OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Britainiar Arkitektoen Errege Institutua

Royal Institute of British Architects (RIBA) Erresuma Batuko arkitektoen erakunde profesionala da.

## Historia

Jatorriz Institute of British Architects in London (Londresko Britainiar Arkitektoen Institutua) izenekoa, 1834an sortu zuten garaiko zenbait britainiar arkitekto ospetsuenetarikoek, hala nola Philip Hardwick, Thomas Allom, William Donthorne, Tomas Leverton Donaldson, John Buonarotti Papworth eta Thomas. 1837an Royal Charter bat eman zitzaion erakundeari, eta Royal Institute of British Architects in London bihurtu zen, nahiz eta denborarekin erakundearen tituluan Londres hitza aipatzeari utzi zitzaion, azkenean 1892. urtean izenetik guztiz desagertu zen arte.

### Presidenteak

* 2015–2017 Jane Duncan
* 2013–2015 Stephen Hodder
* 2011-2013 Angela Brady
* 2009-2011 Ruth Reed
* 2007-2009 Sunand Prasad
* 2005-2007 Jack Pringle
* 2003-2005 George Ferguson
* 2001-2003 Paul Hyett
* 1999-2001 Marco Goldschmied
* 1997-1999 David Rock
* 1995-1997 Owen Luder
* 1993-1995 Frank Duffy
* 1991-1993 Richard MacCormac
* 1989-1991 Maxwell Hutchinson
* 1987-1989 Roderick Peter Hackney
* 1985-1987 Larry Rolland
* 1983-1985 Michael Manser
* 1981-1983 Owen Luder
* 1979-1981 John Brian Jefferson
* 1977-1979 Gordon Graham
* 1975-1977 Eric Lyons
* 1973-1975 Fred Pooley
* 1971-1973 Alexander Gordon
* 1969-1971 Peter Faulkner Shepheard
* 1967-1969 Hugh Wilson
* 1965-1967 Lionel Gordon Baliol Brett
* 1964-1965 Donald Evelyn Edward Gibson
* 1962-1964 Robert Hogg Matthew
* 1960-1962 William Holford
* 1958-1960 Basil Spence
* 1956-1958 Kenneth Cross
* 1954-1956 Charles Herbert Aslin
* 1952-1954 Howard Robertson
* 1950-1952 Andrew Graham Henderson
* 1948-1950 Michael T. Waterhouse
* 1946-1948 Lancelot Keay
* 1940-1943 William Henry Ansell
* 1937-1939 Harry Stuart Goodhart-Rendel
* 1935-1937 Percy Edward Thomas
* 1933-1935 Giles Gilbert Scott
* 1931-1933 Raymond Unwin
* 1929-1931 Banister Flight Fletcher
* 1925-1927 Edward Guy Dawber
* 1923-1925 John Alfred Gotch
* 1922-1923
* 1919-1921 John William Simpson
* 1917-1919 Henry Thomas Hare
* 1914-1917 Ernest Newton
* 1912-1914 Reginald Blomfield
* 1910-1912 Leonard Stokes
* 1908-1910 Ernest George
* 1906-1908 Thomas Edward Collcutt
* 1904-1906 John Belcher
* 1902-1904 Aston Webb
* 1899-1902 William Emerson
* 1896-1899 George Aitchison
* 1894-1896 Francis Cranmer Penrose
* 1891-1894 John Macvicar Anderson
* 1888-1890 Alfred Waterhouse
* 1886-1887 Edward I'Anson
* 1884-1886 Ewan Christian
* 1882-1884 Horace Jones
* 1881-1881 George Edmund Street (fallecido en el cargo)
* 1879-1881 John Whichcord Jr.
* 1876-1879 Charles Barry, Jr.
* 1873-1876 George Gilbert Scott
* 1870-1873 Thomas Henry Wyatt
* 1867-1870 William Tite
* 1865-1867 Alexander James Beresford-Hope
* 1863-1865 Thomas Leverton Donaldson
* 1861-1863 William Tite
* 1860-1861 Charles Robert Cockerell
* 1835-1859 Thomas Philip Earl de Grey}}

