OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ramona Jugo Azpuru

Ramona Jugo Azpuru (Dima, Bizkaia, 1897ko otsailaren 26a - 1985eko urtarrilaren 15a) Diman jaio eta Galdadaon bizi zen emakumea; Gerra Zibilean diktadura frankistren errepresioaren biktima kartzelaratua izan zen.

## Bizialdia

Jugo Diman jaio zen eta Galdakaora bizitzera joan zen; ama Ana Azpuru Gardoki zen eta aita Timoteo Jugo Isasi.
1937 urtean matxinadaren akusaziopean auziperatu egin zuten eta kartzelara bidali: hasieran Bilbokora eta ondoren Mutrikura. 1938ko Martxoaren 8an Saturrarango Emakumeen kartzelara eraman zuten.
Bere espedientean irakurri dezakegunez:
   Prisión Cebtral de Mujeres de Saturrarán. Expediente penal de Ramona Jugo Azpuro, natural de Dima provincia de Vizcaya, hijo de Timoteo y de Ana; estado casada; edad 41 años; oficio o profesion: labores; instucción al ingresar "tiene"; lee: si; escribe: si. Religión que profesa: la católica.
   Vicisitudes Penales: 26 Noviembre 1937 Bilbao. Fué sentenciada por Consejo de Guerra Sumarísimo por delito de Rebelión, a la pena de Seis años y un día de Prisión mayor, según testimonio librado por el Juez Instructor militar en la causa nº 1614 - 1937. Extinguirá su condena el dia tres de Septiembre de mil novecientos cuarenta y tres. Saturraran 8 de Marzo de 1938.

## Aintzatespenak

2018an Galdakaoko Gogora elkartean antolatuta, Saturraran, Larrinaga edo Bilboko Orue Txaletean espetxeratuta egon ziren galdaoztar emakumeak omendu zituten. bidali zituzten auzitegi faxistek kondenatu zituzten: Sofía Aranburu Larizgoitia, Faustina Arostegi Goikoetxea, Felisa Bilbao Iturriaga, María Bustinza Ituarte, Concepción Ealo Ereño, Teresa Jáuregui Kareaga, Virginia Jáuregui Emaldi, Ramona Jugo Aspuru, Juana, Sagasti Ibáñez (Valle) eta Rosario Urizar Etxebarria.

## Erreferentziak

* 1 2 «VITORIA-GASTEIZ - Represión franquista en el País Vasco. Cárceles, campos de concentración y batallones de trabajadores en el comienzo de la posguerra» www.vitoria-gasteiz.org.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ Archivo Histórico Eclesiástico de Bizkaia. SIGA-AKIS, 239 or..
* ↑ Gipuzkoa, Archivo Histórico Provincial de. (1938-03-08). Español: SUMARIO 1614 del año 1937 de RAMONA JUGO AZPURU acusada de Rebelión, enviada a la carcel de Mujeres de Saturraran. Archivo Histórico Provincial de Gipuzkoa. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ Gipuzkoa, Archivo Histórico Provincial de. (1938-03-08). Español: Expediente penal del año 1938 de RAMONA JUGO AZPURU en la carcel de Mujeres de Saturraran. Archivo Histórico Provincial de Gipuzkoa. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ «Visor IZFE» w390w.gipuzkoa.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) ANDUEZA, A.. (2018-01-09). «La Semana de la Memoria rendirá homenaje a las mujeres de Galdakao represaliadas por la guerra» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133275615
* Multimedia: Category:Ramona Jugo Azpuru / Q133275615
# Ramona Jugo Azpuru

Ramona Jugo Azpuru (Dima, Bizkaia, 1897ko otsailaren 26a - 1985eko urtarrilaren 15a) Diman jaio eta Galdadaon bizi zen emakumea; Gerra Zibilean diktadura frankistren errepresioaren biktima kartzelaratua izan zen.

