OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kuroda Kiyotaka

Kuroda Kiyotaka (japonieraz: 黒田 清隆, 1840ko azaroaren 9a - 1900eko abuztuaren 23a) Japoniako politikari eta jeneral japoniarra izan zen, 1888tik 1889ra bitartean Japoniako lehen ministro izan zena. Meiji garaiko genrō edo estatuburu nagusietako bat izan zen. Samurai familia batean Satsuma domeinuan jaioa, Kuroda Hokkaidoren kolonizazioan, 1876ko Japonia eta Koreako Itunean eta 1877an Satsumako matxinada zapaltzean parte hartu zuen. Lehen ministro karguaren ondoren, Japoniari ezarritako itun desberdinen berrikuspen ezin zuelako amaitu zen, Kuroda Komunikazio ministro eta presidente izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q714049
* Multimedia: Kiyotaka Kuroda / Q714049
# Matsukata Masayoshi

Matsukata Masayoshi (japonieraz: 松方 正義, 1835eko otsailaren 25a - 1924ko uztailaren 2a) Japoniako politikari japoniarra izan zen, 1891tik 1892ra eta 1896tik 1898ra bitartean Japoniako lehen ministro izan zena. Meiji garaian politika agindu zuen genrō edo estatu-gizon nagusi bat izan zen. Satsuma domeinuan jaio zen samurai familia batean, Matsukata finantza ministro izan zen 1881 eta 1901 artean 20 urteetatik 15etan, eta eragin handia izan zuen 1889ko Meiji Konstituzioaren finantza eta ekonomia artikuluetan. 1922an printze titulua eman zioten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q714039
* Multimedia: Masayoshi Matsukata / Q714039
# Terauchi Masatake

Terauchi Masatake (japonieraz: 寺内 正毅, 1852ko otsailaren 5a - 1919ko azaroaren 3a) japoniar ofizial militar eta politikaria izan zen. Japoniako Armada Inperialeko gensui (edo mariskala) eta Japoniako lehen ministroa izan zen 1916tik 1918ra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q315559
* Multimedia: Terauchi Masatake / Q315559
# Katō Tomosaburō

Katō Tomosaburō (japonieraz: 加藤 友三郎, 1861eko otsailaren 22a - 1923ko abuztuaren 24a) Japoniako Armada Inperialeko karrerako ofiziala izan zen, kabinete ministroa eta Japoniako lehen ministroa 1922tik 1923ra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q335203
* Multimedia: Katō Tomosaburō / Q335203
# Yamamoto Gonnohyōe

Yamamoto Gonnohyōe (japonieraz: 山本 権兵衛, Gonnohyōe Yamamoto, 1852ko azaroaren 26a - 1933ko abenduaren 8a) Japoniako Armada Inperialeko almirantea izan zen eta bi aldiz Japoniako lehen ministroa 1913tik 1914ra eta berriro 1923tik 1924ra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41556
* Multimedia: Gonbee Yamamoto / Q41556
# Katō Takaaki

Katō Takaaki kondea (japonieraz: 加藤 高明, 1860ko urtarrilaren 3a - 1926ko urtarrilaren 28a) Japoniako politikari, diplomatiko eta Japoniako lehen ministroa izan zen 1924tik 1926ko urtarrilaren 28an hil zen arte, historialariek "Taishō Demokrazia" deitu duten garaian. Katō Kōmei bezala ere ezaguna zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q315563
* Multimedia: Takaaki Katō / Q315563
# Wakatsuki Reijirō

Wakatsuki Reijirō baroia (japonieraz: 若槻 禮次郎, 1866ko martxoaren 21a - 1949ko azaroaren 20a) japoniar politikaria eta Japoniako lehen ministroa izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q335177
* Multimedia: Reijirō Wakatsuki / Q335177
# Khatun

