OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Didier Ratsiraka

Didier Ignace Ratsiraka (Vatomandry, 1936ko azaroaren 4a - Antananarivo, 2021eko martxoaren 28a) madagaskartar politikaria eta militarra izan zen.
Bi urtez Tananariveko San Migel eskolan ikasi zuen, jesuiten zuzendaritzapean; goi-mailako ikasketak Frantzian egin zituen, eta militar ikasketak Lanveoc-Poulmiceko Ontzi Eskolan, Bormetteseko Transmisioetako Eskola Ofizialean, eta Parisko Ontzidiko Gerrako Goi Eskolan. Madagaskarreko independentziaren ondoren, 1960ko ekainean, politikan hasi zen, eta 1963tik 1970era bere karrerarekin zerikusia zuten karguak izan zituen. 1970etik 1972ra Madagaskarreko enbaxadaren agregatu militarra izan zen, Frantzian; Kanpo Arazoetako ministro gero; eta Lehen Ministro eta Defentsa-ministro 1975ean. 1976ko urtarrilean, lehen aldiz, Madagaskarko Errepublika Demokratikoaren lehendakaritza lortu zuen, eta harrezkero Ambohitsorohitran lan egin zuen, Madagaskarko monarkiarena izandako Jauregi Zaharrean. 1989an lehendakari hautatu zuten, ostera, beste zazpi urterako, botoen % 63 eskuratuta. Hauteskunde horietan iruzur eta askatasunik ezaren akusazioak izan ziren. Didier Ratsirakaren erregimenaren 17 urteak 1993ko martxoan amaitu ziren, bere kritikari nagusia Madagaskarko Auzitegi Goreneko lehendakari izendatu zutenean. Ratsirakak almirante gradua zuen. Gainera, Iraultzaren Batzorde Gorenaren lehendakari izan zen 1975eko ekainetik aurrera, Madagaskarko Iraultzaren Abangoardiaren idazkari nagusia 1976tik aurrera, eta Madagaskarko Iraultza Sozialistaren Defentsarako Fronte Nazionalaren idazkari nagusia 1977etik aurrera. 1997tik 2002ra, Ratsiraka berriro izan zen Madagaskarreko lehendakaria.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q315953
* Multimedia: Didier Ratsiraka / Q315953
# Manuel Quintas de Almeida

Manuel Quintas de Almeida (Sao Tome eta Principe, 1957 – Portugal, 2006ko abenduaren 26a) saotometar militarra izan zen. Sao Tome eta Principeko bitarteko presidentea izan zen 1995eko abuztuaren 15eri abuztuaren 21era.
Sao Tome eta Principeearen Askapenerako Mugimendua alderdiko gazteetako kide izan zen. Luandako Artilleria Akademian ikasi zuen eta Miguel Trovoadaren Guardia presidentzialeko kide izan zen.
1995eko abuztuaren 15ean Trovoada presidentearen aurkako estatu-kolpe militar baten buru izan zen. Hala ere, akordio batera iritsi ondoren, boterea itzuli zuen hilaren 21ean.
Portugalen hil zen 2006ko abenduan.
# Rómulo Betancourt

Rómulo Ernesto Betancourt Bello, Guatiren (Miranda) jaio zen, 1908ko otsailaren 22an, eta New Yorken hil zen, 1981eko irailaren 28an, Venezuelako politikaria, kazetaria, idazlea eta hizlaria izan zen. Venezuelako presidentea izan zen, behin-betikoa 1945 eta 1948 artean eta konstituzionala 1959 eta 1964 artean.
* Datuak: Q332081
* Multimedia: Rómulo Betancourt / Q332081
# Hafizullah Amin

