OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Michelle Trachtenberg

Michelle Christine Trachtenberg (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1985eko urriaren 11 - ibidem, 2025eko otsailaren 26a) aktore estatubatuarra izan zen. New Yorkeko familia judu batean jaio zen. Bere aita estatubatuarra da eta ingeniari gisa egiten du lan. Ama, aldiz, errusiarra da. Ondorioz, Michelle Trachtenbergek errusiera aise hitz egiten zuen. Familiarekin Gabonak eta Hanuka ospatzen zituen, haren aitona-amonak Israelen bizi dira eta.
Michellek Wisk markako garbigarriaren iragarki batean egin zuen bere telebistako lehen agerraldia, hiru urte baino ez zituenean. Ondoren, beste 100 iragarki baino gehiagotan atera zen.
1996an zinean debutatu zuen Harriet the Spy filman. 2000ko udaberrian Buffy the Vampire Slayer telesaileko Dawn Summersen papera eman zioten eta 2003ra arte iraun zuen.
Gossip Girl telesaila arrakastatsuan egin zuen lan Georgina Sparks bezala.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Michelle Trachtenberg (IMDb)
* Datuak: Q229528
* Multimedia: Michelle Trachtenberg / Q229528
# Jorge Olavarría

Jorge Olavarría de Tezanos Pinto (Caracas, Venezuela, 1933ko abenduaren 12a - Venezuela, 2005eko apirilaren 18a) venezuelar politikari, abokatu, kazetari eta historialaria izan zen. Bipartidismoaren gobernuekin kritikoa eta Bosgarren Errepublikaren kontzeptuaren bultzatzailea, 1998ko hauteskunde presidentzialetan Hugo Chavezen aliatu eta aholkulari politikoa izateagatik ezaguna izan zen, baita bere aurkari bihurtu zen lehen pertsonalitateetako bat izateagatik ere.

## Biografia

Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean abokatu graduatua, Europako unibertsitateetan graduondoko ikasketak egin zituen. Iritzi alderdiaren sortzaileetako bat izan zen, historia eta politikari buruzko liburu ugari idatzi zituen. Venezuelako enbaxadorea izan zen Londresen (1969-1970) Rafael Caldera presidentearen lehen gobernuan. Laburpena Aldizkariko zuzendari Guayana Esequibak egindako Lurralde Erreklamazioari buruzko Puerto Españako Protokoloari Gobernuarekin desadostasunak izateagatik uko egin zion. Halaber, "Historia Viva" izeneko telebista-saioaren zuzendaria eta gidaria izan zen, Radio Caracas Televisión katearen bidez. Oso programa pertsonala izan zen, eta, beraz, ospe handia izan zuen, Alfredo Antonio Vicente Y Angel Peñaren antzera. Hainbat legegintzalditan diputatua izan zen, baita 1983an eta 1988an presidentegai arrakastarik gabe ere. Lehen hautaketan OPINA alderdia izan zen garaile (La Causa R alderdiak ere babestu behar zuen, baina azkenean Andres Velasquezen alde egin zuten); bigarrenean, berriz, Gastón Guisandes postulatzea erabaki zuen, eta gauza bera egin zuen Errepublika Berria izeneko alderdi berri batekin.