## Bizialdia

Jugo Diman jaio zen eta Galdakaora bizitzera joan zen; ama Ana Azpuru Gardoki zen eta aita Timoteo Jugo Isasi.
1937 urtean matxinadaren akusaziopean auziperatu egin zuten eta kartzelara bidali: hasieran Bilbokora eta ondoren Mutrikura. 1938ko Martxoaren 8an Saturrarango Emakumeen kartzelara eraman zuten.
Bere espedientean irakurri dezakegunez:
   Prisión Cebtral de Mujeres de Saturrarán. Expediente penal de Ramona Jugo Azpuro, natural de Dima provincia de Vizcaya, hijo de Timoteo y de Ana; estado casada; edad 41 años; oficio o profesion: labores; instucción al ingresar "tiene"; lee: si; escribe: si. Religión que profesa: la católica.
   Vicisitudes Penales: 26 Noviembre 1937 Bilbao. Fué sentenciada por Consejo de Guerra Sumarísimo por delito de Rebelión, a la pena de Seis años y un día de Prisión mayor, según testimonio librado por el Juez Instructor militar en la causa nº 1614 - 1937. Extinguirá su condena el dia tres de Septiembre de mil novecientos cuarenta y tres. Saturraran 8 de Marzo de 1938.

## Aintzatespenak

* 2018an Galdakaoko Gogora elkartean antolatuta, Saturraran, Larrinaga edo Bilboko Orue Txaletean espetxeratuta egon ziren galdaoztar emakumeak omendu zituten. Sofía Aranburu Larizgoitia, Faustina Arostegi Goikoetxea, Felisa Bilbao Iturriaga, María Bustinza Ituarte, Concepción Ealo Ereño, Teresa Jáuregui Kareaga, Virginia Jáuregui Emaldi, Ramona Jugo Aspuru, Juana, Sagasti Ibáñez (Valle) eta Rosario Urizar Etxebarria.

## Erreferentziak

* 1 2 «VITORIA-GASTEIZ - Represión franquista en el País Vasco. Cárceles, campos de concentración y batallones de trabajadores en el comienzo de la posguerra» www.vitoria-gasteiz.org.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ Archivo Histórico Eclesiástico de Bizkaia. SIGA-AKIS, 239 or..
* ↑ Gipuzkoa, Archivo Histórico Provincial de. (1938-03-08). Español: SUMARIO 1614 del año 1937 de RAMONA JUGO AZPURU acusada de Rebelión, enviada a la carcel de Mujeres de Saturraran. Archivo Histórico Provincial de Gipuzkoa. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ Gipuzkoa, Archivo Histórico Provincial de. (1938-03-08). Español: Expediente penal del año 1938 de RAMONA JUGO AZPURU en la carcel de Mujeres de Saturraran. Archivo Histórico Provincial de Gipuzkoa. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ «Visor IZFE» w390w.gipuzkoa.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) ANDUEZA, A.. (2018-01-09). «La Semana de la Memoria rendirá homenaje a las mujeres de Galdakao represaliadas por la guerra» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133275615
* Multimedia: Category:Ramona Jugo Azpuru / Q133275615
# Nork (eleberri grafikoa)

Nork Bertsolari aldizkariak bere ehungarren zenbakia ospatzeko, 2015eko neguan plazaratu zuen eleberri grafikoa da. Xabi Payak gidoia prestatu zuen eta Patxi Gallegok irudiak egin zituen. Ikuspuntu komiko eta kritiko batetik, argumentua bertsolaritzaren munduan kokatu egiten da.

## Argumentua

Eleberriak thriller komikoaren itxura du. 2013an Bertsolari Txapelketa Nagusia ospatzen ari dela, Andoni Egaña, justu txapeldunaren agurra bota behar duenean, elektrokutatuta hil egiten da. Hasieran istripu bat ematen du baina laster hilketa baten susmoak zabaltzen dira. Kasua argitzeko Segurtasun Sailak bere agente onenak lanean jarri ditu: Amezketako aguazila, Bertsocop, Jesika Fletxeberria eta Amaia Ezpeldoi. Halaber, Anjel Mari Peñagarikanoren etxean, seguritate sistema osoa gainditu ondoren, lapur bat sartu da eta 1991ko Bertsolaritzaren Gipuzkoako Txapela lapurtu du. Txapela hori ez dirudi gauza garrantzitsua denik baina barruan Bertsozaleak Kultur Elkartearen etorkizuna arriskuan jar daitekeen dokumentua ezkutatuta dago. Bi ekintza hauen atzean, antza, Euskal Idazleen Elkartearen partaide bat egon daiteke. Datu horiek eskuan, lau ikertzaileek haien lanari ekin diote.

