OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lenny Murphy

Hugh Leonard Thompson Murphy (1952ko martxoaren 2a, Shankill Road, Belfast – 1982ko azaroaren 16a, Glencairn, upper Shankill Road, Belfast) Ipar Irlandako paramilitar loialista bat izan zen. Ulsterko Boluntarioen Indarra (UVF) erakunde armatuko kidea izan zen, halere bere ospea Shankill Butchers ("Shankillgo Harakinak") hiltzaile taldeko buruzagia izateagatik datorkio.
Nahiz eta hilketak leporatu eta espetxeratua izan, oraindik hilketa gehiagoren arduraduna izatea ere eragotzi izan zaio, bai eta beste asko agindu edo antolatu izana ere. Bera eta bere talde odoltsuaren hilketa metodoa tabernan mozkortu ondoren eta haiek itxi ostean Belfast hiriko eremu katolikoetan taxi beltz batean barneratu eta kaletik zihoan biktima ausaz hautatu eta bahitzea izaten zen, ondoren bahitua katolikoa zela ziurtatu eta tortura latzen ostean hil egin ohi zuten (normalki zintzurra ebakiaz). Hori dela eta, sarri bai psikologiako adituek nahiz bera ezagutu zutenen arabera Murphyk serieko hiltzaile edo psikopata baten izaera zuela esan ohi izan da. Murphyk sekulako gorrotoa zien katolikoei, edozein solasalditan eurei buruzko iritzi eta biraoak aipatu ohi zituelarik, halere batzuen ustez bere arbaso batzuk katolikoak izatea baliteke, gainera Murphy abizena irlandar katolikoen artean oso ohikoa da, Murphyk hau ez zuela oso gogoka adierazi nahian, hortaz bere gorrotoaren iturria hor egongo litzatekela aipatu ohi da.
"Britainiar krimen historiako serieko hiltzaile handiena" gisa deskribatua izan da. Jende katolikoaz gain, bere taldearen aurkariak izan zitezkeen lehiakide protestanteak ere zirt eta zart hil zituen.
1972-1982 bitartean hamar hilabeteko denboraldian bakarrik egon zen aske, horietan ere hilketak burutu zituelarik. Espetxe barnean zegoela ere bere taldeari hilketa ugari agindu zizkion, honela bere gain zeuden susmoak desegiteko asmoz. Halere, ordurako bere patua idatzia zegoen. Komunitate katolikoaren aurka burututako sarraskiaren ondorioz, IRAk Lenny Murphy lehen mailako jomugen zerrenda beltzan sartu zuen.
1982ko azaroan 30 urte zituela Behin-behineko IRAk burututako atentatu batean hil zuten.
Esan ohi denez, UVF erakundeak berak eman izan omen zion IRAri Murphyren ohitura eta eguneroko mugimenduen berri, nahiz eta bi erakunde hauek elkarren arteko erabateko etsaiak izan, Murphyren sarraski eta tortura psikopatek kausa loialistari ematen zieten ospe txarraren ondorioz bai loialistek zein errepublikarrek hartaz behin betiko desegitea aspaldi adostu omen zuten.

## Ikus gainera

* Shankill Butchers
* Shankill Road

## Kanpo estekak

* "Shankill Butchers: The Real Story of Cold-Blooded Mass Murder - "Shankillgo Harakinak: Odol hotzean burututako jende hilketaren benetako istorioa" - Martin Dillon idazlearen liburua osorik irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q3751278
# Gloeoporus dichrous

Gloeoporus dichrous
Sinonimoak: Bjerkandera dichroa, Boletus dichrous, Caloporus dichrous, Gloroprus candidus, Leptoporus dichrous, Polyporus adustus var. pelleporus, Plolyporus dichrous, Polyporus erythropus, Polystictus dichrous, Poria dubviridis, Stereum dichroides, Vitreoporus dichrous