### Politika

Hugo Chavez militar ohiari babesa eman zion Rafael Calderaren bigarren gobernuaren aurkari bihurtu zenean, baita 1998ko hauteskunde kanpainan ere; baina Chavez babestu zuen Venezuelako bizitza politikoko lehen politikari ezagun eta zaharrenetakoa izan arren, Chavezen lehen jarraitzaileetako bat izan zen publikoki iritziz aldatu eta haren aurka egin zuenean, Chavezen konstituzioa babestu zuten hainbat alderdik Chavezi babesa eman ziotela argudiatuz.
1999ko uztailaren 5ean, Kongresu Nazionalean (gaur egungo Asanblada Nazionala) data hori ospatzeko ekitaldien esparruan, hitzaldi bat eman zuen, non Hugo Chavezi buruzko pertzepzioa aldatu eta "lege-urratzaile, demagogo eta diktadore izateko hautagai" gisa sailkatu zuen, eta auzipetzea eskatu zuen. Horrek polemika handia sortu zuen, ordura arte horren alde baitzegoen.
Hala ere, konstituziogile bihurtu zen oposiziogile, eta hautatua izan zen. 1999ko amaieran konstituzioa eta 2000ko hauteskunde handiak onartu ondoren (Chavez berrautatua izan zen), pixkanaka bizitza politikotik erretiratu egin zen, eta ondorengo gertakarietan, hala nola 2002-2003ko Venezuelako Langabezia orokorrean, komunikabideek informazioak helarazteko izan zuten jarrera kritikatu zuen, baita oposizioaren jarrera ere, baina ez zuen chavismoaren alde egin.

## Erreferentziak

* ↑ Discurso de Jorge Olavarría el 5 de Julio de 1999. 9 de junio de 2013.

## Kanpo estekak

* Hugo Chavezen Batzar Konstituziogile Paraleloa
* Datuak: Q9012855
# Cliff Young

Albert Ernest Clifford Young (1922ko otsailaren 8a, Victoria, Australia - 2003ko azaroaren 2a, Queensland, Australia), australiar atleta bat izan zen, Beech Forest herrian bizi eta lanbidez artzaina zena. 1983an eta 61 urterekin, Sydney-Melbourne ultramaratoiaren ezusteko irabazlea izan zen.
Australia nahiz mundu mailan ospea bereganatu zuen, atletismo lasterketetan ezohiko adinean lehiatzen hasi eta denbora bikainak lortzeagatik.

## Ibilbidea

Mary eta Albert Ernest Young baserritarren semea, zazpi seme-alabetatik nagusiena izan eta baserri batean hazi zen. Bere etxaldeak 810 hektarea azalerako lursaila eta 2.000 ardi zituen. Umea zela, eta Depresio Handiaren ondorioz eta familia oso pobrea zenez zaldirik ezin zuten izan, hortaz artzain lanak oinez egitera derrigortua egon zen.
1979an, 56 urterekin Melbourne hiriko 16 kilometro luzeko Adidas Sun Superun lasterketa 64 minutuan korritu zuen.
1982an, Melbourneko maratoia 3:21:41 denboran amaitu zuen, 1980, 1981 eta 1982ko ekitaldiak ere amaitzea lortu zuen, 1980koan 3:02:53 denboraz bere marka pertsonal onena eginez.
1982a, hilabetez entrenatzen aritu ondoren, 1.000 milia (1.609 kilometro) ahalik eta denbora gutxienan egitean ahalegindu zen, Siegfried "Ziggy" Bauer atletaren 11 egun eta 23 orduko errekorra hausteko asmoz. Youngek 500 milia (805 kilometro) lasterka egin ondoren abandonatu beharra izan zuen. Saialdi horri buruz gogoeta eginez, Youngek bera eta bere laguntzaile taldea eskarmentu gabeak eta gaizki prestatuak zeudela idatzi zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1101186
* Multimedia: Cliff Young (athlete) / Q1101186
# John Finucane

John Finucane (Belfast, 1980ko martxoaren 10a) Ipar Irlandako abokatu eta politikari bat da, Sinn Féin alderdikoa. 2019an Belfast hiriko alkatea izan zen.
Pat Finucane abokatua eta giza-eskubideen aldeko ekintzailearen semea da.
* Datuak: Q55615175
* Multimedia: John Finucane / Q55615175
# The WB

The WB Television Network (normalean The WB izenez ezaguna) aire libreko telebista kate estatubatuarra izan zen. Time Warnerren Warner Bros. Entertainment eta Tribune Companyren Tribune Broadcasting arteko lotura bati esker 1995eko urtarrilaren 11n emititzeari ekin zion. Programazioa, oro har, sitcomak, dramak, animaziozko telesailak eta erreposizioak biltzen zituen programazioa nerabe eta heldu gazteentzat zen, eta haurrentzat Kids' WB blokea nabarmentzen zen.
2006ko urtarrilaren 24an, CBS Corporation (UPNren jabea) eta Warner Bros. Entertainmentek 2006. urtearen amaieran The CW merkaturatzeko iragarri zuen. Telebista-kate berria 2006ko irailaren 18an estreinatu zen; The WB eta UPNren programazioa du.

