OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Omar Torrijos

Omar Torrijos (Santiago de Veragua, 1929ko otsailaren 13a - Penonome-tik hurbil, Panama, 1981eko uztailaren 31) Panamako militarra eta politikaria izan zen. Panamako estutuburua izan zen 1968-1981 bitartean.

## Bizitza

Ikasketa militarrak egin ondoren, Panamako Goardia Nazionaleko kide izan zen, eta 1966. urtean teniente koronel izendatu zuten. 1968. urtean Arnulfo Arias aginpidetik baztertu zuen estatu-kolpean parte hartu zuen, eta, denbora laburraren buruan, batzorde militar berriko buruzagi bihurtu zen. Konstituzioa indargabetu, alderdiak legez kanpo utzi eta gogortasun handiz aurre egin zien ikasle eta enpresaburuen presioei. 1972. urtean biltzar konstituziogilea osatzeko deialdia egin zuen, eta biltzarrak gobernuburu eta Panamako iraultzako buruzagi goren izendatu zuen Torrijos. Panamako ubidearen gaineko jabetza berreskuratzeko negoziazioak bultzatu zituen Torrijosek bere agintaldiaren hasieratik, eta 1973. urtean Nazio Batuen Segurtasun Batzordearen aldeko erantzuna jaso zuen, Estatu Batuek kontrako botoa eman bazuten ere. 1977. urtean, Estatu Batuetako lehendakari Jimmy Carterekin negoziazio-prozesu luzea eraman zuen aurrera; negoziazio horien arabera, 2000. urterako panamarren mende egongo zen ubidea. 1978. urtean uko egin zion lehendakaritzarako hauteskundeetara aurkezteari, eta 1981. urtean hil zen hegazkin-istripu batean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q332055
* Multimedia: Omar Torrijos / Q332055
# Juvénal Habyarimana

Juvénal Habyarimana (Gasiza, 1937ko martxoaren 8a - Kigali, 1994ko apirilaren 6a) Ruandako politikari eta militarra izan zen. Ruandako armadaburu eta Guardia Nazionalaren ministro izan zen 1963an. Estatu-kolpea jo zuen 1973an, eta Grégoire Kayibanda agintetik kendu. Errepublikako presidente izan zen, Defentsa ministro gero eta, ondoren, lehen Ministro. Hutu eta tutsi etnietako herritarren arteko harremanak baretzen ahalegindu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q272580
* Multimedia: Juvénal Habyarimana / Q272580
# Mustafa IV.a

Mustafa IV.a (otomandar turkieraz: مصطفى رابع Muṣṭafā-yi rābi‘; 1779ko irailaren 8a – 1808ko azaroaren 16a) Otomandar Inperioko sultana izan zen, Abdul Hamid I.a sultanaren eta Ayse Seniyeperver-en semea. Ama zen hezkuntzaren arduradun, baina Mustafak nahiago zuen olgetazko bizitza, ikasketetan aritzea baino.
1807-1808 denbora-tartean izan zen boterean, jenizaroek haren lehengusu Selim III.a boteretik kendu ondoren. Selim III.ak egindako berrikuntza asko abolitu egin zituen, eta aurrerago Selim III.a asasinatzeko agindua eman zuen. Bayrakdar Rousseko paxak Mustafa hiltzeko agindua eman zuen, eta Mahmud II.a, Mustafaren anaia, koroatu zuen.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Ahmed III.a
Abdul Hamid I.a
Rabia Şermi Kadin
Mustafa IV.a
Ayşe Sineperver Sultan :

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 186. arauaː Atzerriko pertsona-izenak. Grafia-irizpideak. Erregeerreginen eta kidekoen kasua. .
* Datuak: Q199830
* Multimedia: Mustafa IV / Q199830
# David Dacko

David Dacko (1930eko martxoaren 24a, Ekuatore Afrika Frantsesa – 2003ko azaroaren 20a, Kamerun) Afrika Erdiko Errepublikako (AER) lehen presidentea izan zen, 1960ko abuztuaren 14tik 1966ko urtarrilaren 1era eta AER-ko hirugarren presidentea 1979ko irailaren 21etik 1981ko irailaren 1etik. estatu-Kolpeek boteretik bi aldiz kendu ondoren ere, Dacko politikari oso aktiboa eta presidente hautagaia jarraitu zuen izaten jarraitzaile leialen talde batekin. Dacko izan zen, beraz, Afrika Erdiko politikan figura garrantzitsua 50 urte baino gehiagoz.
* Datuak: Q310860
* Multimedia: David Dacko / Q310860
# Moussa Traoré

Moussa Traoré (Kayes, Frantziar Sudan (gaur egun Mali), 1936ko irailaren 25a - Bamako, 2020ko irailaren 15a) maliar militarra eta politikaria izan zen. Maliko presidentea izan zen 1969-1991 bitartean.