Hafizullah Amin (paxtuneraz: حفيظ الله امين‎;Paghman, 1929ko abuztuaren 1a – Kabul, 1979ko abenduaren 27a) afganistandsr politikari komunista izan zen. Afganistango estatuburu eta lehen ministroa izan zen 1979ko irailetik hil zen arte.
Kabulgo Unibertsitatean ikasi zuen eta irakasle aritu zen Estatu Batuetara ikastera joan aurretik. Han marxismoak erakarri zuen eta Wisconsingo Unibertsitatean muturreko ikasle mugimenduen zati bat sinatu zuen.
Afganistanera itzulita, ideologia sozialista zabaldu zuen ikasleen artean, eta geroago Afganistango Alderdi Demokratiko Popularrarekin bat egin zuen, Nur Muhammad Tarakik eta Babrak Karmalek sortua. 1965ean parlamenturako hauteskundeetara aurkeztu zen, baina ez zuen eserlekurik lortu, eta 1969an diputatu hautatu zuten.
Saur Iraultzaren antolatzaile nagusia izan zen 1978ko apirilean. Mohammed Daoud Khan boteretik kentzea eta sozialismoan oinarritutako estatu prosobietar bat eratzea lortu zuen. Amin erregimenaren politiken arduradun nagusia izan zen, oposiziogileen exekuzio masiboa barne. Boterearen alde borrokatu zuen Tarakirekin 1979ko irailaren 16an boterea kendu eta exekutatzea agindu zuen arte. Aminek bere burua gobernuburu, estatuburu eta alderdiko idazkari nagusi izendatu zuen.
Bere gobernuak hilabete batzuk baino ez zuen iraun. Biztanleriaren zati handi bat aurrean izan zuen, gutxiengo etnikoek sarraskiak leporatu zizkioten eta ez zuen Estatu Batuen laguntzarik lortu. Leonid Brezhnevek laguntza emateari utzi eta sobietarrek Afganistan inbaditzea agindu zuen. Sobietar tropek Amin hil zuten presidentearen jauregian 1979ko abenduaren 27an eta Afganistango gerra hasi zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63831
# Alexio V.a Dukas

Alexio V.a Dukas (grezieraz: Ἀλέξιος Εʹ Δούκας; Konstantinopla, 1140 – ib., 1204ko abendua), izengoitiz Murzuflo (grezieraz: Μούρτζουφλος, «Bekain Handia»), Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen 1204ko otsaila eta apirila bitartean. Alexio IV.a Angelo hil ondoan enperadore bilakatu zen, baina gurutzatuek hil zuten bera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-6-24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindiaren 179. araua: Bizantziar Inperioko pertsona-izenak, euskaltzaindia.eus
* Datuak: Q37076
* Multimedia: Alexios V Doukas / Q37076
# Józef Piłsudski

Józef Klemens Piłsudski (Zulow, Lituania, 1867ko abenduaren 5a - Varsovia, Polonia, 1935eko maiatzaren 12a) poloniar politikaria izan zen, Poloniako Bigarren Errepublikako lehen estatuburua (1918-1922) eta diktadorea (1926-1935). Lehen Mundu Gerraren erditik aurrera, Europako politikako buru garrantzitsuetakoa izan zen. Poloniak 1918an independentzia berreskuratzearen eragile nagusitzat jotzen da (1795ean aldameneko herrialdeen artean Polonia zatitu zuten eta).

