# Clara Goiti

Clara Goiti Zugazagoitia (Mañaria, Bizkaia, 1894ko abuztuaren 11a – 1971) frankismoaren biktima izan zen, kartzelaratua 1936ko Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz eta Mañariko 13 Alabak deituriko emakume errepresaliatuen taldeko adindunena.

## Biografia

Brigida Zugazagoitia Arriaga eta Marcos Goiti Bustinza senar-emazteek izandako seme-alabetan laugarrena, jaio eta hurrengo egunean izan zen bataiatua Jasokunde parrokian.
Ezkondu ostean, zazpi neska-mutikoren ama izango zen, eta haien kargua eta bizileku zuen Aurreketxe baserri bueltako zereginak ziren bere ardura nagusia. 1937ko uztailaren 29an Mañarian egin zen sarekadan preso eraman zuten eta abuztuaren 12ko data duen ikerketa-adierazpenean esaten du ez dela sekula Emakume izan, hau da ez dela Emakume Abertzale Batzako kidea izan eta ez dela inongo alderdi politikokoa, botoa euskal nazionalistei eman dien arren, beraien aldekoa delako.
Abuztuaren 12 horretan hain justu, Mañariko Elizateko udalbatza guztia batuta, Bilboko Instrukzio Militarreko 4. Epaitegiari luzatutako idatzian aipatzen dute Clara Goiti eta zerrendatutako beste 9 andrazkok, EAJko kideak guztiak, “jokabide ona antzeman izan zaiela, bai alderdi moralean, bai erlijiosoan”.
Bilboko Larrinagako espetxean bi hilabete egin zituen preso eta irailaren 29an askatu zuten, Irene Bizkarra, Julia Bizkarra, Salome Arteaga, Maxima Arteaga eta Antolina Gorospe herrikideekin batera. Clara Goitik ez zien etxekoei sekula aipatu kartzelaratuta egon zenik.

## Aitortzak

* 2020an, Gerediaga Elkartearen ikerketa historikoaren ondoren Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak izenburuko dokumentala aurkeztu zen, “oroimena berreskuratzeko eta egindako kaltea konpontzeko” xedearekin Mañariko udalak bultzatutakoa eta Bideografikek ekoiztutakoa
* Jaioterrian herriko plazan jarrita dagoen erakusketa iraunkorreko parte da Clara Goiti
* Mañariko pilotalekuaren ostean mural bat dago ikusgai Wallart arte estudioak margotuta Clara bera eta kartzelaratuak izan ziren gainontzeko 12 emakumeen omenezkoa, guztien izen-abizenak jasoz

## Erreferentziak

* ↑ «SIGA-AKIS .:. AHEB-BEHA» www.internet.aheb-beha.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-04).
* ↑ «SIGA-AKIS .:. AHEB-BEHA» www.internet.aheb-beha.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-05).
* ↑ «Frankismoan atxilotutako hamahiru emakumeren istorioa kontatzen duen dokumentala estreinatuko dute bihar Mañarian - Mañaria» Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ «“Atxiloketekin mezu bat bidaltzen zuten, agintean nor zegoen gogoratzen zuten” - Mañaria» Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) DURANGON. (2020-07-29). «Frankismoak kartzelaratutako 13 emakume mañariar omenduko dira ‘Atearen ostean’ ekimenarekin» durangon.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ Erredakzioa. (2020-10-26). «‘Atearen ostean, Mañariako 13 alabak’ dokumentala aurkeztu dute» Zinea (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ Mugalari. (2020-10-20). «'Atearen ostean, Mañariko 13 alabak' , zapatuan» MugaKultura (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ Cayado, Nahikari. (2020-07-22). «Frankismoak kartzelan sartu zituen Mañariako 13 emakume omenduko dituzte» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).

## Kanpo estekak

* Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak dokumentala, Julen Orbegozo eta Carlos Iglesiasek zuzendua
* Datuak: Q132961943