## Erreferentziak

* ↑ Jane Duncan elected next President of the RIBA Txantiloi:Wayback, architecture.com, 23 July 2014
* ↑ Stephen Hodder named next RIBA president, Architects' Journal, 15 May 2012
# San Pedro Ruakoa eliza (Lizarra)

DISPLAYTITLE
Done Petri Ruakoa (Gaztelaniaz San Pedro de la Rua) Nafarroako Lizarran dagoen eliza da, izen bereko auzoan hain zuzen ere. Bertan jada 1177. urtean parrokia bat zegoen. Muino baten gainean eraikia eta San Juan de la Peña monasterioaren jabetzakoa izan zen hasieratik, Iruñeko Go­tzaindegiarekin auzi luzeak izan bazituen ere. 1256an hiribilduko eliza nagusi bilakatu zen. Nafarroako konkistan bere ondoan zegoen Zalatanbor gaztelua eraitsi zutenean klaustroak kalteak jasan zituen. 1931n monumentu izendatu zuten.

## Ezaugarriak

Elizak hiru habearteak zabalera desberdinak dituzte. Hiru abside ditu. Erdikoak hiru absidiolo ditu. Ar­kuak, zistertarren eraginekoak, zorro­tzak dira. Alboetako habearteen gangak XIV. mendean berritu ziren; baina beranduago zaharberri­tze baten premian izan zen, XVI. mendean.

### Klaustroa

Done Petri Ruakoaren ikusgarritasunik handienetakoa klaustro erromaniko handia da, Nafarroako eskulturgin­tzako mul­tzorik abera­tsena baita. Gaur egun bi hegal besterik ez dira geratzen, izan ere, beste biak 1572. urtean txikituak izan ziren eliza gainean kokaturiko gazteluaren hondora­tze baten ondorioz. Burgo de Osman eta Silosko Santo Domingon bezala, hemen ere elkarri lotutako lau zutabe daude, apainketa kiribildua dutenak.
Bere kapiteletako gaiak oso aberatsak eta ugariak dira. Badira landarekiak, baita animalienak ere, eta argi­tzen oso erraz ez diren harpien sinboloak. Ebanjelioen Kristoren bizi­tzako gertaerak eta haren martiri­tzako apostolu eta martirienak aktak agertzen dira jarraian. Hauetako batzuetan, eszenaren azalpen epigrafiakoa agertzen dira, esaterako:
* Laurendi Erromakoarenak, Hic tadit Laurencius tesauros
* San Andresenak, Hic iubet eum Egeas incarcenari
Ikonoetako bi­txitasuna eta ia lauak diren azalera kurbatuen gaineko tolesturen grabatuak begiratuta, badirudi artistak ez zuela eredu bezala Silosko klaustroa hartu, Aragoiko erromanikoaren inguruan egiten ziren lanak baizik.

## Iruditegia

* Eliza atzean, aurrealdean Lizarrako zubia
* Azpiko ikuspegia
* Ataria
* Barrualdea
* Klaustroa

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Euskal Herri Enblematikoa entziklopediako Euskal Artearen historia (I): Historiaurretik erromanikora liburutik txertatu zen 2017-09-15 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, liburu hori eta entziklopedia horretako beste zenbait Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Euskal Herria Enblematikoa entziklopedia. Liburukia: Euskal Artearen historia (I):Historiaurretik erromanikora
* 1 2 Nafarroako Turismoa. Ruako San Pedro Eliza - Estella-Lizarra - Turismo Nafarroa. (Noiz kontsultatua: 2017-09-15).

## Ikus, gainera

* Nafarroako kultura ondasunak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11682867
* Multimedia: Church of San Pedro de la Rúa, Estella / Q11682867
# Bessie Charles

Bessie Ada Charles (1869-1932) britainiar arkitektoa izan zen, Britainiar Arkitektoen Errege Institutuan onartutako lehen emakumeetako bat, bere ahizpa Etchel Charlesekin batera.