## Bizitza

Piłsudskiren independentziaren aldeko ekimenak eta ideologia sozialista zirela eta, Errusiako tsarrak etengabe esetsi zuen. Lehen Mundu Gerra hasi zenean, behar-beharrezko ikusten zuen Piłsudskik indar aliatuak Errusiaren eta Alemaniaren aurkako gerran garaile irtetea, Polonia aske geratuko bazen. Bere herrikideekin batera Errusiaren aurka borrokatu ondoren, Alemaniak eta Austria-Hungariak Poloniaren independentzia onar zezaten lortu zuen 1916an. 1917ko Errusiar Iraultzak eta Aliatuek Alemania eta Austria-Hungaria menderatzeak Polonia askatzeko aukera ekarri zuten.
Poloniako estatu berriko lehendakari hautatu zuten 1918an. Ahaleginak egin zituen Polonia Sobietar Batasuneko Armada Gorriaren erasoetatik babesten. Lituaniarekin eta Ukrainarekin batera estatu federal bat osatzen ahalegindu zen, baina 1920an Armada Gorriaren erasoak atzera eragin zuen.
Polonian konstituzio demokratikoa onartu zenean (1922), lehendakaritza utzi zuen. Hala ere, bere lagunen bitartez gobernatzen zuen, eta 1926an, ekonomiaren larriune batean, armadarekin Varsovian sartu eta agintea lortu zuen estatu kolpearen bidez. Hortik hil arte modu diktatorialean gobernatu zuen.
1930 ondoko urteetan Hitlerrek behin eta berriro egin zion Alemaniarekin Errusiaren aurkako aliantza bat osatzeko proposamena. Hitzarmen bat sinatu zuen Alemaniarekin, hamar urtez elkarri erasorik ez egiteko. Barne politikari dagokionez, armada osatzeari ekin zion, baina albo batera utzi zuen ekonomia garapena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q885
* Multimedia: Józef Piłsudski / Q885
# Dmitri I.a Errusiakoa Faltsua

Dmitri I.a Faltsua (errusieraz: Лжедмитрий I, translit.: Lzhedmitriy I, edo Pseudo-Demetrius I; 1582ko urriaren 19a - Mosku, 1606ko maiatzaren 17a) Errusiako tsarra izan zen 1605eko ekainaren 10etik hil zen arte Dmitri Ivanovitx izenarekin.
Dmitri Ivanovitx, Ivan Izugarriaren seme gazteena, izatea eskatzen zuten erregegaien artean lehena eta arrakastatsua izan zen. Boris Godunovek agindutako hilketari ihes egin ziola esan zuen. Noble poloniar askok ez zuten sinetsi bere historia, baina, hala ere, lagundu egin zioten. Polonia-Lituania Errepublikaren laguntzarekin Errusia inbaditu zuen 1605ean. , baina gerra berehala amaitu zen Boris Godunoven bat-bateko heriotzarekin. Boiardo batzuk Teodoro II.a Errusiakoaren aurkako estatu-kolpea izan ziren, eta Dmitri Moskun sartu eta tsarra koroatu zuten 1605eko uztailaren 21ean. Bere erregealdian katolizismoarekin atsegina izan zen eta Errusian atzerritarrak onartu zituen, eta horregatik ez zen oso ezaguna izan boiardoen artean. 1606ko maiatzaren 16an hil zuten.
* Datuak: Q209535
* Multimedia: False Dmitriy I / Q209535
# Chun Doo-hwan

    Hau korear izena da, abizena Chun du.
Chun Doo-hwan (Hangul: 전두환; Hanja: 全斗煥; RR: Jeon Duhwan; MR: Chŏn Tuhwan, tɕʌn.du.ɦwan edo tɕʌn tu.ɦwan ahoskatua; Hapcheon, Kyongsang-nando, 1931ko urtarrilaren 18a - Seul, 2021eko azaroaren 23a) hegokorear militarra eta politikaria izan zen. Herrialdeko presidentea izan zen 1980-1987 bitartean.

## Bizitza

Vietnamgo Gerran borrokatu ondoren (1970-1971), Hego Koreako armadako segurtasun-komandoko buruzagi (1979) eta Gwangjuko matxinada (1980. urteko apirila-maiatza) zapuzteko ezarri zen lege martzialeko agintari goren hautatu zuten. Urte berean, Hego Koreako espioitza-zerbitzuko zuzendari eta segurtasun-batzordeko buru izendatu zuten.
1980ko abuztuan Hego Koreako lehendakari hautatu zuten, eta hurrengo hilabetean konstituzio berri bat aldarrikatu zuen. 1981. urtean lehendakari hautatu zuten berriro, eta 1985. urteko hauteskundeak bere alderdiak irabazi bazituen ere, lehendakaria zuzenean hautatzeko hauteskundeak eskatzen zituzten mugimendu handiei aurre egin behar izan zien. 1987. urtean egin ziren lehendakaritzarako hauteskundeak, eta Roh Tae-wook bete zuen Chun Doo-hwanek utzitako lekua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14362
* Multimedia: Chun Doo-hwan / Q14362
# Pol Pot

