean eta Frantziak 2019an bidalitako abestiek dauzkate keinu hizkuntzetan zatiak.
Hizkuntza hauetaz gain, dialekto ugari entzun izan dira leihaketan, hizkuntza nagusitik gehiago zein gutxiago desberdintzen direnak.
| Dialektoa | Hizkuntza/dialekto orokorra | Urtea | Herrialdea | Abestia | Artista |
| Vienera | Bavariera (Alemaniera) | 1971 | Austria | "Musik" | Marianne Mendt |
| Finlandiako suediera | Suediera | 1990 | Finlandia | "Fri?" | Beat |
| Vorarlbergera | Alemanikera (Alemaniera) | 1996 | Austria | "Weil's dr guat got" | George Nussbaumer |
| Estiriera | Bavariera (Alemaniera) | 2003 | Austria | "Weil der Mensch zählt" | Alf Poier |
| Andaluziera | Gaztelania | 2006 | Espainia | "Un Blodymary" | Las Ketchup |
| Dalmaziar kroaziera | Kroaziera | 2006 | Kroazia | "Moja štikla" | Severina |
| Surzhyk | Ukrainera | 2007 | Ukraina | "Dancing Lasha Tumbai" | Verka Serduchka |
| Finlandia ekialdeko kareliera | Finlandiera | 2010 | Finlandia | "Työlki ellää" | Kuunkuiskaajat |
| Gheg | Albaniera | 2012 | Albania | "Suus" | Rona Nishliu |
| Mühlviertlera | Bavariera (Alemaniera) | 2012 | Austria | "Woki mit deim Popo" | Trackschittaz |
| Chakaviera | Kroaziera | 2013 | Kroazia | "Mižerja" | Klapa s Mora |
| Greziera pontikoa | Greziera | 2016 | Grezia | "Utopian Land" | Argo |
| Torlakiera | Serbiera | 2018 | Serbia | "Nova deca" | Sanja Ilić & Balkanika |
| Ostrobotniako suediera | Suediera | 2025 | Suedia | "Bara bada bastu" | KAJ |
Gainera, lehiaketan agertu ez izan arren, beste hainbat hizkuntza zein dialekto entzun izan dira herrialdeen selekzio-prozesuetan, haien artean euskara ere. 1999an, Kukumiku taldea Frantzia ordezkatzeko finalista izan zen "Irradaka" euskarazko kantuarekin. Hautatzeko 12 abestitik, Kukumiku 10. postuan geratu ziren.
Hauek dira herrialde ezberdinen hautapenetan beste hizkuntza zein dialekto agertu izan diren lehen kasuak.
| Hizkuntza/Dialektoa | Urtea | Herrialdea | Abestia | Artista |
| Bernako alemaniera (Alemanieraren dialektoa) | 1977 | Suitza | "Heyho" | Véronique Müller |
| Groenlandiera | 1979 | Danimarka | "Faders bøn" | Rasmus Lyberth |
| Faroera | 1979 | Danimarka | "Bølgen" | Annika Hoydal |
| Suitzako Alemaniera (Alemanieraren dialektoa) | 1983 | Suitza | "D'Änglischüebig" | Christian Hunziker |
| Veneziera | 1997 | Italia | "Papa nero" | Pitura Freska |
| Aljeriar arabiera (Arabieraren dialektoa) | 1999 | Frantzia | "Ihtidael" | Israhn |
| Euskara | 1999 | Frantzia | "Irradaka" | Kukumiku |
| Mendebaldeko frisiera | 2000 | Herbehereak | "Hjir is it begijn" | Gina de Wit |
| Walserera (Alemanieraren dialektoa) | 2002 | Suitza | "Die Engel tanzen um Mitternacht per te" | Nina Dimitri |
| Silesiera | 2008 | Txekia | "Józef, mój kochany" | Čechomor |
| Tatarera | 2008 | Errusia | "Qarlığaçlar" | Asılyar |
| Mandingera | 2008 | Errumania | "Yeke yeke" | Imba |
| Livoniera | 2010 | Letonia | "Rišti räšti" | Kristīne Kārkla-Puriņa |
| Lingala | 2010 | Suedia | "Yeba" | Getty Domein |
| Luzernako alemaniera (Alemanieraren dialektoa) | 2011 | Suitza | "Gib nid uf" | CH |
| Bavariera (Alemanieraren dialektoa) | 2012 | Austria | "Einsturzgefohr" | Krautschädl |
| Hegoaldeko Samiera | 2015 | Suedia | "Jag är fri (Manne leam frijje)" | Jon Henrik Fjällgren |
