OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 3-aminofenol

3-aminofenola edo meta-aminofenola konposatu organiko aromatikoa da C$_6$H$_7$NO formula duena. Amina eta hidroxilo funtzio-taldeak ditu. Bi isomero ditu 2-aminofenola eta 4-aminofenola. Solido kristalino zuria da. Disolbagarria da dietil eterretan, etil azetatotan, azetonatan, uretan eta etanoletan; disolbagaitza bentzenotan eta toluenotan. Narritagarria da.

## Sintesia

3-aminofenola prestatzeko bi molde nagusi daude. Batean, azido 3-aminobentzenosulfonikoa sodio hidroxidoarekin berotzen dan 245 C-tan sei orduz. Bestean erresortzinola amonio hidroxidoarekin tratatzen da eta prozesuak ordezkapen-erreakzio bati segitzen dio.

## Erabilera

3-aminofenola erabileraugari ditu: kosmetikan ile-tindu bezala, bitarteko produktu gisa hainbat botiken eta tinduen sintesian, egonkortzaile termoplastiko kloratuetan eta metal astunak ur zikinetatik ezabatzeko usatzen diren erretxina kelatzaileen osagai, besteak beste.

## Errefentziak

* ↑ Smith, R. J.; Bryant, R. G.. (1975-10-27). «Metal substitutions incarbonic anhydrase: a halide ion probe study» Biochemical and Biophysical Research Communications 66 (4): 1281–1286. doi:10.1016/0006-291x(75)90498-2. ISSN 0006-291X. PMID 3. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* 1 2 (Ingelesez) Mitchell, Stephen C.; Waring, Rosemary H.. (2000). «Aminophenols» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd) doi:10.1002/14356007.a02_099. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* Datuak: Q779427
* Multimedia: 3-Aminophenol / Q779427
# Schlegel brai

Petrel azpizuria (Pterodroma incerta) Pterodroma generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Pterodroma
* Procellariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
# Schlegel brai

Schlegel brai (Pterodroma incerta) Pterodroma generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Schlegel brai» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Pterodroma
* Procellariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q780365
* Multimedia: Pterodroma incerta / Q780365
* Espezieak: Pterodroma incerta
# Madeirako brai

Madeirako petrela (Pterodroma madeira) Pterodroma generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Pterodroma
* Procellariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
# Madeirako brai

Madeirako brai (Pterodroma madeira) Pterodroma generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Madeirako brai» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Pterodroma
* Procellariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q1272830
* Multimedia: Pterodroma madeira / Q1272830
* Espezieak: Pterodroma madeira
# Gould brai

Petrel hegalzuria (Pterodroma leucoptera) Pterodroma generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Pterodroma
* Procellariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
# Gould brai

Gould braia (Pterodroma leucoptera) Pterodroma generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Gould brai» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Pterodroma
* Procellariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q1267254
* Multimedia: Pterodroma leucoptera / Q1267254
* Espezieak: Pterodroma leucoptera
# Gabai arre atlantiko

Gabai kanariarra edo gabai arre kanariarra (Calonectris borealis) Procellariidae familiako itsas-hegaztia da, Ozeano Atlantikoan bizi dena..
Madeirako, Azoreetako eta Berlengetako kostaldetan jaioak, 45–56 cm-ko luzera dute. Kumalditik kanpoko garaian Atlantiko iparralderantz eta hegoalderantz joaten da eta Kantauri itsasoan ere ikusi daiteke.
Lehen gabai arrearen azpiespezietzat zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Listado de nombres en euskera de las aves de España – Ornitologia.eus. (Noiz kontsultatua: 2021-06-19).
* ↑ Harrison, Peter. (1983). Seabirds: An Identification Guide. Beckenham: Croon Helm ISBN 0-7099-1207-2..
* ↑ (Ingelesez) Frank Gill; David Donsker.. Loons, penguins, petrels. in: IOC World Bird List versión 5.4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3410599
* Multimedia: Calonectris borealis / Q3410599
* Espezieak: Calonectris borealis
# Gabai arre atlantiko