Saloth Sar, Pol Pot ezizenez ezagunagoa, (Kompong Thom, 1925eko maiatzaren 19a - Kanbodiako oihana, 1998ko apirilaren 15a) Khmer Gorrien liderra izan zen eta Kanputxeako lehen ministroa 1975 eta 1979 urteen bitartean.
Kanbodiako Alderdi Komunistako kide egin zen 1946. urtean, eta hura sendotzen eman zituen hurrengo urteak. Khmer Gorriekin bat eginda Kanbodiako aginpideaz jabetu zen (Kanputxea), Lon Nol-en gobernua eraitsi ondoren (1975), eta lehen ministro kargua hartu zuen. Bere gobernualdian, Mao Tse-tung-en tesiaren interpretazioa, nazionalismo indartsu batekin batera erabili zituen. Garai honetan, hilketak, tortura, gosea, eritasunak zirela eta, 2.000.000 inguru kanputxear hil zituen Gobernuak, etsai ezkutua delakoaren aurkako politikan, hau da, Kanputxean Pol Poten politika ezartzearen aurka zeudenak aitzakia hartuta.
Gobernu berria osatu zenean, mendietan ezkutatu eta Khmer Gorrien komandante gisa borrokan jarraitu zuen. 1985ean Khmer Gorrien zuzendaritzatik ofizialki kendu bazuten ere, dirudienez haien buru izaten jarraitu zuen. Khmer Gorrietako kideen kontrako zigorrak ezarri zituen, eta zigor haien ondorioz Khmer Gorriek berek gatibu zutela hil zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q39464
* Multimedia: Pol Pot / Q39464
# Ignatius Kutu Acheampong

Ignatius Kutu Acheampong (Kumasi, Urre Kosta, 1931ko irailaren 23a - Akkra, 1979ko ekainaren 16a) ghanatar militarra izan zen, Ghanako Errepublikako estatuburua 1972–1978 bitartean.

## Bizitza

Ignatius Kutu Acheampong Kumasin jaio zen 1931ko irailaren 23an. Gurasoak katolikoak eta Ashanti etniakoak ziren. Eskola katolikoetan ikasi zuen, eta Ghanako Armadan sartu zen 1959an. 1962-1963 bitartean, Kongoko krisialdian parte hartu zuen, Nazio Batuen bake indarren barnean.
1972ko urtarrilaren 13an, estatu kolpe bat zuzendu zuen Kofi Abrefa Busiaren gobernuaren aurka, eta estatuburu bilakatu zen, 1978ko uztailaren 5ean, beste estatu kolpe baten bidez, Fred Akuffok eraitsi zuen arte. 1979ko ekainaren 4ko iraultzaren ondoren, Acheampong atxilotua izan zen eta, ekainaren 16an, fusilatua. Hamar egun geroago, Fred Akuffo eta Akwasi Afrifa presidente ohiak ere fusilatu zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ Etsiah, Akylnba Kofi. Foreign policy under military rule in Ghana 1966-1982. core.ac.uk (Noiz kontsultatua: 2020-12-12).
* ↑ The Editors of Encyclopaedia Britannica. Ignatius Kutu Acheampong. Encyclopædia Britannica, britannica.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q472593
# Mohammed Daoud Khan

Mohammed Daoud Khan (Kabul, 1909ko uztailaren 18a – ibidem, 1978ko apirilaren 28a) Afganistango printze eta politikaria izan zen. Afganistango lehen presidentea, 1978an hil egin zuten estatu kolpean.
* Datuak: Q310247
* Multimedia: Mohammed Daoud Khan / Q310247
# Corazón Aquino

Corazón Aquino (ezkongabetan Cojuangco; izengoitia: Cory; Manila, 1933ko urtarrilaren 25a - Makati, 2009ko abuztuaren 1a) filipinar politikaria izan zen, Benigno Aquinoren emaztea.