## Bizitza

Katiko Eskola Militarrean egin zituen ikasketak. Gero Frantziako armadan sartu zen, eta 1960an bere herrialdera itzuli zen. 1971n, koronel izendatu zuten eta zazpi urte geroago jeneral. 1968an Maliko lehendakari Modibo Keïta kargutik kendu zuen estatu kolpearen buru izan zen. Orduan Askapen Nazionalerako Batzorde Militarreko (Comité militaire de libération nationale) presidente izendatu zuten, eta Maliko Gudarosteen komandanteburu. 1969 eta 1979 bitartean estatuburu izan zen, eta azken urte hartatik aurrera Maliko lehendakari. Gainera, Defentsa eta Segurtasun ministro izan zen 1978-1986 bitartean, eta Barne Arazoetako ministro 1978-1979 bitartean. 1970ean Afrika Mendebaldeko Estatuetako Estatuburuen Konferentziako lehendakari izan zen.
1985ean Maliko lehendakari hautatu zuten berriro. 1988an, berriz, Afrikar Batasunaren Aldeko Erakundeko (OUA, Organisation de l'Unité Africaine) lehendakari hautatu zuten. 1989ko uztailean, Egiptoko lehendakari Hosni Mubarakek hartu zuen haren lekua OUAren lehendakaritzan. 1990ean, Egipto eta Mexikoko lehendakariekin batera, Haurtzaroaren Mundu Gailurraren antolatzaileetako bat izan zen, Nazio Batuen babespean. 1991n Maliko egoera politikoa krisian sartu zen, eta ikasleek hezkuntzaren kalitate txarraren aurkako manifestazioak deitu zituzten. Martxotik aurrerako protestetan, baina, alderdi bakarreko sistema desagertzea eta alderdi-aniztasuna onartzea izan zen manifestazioetako eskari nagusia. Protestek herritarren eta armadaren arteko borroka odoltsuak ekarri zituzten. Negoziatzeko ezintasunaren aurrean, oposizioak greba orokorra deitu zuen, Traorék dimisioa aurkeztu arte greban irauteko asmoz. Traorék ez zuen dimisioa aurkezteko asmorik agertu, baina setio-egoera eta etxeratze-deia bertan behera uztea erabaki zuen. Bere agintaldiaren amaiera arte, alegia ekainera arte, eutsi nahi zion karguari, baina martxoan armadak kenarazi zuen kargutik. Armadak bertan behera utzi zuen konstituzioa, parlamentua desegin zuen, alderdi bakarra abolitu zuen, Bakearen Aldeko Batzorde Nazionala antolatu zuen eta oposizioarekin bat egin zuen.
1993an, heriotza zigorra ezarri zioten krimen politikoak zirela medio, Bamakon hil ziren 300 manifestariren hilketan nahasia egoteagatik batez ere, baina aurrerago epai hori kommutatu egin zioten. 1999an, berriro, heriotzara zigortua izan zen, bere emaztearekin batera, oraingoan ekonomia-arloko delituengatik. Alpha Oumar Konaré presidenteak zigor horiek kommutatu egin zizkien eta biziarteko zigorra ezarri zieten. Aurrerago, 2002an, barkatu egin zien.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q313242
* Multimedia: Moussa Traoré / Q313242
# Anastasio Somoza García

Anastasio Somoza Garcia (San Marcos, Carazoko departamendua, 1896ko otsailaren 1a - Ancón, Panama, 1956ko irailaren 29a), izengoitiz Tacho deitua, nikaraguar politikari, militar eta diktadorea izan zen. Ofizialki 1937-1947 eta 1950-1956 bitartean Errepublikako presidentea izan zen, baina de facto 1936tik 1956ra ezarri zuen bere aginte diktatoriala. Somoza familiako lehenbiziko agintaria izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Anastasio Somoza Global.britannica.com
* Datuak: Q312622
* Multimedia: Anastasio Somoza García / Q312622
# Mengistu Haile Mariam

Mengistu Haile Mariam (amhareraz: መንግስቱ ኃይለ ማርያም, mənɡɨstu haylə maryam ahoskatua; Addis Abeba, 1937ko maiatzaren 21a) Etiopiako militar eta politikaria da.

