# Apirilaren 21

Apirilaren 21a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hamaikagarren eguna da, 112garrena bisurteetan. 254 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Mikel Oyarzabal Jaiotza: Eibar, 1997 Ramon Saizarbitoria Jaiotza: Donostia, 1944 Imanol Pradales Jaiotza: Santurtzi, 1975 Natxo Garro Jaiotza: Gasteiz, 1981 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Elizabeth II.a Erresuma Batukoa Jaiotza: Mayfair, 1926 Heriotza: Balmoral gaztelua, 2022ko irailaren 8a Max Weber Jaiotza: Erfurt, 1864 Heriotza: Munich, 1920ko ekainaren 14a Charlotte Brontë Jaiotza: Thornton (Mendebaldeko Yorkshire), 1816 eta 1816 Heriotza: Haworth, 1855eko martxoaren 31 Averroes Jaiotza: Kordoba, 1126 eta 1126 $^{(egutegigregorianoa)}$ Heriotza: Marrakex, 1198ko abenduaren 10a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian Louis-Armand de Lom d'Arce Jaiotza: Baiona, 1666ko ekainaren 9a Heriotza: Brunswick-Lüneburgeko hauteslerria, 1716 Benita Asas Manterola Jaiotza: Donostia, 1873ko martxoaren 4a Heriotza: Bilbo, 1968 François Eugène Garai de Monglave Jaiotza: Baiona, 1796ko martxoaren 3a eta 1796ko martxoaren 5a Heriotza: Paris, 1878 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Mark Twain Jaiotza: Florida, 1835eko azaroaren 30a Heriotza: Redding, 1910 John Maynard Keynes Jaiotza: Cambridge, 1883ko ekainaren 5a Heriotza: Firle, 1946 Prince Jaiotza: Minneapolis, 1958ko ekainaren 7a Heriotza: Chanhassen, 2016 Jean Racine Jaiotza: La Ferté-Milon, 1639ko abendua eta 1639ko abenduaren 21a Heriotza: Paris, 1699 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
* Gertaerak
* Brasilia.
* K. a. 754 - Tradizioaren arabera, Romulo eta Remok Erroma sortu zuten.
* 1944 - Boto eskubidea eskuratu zuten emakumeek Frantzian.
* 1960 - Brasilgo hiriburu Brasilia (irudian) ofizialki inauguratu zuten, Rio de Janeiron zeuden estatuaren erakundeak bertara eramanez.
* + Gertaera gehiago...
* Egutegia
* Txantiloi:Apiril2025
* Aurreko eta hurrengo urteetan
* 2022: Osteguna
* 2023: Ostirala
* 2024: Igandea
* 2026: Asteartea
* 2027: Asteazkena
* 2028: Ostirala
* Izendegia
* Santutegia:
* Antselmo Canterburykoa, Anastasio Sinaita, Simon bar Sabbae
* Seaska egutegia:
* Alaia/Alai/Alaine, Eunate eta Harriet.

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 1935 – Iruñean laugarren Aberri Eguna ospatu zen.
* 1978 – Komando Autonomoek lehergailu bat ipini zuten ADEGIren aurka.
* 2008 – Amnistiaren aldeko mugimenduko 27 kideren aurkako epaiketa hasi zen Madrilen.

### Mundua

* 1944 – Emakumeen boto eskubidea onartu zuten Frantziako Estatuan. Oraindik nazien okupaziopean zegoela, Charles de Gaulleren behin-behineko gobernuak hartu zuen erabakia Aljerren.
* 2019 – Sri Lankan lehergailu bidez egindako eraso koordinatu batzuk 253 hildako eta 500etik gora zauritu utzi zituzten.
* 2021 – KRI Nanggala (402) Indonesiaren Armadako eraso-itsaspekoa itsas azpian desagertu zen. Barruan 53 militar zihoazten eta guztiak hil ziren.

## Arte eta kultura
### Euskal Herria

* 1913 – Black, el payaso (euskaraz: Black, pailazoa), Pablo Sorozabalen musika eta Francisco Serrano Anguitaren libretoa duen opereta estreinatu zen Bartzelonako Coliseum antzokian.
* 1991ko Prudentzio Deuna Bertso Sarian Pedro Bizkarguenaga Bizkar izan zen irabazlea.
* 2007ko Arabako Bertsolari Txapelketako finala Oihane Pereak irabazi zuen. Arabako txapelketen historian lehenengo emakumezko bertsolari txapelduna izan zen.