Gabai arre atlantikoa edo gabai arre kanariarra (Calonectris borealis) Procellariidae familiako itsas-hegaztia da, Ozeano Atlantikoan bizi dena..
Madeirako, Azoreetako eta Berlengetako kostaldetan jaioak, 45–56 cm-ko luzera dute. Kumalditik kanpoko garaian Atlantiko iparralderantz eta hegoalderantz joaten da eta Kantauri itsasoan ere ikusi daiteke.
Lehen gabai arrearen azpiespezietzat zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Gabai arre atlantiko» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ (Gaztelaniaz) Listado de nombres en euskera de las aves de España – Ornitologia.eus. (Noiz kontsultatua: 2021-06-19).
* ↑ Harrison, Peter. (1983). Seabirds: An Identification Guide. Beckenham: Croon Helm ISBN 0-7099-1207-2..
* ↑ (Ingelesez) Frank Gill; David Donsker.. Loons, penguins, petrels. in: IOC World Bird List versión 5.4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3410599
* Multimedia: Calonectris borealis / Q3410599
* Espezieak: Calonectris borealis
# Gabai txiki ozeaniar

Gabai txikia (Puffinus assimilis) Puffinus generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Puffinus
* Procellariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
# Gabai txiki ozeaniar

Gabai txiki ozeaniarra (Puffinus assimilis) Puffinus generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Gabai txiki ozeaniar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Puffinus
* Procellariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q1130121
* Multimedia: Puffinus assimilis / Q1130121
* Espezieak: Puffinus assimilis
# Pilz

Pilz GmbH & Co. KG automatizazio industrialerako teknologia garatzen duen Alemaniako enpresa bat da. 1948an Hermann Pilzek sortua, gaur egun egoitza nagusia Ostfildernen dauka. Gainera, nazioartean kontinente guztietan du presentzia, guztira 42 filial eta sukurtsal izanik.

## Historia

Hermann Pilzek beira puzteko negozioa sortu zuen 1948an Esslingenen. Hasieran, medikuntzarako beirazko aparatuak eta industriarako merkuriozko erreleak ekoizten zituen.
1960ko hamarkadan Hermannen semea Peterrek enpresaren ardura hartu zuenean, konpainiak kontrol eta monitorizazio gailu elektronikoak eta kontrolagailu logiko programagarriak egiten hasi zen. 1987an PNOZ segurtasun errelea merkaturatu zuen, larrialdi-geldialdietarako sistema bat.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Pilz. Figures, data, facts: Pilz company profile. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).

## Kanpo estekak

* Pilzen webgunea
# Margaret Warner Morley

Margaret Warner Morley (Montrose, 1858ko otsailaren 17a – Washington, 1923ko abenduaren 12a) estatubatuar irakasle, biologo eta idazlea izan zen, naturari eta biologiari buruzko haurrentzako liburu askoren egilea.

## Bizitza

Margaret Warner Morley Brooklynen hazi zen. New York Estatuko Unibertsitatean Oswegon eta Hunter Collegen ikasi zuen. Biologia ikasketak Chicagoko Armor Institutuan (gaur egun Illinoisko Institutu Teknologikoa) eta Massachusettsko Woods Holeko itsas laborategian jarraitu zituen. Irakasle lanetan aritu zen eta nekazaritzan eta erlezaintzan aditua izan zen.
Morleyren lanen bilduma bat, landa eremuko bidai-agiri, zirriborro eta liburuen eskuizkribuez osatua, Connecticut estatuko Hartford hiriburuko Harriet Beecher Stowe zentroan dago., eta argazki bilduma bat Ipar Carolinako Historia Museoan.
Morley 1923ko abenduaren 12an hil zen.

## Lanak

* A Song of Life (1891)
* Physical culture (1893)
* Flowers and Their Friends (1897)
* A few familiar flowers: how to love them at home or in school (1897)
* Seed Babies (1898)
* Little Wanderers (1899)
* The Honey Makers (1899)
* Down north and up along (1900)
* Wasps and their ways (1901)
* The Insect Folk (1903)
* Little Mitchell, the Story of a Mountain Squirrel (1904)
* The Renewal of Life: How and When to Tell the Story to the Young (1906)
* Donkey John of the Toy Valley (1909)
* Grasshopper Land (1910)
* The Carolina Mountains (1913)
* Will o' the Wasps (1913)
* The Spark of Life (1913)
* The Bee People (1914)
* The Apple-Tree Sprite (1915)

## Iruditegia

* A Song of Life (1891).
* A few familiar flowers: how to love them at home or in school (1891).
* Donkey John of the Toy Valley (1921).

