OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amaia Arranz Otaegui

Amaia Arranz Otaegui (Tolosa, 1987) arkeobotanikaria da, ezagutzen diren ogi arrastorik zaharrenak aurkitu dituen ikerketa gidatu du Jordaniako Basamortu Beltzean. Arranzek Historiako lizentziatura eta Kuaternarioko Masterra egin zituen EHUn. Doktorego-aldian Arkeobotanika landu zuen eta ondoren Kopenhageko Unibertsitatea-ra (Danimarka) joan zen, post-doktoregoa egitera.

## Aurkikuntza

Kopenhageko Unibertsitatean ikerketa lanean ari zela, ogiaren jatorria uste zena baino gutxienez 4000 urte lehenagokoa dela adierazten duten azternak topatu zituen Jordaniako Basamortu Beltzean. Natufiar garaiko gizakia aztertzen ari zen ikerketa taldea, Shubayqua aztarnategian.
Aurkikuntzak ogiaren historiari buruz zeuden teoriak zalantzan jarri ditu. Orain arte uste zen ogia Neolito garaikoa zela, nekazaritzaren ondorioz sortua. Baina arrasto hauek 14000 urte baino gehiago dituzte, Neolitoa baino 4000 urte lehenagokoak dira. Aurkitutako aztarnak laborategian aztertzen ari zela, elikagai arkeologikoen ikerketan aditua den Lara Gonzalez Carreterok aztarnak ikusi zituen eta ogi gisa identifikatu zituen berehala.
Proceedings of the National Academy of Science aldizkarian argitaratu dute aurkikuntza eta oihartzun handia izan du. Ameriketako Arkeologia Institutuak 2018ko hamar aurkikuntza esanguratsuenen artean kokatu du.

## Erreferentziak

* ↑ ««Elikagaiek bizimoduaz asko erakutsi dezakete»» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).
* ↑ «Amaia Arranz: "Egiptora joan nintzen lehen aldian, negar egin nuen, hunkituta"» Zientzia Kaiera 2018-10-05 (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).
* ↑ (Ingelesez) Richter, Tobias; Fuller, Dorian Q.; Ramsey, Monica N.; Carretero, Lara Gonzalez; Arranz-Otaegui, Amaia. (2018-07-31). «Archaeobotanical evidence reveals the origins of bread 14,400 years ago in northeastern Jordan» Proceedings of the National Academy of Sciences 115 (31): 7925–7930. doi:10.1073/pnas.1801071115. ISSN 1091-6490. PMID 30012614. (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).
* ↑ (Ingelesez) Berria.eus. «Ogia, nekazaritza sortu aurretik» Berria (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) «'No pensaba que los restos que encontré pudieran ser pan'» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).
* ↑ (Ingelesez) «Altmetric's top 100 research articles – 2018» Altmetric (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).
* ↑ «Top 10 Discoveries of 2018 - Archaeology Magazine» www.archaeology.org (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa: Elikagai arrastoak informazio iturri berria dira Berria, 2023.02.17
* Datuak: Q59997762
# Hizkuntza eranskari