## Biografia

1974an, Haile Selassie aginpidetik bota zuen mugimenduaren gidari izan zen. 1977an, aginpidea lortu zuen, Tafari Benti hila gertatu ondoren. 1978an, adiskidetasun eta elkar laguntzarako hitzarmena izenpetu zuen Sobietar Batasunarekin. Herrialde horrek laguntza militarra eman zion, Kubaren bitartez, Somaliako eta Eritreako iraultzaileen kontra borroka egin zezan. 1991n, aginpidea eta herrialdea utzi behar izan zituen, estatu-kolpe baten ondorioz. Etiopian heriotza zigorra ezarri zioten genozidio krimenengatik, baina Zimbabwen babestu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q192512
* Multimedia: Mengistu Haile Mariam / Q192512
# Humberto de Alencar Castelo Branco

Humberto de Alencar Castelo Branco (ũ'bɛʁtu dʒi alẽ'kaʁ kas'tɛlu 'bɾɐ̃ku ahoskatua; Fortaleza, 1897ko irailaren 20a - ibidem, 1967ko uztailaren 18a) brasildar militar eta politikaria izan zen. Brasilgo presidentea izan zen 1964tik 1967ra.
Rio de Janeiroko Eskola Militarrean ikasi zuen. Brasilgo Espedizio Indarrarekin egon zen Italiako frontean Bigarren Mundu Gerran. Brasilera itzultzean, Estatu Nagusiko Eskolako ikasketa-zuzendaria izan zen.
1964ko estatu kolpearen buruzagietako bat izan zen, João Goulart kargutik kendu eta Brasilgo Laugarren Errepublikarekin amaitu zuena. 1964ko apirilaren 15ean presidente karguaren zina egin zuen. Oposiziogileak zapaldu, alderdi politikoak debekatu eta konstituzio autoritario berri bat onartu zuen.
1967an Artur da Costa e Silvak ordezkatu zuen. Castelo Branco hegazkin istripu batean hil zen 1967ko uztailean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q294430
* Multimedia: Humberto Castelo Branco / Q294430
# Michel Micombero

Michael Micombero (Rutovu, Ruanda-Urundi, 1940ko abuztuaren 26a - Muqdisho, 1983ko uztailaren 16a) Burundiko presidentea izan zen.

## Biografia

Tutsi etniaren kidea izan zen. Burundiko Armada kidea izan zen eta 1965eko urriko hutuen estatu-kolpe saikera Tutsi monarkiaren aurka zanpantzen lagundu zuen. Berak bultzatu zituen bi estatu-kolpe monarkiaren aurka, neurrizkoegia iruditzen baitzitzaion. Lehen kolpeak Mwambutsa IV.a erregea erbestera bidali zuen eta bigarrenak monarkia ezeztatu zuen. 1966an Burundiko diktadore militar bihurtu zen. Alderdiko bakarriko estatu bat gobernatu zuen eta hutuen aurkako indarkeria genozida zuzendu zuen, 1972an huts egindako estatu kolpe baten ondoren. 1976an Jean-Baptiste Bagazak kargutik kendu zuen eta Somalian erbestaratuta hil zen.
* Datuak: Q282359
* Multimedia: Michel Micombero / Q282359
# Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya

Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya, batzuetan soilik Uld Taya (arabieraz: معاوية ولد سيد أحمد الطايع‎; Atar, Mauritania, 1941eko azaroaren 28a) politikaria eta militarra da.