## Deskribapena

Basiodiokarpoa: Erresupinatua, efuso-erreflexua edo subpileatua, 1 eta 4 cm bitarteko zabalerakoa eta 0,5 eta 2 cm bitarteko proiekzioarekin eta substratuan sartzen den ondoan 3 eta 6 cm bitarteko lodierakoa, sesilak, dimidiatuak, banako ugariz osatutako koloniak osatuz hainbat dezimetroko luzapenetan, gutxi-asko inbrikatuak edo alboan bat eginda, bigunak freskotan, kartilaginosoak eta erretxinatsuak lehortzen direnean.
Pileoa: Feltroduna, apur bat zonatua edo bat ere ez, zurixka edo krema kolorekoa, okre kolorekoa amaieran.
Ertza: Akutua, kolore berekoa edo argiagoa.
Tubuluak: Laburrak, oso gelatinakarak, bereiz daitezkeenak.
Poroak: Biribil-angeluarrak, 5-6 milimetroko, hasieran krema arrosakara kolorekoak, geroago arrosa-izokin kolorekoak, amaietan arre-purpura ilun kolorekoak; disepimentu ia meheak, osoak, pruinadunak.
Kontextua edo subikulua: Zuria, freskotan higrofanoa, zaila lehorrean, 1 eta 4 mm bitarteko lodiera.
Kortexa: Presente, geruza sotil eta gelatinakara batek kontextua eta tubuluak bereizi egiten ditu.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua

Saprofitoki ematen ditu fruituak, hosto zabaleko zuhaitzen motzondoetan eta adar hiletan, batez ere Quercus, Betula eta Corylus-etan, banako ugariren koloniak osatuz, usteldura zuria eraginez.

### Banaketa eremua
## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Aranzadi, zientzia elkartea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Velazquez Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Catalogo micológico. Banco de setas.
* Datuak: Q5571188
* Multimedia: Gloeoporus dichrous / Q5571188
# C-4f linea (Murtziako eta Alacanteko Renfe Aldiriak)

Cartagenako Renfe Aldiriak (gaztelaniaz: Cercanías Cartagena) Espainiako Murtziako Eskualdean dagoen aldiriko trenen sarea da. Sarea line bakarra osatzen du, Cartagena eta los Nietos udalerrien arteko Itsas Txikiko kostaldean zeharkatzen du.
Aldiriko trena 2013ko urtarrilaren 1a urtean inauguratu zen linearekin, egungoaren antzeko egoeran.
Renfe Feve marka komertzialaren pean jarduten du, Iberiar Penintsulako ADIFen menpeko zabalera metrikoko trenbide biltzen dituen Renfe Operadoraren barruan.

## Historia

2013ko urtarrilaren 1ean, Ferrocarriles de Via Estrecha enpresa desagertu egin zen Renfe Operadora eta Administrador de Infraestructuras Ferroviarias konpainietan sartzeko. Horrela, lineak Renfe Feve markaren eta bigarrenaren azpiegituraren esku geratu ziren. Horrela, Ferrol eta Ortigueira arteko linea Ferrolgo Renfe Aldirien linea bihurtu zen, Renfe enpresaren menpe.

## Sarea

| | Geltokia | Gunea | Udalerria |
| ■ | Cartagena | - | Cartagena |
| ● | Hospital | - | Cartagena |
| ● | Media Legua | - | Cartagena |
| ● | Vista Alegre | - | Cartagena |
| ● | el Abrevadero | - | Cartagena |
| ● | Alumbres | - | Cartagena |
| ● | la Esperanza | - | Cartagena |
| ● | la Union-Vieja | - | Cartagena |
| ● | la Union | - | Cartagena |
| ● | Sierra Minera | - | Cartagena |
| ● | Llano del Beal | - | Cartagena |
| ● | el Estrecho | - | Cartagena |
| ● | los Nietos-Viejos | - | Cartagena |
| ● | los Nietos-Pescaderia | - | Cartagena |
| ■ | los Nietos | - | Cartagena |

## Ustiapena

Sarea Renfe Fevek ustiatzen du ADIFek kudeatutako trenbide eta geltokietan.

## Erreferentziak

* 1 2 22/2012 Errege Lege Dekretua

## Ikus, gainera

* Renfe Aldiriak
* Renfe Feve

## Kanpo estekak

* Cartagenako Renfe Aldirietako webgunea
* Datuak: Q28181968
* Multimedia: Cartagena-Los Nietos railway line / Q28181968
# Iban Gonzalez

Iban Gonzalez Pagaldai (Arrasate, 1973-) abeslaria, argazkilaria eta errealizadorea da.
Hogeita hamar dokumentaletik gora egin ditu zuzendari, errealizadore edota gidoilari moduan. Kameralari, montadore eta postproduktore ere bada. Telebistako saio, publizitate, bideoklip eta zuzeneko ekitaldietan ere jardun izan da. Besteak beste, Unesco Etxearen laburren lehen saria eta bi Lauaxeta sari jaso ditu bere lanarengatik.