## Bibliografia

Nork, Xabi Paya (gidoia) eta Patxi Gallego (irudiak). Bertsolari 100.zk., 2015eko negua. 142.or. ISBN: 9 771137 248610.

## Kanpo estekak

* Eleberriari buruzko Txerra Rodriguezen komentarioa.
* Liburuaren aurkezpena Youtuben.
* Datuak: Q124672998
# Ramona Jugo Azpuru

Ramona Jugo Azpuru (Dima, Bizkaia, 1897ko otsailaren 26a - 1985eko urtarrilaren 15a) Diman jaio eta Galdadaon bizi zen emakumea; Gerra Zibilean diktadura frankistren errepresioaren biktima kartzelaratua izan zen.

## Bizialdia

Jugo Diman jaio zen eta Galdakaora bizitzera joan zen; ama Ana Azpuru Gardoki zen eta aita Timoteo Jugo Isasi.
1937 urtean matxinadaren akusaziopean auziperatu egin zuten eta kartzelara bidali: hasieran Bilbokora eta ondoren Mutrikura. 1938ko Martxoaren 8an Saturrarango Emakumeen kartzelara eraman zuten.
Bere espedientean irakurri dezakegunez:
   Prisión Cebtral de Mujeres de Saturrarán. Expediente penal de Ramona Jugo Azpuro, natural de Dima provincia de Vizcaya, hijo de Timoteo y de Ana; estado casada; edad 41 años; oficio o profesion: labores; instucción al ingresar "tiene"; lee: si; escribe: si. Religión que profesa: la católica.
   Vicisitudes Penales: 26 Noviembre 1937 Bilbao. Fué sentenciada por Consejo de Guerra Sumarísimo por delito de Rebelión, a la pena de Seis años y un día de Prisión mayor, según testimonio librado por el Juez Instructor militar en la causa nº 1614 - 1937. Extinguirá su condena el dia tres de Septiembre de mil novecientos cuarenta y tres. Saturraran 8 de Marzo de 1938.

## Aintzatespenak

* 2018an Galdakaoko Gogora elkarteak antolatuta, Saturraran, Larrinaga edo Bilboko Orue Txaletean espetxeratuta egon ziren galdakoztar emakumeak omendu zituten. Sofía Aranburu Larizgoitia, Faustina Arostegi Goikoetxea, Felisa Bilbao Iturriaga, María Bustinza Ituarte, Concepción Ealo Ereño, Teresa Jáuregui Kareaga, Virginia Jáuregui Emaldi, Ramona Jugo Aspuru, Juana, Sagasti Ibáñez (Valle) eta Rosario Urizar Etxebarria.

## Erreferentziak

* 1 2 «VITORIA-GASTEIZ - Represión franquista en el País Vasco. Cárceles, campos de concentración y batallones de trabajadores en el comienzo de la posguerra» www.vitoria-gasteiz.org.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ Archivo Histórico Eclesiástico de Bizkaia. SIGA-AKIS, 239 or..
* ↑ Gipuzkoa, Archivo Histórico Provincial de. (1938-03-08). Español: SUMARIO 1614 del año 1937 de RAMONA JUGO AZPURU acusada de Rebelión, enviada a la carcel de Mujeres de Saturraran. Archivo Histórico Provincial de Gipuzkoa. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ Gipuzkoa, Archivo Histórico Provincial de. (1938-03-08). Español: Expediente penal del año 1938 de RAMONA JUGO AZPURU en la carcel de Mujeres de Saturraran. Archivo Histórico Provincial de Gipuzkoa. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ «Visor IZFE» w390w.gipuzkoa.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) ANDUEZA, A.. (2018-01-09). «La Semana de la Memoria rendirá homenaje a las mujeres de Galdakao represaliadas por la guerra» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133275615
* Multimedia: Category:Ramona Jugo Azpuru / Q133275615
# Auld Alliance Trophy

Auld Alliance Trophy (euskaraz Aliantza zaharraren saria) urtero Sei Nazioen Torneoan Eskozia eta Frantziaren arteko irabazleari eman ohi zaion saria da. Sari berriena da, 2018an ezarri zen.

