OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# L'Enfant sauvage

L'Enfant sauvage (euskaraz Mutiko Basatia), François Truffaut frantziar zinema zuzendariak zuzendutako drama eta historia film bat da. 1799an ehiztariek basoan topatutako Victor Aveyrongoa haur basatiari buruz Jean Itard medikuak idatzitako liburuan oinarritua dago.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1798an, Frantziako hegoaldeko Aveyron barrutiko basoetan, ehiztari batzuek haur basati bat topatu dute, zibilizaziotik guztiz isolatuta, animalien artean eta biluzik bizi izan den mutiko bat. Ez da mintzatzeko gai, basoko animalien antzeko jokabideak eta soinuak egiten ditu, eta ez die gizakien adierazpenei jaramonik egiten.
Kasuak herrialde osoan oihartzun handia du, eta mutikoa Paris hiriburuko Gor-mutuentzako Institutu Nazionalera daramate. Han, Jean Marc Gaspard Itard medikuak mutikoari Victor Aveyrongoa izena ipintzen dio, mintzatzen irakasten dio, eta giza heziketa ematen saiatzen da.

## Aktoreak

* Jean-Pierre Cargol: Victor Aveyrongoa, haur basatia.
* François Truffaut: Jean Marc Gaspard Itard doktorea, Gor-mutuentzako Institutu Nazionaleko medikua.
* Françoise Seigner: Guérin andrea, Itard doktorearen etxekoandrea.
* Paul Villé: Remy, gaixo zaharra.
* Jean Dasté: Philippe Pinel irakaslea, Medikuntza Fakultateko medikua.
* Pierre Fabre: Gor-mutuentzako Institutu Nazionaleko zuzendaria.
* Claude Miller: Lémeri jauna.
* Annie Miller: Lémeri andrea.
* Nathan Miller: Lémeri haurra.
* René Levert: jendarmea.
* Jean Mandaroux: Itard aztertzen duen medikua.
* Mathieu Schiffman: Mathieu.
* Jean Gruault: institutuko bisitaria.
* Robert Cambourakis: baserritarra.
* Gitt Magrini: baserritarra.
* Jean-François Stévenin: baserritarra.
* Laura Truffaut: baserriko neska.
* Eva Truffaut: baserriko neska.
* Guillaume Schiffman: baserriko mutila.
* Frédérique Dolbert: baserriko neska.
* Eric Dolbert: baserriko neska.
* Tounet Cargol: baserriko neska.
* Dominique Levert: baserriko neska.
* Mlle Théaudiére: baserriko neska.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) IMDBko fitxa
* Datuak: Q477707
# Zaku bitelino

Zaku bitelinoa edo bitelo-zakua enbrioiari atxikitako mintzezko zaku bat da. Giza enbrioian zirkulazio-sistema gisa jokatzen du garapeneko faseetan, barne-zirkulazioa martxan jarri aurretik hain zuzen ere. Ornodun gehienetan, biteloa bitelo-hodian zehar hestera iragaten da eta janari gisa jokatzen du garatze-bidean dagoen enbrioiarentzat.
Fetuaren garapenaren bidez, eta batez ere 9 eta 10 asteko garapenaren ondoren, zaku bitelinoa modu naturalean degeneratzen hasten da hainbat arrazoirengatik, hala nola konpresioa, amnioak okupatutako espazioa handitzearen ondorioz.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2002]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q369887
* Multimedia: Yolk sacs / Q369887
# Gao Yang

Gao Yang (1993ko martxoaren 1a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Gao Yang

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9265850
# Ge Manqi

Ge Manqi (Qingliu County, 1997ko urriaren 13a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Manqi GE

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26705150
# Gong Guohua

Gong Guohua (1964ko urtarrilaren 22a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Gong Guohua
* ↑ Guo-Hua GONG

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5581675
# Bisita (eleberria)

Bisita Mikel Pagadizabal (Villabona, Gipuzkoa, 1974) umoristak 2024an plazaratu zuen liburua da. Zientzia Fikziozko eleberri labur ganberroa da. Egileak elkarrizketetan azaldu zuenez ideiaren garapena Ameriketako Estatu Batuetan zegoela hasi zuen, 2013an, Herri Txiki, Amerika Handi telebistako saioa grabatzera joan zenean.