Khatun (persieraz: خاتون‎) edo hatun (turkieraz: hatun: hatun) emakumezko turkiar eta mongoliar subirauek, khan agintarie emazteek edo erregima ezkontideek, erregina-ordeek, eta baita subirauren ahaideek ere izan ohi zuten titulu bat da. Titulu eta izen sogdiarra da jatorria. Seljukidek eta khorazmidek erreskatatu zuten titulua iraganetik, eta, ondoren, gengiskhanidek.
Garai timuridarrean, Asiaren erdialdean, begumtituluak ordezkatu zuen, eta honek gero Indian izan zuen jarraipena, eta are berrikiago Pakistanen goi-mailako emakumeei begum deitzen zaie.
# Un miracle sous l'inquisition

Un miracle sous l'inquisition Georges Méliès zinemagilearen film mutua da, 1904. urtekoa. Georges Méliès eta Mlle. Bodson aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak

* Georges Méliès
* Mlle. Bodson

## Erreferentziak

* ↑ Philippe Rège. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1
* ↑ A MIRACLE UNDER THE INQUISITION

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q3548830
* Multimedia: A Miracle Under the Inquisition / Q3548830
# Oghul Qaimish

Oghul Qaimish (mongolieraz: ᠤᠤᠭᠠᠯ ᠬᠠᠶᠢᠮᠢᠰᠢ; c. 1200 - 1251) Mongolen Inperioko hirugarren agintaria izan zen Güyük Khan emaztea izan zen, khatun bat, eta bera ere Inperioko agintari nagusi izan zen, erregina-orde karguan, 1248an Güyük hil eta 1251an Möngke khan izendatu zuten arte.

## Biografia

Oghul Qaimish Merkit tribuan jaio zen eta 1220ko hamarkadan Güyükekin ezkondu zen. Senarraren jarduera politikoetan paper gutxi izan zuen, ez khan izan aurretik ezta bere agintaldian ere.
Alargundu zenean, ordea, Inperioko buruzagitza lortu zuen Oghul Qaimishek, baina ez zen aginte eraginkorra izan. Aro nahasia izan zen, Khoja eta Naqu semeak askotan bere aurka aritu zirelarik. Bien bitartean, Batu Khan eta Sorghaghtani Beki aurkari politikoek aliantza eginez boteretik kendu zuten 1250ean, jarraian Sorghaghtaniren seme Möngke izendatzeko khan.
Agintetik apartatu ondoren, Oghul Qaimish bere seme Naquren estatu-kolpe saiakera hutsal batean inplikatua zen. Gaizki irten zitzaien ama-semeei, eta hala ere Möngke khanari men egiteari uko egin zion ama. Ondorioz, Möngkek espetxeratu egin zuen, ustez torturatu egin zuten eta aurrez erabakitako epaiketa baten ondoren, exekutatu egin zuten.

## Erreferentziak

* ↑ De Nicola, Bruno. (2017). Women in Mongol Iran: the Khātūns, 1206-1335. Edinburgh University Press ISBN 9781474415477. (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Ingelesezko Wikipediako «Oghul Qaimish» artikulutik itzuli da; zehazki, 2025-03-04ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q2450507
# Le Voyage à travers l'impossible

Le Voyage à travers l'impossible Georges Méliès zinemagilearen film mutua da, 1904. urtekoa. Georges Méliès, Fernande Albany eta May de Lavergne aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak

* Georges Méliès: Crazyloff
* Fernande Albany: Mrs. Polehunter
* May de Lavergne
* Jehanne d'Alcy

## Erreferentziak

* ↑ Philippe Rège. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1
* ↑ THE IMPOSSIBLE VOYAGE

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q2563734
* Multimedia: Voyage à travers l'impossible / Q2563734
# Ramona Jugo Azpuru

Ramona Jugo Azpuru (Dima 1897/02/26) Diman jaio eta Galdadakon bizi zen emakumea; Gerra Zibilean diktadura frankistren errepresioaren biktima kartzelaratua izan zen.