## Musika ibilbidea

1990. urtean hasi zuen bere bidea kitarra joaz Iskanbila (punk oi!) taldean, Gotzon, Xabi, Txiri eta Txakarekin batera. Mad Shadows izeneko taldean kitarra jotzeaz gain abestu ere egin zuen Ibanek.1994an Ekon musika taldea herrian sortu zuen "Juan Sangre", Xabi Rey, Yago Goronaeta eta Iñigo Bakerorekin batera. "Zurrunbilo kaotikoa" (1997) eta "Etnia 2000" (2000) diskoak Mil A Gritos Recordsekin argitaratu zituzten, lehenengoaren ostean urte eta erdiko aurkezpen bira egin zutelarik.
Hirugarren diskoa egin baino lehen, taldea utzi zuen, ikusentzunezkoen lanbidean eta familiako bizitzan buru belarri murgiltzeko. Dena den, laster sortuko zuen Arrasaten bere hurrengo musika taldea, RIP, ZAKARRAK eta Heriotza taldeko musikariekin batera The Clash punk taldeari tributoa eginez. Urte batzuk musikagintzatik aldendu ondoren, 2.023an Iskanbila jatorrizko OI! taldearen itzuleran parte da, Gotzon, Xabi, Jabo eta Jonnyrekin batera.

## Dokumental aukeratuak

* ”Elbira”
* ”Ni naiz Lete”
* “Gu, Laboa”
* "Ama nora goaz?"
* "Gernika Batailoia"
* "Pumori, mendiaren alaba"
* "Goazen gudari danok"
* "Estitxu"
* "Pluja seca"
* ”La red Alava”
* “Un siglo y 90 minutos”
* "Parlen els ulls"
* “Kalesareak”
* "La última trinchera"
* "Aldana, Explosión de silencio"
* “Santi osagai”
* “...eta ez balego?”
* “Parte hartuz, aldatu”
* "Crónica de un golpe anunciado"
* “Oradour Sur Glane”
* “40 taupada, herri bat”

## Ikus, gainera

* Dokumentalak Euskal Herrian

## Kanpo estekak

* INSTAGRAM Iban Gonzalez Pagaldai
* Iban Gonzalezen bideoak "Vimeo"n.
* Datuak: Q91111183
# Butroe (ibaia)

Butroe ibaia Morga (Bizkaia) udalerrian jaiotzen da, Bizkargi mendiaren magalean. Plentzia herrian itsasoratzen da, meandro zabalak eratu ondoren eta azken zati horri Plentziako itsasadarra ere esaten zaio. Bertan dago Txipio izeneko padura, errepideak bitan banatzen duena.
Bizkaiko golkora iritsi arte 24,5 kilometroko ibilbidea egiten du. Arroak 175 km$^2$ karratu ditu, eta batez besteko ur emaria 3 m$^3$/segundokoa da.
Herri hauetatik pasatzen da: Errigoiti, Arrieta, Fruiz, Gamiz-Fika, Mungia, Gatika, Jatabe, Urduliz, Plentzia eta Barrika.
Butroeko gaztelua ibaitik gertu dago ibaiaren azken zatian itsasadarra baino lehenago.
Hainbat errota mugitzen ditu Butroe ibaiak, besteak beste hauek: Arrietako Olatxu, Gamiz-Fikako Errotabarri, Mungiako Erdisubi eta Olabarri, Meñakako Mendieta eta Errotabarri.
* Plentziako badia
* Iitsas-estazioa badian
* Itsasadarra Plentzian
* Plentziara heltzen
* Gamizeko Errotabarri
* Gamizen
* Fruizen

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko ibaien zerrenda. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2012-05-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) ADEVE. Ría de Butrón. (Noiz kontsultatua: 2017-11-01).
* ↑ Uraren Euskal Agentzia. (pdf) Emari ekologikoen erregimena ezartzeko hitzartze prozesua. Butroe unitate hidrologikoa.. (Noiz kontsultatua: 2017-11-01).

