OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pelé

Edson Arantes do Nascimento (Três Corações, 1940ko urriaren 23a - São Paulo 2022ko abenduaren 29a), batez ere Pelé ezizenaz ezaguna, brasildar futbolaria izan zen, zaletu eta aditu askoren iritziz inoiz izan den handiena. Mendeko Atleta titulua jaso zuen 1981ean, L'Équipe frantziar kirol-egunkariak emanik.

## Kirol ibilbidea

Futbolerako berezko dohaina zuen: zelai gainean lasterra, bizia eta teknika trebekoa zen. Aurrelari aritzen zen maizenik, eta golak erraz sartzen zituen, bai urrundik eta bai gertutik. 1958ko Suediako Munduko Kopan (Jules Rimet lehiaketan) garaipena lortu zuen brasildar taldearekin aritu zen. 1962. eta 1970. urteetan jokatu ziren mundu lehiaketetan ere garaipena lortu zuen . Brasilen jokatu zuen Santos futbol taldean, harik eta 1974an futbola utzi zuen arte. 1975ean, ordea, futbolera itzuli zen 1977 arte, New Yorkeko Cosmos futbol taldearekin dirutza handiko kontratu bat sinatu baitzuen. Futbola utziz geroztik, kirol munduari gertutik loturik segitu zuen aditu lanetan; zenbait liburu ere idatzi zituen eta hainbat filmetan ere izan zen partaide.
Futbol profesionalaren goleatzailerik onena izan zen, 1.284 gol sartu baitzituen bere ibilbide osoan. Partida bakar batean sartutako gol kopururik handiena 1964an lortu zuen: 8 gol (Santos 11-Botafogo 0). 1959ko denboraldian 127 gol sartu zituen, inoizko markarik handiena.

### Brasilgo selekzioa

Brasilgo selekzioarekin 92 partida ofizial jokatu zituen eta taldeko golegilerik onena izan zen, 95 golekin, baita Munduko Txapelketetan inoizko brasildarrik onena ere (12 gol). 1958an, Munduko Txapelketa lortzen futbolaririk gazteena izan zen. Haren azken partida 1971ko uztailaren 18an izan zen, Brasil-Jugoslavia zehazki.

### Futbol klubak

Brasilgo Santos FC taldean jokatu zuen 1956tik 1974 arte eta ondoren, New York Cosmos talde estatubatuarrean, 1975etik 1977 arte.

### Tituluak

* Munduko Txapelketa: 1958, 1962 eta 1970.
* Kluben arteko Munduko Txapelketa: 1962 eta 1963.
* Ameriketako Askatzaileen Kopa (Taça Libertadores da América): 1962 eta 1963.
* Brasilgo Kopa: 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970 eta 1971.
* Rio-São Paulo: 1959, 1963, 1964, 1966 eta 1968.
* Campeonato Paulista: 1958, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1967, 1968, 1969, 1973.
* Ipar-Ameriketako Txapelketa: 1977 (NY Cosmos).

## Zinema

* Escape to Victory ("Ihesa ala garaipena", 1981).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-1-28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Ingelesez) Cuando Pel� odia llamarse Pel�. 2006-01-05 (Noiz kontsultatua: 2021-02-15).
* ↑ «Pelé. Biografía de Pelé» web.archive.org 2010-08-08 (Noiz kontsultatua: 2021-02-15).
* ↑ «elmundo.es - Mundial 2006» www.elmundo.es (Noiz kontsultatua: 2021-02-15).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala, pele10.com
* Datuak: Q12897
* Multimedia: Pelé / Q12897
# Vinícius Júnior

Vinicius de Olivera Júnior (São Gonçalo. Brasil, 2000ko uztailaren 12a), Vinicius Jr. edo Vini Jr. izenez ezagunagoa, brasildar futbol jokalaria da, gaur egun Espainiako Ligako Lehen Mailako Real Madrilen jokatzen duena ezker hegaleko gisa. Brasilgo selekzio nazionalean ere jokatzen du.
Transfermarkt, futboleko merkatuan espezializatutako web orrialdearen arabera, 120 milioi euroko balioa du.