## Bizialdia

Jugo Diman jaio zen eta Galdakaora bizitzera joan zen; ama Ana Azpuru Gardoki zen eta aita Timoteo Jugo Isasi.
1937 urtean matxinadaren akusasiopean auziperatu egin zuten eta kartzelara bidali: hasieran Bilbokora eta ondoren Mutrikura. 1938ko Martxoaren 8an Saturrarango Emakumeen kartzelara eraman zuten.
Bere espedientean irakurri dezakegunez:
   Prisión Cebtral de Mujeres de Saturrarán. Expediente penal de ramona Jugo Azpuro, natiral de Dima provincia de Vizcaya, hijo de Timoteo y de Ana; estado casada; edad 41 años; oficio o profesion: labores; instucción al ingresar "tiene"; lee: si; escribe: si. Religión que profesa: la católica.
   Vicisitudes Penales: 26 Noviembre 1937 Bilbao. Fué sentenciada por Consejo de Guerra Sumarísimo por delito de Rebelión, a la pena de Seis años y un día de Prisión mayor, según testimonio librado por el Juez Instructor militar en la causa nº 1614 - 1937. Extinguirá su condena el dia tres de Septiembre de mil novecientos cuarenta y tres. Saturraran 8 de Marzo de 1938.

## Erreferentziak

* ↑ Archivo Histórico Eclesiástico de Bizkaia. SIGA-AKIS, 239 or..
* ↑ Gipuzkoa, Archivo Histórico Provincial de. (1938-03-08). Español: SUMARIO 1614 del año 1937 de RAMONA JUGO AZPURU acusada de Rebelión, enviada a la carcel de Mujeres de Saturraran. Archivo Histórico Provincial de Gipuzkoa. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ Gipuzkoa, Archivo Histórico Provincial de. (1938-03-08). Español: Expediente penal del año 1938 de RAMONA JUGO AZPURU en la carcel de Mujeres de Saturraran. Archivo Histórico Provincial de Gipuzkoa. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ «Visor IZFE» w390w.gipuzkoa.net (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
# Khatun

Khatun (persieraz: خاتون‎) edo hatun (turkieraz: hatun: hatun) emakumezko turkiar eta mongoliar subirauek, khan agintarien emazteek edo erregina ezkontideek, erregina-ordeek, eta baita subirauren ahaideek ere izan ohi zuten titulu bat da. Titulu eta izen sogdiarra da jatorriz. Seljukidek eta khorazmidek erreskatatu zuten titulua iraganetik, eta, ondoren, gengiskhanidek.
Garai timuridarrean, Asiaren erdialdean, begum tituluak ordezkatu zuen, eta honek gero Indian izan zuen jarraipena, eta are berrikiago Pakistanen goi-mailako emakumeei begum deitzen zaie.
# Détresse et Charité

L'Ange de Noël edo Détresse et charité Georges Méliès zinemagilearen film mutua da, 1904. urtekoa. Rachel Gillet eta Georges Méliès aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak

* Rachel Gillet
* Georges Méliès

## Erreferentziak

* ↑ Philippe Rège. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1
* ↑ The Christmas Angel

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q3201985
* Multimedia: The Christmas Angel / Q3201985
# Khatun

Khatun (persieraz: خاتون‎) edo hatun (turkieraz: hatun: hatun) emakumezko turkiar eta mongol subirauek, khan agintarien emazteek edo erregina ezkontideek, erregina-ordeek, eta baita subirauren ahaideek ere izan ohi zuten titulu bat da. Titulu eta izen sogdiarra da jatorriz. Seljukidek eta khorazmidek erreskatatu zuten titulua iraganetik, eta, ondoren, gengiskhanidek.
Garai timuridarrean, Asiaren erdialdean, begum tituluak ordezkatu zuen, eta honek gero Indian izan zuen jarraipena, eta are berrikiago Pakistanen goi-mailako emakumeei begum deitzen zaie.
# L'Ange de Noël (1905eko filmak)

L'Ange de Noël edo Détresse et charité Georges Méliès zinemagilearen film mutua da, 1904. urtekoa. Rachel Gillet eta Georges Méliès aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak

* Rachel Gillet
* Georges Méliès

## Erreferentziak

* ↑ Philippe Rège. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1
* ↑ The Christmas Angel

## Kanpo estekak

* imdb.com
# L'Ange de Noël (1905eko filmak)

L'Ange de Noël edo Détresse et charité Georges Méliès zinemagilearen film mutua da, 1904. urtekoa. Rachel Gillet eta Georges Méliès aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak

* Rachel Gillet
* Georges Méliès

## Erreferentziak

* ↑ Philippe Rège. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1
* ↑ The Christmas Angel

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q3201985
* Multimedia: The Christmas Angel / Q3201985
# Salvatore Garau

Salvatore Garau (Italia, 1953) italiar margolari, eskultore eta arte kontzeptualeko artista bat da.