### Mundua

* 1995 – While You Were Sleeping ("Lotan Zeunden Bitartean") filma estreinatu zen, Jon Turteltaubek zuzendu eta Sandra Bullock, Bill Pullman, Peter Gallagher, Peter Boyle, Glynis Johns eta Jack Warden aktoreek antzeztu zuten.

## Kirolak
### Euskal Herria

* 1968ko Eibarko Bizikleta bukatu zen: José María Errandonea gipuzkoarra izan zen garailea.

### Mundua

* 2010 – Cadel Evans txirrindulari australiarrak Fleche Wallone itzulia irabazi zuen.

## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1624 – Juan Bautista Zelaiaran, gipuzkoar aitoren seme eta politikaria (h. 1690).
* 1781 – José Alonso Ruiz de Conejares, nafar epaile eta politikaria (h. 1855).
* 1815 – Anselma de Salces, Bilboko ongilea (h. 1885).
* 1829 – Anselmo María Coyné, nafar argazkilaria (h. 1896).
* 1884 - Ramón Silva, bizkaitar futbolaria (h. 1954).
* 1893 – Simeon Diaz de Ilarraza, nafar misiolaria (h. 1980).
* 1921 – Cándido Gardoi, Makala, euskal herritar futbolari eta pilotaria, Bartzelonan (h. 1994).
* 1928 – Luis Etxebeste, gipuzkoar futbolaria (h. 2019).
* 1937 – Patxi Iturriotz, donostiar politikari, irakasle eta ETAkidea (h. 2024).
* 1941 – Bruno Sermonne, lapurtar aktorea (h. 2013).
* 1942 – José Luis Mentxaka, bizkaitar futbolari ohia.
* 1944 – Ramon Saizarbitoria, euskal idazlea, euskal literatura modernoaren aintzidaritzat joa.
* 1948 – Roberto Uranga, euskal abeslaria, Mocedades taldearen sortzaileetako bat (h. 2005).
* 1958 –
** Kepa Altonaga, bizkaitar biologoa, idazlea eta EHUko irakaslea.
** Javier Obregón, Tarzi, bizkaitar eszenografoa.
* 1965 – Itziar Okariz, New Yorken bizi den euskal artista.
* 1966 – Gema Gonzalez de Txabarri, gipuzkoar politikaria.
* 1970 – Jokin Etxaniz, gipuzkoar pilotari ohia.
* 1971 –
** Ainhoa Domaica, arabar abokatu, familia bitartekari eta politikaria.
** Oskar Tabuenka, bizkaitar futbolari ohia.
* 1973 – Iñigo Alli, nafar politikaria.
* 1975 – Imanol Pradales, bizkaitar politikaria.
* 1981 – Natxo Garro, arabar futbolaria.
* 1982 – Iker Gereñu, arabar futbolari ohia.
* 1987 – Beatriz Recari, nafar golfaria.
* 1989 – Saioa Jaurena, nafar errugbilaria.
* 1997 – Mikel Oiarzabal, gipuzkoar futbolaria.
* 1999 – Xabier Naveira, bizkaitar futbolaria.
* 2000 – Eneko Aguilar, nafar futbolaria.

