OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Makrino

Makrino (latinez: Marcus Opellius Macrinus; 165 – 218) erromatar enperadorea izan zen 14 hilabetez, 217tik hil zen arte. Mauretania probintzian jaio zen lehen erromatar enperadorea izan zen.

## Estreinako urteak

Equites mailako familia batean jaio zen. Jatorrizko Mauretania probintzian hezia, Makrino Erromako klase politikora iritsi ahal zen, abokatu trebeko entzutea lortu zuen-eta.
Septimio Severoren agintaldian burokrata garrantzitsua bilakatu zen. Karakalak Pretoriar Goardiako prefektua izendatu zuen. Equites mailako batek jaso ahal zuen posturik altuena. Makrino zerbitzari leiala izan zen harik eta, iturrien arabera, iragarle batek Karakalaren ondorengoa izanen zela jakinarazi zion arte. Etsai politikoak hiltzeko Karakalaren joera zela-kausa, Makrino bere burua arriskuan ikusten hasi zen.
217ko udaberrian, Karakala ekialdean zegoen, Partiarren kontrako gerra prestatu nahian. Makrino eta Pretoriar Goardiako beste batzuk enperadorearekin zeuden. Carrhaeko guduaren lekutik hurbil zegoen Selene tenplu bat bisitatzera joan zen Karakala, bizkartzainak lagun. Zer gertatu zen ez dago garbirik, baina Makrinoren arabera bizkartzain batek Karakala hil zuen. Apirilaren 11n, enperadorea izendatu zuen bere burua. Antonino izena ere hartu zuen, Antoniar leinuarekin bat egiteko asmotan.

## Agintean

Equites mailakoa bazen ere, Senatuak berretsi zuen Makrinoren izendapena.
Kanpoko politikan, Makrinok bakea borroka baino hobesten zuen. Daziako matxinadak bertan behera geratu ziren Karakalak bahitutakoak Makrinok bueltarazi zituenean. Armeniako tronuan Tiridates onartu zuen. Partiarrekin, halere, ez zegoen hitzarmenik egiterik. Nisbis hiriaren ondoan erromatarrak garaituta atera ziren 217ko udan.
Gerran aritzeko gogo ezak eta partiarren kontrako porrotak ez zuten oso eragin baikorrik soldaduengan. Gainera, Karakalak luzatu zizkien pribilegioak murrizten hasi zen Makrino. Esaterako, errekluten soldatak beteranoenak baino txikiagoak ziren.
Erroman ere ez zeun ospe onik lortu. Boterea hartutakoan ez zen hiruburua joan. Gainera, udaren bukaeran ekaitza batek suteak eta uholdeak eragin zituen. Makrinoren gizonek ezin izan zituzten kalteak berehala konpondu.

## Erorialdia

Nahigabea Severar leinukoek areagotzen zuten, batik bat Karakalaren izebak, Julia Mesak, eta honen alabek, Julia Soemiasek eta Julia Mameak.
Makrinok jauregi inperialetik bota zituen. Nolanahi ere, Siriako etxetik, severiar emakume horiek konspirazioa sortu zuten beste severar bat tronuan kokatzeko. Julia Soemiasen semea, Heliogabalo, hautatu zuten Karakalaren ondoregoa izateko.
Maiatzaren 18an, Siriako legio batek enperadore izendatu zuen Heliogabalo. Makrinoren armada garaitu zuten severarrek, eta Makrinok mozorroturik egin behar izan zuen ihes. Erromara zihoazela atzeman eta hil zuten.
* Datuak: Q1752
* Multimedia: Macrinus / Q1752
# Maximino Trax