## Prestakuntza

Charles ahizpak Londresko University Collegen arkitektura ikasi zuten lehen emakumeak izan ziren. Ikasketak 1892an hasi bazituzten ere, ezin izan zituzten ofizialki egin, entzule gisa baizik. Architectural Association-en ikastaroetara joaten saiatu zirenean, 1893an, ez zituzten onartu.
1891n, Britainia Handiko erroldan, hemeretzi emakume arkitekto zeuden Ingalaterran eta Galesen, eta beste bost Eskozian. Hala ere, profesional horiek ez zuten lan egiteko erabateko gaitasunik, ezin baitziren Britainiar Arkitektoen Errege Institutuko kide izan, Erresuma Batuko lanbidearen elkargoko organoko partaide, alegia. 1898ko ekainean, Ethel Mary Charles, Bessieren ahizpa, RIBAko azterketetara aurkeztu eta gainditu egin zituen, eta, ondorioz, kide elkartua izatera pasa zen. Bazkideen ondorengo bozketa batek proposatutako kide berri guztiak onartzea erabaki zuen eta, horrela, Ethel Charles RIBAko lehen emakume kidea izatera pasa zen. Bessie izan zen bigarrena, 1900ean onartua izan baitzen.

## Ibilbide profesionala

XIX. mendeko azken hamarkadan, Charles ahizpek hiru urtez lan egin zuten Ernest George eta Harold Petorentzat.
XX. mendearen hasieran ahizpek elkarrekin lan egin zuten, batez ere langileen etxeen eta etxebizitza pribatuen proiektuetan. Banakako etxebizitzen esparrua arkitekturan aritzen ziren emakumeentzat komenigarritzat jotzen zen, eta horrek kalte egin zien proiektu interesgarrienak proiektu publiko handietan edo merkataritza-eraikinetan kontzentratzen ziren garaian.

## Ikus, gainera

* Emakumeak arkitekturan

## Erreferentziak

* 1 2 «El día de Ethel | Arquine» www.arquine.com.
* ↑ «Ethel & Bessie Charles» The Bartlett History Project.
* ↑ Mujeres en Arquitectura .. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18526662
# San Pedro Ruakoa eliza (Lizarra)

Done Petri Ruakoa (Gaztelaniaz San Pedro de la Rua) Nafarroako Lizarran dagoen eliza da, izen bereko auzoan hain zuzen ere. Bertan jada 1177. urtean parrokia bat zegoen. Muino baten gainean eraikia eta San Juan de la Peña monasterioaren jabetzakoa izan zen hasieratik, Iruñeko Go­tzaindegiarekin auzi luzeak izan bazituen ere. 1256an hiribilduko eliza nagusi bilakatu zen. Nafarroako konkistan bere ondoan zegoen Zalatanbor gaztelua eraitsi zutenean klaustroak kalteak jasan zituen. 1931n monumentu izendatu zuten.

## Ezaugarriak

Elizak hiru habearteak zabalera desberdinak dituzte. Hiru abside ditu. Erdikoak hiru absidiolo ditu. Ar­kuak, zistertarren eraginekoak, zorro­tzak dira. Alboetako habearteen gangak XIV. mendean berritu ziren; baina beranduago zaharberri­tze baten premian izan zen, XVI. mendean.

### Klaustroa

Done Petri Ruakoaren ikusgarritasunik handienetakoa klaustro erromaniko handia da, Nafarroako eskulturgin­tzako mul­tzorik abera­tsena baita. Gaur egun bi hegal besterik ez dira geratzen, izan ere, beste biak 1572. urtean txikituak izan ziren eliza gainean kokaturiko gazteluaren hondora­tze baten ondorioz. Burgo de Osman eta Silosko Santo Domingon bezala, hemen ere elkarri lotutako lau zutabe daude, apainketa kiribildua dutenak.
Bere kapiteletako gaiak oso aberatsak eta ugariak dira. Badira landarekiak, baita animalienak ere, eta argi­tzen oso erraz ez diren harpien sinboloak. Ebanjelioen Kristoren bizi­tzako gertaerak eta haren martiri­tzako apostolu eta martirienak aktak agertzen dira jarraian. Hauetako batzuetan, eszenaren azalpen epigrafiakoa agertzen dira, esaterako:
* Laurendi Erromakoarenak, Hic tadit Laurencius tesauros
* San Andresenak, Hic iubet eum Egeas incarcenari
Ikonoetako bi­txitasuna eta ia lauak diren azalera kurbatuen gaineko tolesturen grabatuak begiratuta, badirudi artistak ez zuela eredu bezala Silosko klaustroa hartu, Aragoiko erromanikoaren inguruan egiten ziren lanak baizik.