Hizkuntza eranskaria hitza monema independenteak elkartuz osatzen dituena da. Terminoa Wilhelm von Humboldtek sortu zuen 1836an, hizkuntzak morfologiaren arabera sailkatzeko. Hizkuntzotan, hitzak lexemaz eta hizkiz osatzen dira eta hizki bakoitzak esanahi ongi definitua du: hizki bakoitzak esanahi-unitate bat osatzen du (txikigarria, plurala, lehenaldia...) eta posizio jakina izan behar du beste hizkiekiko eta erroarekiko, hitzari behar den zentzua emango badio. Euskara, izen-sintagmari dagokionez, eranskaria dela esan izan da.
Eranskaritzat jo izan dira honako hizkuntza hauek: uralikoak, altaikoak, japoniera, koreera, dravidarrak, inuitera, swahilia, esperantoa eta hizkuntza mesoamerikar batzuk (nahuatlera, huasteka eta totonakera) eranskariak dira. Antzinateko hizkuntza hiletan ere halakoak zeuden: adibidez, sumeriera eta elamera.
Eranskari ez diren hizkuntzak bi eratakoak diraː isolatzaileak ala malgukariak edo flexiboak.
Euskara eranskaritzat jotzen da, eta ez malgukaritzat, deklinatzeko orduan deklinagaia ez delako batere aldatzen. Horrexetan dago desberdintasuna: hizkuntza klasiko asko, esate baterako latina, malgukariak direnez, hondarkian ageri diren adierazkien morfemak baturik daude, eta ez dago biderik morfemak osatzen dituzten elementuak elkarren artean bereizteko. Euskaraz, aldiz, morfema horiek guztiak hondarkian biltzen dira, kasu-marka ere bertan dela: lagun-arekin, lagun-ari, lagun-arentzat, eta abar.
Dena den, hizkuntzalari batzuek auzitan jarri izan dute eranskaritasuna:
   Zenbait autorek diote alferrekoa eta baliogabea dela hizkuntzak eransle edo
   flexibo (edo are isolatzaile, etab.) moduan sailkatzea horien artean daude Anderson,
   Bauer eta Spencer, eta Haspelmathek horien aipu bana dakar. Autore horien jarrera
   gogorra kritikatzen du Haspelmathek (2009: 15), baina, era berean, aitortzen du
   eransletasunaren hipotesiak —hizkuntza bat eransle gisa sailkatzeak— ez dakarrela
   berarekin ezaugarri multzo unibertsal bat, eta, hortaz, zilegitasuna galtzen duela
   sailkapen mota horrek.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2002]
* ↑ Manterola, Julen. (2015). Euskararen morfologia historikorako: artikuluak eta erakusleak. EHU, 600 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171263
* Multimedia: Agglutinative languages / Q171263
# Unax Hayden

Unax Hayden aktore gazte bat da. Pasaian jaio da (Gipuzkoa). Irati filmean, Eneko Arista haurraren papera egiten du. Beste pelikulatan ere lan egin du.

## Filmografia
### Pelikulak

* La navidad en sus manos (2023)
* 20.000 especies de abejas (2023)
* ¡Cierra del pico! (2022)
* Irati (2022).
* Nia a sol, ni sombra (2021)
* La vida padre (2021)
* Izar Distira (2021)
* Agur Etxebeste! (2019)

### Telebista serieak

* La Fortuna (2022)
* Reina Roja (2023)
* Memento Mori (2023)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Unax Hayden - Loinaz Representación» www.loinazactores.com (Noiz kontsultatua: 2023-03-15).
# Rolf Graf

Rolf Graf, (Unterentfelden, 1932ko abuztuaren 19a - Baden (Argovia), 2019ko urtarrilaren 18a), txirrindulari suitzarra izan zen, profesionala 1952 eta 1963 artean, 37 garaipen lortu zituen.
Suitzako errepideko txapelketa hirutan irabazi zuen (1956an, 1959an eta 1962an). Suitzako Itzulian nabarmendu zen, 1956ko ekitaldia irabaziz eta ibilbidean zehar 6 etapa poltsikoratuz.
Frantziako Tourrean sei aldiz hartu zuen parte eta hiru etapa garaipen izan zituen, bi 1959an eta beste bat 1960an. Horretaz gain, 1959ko Giroan etapa bat lortu zuen eta 1954ko Gante-Wevelgem klasikoan gailendu zen.

## Palmaresa

1952
* 2. Züricheko txapelketan (amateur)
1953
* 2. Luzerna-Engelberg-en
* 10. Romandiako Tourrean
1954
* Gante-Wevelgem
* Luzerna-Engelberg
1955
* Romandiako Tourreko etapa 1
* Suitzako Sari Nagusia
* Luganoko Sari Nagusia
* 3. Suitzako Jazarpen txapelketan
1956
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* Erroma-Napoli-Erromako etapa 1
* Locleko Sari Nagusia
* Suitzako Itzulia eta 2 etapa
* Baracchi Saria (André Darrigaderekin)
* Ravenne-ko Sari Nagusia (taldekako erlojupekoa)
* 2. Luganoko Sari Nagusian
1957
* Suitzako Itzuliko etapa 1
* 2. Baracchi Sarian (Alcide Vaucherrekin)
* 3. Suitzako Madison txapelketan
* 4. Romandiako Tourrean
1958
* Locleko Sari Nagusia
* 2. Forliko Sari Nagusian
1959
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* Italiako Giroko etapa 1
* Suitzako Itzuliko etapa 1
* Frantziako Tourreko 2 etapa
* 2. Romandiako Tourrean eta etapa 1
1960
* Frantziako Tourreko etapa 1
* Longines garaikurra (taldekako erlojupekoa)
* 2. Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
1961
* Menton-Erromako etapa 1
* Suitzako Itzuliko 2 etapa
* Geneva Kantonamenduko Tourra
* 2. Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 2. Luganoko Sari Nagusian
1962
* Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* Suitzako Ipar-mendebaldeko Tourra
* Geneva Kantonamenduko Tourra
* Luganoko Sari Nagusia
* 2. Suitzako Jazarpen txapelketan
* 4. Züricheko txapelketan
* 7. Suitzako Itzulian
* 8. Romandiako Tourrean eta etapa 1

