# Mariziztrin

Mariziztrin Ondarroako talde feminista izan zen. Talde feminista hau Ondarroan sortu zen 1993an eta 2000. urtera arte jardun zuen. Landu zituen gai nagusiak eraso sexistak eta sexu eskubideak izan ziren. Talde anitza zen, 20 eta 40 urte bitarteko 12-15 emakume elkartzen ziren. Oso aktiboa izan zen eta landu zituzten gaien artean, hauek nabarmendu daitezke: Familia Plangintzarako zentroaren inguruko ikerketa eta eraso sexisten salaketa. Horrez gain, herriko emakumeekin egindako jardunaldiak, Jardunaldi Feministetan parte hartzea, jai busaren lorpena, hitzaldiak, erakusketak eta mobilizazio ugari antolatu zituzten.

### Sorrera

1993an Gaztetxean martxoaren 8a antolatu ostean, taldeak urte osora bere jarduna zabaltzea erabaki zuten ideologi, sentsibilitate eta egoera sozial desberdina zuten emakumeek. Ondarroan sortutako talde anitzena izan zen. Pluraltasun hori, taldearen ezaugarri nagusitzat hartzen zuten, desberdintasunetan elkarrekin lan egiteko gogoa gailendu zen. Adin desberdinetako 12-15 horien artean, batzuek seme-alabak zituzten, beste batzuek neska gazte aurrerakoiak, aurreko mugimendu eta talde feministetan parte hartutakoak ziren... Esan eta egin, 1993ko ekainean sortua zen Mariziztrin Ondarroako talde feminista.

## Ibilbidea

1990tik Gaztetxeko neskek martxoaren 8an antolatzen zituzten ekintzei jarraipena emanez, Mariziztrinek lekukoa hartu eta Udalak utzitako lokalean elkartzen hasi ziren.
Hasierako hausnarketak hainbat gai lantzera eraman zituen taldea eta herrian eragin handiena izan zuten gai nagusi biren inguruan aritu ziren, urte luzeetan aztarna utzi zutenak, adibidez, inguruko herrietako jaietara segurtasunez joateko autobusa. Gai nagusiak hauek izan ziren: eraso sexisten salaketa eta Familia Plangintza Zentroaren funtzionamenduaren inguruan egindako lana.

### Familia Plangintzarako Zentroaren bilakaeraren azterketa

Zentro honen inguruko ardura talde feministan azaldu zen bertako ginekologoarekin taldekide batek izandako arazoen ondorioz. Pertsona bakar baten arazoa ez zela ikusita, herriko emakume ugariren testigantzak jaso eta aztertu zituzten. Azterlan haren helburua izan zen Zentroaren bilakaera ezagutu eta zerbitzuen murrizketa salatzea, emakumeen balorazioa eta bizipenak azaltzea, Zentroak berak zituen beharrak aztertzea eta emakumeen beharrizanei erantzungo zion zentroa aldarrikatzea..
Horretarako, 158 emakumeren iritziak jaso zituzten. Zama handiko lana izan zen talde feministarentzat, bai kale mailan egin beharreko lan guztiarengatik, bai ginekologoaren auzia publiko egiteko egindako behar eskergagatik. Ginegokologia zerbitzuaz gain, Zentroak hastapenetan izan zituen zerbitzu guztiak berreskuratzeko aldarria egin zuten, ginekologoak emakumeei ematen zien bidegabeko tratua salatu zuten, eta oihartzun handia lortu zuten. Aldarrikapenen ondorioz, Osakidetzak ginekologoa lanpostutik kanpo izan zuen denora batez, baina giroa lasaitu orduko, lanpostu berberean kokatu zuen.

### Eraso sexisten salaketa publikoa

Mariziztrinek eraso sexistak salatzeko lana egin zuen, Euskal Herriko mugimendu feministaren baitan ere gori zegoen sasoian. Orduan eraso sexistak kontu pribatu gisa hartzen ziren eta Mariziztrin taldeak herrian gertatutako erasoak jaso, emakume erasotuei entzun, sentsibilizazio lana egin, publikoki salatu eta udala eta erakunde publikoak interpelatu zituen emakume erasotuei laguntza, aholkularitza eta babesa emateko eskatzeko. Erabili zituzten baliabideak: kartelak, esku orriak, aldizkaria, pintaketak, mozioak udalean...
Kontu pribatutzat hartzen zirenak publikoki salatzeak denetariko iritziak sortu zituen herrian, laguntza eta babesa eskertu zuten askok, eta beste askok, etxeko kontuak publikoki egitearen mugak gainditu zituztela pentsatzen zuten, muga horiek gainditzea erraza izan ez arren, batez ere, erasotzaileak herriko gizonezkoak, alegia, ezagunak zirelako. Ondorioz, taldekideek epaitegietan deklaratu behar izan zuten, erasoa eragin zuen gizonezko batek bere ohorearen kontra jardun zutela salatu zuelako.
Erasoei aurre egiteko emakumeak sentsibilizatu, baliabideak eskaini eta ahalduntzeko helburuz, autodefentsa ikastaroak antolatu zituzten arrakasta handiz. Arrakasta horrek, baina, herriko gizonezko baten salaketa ekarri zuen, diskriminatzailetzat jo baitzuen gizonezkoak onartu ez izana ikastaroetan.
Erasoak gertatu bakoitzean, Udalera jo zuten gaitzespen jarrera publikoa har zezan, mozioen bitartez eta akusazio partikular gisa aurkez zezan eskatzeko eta hainbat kasutan mozioa ontzat hartu zuten arren, ez zuten inoiz lortu Udala akusazio gisa aurkeztea.

