OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nguyên Van Thieu

Nguyên Van Thieu (Phang Rang, Frantziar Indotxina, 1923ko apirilaren 5a - Boston, Massachusetts, AEB, 2001eko irailaren 29a) vietnamdar politikaria eta militarra izan zen. 1965-1975 bitartean, Vietnamgo Errepublikako presidentea izan zen.

## Bizitza

Vietnamgo Akademia Militarrean egin zituen ikasketak. 1965ko ekainean, militarrek Hego Vietnamgo gobernuko buru izendatu zuten, Nguyên Khanh jenerala aginpidetik kenduta. Laguntza handiagoa eskatu zien Estatu Batuei, eta soldaduz eta poliziaz, 1.500.000 laguneko armada osatu zuen.
Konstituzioa berrituz eta sasi-hauteskundeak eginez (1966-1967) aginpideari legezko itxura ematen saiatu zen. Hala ere, Estatu Batuen laguntzari esker iraun zuen aginpidean 1975 arte. Urte horretako apirilaren hasieran, Duong Van Minhen eskuetan utzi zuen aginpidea, Ipar Vietnamgo gudarostea Saigon ingururaino aurreratu zenean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q313707
* Multimedia: Nguyễn Văn Thiệu / Q313707
# Nguyễn Minh Triết

Nguyễn Minh Triết (1942ko urriaren 8a) 2006tik 2011ra Vietnamgo zazpigarren presidente izan zen politikari vietnamdar bat da. Vietnamgo Asanblada Nazionalak 464 botorekin (%94) aukeratu zuen 2006ko ekainean.
Nguyễn Minh Triết Vietnamgo Alderdi Komunistako idazkaria izan zen lehenago Ho Chi Minh Hirian. Vietnamgo presidentetza zeremonial posizioa da eta Politburoak erabakitzen du gobernuaren politika. Triết Politburoko laugarren sailkatua izan zen 2006tik 2011ra. 2011ko uztailean amaitu zen presidente kargua. Trương Tấn Sang Politburoko kide nagusia izan zen haren ordez.
2006ko apirilean Vietnamgo Alderdi Komunistako Alderdiaren 10. Kongresuan, Vietnamgo Errepublika Sozialistako presidente izendatu zuten eta 2006ko ekainaren 27an Asanblea Nazionalak berretsi zuen. Egun horretan, Trần Đức Lương ordezkatu zuen. Ondoren, Nguyễn Tấn Dũng proposatu zuen lehen ministro berri gisa.
* Datuak: Q57400
* Multimedia: Nguyễn Minh Triết / Q57400
# Trương Tấn Sang

Trương Tấn Sang (1949ko urtarrilaren 21a) Vietnamgo politikaria da, 2011tik 2016ra Vietnamgo zortzigarren presidentea izan zena. Vietnamgo buruzagi nagusietako bat izan zen, Nguyễn Tấn Dũng lehen ministroarekin eta Nguyễn Phú Trọng Alderdiko idazkari nagusiarekin batera. 2011ko uztailean, Trương Tấn Sang Vietnamgo Asanblada Nazionalak Vietnamgo Errepublika Sozialistako estatuko presidente hautatu zuen eta bere aurreko Nguyễn Minh Triết kargutik erretiratu zenak izendatu zuen.
* Datuak: Q57407
* Multimedia: Trương Tấn Sang / Q57407
# Ramón María Narváezen zazpigarren gobernua

Ramon Maria Narváezen zazpigarren gobernua, 1866ko uztailetik 1868ko apirilera arte, Espainiako ezegonkortasun politiko eta sozialak markatutako aldia izan zen. Narváez, "Lojako Ezpatoi" izenez ezaguna, eragin handiko militar eta politikaria izan zen, eta Ministroen Kontseiluko presidente izan zen behin baino gehiagotan Isabel II.aren erregealdian.
Bere azken agintaldian, Narváezek erronka askori aurre egin behar izan zien, oposizio liberal eta errepublikar gero eta handiagoa barne, baita bere gobernuaren ezaugarri izan ziren ustelkeria eta autoritarismoa ere. Ordena eta egonkortasuna mantentzeko ahaleginak egin zituen arren, bere gobernuak ezin izan zuen 1868ko Iraultzaren eztanda ekidin, "La Gloriosa" izenez ere ezaguna, azkenean Isabel II.a boteretik kendu eta Narvaáz erbestera eraman zuena.