## Sorrera

Sariaren izenak Eskozia eta Frantziak mendeetan izan zuten aliantzari egiten dio erreferentzia. 2018an sortu zen Lehen Mundu Gerraren amaieraren mendeurrenean. 1913an gerraren aurretik elkarren artean jokaturiko azken partidako kapitainak Eric Milroy (Eskozia) eta Marcel Burgun (Frantzia) omentzea zuen helburu, biak ala biak Gerra hartan hilak. Garaikurrak honako idazki hau dauka:
    In memory of Eric Milroy, Marcel Burgun and all the French and Scottish rugby players who fell during World War I

## Palmaresa

| Urtea | Hiria (estadioa) | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa | --Berdin |
| 2018 | Edinburgh (Murrayfield) | Eskozia | 32-26 | Frantzia | 1 - 0 - 0 |
| 2019 | Paris (Stade de France) | Frantzia | 27-10 | Eskozia | 1 - 1 - 0 |
| 2020 | Edinburgh (Murrayfield) | Eskozia | 28-17 | Frantzia | 2 - 1 - 0 |
| 2021 | Paris (Stade de France) | Frantzia | 23-27 | Eskozia | 3 - 1 - 0 |
| 2022 | Edinburgh (Murrayfield) | Eskozia | 17-36 | Frantzia | 3 - 2 - 0 |
| 2023 | Paris (Stade de France) | Frantzia | 32-21 | Eskozia | 3 - 3 - 0 |
| 2024 | Edinburgh (Murrayfield) | Eskozia | 16-20 | Frantzia | 3 - 4 - 0 |
| 2025 | Paris (Stade de France) | Frantzia | 35-16 | Eskozia | 3 - 5 - 0 |

## Garaipenak

| Taldea | Irabaziak | Urteak |
| Frantzia | 5 | 2019, 2022, 2023, 2024, 2025 |
| Eskozia | 3 | 2018, 2020, 2021 |

## Ikus, gainera

* Calcutta Cup
* Millennium Trophy
* Centenary Quaich
* Doddie Weir Cup
* Giuseppe Garibaldi Trophy
* Cuttitta Cup

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48248039
* Multimedia: Auld Alliance Trophy / Q48248039
# Rubens Paiva

Rubens Beyrodt Paiva (Santos, 1929ko abenduaren 26a - Rio de Janeiro, 1971ko urtarrilaren 20 eta 22 artean) Brasilgo diktadura militarrak eraildako ingeniari zibil eta politikaria izan zen.
Ingeniaritzan lizentziatua, Rubens Brasilgo Alderdi Laboristako (PTB) diputatu federal hautatu zuten 1962an. 1964ko estatu kolpearen ostean, kargutik kendu zuten eta erbestera joan zen; Brasilera itzultzean, ingeniaritzara eta negozioetara itzuli zen, baina erbesteratuekin harremana mantendu zuen.
1971n, diktadurak atxilotu egin zuen, Carlos Lamarca gerrillariarekin zerikusia zuelakoan. Rubens kuartel militar baten lokaletan hil zuten 1971ko urtarrilaren 20tik 22ra. Bere gorpua hainbat aldiz lurperatu zuten, eta azkenean bere aztarnak itsasora bota zituzten, Rio de Janeiro hiriko kostaldean, 1973an, hil eta bi urtera.
Eunice Paiva bere alargunak urte luzez borrokatu zuen bere heriotzan Estatuak izan zuen erantzukizuna aitortzeko. Kasua Egiaren Batzorde Nazionalak ikertutakoetako bat izan zen, eta Paivaren hilketa berretsi zuen, desagertu eta 40 bat urtera. Marcelo Rubens Paiva idazlearen aita izan zen Rubens, eta bere istorioari buruzko liburu bat idatzi zuen, gero zinemarako egokitua .

## Erreferentziak

* ↑ MP vai denunciar 4 militares pela morte de Rubens Paiva. O Globo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7376025
* Multimedia: Rubens Paiva / Q7376025
# Zeu, zeu, zeu!