## Argumentua

Plater hegalari bat iritsi da Lur planetara, estralurtarrak etorri dira gugana, baina ez dute lur hartu ez Dakotan ez Minnesotan, baizik eta Euskal Herrian; zehazkiago, Anoeta herriko bi baserriren arteko soroan. Mundu osoa aztoratuko du gertakari horrek, baina batez ere bertakoak: zer da objektu hegalari ezezagun hori? Nondik dator? Zer nahi dute? Zer egingo dugu? Eusko Jaurlaritzako bulegoetan krisialdia ezarriko dute agintariek; areago, Euskal Herriko mugetatik harago, NASAra —Ameriketako Estatu Batuetako Espazio Agentziara— eta Etxe Zurira ere (Washington, AEBak) helduko da ezustekoaren berri.

## Gaia

Aitor Francosen ustez Pagadizabalek asmo argi bat dauka, beste edozein helbururen gainetik: entretenitzeko diseinatuta dago. Zientzia fikzioa, fantasia eta umorea nahastu ditu egileak satira politiko hau egiteko. Pagadik bisitari horien aitzakia baliatu du Euskal Herriko gizarteari kritika soziala egiteko. «Eleberriarekin adierazi nahi ditudan gauzetako bat zera da: gu geu nahikoa garela bazterrak nahasteko». Bestalde, Pagadiren arabera, zilegitasuna emateko erreferentzia zientifiko eta historiko ugari aurki daitezke kontakizunean.

## Egitura

Idazleak tipologia ezberdinak erabili zituela ere gehitu zuen hitzaurrearen egileak: «Helbide elektronikoko mezuak, txostenak, elkarrizketak eta ohiko narrazioak uztartu ditu Bisita liburuan». Pagadik azaldu du istorio korala sortu nahi izan zuelako erabili zituela formatu ezberdinak. «Garbi nuen ez nuela bi pertsonaiara soilik mugatu nahi. Ikuspuntu ezberdinetatik kontatu nahi nuen, puntu askotan zentratuta».

## Azala

Azala Irune Izquierdok egin zuen. Horretarako Aurelio Artetaren (1879-1940) Erromerian 1 margolanari plater hegalari bat gehitu zion.

## Liburuaren fitxa

* Autorea: Mikel Pagadi Amiano
* ISBN: 978-84-1360-475-6
* EAN: 9788413604756
* Argitaletxea: Elkar
* Bilduma: Ateko bandan
* Edizio data: 2024
* Orri kopurua: 176
* PVP originala: 17.70 €

## Erreferentziak

* ↑ https://elkarargitaletxea.eus/liburuak/bisita/
* 1 2 3 «Mikel Pagadik 'Bisita' kaleratu du, bere lehen eleberria» Berria 2024-11-04 (Noiz kontsultatua: 2025-03-12) CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* 1 2 «Literatura intergalaktikoa» Pergola 2024-11-04 (Noiz kontsultatua: 2025-03-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133268719
# Hartz txikia

Hartz txikia honakoa izan daiteke:
* Ursa Minor, konstelazioa.
* Hartz txiki, literatura pertsonaia.
# Infernua (Donostia)

Infernua Errotaburutik Añorga auzorako bidean dagoen toki bat da, A-8 autopista eta N-I errepidea lotzen dituen errepide-lotunean. Egun, gasolindegia eta lantegi eta etxebizitza bakan batzuk biltzen dira inguruan.