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) «Margaret Warner Morley» Encyclopædia Britannica 2025-02-13 (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ (Ingelesez) Ohles, Frederik; Ohles, Shirley M.; Ramsay, John G. (1997). Biographical Dictionary of Modern American Educators. Westport: Greenwood Publishing Group, 232 or. ISBN 978-0313291333. (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* 1 2 3 (Ingelesez) «Rural Heritage Museum to Display Photographs of Margaret Morley» Mars Hill University (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ (Ingelesez) «A Guide to the Manuscript Collections at the Harriet Beecher Stowe Center» Harriet Beecher Stowe Center 2008 (Noiz kontsultatua: 2017-01-19).
* 1 2 3 4 5 6 7 (Ingelesez) «Margaret Warner Morley» Gateway to the Classics (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ (Ingelesez) «The Insect Folk by Margaret Warner Morley» Project Gutenberg (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ (Ingelesez) «The Renewal of Life; How and When to Tell the Story to the Young by Morley» Project Gutenberg (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
# Publio Lizinio Kraso

Publio Lizinio Kraso (latinez: Publius Licinius Crassus; K.a. 86 edo 82 - K.a. 53) Erromako militar eta politikaria izan zen. Marko Lizinio Krasoren semea, Galietako gerretan Julio Zesarren zalditeria-komandantea izan zen, Armorikan eta Akitanian arituz.
Marko Lizinio Krasoren (triumviroa izandakoa) bi semeetako bat izan zen, eta Tertullarena, Marcus Terentius Varro Lucullus alaba. Errepublika kolapsatu eta desagertu aurretik hazi, helduarora iritsi eta karrera politikoa izan zuen azkenetariko nobleetako bat izan zen. Bere kideen artean Marko Antonio, Marko Bruto, Dezimo Juno Bruto Albino, Gaio Valerio Katulo (Katulo) poeta eta Gaio Sallustio Krispo (Salustio) historialaria zeuden.
Publio Krasok Julio Zesarren agindupean zerbitzatu zuen Galian K.a. 58tik 56ra. Gazteegi senatuaren mandatu formala jasotzeko, Publio buruzagi gisa nabarmendu zen Bretainiako eta Akitaniako arma-nazioen aurkako kanpainetan. Zesarrek eta Zizeronek estimu handitan zuten, haren mintzatzeko gaitasuna eta izaera ona goraipatzen baitzituen. Erromara itzultzean, Publio Kornelia Metellarekin ezkondu zen, Intelektualki hornitutako Metelo Eszipionen alabarekin, eta bere ibilbide politiko aktiboari ekin zion, triumvir monetalis gisa (txanpona egitearen gobernuaren arduraduna), eta bere aitaren kanpainan segurtasun indar bat antolatu zuen aitarentzat bere bigarren kontsulaldia n. Aitarekin batera hil zen Carrhaeko guduan.

## Erreferentziak

* ↑ Rawson, Elizabeth. (1982). «Crassorum funera» Latomus (41): 540–549..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q382280
* Multimedia: Publius Licinius Crassus / Q382280
# Publio Lizinio Kraso

Publio Lizinio Kraso (latinez: Publius Licinius Crassus; K.a. 86 edo 82 - K.a. 53) Erromako militar eta politikaria izan zen. Marko Lizinio Krasoren semea, Galietako gerretan Julio Zesarren zalditeria-komandantea izan zen, Armorikan eta Akitanian arituz.
Marko Lizinio Krasoren (triumviroa izan zena) bi semeetako bat izan zen, eta Tertullarena, Marcus Terentius Varro Lucullus alaba. Errepublika kolapsatu eta desagertu aurretik hazi, helduarora iritsi eta karrera politikoa izan zuen azkenetariko nobleetako bat izan zen. Bere kideen artean Marko Antonio, Marko Bruto, Dezimo Juno Bruto Albino, Gaio Valerio Katulo (Katulo) poeta eta Gaio Sallustio Krispo (Salustio) historialaria zeuden.
Publio Krasok Julio Zesarren agindupean zerbitzatu zuen Galian K.a. 58tik 56ra. Gazteegi senatuaren mandatu formala jasotzeko, Publio buruzagi gisa nabarmendu zen Bretainiako eta Akitaniako arma-nazioen aurkako kanpainetan. Zesarrek eta Zizeronek estimu handitan zuten, haren mintzatzeko gaitasuna eta izaera ona goraipatzen baitzituen. Erromara itzultzean, Publio Kornelia Metellarekin ezkondu zen, Intelektualki hornitutako Metelo Eszipionen alabarekin, eta bere ibilbide politiko aktiboari ekin zion, triumvir monetalis gisa (txanpona egitearen gobernuaren arduraduna), eta bere aitaren kanpainan segurtasun indar bat antolatu zuen aitarentzat bere bigarren kontsulaldia n. Aitarekin batera hil zen Carrhaeko guduan.