## Ibilbidea

2017ko martxoan, 16 urte besterik ez zituela, Brasilgo 17 urtez azpiko txapelketa irabazi zuen selekzioaren izarretako bat izan zen, 7 gol sartu baitzituen eta txapelketako jokalari onenaren saria eman baitzioten. Bere hastapenean Neymarrekin konparatua izan zen, bien arteko antzekotasunagatik, batez ere "dribbling-a" zela eta. Gaur egun. 2021-2022 denboraldi hasierako eztandaren ondoren, etorkizun onena duten jokalarietako bat bezala kontsideratua dago. 2018ko edizioan Golden Boyeko (urteko jokalari gazte onenari ematen zaion saria) bosgarren izan zen, eta 2019 eta 2020ko edizioetan ere izendatuen artean izan zen.

## Estatistikak klubetan

2023ko otsailaren 22an eguneratua. :
| Kluba | Herrialdea | Urtea | Partida(k) | Gola (k) | Asistentzia (k) |
| Flamengo | Brasil | 2016-2017 | 32 | 4 | 1 |
| Flamengo | Brasil | 2017-2018 | 17 | 6 | 3 |
| Flamengo | Brasil | Guztira klubean | 49 | 10 | 4 |
| Real Madril | Espainia | 2018-2019 | 31 | 3 | 12 |
| Real Madril | Espainia | 2019-2020 | 38 | 5 | 4 |
| Real Madril | Espainia | 2020-2021 | 49 | 6 | 7 |
| Real Madril | Espainia | 2021-2022 | 52 | 22 | 20 |
| Real Madril | Espainia | 2022-2023 | 35 | 18 | 9 |
| Real Madril | Espainia | Guztira klubean | 205 | 54 | 52 |

## Selekzio nazionala

Behe-kategoria guztietatik pasa ondoren, batez ere 15 eta 17 urtez azpiko Hego Amerikako txapelketetan nabarmenduta, ofizialki 2019ko irailaren 11an egin zuen debuta selekzio absolutuarekin. Ordutik, 9 partidu jokatu ditu, eta ez du ate hausteko aukerarik izan.
2021eko Amerika Kopan parte hartu zuen, non Brasilek finalean galdu zuen Argentinaren aurka.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Vinícius Júnior - Player profile 21/22» www.transfermarkt.com (Noiz kontsultatua: 2021-10-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Real Madrid: Los inicios de Vinicius, mejores que los de Neymar» Marca.com 2018-02-24 (Noiz kontsultatua: 2021-10-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Vinicius Junior, el nuevo Neymar por el que suspira media Europa» AS.com 2017-01-12 (Noiz kontsultatua: 2021-10-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Real Madrid: Las cuatro claves del fichaje de Vinicius Junior por el Real Madrid» Marca.com 2017-05-08 (Noiz kontsultatua: 2021-10-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28973866
* Multimedia: Vinícius Júnior / Q28973866
# Djamila Ribeiro

Djamila Taís Ribeiro dos Santos (Santos, Brasil, 1980ko abuztuaren 1a) Brasilgo feminista, kazetari eta filosofo beltza da.

## Ibilbidea

Filosofia politikoa ikasi zuen São Pauloko Unibertsitate Federalean (UNIFESP). Graduko tesian Simone de Beauvoir eta Judith Butlerren lanak ikertu zituen. Carta Capital astekariarentzat egiten du lan editore gisa. 2016ko maiatzean, São Pauloko udal gobernuko Giza Eskubideen eta Herritarren Gaietarako idazkariorde izendatu zuten, eta Fernando Haddad alkate eta presidentegai izango zenaren administrazioarekin bat egin zuen.
Angela Davis filosofo feminista beltzaren Emakumeak, arraza eta klasea liburuaren hitzaurrea idatzi zuen Brasilgo itzulpenerako eta portugesezko lehen ediziorako. Ribeiro behin baino gehiagotan aritu izan da elkarlanean Davisekin. Djamila Ribeiro blogaria ere bada eta sareetako aktibista. Gizarte zibilaren ordezkari gisa hitz egin zuen 2018an Harvardeko Unibertsitatean Brasilgo Konferentzian. Candomblé komunitateko kide gisa identifikatzen du bere burua, hori tradizio erlijioso afrobrasildar bat da. Europako mendebaldeko gizarteak Afrikako komunitateko emakume sendatzaile tradizionalak sorgin gisa erretratatu zituela idatzi du.