## Historia

Bere arerioa zen UPN bezala, The WB FCCk 1996ko Telecommunication Act-en sartutako komunikabideen jabetza-arauei dagokienez izandako desarautze berriaren aurkako erreakzio gisa sortu zen, eta, neurri batean, Fox Networken eta 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran Baywatch gisa sindikalizatutako telebistaren estreinaldien arrakastaren aurkako erreakzio gisa. Horrez gain, telebista-estazio independenteek audientzia galdu zuten, kable bidezko telebistaren eta film alokairuen hazkundearen ondorioz.
Katea 1993ko azaroaren 3an sortu zen, Warner Bros. estudioak iragarri zuenez. Tribune Companyk interes gutxiago zuen eta zazpi estazioetatik sei afiliatu zituen, guztiak independenteak.

## Programazioa
### Sitcom/Komediak

* Grounded for Life (2003-2005)
* Living with Fran (2005-2006)
* Reba (2001-2006)
* Sabrina, the Teenage Witch (1996-2003)
* Sister, Sister (1995-1999)
* The Jamie Kennedy Experiment (2002-2004)
* What I Like About You (2002-2006)
* Mission Hill (1999-2002)

### Drama/Zientzia fikzioa

* 7th Heaven (1996-2006)
* Angel (1999-2004)
* Buffy the Vampire Slayer (1997-2003)
* Charmed (1998-2006)
* Dawson's Creek (1998-2003)
* Everwood (2002-2006)
* Felicity (1998-2002)
* Gilmore Girls (2000-2007)
* One Tree Hill (2003-2012)
* Related (2005-2006)
* Roswell (1999-2001)
* Smallville (2001-2011)
* Supernatural (2005-2020)

### Kids WB

* Yu-Gi-Oh! (2001-2006)
* Viewtiful Joe (2005-2006)
* What's New Scooby-Doo? (2002-2005)
* Mermaid Melody Pichi Pichi Pitch (2003-2004)
* Pokémon (1998-2006)
* Pinky and the Brain (1995-1998)
* Freakazoid! (1995-1997)
* Animaniacs (1995-1998)
* The New Batman Adventures (1997-1999)
* Superman: The Animated Series (1996-2000)
* Batman Beyond (1999-2001)
* The Sylvester & Tweety Mysteries (1995-2000)
* ¡Mucha Lucha! (2002-2005)
* Johnny Test (2005-2006)
* Loonatics (2005-2007)

### Realityak

* The Surreal Life (2003-2004)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q844972
* Multimedia: The WB Television Network / Q844972
# Florence Oloo

Florence Oloo (Eldoret, Kenya, 1960) zientzialaria da.

## Bizitza

Florence Oloo Uasin Gishu konderriko Eldoret udalerrian jaio zen 1960an. Zientzia Kimikoetan katedraduna da Kenyako Unibertsitate Teknikoan, eta bertako Berme Akademikoko eta Kalitateko zuzendaria da.