Maximino Trax (latinez: Caius Julius Verus Maximinus; 173 – 238) erromatar enperadorea izan zen 235tik hil zen arte. Jatorri germaniarra zeukan lehen enperadorea izan zen, baita Erroman egon ez zen lehenengoa ere. Haren gobernuak III. mendeko krisialdiari hasiera eman zion.
Trazia probintzian jaioa, (horregatik Trax goitizena jaso zuen) aita godoa eta ama alanoa ziren. Tamaina handikoa, oso indartsua omen zen. Septimio Severoren agintaldian sartu zen armadan, baina Alexandro Severok eman zion aupada karrera militarrean.
Maximo Panoniako armaden burua zen. Gerra ekiditearren Alexandro Severok alamanei ordaindu behar izateak haserrarazi zituen soldaduak. Matxinatutakoan, Maximinok enperadorea eta ama hil zituen Mainz hirian 235ean. Pretoriar Guardiak enperadore izendatu zuen orduan. Senatuak onartu behar izan zuen, nahiz eta hain maila sozial baxuko enperadorea oso gustuko ez izan.
Maximinok gogor ekin zion nobleziaren kontra, batez ere haren aurka konspiratzen zirenean. Izan eren, Rhin ibaiaren inguruko kanpainan, ofizial batzuek, senatarien onespenarekin, zubi bat suntsitu zuten Maximino beste ertzean utzi gera zedin. Magno senataria zen enperadorea bihurtzekoa. Nolanahi ere konspirazioa aurkitu zen eta Maximinok konspiratzaileak hil zituen.
Beste behin, Mesopotamiako arkulariak saiatu ziren Maximino hiltzen. Baina arkularien buruak asmo horiek Maximinori jakinarazi zizkion eta konspirazioa bertan behera geratu zen.
Alexandro Severoren kristauekiko politika ere irauli zuen Maximinok. Izen ere, kristauak gogor jazartzeari ekin zion, Estatuaren etsaiak zirelakoan. Bi aita saintu, Pontziano eta Antero izenekoak, martir hil omen ziren.
Maximinoren lehendabiziko kanpaina alamanen kontrakoa izan zen. Erromatar asko hil baziren ere, garaipena eskuratu zuen gaur egungo Baden-Württembergen ondoko paduran. Germanicus Maximus goitizena jaso zuen orduan Maximinok. Germaniako muga segurtaturik, negua Panonia probintzian (gaur egungo Serbia iparraldean) eman zuen, daziarren eta sarmatiarren aurkako borrokan.
Maximinok soldaduei soldata bikoiztu zien. Gerra etengabe egiten zuenez, zergak handitu behar izan zituen. Zerga-biltzaileek bortizkeria erabili zuten, batez ere goi-mailakoekin. Horrelako kasu batek matxinada eragin zuen Afrika probintzian. Matxinoek probintziako gobernaria Gordiano I eta haren semea Gordiano II aldi bereko enperadoreak izendatu zituzten.
Erromako Senatuak bat egin zuen hasiera batean, baina matxinadak indarra galdutakoan bi senatari hautatu zituen aldi bereko enperadore, Pupieno eta Balbino. Erromako zati batek Gordianoren biloba, Gordiano III izenekoa, hobesten zuenez, borrokak kaleetara hedatu ziren.
Maximinok Erromara jo zuen, baina bideko Aquileia hirian haren armadek, goseteak eta gaixotasunak eraginduta, hiria eraso zuten ateak itxi zizkielako. Hori zela eta armada matxinatu zen eta Maximino zein ministroak hil zituen. Haien buruak lantzetan ipinita eraman zituzten Erromara. Hor, Senatuak Gordiano I.aren 13 urteko biloba hautatu zuen enperadore.
* Datuak: Q1777
* Multimedia: Maximinus I / Q1777
# Zeferino

Zeferino (Erroma, ? - † ibidem., 217ko abenduaren 20a) Eliza Katolikoaren 15. Aita Santua izan zen 199 eta 217 urteen bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q101306
* Multimedia: Zephyrinus / Q101306
# Juniano Justino