| Jorubera | 2016 | Finlandia | "Thief" | Clemso |
| Erromaneskoa (Italieraren dialektoa) | 2018 | Italia | "Passame er sale" | Luca Barbarossa |
| Tagaloa | 2019 | Errumania | "Army of love" | Bella Santiago |
| Gamilaraay | 2020 | Australia | "Together" | Mitch Tambo |
| Nordlandeko norvegiera (Norvegieraren dialektoa) | 2021 | Norvegia | "Nordlyset" | Maria Solheim |
| Arbëreshera (Albanieraren dialektoa) | 2022 | Albania | "Padrejtësi" | Urban Band |
| Réuniongo kreolera (Frantsesaren dialektoa) | 2022 | Frantzia | "Ma famille" | Cyprien Zeni |
| Brasildar portugesa (Portugesaren dialektoa) | 2022 | Portugal | "Mar no fim" | Blacci |
| Kinbundu | 2022 | Portugal | "DÉGRÁ.DÊ" | Pongo & Tristany |
| Cabo Verdeko kreolera (Portugesaren dialektoa) | 2022 | Portugal | "DÉGRÁ.DÊ" | Pongo & Tristany |
| Galiziera | 2023 | Espainia | "Terra" | Tanxugueiras |
| Asturiera | 2023 | Espainia | "Terra" | Tanxugueiras |
| Hutsulera (Ukraineraren dialektoa) | 2023 | Ukraina | "Dovbush" | FIINKA |
| Japoniera | 2023 | Estonia | "Tokimeki" | Neon Letters & Maiko |
| Helgelandera (Norvegieraren dialektoa) | 2023 | Norvegia | "Drøm d bort" | Sandra Lyng |
| Podlakiera | 2025 | Polonia | "Lusterka" | Sw@da & Niczos |
| Bariko dialektoa (Napolieraren/italieraren dialektoa) | 2025 | Italia | "Anema e core" | Serena Brancale |

## Irabazleak hizkuntzaren arabera

Eurovisioneko kanta irabazle gehienak ingelesez abestu izan dira. Bereziki, 1999an hizkuntza-arauak bertan behera utzi zirenetik, lau aldiz soilik irabazi du guztiz beste hizkuntza batean zegoen kanta bat: 2007an ("Molitva", serbieraz), 2017an ("Amar pelos dois", portugesez), 2021ean ("Zitti e buoni", italieraz), eta 2022an ("Stefania", ukraineraz). Gainera, Ukrainaren beste bi irabazpenak (2004 eta 2016ean) ukrainerazko zein krimeako tatarerazko esaldiak zeuzkaten, ingelesarekin nahastuta. Hauek dira, ere, hizkuntza bat baino gehiagotan abestuta dauden eurovisioneko kanta irabazle bakarrak. Azkenik, hizkuntza-araua kendu zenetik, lehen hiru kanten artean beti ingelesezkoren bat egon zen, 2021ean ezik, zeinetan irabazlea italieraz eta hurrengo bi kantak frantsesez abestuta zeuden.
| Irabazpenak | Hizkuntza | Urteak | Herrialdeak |
| 36 | Ingelesa | 1967, 1969, 1970, 1974, 1975, 1976, 1980, 1981, 1987, 1989, 1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2023, 2024 | Erresuma Batua, Irlanda, Suedia, Herbehereak, Jugoslavia, Danimarka, Estonia, Letonia, Turkia, Ukraina, Grezia, Errusia, Norvegia, Alemania, Azerbaijan, Austria, Israel, Suitza |
| 15 | Frantsesa | 1956, 1958, 1960, 1961, 1962, 1965, 1966, 1969, 1971, 1972, 1973, 1977, 1983, 1986, 1988 | Suitza, Frantzia, Luxenburgo, Austria, Monako, Belgika |
| 3 | Nederlandera | 1957, 1959, 1969 | Herbehereak |
| 3 | Italiera | 1964, 1990, 2021 | Italia |
| 3 | Hebreera | 1978, 1979, 1998 | Israel |
| 2 | Alemaniera | 1966, 1982 | Alemania, Austria |
| 2 | Gaztelania | 1968, 1969 | Espainia |
| 2 | Suediera | 1984, 1991 | Suedia |
| 2 | Norvegiera | 1985, 1995 | Norvegia |
| 2 | Ukrainera | 2004, 2022 | Ukraina |
| 1 | Daniera | 1963 | Danimarka |
| 1 | Serbokroaziera | 1989 | Jugoslavia |
| 1 | Serbiera | 2007 | Serbia |
| 1 | Krimeako tatarera | 2016 | Ukraina |
| 1 | Portugesa | 2017 | Portugal |