## Biografia

Corazón Cojuangco Manilan jaio zen, Filipinetako familia aberatsenetako batean: Tarlac probintziako Cojuangco boteretsuak. Bere amaren familia ere, Sumulong familia, Rizal probintziako familia politiko batekoak ziren halaber, eragin handikoak.
Beraz, familia pribilegiatu batean hazi zen, eta atzerrira bidali zuten ikastera, AEBetara. Filadelfiako Ravenhill Academy-n, New Yorkeko Notre Dame Convent School-en eta New Yorkeko College of Mount Saint Vincent-en Matematika ikasi zuen eta frantseseko titulu batekin graduatu zen 1953an.
Filipinetara itzuli zen zuzenbidea ikastera Far Eastern University-n, baina 1955ean Benigno Ninoy Aquinorekin ezkondu zen, 22 urte zituela, Tarlac probintzian Concepcioneko alkate hautatu berria zenarekin. Bost seme-alaba izan zituzten: seme bat, Benigno III.a (gerora Filipinetako Presidente aukeratua), eta lau alaba, Maria Elena, Aurora Corazón, Victoria Eliza eta Kristina Bernadette. Benigno Aquino gobernadore eta senatari hautatu zuten, baina atxilotu, hiltzera kondenatu eta Marcosen erregimenak erbesteratu egin zuen 1980an, eta harekin joan zen Corazón emaztea.
Benigno Aquinok itzultzea erabaki zuen 1983an, eta abuztuaren 21ean, Manilako Nazioarteko Aireportuko asfalto berean lur hartu zuenean hil egin zuten. 21. mendean, aireportuak bertan eraildakoaren izena darama. Corazon AEBetan zen hilketa gertatu zenean, ez zen senarraren hegazkinean joan, baina hiru egun beranduago itzuli zenean, Benignoren omenezko hileta publikoan nabarmen agertu zen, bi milioi lagunekin batera, sekula Filipinetan ikusitako dolu-ekintza eta ekitaldi politiko handienean.
Geroago, Ninoyren lagunek eta aldekoek Laban koalizioko buru gisa politikan sartzeko konbentzitu zuten Corazon.
1985eko azaroan Ferdinand Marcos lehendakari diktadoreak presidentziarako hauteskundeak iragarri zituen 1986ko otsailerako, eta azkar batean oposizioko buru aurkeztu zen Corazon Aquino. 1986ko otsaileko bozketan botere ofizialak Marcos eman zuen garailetzat, baina oposizioak iruzurra salatu zuen, eta protesta gogorak egon ziren. Presioa handitu zen Marcosen kontra, eta prest zeukan botere-hartzeko zeremoniari uko eginez, ihes egin zuen bere aliatuek huts egin ziotenean. Aquino bilakatu zen lehendakari horrela.
Filipinetako lehendakaria izan zen 1986-1992 urteetan. Lehendakari izan zen urteetan, aurkariak izan zituen armadaren barruan, komunistak etengabe matxinatu ziren, eta arazo ekonomiko larriak izan zituen. 1992ko hauteskundeetan, bere lehendakariorde Fidel Ramos jenerala, 7 estatu-kolpetan defenditu izan zuena, babestu zuen lehendakaritzarako.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1480
* Multimedia: Corazon Aquino / Q1480
# José Miguel Carrera