## Kabinetea

Ministroen Kontseilua, 1866ko uztailaren 10a – 1868ko apirilaren 23a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Rámon María Narváez | 1866ko uztailaren 10a – 1868ko apirilaren 23a |
| Gerra ministroa | Rámon María Narváez | 1866ko uztailaren 10a – 1868ko apirilaren 23a |
| Agintaritza ministroa | Luis González Bravo | 1866ko uztailaren 10a – 1868ko apirilaren 23a |
| Sustapen ministroa | Manuel Orovio Echagüe | 1866ko uztailaren 10a – 1868ko apirilaren 23a |
| Estatu ministroa | Mirafloreseko kondea | 1866ko uztailaren 10a – uztailaren 13a (bitarteko) |
| Estatu ministroa | Eusebio de Calonje | 1866ko uztailaren 13a – ekainaren 9a |
| Estatu ministroa | Alejandro de Castro Casal | 1867ko ekainaren 9a – ekainaren 27a |
| Estatu ministroa | Lorenzo Arrazola | 1867ko ekainaren 27a – 1868ko apirilaren 23a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Lorenzo Arrazola | 1866ko uztailaren 10a – 1867ko ekainaren 27a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Joaquín Roncali | 1867ko ekainaren 27a – 1868ko apirilaren 23a |
| Itsas Armada ministroa | Eusebio de Calonje | 1866ko uztailaren 10a – uztailaren 13a |
| Itsas Armada ministroa | Joaquín Gutiérrez de Rubalcava | 1866ko uztailaren 13a – 1867ko ekainaren 27a |
| Itsas Armada ministroa | Martin Belda y Mencia | 1867ko ekainaren 27a – 1868ko otsailaren 11 |
| Itsas Armada ministroa | Carlos Marfori | 1868ko otsailaren 11 – otsailaren 13a |
| Itsas Armada ministroa | Severo Catalina | 1868ko otsailaren 13a – apirilaren 23a |
| Itsasoz haraindiko ministroa | Alejandro de Castro Casal | 1866ko uztailaren 10a – 1867ko urriaren 27a |
| Itsasoz haraindiko ministroa | Carlos Marfori | 1867ko urriaren 27a – 1868ko apirilaren 23a |
| Ogasun ministroa | Manuel Garcia Barzallana | 1866ko uztailaren 10a – 1868ko otsailaren 10a |
| Ogasun ministroa | José Sánchez Ocaña | 1868ko otsailaren 10a – apirilaren 23a |
# Český Krumloveko gaztelua

Český Krumloveko gaztelua, txekieraz Hrad Český Krumlov, Txekiar Errepublikako Český Krumlov udalerrian dagoen gaztelu bat da, Hego Bohemia eskualdean.
Lehen gaztelua 1253an Vítkovci familiak eraiki zuen, Bohemiako Rosenberg familiaren adar boteretsuena zena.
Pragako gazteluaren ondoren Txekiar Errepublikako bigarren gaztelu handiena eta bisitatuena da.

## Kanpo loturak

* Webgune ofiziala (Ingelesez) (Txekieraz)
* Datuak: Q2164919
* Multimedia: Český Krumlov Castle / Q2164919
# Český Krumlov

Český Krumlov (txekieraz ˈtʃɛskiː ˈkrumlof; alemanez: Krumau edo Böhmisch Krumau) Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 13.028 biztanle ditu eta 22,16 kilometro koadroko azalera. Český Krumloveko barrutian dago. UNESCOk gazteluaren inguruko bere herrigunea Gizateriaren Ondare izendatu zuen 1992an Pragako gazteluen barrutiarekin batera.
Toponimoak Český ("bohemiar") adjektiboa du hegoaldeko Moraviako Moravský Krumlov udalerriarekin ez nahasteko.

## Historia

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 12531253. urtean egin zen.