## Iruditegia

* Eliza atzean, aurrealdean Lizarrako zubia
* Azpiko ikuspegia
* Ataria
* Barrualdea
* Klaustroa

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Euskal Herri Enblematikoa entziklopediako Euskal Artearen historia (I): Historiaurretik erromanikora liburutik txertatu zen 2017-09-15 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, liburu hori eta entziklopedia horretako beste zenbait Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Euskal Herria Enblematikoa entziklopedia. Liburukia: Euskal Artearen historia (I):Historiaurretik erromanikora
* 1 2 Nafarroako Turismoa. Ruako San Pedro Eliza - Estella-Lizarra - Turismo Nafarroa. (Noiz kontsultatua: 2017-09-15).

## Ikus, gainera

* Nafarroako kultura ondasunak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11682867
* Multimedia: Church of San Pedro de la Rúa, Estella / Q11682867
# San Pedro Ruakoaren auzoa

San Pedro Ruakoaren auzoa (Euskaraz naski Done Petri Ruakoaren auzoa) Nafarroako Lizarrako Alde Zaharraren hegoaldean dagoen auzoa da, harengandik Ega ibaiak banatzen du.
XI. mendearen bukaeran sortu zen. Donejakue bideak Ega ibaiaren hegoaldeko bazterrean dagoen auzo honen ekonomiari distira eta oparotasuna ekarri zion.
1090ean Donejakue bidea sustatzeko asmoarekin Antso V.a Ramirezek baskoien kokaleku zaharra zen Lizarra izeneko lekuan Bidearen etapa bat sortzea erabaki zuen. Gaztelu bat eraiki, jendegune bat ezarri, harresiz inguratu eta foru bat eman zion, Jakako forua oinarri harturik. Horren arabera, baimena eman zuen frankoak hara bizitzera joan zitezen. Frankoak jende noble eta elizjendearekiko basailutzatik libre zeuden gizonak ziren. Neurri horiek merkataritza sustatu eta hiria aberastu zuten ekonomiari eta kulturari begira.
Horrela San Martin burgua Ega ibaiaren eskuin bazterrean sortu zen, hots, Lizarrako auzorik monumentalena, San Nikolas eta Larrugileen kaleen inguruan. Auzo honetan Lizarrako lehen tenplu erromanikoa sortu zen: San Pedro Ruakoa eliza, alegia. Donejakue bideak gurutzatua, egungo San Pedro auzoak eutsi dio, ederki eutsi ere, Erdi Aroko izaera nabarmenari.

## Ondasun nabarmenak

* Hilobi Santuaren eliza
* Nafarroako errege-erreginen jauregia
* San Pedro Ruakoa eliza
* Kartzelako zubia

## Ikus gainera

* Nafarroako kultura ondasunak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492682
# 1905eko Sestao eta Barakaldoko emakumeen greba

1905eko greba emakumeek Sestaon eta Barakaldon sustatutako greba bat izan zen, alokairuen egoera txarra salatzeko. Etxeko altzariak kalera atera zituzten eta garraiobideak moztu zituztenean, gatazka handiak sortu ziren. Egoera hain larria izan zenez, militarrak gerturatu ziren.

## Testuingurua

Alfonso XIIIaren erregealdia zenean, insdustrializazioa hasi eta migrazio mugimendu itzela jasan zuen Ezkerraldeak. Ondorioz, langileentzako etxebizitza falta egon zen, errentak izugarri garestitu ziren eta gainera, ugazabek oso diru gutxi eskaintzen zieten mantentze lanei.
Testuinguru honetan, Barakaldon «errentari elkartea» sortu zuten errenten jaitsiera lortzeko asmoz. Egoera oso larria zen, beraz, langileek etxe alokairua ordaintzeari uztea erabaki zuten.