José Miguel Carrera (Santiago, 1785eko urriaren 15a - Mendoza, Argentina, 1821eko irailaren 4a) Txileko politikari eta jenerala izan zen. 1812an, independentziaren alde borrokan ari zela, diktadore izendatu zuen bere burua. Bernardo O´Higginsek kargutik kendu zuen, baina espainiarrek atxilotu egin zuten. Gerora, ihes egitea lortu zuen. Argentinan eta Estatu Batuetan ibili ondoren, hainbat saio egin zituen O´Higginsen gobernuaren aurka. Atxilotu, eta Mendozara bidali zuten. Han, epaitu, eta fusilatu egin zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q734977
* Multimedia: José Miguel Carrera / Q734977
# Deodoro da Fonseca

Manuel Deodoro da Fonseca (Vila de Santa Maria Madalena da Lagoa do Sul, 1827ko abuztuaren 5a - Barra Mansa, 1892ko abuztuaren 23a) brasildar militar eta politikaria izan zen. Brasilgo lehenbiziko presidentea izan zen 1889tik 1891ra.
Militarra izan zen Brasilgo Inperioan. Praeira Iraultza zapaldu zuen Pernambucon 1848an eta Aliantza Hirukoitzaren Gerran parte esku zuen 1864tik 1870era. 1884an landako mariskal mailara igo zen.
Rio Grande do Sul estatuko gobernadorea izan zen. 1889ko azaroaren 15ean Brasilgo oligarkiak lagunduta enperadorea kanporatu zuen kolpe militarraren buruzagia izan zen.
Errepublika aldarrikatu zuen behin-behineko gobernuko burua izan zen, eta 1891ko otsailean presidente hautatu zuten militarren laguntzarekin. Kongresuko oposizioarekin topo egin zuen eta, gainera, krisi ekonomikoa izan zen. 1891ko azaroaren 3an larrialdi egoera ezarri zuen eta azaroaren 23an dimisioa eman zuen eta Floriano Peixoto presidenteordeari eman zion boterea.
* Datuak: Q200812
* Multimedia: Deodoro da Fonseca / Q200812
# Mathieu Kérékou

Mathieu Ahmed Kérékou (Kouarfa, Frantziar Dahomey, 1933ko irailaren 2a - Cotonou, Benin, 2015eko urriaren 14a) benindar militar, politikari eta herrialdearen lehendakaria izan zen.

## Biografia

Estatu kolpe militar baten ondoren bere herrialdeko agintaritza hartu zuen 1972an eta errepublikako lehendakaria izan zen 1980. urtetik 1991. urtera. 1996an berriro izendatu zuten lehendakari.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q206719
* Multimedia: Mathieu Kérékou / Q206719
# Hudson Austin

Hudson Austin (Grenada, 1938ko apirilaren 26a - Saint George's, 2022ko irailaren 24a) grenadar militar eta politikaria izan zen.
New Jewel alderdiko kidea izan zen eta entrenamendu militarrak jaso zituen Guyanan, Trinidad eta Tobagon eta Sobietar Batasunean. 1979an Maurice Bishopen zuzendaritzapean Herri Gobernu Iraultzaileak ezarri zuen iraultzan parte hartu zuen. Iraultzaren ondoren, Grenadako armada zuzendu zuen.
1983ko urriaren 14an Bernard Coarden estatu-kolpea eta Maurice Bishopen kargugabetzea eta hilketa babestu zituen. Bost egun geroago, Coard lehen ministro berria kargutik kendu eta Kontseilu Militar Iraultzailea eratu zuen.
Gobernu militarrak sei egun iraun zuen, 1983ko urriaren 25ean Estatu Batuek uhartea inbaditu zuten arte. Austin atxilotu zuten eta 1986an heriotza-zigorra ezarri zioten, baina 1991n zigorra biziarteko kartzela-zigorrarekin konmutatu zuten. Azkenean, 2008ko abenduan askatu zuten.
# Ahmed Abdallah