## Izena

Toponimoaren jatorriari buruzko hainbat teoria daude.
Josu Tellabide etnologoaren ustez eremu hartan zeuden izenen kontrapuntu bezala sortu zen. Añorga eta Errotaburu artean Belen izeneko paradore bat eraiki zuten 1860ko hamarkadan, eta gaur egungo Zapatari plazaren inguruan Jaungoikoenea ezizena zuen ostatu bat zegoen. Josu Tellabideren esanetan herritarrek tarteko eremuari Infernua ezizena jarri zioten.
Azken urteetan zabaldu denez Infernua izena XIX. mendean sortu zen, A-1 errepidea zabaltzeko moztu zituzten zuhaitzak pilatu eta asteak iraun zituen su handia egin zutenean. Josu Tellabide ez dator bat teoria horrekin, balio handia zuen egurra horrela erretzea zentzugabekeria iruditzen zaiolako.
Beste batzuen arabera, izena 1936ko gerra garaian jarri zioten, Gipuzkoako Foru Aldundiak han duen eraikin batean frankistek kartzela sortu zutelako. Ondarretako kartzelan sartzen ez zirenak bertara eramaten zituzten eta horko hainbat preso Hernanira eraman zituzten fusilatzera. Badira izenaren jatorria ondoko errepideko bihurgune batean ematen ziren istripu ugariekin lotzen dutenak ere. Josu Tellabideren ustez bi teoria horiek ere okerrak dira, izena askoz zaharragoa delako.

## Oroimen historikoa

Zapatariko espetxea izen ofizialeko kartzela egon zen auzoan. Hor, eta Ondarretako espetxea jendez gainezka zegoela, 1936tik aurrera ehunka preso pilatu zituzten, diktaduraren hasierako hamarkadan.

## Hildako bat

2019ko martxoaren 1ean, goizeko 5:30etan, sute batek pabeloi abandonatu bat txikitu egin zuen. Bertan etorkin batzuk bizi ziren, hiru, eta haietako bat bertan hil zen. Besteek, nahiz eta zaurituak izan, ihes egitea lortu zuten. Sutea eragindakoa izan zen eta, dirudienez, bikote barruko biolentzia afera baten ondoriozko mendekua izan zen. Ustezko egilea Bergaran atxilotu zuten, 49 urte zituen eta bikote ohiarengandik urruntzeko agindua zuen.

## Zubiberri

2025eko otsailan hasi ziren etxe zaharrak botatzen urbanizazio berria egiteko, Zubiberri alegia. 540 etxebizitza eraikiko dira.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Agirre, Iñaki. (2019). «Infernua, ahaztua baina bizia» Irutxuloko Hitza (Noiz kontsultatua: 2021-01-30).
* ↑ https://www.berria.eus/iritzia/zuzendariari/inpernuko-kartzela_2138702_102.html
* ↑ https://www.eitb.eus/es/pueblos-ciudades/videos/detalle/6235678/video-incendio-infierno-san-sebastian-1-marzo-2019/
* ↑ https://www.donostitik.com/ingresa-en-prision-el-presunto-autor-del-incendio-mortal-en-el-infierno/
* ↑ https://www.donostia.eus/home.nsf/0/7F2559BB8A9CBE35C1258C45004B0E57?OpenDocument&idioma=eus

## Kanpo estekak

* "Infernua, ahaztua baina bizia", Iñaki Agirre Perezen erreportaia Hirutxuloko Hitzan.
* (Gaztelaniaz):Izenaren jatorriaren gaineko ideiak.
* Datuak: Q12259612
* Multimedia: Infernua (Donostia) / Q12259612
# Joaquin Atxukarro

    Artikulu hau Joaquin Atxukarro buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Atxukarro (argipena)».
Joaquin Atxukarro Arisketa (Bilbo, Bizkaia, 1932ko azaroaren 1a) piano jotzailea da. Sari asko jaso ditu, eta kontzertu ugari eskaini ditu munduan zehar, hala bakarka nola munduko orkestra garrantzitsuenekin batera, bakarlaritzat. Hainbat disko grabatu du. Emma Jiménez piano jotzailea du emazte. 1990az geroztik, eskolak ematen ditu Dallasko (Texas, Ameriketako Estatu Batuak) Hegoaldeko Metodista Unibertsitatean.
1959an Liverpoolgo nazioarteko lehiaketa irabazi zuen, Ingalaterran, eta horrek munduko ateak zabaldu zizkion. Orduz geroztik 50 herrialde baino gehiagotan eta 200 orkestra baino gehiagorekin jo izan du munduan zehar. Euskal Herrian ere saio ugari eskaini ditu, eta bera izan zuen lagun 2000. urtean Euskadiko Orkestra Sinfonikoak Hego Amerikako hainbat herritan zehar egin zuen aurreneko bira arrakastatsuan. Urte berean, Maurice Ravel konpositorearen lanak biltzen zituen disko bat grabatu zuen Euskadiko Orkestra Sinfonikoarekin batera.