## Argitalpenak

* Edo leku faltsu bat zela? (2017) (Zer da enuntziazio lekua? )
* Quem tem medo do feminismo negro? (2018) (Nor da feminismo beltzaren beldur?)
* Arrazakeriaren aurkako eskuliburu txikia (2019) (Arrazakeriaren aurkako eskuliburu txiki bat)

## Erreferentziak

* ↑ Ana Flávia Oliveira. (18 de noviembre de 2016). Djamila Ribeiro, a voz da consciência negra feminina no Brasil. .
* ↑ Marina Novaes. (23 de julio de 2016). “É preciso discutir por que a mulher negra é a maior vítima de estupro no Brasil”. .
* ↑ 20 Jornalistas Negros influentes em diversas áreas do Jornalismo. 11 de diciembre de 2016.
* ↑ Marieta Cazarré. (18 de enero de 2016). Movimentos sociais encontram na internet o caminho para mobilizar militantes. .
* ↑ Norma Odara. (18 de mayo de 2016). Djamila Ribeiro é nomeada secretária-adjunta de Direitos Humanos de São Paulo. .
* ↑ Alê Alves. (27 de julio de 2017). Angela Davis: “Quando a mulher negra se movimenta, toda a estrutura da sociedade se movimenta com ela”. .
* ↑ Brazil Conference 2018, Harvard University. .
* ↑ Piza, Renata. (11 de diciembre de 2017). Djamila Ribeiro: falar é preciso. Vogue Globo.
* ↑ Ribeiro, Djamila. (13 de octubre de 2019). Às feiticeiras, minha reverência. .
* ↑ «Livros de Djamila Ribeiro» Estante Virtual.
* ↑ «Want to be anti-racist? In Brazil, there's a guide for that» France 24 13 de diciembre de 2019.

## Kanpo estekak

* Ingelesezko elkarrizketa Al Jazeerari arraza eta generoa Brasilgo politika garaikidean
* Datuak: Q28678025
* Multimedia: Djamila Ribeiro / Q28678025
# Jasone Diaz de Gereñu

Jasone Diaz de Gereñu (Eskoriatza, 1967ko ekainaren 6a) Gipuzkoako eskubaloi jokalari ohia da, Espainiako selekzioarekin atezain gisa jokatu zuena.

## Ibilbidea

Futbolean jokatzen hasi zen arren, laster eskubaloira aldatu zen, atezain gisa. Bere ibilbidean zehar Hernani Eskubaloi Taldearekin jokatu zuen, eta talde horrekin hasi zen Espainiako Ohorezko Mailan partidak jokatzen. 1986tik 1995era Espainiako maila gorenean lehiatu zen, bere ibilbide osoan Hernani Eskubaloiarekin, azken 3 urteetan izan ezik, Corteblanco Bidebieta taldean aritu baitzen.
Joko Olinpikoetan parte hartu zuen Euskal Herriko lehen emakumezko jokalarietako bat izan zen 1992an. Orduan hiru gipuzkoarrek jokatu zuten selekzioan: Hernanitik Jasone Díaz de Guereñu eta Karmele Makazaga deitu zituzten eta Pegaso taldetik, Amaia Ugartemendia.
1993an eskubaloia utzi zuen. Gaur egun Baster Tratamentuak enpresako zuzendari komertziala da.

## Erreferentziak

* ↑ «RFEBM - Real Federación Española de Balonmano» www.rfebm.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) RAMOS, J.. (2017-03-05). «La Areskoaren II. Emakume Martxa ya conoce a sus dos homenajeadas» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2025-03-07).
* ↑ «Jasone Diaz de Gereñu eta Agurtzane Elkoro omenduko dituzte Aresko Martxan - Debagoiena» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-07).
* ↑ «Bera Bera - Bera Bera, Joku Olinpikoetan» berabera.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-07).
* ↑ Jasone Diaz de Gereñu. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125850654
# Ezkerreko Blokea (Portugal)

Ezkerreko Blokea (portugesez: Bloco de Esquerda, 'blɔku dɨ (ɨ)ʃ'keɾdɐ ahoskatua) Portugalko alderdi politiko ezkertiarra da. 1999an sortu zen, hiru alderdi politiko ezkertiarren koalizio bezala. Beranduago koalizioa alderdi batu bat bilakatu zen. 1999an botoen %2 lortu zuen, 2002an %3a eta 2005an %6,5, 8 eserleku lortzen. Europako parlamentuan eserleku bakarra daukate. Europako Ezkerraren Alderdiaren kidea da.