Ahmed Abdallah Abderemane (Domoni, Anjouan uhartea, 1919ko ekainaren 12a – Moroni, 1989ko azaroaren 26a) Komoreetako lehenbiziko lehendakaria izan zen.
1959 eta 1973 bitartean Frantziako Senatuko kidea izan zen. 1975ean, Komoreetako estreinako lehendakaria izan zen, baina hilabete geroago Said Mohamed Jaffarek zuzendutako estatu kolpe batek baztertu zuen. 1978an estatu kolpe bat antolatu zuen, Bob Denard mertzenarioaren laguntzarekin, Ali Soilhi lehendakariaren aurka. Lehendakaria izan zen harik eta 1989ko beste estatu kolpe batean hil zuten arte.
# Luis Altamirano

Luis Altamirano Talavera (Concepción, 1876ko ekainaren 7a - Santiago, 1938ko uztailaren 25a), Txileko militar eta politikaria izan zen. 1924ko irailaren 11 eta 1925eko urtarrilaren 23 artean 1924ko Gobernu Batzordeko buru izan zen. Luis Altamirano Aurretik Errepublikako presidenteordea, Barne ministroa (epe labur batez) eta Txileko Armadako ikuskari nagusia (1922-1924) izan zen.

## Biografia

Eulogio Altamirano Aracena eta Antonia Adelina Talavera Applebyren semea zen. Txileko Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi zuen, geroago Justizia Ministerioan lan egiteko. Elvira Zaldívar Reyesekin ezkondu zen.
Militarra lanbidez, kapitain karrera hasi zuen 1891ko gerra zibilean, José Manuel Balmacedaren gobernuaren aurka, armada iraultzailean sartu zen eta gatazkaren amaieran jada Artilleroen komandante zen, soilik amaituko zuen 1925ean, Armadako Ikuskari Nagusia bihurtu zen, instituzioko gradu gorena.
Ondoren, bere bizitza kuarteletan jarraitu zuen eta misiora bidali zuten Europara, eta han Austrian, Alemanian eta Espainian kondekoratu zuten. Arlo politikora salto egin zuen 1924ko irailaren 5ean, armadako ofizialen alde zeuden eskaeren zerrenda emanez.
Ekintza horrek krisia eragin zuen kabinetean: Arturo Alessandri presidenteakble egun hartan izendatu zuen Gerra eta Itsas Armadako ministro (1923 – 1924). Sable zarata deritzonaren ondoren, mugimendu militarreko kide gisa deitu zioten Barne ministro kargua betetzeko. Handik hiru egunera, senatariek eta diputatuek ofizialek eskatu zituzten lege guztiak tramitatu eta onartu zituzten (egun batean).
Militarrek presioa egin zuten Kongresuan armadaren izenean eskaera politiko, sozial eta ekonomikoen zerrenda onartzeko. Alessandrik dimisioa aurkeztu zuen, baina ez zen onartu, 6 hilabeteko baimena eman zioten herrialdetik irteteko eta, 9. eguneko egunsentian, asiloa hartu zuen bere familiarekin Ipar Amerikako egoitza diplomatikoan. Barne Ministro karguan, Altamiranok 1924ko irailaren 9an eta 11n zin egin behar izan zuen Errepublikako presidenteordearen kargua, eta data horretan estatu kolpea eman zuen, Juan Pablo Bennett jeneralarekin eta Francisco Nef almirantearekin batera, ondoren Gobernu Batzordea osatu zuen.
Bere lehen neurria legegintzako adarra desegin zela deklaratzea izan zen. Ondoren, gobernuko junta sortuko zen, harekin presidente karguan, non 1925eko urtarrilaren 23ra arte egongo zena, Marmaduque Grove-k eta Carlos Ibáñez del Campok antolatutako beste estatu kolpe bat kargutik kendu zutenean, beste junta zibil-militar batekin ordezkatuz, Emilio Bello Codesido buru eta Pedro Pablo Dartnell jeneralak eta Carlos Ward almiranteak osatua.

## Erreferentziak

* ↑ www.biografiadechile.cl Luis Altamirano Talavera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q520217
* Multimedia: Luis Altamirano / Q520217