# Eunice Paiva

Maria Lucrécia Eunice Facciolla Paiva (São Paulo, 1929ko azaroaren 7a - São Paulo, 2018ko abenduaren 13a) Brasilgo diktadura militarraren aurka borrokatu zen abokatua izan zen. Aktiboki lan egin zuen diktadura zibil-militarrean desagertutakoen eta haien familien giza eskubideen alde, eta baita indigenen alde ere.

## Biografia

Eunicek Brás auzoan igaro zuen haurtzaroa. XX. mendearen hasieran Brasilera joandako italiar komunitate batean bizi izan zen, eta gero bere familiarekin Higienópolis auzora joan zen bizitzera. Txikitatik landu zuen irakurtzeko zaletasuna. Hemezortzi urte zituela, Literaturan lizentziatu zen Mackenzie Unibertsitatean eta frantsesa eta ingelesa ongi hitz egiten zituen. 23 urte zituela, Rubens Beyrodt Paiva ingeniariarekin ezkondu zen, eta harekin bost seme-alaba izan zituen: Vera Sílvia Facciolla Paiva (1953), Maria Eliana Facciolla Paiva (1955), Ana Lúcia Facciolla Paiva (1957), Marcelo Rubens Paiva (1959) eta Maria Beatriz Facciolla (1959). Idazle handien lagun izan zen, hala nola, Lygia Fagundes Telles, Antônio Calado eta Haroldo de Campos.
1971ko urtarrilean, Brasilgo diktadura militarrak bere senarra bahitu, torturatu eta hil egin zuen Rio de Janeiroko DOI-CODIaren sotoetan (Informazio Operazioen Destakamentua - Barne Defentsako Operazio Zentroa). Familia Rio de Janeiron bizi zen militarrak euren etxera joan eta bera, senarra eta bere alaba Eliana DOI-CODIra eraman zituenean. Eliana 24 orduz atxilotu zuten. Eunice 12 egunez egon zen, eta galdeketak egin zizkioten.
1973an Eunice Mackenzie Unibertsitatera itzuli zen eta zuzenbidea ikasten hasi zen. 47 urterekin graduatu zen.
2018ko abenduaren 13an hil zen, 89 urte zituela, São Paulon, 15 urte Alzheimerrarekin bizi izan ondoren.