Zeu, zeu, zeu! Gatibu taldearen abestia da. 2008an Baga Biga diskoetxearekin argitaratutako Laino guztien gainetik, sasi guztien azpitik (albuma) albumean plazaratu zuten. Hitzak ere taldearenak dira. Taldearen abesti ezagunenetariko bat da.
* Laino Guztien Gainetik...
* Gatibu
* Aramusarea

## Hitzak

Hauek dira abestiaren hitz batzuk:
| Jatorrizko hitzak bizkaieraz | Euskara idatzi batuaz edo |
| Zeu, zeu, zeu! [...] Zeu, zeu, zeu printzesa kapritxosie Zeu, zeu, zeu hain hotza eta hain dultzie Zeu, zeu, zeu lotzen nauen aramusarie nire pozoie Kartak markatu egiten dozuz eta mahai azpitik jokatzen dozu esku baten larrosak dekozuz labanak bestien ... | Zeu, zeu, zeu! [...] Zeu, zeu, zeu printzesa kapritxosoa Zeu, zeu, zeu hain hotza eta hain dultzea Zeu, zeu, zeu lotzen nauen aramusarea (amarauna) nire pozoia Kartak markatu egiten dituzu eta mahai azpitik jokatzen duzu esku baten larrosak dauzkazu labanak bestan ... |

## Erreferentziak

* ↑ «Laino guztien gainetik, sasi guztien azpitik» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ «Gatibuk musika utziko du, 25 urteko ibilbidearen ostean» EITB 2024-09-18 (Noiz kontsultatua: 2025-02-06).
* ↑ Gabi de la Maza. (2009-07-20). Zeu zeu zeu (GATIBU). (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Zeu, Zeu, Zeu - Letra - Gatibu» musica.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Ikus, gainera

* Alex Sardui
* Haimar Arejita
* Gaizka Salazar
* Mikel Caballero
* Zoragarrixori
* Urepel (abestia)
* Ez naz Makurtuko
* Euritan dantzan

## Kanpo estekak

* Zeu, zeu, zeu! - Gatibu . bideoklipa - Youtube, Gatibu: gaia
* Zeu, zeu, zeu! (Gatibu) Karaokea. Youtube, Gabi de la Maza
* Gatibu - Badok.eus euskal musikaren atarian
# Groenlandiar balea

Groenlandiar balea (Balaena mysticetus) balaenidae familiako zetazeo espeziea da. 20 metrorainoko luzera eta 136 tonako pisua izan ditzake. Ez du migraziorik egiten eta urte guztian Ozeano Artikoan bizi da.

## Erreferentziak

* ↑ Linnaeus. (1758). 1 Syst. Nat., 75 or..

## Ikus, gainera

* Sardako balea.

## Kanpo estekak

* MarineBio.org (Ingelesez)
* 'Balaena mysticetus'ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
* Datuak: Q174652
* Multimedia: Balaena mysticetus / Q174652
* Espezieak: Balaena mysticetus
# Beti Onak Kirol Elkartea (eskubaloi taldea)

Beti Onak Kirol Elkartea Atarrabiako Beti Onak Kirol Elkartearen eskubaloi taldea da.
Emakumezkoak Ohorezko mailara igo ziren 2022an eta 2025ean Erreginaren Kopako finala jokatu zuen.

## Emakumezkoak
### Historia

Gizonezkoen eskubaloi taldea ASOBAL Ligako fundatzaileetako bat izan zen eta emakumezkoen taldea Ohorezko Mailan debuta egin zuen 2022-23 denboraldian. 10. postuan gelditu ondoren jeistiera play-offetako ligaxkan onena izan zen eta maila mantendu zuen.
2019ra arte Atarrabian jolastu zuen Lysa Tchaptchet-ek (Kamerun, 2001) eskubaloiko EHF Champions Leagueko txapelduna izan zen 2022an, Norvegiako Vipers taldearekin jolastuta. Ekipo berean jolasten zuen Nerea Pena jokalari iruindarrak.
2025ean lehenengoz sailkatu zen Erreginaren Kopara eta finalera iritsi zen.