## Ikus, gainera

* Bizkaiko ibaien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255566
* Multimedia: Butroe River / Q12255566
# Zesura

Zesura (latinez: Caesura, etendura) bertso batean dagoen etena, bertsoa bi hemistikioetan banatzen duena, olerkiaren erritmoa osatze aldera. Posible da berto bakoitzaren barruan zesura bat baino gehiago aurktizea, eta bertso batzuk hemistikio bat baino gehiagotan banatuta agertzen dira. Bertsoak hamaika silaba baino gehiago baditu, arrunta da zesura bat egotea.
Musikan zesura batek funtzio bera egiten du, isilunea izan gabe, abestiaren haustura bat egiten. Haustura horren iraupena koral edo orkestrako zuzendariak zehaztu ohi du.
Zesura oso erabilia zen Antzinako Greziako olerkigintzan, marka berezia jarrita. Bi barra bertikal erabili ohi ziren ⟨||⟩ edo ⟨‖⟩, eta hortik eratorri da musika notazioan erabiltzen den ⟨//⟩ zesura marka.
Adibidez, Iliadaren lehenengo esaldia honakoa da:
    μῆνιν ἄειδε θεὰ || Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
    "Kanta ezazu, oh Jainkosa || Akilesen haserrea, Peleoren sema".
Etxeparek bere Linguae Vasconum Primitiaen barra-barra darabil, 15 silabako bertso lerroetan aurrena zortzi silaba jarriz (normalean, 4 + 4), jarraian zesura, eta segidan, beste zazpi silaba (4 + 3, eskuarki):
   Orhit adi ieyncoaren (4 + 4 silaba) iusticia handiaz (4 + 3 silaba)
   Nola oroc vehar dugun (4 + 4 silaba) eman qhondu hersia (4 + 3 silaba)
   Eguin oroz recebitu (4 + 4 silaba) gure merexituya (2 + 5 silaba)
   Eryoa dauguinian (4 + 4 silaba) vayta haren meçuya (4 + 3 silaba).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q247417
# Hemistikio

Hemistikioa, metrikan, bertso lerro oso bat bailitzan neurtzen den bertso lerro erdia da, beste erditik tonu tarte batez edo zesura batez bananduta dagoena.
Hemistikioak, gaztelaniazko metrikan, hamaika silaba baino gehiagoko bertso lerroek dituzte, hamabisilabakoak adibidez (zesura batek sei silabako bi hemistikiotan banatzen duena), alexandrotarrak (gauza bera baina zazpi silaba zesuraren alde bakoitzean), eta abarrek. Oso luzeak diren bertso lerroek hiru zesura edo gehiago izan ditzakete.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2355579
# Padarovce

Padarovce Eslovakiako udalerri bat da, Rimavská Sobotako barrutian kokatuta. 12,11 km²ko azalera du eta 190 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1407. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q782061
* Multimedia: Padarovce / Q782061
# Kaspar Villiger

Kaspar Villiger (Pfeffikon, 1941eko otsailaren 5a) suitzar ingeniari, negozio-gizon eta politikaria da. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1995ean eta 2002an.
1965ean Züricheko Teknologia Institutu Federalean ingeniaritza mekanikoan graduatu ondoren, familiako tabako-enpresan hasi zen lanean.
Ideologia liberaleko Alderdi Erradikal Demokratikoko kidea da. Suitzako Kontseilu Nazionaleko kide izan zen 1982tik 1987ra, Suitzako Estatuen Kontseiluko kide 1987tik 1989ra eta Suitzako Kontseilu Federaleko kide 1989tik 2003ra. Sail militarra eta finantzetakoa zuzendu zituen eta 1995ean eta 2002an Suitzako Konfederazioko presidente izan zen.
2001 urtean porrot egin zuen Swissair airelineako erreskate taldeko kide izan zen. 2009 eta 2012 artean UBSko presidente izan zen. Nestlé, Swiss Re, eta Neue Zürcher Zeitung-eko administrazio kontseiluko kide ere izan zen.
* Datuak: Q605874
* Multimedia: Kaspar Villiger / Q605874
# 1988ko Arrateko Igoera-Eibarko Bizikleta

XIX. Arrateko Igoera-Eibarko Bizikleta 1988ko ekainaren 17tik ekainaren 19ra egin zuten.
Garaileak, Jokin Mujika gipuzkoarrak, 13.43'10" behar izan zituen 532 km-ko ibilbidea osatzeko