### Jardunaldi feministak

Mariziztrin taldeak Euskal Herriko III. Jardunaldi Feministetan parte hartu zuen, 1994an, eta aurkeztu zuten ponentzian, herrietan talde feministak sortzeak eta indartzeak dakarren garrantzia azpimarratu zuten, euren esperientzia kontuan izanda, borroka feminista zabaltzeko, jendartea sentsibilizatzeko eta erakunde publikoak interpelatzeko helburuz.
Herrian ere jardunaldiak antolatu zituzten asteburu oso batez 1997an. Eztabaida eta hausnarketaren bitartez taldea indarberritu eta kontzientzia feminista zabaldu nahi zuten. Adin guztietako emakume asko batu ziren eta hainbat gai izan zituzten eztabaidagai, hala nola, lana eta prestakuntza, Ondarroako beste talde eta elkarteekin zein instituzioekin izan beharreko harremana, sexualitatea, ekintza zuzena, antimilitarismoa eta eraso sexistak.

### Beste ekintza batzuk

Gai nagusiez gain, beste ekintza asko antolatu zituzten, besteak beste, mahai inguruak, kontzertuak,ikastaroak, manifestazioak, afariak, erakusketak, irrati saioak, kamisetak eta kuleroen salmenta, antisorgailu banaketa...
Eta aldarrikatu zuten ere Udal Batzorde baten beharra, alde batetik, emakumeen egoerarekin zerikusia zuten gaiez jarduteko, eta beste alde batetik, mugimendu feministarekin harreman-lekua izateko, emakumeen parte hartzea sustatzeko eta genero ikuspegia barneratzeko. Eta Mariziztrin taldeak jardun zuen urteetan Udalak Berdintasun Zerbitzua eta Udal Batzordea sortu zituen.

### Taldearen beherakada

Mariziztrin talde feminista oso ekintzaile izan zen laurogeita hamargarren hamarkadan. Urteak aurrera egin ahala, taldekide batzuk aldendu ziren hainbat faktore direla eta: taldearen martxarekin desadostasunak, taldekideen bizitza-aldaketak, Udal Batzordearen eragina. Taldearen erritmoa geldotzen hasi zen 1998an eta hurrengo urte bietan jarraikortasun handirik izan ez, eta 2000. urtean desagertu zen.

## Iruditegia

* Mariziztrin izena eta logotipoa 1992
* Mariziztrin M8 egitarau kartela 1995
* Mariziztrin logotipoa 1992
* Mariziztrin 1995-03-08
* Mariziztrin 1992-93 pegatinak

## Artxiboa

Hainbat urtetan artxiboa gordeta izan zuten taldekideek eta 2024an artxibo feminista batera eroatea erabaki zuten. Horrela, bada, Maite Albiz Bilboko dokumentazio zentrora eraman zuten. Dokumentazio zentroan modu digitalean artxibatu, eta kontsultatu nahi duen edozein esku egongo da kontsultagai 2025ean.

## Erreferentziak

* ↑ Ondarroako emakumeak herriko partaidetza politikoan eta sozialean. Ondarroako Udaleko Berdintasun Saila, 27 or. ISBN 978-84-615-7467-4..
* ↑ «Hedapena eta ekoizpena» Emagin (Noiz kontsultatua: 2024-12-11).
* ↑ «Ondarroako emakumeak herriko partaidetza politikoan eta sozialean» Ondarroa 2007: 83-84..
* ↑ Garazi, Burgoa Aldarondo(e)ko. (2024-10-04). «Norbera izateko leku bat» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).

## Kanpo estekak

* "Maite Albiz" Emakumeen Dokumentazio Zentrua - Wikipedia, entziklopedia askea.
* Datuak: Q131384754