### Lan ibilbidea

Zientzia izan da Florence Olooren pasioa neskatoa zenetik. Kenyako Unibertsitate Teknikoko Berme Akademikoko eta Kalitateko zuzendaria da. Community and Engagement programa zuzendu du, STEM diziplinetan nesken parte-hartzea sustatzea helburu duena.
Gainera, Strathmoreko Unibertsitateko errektoreorde laguntzailea izan da (Opus Dei erakundearen sortzaileak bultzatua). Unibertsitate horretako batzorde etikoa zuzentzen du, zeina gizakiekin egindako entsegu klinikoak gainbegiratzeaz arduratzen den, pertsonaren aurkako irregulartasunak geldiarazteko.
Nanomedikuntzako plataforma zuzentzen du Centre for Research in Therapeutic Sciences zentroan (Zientzia Terapeutikoetako Ikerketa Zentroa edo CREATES), Hegoafrikako Industriako Ikerketa Zientifikoko Kontseiluarekin batera.
Bestalde, Jakana Ikasketa Zentroan egiten du lan, Kanyawegin, Kisumu hiritik gertu (Kenia), eta bertan "Woman Empowerment Program (Emakumeak ahalduntzeko programa)" gidatzen du, 18 eta 30 urte bitarteko neska eta emakumeak ahalduntzea helburu duena. Formazio motza duen programa da, sei hilabetekoa, eta landa eremuko emakumeei negozio bat sortzen laguntzea du helburu.
Katolikoen uste sendoa du, eta 2009an Afrikarako Kontzilioan parte hartu zuen, Benedikto XVI.a Aita Santuak deituta.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2023an, Afrikako Emakumearen Sustapen eta Berdintasunaren Harambee saria jaso zuen, Afrikako emakumeen sustapenean egindako lanarengatik. Saria emateko ekitaldia 2023ko martxoaren 22an egin zen, Madrilgo Urban hotelean.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Blanco, Patricia R.. (2023-03-23). «Florence Oloo, científica keniana: “Cuando las niñas me ven, quiero que piensen en lo que son capaces de conseguir”» El País (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 «Florence Oloo: «La educación es la clave en la transformación de África, especialmente de la mujer»» abc 2023-03-22.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 «Florence Oloo, científica keniana: “Cuando las niñas me ven, quiero que piensen en lo que son capaces de conseguir”» El País Argentina, a través de MSN.
* 1 2 3 4 «Florence Oloo, economista keniana: "La educación es la clave de la transformación de la mujer en África"» El Español 2023-03-27.
* 1 2 3 4 Press, Europa. (2023-03-22). «Florence Oloo, premio Harambee 2023:"La educación es la clave en la transformación de África, especialmente de la mujer"» www.europapress.es.
* ↑ «2023-Florence Oloo» Harambee.

## Kanpo estekak

* RNE - Afrika Hoy - Florence Oloo, Keniako zientzialaria
* COPE - Mediodía COPE - Elkarrizketa Florence Oloo
* Datuak: Q117450737
* Multimedia: Florence Oloo / Q117450737
# 1599
## Gertaerak
### Mundua

* Urtarrilaren 22a – Espainiar konkistatzaileek, tartean Juan Oñate gipuzkoarrak, Acoma jatorrizko herriaren aurkako sarraskia abiatu zuten gaur egungo Mexikon.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Otsailaren 13a – Alexandro VII.a, Aita santua (h. 1667).
* Martxoaren 22a – Antoon van Dyck, flandriar margolari eta grabatzaile barrokoa (h. 1641).
* Apirilaren 25a – Oliver Cromwell, politikari eta militar ingelesa (h. 1658).
* Ekainaren 6a – Diego Velázquez, espainiar margolari barrokoa (h. 1660).
* Abuztuaren 16a – Diego López Pacheco, Espainia Berriko erregeordea eta Nafarroako erregeordea (h. 1653).
* Irailaren 24a – Adam Olearius, alemaniar idazle, matematikari, geografo eta liburuzaina (h. 1671).
* Irailaren 25a – Francesco Borromini, suitzar-italiar arkitekto barrokoa (h. 1667).
* Madeleine de Souvré, Sabléko markesa, frantziar idazlea (h. 1678).
* Jan Miel, flandriar margolaria (h. 1664).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 13a – Edmund Spenser, poeta ingelesa.
* Apirilaren 10a – Gabrielle d'Estrées, Henrike III.a Nafarroakoaren maitale eta aholkularia (j. 1573).
* Apirilaren 27a – Maeda Toshiie, Oda Nobunagaren jenerala.
* Abuztuaren 22a – Luca Marenzio, italiar musikagilea.
* Urriaren 9a – Reginald Scot, ingeles politikari eta idazlea (j. c. 1538).
* Azaroaren 8a – Francisco Guerrero, espainiar musikagilea (j. 1528).
* Esteban Garibai, gipuzkoar historialari eta kronikaria (j. 1533).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6803
* Multimedia: 1599 / Q6803
# 1671
## Jaiotzak