Marko Juniano Justino edo Justino Frontino, II. mendeko historialari erromatar bat izan zen.
Bere bizitza pertsonalari buruz ez da askorik ezagutzen. Historiarum Philippicarum libri XLIV liburuaren egilea da, berak, hitzaurrean, honela deskribatzen duena:
| « | Augusto enperadorearen garaian Ponpeio Trogok idatzitako Historiae Phillicae et totius mundi origines et terrae situs lan handiaren pasarterik interesgarri eta garrantzitsuenen bilduma bat. | » |
Trogoren lanak galdu egin dira, baina testuaren hitzaurrea Pliniok eta beste egile batzuk mantendu zuten. Trogoren gai nagusia, mazedoniar monarkiaren igoera eta historia izan zen, Justinok, zenbait lizentzia hartu zituen arren azkenean, Trogoren lanaren laburpen edo epitome bat baino gehiago antologia izan zenean.
Liburua, Erdi Aroan asko erabili zen, egilea, San Justinorekin nahastua izan baitzen askotan.
* Datuak: Q210853
* Multimedia: Marcus Junianus Justinus / Q210853
# Hipolito Erromakoa

Hipolito Erromakoa (Erroma, K.o. 170. urte inguruan - Sardinia, Antzinako Erroma, 235) kristau teologo eta idazlea izan zen.

## Biografia

Erroman apaiz zela, arazoak izan zituen Zeferino eta Kalisto aita santuekin. Geroago, bera bezala Sardinian erbesteraturik zegoen Pontziano aita santuarekin adiskidetu zen. Obra exegetikoak idatzi zituen, eta bere garaiko elizako doktorerik gorentzat jotzen da. Ez da gauza segurua, aldiz, Philosophoumena obra, heresia gnostikoez berri baliotsuak ematen dituena, berak idatzi ote zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q207113
* Multimedia: Saint Hippolytus / Q207113
# Pertsio

Pertsio, latinez Aulus Persius Flaccus, (Volterra, 34 – Erroma, 62) latinezko olerkari satiriko bat izan zen. Filosofia estoikoaren jarraitzailea ere izan zen.

## Bizitza

Ordo equester delakoaren familia baten baitan jaioa, 12 urte zituela heldu zen Erromara, non erretorika eta filosofia ikasi baitzituen. Kornuto estoikoaren jarraitzailea izan zen. Kornuto bera izango zen Pertsio hil eta gero, Pertsioren biblioteka jasoko zuena eta bertan aurkitu zituen Pertsiok bere bizitzan idatziriko sei satirak. Ama, izeba eta lehengusinarekin bizi izan zen beti, garaiko bizitza politikoan sartu gabe.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q332785
* Multimedia: Aulus Persius Flaccus / Q332785
# Antinoo

Antinoo (antzinako grezieraz: Ἀντίνοος, Antinoös; Bitinia, c. 111ko azaroaren 27a – Nilo ibaia, 130eko urriaren 30 baino lehen) greziar gaztea, edertasun handikoa, Hadriano enperadorearen kutuna eta, agian, maitalea. Nilo ibaian ito zen 130. urtean, diotenez enperadorearen bizitza luzatzearren. Enperadoreak jainkotu egin zuen, eta tenplu bat eraiki zion, Antinopolis edo Antinoe izeneko hiria haren oroimenean sortuz. Estatua askoren inspirazio iturria izan da eta harri grabatu eta dominetan ere ageri da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Latin eta greziar pertsona-izen klasikoak... Euskaltzaindiaren 76. araua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171876
* Multimedia: Antinous / Q171876
# Hegesipo

Hegesipo Jerusalemekoa (Jerusalem, 110 inguru - 180) idazle paleokristaua izan zen, Elizaren lehen historialaritzat jotzen dena.