## Etxea kalera

Barakaldo eta Sestaon zenbait familia etxetik botatzeko aginduak ematen hasi ziren, eta horren ondorioz, egoerak eztanda egin zuen. Langileen etxebizitzen egoera hain zen larria, non "apopilo greba" hastea erabaki zuten. Maiatzaren 22an Barakaldoko San Juan kaleko jornalari bat etxetik botatzera hurbildu ziren udal-epaitegiko kideak, baina ustekabeko egoera topatu zuten bertan: milaka emakumez inguratuta zegoen etxebizitza, eta ez hori bakarrik, etxeetako altzariak ere kalera atera zituzten. Modu horretan lortu zuten etxe kaleratzea egitera zetozen langile eta agintariak kanporatzea eta egun hartako etxegabetzea geldiaraztea.
Protestak laster zabaldu ziren Sestaora, bertan ere jarri zituzten etxeko altzari eta arropak etxegabetzea izateko agindua zuten etxeen inguruan. Era berean, inguruko lantegietara ere hedatu ziren erreakzioak, besteak beste, Labe Garaietara eta Astilleros del Nervion lantegira; bertan ere blokeoak sortu zituzten etxeko altzariak erabiliz.
Garraiobideak ere trabatzen hasi ziren gero altzariak erabiliz: trebidea, txalupa, errepideak... Altzariak kendu zizkietenean, euren gorputzan erabiltzen hasi ziren; trenbideetan etzaten hasi ziren trenak geldiarazteko.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) roberto. (2021-05-07). «Barakaldo, 1905: la huelga de inquilinos que acabó en estado de guerra» Etikalia Inmobiliaria ética. Inmobiliaria en Bilbao y Vitoria-Gasteiz (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) roberto. (2021-05-07). «Barakaldo, 1905: la huelga de inquilinos que acabó en estado de guerra» Etikalia Inmobiliaria ética. Inmobiliaria en Bilbao y Vitoria-Gasteiz (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Martín, Sebastián. (2014-01-28). «Baracaldo, 1905: nuestra primera gran protesta antidesahucios» ElDiario.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ «Emakumeek etxea kalera atera zutenekoa. 1905eko alokairuen greba» Ezagutu Barakaldo (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ «Greben hari morea» Argia (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
# 1905eko Sestao eta Barakaldoko emakumeen greba

1905eko greba emakumeek Sestaon eta Barakaldon sustatutako greba bat izan zen, alokairuen egoera txarra salatzeko. Etxeko altzariak kalera atera zituzten eta garraiobideak moztu zituztenean, gatazka handiak sortu ziren. Egoera hain larria izan zenez, militarrak gerturatu ziren.

## Testuingurua

Alfonso XIIIaren erregealdia zenean, insdustrializazioa hasi eta migrazio mugimendu itzela jasan zuen Ezkerraldeak. Ondorioz, langileentzako etxebizitza falta egon zen, errentak izugarri garestitu ziren eta gainera, ugazabek oso diru gutxi eskaintzen zieten mantentze lanei.
Langileen etxebizitzen egoera hain zen larria, ezen «errentari elkartea» sortu baitzuten errenten jaitsiera lortzeko asmoz. Elkarte horrek "apopilo greba" hastea erabaki zuen: langileek etxe alokairua ordaintzeari utziko zioten.