### Mundua

* 1397 – Paolo dal Pozzo Toscanelli, italiar geografoa eta sendagilea (h. 1482).
* 1555 – Ludovico Carracci, italiar Barrokoko margolari, akuafortegile eta grabatzailea (h. 1619).
* 1594 – Joan Sala i Ferrer, kataluniar bidelapurra (h. 1634).
* 1619 – Jan van Riebeeck, herbeheretar nabigatzaile eta administratzaile koloniala (h. 1677).
* 1661 – Georg Joseph Kamel, austriar botikaria eta botanikoa (h. 1706).
* 1673 – Amalia Gilemina Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa eta Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperatriz ezkontidea (h. 1742).
* 1767 – Étienne-Denis Pasquier, frantziar politikaria (h. 1862).
* 1774 – Jean-Baptiste Biot, frantziar astronomo, fisikari eta matematikaria (h. 1862).
* 1782 – Friedrich Fröbel, alemaniar pedagogoa (h. 1852).
* 1790 – Manuel Blanco Encalada, Txileko presidentea (h. 1876).
* 1814 – Angela Burdett-Coutts, britainiar filantropoa eta pintura-bildumagilea (h. 1906).
* 1816 – Charlotte Brontë, ingeles eleberrigilea (h. 1855).
* 1828 – Hyppolyte-Adolphe Taine, frantziar historialaria (h. 1893).
* 1837 – Fredrik Bajer, danimarkar idazle, irakasle eta politikari bakezalea, 1908ko Bakearen Nobel Saria (h. 1922).
* 1838 –
** Jevgenia Konradi, errusiar idazle, itzultzaile, kazetari eta feminista (h. 1898).
** John Muir, eskoziar-estatubatuar naturzale eta idazlea (h. 1914).
* 1840 – Cora L. V. Scott, estatubatuar espiritista eta mediuma (h. 1923).
* 1841 – Anselmo Lorenzo, espainiar anarkosindikalista eta idazlea (h. 1914).
* 1848 – Carl Stumpf, alemaniar filosofo, psikologo eta musikologoa (h. 1936).
* 1848 – Johanne Cathrine Kreebs, daniar margolaria (h. 1924)
* 1850 – Pasquale Cinquegrana, napolierazko poeta eta abesti-idazle napolitarra (h. 1939).
* 1864 – Max Weber, alemaniar ekonomilari eta soziologoa (h. 1920).
* 1870 – Edwin Stanton Porter, estatubatuar zinema-zuzendaria (h. 1941).
* 1879 – Maurice Walsh, irlandar idazlea (h. 1964).
* 1882 – Percy Williams Bridgman, estatubatuar fisikaria, 1946ko Fisikako Nobel Saria (h. 1961).
* 1889 –
** Paul Karrer, suitzar kimikaria, 1937ko Kimikako Nobel Saria (h. 1971).
** Manuel Prado Ugarteche, Peruko presidentea (h. 1967).
* 1900 –
** Dumarsais Estimé, Haitiko presidentea (h. 1953).
** Hans Fritzsche, alemaniar kazetari eta politikaria nazia (h. 1953).
* 1903 –
** Hans Hedtoft, Danimarkako lehen ministroa (h. 1955).
** Pilar Madariaga Rojo, espainiar kimikaria (h. 1995).
* 1904 –
** Odilo Globocnik, austriar gerra-kriminala, holokausto Juduaren egile exekutibo garrantzitsuenetako bat (h. 1945).
** Anna Murià, kataluniar idazlea (h. 2002).
* 1907 – Enrique Líster, galiziar militar eta politikari komunista (h. 1994).
* 1915 – Anthony Quinn, mexikar-estatubatuar aktore, idazle eta margolaria (h. 2001).
* 1919 – Rosario Sanchez Mora, La Dinamitera, Espainiako Gerra Zibilean borrokatu zuen milizianoa (h. 2008).
* 1920 – Bruno Maderna, italiar musikagilea eta orkestra-zuzendaria (h. 1973).
* 1922 – Alistair MacLean, eskoziar eleberrigilea (h. 1987).
* 1924 – Claude Lefort, frantziar filosofoa (h. 2010).
* 1925 –
** Rita Macedo, mexikar aktorea, gidoilaria, ekoizlea eta jostuna (h. 1993).
** Sibghatullah Mojaddedi, Afganistango presidentea (h. 2019).
* 1926 – Elisabet II.a Ingalaterrakoa, Erresuma Batuko eta Commonwealtheko erresumetako erregina (h. 2022).
* 1930 –
** Hilda Hilst, brasildar poeta, kronista, eleberrigile eta antzerkigilea (h. 2004).
** Silvana Mangano, italiar aktorea (h. 1989).
* 1931 – Gabriel de Broglie, frantziar historialaria (h. 2025).
* 1934 –
** Kenzo Ohashi, japoniar futbolaria (h. 2015).
** Masao Uchino, japoniar futbolaria (h. 2013).
* 1937 – Philippe Madrelle, frantziar politikaria, Akitaniako Eskualde Kontseiluko presidentea (h. 2019).