## Biografia

Salvatore Garauk bere ibilbide artistikoa hasi zuen Stormy Six rock progresiboko taldean musikari gisa, baina gero margolaritza eta eskultura landu zituen. Ezaguna da bere «ikusiezinezko eskulturengatik», non espazioa eta ideia artelanean elementu nagusi bihurtzen baitira. Bere lan ospetsuenetako bat, Io Sono (Ni naiz), 2021ean saldu zen artelan immaterial gisa, eta eztabaida sortu zuen arte garaikidearen mugen inguruan.

## Ikus, gainera

* Kontzeptu artea
* Minimalismoa
* Arte garaikidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16977527
* Multimedia: Salvatore Garau / Q16977527
# Arte kontzeptual

Arte kontzeptuala 1960ko hamarkadan sortutako arte-mugimendua da, askotariko adierazpenak dituena. Guztiek partekatzen duten ideia nagusia hau da: artelana ez da artistak sortutako objektu fisiko soil bat, kontzeptu eta ideia multzo bat baizik.

## Sorrera

Arte kontzeptualaren sorreran Marcel Duchamp artistaren "Ready Made" izenekoek eragin zuzena izan zuten. Sol LeWitt artista iparamerikarrak 1967 eta 1969an idatzitako artikuluetan mugimendu berriaren oinarriak ongi definiturik gelditu ziren. Hainbat autorek arte garaikidearen bilakaerari buruz hitz egiten dute arte postkontzeptual gisa, arte kontzeptualak bere jatorrian ondorengo hamarkadetan artearen bilakaera orokorrean izan duen eragin handia iradokiz.
Arte Kontzeptualak ideia edo kontzeptua artelanaren itxura edo sormen prozesuaren gainetik jartzen du eta ondorioz edozein material artelanaren parte izan daiteke —zirriborro bat, ohar bat, maketa bat. Mugimendu honen beste ezaugarri bat ikuslearen parte-hartzearen beharra da. Ikusleak artistak darabilen hizkuntza ulertu eta artelanaren esanahia jaso behar du, horretarako bere prestakuntza teorikoa eta ikuspuntu pertsonala tresnatzat dituelarik.
Arte Kontzeptualaren barnean mugimendu ezberdinak bildu dira erabilitako hizkuntza, jarrera politiko edo materialen arabera: Body Art, Land Art, Happening, Fluxus, Performance eta Arte Povera besteak beste.

## Artistak

* Abel Azkona
* Art & Language taldea
* Joseph Beuys
* Walter de Maria
* Jean Dibbets
* Joseph Kosuth
* Richard Long
* Piero Manzoni
* Yoko Ono
* Dennis Oppenheim
* Nam June Paik
* Robert Smithson
* Wolf Vostell
* Laurence Weiner
* David Woodard

## Arte kontzeptualaren adibide batzuk

* 1917an: Marcel Duchamp bere Iturri erakusten du.
* 1953: Robert Rauschenberg De Kooningen marrazkia ezabatua erakutsi zuen. Rauschenbergek Willem De Kooningen marrazkia erakutsi ondoren, ezabatu zuen.
* 1957: Yves Kleinek, Parisen, Eskultura Aerostatikoa antolatu zuen.
* 1958: Wolf Vostellek Das Theater ist auf der Straße aurkeztu zuen, Europan egin zen lehengo happening izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Peter Osborne, Arte Conceptual, Phaidon Londres 2002.