## Etapak

| Etapa | Data | Ibilbidea | km | Etaparen irabazlea | Sailkapen orokorreko liderra |
| 1. etapa | 1988-6-17 | Eibar-Eibar | 178 | Marc Sergeant | Marc Sergeant |
| 2. etapa | 1988-6-18 | Zumarraga-Arrasate | 167 | Thierry Marie | Thierry Marie |
| 3. etapa | 1988-6-19 | Arrate-Arrate | 187 | Jokin Mujika | Jokin Mujika |

## Erreferentziak

* ↑ «1988ko Euskal Bizikleta» Firstcycling.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133084844
# 1992ko Euskal Bizikleta

XXIII. Euskal Bizikleta 1992ko ekainaren 17tik ekainaren 21era egin zuten. Bere 834 km-ko ibilbidea osatzeko Franco Chiocciolik 21.51'02" behar zituen.

## Etapak

| Etapa | Data | Ibilbidea | km | Etaparen irabazlea | Sailkapen orokorreko liderra |
| 1. etapa | 1992-6-17 | Eibar-Gatika | 173 | Johan Museeuw | Johan Museeuw |
| 2. etapa | 1992-6-18 | Gatika-Bergara | 172 | Philippe Louviot | Johan Museeuw |
| 3. etapa | 1992-6-19 | Bergara-Donostia | 207 | Laurent Jalabert | Johan Museeuw |
| 4. etapa | 1992-6-20 | Donostia-Eibar | 145 | Danny Nelissen | Franco Chioccioli |
| 5. etapa | 1992-6-21 | Eibar-Arrate | 137 | Franco Chioccioli | Franco Chioccioli |

## Erreferentziak

* ↑ «1992ko Euskal Bizikleta» Firstcycling.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132817089
# Galtzak

Galtzak edo prakak hankak estaltzen duen jantzi unisexa da. Gona ez bezala, hankak bereizirik estaltzen ditu. Horrenbestez, hiru irekidura dauzkate, bata gerriari estutzeko eta beste biak, zangoak izenekoak, hankak bertan sartu ahal izateko. Gerriari loturik egoten dira botoien, kremaileren, velcroen edota gerriko baten bidez.
Orokorrean, galtzak kotoiez, poliesterrez, belus ildokatuz, denimez eta beste hainbeste materialez eginak izan daitezke.
Galtza luzeak izan daitezke, gerritik gutxienez orkatiletaraino estaliz, edota motzagoak piratak, galtzamotzak eta mini-shortak bezala.

## Ikus, gainera

* Bermuda
* Bonbatxo

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q39908
* Multimedia: Trousers / Q39908
# Bikini

Bikinia emakumeentzako bi piezako bainujantzia da. Louis Reardek sortu zuen 1946an, hala ere antzinaroan erabiltzen zen. Bikinia alde batetik bularretako batez eta bestetik kulero batez osatuta dago.
Bikiniaren izena Bikini atoloiatik datorkio. Bikinia sortu zeneko garaian, amerikarrek Las Marianas uharteetako Bikini izeneko atoloian bonba atomikoekin saioak egiten ari ziren.

## Ikus, gainera

* Bainujantzia.
* Burkinia.
* Tanga.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14090
* Multimedia: Bikinis / Q14090
# Bularretako

Bularretakoa emakumeen azpiko arropa bat da, bularrak osorik edo haien zati bat estaltzeko erabiltzen dena. Bularrak estaltzen dituzten bi kopez eta sorbaldari eusteko zerrendaz osaturik daude.

## Historia

Aro minoikoan, antzeko arropa bat existitzen. Kretan aurkitutako pintura batzuetan, atletak diruditen emakume batzuek bularretakoa daramate. Hala ere, adituek diote, soilik kirola egiteko eta erritual erlijiosoetan erabiltzen omen zirela.
XVI. mendean, kortsea edo gerruntzea erabiltzen hasi zen, baina gorputza estutu egiten zuenez lan egiteko deserosoa zen. Horrexegatik, bere erabilpena bakarrik nobleziara mugatu zen.
XIX. mendeko puritanismoak, kortsea burgesiara ere zabaldarazi zuen. 1859an, Henry S. Lesherrek bularretako mota bat patentatu zuen New Yorken. 4 urte geroxeago, Luman L. Chapmanek patentatutako bularretakoa, askoz hobetu zuen aurrekoa eta "proto-bularretakoa" izendatu zuten. 1889an, Frantzian, Herminie Cadollek lehen bularretakoa patentatu zuen, kortsea bitan banatuz eta goiko zatiari sorbaldari eusteko bi oihal zati ipiniz. Hala ere, ez zen merkaturatua izan.
XX. mendean, 1907. urtean hain zuen, Vogue aldizkariko artikulu batek bularretakoa merkaturatzeari zabaldu zizkion ateak. Horrexegatik, 1907. urtea hartzen da bularretakoaren jaiotza urtea bezala.
1930eko hamarkadan, Warners etxeak oihal elastikoak erabiltzen hasi zen. 1940ko eta 1950eko hamarkaden artean, Hollywooden eginiko filmek bularretakoa modan jarri zuten.