## Sariak

* 1959an, Liverpoolgo (Ingalaterra) nazioarteko lehiaketa irabazi zuen.
* 1992an, Espainiako Gobernuak Musikako Sari Nazionala eman zion
* 2000an, UNESCOk bakearen aldeko musikari izendatu zuen.
* 2005ean, Eusko Jaurlaritzak euskal herritar unibertsal izendatu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko musika klasikoa
* Bilbotar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Atxukarroren webgunea
* «Lanbide honen zirrara, hari-harian bizitzearen arriskuak berak eragiten du», Euskonews & Media, 209. zenbakia, 2003-05-09
* Datuak: Q2708045
# Gu Junjie

Gu Junjie (1985eko maiatzaren 5a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Gu Junjie

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3377132
# Gu Yan

Gu Yan (1974ko martxoaren 17a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Gu Yan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5613138
# Gu Yuan

Gu Yuan (1982ko maiatzaren 9a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Gu Yuan
* ↑ Yuan GU

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3118658
# Papalagi

Papalagiak, singularrean Palagi, samoeraz Europako gizon-emakume zuriak edo kaukasiar arrazakoak deskribitzeko etnonimoa, etnia baten izena da. Erabiltzen da baita Zeelanda Berriatik joandako migratzaileentzat. Modu batez, maori hizkuntzako "Pakeha" hitzaren antzeko esanahia du. Hitza mendebaldean Erich Scheurmannen Der Papalagi (1920) ("Papalagiak" euskaraz) liburu apokrifoari esker zabaldu zen.

## Etimologia

Hitzaren etimologia ez dago oso garbi. Hizkuntzalari batzuen arabera "papa-lagi"tik dator, hau da, "zerua zeharkatu". Horrek Europatik joaten ziren itsasontzien belak adieraziko luke. Baina ez da iritzi bakarra; besteen ustez "burua entzerratzea" esan nahiko luke, horrekin kapela edo sonbreirua eramateko ohitura adieraziz.
Papalagi hitzaren lehenengo erreferentzia 1777koa da. Urte horretan James Cook esploratzaileak Tonga biztanleek haten gizoneei 'tangata no papalangie' edo "ohialezko gizonak". Malaieraz, bestetik, "europarra" adierazteko, XVII eta XVIII. mendeetan, 'faranggi' hiza erabiltzen zuten.

## Ikus, gainera

* Der Papalagi

## Erreferentziak

* ↑ Tent, Jan and Paul Geraghty, Paul, 2001, "Exploding sky or exploded myth? The origin of Papalagi", Journal of the Polynesian Society, 110, 2zk.: 171-214.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Samoiera ingelesa hiztegia.
* Datuak: Q956486
# Guan Yingnan

Guan Yingnan (Dalian, 1976ko apirilaren 25a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Guan Yingnan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3118718
# Koniferoen baso epel

Koniferoen baso epelak munduan existitzen den biometako bati ematen zaion izena da. Multzo honetan daude sartuta Hego Amerika hego-mendebaldeko euri oihan epelak, Zeelanda Berriko eta Tasmaniako euri basoak eta Europa iparraldeko, Japonia hegoaldeko eta Asia erdialdeko hainbat baso.
Baso hauetan koniferoen espezie asko ageri dira: zedroak, altzifreak, izeiak, sabinak, ipuruak, haginak, etab. Euri oihan epeletako hezetasunari esker, basoaren oihanpean goroldio ugari hazi ohi da, bai eta belar eta zuhaixka espezie asko ere. Egiturari dagokionez, baso sinpleak dira, bi geruza besterik ez baitaukate: zuhaitzen maila eta oihanpea.
Baso mota hauetako hezeenek ekosistema lehortar guztien artetik biomasa gehien dutenak dira, eta hainbat kasutan, bere zuhaitzen neurria errraldoia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144019
* Multimedia: Temperate coniferous forests / Q144019
# Flysch