## Koordinatzaileen zerrenda

| Koordinatzailea | Koordinatzailea | Agintaldiaren hasiera | Agintaldiaren amaiera |
| 1.a | Francisco Louçã | 1999-3-24 | 2012-11-10 |
| 2.a | João Semedo | 2012-11-10 | 2014-11-30 |
| 3.a | Catarina Martins | 2012-11-10 | 2023-5-28 |
| 4.a | Mariana Mortagua | 2023-5-28 | Agintean |

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. .

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q884840
* Multimedia: Bloco de Esquerda / Q884840
# Mountjoy espetxeko ihesa helikopteroz

Mountjoy espetxeko ihesa helikopteroz burutu zuten 1973ko urriaren 31n izan zen Behin-behineko IRAko hiru presok Dublingo Mountjoy espetxetik. Irlandako Errepublikako gobernua lotsagarri utzi zuen ihesaldiak.

## Gertakariak

1973ko urriaren 31n, Helikoptero batean egin zuten ihes IRAko hiru presok, Seamus Twomey, J. B. O'Hagan eta Kevin Mallon, Dublingo Mountjoy espetxetik. Plana borobil atera zitzaion IRAri. Helikoptero bat alokatu zuten gidari eta guzti, argazkilariak zirela eta hiriari airetik argazkiak atera nahi zizkietela esanez, baina behin airean zirela, pilotua behartu zuten Mountjoyko patioan lur hartzera. Hasieran guardiek ez zuten zirkinik egin, defentsa ministroa zelakoan. Presoek guardiak inguratu zituztela ikustean, beranduegi zen. Muturren aurrean egin zieten ihesa ezin zen geratu. Irlandako Errepublikako gobernua lotsagarri utzi zuen ihesaldiak.
Irlandako Gobernuan Fine Gael alderdiko Liam Cosgrave zegoen eta, gertakarien ondorioz, kritika ugari jasan zituen.

## Ihesaldia herri kulturan

Ihesaldia errepublikarren herri kulturan sartu zen, eta besteak beste, The Wolfe Tones taldearen «The Helicopter Song» kantuan jasota geratu da.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/helikoptero-batean-egin-zuten-ihes-irako-hiru-presok-dublingo-mountjoy-espetxetik

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4366141
# Brabanteko Dukerria

Brabanteko Dukerria (nederlanderaz: Hertogdom Brabant; frantsesez: Duché de Brabant) Europako antzinako dukerria izan zen, Mosa eta Eskalda ibaien artean kokatua, egun Belgikaren (Anberes, Flandriako Brabante eta Valoniako Brabante) eta Herbehereen (Noordbrabant) artean banatua.

## Historia

Nerbiarren lurraldea zen erromatarrek eta frankoek hartu baino lehen; Brabante Austrasia eta Lotaringiako erresumen eremua izan zen. IX. mendean lau konderritan banatua zegoen, eta Lovainako kondeen eskuetara igaro zen XII. mende hasieran (1106); garai hartan bihurtu zen dukerri.
1406. urtean Valois-Burgundiako etxeko adar gazteak hartu zuen oinordekotzan, eta 1430ean Borgoinako duke Filipe III.a Onak berreskuratu zuen. Geroago Austriako etxeak (Maximiliano I.a enperadorea) hartu zuen herentzian, eta 1553tik aurrera Espainiako Austrien esku geratu zen. Brabanteko iparraldea matxinatu ziren Herrialde Batuen esku geratu zen 1609an, eta Utrechteko Itunak (1713) Austria Etxeko Habsburgotarren eskubidea berretsi zuen, hegoaldeari dagokionez.
1795ean, frantsesek hegoaldeko Herbehereak okupatu zituztenean desegin zen dukerria.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159856
* Multimedia: Duchy of Brabant / Q159856
# Francisco Silvelaren hirugarren gobernua