## Neurriak

Euskal Herri osoan, etiketetan erreferentzia gisa erabiltzen den gerria Frantziako gerria da, etiketetan "ESP" (Espainian ere erabiltzen dutela) edo "FRA" gisa agertzen dena. Bularpeko neurriaren arabera kalkulatzen da (bularren azpian neurtutako toraxaren perimetroa) eta 15 cm-ko neurria gehitzen zaio. Ondoren, hurbilketa bidez normalizatu behar da. Adibidez, bularren azpian 74 cm neurtzen baditugu, gerria 74+15 = 89 da, gerria hurbilketa bakoitzeko 90, eta 79, 79+15 = 94 neurtzen badugu, gerria hurbilketa bakoitzeko 95. Europako neurketa-sistema ez da 15 cm-koa bularraren inguruan, eta, beraz, 75eko gerri europarra 90 frantses edo espainiarraren parekoa da. Izen ezberdineko gerria da, gerri ingelesarekin gertatzen ez dena.
Hona hemen fabrikatzaile garrantzitsuenetako batzuek gomendatutako neurri eta kopa-taulak:
"FRA" eta "ESP" neurriko neurri eta kopa (neurria=15cm + bularpeko neurria) :
| | Bularpeko neurria cm-tan | Kopako neurria cm-tan | Kopako neurria cm-tan | Kopako neurria cm-tan | Kopako neurria cm-tan |
| Neurria | Bularpeko neurria | A kopa | B kopa | C kopa | D kopa |
| 85 | 68 72 | 81 83 | 84 86 | 87 89 | 90 92 |
| 90 | 73 77 | 86 88 | 89 91 | 92 94 | 95 97 |
| 95 | 78 82 | 91 93 | 94 96 | 97 99 | 100 102 |
| 100 | 83 87 | 96 98 | 99 101 | 102 104 | 105 107 |
| 105 | 88 92 | 101 103 | 104 106 | 107 109 | 110 112 |
| 110 | 93 97 | 106 108 | 109 111 | 112 114 | 115 117 |
| 115 | 98 102 | 111 113 | 114 116 | 117 119 | 120 122 |
| 120 | 103 107 | 116 118 | 119 121 | 122 124 | 125 127 |

## Ikus, gainera

* Gerruntze
* Bralette

## Kanpo estekak

* Argia astekaria: Bularretakoaren historia
* Datuak: Q13716
* Multimedia: Brassieres / Q13716
# Dirndl

Dirndl delakoa Bavaria, Austria eta Hegoaldeko Tirol eskualdeko usadiozko emakume edo neska gazteen jantzi bat da, Alpeen eremuan erabilia.
Dirndl izenak bavarieraz neska esan nahi du, eta XIX. mendean neskameek erabiltzen zuten Dirndlgewand (neska-jantzia) jantzi izenaren laburdura da.
Bavaria, Austria eta Tirolgo ospakizun, festa eta jaialdietan ikustea oso ohikoa da; adibidez, Munich hiriko Oktoberfest jaialdian.

## Ikus gainera

* Lederhosen

## Kanpo estekak

* Welcher Dirndl-Typ sind Sie? - Zein da Dirndl egokiena? (Alemanez)
* Dirndl jantziaren historia (Alemanez) (Ingelesez)
* Datuak: Q73603
* Multimedia: Dirndl / Q73603
# Burusera

Burusera (japonieraz: ブルセラ) fetitxismoarekin lotutako Japoniako denda mota da. Burusera batean neska gazteek erabilitako kuleroak edo beste barruko arropa batzuk saltzen dituzte.