Flyscha arroka sedimentario sekuentzia bat da, ozeano sakoneko orogenian garatu dena. Geruza gogorrak (kareharria edo hareharria) eta bigunak (tupak eta lutitak) tartekatzen dira eta tolesdura geologikoak direla-eta geruzok bertikalak edo zeiharrak dira. Egoera ez-horizontal honek higadura errazten du, geruza ugari agerian utziz. Higadura itsasoak egiten badu marearteko zabalgunea era daiteke.
Flysch hitza Bernhard Studer suitzar geologoak erabili zuen lehen aldiz 1827an, Alpeetako hareharri eta arbel geruza sekuentzia izendatzeko. Hitza alemanezko fliessen hitzetik dator ("isuri"), ibaien isuriak sortzen zituela uste baitzuen.

## Deba eta Zumaia arteko flyscha

Euskal kostaldean sarritan ageri da flysch egitura, baina Gipuzkoako Deba eta Zumaia artean da ikusgarrien. Gainera, Zumaiako flyscha (Itzurun) nazioarteko erreferentzia geologikoa da, Kretazeoaren eta Tertziarioaren arteko muga (K-T muga) eta Paleozenoaren eta Eozenoaren artekoa (P-E muga) argi azaltzen baitira.

## Erreferentziak

* ↑ Zumaiako Flyscha munduko erreferentzia bihurtu da artikulua EiTB gunean

## Kanpo estekak

* Zumaia: inguruko naturgune interesgarriak (III), Teres, Jose Luis, Zientzia.net gunean.
* Datuak: Q756914
* Multimedia: Flysch / Q756914
# Sofía Mac-Mahon

Sofía Mac-Mahon Jacquet (Bilbo, Bizkaia, 1892 - heriotza leku eta data ezezagunak) ekintzailea izan zen. EAJri lotutako ekimenetan parte hartu zuen; besteak beste, Euskal Jantzitegiaren lehendakaria eta Emakume Abertzale Batzako zuzendaritza-batzordeko kidea izan zen.

## Bizitza

Irlandar jatorriko familia batean jaio zen, Bilboko goi burgesiaren eta nobleziaren barruan. Gizarte klase horretan ohikoa zenez, izen ugariz bataiatua zen: Sofía María Amalia Manuela Margarita.
Pedro Mac-Mahon Agirre (izen guztiak aipatuta: Pedro José Diego Benito), Mac-Mahon-ko lehenengo markesa, eta Sofía Micaela Jacquet La Salle (izen guztiak aipatuta: Sofía Micaela María de los Angeles) izan zituen guraso. 1913an Ramón de la Sota Aburtorekin, EAJko buruzagi izandakoarekin, ezkondu zen eta sei seme-alaba izan zituzten, haien artean Patrick de la Sota enpresaburu ezaguna.