Francisco Silvelaren hirugarren gobernua, 1902ko abenduaren 6tik 1903ko uztailaren 20ra arte iraun zuena, aldi labur baina esanguratsua izan zen Espainiako historia politikoan. Denbora horretan, Silvela Ministroen Kontseiluko presidente izan zen, eta haren kabinetean, besteak beste, Antonio Maura Agintaritzan, Buenaventura Abárzuza Estatuan eta Eduardo Dato Grazia eta Justizian.
Gobernu horren ezaugarria izan zen berroneratze politiko eta administratiboan zuen ikuspegia, herrialdea modernizatu eta gobernuaren eraginkortasuna hobetuko zuten erreformak ezartzen saiatuz. Hala ere, erronka esanguratsuei aurre egin zien, sektore kontserbadoreen erresistentzia eta XX. mende hasierako Espainiaren ezaugarri izan zen ezegonkortasun politikoa barne.

## Kabinetea

Ministroen Kontseilua, 1902ko abenduaren 6a – 1903ko uztailaren 20a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Francisco Silvela | 1902ko abenduaren 6a – 1903ko uztailaren 20a |
| Agintaritza ministroa | Antonio Maura | 1902ko abenduaren 6a – 1903ko uztailaren 20a |
| Estatu ministroa | Buenaventura Abarzuza Ferrer | 1902ko abenduaren 6a – 1903ko uztailaren 20a |
| Gerra ministroa | Arsenio Linares y Pombo | 1902ko abenduaren 6a – 1903ko uztailaren 20a |
| Itsas Armada ministroa | Joaquín Sánchez de Toca | 1902ko abenduaren 6a – 1903ko uztailaren 20a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Eduardo Dato | 1902ko abenduaren 6a – 1903ko uztailaren 20a |
| Sustapen ministroa | Francisco Javier González de Castejón | 1902ko abenduaren 6a – 1903ko uztailaren 20a |
| Irakaskuntza Publikoa eta Arte Ederretako ministroa | Manuel Allendesalazar | 1902ko abenduaren 6a – 1903ko uztailaren 20a |
| Ogasun ministroa | Raimundo Fernández-Villaverde | 1902ko abenduaren 6a – 1903ko martxoaren 25a |
| Ogasun ministroa | Faustino Rodríguez Sampedro | 1903ko martxoaren 25a –uztaillaren 20a |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26185517
# Baskoniarra (industria litikoa)

Baskoniarra Erdi Paleolitoko industria litikoaren aldaera bat da, faczies bat, Mustertarra, Olha motakoa, eta François Bordesek identifikatu eta definitu zuena Ipar Euskal Herrian arrakalatzaileak dituen industriak azaltzeko. Kantauriar mendilerroan eta Ipar Euskal herrian garatzen da, Olha harpean aurkitu zuena eredutzat hartuz. Ohiko bifazeen ordez, harri-printzetan egindako arrakalatzaile eta Quina-Ferrassie (edo Charentiarra) motako multzo mousteriar eboluzionatuak erabiltzen dira.
Ikerlari askok zalantzan jarri duten baskoniar faziesa izan zenik, horrela definitutako taldeak oso heterogeneoak direla esaten baitute.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Tesauros - Diccionarios del patrimonio cultural de España - Musteriense» tesauros.cultura.gob.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).
* ↑ «294 harri-printza» Arkeologia histegia (Donostia: Eusko Jaurlaritza. Kultura eta Hizkuntza politika saila): 49. ISBN 9788445734780..
* ↑ (Frantsesez) Deschamps, Marianne. (2011-03-01). «Le Vasconien : révision de sa signification à partir des industries lithiques d’Olha I et II, d’Isturitz et de Gatzarria» PALEO. Revue d'archéologie préhistorique (21): 103–126. doi:10.4000/paleo.1775. ISSN 1145-3370. (Noiz kontsultatua: 2025-03-08).