## Toki nabarmenak

* Český Krumloveko gaztelua

## Herri eta hiri senidetuak

* Vöcklabruck (Austria)
* San Gimignano (Italia)
* Slovenj Gradec (SVN)
* Miami Beach (AEB)
* Hauzenberg (Alemania)
* Llanwrtyd Wells (Gales)

## Galeria

* Plaza nagusia
* Ikuspegia
* Lorategiak
* Jauregiaren patioa
* Lorategiaren urmaela

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) UNESCO. Historic Centre of Český Krumlov. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188082
* Multimedia: Český Krumlov / Q188082
# Antonio Aguilar y Correaren gobernua

Antonio Aguilar y Correa, Armijoko Vegako markesa izenez ere ezaguna, politikari eta abokatu espainiarra izan zen, eta hainbat kargu garrantzitsu bete zituen bere ibilbidean zehar. Ministroen Kontseiluko presidente gisa izan zuen gobernua laburra izan zen, 1906ko abenduaren 4tik 1907ko urtarrilaren 25era arte.
Bere agintaldian, Aguilarrek y Correak erronka esanguratsuei egin zien aurre, garaiko ezegonkortasun politiko eta soziala barne. Bere gobernua ordena eta egonkortasuna mantentzean zentratu zen, baina bere iraupen laburrak funtsezko aldaketak ezartzeko gaitasuna mugatu zuen.
Aguilarrek y Correak beste kargu garrantzitsu batzuk ere izan zituzten, hala nola, Sustapen ministroa, Agintaritza ministroa eta Estatu ministroa hainbat aldiz bere ibilbidean zehar. Espainiako politikan izan zuen eragina nabarmena izan zen, eta 1868ko Iraultzaren prestaketan parte hartu izana eta Espainiako diplomazian izan zuen papera barne hartzen ditu bere ondareak.

## Kabinetea

Ministroen Kontseilua, 1906ko abenduaren 4a – 1907ko urtarrilaren 25a :
| Funtzioa | Izena eta abizenal | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Antonio Aguilar y Correa | 1906ko abenduaren 4a – 1907ko urtarrilaren 25a |
| Agintaritza ministroa | Romanonesko kondea | 1906ko abenduaren 4a – 1907ko urtarrilaren 25a |
| Estatu ministroa | Juan Pérez Caballero | 1906ko abenduaren 4a – 1907ko urtarrilaren 25a |
| Gerra ministroa | Valeriano Weyler | 1906ko abenduaren 4a – 1907ko urtarrilaren 25a |
| Itsas Armada ministroa | Juan Jácome y Pareja | 1906ko abenduaren 4a – 1907ko urtarrilaren 25a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Antonio Barroso y Castillo | 1906ko abenduaren 4a – 1907ko urtarrilaren 25a |
| Ogasun ministroa | Juan Navarro Reverter | 1906ko abenduaren 4a – 1907ko urtarrilaren 25a |
| Sustapen ministroa | Francisco de Federico y Martinez | 1906ko abenduaren 4a – 1907ko urtarrilaren 25a |
| Irakaskuntza Publiko eta Arte Ederretako ministroa | Amalio Gimeno y Cabañas | 1906ko abenduaren 4a – 1907ko urtarrilaren 25a |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26185106
# Práxedes Mateo Sagastaren laugarren gobernua

Práxedes Mateo Sagastaren laugarren gobernua, 1881eko otsailetik 1883ko urrira arte hedatu zena, garai esanguratsua izan zen Espainiako historia politikoan. Denbora horretan, Sagastak Alderdi Liberala gidatu zuen eta erreforma aurrerakoiak ezarri zituen. Administrazioaren ezaugarri nagusiak hezkuntza sustatzea, azpiegitura modernizatzea eta lan-baldintzak hobetzea izan ziren.
Sistema parlamentarioa sendotzen eta Elizak gai politikoetan duen eragina murrizten ere lan egin zuen Sagastak. Hala ere, bere gobernuak aurre egin zien erronkei, hala nola kontserbadoreen oposizioa eta proposatutako erreformek eragindako tentsio sozialak