* Otsailaren 26a – Anthony Ashley Cooper (Shaftesburyko III. kondea), ingeles politikaria eta filosofoa (h. 1713).
* Martxoaren 7a – Robert Roy MacGregor, folklore eskoziarreko heroi ezaguna (h. 1734).
* Martxoaren 8a – Karlota Brunswick-Lüneburgekoa, alemaniar noblea, Brunswick-Lüneburgeko dukesa eta Modenako dukesa ezkontidea (h. 1710).
* Martxoaren 20a – Kristina Luisa Oettingen-Oettingengoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa (h. 1747).
* Apirilaren 6a – Jean-Baptiste Rousseau, frantziar idazlea (h. 1741).
* Ekainaren 8a – Tomaso Albinoni, italiar musikagilea (h.1751).
* Urriaren 11 – Frederiko IV.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako erregea (h. 1730).
* Urriaren 17a – Francisco Larraga, nafar erlijioso domingotarra, teologiako irakaslea (h. 1724).
* John Law, eskoziar finantzaria (h. 1729).

## Heriotzak

* Otsailaren 22a – Adam Olearius, alemaniar idazle, matematikari, geografo eta liburuzaina (j. 1599).
* Apirilaren 24a – François Vatel, Nicolas Fouqueten eta Luis II.a Borboi-Condékoa printzearen sukaldari eta etxezaina (j. 1631).
* Maiatzaren 8a – Sébastien Bourdon, frantziar margolaria (h. 1616).
* Ekainaren 16a – Stenka Razin, kosakoen buruzagia (j. 1630).
* Ekainaren 25a – Giovanni Battista Riccioli, italiar astronomo, jesulagun eta apaiz katolikoa (j. 1598).
* Uztailaren 25a – Duarte Fernando Álvarez de Toledo, Nafarroako erregeordea (j. 1620).
* Aikia Aikianpoika, gizonezko xaman samia, sorgin-ehizan heriotzara kondenatua (j. 1591).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7610
* Multimedia: 1671 / Q7610
# Pemba (Tanzania)

    Artikulu hau Tanzaniako uharteari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pemba».
Pemba (arabieraz: الجزيرة الخضراء‎, al-Jazīra al-khadrāʔ; euskaraz: «Uharte Berdea»; swahiliz: Kisiwa cha Pemba) Zanzibar uhartediko uhartea da, Indiako ozeanoan. Pemba Zanzibarretik 50 kilometrotara iparralderantz eta Tanganikako kostaldetik 50 kilometrotara ekialderantz dago.
Zanzibarreko hegoaldean dagoen Mafia uhartearekin batera Espezien uharteak osatzen zuten. Pembak 980 km² azalera eta 265.000 biztanle ditu, 1988an.
Uhartean arabiar komunitatea oso inportantea da, batez ere Omanetik etorritakoak. Biztanleria arabiar eta bertoko Waswahilien nahastura da.
Pembako hiri nagusiak Chake-Chake hiriburua, Mkoani eta Wete dira.
Portugaldarrek XVII. mendean tauromakia ekarri zuten Pembara. Ohitura oraindik dirau baina islamdartua.