## Bizitza

Erroman 20 urtez bizi izan zen, Anizeto eta Eleuterio aita santuen agintaldietan. Elizaren barnean sortzen ziren teoria gnostikoak aurrez aurre jarri zituen. Tradizioak, bere bidaietan zehar, mendebaldeko eta ekialdeko gune kristau nagusienak bisitatu zituela adierazten du, eta, poztasun handiz heresia guztiak pertsona soilengandik zetozela adierazi zuen, baina eliza edo egoitza episkopal bakar bat bera ere ez zela akats horretan erori.
177an Jerusalemera itzuli zen, bertan oso aguretua hilez. Eliza katolikoaren barnean, elizaren historiako aitatzat hartzen da, aita santuen lehen zerrenda idatziz, San Petrigandik hasi eta Anizetorarte. Idatzi zuen Elizaren Historia-ren atal batzuk baino ez dira kontserbatzen, eta Kristoren Pasiotik, egilearen garairaino kontatzen zuen.
* Datuak: Q503230
* Multimedia: Hegesippus (chronicler) / Q503230
# Klemente Alexandriakoa

Tito Flavio Klemente (grezieraz: Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς; c. 150 – c. 215), Klemente Alexandriakoa izenaz ezaguna, Alexandriako maisu garrantzitsuenetako bat izateaz gainera, Alexandriako Elizan ospea izan zuen lehen kidea izan zen. II. mendearen erdialdera jaio zen, eta 211 eta 216 urteen artean hil zela uste da.

## Bizitza

Klemente, Epifanio Eskolastiko historialariak kontatzen duenaren arabera, Atenasen jaio zen 150 urtearen inguruan. Greko klasikoan idazteko trebetasun handia zuela egiaztatzeak informazio hori indartu egiten du. Historialarien arabera, Klementeren gurasoak pagano dirudunak ziren, gizarte-klase altukoak. Greziara, Italiara, Palestinara, eta, azkenik, Egiptora bidaia egin zuen, maisu kristauen bila betiere. Azkenik, Alexandriara iritsi zen, helenismoaren garaiko kultura desberdinen bidegurutzearen "hiri sinboloa" denera, hain zuzen ere.
Klemente Pantenoren ikaslea izan zen; Alexandriako katekesi-eskolaren administraria zen Panteno. Klemente izan zen Pantenoren ondorengoa, hau hil zenean, eta Klementek hartu zuen eskolaren agintea. Klementek hezi izan zuen ikasle ospetsuenetako bat Origenes izan zen. Hainbat iturriren arabera, presbitero ordenatu zuten. Septimio Severoren jazarpen-aldian, 202-203 urteetan, Klementek Alexandriatik joan eta Cesarean hartu zuen babesa, Alexandro apezpikuaren ondoan. Klemente hil aurreko urteetan Kapadozian bizi izan zen.
Klementek zuen kultura pagano handia ez zen bazter geratu kristautasuna aurkitzean. Haren ustez, filosofo jentilak, Platon bereziki, Jainkoa aurkitzeko zuzeneko bidean zeuden; hala ere, ezagutza bere osotasunean eta, ondorioz, salbazioa, Logosek, Jesukristok alegia, ekarriko zuen. Jesukristok guztiei hari jarraitzeko deia egin zien. Horixe da, hain zuzen ere, Klementeren lehen idazlanaren gaia.

## Lanak

Hauek dira geratzen zaizkigun haren lan garrantzitsuenak:
1. Protrepticus (edo "Grekoei erregua")
2. Paedagogus (edo "Maisua")
3. Stromata (edo "Saski-naskia")
Ez da konposizio sistematikoa; gai asko ukitzen ditu, Klementeren ohiko irakaskuntzen zuzeneko emaitza gisa.
Trilogiaz gain, osorik kontserbatu zen liburu bakarra hauxe da: Quis dives salvetur ("Zein da salbatuko den gizon aberatsa?").

## Kanpo loturak

* Klemente Alexandriakoa Lehen Kristauak
* Benedikto XVI.ak Klemente Alexandriakoa aurkezten du
* Datuak: Q188883
* Multimedia: Clement of Alexandria / Q188883
# Luziano Samosatakoa

Luziano Samosatakoa —grezieraz: Lukianos— (Samosata, egungo Turkian, 125 – Egipto, 192) greziar idazlea izan zen.

## Bizitza

Erretorika- eta lege-ikasketak egin zituen Antiokian, baina dena utzi zuen, sofista gisa munduan barrena ibiltzeko. Jonia, Grezia, Italia eta Galia ezagutu ondoren, Atenasen finkatu zen, 165ean; han egon zen hurrengo hogei urteetan, eta han idatzi zituen obra gehienak. Egiptoko lurretan hil zen, Erromako funtzionario zela.