## Bibliografia osagarria

* Mazo Pérez, Carlos, et alii (2012) «El nivel musteriense de la cueva de Abauntz (Arraitz, Navarra) y su aportación al debate "Vasconiense"» Mainake, 0212-078X, 33, 2011-2012 (Ejemplar dedicado a: Neanderthales en Iberia: últimos avances en la investigación del Paleolítico Medio ibérico), 187-214 or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6159754
# Mundua Eder

Mundua eder Mikel Urdangarinen estudioko diskoa da, 2024. urtean Gasteizko Ura Studios-en grabatu zen eta urte berean argitaratu zen. Aurreko diskoen ibilbide intismista konpromezuarekin uztartuaz jarraitu du lan honekin. Kanta gehienen egilea Mikel Urdangarin bera izan baina abesti batzuenak Harkaitz Cano eta Kirmen Uriberenak dira. Abesti guztien musika Urdangarinenak dira.
Abeslariaren hitzetan "Lan honek edertasun forma ezberdinak erakutsi nahi ditu, txanponaren beste aldea ezkutatzen ez dutena. Hamar abesti, hamar begirada, hamar hunkidura. Bizitza, den bezalakoa. Edo, hobeto esanda, nik sentitzen dudan eran".

## Kantuen zerrenda

Diskoan bildutako kantak:
* "Gaur ez da nahiko"
* "Euripean"
* "Bart gauez"
* "Mundua eder". Hitzak: Kirmen Uribe. Izaro Andres: ahotsa.
* "Izurik ez gehiago"
* "Ilunabarra"
* "Zerua izar jario". Hitzak: Harkaitz Cano
* "Udako gau epela"
* "Argira"
* "Edertasuna"

## Taldea

* Mikel Urdangarin: ahotsa, gitarra akustikoa eta pianoa.
* Koldo Uriarte: ekoizpen artistikoa, pianoa, gitarra elektrikoa eta akustikoa, baxua, sinteak, testura elektronikoak.
* Rafa Rueda: gitarra elektrikoa eta akustikoa.
* Jon Cañaveras: baxua.
* Nika Bitchiashvili: biolina.
* Ander Hurtado de Saratxo: bateria eta perkusioak.
* Alison Keable: ahotsak.
* Izaro Andres: ahotsa (Mundua eder).
* Rubén Salvador: fliskornoa.
* Estitxu Oraá: txeloa.
* Aihnoa Marauri: biola.
* Diseinua: Alain Urrutia

## Erreferentziak

* ↑ https://www.naiz.eus/eu/gaiak/noticia/20241227/ahazten-zaigu-euskarak-mundua-edertzen-duela
* ↑ https://mikelurdangarin.eus/product/mundua-eder/
* ↑ https://web.archive.org/web/20210125170519/http://mikelurdangarin.eus/wp-content/uploads/2020/12/Izurdeen-lekua__-LETRAK.pdf

## Kanpo estekak

* Mundua eder abeslariaren webgune ofizialean.
* "Mundua eder" abestia Youtuben.
* "Mundua eder" abestiaren bideoklip ofiziala.
* (Gaztelaniaz):Elkarrizketa abeslariarekin Noticias de Alava egunkarian, 2024/12/11.
* Datuak: Q132861512
# Warrenpointeko segada

Warrenpointeko segada, Narrow Waterko segada, Warrenpointeko sarraskia edo Narrow Waterko sarraskia, 1979ko abuztuaten 27an, Ipar Irlandako Narrow Water gazteluaren aldameneko errepidean Behin-behineko IRAren Hego Armagheko Brigadak Britainiar Armadaren konboi bati jarritako bonba bidezko segada bat izan zen.
Ipar Irlandako gatazka guztian zehar Behin-behineko IRAk Britainiar Armadari egindako eraso hilkorrena izan zen. Denera, atentatu honetan 18 soldadu hil, 20 soldadu zauritu eta Britainiar Armadako helikoptero bat kaltetu zen.