### Azken denboraldiak

* 2019-20 denboraldia eten egin zen COVID-19 pandemiaren erruz eta orduan zuen sailkapena hartu zen ofizialtzat.

## Gizonezkoak

* 2019-20 denboraldia eten egin zen COVID-19 pandemiaren erruz eta orduan zuen sailkapena hartu zen ofizialtzat.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Urkiri Ansola, Ana. (2022-06-20). ««Ganar la Champions no es poca cosa; poco a poco voy asimilando y flipando más»» naiz: (Noiz kontsultatua: 2022-06-19).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q113650768
# Zeu, zeu, zeu!

Zeu, zeu, zeu! Gatibu taldearen abestia da. 2008an Baga Biga diskoetxearekin argitaratutako Laino guztien gainetik, sasi guztien azpitik (albuma) albumean plazaratu zuten. Hitzak ere taldearenak dira. Taldearen abesti ezagunenetariko bat da.
* Laino Guztien Gainetik...
* Gatibu
* Aramusarea

## Hitzak

Hauek dira abestiaren hitz batzuk:
| Jatorrizko hitzak bizkaieraz | Euskara idatzi batuaz edo |
| Zeu, zeu, zeu! [...] Zeu, zeu, zeu printzesa kapritxosie Zeu, zeu, zeu hain hotza eta hain dultzie Zeu, zeu, zeu lotzen nauen aramusarie nire pozoie Kartak markatu egiten dozuz eta mahai azpitik jokatzen dozu esku baten larrosak dekozuz labanak bestien ... | Zeu, zeu, zeu! [...] Zeu, zeu, zeu printzesa kapritxosoa Zeu, zeu, zeu hain hotza eta hain dultzea Zeu, zeu, zeu lotzen nauen aramusarea (amarauna) nire pozoia Kartak markatu egiten dituzu eta mahai azpitik jokatzen duzu esku baten larrosak dauzkazu labanak bestan ... |

## Erreferentziak

* ↑ «Laino guztien gainetik, sasi guztien azpitik» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ «Gatibuk musika utziko du, 25 urteko ibilbidearen ostean» EITB 2024-09-18 (Noiz kontsultatua: 2025-02-06).
* ↑ Gabi de la Maza. (2009-07-20). Zeu zeu zeu (GATIBU). (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Zeu, Zeu, Zeu - Letra - Gatibu» musica.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Ikus, gainera

* Alex Sardui
* Haimar Arejita
* Gaizka Salazar
* Mikel Caballero
* Zoragarrixori
* Urepel (abestia)
* Ez naz Makurtuko
* Euritan dantzan

## Kanpo estekak

* Zeu, zeu, zeu! - Gatibu . bideoklipa - Youtube, Gatibu: gaia
* Zeu, zeu, zeu! (Gatibu) Karaokea. Youtube, Gabi de la Maza
* Gatibu - Badok.eus euskal musikaren atarian
* Datuak: Q132170845
# Baxauri

    Artikulu hau Arabako herriari buruzkoa da; Bizkaiko udalerria gaitzat duena beste hau da: «Basauri»
Baxauri (izen ofiziala gaztelaniaz Bajauri) Trebiñuko Konderriko herria da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 14 biztanle ditu.

## Historia

Baxauriren lehen aipamena Donemiliagako goldean jaso zen, 1025ean; beraz, 2025ean mila urte bete zituen.

## Demografia eta biztanleria

Baxauriko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 22 | 17 | 17 | 16 | 13 | 12 | 14 | 14 |

## Ekonomia

Herriak abeltzaintzan oinarritutako ekonomia izan zuen mendeetan zehar, basoen artean baitzegoen, nahiz eta orain nekazaritza jarduera nagusitu den, batez ere zerealen laborantza eta patata pixka bat gutxiago.