## Etxea kalera

Etxe alokairuak ordaintzeari uko egin ziotenez geroztik, Barakaldo eta Sestaon zenbait familia etxetik botatzeko aginduak ematen hasi ziren, eta horren ondorioz, egoerak eztanda egin zuen. Maiatzaren 22an Barakaldoko San Juan kaleko jornalari bat etxetik botatzera hurbildu ziren udal-epaitegiko kideak, baina ustekabeko egoera topatu zuten bertan: milaka emakumez inguratuta egon zen etxebizitza, eta ez hori bakarrik, etxeetako altzariak ere kalera atera zituzten. Modu horretan lortu zuten etxe kaleratzea egitera zetozen langile eta agintariak kanporatzea eta egun hartako etxegabetzea geldiaraztea.
Protestak laster zabaldu ziren Sestaora, bertan ere jarri zituzten etxeko altzari eta arropak etxegabetzea izateko agindua zuten etxeen inguruan. Era berean, inguruko lantegietara ere hedatu ziren erreakzioak, besteak beste, Labe Garaietara eta Astilleros del Nervion lantegira; bertan ere blokeoak sortu zituzten etxeko altzariak erabiliz.
Garraiobideak ere trabatzen hasi ziren gero altzariak erabiliz: trenbidea, txalupa, errepideak... Eta altzariak kendu zizkietenean, euren gorputzak erabiltzen hasi ziren; trenbideetan etzaten hasi ziren trenak geldiarazteko.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) roberto. (2021-05-07). «Barakaldo, 1905: la huelga de inquilinos que acabó en estado de guerra» Etikalia Inmobiliaria ética. Inmobiliaria en Bilbao y Vitoria-Gasteiz (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) roberto. (2021-05-07). «Barakaldo, 1905: la huelga de inquilinos que acabó en estado de guerra» Etikalia Inmobiliaria ética. Inmobiliaria en Bilbao y Vitoria-Gasteiz (Noiz kontsultatua: 2025-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Martín, Sebastián. (2014-01-28). «Baracaldo, 1905: nuestra primera gran protesta antidesahucios» ElDiario.es (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ «Emakumeek etxea kalera atera zutenekoa. 1905eko alokairuen greba» Ezagutu Barakaldo (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
* ↑ «Greben hari morea» Argia (Noiz kontsultatua: 2025-03-16).
# Javier Tolosa

Javier Tolosa Etxepare (Irun, Gipuzkoa, 1969) aktorea da, antzerkian, zineman eta telebistan aritua.
Eusko Jaurlaritzaren Antzerti arte dramatikoko eskolan diplomatua, Madrilen ere ikasi zuen.

## Filmografia

* Agur Etxebesteǃ (2019)
* Ola de crímenes (2018)
* Mes trésors (2017)
* Kalebegiak (2016)
* Igelak (2016)
* Que Dios nos perdone (2016)
* Cuerpo de Élite (2016)
* Lasa eta Zabala (2014)
* Los misterios de Laura (2011)
* Rabia (2009)
* Princesas (2005)
* El Lobo (2004)
* Noviembre (2003)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Albertus, Ramón. (2023-10-11). «Javier Tolosa, actor en 'Cielos': "La obra de teatro se inicia con una amenaza de atentado global"» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* Datuak: Q61669440
# Rogue software

Rogue software (euskaraz software maltzurra edo antibirus faltsu bezala ezagutzen dena) programa informatiko maltzur mota bat da, eta bere helburu nagusia da ordenagailu bat birusen batek kutsatzen duela sinestaraztea, erabiltzaileari diru-kopuru handia ordainaraziz.
A pesar de utilizar técnicas anticuadas y algo poco sofisticadas, el software de seguridad fraudulento se ha convertido en una importante amenaza para la seguridad, debido al tamaño de las poblaciones afectadas, el número de variantes diferentes que se han desatado (más de 250) y las ganancias que se han obtenido por los ciberdelincuentes (más de 300.000 dólares al mes).
Teknika zaharkituak eta sofistikazio gutxikoak erabili arren, iruzurrezko segurtasun-softwarea segurtasunerako mehatxu garrantzitsu bihurtu da, kaltetutako populazioen tamaina, askatu diren aldaera desberdinen kopurua (250 baino gehiago) eta zibergaizkileek lortu dituzten irabaziak (300.000 dolar baino gehiago hilean) direla eta.

## Transmisioa

Software mota hau ezkutuan eta erabiltzailearen borondatearen aurka deskargatu eta instalatu ohi da Internetetik zuzenean.
Hala ere, batzuetan, malwarearen aurkako produktu baten proba-bertsio gisa aurkezten da, eta erabiltzaileak fede onez deskargatzen du.
Noizbehinka, web orri batek software maltzur gehiago instala dezake ordenagailuan, erabiltzailearen borondatearen aurka.
Proba-bertsio gisa aurkezten direnen kasuan, berariazko positibo faltsuak sortzen dituzte eta existitzen ez den malwarea detektatzen dute. Probako bertsioa denez, erabiltzaileari jakinarazten dio horiek ezabatzeko aplikazioaren bertsio osoa erosi beharko duela.