## Bizitza

Mauritaniako gudarostean sartu ondoren, 1961ean alferez-maila lortu zuen, eta 1967an kapitain. Bien bitartean zenbait kargu izan zituen Defentsa Ministerioan eta Estatu Nagusian. 1973an komandante izendatu zuten. Hurrengo urtean Parisko Gerrako Goi Eskolan sartu zen eta Mauritaniara itzuli zenean, hurrengo urtean, Estatu Nagusi Laguntzaileko buru izendatu zuten. 1976-1978 urteetan Saharako gerran parte hartu zuen.
1978an, Ould Daddah lehendakaria kargua uztera behartu zutenean, Defentsa-ministro izendatu zuten. 1981eko apirilean Lehen Ministro eta Defentsa Nazionaleko ministro izendatu zuten, koronel izendatzeaz gainera, eta 1984an, Salbazio Nazionaleko Batzorde Militarreko lehendakari.
1989an Maroko, Libia, Aljeria, Tunisia eta Mauritaniako estatuburuek, Marrakexen elkartuta, Magreb Arabiarraren Batasuna sortu zuten.
1991n erreferendumera deitu zuen, independentziaz geroko lehen konstituzio demokratikoaz bozkatzeko. Gehiengoz onartu zen konstituzioa, eta Uld Tayak, Mauritaniako lehendakaritzat, konstituzioa aldarrikatzeko dekretua izenpetu zuen. Lehendakariaren dekretua betetzeko eta demokrazia ezartzeko lehen urrats gisa, lehendakaritzarako hauteskundeetarako deia egin zen 1992an, eta Ould Tayak irabazi zituen. Handik gutxira, legegintzarako hauteskundeak egin ziren, eta lehendakari Tayaren Alderdi Errepublikar Demokrata eta Sozialistak irabazi zituen. Oposizioko alderdiek ez zuten parte hartu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q313662
* Multimedia: Maaouiya Ould Sid'Ahmed Taya / Q313662
# Samuel Doe

Samuel Kanyon Doe (Tuzon, Liberia, 1951ko maiatzaren 6a - Monrovia, Liberia, 1990eko irailaren 9a) liberiar militarra eta politikaria izan zen.

## Biografia

Krahn leinuko kidea zen. Hemezortzi urterekin soldadu egin zen. Krahn indigenen eta koloniaren fundatzaile amerikar-liberiarren ondorengoen arteko tirabirek krisi sakona eragin zuten 1980an, Doeren gidaritzapean ziharduen Krahn talde batek William Tolbert lehendakaria eta honen hamahiru laguntzaile hil zituenean.
Doek jeneral kargua eskuratu zuen, eta Herria Askatzeko Batzorde bat osatu zuen, berak izendatutako hamalau kiderekin, herrialdea gobernatzeko. 1985ean hauteskundeak irabazi zituen iruzur eginez, eta zenbait estatu-kolpe saio eragotzi zituen. Basakeriaz eta ustelkeriaz akusatu zuten, eta produkzio nazionalaren beherapenari, auzo herrialdeen etsaitasunari eta baldintza ekonomikoen hondamendiari aurre egin behar izan zion. Bere leinuko kideak oposiziokoak zapaltzera bultzatu zituen eta matxinada herrialde osora zabaldu zen. Gerra zibila hasi zen eta 1990eko erdialdean Liberia osoa, Monroviako alde batzuk izan ezik, matxinatutako talde etsaien mendean zegoen. Urte hartan bertan atxilo hartu eta hil egin zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q294618
* Multimedia: Samuel Doe / Q294618
# Surayud Chulanont

Surayud Chulanont (thailandiera: สุรยุทธ์ จุลานนท์; 1943ko abuztuaren 28an) Thailandiako politikaria da. Thailandiako lehen ministroa eta Thailandiako behin-behineko gobernuko buru izan zen 2006 eta 2008 artean. Thailandiako Errege Armadako komandante goren ohia da eta gaur egun Vajiralongkorn erregearen kontseilari pribatua da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q298079
* Multimedia: Surayud Chulanont / Q298079
# Muhammadu Buhari

Muhammadu Buhari (Daura, 1942ko abenduaren 17a) Nigeriako politikaria da Nigeriako presidentea 2015etik 2023ra. Buhari Nigeriako Armadako jubilatu nagusia da eta 1983ko 1985etik estatuburu nagusia izan zen, boterea estatu kolpe militarrean hartu ondoren. Buharismo terminoa bere erregimen militarraren eskuineko politikei dagozkio. Buhari-k esan du bere aginte militarrean buru izan zuen guztiaren erantzukizuna hartzen duela eta ezin duela iragana aldatu. Bere burua "bihurtutako demokrata" gisa deskribatu du.
Buhari Nigeriako presidentegaia izan zen 2003an, 2007an eta 2011. urtean. 2014ko abenduan, All Progressives Kongresuko hautagaia bihurtu zen 2015eko hauteskunde orokorretarako. Buharik hauteskundeak irabazi zituen, Goodluck Jonathan presidente ohia garaituz. Hau izan da Nigeriako historian lehen aldia, lehendakari titular batek hauteskunde orokorrak galdu zituen. 2015eko maiatzaren 29an zin egin zuen. 2019ko otsailean, Buhari hautatu zuten berriro, Atiku Abubakar bere aurkari hurbilena 3 milioi bozgatik garaituz.
* Datuak: Q361567
* Multimedia: Muhammadu Buhari / Q361567
# Georgi Lvov