## Atentatua
### Lehen leherketa

Segada abuztuaten 27ko arratsaldeko 16:40 aldera jazo zen, Warrenpoint udalerritik hurbil dagoen Narrow Water gazteluaren aldamenetik igarotzen den A2 errepidean, Newry ibaiaren iparraldeko bazterrean, eta Ipar Irlanda eta Irlandako Errepublikaren arteko mugan.
50 soldaduz osatutako Britainiar Armadako konboi bat toki hartarik padatzen ari zela Behin-behineko IRAk 360 kilo ANFO lehergailadun bonba bat lehertarazi zuen. Eztandak konboiaren azken kamioia bete-betean jo eta unean bertan 6 soldadu akabatu zituen.
Ondoren, eta biziraundako britainiar soldaduen lekukotzaren arabera, mugaren bestaldeko Cooley penintsulako basotik ezkutuak IRAkideek fusilez tirokatu omen zituzten. Gerora, Ulsterko Errege Poliziaren ikerketen arabera "tiro" horiek leherketaren metralla izan omen ziren. Britainiar soldaduek tiro horiei erantzunez, mugaz gain tiro egin eta Irlandako Errepublika aldean zeuden eta gertakariarekin batete zerikustekorik ez zuten zibil bat hil eta beste bat zauritu zuten.
Handik minutu gutxira Garda Síochának Irlandako Errepublikan atentatuan parte hartutako zeuden 2 IRAkide atxilotu zituen.

### Bigarren leherketa

Atentatua egin aurretik eta prestaketan IRAk Britainiar Armadak haiei nola erabtzuten zien aztertzen egon zen, eta lehen leherketa jazo ondoren berehala soldadu gehiago bertaratuko zirela zuzen aurreikusi.
17:12etan, lehen eztanda jazo eta 32 minutura, IRAk gazteluaren atarian esneontzi batzuetan ezkutatutako 360 kiloko bigarren bonba bat eztandarazi zuen. Ataria suntsitu eta une hartantxe bertaratutako Britainiar Armadaren helikoptero bat kaltetu zuen, hura lurrera bota ez arren.
Bigarren eztandak 12 soldadu hil zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5572919
# Jaleel White

Jaleel Ahmad White (1976ko azaroaren 27a, Culver City, Kalifornia), estatubatuar aktore bat da.
1990eko hamarkadan Family Matters (1989-1999) komedia telesailean Steve Urkel pertsonaia antzezteari esker mundu osoan ospetsu bilakatu zen.
Bestalde, beste hainbat telesail eta filmetan ere agertu izan da, tartean Grown Ups (1999–2000), Dreamgirls (2006), Boston Legal, House, Castle, Psych eta Bones.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q358306
* Multimedia: Jaleel White / Q358306
# Malcolm Holcombe

Malcolm Holcombe (Weaverville, Ipar Carolina, 1955eko irailaren 2a – Asheville, Ipar Carolina, 2024ko martxoaren 9a) estatubatuar egile abeslaria izan zen.

## Diskografia

* Trademark (1985, LP)
* A Far Cry From Here (1994)
* A Hundred Lies (1996)
* Jelly Roll Johnson and a Few Close Friends (1999)
* Another Wisdom (2003)
* I Never Heard You Knockin’ (2005)
* Not Forgotten (2006)
* Wager (2007)
* Gamblin’ House (2008)
* For the Mission Baby (2009)
* To Drink the Rain (2011)
* Down the River (2012)
* Brewery Lane Theatre (2014)
* Pitiful Blues (2014)
* The RCA Sessions (2015)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q2197711
* Multimedia: Malcolm Holcombe / Q2197711
# Euskaria Fundazioa

    Artikulu hau elkarte abertzaleari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Euskeria (argipena)».
Euskaria 1986an sortutako Euskal Herriko elkarte abertzalea da. 2003an fundazio bilakatu zen.

## Ideologia

Euskariaren arabera, bost administraziotan sakabanatua dagoen Euskal Herriak historian zehar bere burua gobernatzeko eta burujabetasuna berreskuratzeko borondatea adierazi du. Ildo horretan, Euskaria elkarte independentista da.
Euskariak, Euskal Estatua lortzeko bide gisa, euren ustez nazioartean onarturik dagoen autodeterminazio eskubidearen gauzapena aldarrikatzen du. Horretarako, abertzale eta euskaltzale guztien arterko aliantza proposatzen du. Horrela eredu juridikoa, politikoa, sozioekonomikoa eta kulturala aukeratu behar dela defendatzen dute.
Halaber, autodeterminazioaren aldeko lan politikoa egiteagatik jazarpena eta errepresioa pairatzen duten pertsonen aldeko ekimenak bultzatzen ditu.
Bestetik, gizarte eta nazio eraikuntza uztartuz, herritarron partehartze zuzena bultzatzen dute, jendarte zibilaren protagonismoa aldarrikatuz.

## Kanpo estekak

* Euskariaren webgunea
* Datuak: Q12257638