## Erreferentziak

* ↑ Rawson, Elizabeth. (1982). «Crassorum funera» Latomus (41): 540–549..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q382280
* Multimedia: Publius Licinius Crassus / Q382280
# Publio Lizinio Kraso

Publio Lizinio Kraso (latinez: Publius Licinius Crassus; K.a. 86 edo 82 - K.a. 53) Erromako militar eta politikaria izan zen. Marko Lizinio Krasoren semea, Galietako gerretan Julio Zesarren zalditeria-komandantea izan zen, Armorikan eta Akitanian arituz.
Marko Lizinio Krasoren (triumviroa izan zena) bi semeetako bat izan zen, eta Tertullarena, Marcus Terentius Varro Lucullus alaba. Errepublika kolapsatu eta desagertu aurretik hazi, helduarora iritsi eta karrera politikoa izan zuen azkenetariko nobleetako bat izan zen. Bere kideen artean Marko Antonio, Marko Bruto, Dezimo Juno Bruto Albino, Gaio Valerio Katulo (Katulo) poeta eta Gaio Sallustio Krispo (Salustio) historialaria zeuden.
Publio Krasok Julio Zesarren agindupean zerbitzatu zuen Galian K.a. 58tik 56ra. Gazteegi senatuaren mandatu formala jasotzeko, Publio buruzagi gisa nabarmendu zen Bretainiako eta Akitaniako arma-nazioen aurkako kanpainetan. Zesarrek eta Zizeronek estimu handitan zuten, haren mintzatzeko gaitasuna eta izaera ona goraipatzen baitzituen. Erromara itzultzean, Publio Kornelia Metellarekin ezkondu zen, Intelektualki hornitutako Metelo Eszipionen alabarekin, eta bere ibilbide politiko aktiboari ekin zion, triumvir monetalis gisa (txanpona egitearen gobernuaren arduraduna), eta bere aitaren kanpainan segurtasun indar bat antolatu zuen aitarentzat bere bigarren kontsulaldia n. Aitarekin batera hil zen Carrhaeko guduan.

## Erreferentziak

* ↑ Rawson, Elizabeth. (1982). «Crassorum funera» Latomus (41): 540–549..
* ↑ (Ingelesez) «Publius Licinius Crassus (86--53)» Museum digital.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q382280
* Multimedia: Publius Licinius Crassus / Q382280
# Franz Albert Sein

Franz Albert Seyn (errusieraz: Франц Альберт Александрович Зейн , Franz Albert Alexandrovich Zeyn) 1909ko azaroaren 24 eta 1917ko martxoaren 16 artean Finlandiako gobernadore nagusia izan zen errusiar jenerala izan zen.

## Biografia

Gobernadore Nagusi izan aurretik, Seyn Finlandiako barruti militarreko langile ofiziala eta Gobernadore Nagusiaren laguntzailea izan zen. Seynek Finlandiaren errusifikazioan lagundu zuen, hildako (1904) aurreko Nikolai Ivanovitx Bobrikov gobernadore jeneralaren urratsei jarraituz. Finlandiako autonomia gehiago mugatu zen eta 1908 eta 1910ean onartutako legeetan Errusiako Dumari, Finlandiako Dietari ordez, Finlandiako Dukerri Handiari buruzko legeak egiteko eskubideak eman zizkion.
Otsaileko Iraultzaren ostean, Errusiako Behin-behineko Gobernuak 1917ko martxoaren 16an atxilotu zuen Seyn eta Petrogradera eraman zuen, non, antza, hurrengo urtean hil zuten.

## Sariak

* Santa Ana ordena, 1. mailakoa
* Santa Ana ordena, 3. mailakoa
* Arrano Zuriaren Ordena
* San Estanislao ordena, 1. mailakoa
* San Estanislao ordena, 2. mailakoa
* San Vladimir ordena, 2. mailakoa
* San Vladimir ordena, 3. mailakoa
* San Vladimir ordena, 4. mailakoa
* San Estanislao ordena, 3. mailakoa
# Brazil (filma)