## Ekintzaile

Zenbait ekimenetan parte hartu zuen, Eusko Ikaskuntzako kidea zen, Aberri aldizkarian idatzi zuen, Errotatxuetako eskolen sostengurako batzordeko kidea izan zen, baita semeek izan zituzten ekimenen bultzatzailea ere; adibidez, Gaztetxoak aisialdi taldearen sorreran.
1927an, Euzkadi egunkarian, Euskal Jantzitegiko kide zela argitaratu zen, eta 1928ko hauteskundeetan erakunde horren zuzendari hautatu zuten. Victorina Larrinaga ohorezko lehendakaria zelarik. Ondoren, Teresa Azkuek Mac-Mahon ordeztu zuen.
1931n Bilboko Euzko Gaztediko egoitzan ospatu zen Emakume Abertzale Batza birsortzeko batzarrean parte hartu zuen; eta geroago, 1934an edo 1935ean, zuzendaritza-batzordeko kide hautatu zuten, Rosario Olazabalekin, Dolores Rousserekin eta Ventura Kareagarekin batera. Espainiako Errepublikako lehendakari zen Alcala Zamorak Bilbo bisitatu zuen egunean, EABk manifestaziorako deia egin zuen, eta eraso guardiek haien kontra egin zuten; erasoak jaso zituen emakumeetako bat Sofía izan zen. 1936an kargua utzi zuen.
Espainiako Gerra Zibilaren ondoren eusko abertzaletasunak jasan zuen errepresioan, frankismoak izendatutako Bilboko Erantzukizun Politikoen Eskualde Batzordeak lau milioi pezetaren isuna ezarri zion Sofíari. 1943an bukatu zuen isun ordainketa.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Sofía María Amalia Manuela Margarita Mac-Mahón y Jacquet» geni_family_tree 2016-12-03 (Noiz kontsultatua: 2025-03-04).
* 1 2 (Gaztelaniaz) DV, B. T.. (2008-03-05). «In memoriam de Patrick de la Sota» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2025-02-13).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 Bilbao Bilbao, Begoña; Ezkurdia Arteaga, Gurutze; Pérez Urraza, Karmele; Chueca Intxusta, Josu. Emakumeak, hitza eta bizitza. BFA eta EHU, 248-249 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) «La comisión de incautación de bienes, tras la guerra» Memorias de Getxo 2021-01-21 (Noiz kontsultatua: 2025-03-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Libre disposición de bienes: audiencias provinciales: Bilbao» Boletín Oficial del Estado: 3772. 1944-09-26.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132236616
# Basile Bustintza

Basile Bustintza Ozerin (Mañaria, Bizkaia, 1889ko irailaren 28a - Mañaria, Bizkaia, 1972ko urtarrilaren 4an) idazle bizkaitarra izan zen.

## Biografia

Felix Bustintza Lasuen, harrigile mañariarraren eta herrikide zuen Marzelina Ozerin Arriagaren sei seme-alabetan laugarrena izan zen. Basilia modura bataiatu, baina Basile deitu zioten beti (Básile herritarren ahotan). Etxanoa baserrietxeko semea zen aita eta Arriaga Bekoa (Arrixa Bekue) ama.
Errose Bustintza ipuin eta kantu biltzailearen ahizpa zaharragoa zen eta osabarekin, Ebaristo Bustintza Lasuen Kirikiño idazlearekin ezkondu zen 1909an, senarra baino hogeitahiru urte gazteagoa zela. Mañarian Zumelaga etxea izan zen bikotearen bizitoki eta Errose ere, senar-emazteak bezala idazlea hau ere, beraiekin bizi izan zen.
Balio handiko liburutegia zuten etxean, liburu eta eskuizkribu esanguratsuak gordetzen zituena. Senarra hilda, 1936ko Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz erbesteratu egin behar izan zen ama Martzelina eta Irene eta Errose ahizpekin batera: Donibane Lohizunera alde egin zuten lehenengo eta Baionara gero, non Irene zendu zen. Beraiekin batera eraman zituzten Frantziara Zumelagako eskuizkribuak.
Ezagutu zuten herritarrek emakume seriotzat gogoratzen dute, beltzez jantzita, alarguntsaren lutoa kendu barik. Tratu oneko pertsona zen eta arratsaldeetan gustuko zuen auzora joatea, kontu batzuk esan, kartetan egin... lagun artea gustatzen zitzaion.

## Idazle

Basile olerkigintza generoan aritu zen batez ere, 1936ko gerraren aurretiko sasoian, baina bere burua ez erakuste aldera, ez zuen sekula bere izenarekin agertzerik nahi izan eta ez zituen lanak sinatu. Zenbait olerki Durangaldeko Gerediaga Elkartearentzat sortu zituen.
1966an eta Basile artean bizirik zela, horrelaxe jaso zuen Nikolas Altzola izurtzarrak Cien autores vascos liburuan, non estreinako aldiz euskal literaturan idazle emakume batzuen izenak jaso ziren:
   “Basille Bustintza be euskal olerkaria dogu. Apaltasun aundiko Andrea izan da beti, eta bere burua ez erakustarren ez dau gura izan bein bere izenagaz agertzerik olerkiak. Ezertan be ez neuke mindu gura Basilleren apaltasuna, baiña euskaldun kontzientziak eskatzen deustalako ezin dot isildu: parkatuko deust Kirikiñoren alargunak euskal olerkarien artean bere izena ipinten dodalako”. Nikolas Altzola Gerediaga