## Idazlanak

Haren lantzat hartu diren laurogeita sei obretatik hirurogeita hamar dira berak eginak, zalantzarik gabe: poemak, elkarrizketak, panfletoak, satira-eleberriak eta abar. Hildakoen elkarrizketak eta Ametsa eta oilarra dira haren elkarrizketa ospetsuenak. Satira guztiz zorrotzak idatzi zituen, eta aberatsak, gizartearen bizioak, filosofo sofistak eta zinikoak (Ikaromenipo; Sektak enkantean), erlijio paganoa (Jainkoen elkarrizketak; Prometeo; Zeus tragikoa'), kristautasuna (Peregrinoren heriotza), literatura-modak, hitz batean, bere garaiko ideologia eta gizarte-agerkari eta gertakari guztiak izan zituen kritikagai. Kritika ezkorra eta joera guztiz eszeptikoa nagusitu ziren Luziano Samosatakoaren lanetan, baina estilo argi-zorrotzak eta bere errealismoaren irudimen indartsuak (Menipposen bufoi-satiraren ildotik) gar guztiz biziz jantzi zituzten haren obrak.
Luziano Samosatakoaren eragina garai modernoetara iritsi zen, Rabelais, Erasmo, Fénélon, Quevedo, Jonathan Swift, Voltaire eta Giacomo Leopardi idazleen satira lanetan nabari daitekeenez.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q177847
* Multimedia: Lucian of Samosata / Q177847
# Higino

Higino (Atenas, ? - † Erroma, 142) Eliza Katolikoaren 9. Aita Santua izan zen 137 eta 142 urteen bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q80604
* Multimedia: Hyginus / Q80604
# Alexandro I.a

Alexandro I.a (Erroma, ? - † ibidem., 115) Eliza Katolikoaren 6. Aita Santua izan zen 106 eta 115 urteen bitartean. Trajano edo Hadriano enperadoreen agintaldian martiritza jasan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q80028
* Multimedia: Alexander I (pope) / Q80028
# Dion Kasio

Dion Kasio (latinez: Lucius Claudius Cassius Diō Cocceiānus; 155 – 235), erromatar historialaria izan zen, nahiz eta liburuak grekoz idatzi. Izan ere, Bitinia probintzian jaio zen, non greziera zen hizkuntza nagusia. Aita erromatar senataria zeukan ordea.
Administrazioan ere egin zuen lan. Komodoren agintaldian senataria izan zen, eta Esmirna (gaur egungo Izmir (Turkia)) hiriko gobernaria Septimio Severorekin. 205 inguruan Afrika eta Panonia probintzietako prokontsula izendatu zuten. Alexandro Severok begikoa zuen, eta bigarren aldiz kontsula izendatu zuen, 229an, Pretoriar Guardiak hil nahi zuen arren. Horren ondoren, herrira bueltatuta, bakean hil zen.
80 liburuetako Erromaren gaineko historia egin zuen 22 urtetan. Erromako 983 urte ikertu zituen, Eneas Italiara iritsi zenetik K. o. 229 arte. Julio Zesar arte, gertaerak zerrendatzen baino ez du egiten. Komodoren garaietatik are zehatzagoa da, berak ezagutu zituelako.
* Datuak: Q185223
* Multimedia: Cassius Dio / Q185223
# Ireneo Lyongoa

Ireneo Lyongoa (baita San Ireneo bezala ezagutua) (antzinako grezieraz: Εἰρηναῖος; Esmirna, 122 – Lyon, 202) Greziako elizako apaiz eta martiria izan zen, Lugdunumgo apezpikua. Galiako apostolu izan zen, eta hainbat misiolari bidali zituen lurralde hartara. Viktor Aita Santuaren kontra egin zuen, haren gogortasunari gehiegizko iritzirik. Bi lan aipagarri idatzi zituen: Adversus Haereses ("Heretikoen kontra") eta "Irakaskuntza apostolikoaren azalpena". Jaieguna, ekainaren 28a.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/11/16 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q182123
* Multimedia: Irenaeus / Q182123
# Eleuterio

