# Astragalus baionensis

Astragalus baionensis Astragalus generoko landarea da, lekadunen familiakoa. Bizkaiko golkoko endemismoa da eta Euskal Herrian Lapurdiko kostaldean soilik aurkitzen da, Gipuzkoan zeuden populazioak dagoeneko desagertu baitira.

## Taxonomia

Jean Louis August Loiseleur-Deslongchamps frantziar naturalistak deskribatu zuen Zientziarako 1806an Flora Gallica (Frantziako flora) liburuan.
Generoaren Astragalus izenak greziera klasikoan (άστράγαλος) eta latinean (astragalus) du jatorria eta oineko astragalo hezurrari egiten dio erreferentzia, izan ere landare genero honetako haziak kubikoak baitira, astragalo hezurra bezala. Espeziearen baionensis izena Baiona hiriaren omenez jarri zioten, Lapurdiko kostaldean aurkitzen baita.

## Deskribapena

Landare belarkara bat da, 10-40 cm-ko altuera har dezakeena. Kolorez zurixka da eta tomentutsua, hau da, nahas-mahasean daude iletxoek estatzen dute. Hainbat zurtoin ateratzen ditu.
Hostoak inparipinatuak dira, 5-10 hosto pare dituztenak. Hostoak txikiak dira.
Loreak urdin argiak dira, 3-8 kopurutako multzotan agertzen direnak zurtoinen puntan. Fabazeoen ohiko itxura dute, 11-15 mm-ko estandartearekin. 4-5 mm-ko kaliza du, ile zuri eta beltzak dituena eta hortz oso laburrak.
Fruituen lekak 8-10 mm-ko luzerakoak dira.

## Habitata

Kostaldeko dunetan aurkitzen da, batez ere Lapurdin eta Frantzia hego-mendebaldeko Landetan. Bretainiako kostaldean ere aurkitu dira populazioak, haiek dira hedapenaren iparraldeko muturra. Itsas mailan aurkitzen da, 0 eta -50 metro artean.
Gandoger izeneko botanikariak 1880an Donostian eta Hondarribian ere aurkitu zituen hainbat populazio. 1984an Higer lurmuturreko populazioa soilik aipatzen zen baina gaur egun desagerturik dago.

## Ugalketa eta bizi-zikloa

Landare bizikorra da, espezie kamefitoa. Ekaina eta iraila artean loratzen da eta abuztua eta urria artean heltzen dira fruituak.
Asexualki ere ugaltzen da, lur azpitik estoloiak botatzen baititu.

## Mehatxua

Kostaldeko dunak degradatu ahala Astragalus baionensis espeziearen habitata desagertzen ari da eta dagoeneko hegoaldeko Euskal Herrian iraungita dago. Fratzian 1982ko urtarrilaren 20an babestu zen espeziea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «Paradisuaren akabera» Argia (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ «Tropicos» www.tropicos.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Astragalus L.» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* 1 2 3 4 Ana SÁEZ SANTAMARÍA, Juan Antonio DURÁN GÓMEZ y M.ª Paz AMEZCÚA RINCÓN. (2004). Atlas y Libro Rojo de la Flora Vascular Amenazada de España - Taxones prioritarios. Ministerio de Medio Ambiente, Madrid, 58 or. ISBN 84-8014-521-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) «Astragalus baionensis Loisel.» www.gbif.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ «Herbario digital Xavier de Arizaga» www.herbario.ian-ani.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ «Sistema de Información de la Naturaleza de Euskadi» www.ingurumena.ejgv.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ Astragale de Bayonne - Astragalus baionensis. Florealpes.com.
* ↑ Atlas de la Flora del Pirineo - Astragalus baionensis Loisel.. http://florapirineos.ipe.csic.es/.
* ↑ www.legifrance.gouv.fr (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q925724
* Multimedia: Astragalus baionensis / Q925724
* Espezieak: Astragalus baionensis