## Garraioa

Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 7 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Armentia Trebiñu • Argote • Albaita • Baxauri • Obekuri • Navarrete • Bernedo • Villafria • Villaverde | Lagran⁠ |
| 9 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Armentia Trebiñu • Argote • Albaita • Baxauri • Obekuri • Navarrete • Bernedo • Meanuri • Meano • Ekora • Oion • Logroño (Portales)Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Armentia Trebiñu • Urizaharra • Leza (ospitalea) • Guardia • Guardia (hotel-gasolindegia) • Logroño (Portales) | Logroño (geltokia) |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 21 | Bernedo Armentia T. Trebiñu | Pipaon • Lagran • Villaverde • Villafria • Durruma Kanpezu • Kinta • Urturi • Angostina • Navarrete • Obekuri • Baxauri • Albaita | Bernedo Armentia T. Trebiñu |

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Gara. «Baxauri celebra mil años de historia en el corazón de Araba» www.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254868
* Multimedia: Baxauri / Bajauri / Q12254868
# 3-aminofenol

3-aminofenola edo meta-aminofenola konposatu organiko aromatikoa da C$_6$H$_7$NO formula duena. Amina eta hidroxilo funtzio-taldeak ditu. Bi isomero ditu 2-aminofenola eta 4-aminofenola. Solido kristalino zuria da. Disolbagarria da dietil eterretan, etil azetatotan, azetonatan, uretan eta etanoletan; disolbagaitza bentzenotan eta toluenotan. Narritagarria da.

## Sintesia

3-aminofenola prestatzeko bi molde nagusi daude. Batean, azido 3-aminobentzenosulfonikoa sodio hidroxidoarekin berotzen dan 245 C-tan sei orduz. Bestean erresortzinola amonio hidroxidoarekin tratatzen da eta prozesuak ordezkapen-erreakzio bati segitzen dio.

## Erabilera

3-aminofenola erabileraugari ditu: kosmetikan ile-tindu bezala, bitarteko produktu gisa hainbat botiken eta tinduen sintesian, egonkortzaile termoplastiko kloratuetan eta metal astunak ur zikinetatik ezabatzeko usatzen diren erretxina kelatzaileen osagai, besteak beste.

## Errefentziak

* ↑ Smith, R. J.; Bryant, R. G.. (1975-10-27). «Metal substitutions incarbonic anhydrase: a halide ion probe study» Biochemical and Biophysical Research Communications 66 (4): 1281–1286. doi:10.1016/0006-291x(75)90498-2. ISSN 0006-291X. PMID 3. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* 1 2 (Ingelesez) Mitchell, Stephen C.; Waring, Rosemary H.. (2000). «Aminophenols» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd) doi:10.1002/14356007.a02_099. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q779427
* Multimedia: 3-Aminophenol / Q779427
# Groenlandiar balea

Groenlandiar balea (Balaena mysticetus) balaenidae familiako zetazeo espeziea da. 20 metrorainoko luzera eta 136 tonako pisua izan ditzake. Ez du migraziorik egiten eta urte guztian Ozeano Artikoan bizi da. Uste da balea espezie hau 200 urte baino luzeago bizi daitekeela.

## Erreferentziak

* ↑ Linnaeus. (1758). 1 Syst. Nat., 75 or..
* ↑ «Bowhead whale (Balaena mysticetus) longevity, ageing, and life history» genomics.senescence.info (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Ikus, gainera

* Sardako balea.

## Kanpo estekak

* MarineBio.org (Ingelesez)
* 'Balaena mysticetus'ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
* Datuak: Q174652
* Multimedia: Balaena mysticetus / Q174652
* Espezieak: Balaena mysticetus
# Groenlandiar balea

Groenlandiar balea (Balaena mysticetus) balaenidae familiako zetazeo espeziea da. 20 metrorainoko luzera eta 136 tonako pisua izan ditzake. Ez du migraziorik egiten eta urte guztian Ozeano Artikoan bizi da. Uste da balea espezie honetako ale batzuek 200 urte baino luzeago bizi daitezkeela.

## Erreferentziak

* ↑ Linnaeus. (1758). 1 Syst. Nat., 75 or..
* ↑ «Bowhead whale (Balaena mysticetus) longevity, ageing, and life history» genomics.senescence.info (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).

## Ikus, gainera

* Sardako balea.

## Kanpo estekak

* MarineBio.org (Ingelesez)
* 'Balaena mysticetus'ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
* Datuak: Q174652
* Multimedia: Balaena mysticetus / Q174652
* Espezieak: Balaena mysticetus