## Kabinetea

Ministroen Kontseilua, 1881eko otsailaren 8a – 1883ko urriaren 13a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Práxedes Mateo Sagasta | 1881eko otsailaren 8a – 1883ko urriaren 13a |
| Estatu ministroa | Antonio Aguilar y Correa | 1881eko otsailaren 8a – 1883ko urriaren 13a |
| Gerra ministroa | Arsenio Martínez-Campos | 1881eko otsailaren 8a – 1883ko urriaren 13a |
| Sustapen ministroa | José Luis Albareda | 1881eko otsailaren 8a – 1883ko urriaren 13a |
| Agintaritza ministroa | Pio Gullon e Iglesias | 1883ko urtarrilaren 9a – urriaren 13a |
| Agintaritza ministroa | Venancio González y Fernández | 1881eko otsailaren 8a – 1883ko urtarrilaren 9a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Manuel Alonso Martínez | 1881eko otsailaren 8a – 1883ko urtarrilaren 9a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Vicente Romero Girón | 1883ko urtarrilaren 9a – urriaren 13a |
| Ogasun ministroa | Justo Pelayo de la Cuesta Núñez | 1883ko urtarrilaren 9a – urriaren 13a |
| Ogasun ministroa | Juan Francisco Camacho de Alcorta | 1881eko otsailaren 8a – 1883ko urtarrilaren 9a |
| Itsas Armada ministroa | Francisco de Paula Pavía y Pavía | 1881eko otsailaren 8a – 1883ko urtarrilaren 9a |
| Itsas Armada ministroa | Arsenio Martínez-Campos | 1883ko urtarrilaren 9a – urtarrilareen 13a |
| Itsas Armada ministroa | Rafael Rodríguez Arias | 1883ko urtarrilaren 13a – urriaren 20a |
| Itsasoz haraindiko ministroa | Fernando León y Castillo | 1881eko otsailaren 8a – 1883ko urtarrilaren 9a |
| Itsasoz haraindiko ministroa | Gaspar Núñez de Arce | 1883ko urtarrilaren 9a – urriaren 13a |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111209256
# Joaquín Jovellar y Solerren gobernua

Joaquín Jovellar y Soler Espainiako Ministroen Kontseiluko presidentea izan zen 1875ean, irailaren 12tik abenduaren 2ra arte. Bere gobernua, nagusiki, Berrezarpenaren Gorte Konstituziogileak osatzeko hauteskundeen antolaketan zentratu zen.
Gobernuko presidente rolaz gain, Jovellar Gerra ministro ere izan zen behin baino gehiagotan, eta kargu militar garrantzitsuak izan zituen, hala nola Kubako eta Filipinetako kapitain jenerala. Kuban eta Filipinetan izan zuen agintaldiaren ezaugarri nagusia erreforma administratiboak ezartzea eta tokiko eskaerei erantzuteko ahaleginak egitea izan zen.

## Kabinetea

Ministroen Kontseilua, 1875eko irailaren 12a – abenduaren 2a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Joaquín Jovellar y Soler | 1875eko irailaren 12a – abenduaren 2a |
| Gerra ministroa | Joaquín Jovellar y Soler | 1875eko irailaren 12a – abenduaren 2a |
| Agintaritza ministroa | Francisco Romero Robledo | 1875eko irailaren 12a – abenduaren 2a |
| Estatu ministroa | Emilio Alcalá Galiano | 1875eko irailaren 12a – abenduaren 2a |
| Estatu ministroa | Adelardo López de Ayala | 1875eko irailaren 12a – irailaren 16a (bitarteko) |
| Itsasoz haraindiko ministroa | Adelardo López de Ayala | 1875eko irailaren 12a – abenduaren 2a |
| Itsas Armada ministroa | Santiago Durán y Lira | 1875eko irailaren 12a – abenduaren 2a |
| Ogasun ministroa | Pedro Salaverría y Charitu | 1875eko irailaren 12a – abenduaren 2a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Fernando Calderón Collantes | 1875eko irailaren 12a – abenduaren 2a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Cristóbal Martín de Herrera | 1875eko irailaren 12a – irailaren 16a (bitarteko) |
| Sustapen ministroa | Cristóbal Martín de Herrera | 1875eko irailaren 12a – abenduaren 2a |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111209250
# Dessau-Roßlau

Dessau-Roßlau Alemaniako Saxonia-Anhalt estatuan dagoen hiri bat da. Berez hiri hau, 2007an Dessau hiria eta Roßlau udalerria elkartzetik sortua da. Leku honetan Elba eta Mulde ibaiek bat egiten dute. 2010eko erroldaren arabera hiriak 86.906 biztanle zituen. Hiria bi aldiz izendatua izan da Gizateriaren Ondare, Bauhaus mugimenduagatik eta Wörlitz lorategiengatik.

