# Nadezhda Troian

Nadezhda Viktorovna Trojan (bielorrusieraz: Надзея Віктараўна Траян; errusieraz: Наде́жда Ви́кторовна Троя́н, translit.: Nadezhda Viktorovna Trojan; Viertxniadzvinsk, 1921eko urriaren 24a - Mosku, 2011ko irailaren 7a) zientzialaria, medikua, unibertsitateko irakaslea, partisanoa eta sobietar inteligentziako ofiziala izan zen, unitate partisano batean erizain gisa ere aritu zena. Wilhelm Kuberen hilketan egindako lanagatik da ezagunagoa. Horren ondorioz, bera eta beste konspiratzaileak Sobietar Batasuneko Heroi tituluarekin ohoratu zituzten 1943ko urriaren 29an.

## Bizitza
### Haurtzaroa eta gaztaroa

Nadezhda Troyán 1921eko urriaren 24an jaio zen langile klaseko bielorrusiar familia batean, Drissa herrian, gero Bielorrusiako Vitebsk gobernazioaren barruan kokatua. Bere familia maiz joan zen Sobietar Batasuneko hainbat tokitara bizitzera, Txetxenia eta Siberiara barne. Eskolan hamar gradu osatu zituen kalifikazio bikainekin, ondoren, Moskuko Institutu Medikoan sartu zen, baina handik gutxira Minskeko Institutu Medikora joan zen bere familia bertara bizitzera joan zenean.

### Bigarren Mundu Gerra

1941ean alemaniarrek Sobietar Batasuna inbaditu ondoren, Alemaniako armadak berehala hartu zuen Troiako jaioterriaren kontrola eta Wehrmacht-eko kuartelak garbitu behar izan zituen. Geroago, sukalde lanetan hasi zen eta gerrako preso batzuekin lan egin zuen. Okupazioaren aurkako panfleto bat aurkitu zuen atzeko patioan eta hainbat kopia banatu zituen, baina bere familia Smallyavichy-ra aldatu ondoren, erresistentzia mugimenduan gehiago murgildu zen, zera jakin zuenean, lanean ari zen ospitaleko Niura Kosarevskaya erizain kidea, partisano-talde bati laguntzen ari zitzaiola. Azkenean, Troyánek Kosarevskayaren konfiantza bereganatu zuen eta itzultzaile gisa lan eginez lagundu zion unitate partisanoari, alemana dezente zekien eta. Wehrmacht-eko soldaduei zuzendutako alemanez idatzitako liburuxkak inprimatzen eta banatzen hasi zen, gero tropa alemaniarrei saldutako elikagaien edukiontzien hondoan ezkutatzen zituen eta Minskeko erresistentziari armak eta hornigaiak kontrabandeatzen zizkion, ofizial alemaniar batek Troyán Minsk herrira eramaten zuen bakoitzean. Geroago, 1942ko udan, alemaniarrek susmagarritzat jo zuten, eta, ondorioz, ustezko partisanoen exekuzio masibo bat ikustera behartu zuten. Horren ondoren, Smallyavichy uztea lortu zuen eta erizain bezala hasi zen lanean «Dyadi Koli» izenez ezagutzen zen unitate partisanoan. Ondoren, bosgarren azpigarapenean esleitu zuten, ustez trenak errailetik atera, talde alemaniarrak suntsitu eta preso sobietarrei ihes egiten lagundu behar ziena.
1943ko udaberrian, Wilhelm Kube hiltzeko norbait aurkitzeko lan arriskutsua esleitu zitzaion Troiani, naziek okupatutako SSetako eta Bielorrusiako Generalkommissar-eko goi mailako kidea, gainera Minskeko ghettoaren gainbegiralea zena. Azkenean, Troianek Elena Mázanik izeneko neska gazte bat aukeratu zuen, Kubeko jauregian zerbitzari lan egiten zuena eta Valentina Shchutskoi beste partisano baten ahizpa zena. Mázanik beldur zen hasieran Troianengan konfiantza izateko, baina bere ahizpak konspiratzailearen identitatea egiaztatu ondoren, bonba jartzeaz arduratuko zen María Osipova, Mazanik lasaiago sentitu zen eta plana onartu zuen. Mazanikek bonba Kuberen ohe azpian jarri zuen eta hilketa pentsatu bezala atera zen; gero, ekintzan parte hartu zuten hiru kideek, Troyán barne, Sobietar Batasuneko Heroi titulua jaso zuten 1943ko urriaren 29an, «nazien inbaditzaileen aurkako borrokan erakutsitako adore eta heroismoagatik». Erresistentzia ekintzetan parte hartzen jarraitu zuen gerra amaitu arte.
Sobietar Batasuneko partisanoen balentria hori 1958ko film luzean deskribatzen da,Часы остановились в полночь (El reloj se detuvo a medianoche). Film hori Nikolai Figurovskik zuzendu eta Belarusfilmek ekoitzi zuen. Baita Okhota na gaulyaytera (Caza al Gauleiter) 2012ko errusiar seriean, Oleg Bazilovek zuzendua, eta 2007ko Rusobielorrusiar dokumentalean, Убить гауляйтера (Matar al Gauleiter).