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzulia | 1952 | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 |
| Italiako Giroa | - | UT | - | - | UT | - | - | 29. | - | UT | UT | - |
| Frantziako Tourra | - | - | UT | UT | - | UT | - | 21. | 70. | 60. | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
-: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Rolf Graf - ProCyclingStats
* Datuak: Q676614
* Multimedia: Rolf Graf / Q676614
# Mads Pedersen

Mads Pedersen (Aarhus, 1995eko abenduaren 18a), Danimarkako txirrindularia da.

## Palmaresa

2014
* Frankfurteko Sari Nagusia (23 urtez azpiko mailan)
2015
* Etorkizuneko Tourreko etapa bat
2016
* Gante-Wevelgem (23 urtez azpiko mailan)
2017
* Danimarkako errepide txirrindularitzako txapelketa
* Tour du Poitou-Charentes eta etapa bat
* Danimarkako Itzulia eta etapa bat
2018
* Danimarkako Itzuliko etapa bat
* Herald Sun Tourreko etapa bat
* Fyen Rundt
* Eurométropole Tour
* 2. Flandriako Tourrean
* 5. Flandrian Zeharrean
2019
* Munduko errepideko txapelketa
* Isberguesko Sari Nagusia
2020
* Gante-Wevelgem
* Poloniako Itzuliko etapa bat
* 5. BinckBank Tourrean eta etapa bat
2021
* Kuurne-Brusela-Kuurne
* 2. Danimarkako Itzulian eta etapa bat
* Norvegiako Tourreko etapa bat
* 2. Bredene Koksijde Classicean
* 3. Eurométropoleko Tourrean
2022
* Paris-Nizako etapa bat
* Étoile de Bessègeseko etapa bat
* Circuit de la Sartheko bi etapa
* Fyen Rundt
* Belgikako Itzuliko etapa bat
* Frantziako Tourreko etapa bat
* Espainiako Vueltako Puntuakako sailkapena eta hiru etapa
* 2. Marseillesa Sari Nagusian
* 2. Danimarkako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 3. Herning Sari Nagusian
* 6. Milan-San Remon
* 7. Gante-Wevelgemen
* 8. Flandriako Tourrean
* 10. Europako errepideko txapelketan
2023
* Étoile de Bessègeseko etapa 1
* Paris-Nizako etapa 1
* Italiako Giroko etapa 1
* Frantziako Tourreko etapa 1
* Danimarkako Itzulia eta etapa 1
* Cyclassics Hamburg
* 3. Flandriako Tourrean
* 4. Paris-Roubaixen
* 5. Gante-Wevelgemen
* 5. Flandrian Zeharrean
2024
* Étoile de Bessèges eta etapa bat
* Proventzako Tourra eta hiru etapa
* Gante-Wevelgem
* Dauphiné Libéréko etapa bat
* Alemaniako Itzulia eta bi etapa
* Luxenburgoko Tourreko etapa bat
* 3. Paris-Roubaixen
* 4. Milan-San Remon
* 6. Europako errepideko txirrindularitza txapelketan
2025
* Proventzako Tourra eta etapa bat
* Paris-Nizako etapa bat

## Kanpo estekak

* Mads Pedersen - ProCyclingStats
* Datuak: Q3276247
* Multimedia: Mads Pedersen / Q3276247
# Emma Jiménez

Emma Jiménez (Sestao, Bizkaia, 1940) piano jotzailea da. Musika ikasketak Bilboko musika eskolan egin zituen. 8 urterekin solfeo ikasketak bukatu zituen; eta 12 urterekin, piano ikasketak. Hartara, ikasketa horiek bukatzen ikaslerik gazteena da.