## Historia

Dessauren lehenengo aipamena 1213koa da, Roßlaurena 1215ekoa. Anhalteko printzerria 1570an eratu zen arte Dessauk ez zuen garrantzia berezirik izan. Orduan printzerriko hiriburu bihurtu zen. 1603an Anhalt desegin bazen ere Dessauk hiri garrantzitsua izaten jarraitu zuen eta Anhalteko Dukerria 1863an berriz eratzean Dessau izendatu zuten hiriburu.
XIX mendean hiri industriala bihurtu zen. 1925ean Walter Gropius arkitektua Weimarretik bidali zutenean (kontserbadoreek ez baitzuten bere diseinu berritzailea gustuko) Dessaura etorri ziren eta bertan Bauhaus arkitektura iraultzailea abiarazi zuten. Naziek 1932an eskola itxi eta Berlinera alde egin zuen Gropiusek.
Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek hiria erabat suntsitu zuten. Estatubatuarrak jabetu ziren hiriaz baina Sobietarren okupazio eremuan gelditu zenez Ekialdeko Alemaniaren parte bihurtu zen. Hiriaren berreraikuntza hormigoiz egin zen eta Ekialdeko Alemaniako industriagune garrantzitsua bihurtu zen. 1990eko Alemaniaren bateratzearen ondoren, eraikin historikoak zaharberritzen hasi ziren.

## Ondasun nabarmenak

Dessau-Roßlauko bi elementu Gizateriaren Ondare bihurtu ditu UNESCOk:
* Bauhaus arte mugimendua (Weimarrekin batera)
* Dessau-Wörlitz lorategia

## Hiritar ezagunak

* Kurt Weill (1900-1950), musikagilea

## Iruditegia

* Bauhaus eraikina.
* Udaletxea eta Markplatz enparantzaren aireko ikuspegia.
* Mausoleoa.
* Anhaltisches antzokia.

## Hiri senidetuak

Dessau-Roßlau ondorengo hiriekin senidetuta dago:
| Argenteuil (Val-d'Oise) (Frantzia) (1959)  Klagenfurt (Austria) (1971)  Ludwigshafen (Alemania) (1988)  Ibbenbüren (Alemania) (1990) | Gliwice (Polonia) (1992)  Nemenčinė (Lituania) (1995)  Roudnice nad Labem (Txekia) (2004) |

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Dessau-Roßlau hiriko udal webgunea (Alemanez)
* Datuak: Q3828
* Multimedia: Dessau-Roßlau / Q3828
# Kaarsild

Kaarsild Tartu hirian dagoen arku-zubi bat da, Estonian. Emajõgi ibaia zeharkatzeko oinezkoentzako eraiki zen 1959an, udaletxearen plaza eta Ülejõe auzoa elkartuz.

## Historia

Aurrez zegoen XVIII. mendeko harrizko zubia Bigarren Mundu Gerran suntsitu zen eta haren ordez zubi berria eraikitzea erabaki zen. Peeter Varep-ek diseinatu zuen. 1957an hasi zituzten eraikuntza lanak eta 1959an amaitu.
2017an zubian berriztatze lanak burutu zituzten.

## Egitura

Arku bakarra duen zubia da 57,4 metrotako luzera duena. Pasabidearen gainean dagoen arku egiturak 8 metrotako altuera hartzen du puntu gorenean eta ertz batean kokaturik dago. Gauez kolorez argiztatzen da eta batzuetan soinua ere ateratzen du.

## Iruditegia

* Gauez argiztatuta.
* Pasabidea neguan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Arch Bridge (Kaarsild)» Visit Tartu (Noiz kontsultatua: 2024-11-10).
* ↑ «Kaarsild • XX sajandi arhitektuur» register.muinas.ee (Noiz kontsultatua: 2024-11-10).
* ↑ Hubert Matve. (1999). "Jalakäijate sild" dans Villem Raam. Eesti arhitektuur. 4, Tartumaa, Jõgevamaa, Valgamaa, Võrumaa, Põlvamaa, Tallinn, Valgus ISBN 9985-68-050-2..
* ↑ (Ingelesez) «Kaarsild’s sound and lighting installations to be showcased this week» tartu.ee 2017-10-17 (Noiz kontsultatua: 2024-11-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12365937
* Multimedia: Kaarsild / Q12365937
# Jorge Moneo