### Gerraostea

Gerra amaitu ondoren, 1947an Moskuko Unibertsitate Estataleko medikuntza fakultatean graduatu zen eta zirujau bihurtu zen. Era berean, 1962an Zientzia Medikoetarako hautagai bihurtu zen, bere hitzaldia idatzi ondoren. Horren ondoren, Osasun Ministerioarentzat lan egin zuen SESBeko Osasun Hezkuntzarako Ikerketa Zientifikorako Institutu Zentralean, eta, azkenean, programaren zuzendari bihurtu zen. Bere seme Alekseik zirujau kardiobaskular lan egin zuen. Moskun hil zen 2011ko irailaren 7an, 89 urte zituela.
Gainera, Gerrako Beteranoen Sobietar Batzordeko Presidiumeko kidea izan zen, Bakearen Defentsarako Batzordeko kide, Gurutze Gorriaren Elkarteen Batasuneko eta SESBeko Ilargi Erdi Gorriko batzorde exekutiboko presidente, Erresistentziako Borrokalarien Nazioarteko Federazioko Kontseiluko kide, Osasunerako Hezkuntzarako Nazioarteko Erakundearen presidentekidea.

## Kondekorazioak eta ohoreak

* Sobietar Batasuneko heroia (1209 zk.; 1943ko urriaren 29a)
* Leninen Ordena (1943ko urriaren 29a)
* 1. graduko Aberri Gerraren Agindua
* Izar Gorriaren Ordena
* Herrien Adiskidetasunaren Agindua (1994ko apirilaren 7koa) - «beteranoen mugimenduan izandako merituengatik eta gazteriaren hezkuntza patriotikoan aktiboki parte hartzeagatik»
* Lanaren Bandera Gorriaren agindua, birritan
* 1. graduko Aberri Gerrako Partisanoaren domina
* Zhúkoven domina
* Oroitzapenezko domina Leninen Jaiotzaren Mendeurrenagatik
* 1941-1945eko Aberri Gerra Handian Alemaniak lortutako garaipenagatik domina
* 20ko domina oroigarria.1941-1945eko Aberri Gerra Handian garaipena lortu zeneko urteurrena
* 30eko domina oroigarria.1941-1945eko Aberri Gerra Handian garaipena lortu zeneko urteurrena
* 40ko domina oroigarria.1941-1945eko Aberri Gerra Handian garaipena lortu zeneko urteurrena
* 50eko domina oroigarria.1941-1945eko Aberri Gerra Handian garaipena lortu zeneko urteurrena
* 60ko domina oroigarria.1941-1945eko Aberri Gerra Handian garaipena lortu zeneko urteurrena
* 65eko domina oroigarria.1941-1945eko Aberri Gerra Handian garaipena lortu zeneko urteurrena
* Langile beteranoaren domina
* 50eko domina.Sobietar Batasuneko Indar Armatuen urteurrena
* 60ko domina.Sobietar Batasuneko Indar Armatuen urteurrena
* 70eko domina.Sobietar Batasuneko Indar Armatuen urteurrena
* 800eko Oroitzapenezko Domina. Moskuren urteurrena
* 850eko domina oroigarria. Moskuren urteurrena

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .
* 1 2 Simonov, Andrey. «Троян Надежда Викторовна» www.warheroes.ru.
* 1 2 «Надежда Викторовна Троян – партизанский врач» professiya-vrach.ru.
* ↑ Часы остановились в полночь (1958). .
* ↑ Okhota na gaulyaytera. Star Media 2012-11-05.
* ↑ «Убить гауляйтера (Россия, Белоруссия) 2007 год смотреть онлайн в хорошем качестве» voenhronika.ru.
* ↑ «ГЕРОЙ СОВЕТСКОГО СОЮЗА ТРОЯН НАДЕЖДА ВИКТОРОВНА» Белгосмузей истории ВОВ.
* ↑ «Указ Президента Российской Федерации от 07.04.1994 г. № 675» Президент России.

## Bibliografia

* Sakaida, Henry (2003). Heroines of the Soviet Union 1941-45 (en inglés). Osprey Publishing. ISBN 1-84176-598-8. OCLC 51779412.
* Simonov, Andréi; Chudinova, Svetlana (2017). Женщины - Герои Советского Союза и России (en ruso). Moscú, Rusia: Russian Knights Foundation and Museum of Technology Vadim Zadorozhny. ISBN 9785990960701. OCLC 1019634607.
* Cottam, Kazimiera (1998). Women in War and Resistance: Selected Biographies of Soviet Women Soldiers (en inglés). Newburyport, Massachusetts: Focus Publishing/R. Pullins Co. ISBN 1585101605. OCLC 228063546.

## Ikus, gainera
### Bigarren Mundu Gerran borrokatu zuten beste partisano sobietar batzuk

* Anna Lisitsina
* Anastasia Biseniek
* Maria Melentieva
* Masha Bruskina
* Jefrosinia Zenkova
* Zinaida Portnova
* Zoya Kosmodemianskaja