## Ikus, gainera

* Artea eta Hizkuntza
* Performance arte
* Minimalismo
* Happening
* Fluxus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203209
* Multimedia: Conceptual art / Q203209
# Marcel Broodthaers

Marcel Broodthaers (Brusela, 1924ko urtarrilaren 28a - Kolonia, 1976ko urtarrilaren 28a) belgikar olerkari, zinemagile eta artista izan zen.
1945etik Talde surrealista iraultzailearekin elkartuta egon zen eta olerkigintz, zinema eta kazetaritza jorratu zituen. 1957tik 1967ra, estilo dokumental, narratibo edo esperimentaleko berrogeita hamar film labur egin zituen.
Erakusketak egin zituen 1964tik. Bertan aurkitutako objektuak eta collageak zituzten instalazioak erakutsi zituen, normalean testu idatziekin erantsita. 1968tik 1985era tamaina handiko ingurumen-instalazioak egin zituen.

## Iruditegia

* "Dites partout que je l’ai dit", 1974.
* Broodthaersen hilobia, Ixelles Hilerria, Brusela.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q834926
* Multimedia: Marcel Broodthaers / Q834926
# Joseph Kosuth

Joseph Kosuth (Toledo, Ohio, AEB, 1945eko urtarrilaren 31) estatubatuar artista da. Arte kontzeptualaren sortzaile eta teorialarietako bat da.

## Biografia

1964tik 1966ra, arte-ikasketak egin zituen Clevelanden eta New Yorken, eta, 1970-1971n, filosofia- eta antropologia-ikasketak, New Yorken.
Kosuthek bere ondorio logikoetara eraman zuen artea minimalismoaren ondoren, objektuaz haratago, hizkuntzaren, ezagutzaren eta ideiaren alorrean. Artearen forma tradizionalak ukatu zituen, eta idatzizko hitzetan oinarritu zituen bere esperientziak. 1965ean, One and Three Chairs aurkeztu zuen: aulki bat, haren argazkia eta aulkiaren definizioa (hiztegi batetik aterea), halako progresio logikoa eginez errealetik idealera edo kontzeptualera. 1969ko Art after Philosophy du manifestu nagusia, bere obraren oinarri teorikoa azaltzen duena. Kosuth esanahiaren mekanikez kezkatu zen, eta horrek, objektuen kasuan, adimeneko kontzeptuari ikusmenekoa lotzea zekarren. Prozesu horretako hurrengo urratsa irudiak (benetakoak edo horien argazkiak) kentzea izan zen, soilik hiztegiko definizioa ager zedin.
Bakarkako lehen erakusketa Pasadena Art Museumen egin zuen 1969an, eta Leo Castelli galerian gero, 1971n. Eskolak eman ditu New Yorkeko School of Visual Artsen eta Stuttugarteko Akademie del Bildenden Kunsten, eta hainbat sari jaso ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q313113
* Multimedia: Joseph Kosuth / Q313113
# Dennis Oppenheim

Dennis Oppenheim (Electric City, Washington, 1938ko irailaren 6a – New York, 2011ko urtarrilaren 21a) estatubatuar eskultore eta artista izan zen.
Aita etorkin errusiar baten eta ama kaliforniar baten semea izan zen. California College of Arts and Crafts-en ikasi zuen eta han ezagutu zuen lehen emakumea. Hawaiiko Unibertsitatean irakasle izan zen eta 1966an New Yorkera joan zen bizitzera. 1981ean Alice Aycock eskultorearekin ezkondu zen eta 1998an von Amy Plumb ezkondu zen.
Eskultorea izan zen eta arte kontzeptuala, performance arte, land art, lan genetikoak eta bideo-instalazioak praktikatu zituen. Bere azken lanak eskultura publikoak izan ziren.

## Iruditegia

* Device to Root Out Evil (1997) Palma de Mallorca, Plaça de la Porta de Santa Catalina
* Tree (From Alternative Landscape Components)", 2009, Schlosshof von Bad Homburg.
* Stage Set for a Film, Valladolid