Brazil (euskaraz Brasil) 1985eko zientzia-fikziozko film bat da, Terry Gilliam ingeles zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako a. Jonathan Pryce, Robert De Niro, Katherine Helmond, Ian Holm, Bob Hoskins, Michael Palin, Ian Richardson, Peter Vaughan eta Kim Greist aktoreek antzeztu zuten.
Filma nagusiki George Orwell ingeles idazlearen 1984 eleberrian oinarritua dago eta distopian bizi den gizarte batean girotua. Aldiz, filmaren izenburua 1939an Ary Barroso brasildar musikagileak konposatuta eta Geoff Muldaur abeslariak abestutako Aquarela do Brasil ("Brasilgo Akuarela") abesti ospetsuaren izenburutik hartua da, ingelesez herrialde horren izena "Brazil" idazten baita.
Terry Gilliamen hitzetan film honek berak zuzendutako Time Bandits ("Denbora Bidelapurrak", 1981) eta The Adventures of Baron Munchausen ("Munchausen Baroiaren Abenturak", 1988) filmeekin batera "Irudimenaren Trilogia" delakoa osatzen omen dute. Hiru filmak bizitzaren hiru aro ezberdinetako hiru ikuspuntuetatik irudimenaren bidez errealitatetik ihes egiteko isladak omen dira: "Time Bandits, haur baten ikuspuntutik, Brazil, gizon heldu baten ikuspuntutik, eta Munchausen, gizon adindu baten ikuspuntutik".
Gaurko egunez Brazil kultuzko film bat bilakatu da eta Gilliamen filmeen zaleen artean ziur aski gogokoena.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Makinak nagusi diren etorkizuneko gizarte bitxi, ilun eta etsigarri batean, euli bat ordenagailu baten barnean erori eta Archibald "Harry" Tuttle (Robert de Niro) gerrillariaren abizena Archibald Buttle (Brian Miller) aita eta familiaburu lasaiaren abizenarengatik aldatuko du, nahaste horren ondorioz atxilotua eta Estatuaren aparatu errepresiogileak eraila izango da. Gobernuaren soldatapeko Sam Lowry (Jonathan Pryce) burokrata lasaiak hildakoaren familiari kalte ordain txekea emateko ardura jaso du, gertakari honek Jill Layton (Kim Greist) ezagutzeko aukera emango dio, bere ametsetako emakumea. Eta, bide batez, benetazko Harry Tuttle ezagutu eta haren laguntzaile bilakatuko da.

## Aktoreak

* Jonathan Pryce: Sam Lowry.
* Kim Greist: Jill Layton.
* Michael Palin: Jack Lint.
* Robert De Niro: Archibald “Harry” Tuttle.
* Katherine Helmond: Ida Lowry andrea.
* Bob Hoskins: Spoor.
* Derrick O'Connor: Dowser.
* Ian Holm: Kurtzman jauna.
* Jim Broadbent: Jaffe doktorea.
* Ian Richardson: Warrenn jauna.
* Peter Vaughan: Helpmann jauna.
* Brian Miller: Archibald Buttle jauna.
* Barbara Hicks: Alma Terrain andrea.
* Charles McKeown: Harvey Lime.
* Kathryn Pogson: Shirley.
* Bryan Pringle: Spiro, zerbitzaria.
* Sheila Reid: Buttle andrea.
* Derek Deadman: Bill.
* Nigel Planer: Charlie.
* Gorden Kaye: Lobby Porter.
* Jack Purvis: Chapman doktorea.
* Elizabeth Spender: Alison/'Barbara' Lint.
* Myrtle Devenish: Bulegoko tipografoa.
* Holly Gilliam: Holly Lint.
* Roger Ashton-Griffiths: Apaiza.
* Terry Gilliam: Shang-ri La Towers eraikinean zigarroa erretzen ari den gizona (kameoa).

## Kanpo estekak

* Brazil filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Brazil filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q25057
* Multimedia: Brazil / Q25057
# 2-aminofenol

2-aminofenola edo orto-aminofenola konposatu organiko aromatikoa da C$_6$H$_7$NO formula duena. Amina eta hidroxilo funtzio-taldeak ditu. Bi isomero ditu 3-aminofenola eta 4-aminofenola. Solido kristalino zurixka da. Disolbagarria da dietil eterretan, etil azetatotan, azetonatan, uretan eta etanoletan; disolbagaitza bentzenotan eta toluenotan. Narritagarria da.

## Sintesia

2-aminofenola orto-nitrofenola amoniakoarekin erreduzituz hidrogeno sulfuroaren presentzian sintetizatzen da.