Georgi Jevgenievitx Lvov edo Lvov Printzea (errusieraz: Георгий Евгеньевич Львов; 1861eko azaroaren 2 – 1925eko martxoaren 7a) Errusiako estadista izan zen, Errusiako Behin-behineko Gobernuaren buru 1917ko martxoaren 23tik uztailaren 21era.
Dresdenen jaio zen, Alemanian. Yaroslavleko printzipe bikingoaren ondorengoa zen. Popovkan eman zuen haurtzaroa, Tulatik gertu, Msokun ikasi zuen Zuzenbidea. 1905ean Alderdi Konstituzional Demokratikoa liberalean afiliatu zen, eta gutxira aukeratu zuten lehen Dumako parte izateko. Otsaileko Iraultzaren ostean behin-behineko Gobernuaren lehendakari izan zen hilabete batzuetan, Estatu-buru zein gobernu-buru ardurekin. Bere ostean Aleksandr Kerenski izan zen buru.
Boltxebikeek boterea lortu zutenean atxilotu zuten, baina ihes egin eta Parisen exiliatu zen. Bertan hil zen 1925ean.
* Datuak: Q297032
* Multimedia: Georgy Lvov / Q297032
# Paul Barras

Paul François Jean Nicolas, Barrasko bizkondea (Fox-Amphoux, 1755eko ekainaren 30 – Chaillot, 1829ko urtarrilaren 29a) frantziar politikaria izan zen.
Nobleziako familia bateko kidea, 16 urterekin armadan sartu eta Indiara bidali zuten. Frantziako Iraultzan, iraultzaileen alde egon zen. Var departamenduko Konbentzio Nazionalako diputatu izan zen. 1793an Napoleon ezagutu zuen Toulongo setioan. 1794an Berolisko Konbentzioan boterean gora egin zuen. 1795ean Direktorioko bost kideetako bat izan zen. Bere lagun Josefina de Beauharnaisen eta Napoleonen arteko ezkontza erraztu zuen eta Napoleon Italiako Armadako buru izendatu zuen. Bere administrazioaren ustelkeriak eta bere bizitza inmoralak Direktorioaren erorketa eta Kontsulatuaren sorrera eragin zuten. Dirutza handi baten jabea, luxuzko bizitza daramat. Napoleonek konfinatua eta erbesteratua, askatasuna berreskuratu zuen Inperioa erori zenean.
* Datuak: Q333843
* Multimedia: Paul Barras / Q333843
# Daouda Malam Wanké

Daouda Malam Wanké (Niamei, 1946ko maiatzaren 6a - ibidem, 2004ko irailaren 15a) Nigerko presidentea izan zen 1999an. Hausa etniaren kidea zen. Ibrahim Baré Maïnassara presidentearen hilketarekin amaitu zen estatu kolpe militarra gidatu zuen. 1999ko apirilaten 11n bihurtu zen presidentea. Urte honetan bertan presidentetzarako hauteskundeak antolatu zituen eta 1999ko abenduaren 22an boterea Mamadou Tandja garaileari eman zion.
# Klement Gottwald

Klement Gottwald (Dedice, Moravia, 1896 ko azaroaren 23a – Praga, 1953ko martxoaren 14a) txekiar politikaria izan zen . Txekoslovakiako Alderdi Komunistan sartu zen, hura sortu zenean (1921). 1929an, alderdiko idazkari nagusi izendatu zuten, eta, Bigarren Mundu Gerran, erbesteraturik bizi izan zen Sobietar Batasuna zenekoan. 1948an, komunistak agintera eraman zituen estatu-kolpea prestatu zuen, eta Txekoslovakiako Errepublikako lehendakari izan zen Benesen ondoren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q296054
* Multimedia: Klement Gottwald / Q296054
# Ibrahim Abboud