Jorge Moneo Quintana (Gasteiz, Araba, 1988) arabar zinemagilea da.
Arte Ederretan lizentziaduna da Euskal Herriko Unibertsitatean. Horrez gain, Sormenezko Dokumentalaren Teoriari eta Praktikari buruzko masterra burutu zuen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. Bere lanak hainbat nazioarteko jaialdietan programatu izan dira eta hainbatetan ere sarituak izan dira.
Horien artean, ‘Orbainak’ filma 2019ko Filmadrid jaialdian saritua izan zen eta Nazioarteko Epaimahaiaren Aipamen Berezia jaso zuen Bartzelonako 2019ko L'Alternativa zinemaldian.
'Begiak Hesteko Artean' ('In Ictu Oculi' bezala ere ezaguna) Punto de Vista - Nafarroako Zinema Dokumentalaren Nazioarteko Jaialdiaren 2020ko edizioan Publikoaren Sari Berezia jaso zuen, eta Alcances - Cadizeko Zinema Dokumentalaren Jaialdiaren urte bereko edizioko Film Labur Onenaren Saria. Gidoi onenaren saria ere jaso zuen Euskal Zine Bileraren 44. edizioan (Lekeitio) eta XXV. Cortada (Vitoria-Gasteiz) jaialdiko ‘Gureak’ saria, eta baita ere Zuzendari Onenaren urrezko gezia RIBALTA Experimental Film Festival-en (Italia). Era berean, film honek Shorts México jaialdiko Epaimahaiaren Ohorezko Aipamena jaso zuen Iberoamerikako Dokumental Lehian, eta Kroaziako SVARF - Split International Videoart Festival-eko Epaimahaiaren Aipamen Berezia ere bai.
'Exergo' filmak ZalabDocs Award saria jaso zuen Sardiniako Cagliari Essay Film Festivalean 2024an.

## Filmografia
### Dokumentalgintza

| Urtea | Izenburua | Oharrak |
| 2024 | Exergo | |
| 2023 | Phantasia | |
| 2020 | Begiak Hesteko Artean | |
| 2019 | Orbainak | |
| 2017 | La Ciutat Interior | Zuzendarikidea |

### Zinemagintza

| Urtea | Izenburua | Oharrak |
| 2020 | Begirada | Film kolektiboa. Hainbat zuzendari. |

## Erreferentziak

* ↑ Amenabar, Anakoz. (2020ko otsailaren 21a). «Jorge Moneo: "Irudiaren inguruko lanketa handia egin behar dugu"» Alea (Noiz kontsultatua: 2020ko otsailaren 26a).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q86424092
# Mizen Head zubia

Mizen Head zubia (ingelesez: Mizen Head Bridge) Irlanda hego-mendebaldeko Mizen Head lurmuturrean dagoen oinezkoentzako zubia da. Crookhaven herrian kokaturik dago Cork konderrian.
2011ko martxoan ireki zen zubi zaharra eraitsi ondoren.

## Historia

Mizen Head lurmuturra eta Cloghane uhartea lotuko zituen oinezkoentzako zubi bat eraikitzea erabaki zen 1907an eta horretarako lehiaketa bat antolatu zen. Urriaren 18an Messrs Thorne and Co. konpainiari esleitu zitzaion lana 1.272 liberako kostoa izango zuena. Zubi berezia izan zen, altzairu armatuaz egindako aurrenekotako zubia baitzen. 52,426 metrotako luzera zuen eta itsasoarekiko 45,72 metrotako altueran kokaturik zegoen. Diseinuaren egitura nabarmenena arkua zen. 1908an hasi zituzten lanak eta 1910eko martxoan amaitu.
Ia ehun urte pasa zirenean zubia segurua ez zela ikusi zen. Erabilitako altzairua aireak desegin omen zuen eta 2005eko otsailean itxi egin zuten. Urte hartako ekainean andamioak ezarri zitzaizkion baina 2008an zubi berria eraikitzeko erabakia hartu zen. Zubi zaharra bota eta berria eraiki zen 2009ko urria eta 2010ko abenduaren artean eta 2011ko abuztuan inauguratu zen.
Zubiaren eraikuntzak izan zituen hainbat zailtasun. Alde batetik zaurgarritasun handiko itsas eremuan kokatzen delako eta bestetik muturreko eguraldiari aurre egiteko erronka zuelako.