Eleuterio (Nikopolis, ? - † Erroma, 189) Eliza Katolikoaren 13. Aita Santua izan zen 174 eta 189 urteen bitartean.
Ireneo santuak egindako zerrendan, Aita Santu izendatu zuten Erromako azken gotzaina da. Eleuterio Aita Santu izan zen garaian hainbat istilu eta eztabaida izan ziren Elizan; igarkizun izpiritualak estasiaren bidez lor daitezkeela sinesten zuten kristauek higikunde bat sortu zuten (montanistak). Mugimendu horren iritziak kontuan bazituen ere ez zituen onartu.
Hegesippus garaikidearen esanetan Anizeto eta Soteroren agindupean Erromako diakonoa izan zen

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q101090
* Multimedia: Eleutherius / Q101090
# Pio I.a

Pio I.a (Aquileia, ? - † Erroma, 154) Eliza Katolikoaren 10. Aita Santua izan zen 140 eta 154 urteen bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q83198
* Multimedia: Pius I / Q83198
# Herodiano

Herodiano (Herodianus latinez), Siriakoa (170-240) maila txikiko erromatar funtzionario bat izan zen, zortzi liburutan, Erromatar Historia izeneko lan bat idatzi zuena. Lan honek, 180tik 238rarteko urteak hartzen ditu. Bere lana, ez da erabat fidagarria, baina, Heliogabalo enperadoreari buruzko bere istorio erlatiboki inpartziala, Dion Kasiorena baino erabilgarriagoa da. Greziarra zen, baina, denbora luze batez, dirudienez, Erroman bizi izan zen. Mantendu den bere lanaren zatiaren arabera, 238an tronura igo zen Gordiano III.aren erregealdian oraindik bizi zela ezagutzen da. Honetaz gain, ez da beste ezer ezagutzen berari buruz.
Bere istorioak, Marko Aurelio enperadorearen 180ko heriotzatik, Gordiano III.aren 238ko erregealdiaren hasieraraino hartzen du, eta, izenburu bezala "Inperioaren historia Markoren heriotzatik aurrera" du. Berak propio adierazten du garai honetako gertakariak bera bizi zela gertatu zirela. Foziok Codex 99an, lanaren edukien eskema bat ematen du eta Herodianoren estiloa laudatzen du, argia, indartsua eta atsegina bezala deskribatzen duena, artearen eta dotoretasunaren arbuiatzea eta atizismo bezala ezagutzen diren edertasunen erabilera ugariaren arteko erdi bide bat mantenduz, baita ausarta eta harranditsuaren artean ere, bere gainetik dauden historialariak oso urriak direla gaineratuz. Neurri bateraino, dirudienez, Tuzidides hartu zuen erreferentzia puntu bezala, estiloarentzako zein bere lanaren konposaketa orokorrerako: Tuzididesek bezala, han eta hemen, neurri batean edo oso-osorik asmatutakoak diren hitzaldiak sartzen ditu. Noiz behinka kronologia eta geografiari buruzko deskuidoak baditu ere, bere narrazioa, orokorrean, egiazkoa eta objektiboa da. Batzuk, Pertinaxganako partzialtasun larregi erakustea leporatzen diote.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q313056
* Multimedia: Herodianus / Q313056
# Sexto Julio Afrikano

Sexto Julio Afrikano (c. 160 – c. 240; antzinako grezieraz: Σέξτος Ἰούλιος ὁ Ἀφρικανός edo ὁ Λίβυς) kristau-afrikar eragineko historialari eta apologialari helenista bat izan zen.