### Ibilbidea

Bere piano ikasketak amaitzean, Ganbera-Musikako Sari Ezohikoa eman zioten 12 urterekin eta 13 urterekin Karrera Amaierako Lehengo Sari Ezohikoa.
Bilboko Musika Eskolan ikasketak bukatzean, bere formakuntzarekin jarraitu zuen Vienan eta Salzburgon. 17 urterekin, lehenengo musika bira egin zuen bakarlari, Bilboko Orkestra Sinfonikoarekin, Chopinen pianorako bigarren kontzertua interpretatzen.
Geroxeago, Joaquín Atxukarro piano-jolearekin ezkondu zen, eta bere karrera uztea erabaki zuen.
1981an, Felix Ayorekin batera bikote musikala osatuta, oholetara itzuli zen, eta hainbat musika bira egin zuten. Horrez gain, senarrarekin ere hainbat kontzertu egin ditu.
Jiménezek jasotako azken saria La Gota de Leche-k eskainikoa izan da, Bilboko Villaren Pertsonaia Isila 2017.

### Sariak eta aitormenak

* Ganbera-Musikako Sari Ezohikoa (1952)
* Karrera Amaierako Lehengo Sari Ezohikoa (1953)
* Bilboko Villaren Pertsonaia Isila 2017

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Emma Jiménez: "Para ser pianista tienes que tener una salud de hierro, sacrificar todo...y a mi no me compensaba"» Onda Vasca 2023-11-10 (Noiz kontsultatua: 2025-03-13).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Rodriguez, Cris. (2019-07-17). «Emma Jiménez: una pianista de récords.» Maldito Piano (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Jiménez, Emma - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Joaquín sobre su mujer Emma Jiménez: Es mi compañera, mi representante y mi peor crítico» EITB 2021-08-11 (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Atutxa, Sandra. (2017-12-03). «Achúcarro y Emma Jiménez, nuevos personajes silenciosos» Deia (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* Datuak: Q96051612
# Makua (etnia)

Makua hego-ekialdeko Afrikako talde etniko bat da, Mozambikeko iparraldean eta Tanzaniako hegoaldeko mugan, bereziki Mtwara eskualdean, nagusia dena. Mozambikeko talde etnikorik handiena dira, eta populazioaren zati handi bat eskualde handi batean dago, Zambezi ibaiaren iparraldean.
Soziologoek herria aztertu eta lau adar geografiko eta linguistikotan banatu dituzte: behealdekoak edo Lolo Makua, goialdekoak edo Lomwe Makua, Maua eta Niassa Makua edo Medo. Denek makua hizkuntzaren aldaerak hitz egiten dituzte, bantu taldeko hizkuntza dena. Kalkulatzen da makua biztanleriaren guztizkoa gutxi gorabehera 3,5 milioi biztanlekoa dela, horietatik milioi batek behealdeko dialektoaz (hegoaldekoa) egiten duela eta 2 milioi inguruk goialdeko dialektoa (iparraldekoa, Lomwe) hitz egiten dutela; eskualdearen hedadura eta biztanleria dela eta, lurraldea makuarekin partekatzen duten hainbat talde etnikok makua ere hitz egiten dute.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. .
* ↑ Anthony Appiah; Henry Louis Gates. (2010). Encyclopedia of Africa: Kimbangu, Simon - Zulu. 2 Oxford University Press, 116 or. ISBN 978-0-19-533770-9..
* ↑ Godfrey Mwakikagile. (2013). Africa at the End of the Twentieth Century: What Lies Ahead. New Africa Press, 136–137 or. ISBN 978-9987-16-030-3..
* 1 2 M. D. D. Newitt. (1995). A History of Mozambique. Indiana University Press ISBN 0-253-34006-3..
* ↑ Andrew Dalby. (1998). Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More Than 400 Languages. Columbia University Press, 386–387 or. ISBN 978-0-231-11568-1..
* ↑ Lomwe, MAKHUWA-MACA, MAKHUWA-MAKHUWANA, MAKHUWA-METTO, MAKHUWA-SHIRIMA, Ethnologue

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1261884
* Multimedia: Makua people / Q1261884
# Unai Bilbao