## Kanpo estekak

* Datuak: Q439856
* Multimedia: Dennis Oppenheim / Q439856
# Nam June Paik

    Hau korear izena da, abizena Paik du.
Nam June Paik (Hangul: 백남준; Hanja: 白南準; RR: Baek Namjun; Seul, 1932ko uztailaren 20a - Miami, 2006ko urtarrilaren 29a) korear-estatubatuar artista izan zen. Koreako japoniar okupazioan jaio zen. Koreako Gerran bere familiarekin Hong Kongera eta Japoniara ihes egin zuen. Estetikan graduatu zen Tokioko Unibertsitatean eta Arnold Schönberg konpositoreari buruzko tesia idatzi zuen. Gero Alemaniara joan zen musikaren historia ikastera eta han ezagutu zituen Karlheinz Stockhausen eta John Cage konpositoreak eta Sharon Grace, Georges Maciunas, Wolf Vostell eta Joseph Beuys artistak. 1962tik Fluxus arte esperimentaleko mugimenduko kide izan zen. 1964an Estatu Batuetara joan zen eta han jarraitu zuen bere ekoizpen artistikoarekin. 1979tik 1996ra Kunstakademie Düsseldorfen irakaslea izan zen. Bideoartearen sortzailetzat jotzen da eta performance artearen eta bideo-instalazioen aitzindaria ere izan zen.

## Iruditegia

* Pre-Bell-Man, 'Museum für Kommunikation', Frankfurt am Main, Alemania

## Bibliografía

* Holly Rogers, Sounding the Gallery: Video and the Rise of Art-Music (New York: Oxford University Press, 2013).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158056
* Multimedia: Nam June Paik / Q158056
# Robert Smithson

Robert Smithson (Passaic, New Jersey, 1938ko urtarrilaren 2a - Amarillo, Texas, 1973ko uztailaren 20a) estatubatuar land art eta arte kontzeptualen artista izan zen.
Margolaritza eta marrazketa ikasketak egin zituen New Yorken. Bere ibilbidearen hasieran margolaria izan zen eta marrazkiak eta collageak egin zituen arte katolikoaren eta pop artearen eraginekin.
1964tik aurrera minimalismoen mugimenduarekin bat egin zuen. 1967tik New Jerseyko industrialdeetan instalazioak egiten hasi zen. Industria-aurriak eta paisaia desitxuratuak ere landu zituen.
1973an hil zen hegazkin istripuan.
* Broken Circle, Emmen, Herbehereak
* Spiral Hill, Emmen, The Netherlands
* Spiral Jetty, Utah, AEB
* Partially Buried Woodshed plaka, Kent, OH, AEB
* Partially Buried Woodshed, hondarrak, Kent, OH, AEB

## Kanpo estekak

* Datuak: Q328341
* Multimedia: Robert Smithson / Q328341
# Wolf Vostell

Wolf Vostell (Leverkusen, Alemania, 1932ko urriaren 14a – Berlin, Alemania, 1998ko apirilaren 3a) 1960ko hamarkadan gailendu zen alemaniar artista da.
Bere emanaldi publiko Happenings direla eta ezagun bilakatu zen. Emanaldiak gain, eskulturak, margolanak, ingurugiroak, eta marrazki ere sortu zituen.

## Kanpo estekak

* Vostell Malpartida Museoa Espainian
* Datuak: Q326226
* Multimedia: Wolf Vostell / Q326226
# Guadalajarako bandera

Guadalajarako bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 4:7 |
| Erabakia | 2021 |
| Koloreak | Urdina Horia |
Guadalajarako bandera 2021eko maiatzaren 4an ofizialki onartutako bandera da. Neurri bereko hiru zutabez osatuta dago: urdina eta horia. Banderaren erdian Guadalajarako armarria dauka.
Banderak kolore hauek ditu, arrazoi honengatik:
* urdina: jendea zerbitzatu.
* horia: on egin behartsuei.