Ibrahim Abboud (Suakin, Sudan, 1900 – Khartum, Sudan, 1983) militar sudandarra zen. 1958an estatu-kolpea jo eta gero Ministro Kontseiluko presidente, Lehen ministro eta Defentsa Ministro izendatua izan zen. Legebiltzarra eta alderdi politikoak abolitu zituen. 1964an herri errebolta batek kendu zuen kargutik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q319216
* Multimedia: Ibrahim Abboud / Q319216
# André Kolingba

André-Dieudonné Kolingba (1936ko abuztuaren 12a - 2010eko otsailaren 7a) Afrikaerditar politikaria izan zen, Afrika Erdiko Errepublikako (AEE) laugarren presidentea izan zena, 1981eko irailaren 1etik 1993ko urriaren 1era arte. David Dacko presidentearen ondoren boterea hartu zuen 1981eko odolgabeko estatu-kolpe batean eta boterea galdu zuen Ange-Félix Patassé-ren alde 1993an egindako hauteskunde demokratiko batean. Kolingbak Frantziaren laguntza sendoa mantendu zuen Berlingo harresiaren gainbehera arte, eta barneko eta kanpoko presioek hauteskunde presidentzialak deitzera behartu eta galdu ondoren.
Hamabost urteko agintaldian, Nazioarteko Diru Funtsaren (NDF) eta Munduko Bankuaren eragina herrialde emaileen erabakietan gero eta handiagoa izan zen Afrikaerditar estatuko finantza-laguntza eta kudeaketari buruz. Kolingbaren talde etnikoaren kide askok, Yakoma herriak, bere garaian AEEren ekonomiako sektore publiko, pribatu eta paraestataletako irabazi-postuak lortu zituen. Horrek, "hegotarrak" (Yakoma Ibaia barne) eta "ipartarrak" (Gbaya sabana barne) deiturikoen artean tentsioa areagotzea ekarri zuen, Patassé garaian (1993-2003) talde horien arteko gatazka bortitzak eragin zituena.
* Datuak: Q310883
* Multimedia: André Kolingba / Q310883
# Anastasio Bustamante

Trinidad Anastasio de Sales Ruiz Bustamante y Oseguera ( Jiquilpan, Intendencia de Valladolid, 1780ko uztailaren 27a - San Miguel de Allende, México ; 1853ko otsailaren 6a ) Mexikoko politikari eta militarra izan zen, Mexikoko presidente izan zena hiru aldiz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q354678
* Multimedia: Anastasio Bustamante / Q354678
# Amadou Sanogo

Amadou Haya Sanogo (Ségou, 1972) maliar militarra da. 2012ko martxoaren 22an Amadou Toumani Touré presidentea eraitsi zuen estatu-kolpea zuzendu zuen. Demokrazia eta Estatua Berrezartzeko Batzorde Nazionaleko lider izendatu zuen bere burua. Apirilaren 12an, agintea Dioncounda Traoré zibilaren esku utzi zuen. AEBetan heziketa militarra jasotakoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Zein da zein Azawadeko gatazkan. berria.eus (Noiz kontsultatua: 2016-11-10).
* Datuak: Q372679
* Multimedia: Amadou Sanogo / Q372679
# Víctor Paz Estenssoro

Víctor Paz Estenssoro (Tarija, 1907ko urriaren 2a - Tarija, 2001eko ekainaren 7a) Boliviako politikaria izan zen, Mugimendu Nazionalista Iraultzailearen sortzailea. Hiru agintalditan izan zen Boliviako lehendakari: 1952-1956, 1960-1964 eta 1985-1989 bitartean.

## Bizitza

Mugimendu Nazionalista Iraultzailea sortu zuen 1941ean, eta hura aginpidera eramaten lagundu (1943). Erbestean zela lehendakari hautatu zuten (1951); bere alderdiaren matxinada baten bidez lortu zuen kargua. Lehendakari zela gizarte erreforma asko egin zituen. Hirugarren aldiz lehendakaritza eskuratzearren konstituzioa aldatu zuen, eta, aukeratua izan arren, militarren estatu kolpe batek kargutik kendu zuen (1964).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q312055
* Multimedia: Victor Paz Estenssoro / Q312055