Unai Bilbao Arteta (Bilbo, Bizkaia, 1994ko otsailaren 4a) euskal herritar futbolaria da. Erdiko atzelari moduan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Barakaldo | 2.B | 2010/11 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 5 | 0 |
| Barakaldo | Denera | Denera | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 5 | 0 |
| Baskonia | 3. | 2011/12 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 2 | 0 |
| Baskonia | 3. | 2012/13 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 2 | 0 |
| Baskonia | 3. | 2013/14 | 28 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 28 | 2 |
| Baskonia | Denera | Denera | 32 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 2 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2014/15 | 29 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 29 | 2 |
| Bilbao Athletic | 2. | 2015/16 | 13 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 13 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2016/17 | 23 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2017/18 | 38 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 38 | 5 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 103 | 9 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 103 | 9 |
| Atlético San Luis | 2. | 2018/19 | 40 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 41 | 2 |
| Atlético San Luis | 1. | 2019/20 | 14 | 1 | 4 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 1 |
| Atlético San Luis | Denera | Denera | 54 | 3 | 5 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 59 | 3 |
| Necaxa | 1. | 2020/21 | 35 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 3 |
| Necaxa | Denera | Denera | 35 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 3 |
| Atlético San Luis | 1. | 2021/22 | 35 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 3 |
| Atlético San Luis | 1. | 2022/23 | 18 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 18 | 3 |
| Atlético San Luis | 1. | 2023/24 | 32 | 6 | - | - | - | - | 2 | 0 | - | - | - | - | 34 | 6 |
| Atlético San Luis | Denera | Denera | 85 | 12 | - | - | - | - | 2 | 0 | - | - | - | - | 87 | 12 |
| Tijuana | 1. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Tijuana | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 314 | 29 | 5 | 0 | - | - | 2 | 0 | - | - | - | - | 321 | 29 |

## Kanpo estekak

* Unai Bilbaoren fitxa - Athletic Club
* Datuak: Q20492179
# Julen Uriguen

Julen Uriguen Gomez (Gernika, Bizkaia, 1995eko otsailaren 4a) Euskal Herriko futbolaria da, ezker hegalean aritu ohi dena.

## Estatistikak

2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3. | 2014/15 | 27 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 27 | 1 |
| Baskonia | Denera | Denera | 27 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 27 | 1 |
| Portugalete | 2.B | 2015/16 | 9 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Portugalete | Denera | Denera | 9 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Gernika | 2.B | 2015/16 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 5 | 0 |
| Gernika | Denera | Denera | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 5 | 0 |
| Zamudio | 2.B | 2016/17 | 29 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 29 | 1 |
| Zamudio | Denera | Denera | 29 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 29 | 1 |
| Leganés B | 3. | 2017/18 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Leganés B | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Getxo | 3. | 2017/18 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Getxo | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Bermeo | 3. | 2018/19 | 15 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 | 0 |
| Bermeo | Denera | Denera | 15 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 | 0 |
| Sondika | DH | 2019/20 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Sondika | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 85 | 2 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 85 | 2 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q23907912
# RUNOFF

RUNOFF testu-prozesaketako lehen konputagailu programa izan zen modu esanguratsuan erabilia. Jatorriz 1964an idatzi zuen Jerome H. Saltzer-k CTSS sistema eragilerako MAD mihiztatzailean. Hasiera batean bi programa ezberdin ziren, TYPSET (funtsean testu-editore bat zena) eta RUNOFF (irteerako prozesadorea), eta orrialdeak eta goiburuak egiteko euskarria zuen, baita testuaren justifikazioa ere, eta hori egiteko eta beste gaitasun batzuk izateko gai zen lehen programa zen (TJ-2k ez bezala, ez baitzuen beste ezaugarririk).
RUNOFF Multics-en runoff-en aurre-egilea da, eta horrela roff-en aurrekoa eta nroff eta troff berrienen aurrekoa ere, bere inplementazioekin batera. IBM System/360rako FORMAT programaren arbasoa ere bada, eta gaur egungo testu-prozesadore guztien zeharkako arbasoa.
Programaren izenak, ustez, ingelesezko I'll run off a copy' esaldian du jatorria.
# Dinorah Castiglioni

Dinorah Castiglioni (Uruguai, 1918ko irailaren 10a – Montevideo, Uruguai, 2016ko maiatzaren 5a) zientzialaria, maistra, mediku zirujaua eta irakaslea izan zen.