## Erreferentziak

* ↑ Transparencia Colomos (2025): Bando Municipal de Guadalajara., 2025.
* ↑ Flags of the World (2024): Guadalajara, Jalisco, Mexico, 2024.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5456747
* Multimedia: Symbols of Guadalajara, Mexico / Q5456747
# Karibdis

Greziar mitologian, Karibdis (antzinako grezieraz Χάρυϐδις Khárubdis, "zurrupatzailea"), itsas munstro ikaragarri bat da. Antzinako greziar eskoliak, Homeroren Odisean, Karibdisen jatorriaren zenbait bertsio ezberdin ematen ditu. Batean, Poseidon eta Gearen semea da, egunean hiru aldiz ur kopuru handia irensten zuena, eta beste hainbestetan botatzen zuena, honela, bere inguruan zegoen edozer irensten zuen zurrunbilo forma hartuz. Bestean, Heraklesen ganadua lapurtu zuen emakume irensle bat zen. Arrazoi honegatik, Zeusek itsasora bota zuen tximista batek jota.
Eszila izeneko beste itsas munstro batekin, itsasbide estu batean bizi zen. Itsasartearen bi muturrak, gezi batek egin dezakeen tartean zeuden, hain gertu bata bestearengandik, Karibdis saihesten saiatzen ziren marinelak, Estzilatik gertuegi igarotzen zirela, eta alderantziz. "Eszila eta Karibdisen artean" esaera, bi arriskuren artean egotea esan nahi izatera iritsi da, batetik urruntzeak, bestean erortzea eragiten duelarik.
Argonautak, bi arriskuak gainditzeko gai izan ziren nereidetako bat zen Tetisek gidatu izanari esker. Odiseok, baina, ez zuen horrenbeste zorte izan. Eszilarekin arriskatzea erabaki zuen bere tripulazioaren zati bat galduz, Karibdisekin itsasontzi osoa galdu aurretik
Tradizionalki, Karibdisen kokapenak Mesinako itsasartean, han inguruan aurkitzen diren korronteek eratzen duten zurrunbiloarekin lotzea eragiten dute, baina zurrunbilo hau ez da oso arriskutsua. Berriki eginiko ikerketek, kokapena berraztertu dute, eta kokapen hau okerra dela diote, eta istorioaren jatorri balizkoago bat, Skilla lurmuturretik gertu egon daitekeela diote, Grezia iparmendebaldean. Beste ikertzaile batzuk, ordea, erabat fikziozko tokia dela diote, benetako toki bakar batekin ere identifikatu ezin daitekeena.
Karibdis, jatorrian, bere aitaren itsaspeko mundua hedatzeko lurra urperatu zuen itsas ninfa bat zen, Zeusek munstro bihurtu zuen arte.
Zurrunbiloa izatearen aldetik, literaturako ospetsuenetako bat da, Maelstromarekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ «CHARYBDIS (Kharybdis) - Whirlpool Monster of Greek Mythology» www.theoi.com (Noiz kontsultatua: 2020-05-04).
* ↑ Homero.. (2015). Odisea.. Difusora Larousse - Anaya Infantil y Juvenil ISBN 978-84-678-7184-5. PMC 1001382622. (Noiz kontsultatua: 2020-04-28).
* ↑ Lim, Jessica W.H.. (2017-02-01). «The (Unexpected) Adventures of Ulysses: Charles Lamb and American Literary Culture in the Nineteenth-Century American Classroom» Notes and Queries 64 (1): 74–76. doi:10.1093/notesj/gjw248. ISSN 0029-3970. (Noiz kontsultatua: 2020-04-28).
* ↑ «CHAPTER XXIX. Adventures Of Ulysses- The Lotus-eaters- Cyclopse- Circe -sirens- Scylla And Charybdis- Calypso.» www.sacred-texts.com (Noiz kontsultatua: 2020-04-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192082
* Multimedia: Charybdis / Q192082
# Sruth in Aghaidh an Aird

Sruth in Aghaidh an Aird (euskaraz: «Altueraren aurkako ur-jauzia») edo The Devil's Chimney (euskaraz: «Deabruaren tximinia») Irlandako ur-jauzi altuena da. Hego haizea dagoenean uraren ibilbidea desbideratu egiten da eta amildegi ertzera igotzen da berriz, hortik datorkio izena.

## Geografia

Irlandaren ipar-mendebaldean aurkitzen da Dartry mendietan. Kilometro askotara ikusten da. Sligo konderriaren eta Leitrim konderriaren arteko mugan kokaturik dago.

## Deskribapena

150 metrotako amildegi batetik Glencar aintzirara erortzen da. Urtean 200 egunetan egoten da ikusgai batazbeste.