## Erabilera

2-aminofenola kosmetikan ile-tindu moduan eta bitarteko produktu gisa hainbat botiken eta tinduen sintesian usatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «2-Aminophenol» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ Lewis, R.J. Sr. Hawley's Condensed Chemical Dictionary 15th Edition. John Wiley & Sons, Inc., 62 or..
* ↑ «2-Aminophenol - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
# 2-aminofenol

2-aminofenola edo orto-aminofenola konposatu organiko aromatikoa da C$_6$H$_7$NO formula duena. Amina eta hidroxilo funtzio-taldeak ditu. Bi isomero ditu 3-aminofenola eta 4-aminofenola. Solido kristalino zurixka da. Disolbagarria da dietil eterretan, etil azetatotan, azetonatan, uretan eta etanoletan; disolbagaitza bentzenotan eta toluenotan. Narritagarria da.

## Sintesia

2-aminofenola orto-nitrofenola amoniakoarekin erreduzituz hidrogeno sulfuroaren presentzian sintetizatzen da.

## Erabilera

2-aminofenola kosmetikan ile-tindu moduan eta bitarteko produktu gisa hainbat botiken eta tinduen sintesian usatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «2-Aminophenol» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* ↑ Lewis, R.J. Sr. Hawley's Condensed Chemical Dictionary 15th Edition. John Wiley & Sons, Inc., 62 or..
* ↑ «2-Aminophenol - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (Noiz kontsultatua: 2025-03-15).
* Datuak: Q1089204
* Multimedia: 2-Aminophenol / Q1089204
# Miren Gezala Sagarzazu

Miren Gezala Sagarzazu (Lezo, 1912ko azaroaren 10a - Oiartzun, 2003ko apirilaren 15a) Emakume Abertzale Batzaren kidea izan zen, Euskal Pizkundearen partaidea, irakaslea, dantzaria, antzezlea. Frankismo garaian Euskal Herritik kanpo bizitzera derrigortuta.

## Biografia

Aita Pontxio Lezoko alkatea eta Portuko aduana agentea eta ama Barbara, guztiak EAJren militanteak Miren bezalaxe. Bederatzi anai-arrebetatik bosgarrena zen Miren ( Irene, Regino, Luis, Luke, Miren, Elixabete, Koldobike, Polentzi eta Xabin). Familian musikak garrantzi handia zuen. Hemezortzi urterekin Donostiara joan zen hantxe Irakasletza Ikasketak egiteko. 21 urterekin eskolak emateko baimena jaso zuen eta horixe egin zuen Lezoko herrian bertako plazan ikastola irekiz. Gauez herriko helduei euskarazko klaseak ematen zizkien, lan horretan aitzindari izanik. Emakume Abertzale Batzaren militantea, mitinlari ere aritu zen.
Aldi berean, kultura alorreko ekintzetan parte hartzen zuen, bai dantzetan bai antzerki-lanetan. 18 urterekin Donostiara joan zen irakasle-ikasketak egiteko, eta 21 urterekin eskolak emateko baimena lortu zuen, maistra bezala. Euskaraz irakastea erabaki zuenez, Lezoko plazan ikastola bat zabaldu zuen.
Gerra zibila hasi zenean, familiaren alaba gazteena Salamancan zegoen eta haraxe joan zen aita bere bila. Harekin familia osoa bildu zen ibilbide luze bat hasteko: Frantzia, Madril, Bartzelona. Bolada batean Donibane Garazin egon ziren eta bitarte horretan Miren Zitadelan errefuxiatuei eskolak ematen ibili zen. Gerra bukatu eta gero hamabost urte Gipuzkoara itzultzeko debekua jaso zuen. 1950ean itzuli zen. Bueltan besteak beste Azpeitian lehendabizi, Idiazabalen ondoren ibili zen irakasle gisa, bitartean Lezon bizi zela. Azkenik, Pasai Donibanen irakasle-lanpostua eskuratu zuen eta bertan jardun zuen jubilatu arte. Azkeneko hiru urtetan Oiartzungo Zaharren-egoitzan bizi izan zen 2003an hil arte.
Lezoko Udalaren erabakiz eta Mirenen ibilbide oparoa eskertu nahirik, 2025eko martxoaren 8an herriko toponimiari MIREN GEZALA Plaza gehitu zitzaion.

## Bibliografia

* Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: "EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza". Euskal Herriko Unibertsitatea, 2012 , 187.or.

## Kanpo estekak

* Miren Gezalarekin egindako grabazioak Lezoko euskara ezagutzeko.
* "Bizitza osoa irakasteko grinaz". Gipuzkoako Hitza, Erik Gartzia, 2012ko otsailaren 3, 7.or.
* Datuak: Q12263699
* Multimedia: Miren Gezala / Q12263699