## Bizitza

Sexto Julio Afrikano Aelia Capitolinan jaio zen (antzinako Jerusalem), eta Septimio Severo enperadorearen zerbitzupeko ofiziala izan zen. Alexandro Severok, Erroman berarentzako liburutegi bat antolatzeko agindu zion. Nolabaiteko adiskidetasuna izan zuen Origenesekin. Nikopolisen ere bizi izan zen, Palestina (Emaus) eta, "tradizioaren arabera", Emauseko gotzain izan zen, baina, litekeena da hori gezurra izatea. Jerusalemen hil zen, 250. urtean.

## Egiptorekin lotutako lanak

Kronikak (kronografia), herri greziar eta juduaren lehen historia sinkronikoa, Sorreraren garaitik (K.a. 5500ean bere kalkuluen arabera), Heliogabalo enperadorearen garairarte (221. urtea). Kronikak laneko bost liburuak, hauetatik, zati batzuk baino mantentzen ez direlarik, ezinbesteko erreferentzia dira Sinzelo, Eusebio Zesareakoa, Kronika Paschaleren egile izan zen Zedrenusentzat eta ondorengo beste batzuentzat.
Julio Afrikanok Manetonengandik kopiatu zuen, bere kristau afrikarraren pentsamoldera egokituz, historialari moduan baino gehiago, apologiagile bezala idatziz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q317014
# Apolodoro Damaskokoa

    Artikulu hau arkitektoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Apolodoro».
Apolodoro Damaskokoa (antzinako grezieraz: Ἀπολλόδωρος; latinez: Apollodorus Damascenus; Damasko 60 (gutxi gora-behera)- 130), Antzinako Erromako arkitekto bat izan zen, "Damaskoarra" ezizenez ezaguna. Garai hartan erromatar enperadorea zen Hadrianoren aginduz zigortu eta hila izan zen, honek arkitekturagatik zuen grina kritikatzeagatik.
Erromako arkitektorik handienetako bat izan zen, greziar eragin argiarekin. Trajano enperadorearen zerbitzura egon zen lan monumentalak diseinatu eta eraikitzen, Danubio ibaiaren gaineko zubia 104an, Erromako Kirinaleko azokak, Trajanoren Termak eta Trajanoren Foro bikaina, honen barnean, Ulpia Basilika eta Trajanoren Azoka daudelarik, eraikin garrantzitsuenen artean, portu, garaipen arku eta beste lan publiko batzuez gain.
Bere lanik ezagunenetako bat, Trajanoren zutabe ikusgarria da, 40 metroko garaiera eta 4 metroko diametroa duen egitura, erabat tailatua, Trajanok daziarren aurka lortutako garaipenaren historia kontatzen duena. Zutabea, 113an inauguratu zen. Haitzurdinez egina, tontorrean, Trajanoren burdinazko estatua bat zegoen. Batzuk, Erromaren ikur zen arrano bat zela diote, baina, gaur egun, San Petriren estatua bat erakusten du.
Ematen zaizkio, baita ere, Agriparen Panteoia (125-128), egundaino, bere jatorrizko itxurarekin mantendu den Antzinako Erromako eraikin urrietako bat, eta Trajanoren Zubia, Danubio ibaia zeharkatzen zuena eta, honetaz, hondakinen batzuk kontserbatzen direlarik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (1997-9-26). Latin eta greziar pertsona-izen klasikoak euskaraz emateko irizpideei buruzko erabakia. .
* Datuak: Q189375
* Multimedia: Apollodorus of Damascus / Q189375
# Misratah

Misratah Libiako muhafazatetako bat da. 2.770 metro koadro ditu eta 360.521 biztanle zituen 2003an.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131323
* Multimedia: Misrata / Q131323
# Anizeto

Anizeto (Emesa, ? - † Erroma, 167ko apirilaren 20a) Eliza Katolikoaren 11. Aita Santua izan zen 154 eta 167 urteen bitartean. Luzio Veroren agintaldian martiritza jasan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q546590
* Multimedia: Anicetus / Q546590
# Avieno

Avieno, latinez osorik Postumius Rufius Festus Avienus, IV. mendeko latinezko poeta bat da, ezaguna bere olerkietan Mediterraneoko kostaldeak deskribatzeagatik.