## Ibilbide profesionala

Eunice Paivak erregimen militarraren biktimen espedienteak irekitzeko kanpainak gidatu zituen eta diktadura militarraren aurkako borrokaren ikur bihurtu zen. Erregimen diktatorialari egindako kritikekin bere bizitza arriskuan jarri zuen, 2013an publiko egin ziren SNIren (Inteligentzia Zerbitzu Nazionalaren) dokumentuek erakusten dutenez, 1971tik 1984ra bitartean agente militarrek kontrolatu egin baitzituzten bai bera eta baita bere seme-alabak ere.
Eunicek zuzendutako presioari esker, 9.140/95 Legea indarrean jarri zen, politikan aritzeagatik diktaduran desagertutakoak hildakotzat aitortzen zituen legea. Fernando Henrique Cardoso presidenteak legea sinatu zuen ekitaldira gonbidatu zuten desagertu baten senide bakarra izan zen Eunice. 1996ko otsailaren 23an, 25 urtez memoriaren, egiaren eta justiziaren alde borrokan aritu ostean, Eunicek lortu zuen Brasilgo Estatuak Rubens Paivaren heriotza agiria ofizialki ematea.
Abokatu lanetan, Eunice Paivak gero eta ospe handiagoa lortu zuen bere seriotasuna eta konpromisoa zirela eta. Bere burua kausa indigenari eskaini zion, indigenek jasaten duten indarkeriaren eta desjabetzearen aurka lan eginez. 1983ko urrian, Manuela Carneiro da Cunharekin batera, "Defendatu pataxó-ak" artikulua argitaratu zuen Folha egunkarian. Artikulua mugarri izan zen Brasilgo indigenen borrokan, eta eredu ere izan zen beste herri indigenentzat, baita afrikar, amerikar eta eskimalentzat ere. 1987an, beste kide batzuekin batera, Antropologia eta Ingurumen Institutua (IAMA) sortu zuen, 2001era arte herri indigenen defentsan eta hauen autonomiaren alde lan egin zuen GKEa. 1988an aholkularia izan zen Brasilgo Konstituzio Federala aldarrikatu zuen Asanblada Konstituziogile Nazionalean.
Marcelo Rubens Paiva semeak 2015eah idatzitako Ainda Estou Aqui eleberri autobiografikoak Eunice Paivaren bizitza jorratzen du. 2024an Walter Salles-ek Ainda Estou Aqui pelikula egin zuen, liburuan oinarrituta. Euniceren papera Fernanda Torresek eta Fernanda Montenegrok jokatu zuten.
2025eko urtarrilaren 8an, Brasiliako eraso antidemokratikoen bigarren urteurrena ospatzeko, Luiz Inácio Lula da Silva presidenteak Demokraziaren Defentsarako Eunice Paiva Saria sortu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Morre Eunice Paiva, protagonista na luta contra a ditadura. 13 de dezembro de 2018.
* 1 2 3 Ferreira, Mariana. (2018). «Eunice Paiva: uma Antígona brasileira na defesa dos direitos humanos para além da finda-linha» Analytica: Revista de Psicanálise (Mariana Rodrigues Festucci Ferreira) 7 (12).
* 1 2 3 4 Eunice Paiva. Memórias da ditadura.
* ↑ Carta de Eunice Paiva a CDDPH Rubens Paiva. Comissão da Verdade do Estado de São Paulo.
* ↑ Bronze, Giovanna. (7 de novembro de 2024). Quem foi Eunice Paiva, personagem de Fernanda Torres em “Ainda Estou Aqui”. .
* ↑ Viúva de Rubens Paiva, Eunice morre aos 89 anos. Valor Econômico 13/12/2018.
* ↑ Morre Eunice Paiva, protagonista de buscas por desaparecidos na ditadura. .
* ↑ Neri, Emanuel. (5 de setembro de 1995). Fala de FHC divide familiares. Folha de S.Paulo.
* ↑ Carlos Henrique Dias. (11/01/2025). «'Mortos e desaparecidos na ditadura': mapa mostra novas certidões de óbitos emitidas ou corrigidas pelo país» G1.
* ↑ (Portugesez) TraduAgindo. (2025-01-07). «Eunice Paiva e Manuela Carneiro da Cunha – Defendam os Pataxó» TraduAgindo (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ https://documentacao.socioambiental.org/noticias/anexo_noticia/29763_20150113_161902.pdf
* ↑ Marcelo Rubens Paiva. .
* ↑ «'Ainda Estou Aqui' no Oscar 2025: confira todos os indicados» BBC News Brasil 2025-01-23.
* ↑ Pinto, Flávio. (23 de setembro de 2024). “Ainda Estou Aqui” é escolhido para representar o Brasil no Oscar 2025. .
* ↑ Freitas, Conceição. (8 de novembro de 2024). Ainda Estou Aqui é uma lição de humanidade: ainda estamos aqui. Metrópoles.
* ↑ "Ainda estou aqui" enfim chega às telonas neste fim de semana. A Tribuna 8 de novembro de 2024.
* ↑ Soto, Cesar. (7 de novembro de 2024). 'Ainda estou aqui' estreia com aviso contra ditaduras: 'democracia é falha, mas é o melhor que temos', diz Fernanda Torres. g1.
* ↑ Cotada para o Oscar, Fernanda Torres não era a primeira opção de Walter Salles para 'Ainda estou aqui'; saiba em quem diretor pensou. O Globo 8 de novembro de 2024.
* ↑ «Fernanda Torres ganha Globo de Ouro de melhor atriz e dedica prêmio a Fernanda Montenegro» G1 06/01/2025.
* ↑ BRASIL. (08/01/2025). «DECRETO Nº 12.347, DE 8 DE JANEIRO DE 2025» Diário Oficial da União.
* ↑ Cariucci, Manoela. (08/01/2025). «Decreto Eunice Paiva é assinado por Lula para premiar defensores da democracia» CNN Brasil.