## Ezaugarriak

Zubi berriak aurrekoaren itxura bera du. 50 metrotako zubibegia du, guztira 52 metrotako luzera, eta itsasoaren mailatik 45 metrotako altueran eraikita dago. Zubi zaharrarekiko alderatuta 0,7 metro zabalagoa da hau.
Zubira iristea ez da erraza, izan ere malda handia jaitsi beharra baitago metro bateko baino zabalera txikiagoan duen bidean. Baina turismogune izateko asmoa ere bazutenez ikuspegi ederreko plataformak eraiki zituzten bidean, zubia baino altuera handiagoan. Wild Atlantic Way ibilbide turistikoaren parte da.

## Iruditegia

* Zubi zaharra.
* Zubi berria.
* Zubiaren pasarela.
* Mizen Head lurmuturra.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) «Mizen Head Bridge (Crookhaven, 2011)» Structurae (Noiz kontsultatua: 2025-03-12).
* 1 2 (Ingelesez) MizenGuide. Mizen Foot Bridge - Mizen Head Guide. (Noiz kontsultatua: 2025-03-12).
* 1 2 3 (Ingelesez) «Mizen Head Footbridge» RPS (Noiz kontsultatua: 2025-03-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114068965
* Multimedia: Mizen Head Bridge (2011) / Q114068965
# 1996ko Docklandsko atentatua

Docklandsko atentatua, South Quay atentatua eta Canary Wharfeko atentatua, 1996ko otsailaren 9an, Erresuma Batuko Londres hiriburuan Behin-behineko IRAk burututako bonba atentatu bat da, Isle of Dogs finantza barrutiko Docklands eremuan.
Atentatuak ordurarteko Behin-behineko IRAren hamazazpi hilabeteko su-etenaren amaiera suposatu zuen.

## Atentatua

Atentatua IRAren Hego Armagheko Brigadak prestatu zuen, horretarako amonio nitrato eta fuel oliozko tona erdiko bonba eraiki zuen. Otsailaren 7an, Ipar Irlandatik Eskoziara Larne eta Stranraer arteko ferryaz garraitua izan zen, ondoren 480 kilometroz errepidez Londres ekialdeko Barking auzora eramana izan zen.
1996ko otsailaren 9ko arratsaldeko 17:00eta Ford Cargo kamioi batean South Quay DLR geltokian aparkatu zuten. 17:30etan IRAko bozeramaile batek Irlandako Errepublikako RTÉ telebista katearen bidez erakunde armatuak su-etena 18:00etan amaitutzat jotzen zuela aldarrikatu zuen. Aurrez, 17:30etan IRAk gutxienez 6 bonba-abisu dei egin zituen, "Londresko South Quay geltokia, Marsh Wall eta Isle of Dogsen bonba eztanda handia egongo da. Hustu jndez berehala" ohartuz. 18:00etan polizia bertaratu eta South Quay geltokia eta ingurua husten hasi zen.
19:01ean bonba eztandarazi eta 2 hildako eta 100dik gora zauritu eragin zituen. Leherketak 150 milioi liberako diru-kalteak eragin eta aseguru-etxeek 170 milioi libera ordaindu behar zuten.
* Datuak: Q4591331
# Crookhaven

Crookhaven (irlanderaz An Cruachán) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-mendebaldean dagoen kostaldeko herria da. Irlanda Uharte osoko punturik hego-mendebaldekoenean dago.

## Geografia

Cork hiritik 132 kilometro hego-mendebaldera eta Dublin hiriburutik 383 kilometro hego-mendebaldera dago, gertuen dueen eskualdeko errepidea R591 delarik. Herri honetara Goleen herritik datorren errepide bidez iristen da, hain zuzen ere, badian zehar doan bihurgunez beteriko errepidea.
Mizen Head lurmuturra aurkitzen da bertan eta turismogune nabarmenena Mizen Head zubia da.

## Demografia

Negualdean 40 biztanle inguru izan ohi ditu, aldiz, udaldean 240 biztanlera iris daiteke, nagusiki bertako opor-etxetan ostatu ohi duen jendea delarik.

## Kanpo estekak

* Crookhaven udalerriaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q2566692
* Multimedia: Crookhaven / Q2566692