## Bizitza

Maistra bezala 18 urterekin hartu zuten, lau urtez ikasten jardun ostean, eta Errepublikako Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean doktore graduatu zen 1950ean. Dinorah Castiglioni 1939an sartu zen Errepublikako Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean. Une horretan, lehen eta bigarren urteko ikasleak batuta, emakumeen kopurua 80ra iristen zen, eta gizonena 220ra. Uruguain kirurgialari gisa graduatu zen lehen emakumea izan zen.

### Lan ibilbidea

20 urtez, emakume zirujau bakarra izan zen. 30 urte baino gehiagotan jardun zuen unibertsitateko irakasle lanetan. Hogei urte baino gehiago egin zuen lan Manuel Quintela Klinika Ospitalean, unibertsitate-ospitalean.
1976. urtean, Maciel Ospitalean sartu zen, Klinika Kirurgikoko Irakasle Agregatu gisa.
2003. urtetik Uruguaiko Medikuntza Akademiako kidea izan zen.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2015ean Montevideoko Herritar Ospetsua saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ El País. (7 de mayo de 2016). Falleció la primera cirujana de Uruguay, Dinorah Castiglioni. Uruguay.
* 1 2 El País. (1 de febrero de 2015). Castiglioni fue la pionera y hoy 15% de los cirujanos son mujeres. Uruguay.
* ↑ MujerMujer. (8 de marzo de 2015). Entrevista a La primera cirujana uruguaya. .
* 1 2 La República. (18 de marzo de 2014). La primera cirujana uruguaya. Uruguay.
* ↑ Presidencia. (7 de marzo de 2014). Dinorah Castiglioni, la primera cirujana uruguaya. Uruguay.
* ↑ LR21. (9 de mayo de 2015). La primera cirujana del Uruguay fue declarada ciudadana ilustre. Uruguay.

## Ikus, gainera

* Paulina Luisi
* María Hortal
* María Teresa Sande

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19953637
# Claire Karabatsos

Claire Karabatsos (Baiona 1978ko otsailaren 5a) gehienbat longboard taula motan aritzen den emakumezko surflari profesional lapurtarra da.
Espezialitate honetan Europako onena da; shortboarden ere aritzen da.

## Biografia

Surf munduan 11 urterekin hasi zen. Sei urtez segidan (2003-2008 artean) Europako emakumezko longboard txapelduna izan da.
Kirol jardunez gain, itsasoa eta ekologia uztartzen diren ekimenetan esku hartu du: Surfrider Foundationen alde, hitzaldiak...
Egun bizilekua Biarritzen du.

## Palmaresa
### Tituluak

* 2003-2008: Europako longboard txapelduna 6 aldiz. 2003an antolatu zen estrainekoz txapelketa hori, beraz zenbait urtez txapeldun bakarra izan da.
2004 eta 2006koak Estitxu Estremo lagun irundarrarekin lehia estuan irabazitakoak izan ziren.

#### Garaipenak

* 2006: Kana Miss Cup (WLTn 3 izardun).
* 2001: O’Neill Longboard Classic (Donostian; Europako ASPn izar 1).
* 2000: Biarritz Surf Festival.

#### Ohorezko postuak

* 2007: 2.a Kana Miss Cup (WLTn 3 izar).
* 2006: Roxy World Championship (WLC), munduko txapelketan 3.a.
* 2004: 2.a Kana Miss Cup (Europako ASPn izar 1).

## Erreferentziak

* ↑ "Ohol luzea" bere luzeragatik.
* ↑ "Ohol laburra".
* ↑ Egoitza Biarritzen duen Surfrider Foundation Europeko lehendakariordea da.
* ↑ Donostiako akuarioan hizlari.
* ↑ Jaiolekuagatik batzuetan "baionar" agertzen da hedabideetan eta beste batzuetan "angeluar": ikus adibidez surfersvillage.com.en hau.
* ↑ 2004ko emaitza.
* ↑ World Longboarding Tour
* ↑ Association of Surfing Professionals

## Kanpo estekak

* Karabatsos aipatua Berrian Biarrizko Surf Festibala dela eta.
* Nesken surf lehiaketa Zarautzen 2005ean Kirolak.neten.
* Euskaldunak, nagusi Europan eitb.eus.en.
* (Ingelesez) Elkarrizketa eta argazkiak patagonia.comen.
* (Ingelesez) Karabatsosen fitxa Europako ASPko webgunean.
* Datuak: Q2975055