## Erreferentziak

* ↑ «EUSKADIKO ARTXIBO HISTORIKOA» www.artxibo.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-15).
* 1 2 Kaltzakorta, Xabier. (1999). Errose Bustintza. Bidegileak bilduma, Eusko Jaurlaritza, 2 or..
* 1 2 3 (Ingelesez) «Durangaldeko emakume aitzindariak by ana belenv - Issuu» issuu.com 2015-05-20 (Noiz kontsultatua: 2025-02-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132396106
# Terauchi Masatake

Terauchi Masatake (Japoniera: 寺内 正毅, 1852ko otsailaren 5a - 1919ko azaroaren 3a), japoniar ofizial militar eta politikaria izan zen. Japoniako Armada Inperialeko gensui (edo mariskala) eta Japoniako lehen ministroa izan zen 1916tik 1918ra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q315559
* Multimedia: Terauchi Masatake / Q315559
# Katō Tomosaburō

Katō Tomosaburō (加藤 友三郎, 1861eko otsailaren 22a - 1923ko abuztuaren 24a) Japoniako Armada Inperialeko karrerako ofiziala izan zen, kabinete ministroa eta Japoniako lehen ministroa 1922tik 1923ra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q335203
* Multimedia: Katō Tomosaburō / Q335203
# Sofia Gubaidulina

Sofia Asgatovna Gubaidulina (errusieraz: Софи́я Асгáтовна Губaйду́лина, tatareraz: София Әсгать кызы Гобәйдуллина; Txistopol, Tatarstan, Errusia, 1931ko urriaren 24a – 2025eko martxoaren 13a) tartaro jatorriko errusiar musikagilea izan zen.
Konposizio eta piano ikasketak egin zituen Kazango Kontserbatorioan, 1954an graduatuz. Moskuko Kontserbatorioan jarraitu zituen ikasketak, Nikolai Peikorekin 1959ra arte eta Vissarion Xebalinekin 1963ra arte. Stalin beka lortu zuen. Melodia alternatiboen bila zebilenez, bere musika "arduragabetzat" jo zen Sobietar Errusiako ikasketeta garaian. Hala ere, Dmitri Xostakovitxen babesa izan zuen eta bere ebaluazioan bide horretatik jarraitzera jarraitzera bultzatu zuen, nahiz eta beste batzuk okertzat jo.
1970eko hamarkadaren erdialdean Gubaidulinak Astreja folk inprobisazio musika taldea sortu zuen, Viktor Suslin eta Viatxeslav Artiomov musikagileekin batera.
1992tik Alemanian bizi izsn zen, Hanburgon. Frankfurteko, Hanburgoko eta Suediako Musika Errege Akademiako musika akademietako kidea izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q165668
* Multimedia: Sofia Gubaidulina / Q165668
# Konstantinos Tasoulas

Konstantinos Tasoulas (grezieraz: Κωνσταντίνος Τασούλας; Ioannina, 1959ko uztailaren 17a) greziar abokatu eta politikaria da. Greziako presidentea da 2025eko martxoaren 13tik.
1981ean, zuzenbidean graduatu zen Atenasko Unibertsitatean, eta abokatu gisa lan egin zuen Londresen eta Atenasen. Democrazia Berria alderdiarekin bat egin zuen eta 1981etik 1990era Andreas Averoff politikari beteranoaren idazkaria izan zen.
Diputatua izan zen hogeita bost urtez 2000. urtetik, eta Legebiltzarreko presidentea izan zen 2019tik 2025era. 2014tik 2015era Kirol eta Kultura ministro izan zen.
2025eko otsailean Greziako presidente hautatu zuten Parlamentuko laugarren bozketa-txandan. Karguaren zina 2025eko martxoaren 13an egin zuen.
* Datuak: Q20995518
* Multimedia: Konstantinos Tasoulas / Q20995518