## Klima

Datu klimatikoak (Chake Chake) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 30.9 | 31.6 | 31.9 | 30.1 | 28.9 | 28.5 | 27.8 | 28.1 | 28.8 | 29.7 | 30.2 | 30.8 | 29.8 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 26.8 | 27.1 | 27.4 | 26.3 | 25.3 | 24.6 | 23.7 | 23.7 | 24.1 | 25.0 | 25.9 | 26.6 | 25.5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 22.8 | 22.7 | 22.9 | 22.6 | 21.8 | 20.7 | 19.7 | 19.3 | 19.5 | 20.3 | 21.6 | 22.5 | 21.4 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 86 | 71 | 134 | 304 | 291 | 74 | 42 | 27 | 21 | 54 | 129 | 131 | 1364 |
| Iturria: Climate-Data.ORG ||||||||||||||

## Galeria

* Chake Chake gertuko ikuspegia
* Mkoani
* Lehorketa
* Chaetodon auriga bat
* Chaetodon kleinii bat
* Chaetodon interruptus bat

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Chake Chake. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208664
* Multimedia: Pemba Island / Q208664
# Zanzibar uhartedia

Zanzibar uhartedia (swahiliz: Funguvisiwa la Zanzibar, arabieraz: أرخبيل زنجبار‎) Indiako Ozeanoko artxipelagoa da, Tanzaniako kostaren parean kokatua, hiru uharte nagusik —Unguja, Pemba eta Mafia— eta beste uharte txiki askok osatua.
Unguja eta Pemba uharteek duela zenbait mendez geroztik entitate independente bat osatzen dute (Zanzibarko Sultanerria eta Zanzibarko Herri Errepublika), Erresuma Batuak kolonizatua (Zanzibarko protektoratua) edo Tanzanian sartua (Zanzibarreko Gobernu Iraultzailea). Mafia uhartea beti egon da Tanzania kontinentalaren barruan (Ekialdeko Afrika Alemana, Tanganikako protektoratua eta Tanganikako Errepublika).

## Uharte zerrenda
### Uharte nagusiak

* Unguja, 896.721 biztanle.
* Pemba, 406.808 biztanle.
* Mafia uhartea, 46.850 biztanle.
* Latham uhartea ("Fungu Kizimkazi"), biztanlerik gabekoa.

### Unguja irla inguruan

* Bawe uhartea
* Changuu uhartea
* Chapwani uhartea
* Chumbe uhartea
* Daloni uhartea
* Kwale uhartea
* Miwi uhartea
* Mnemba uhartea
* Murogo Sand bankuak
* Nyange uhartea
* Pange uhartea
* Popo uhartea
* Pungume uhartea
* Sume uhartea
* Tele uhartea
* Tumbatu uhartea
* Ukombe uhartea
* Uzi uhartea
* Vundwe uhartea

### Pemba uhartea inguruan

* Fundo Pemba uhartea
* Funzi Pemba uhartea
* Jombe Pemba uhartea
* Kashani Pemba uhartea
* Kisiwa Pemba uhartea
* Kisiwa Pemba uhartea
* Kisiwa Mbali
* Kisiwa N´gombe
* Kojani Pemba uhartea
* Kokota Pemba uhartea
* Kuji Pemba uhartea
* Kwata Pemba uhartetxoa
* Makoongwe uhartea
* Matumbi Makubwa uhartea
* Matumbini uhartea
* Misali uhartea
* Njao uhartea
* Panani uhartea
* Panza uhartea
* Shamiani uhartea
* Sumtama uhartea
* Uvinje uhartea
* Vikunguni uhartea

## Erreferentziak

* ↑ Implementation of the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, United Republic of Tanzania, Committee on Economic, Social and Cultural Rights, United Nations Economic and Social Council, E/C.12/TZA/1-3, 2011ko martxoaren 28a, 5.or.
* ↑ Pemba - The clove island 1:100,000, Map & Guide, 2013, Dept. of Surveys and mapping, Chake-Chake