## Denden ezaugarriak

Kuleroekin batera beste arropa batzuk saltzen dira: eskola-jantziak, bainu-jantziak, e.a. Askotan, jantzia gainean daraman neskaren argazkiarekin saltzen dira. Berezoak, orokorrean, gizonezkoak dira eta arropa horiek sexualki estimulatzeko erabiltzen dituzte, usainduz, jantziz, e.a. Izan dira, baita ere, horrelako arropak saltzeko makina banatzaileak. Horrelako kuleroen prezioa altua da, 5000-10 000 yen artean (30 eta 70 euro artean).

## Namasera

Namasera (japonieraz: ナマセラ), "fresko" euskaraz, antzeko salmenta mota da, baina kasu honetan emakumeak jantzia momentuan kentzen du bezeroaren aurrean.

## Etimologia

"Buru" edo "bloomers" (buruma-k japonenglishez) kuleroak, eta "sera" edo saltzaile.

## Adin txikikoak

Burusera diru erraza eskuratzeko bidea izanik, askotan kuleroen salmentara neska gazteak erakartzen ditu. Hauek bai denden bidez, baita ere telefonoz saltzen dituzte. Batzutan gizonezkoek zuzenean usaintzen dituzte eta praktika hau debekatu egin zen. Ez da onartzen ere kuleroekin batera argazkiak saltzea. Dena dela, geztetxoak oso arriskutsua izan daitekeen mundu batera erakartzen ditu.

## Burusera Europan

Buruseraren fenomenoa Europara zabaldu da baita ere azken urteotan. Dena dela, Europako salmenta ez da saltoki publikoen bidez egiten, online baizik. Web berezietan saltzaileek eta erosleek kontaktatzeko aurkera dute. Prezioa erabileraren araberakoa izaten da: zenbat eta erabiliago, garestiago. Prezioa 50 euro ingurukoa izaten da eta produktua postaz bidaltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.telegraph.co.uk/travel/news/The-worlds-weirdest-vending-machines/
* ↑ https://www.clapps.com.ar/burusera-cuando-la-perversion-fetichista-pasa-por-la-ropa/
* ↑ https://japonismo.com/blog/burusera-venta-ropa-interior
* ↑ https://pantydeal.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2725587
# Hangaroc

Hangaroca amantal moduko jantzia zen, beste arropen gainetik jartzen zena, ipar Europaldeko emakumeen artean, VIII, IX eta X. mendeetan zehar.
Hangaroc-aren jatorrizko forma, artilezko edo lihozko oihalez egindakoa zen, tutu antzeko formako jantzia zen, besapeetaraino iristen zena eta, sorbalden ingurutik, bi oihalezko zerrendetatik zintzilikatua. Berna erdiraino iritsi ohi ziren. Era berean, emakume aberatsenek hangaroc-a artile txirikordaz edota brodatuz apainduta eramaten zuten.
Bi krisketekin ere eusten ziren, obalo formakoak zirenak eta "dordoka krisketa" izenekoak. Krisketa hauek garai hartako emakumeen hilobietan ezaugarri ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Vikingoen kultura Visit Norway webgunean
* ↑ Graham-Campbell, James; Wilson, David M. (2001), The Viking World. Frances Lincoln ltd, 115. or. ISBN 978-0-7112-1800-0.
* ↑ Wolf, Kirsten (2004): Daily Life of the Vikings. Greenwood Publishing Group, 79. or. ISBN 978-0-313-32269-3.
* ↑ Jesch, Judith (1991): Women in the Viking Age. Boydell Press, 15. or. ISBN 978-0-85115-360-5.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5647921
* Multimedia: Viking costumes / Q5647921
# Bustier

Bustierra emakumeek gorputzaren biribilguneak nabarmentzeko erabiltzen duten azpiko arropa bat da .
Kortsearen modukoa da, baina bustierra askoz laburragoa da. Bularretatik saihetsetaraino edota gerriraino janzten du. Janzki honek soina goratzen du, saihets-hezurren goiko partean presioa eginez eta bularrak igoz. Gainera, gerria nabarmentzen du.
Bustierra erabilera askotako jantzia da, bularretakoa edota kaleko kamisola bailitzan erabil daitekeelako.

## Ikus, gainera

* Gerruntze

## Kanpo estekak

* Datuak: Q740996
* Multimedia: Bustier / Q740996