## Detektatzea eta ezabatzea

Softwarea berriegia ez bada, eguneratutako antibirus eta antispyware ospetsuenek horiek instalatzea eta aktibatzea eragotz dezakete.
Malwarearen aurkako produktuak fabrikatzen dituen inongo enpresak oraindik detektatu ez badu, kutsatutako fitxategiak aurkitu eta eskuz desinfektatu beharko dira, eta hori oso konplexua da.

## Eskariak

Gaur egun, mota horretako softwarea fabrikatzen duten enpresak ixten saiatzen diren demanda judizialen etengabeko borroka dago, hala nola XPdefender, WinSpywareProtect, WinDefender, WinFixer, MalwareCore eta Antibirus 2009.

## Erreferentziak

* ↑ Txantiloi:Cita web
* ↑ «Gone Rogue: An Analysis of Rogue Security Software Campaigns | IEEE Conference Publication | IEEE Xplore» ieeexplore.ieee.org.
* ↑ Information about the other "scareware" lawsuits... - Spyware Sucks. .
* ↑ Malware victim tries in vain to punish its source - San Jose Mercury News. .

## Kanpo estekak

* Listado de Rogue Software
* Spyware Warrior (Ingelesez)
* TitanShield Symantec (Ingelesez)
* Datuak: Q2429834
# Rogue software

Rogue software (euskaraz software maltzurra edo antibirus faltsu bezala ezagutzen dena) programa informatiko maltzur mota bat da, eta bere helburu nagusia da ordenagailu bat birusen batek kutsatzen duela sinestaraztea, erabiltzaileari diru-kopuru handia ordainaraziz.
Teknika zaharkituak eta sofistikazio gutxikoak erabili arren, iruzurrezko segurtasun-softwarea segurtasunerako mehatxu garrantzitsu bihurtu da, kaltetutako populazioen tamaina, askatu diren aldaera desberdinen kopurua (250 baino gehiago) eta zibergaizkileek lortu dituzten irabaziak (300.000 dolar baino gehiago hilean) direla eta.

## Transmisioa

Software mota hau ezkutuan eta erabiltzailearen borondatearen aurka deskargatu eta instalatu ohi da Internetetik zuzenean.
Hala ere, batzuetan, malwarearen aurkako produktu baten proba-bertsio gisa aurkezten da, eta erabiltzaileak fede onez deskargatzen du.
Noizbehinka, web orri batek software maltzur gehiago instala dezake ordenagailuan, erabiltzailearen borondatearen aurka.
Proba-bertsio gisa aurkezten direnen kasuan, berariazko positibo faltsuak sortzen dituzte eta existitzen ez den malwarea detektatzen dute. Probako bertsioa denez, erabiltzaileari jakinarazten dio horiek ezabatzeko aplikazioaren bertsio osoa erosi beharko duela.

## Detektatzea eta ezabatzea

Softwarea berriegia ez bada, eguneratutako antibirus eta antispyware ospetsuenek horiek instalatzea eta aktibatzea eragotz dezakete.
Malwarearen aurkako produktuak fabrikatzen dituen inongo enpresak oraindik detektatu ez badu, kutsatutako fitxategiak aurkitu eta eskuz desinfektatu beharko dira, eta hori oso konplexua da.

## Eskariak

Gaur egun, mota horretako softwarea fabrikatzen duten enpresak ixten saiatzen diren demanda judizialen etengabeko borroka dago, hala nola XPdefender, WinSpywareProtect, WinDefender, WinFixer, MalwareCore eta Antibirus 2009.

## Erreferentziak

* ↑ «Gone Rogue: An Analysis of Rogue Security Software Campaigns | IEEE Conference Publication | IEEE Xplore» ieeexplore.ieee.org.
* ↑ Information about the other "scareware" lawsuits... - Spyware Sucks. .
* ↑ Malware victim tries in vain to punish its source - San Jose Mercury News. .

## Kanpo estekak

* Listado de Rogue Software
* Spyware Warrior (Ingelesez)
* TitanShield Symantec (Ingelesez)
* Datuak: Q2429834