## Kanpo estekak

* Datuak: Q706541
* Multimedia: Zanzibar Archipelago / Q706541
# Zanzibar

Zanzibar (swahiliz: Zanzibar; arabieraz: زنجبار‎, zanjibār) Afrikako ekialdean dagoen uhartedia da. Indiako ozeanoan dago. Administratiboki Tanzania da, eta bertako hiru eskualde osatzen ditu: Zanzibar Central/South, Zanzibar North eta Zanzibar Urban/West.
Bi uharte hartzen ditu barne: Unguja (nagusia, Zanzibar ere deitua) eta Pemba. Bi uharteek lurralde autonomo bat osatzen dute Tanzaniako Errepublikaren barruan.
1.070.000 biztanle zituen 2004an. Zanzibar City da uhartediko hiriburua (391.002 biztanle), Unguja uhartean dagoena.

## Geografia
### Orografia eta klima

Tanzaniako itsasertzaren aurrean dagoen koral uhartedia da Zanzibar. Izen bereko itsasarteak bereizten du Afrikako kostaldetik.
Klimari dagokionez lurralde epel euritsua da.

## Ekonomia

Teka arbola eta erretxina zuhaitzen oihan asko da eta kotoia, azukre kanabera eta kokoa ekoizten dira. Zanzibarrek dauka iltzearen munduko monopolioa.

## Historia

Antzinatean sultan herria izan zen, eta bertan zegoen Afrikako esklaboen salerosketarako merkaturik handiena. 1890eko hamarkadan, Anglo-zanzibartar Gerra eta gero, britainiar protektoratu bihurtu zen.
1963an, burujabetza lortu zuen Commonwelth erakundearen barruan. Handik urte betera, iraultza bat izan zen, sultan herria desegin eta errepublika sortu zen. Urte hartan bertan, uharteak Tanganikarekin batu ziren eta Tanzaniako Errepublika sortu zuten.

## Zanzibartar ezagunak

* Abdulrazak Gurnah, 2021eko Literatura Nobel Saria.
* Samia Suluhu Hassan, Tanzaniako presidentea.
* Freddie Mercury (Farrokh Bulsara izenarekin jaioa), 18 urte arte Zanzibarren bizi izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Ingelesez) Levin, Angela. (2018-11-09). «Freddie Mercury's mother on losing her 'dear boy': 'He didn’t have to say anything. I knew he was very ill'» The Telegraph ISSN 0307-1235. (Noiz kontsultatua: 2021-10-28).

## Ikus, gainera

* Zanzibarko Iraultza
* Zanzibar uhartedia

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Zanzibarko gobernuaren webgunea
* Datuak: Q1774
* Multimedia: Zanzibar / Q1774
# Unguja

Unguja Tanzanian dagoen Zanzibar uhartediaren uharte handiena da. Afrikako ekialdeko kostaldean dago, Indiako Ozeanoan. Zanzibar gisa ere ezagutzen da, bertan dagoen hiri nagusiaren izenarekin; horren ondorioz nahasketa ugari ematen da.

## Datu geografikoak

Pemba uhartetik 50 kilometro hegoaldera dago, eta Afrikako kostaldetik beste 25 kilometrora. Pemba, Unguja eta Mafia uharteak dira Zanzibar artxipelagoa edo Espezieen Uharteak osatzen dituzten hiru uharte nagusiak.
1960ko hamarkadan, Zanzibar Tanganikako kolonia zaharrera batu zen, Tanzaniako estatu berria eratzeko. 713.635 biztanle zituen 2007an, 1.666 km²-ko azalerarekin.
Administratiboki hiru eskualdetan banatzen da: Unguja Erdia/Hegoaldea, Ipar Unguja eta Unguja Hiria/Mendebaldea.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.enkosiafrica.com/unguja-zanzibar/
* ↑ https://books.google.es/books?id=uJe2AAAAIAAJ&redir_esc=y

## Ikus gainera

* Zanzibar hiria
* Zanzibar uhartedia
* Pemba

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Ungujari buruzko bideoa.
* Datuak: Q7332301
* Multimedia: Zanzibar / Q7332301