* 1939 –
** Ian Gibson, irlandar idazlea, historialaria eta hispanista.
** Helen Prejean, estatubatuar moja katolikoa eta heriotza zigorraren aurkako ekintzaile nabarmena.
* 1940 –
** Francesc Buscató, kataluniar saskibaloi jokalaria, inoizko jokalari kataluniarrik hoberenetarikoa.
** Maria Angelica Motta-Maués, brasildar antropologo eta irakaslea.
* 1942 –
** Vitus Huonder, suitzar elizgizona (h. 2024).
** Geoffrey Palmer, Zeelanda Berriko lehen ministroa.
* 1943 – Philippe Séguin, frantziar politikaria, Nazio Biltzarreko presidentea (h. 2010).
* 1946 – Patrick Rambaud, frantziar eleberrigile eta antzerkigilea.
* 1947 – Iggy Pop, estatubatuar abeslaria, punk rock munduko ikonoa.
* 1951 – Michael Freedman, estatubatuar matematikaria.
* 1955 –
** Toninho Cerezo, brasildar futbolari ohia.
** Erick Mombaerts, frantziar futbolari ohia eta entrenatzailea.
** Tūheitia Paki, maori erregea (h. 2024).
* 1956 – Soledad Murillo, espainiar soziologo feminista, ikertzailea eta politikaria.
* 1957 – Faustin-Archange Touadéra, Afrika Erdiko Errepublikako presidentea.
* 1958 –
** Greer Lankton, estatubatuar artista, panpina artistikoak sortzeagatik ezaguna (h. 1996).
** Andie MacDowell, estatubatuar modelo eta aktorea.
** Yoshito Usui, japoniar marrazkilaria.
* 1965 – Dora García, espainiar-belgikar artista.
* 1969 – Andrei Babkin, errusiar ingeniari eta kosmonauta.
* 1970 – Nicole Sullivan, estatubatuar aktorea.
* 1972 – Narges Mohammadi, giza eskubideen arloko irandar ekintzailea, 2023ko Bakearen Nobel Saria.
* 1973 – Yoshiharu Ueno, japoniar futbolari ohia.
* 1978 –
** Diana Navarro, espainiar abeslaria.
** Julius Nevalainen, Nightwish metal sinfoniko eta Sethian progressive metal finlandiar banden bateria-jolea.
** Julia Petxonkina, errusiar atleta, 4x400 metroko hesi-lasterketan eta 4x400 metroko erreleboetan aditua.
* 1979 – James McAvoy, eskoziar aktorea.
* 1989 – Víctor Ibáñez, kataluniar futbolaria.
* 1990 -
** Camila Kater, brasildar film-zuzendaria, gidoilaria eta animatzailea.
** Lalachus, espainiar aktore eta komediantea.
* 1995 –
** Josh Adams, galestar errugbilaria.
** Ruahei Demant, zeelandaberritar errugbilaria.
* 1996 – Luisa Neubauer, klima aldaketaren aurkako alemaniar ekintzailea.
* 2004 - Félix Garreta, kataluniar futbolaria.
* 2007 - Isabella Danimarkakoa, Danimarkako printzesa.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1696 – Andrés de Sola, nafar musikagilea, Zaragozan (j. 1634).
* 1716 – Louis-Armand de Lom d'Arce, Lahontango baroia, lapurtar antropologo eta esploratzailea (j. 1666).
* 1873 – François Eugène Garai de Monglave, lapurtar idazlea (j. 1796).
* 1891 – Juan Nepomuceno Orbe Mariaka, bizkaitar jeneral eta politikari karlista (j. 1817).
* 1968 – Benita Asas Manterola, donostiar irakasle eta sufragista, Madrilen (j. 1873).
* 2002 – Jose Maria Palacios, Ogeta, gasteiztar pilotaria (j. 1935).
* 2006 – Joxe Mari Urbieta, Egañazpi, gipuzkoar panderojotzailea eta abeslaria (j. 1920).
* 2011 – Martin Mancisidor, euskal txirrindularia (j. 1924).
* 2015 – Javier Gorosabel Urkia, eibartar astrofisikaria (j. 1969).
* 2023 – Patxi Izko, nafar enpresaburua, Osasunako presidentea (j. 1946).

### Mundua

* 1073 – Alexandro II.a, Aita santua.
* 1109 – Anselmo Canterburykoa, italiar teologo eta beneditar fraidea (j. 1033/34).
* 1142 – Petri Abelardo, frantziar filosofo eta teologoa (j. 1079).
* 1509 – Henrike VII.a, Ingalaterrako erregea (j. 1457).
* 1552 – Petrus Apianus, alemaniar humanista, matematikari, kartografo, astronomo eta kosmografoa (j. 1495).
* 1561 – Lukrezia Medici, Florentziako II. Dukea (j. 1545).
* 1574 – Cosimo I.a Medici, Toskanako Duke Handia (j. 1519).
* 1699 – Jean Racine, frantziar poeta eta dramagilea (j. 1639).
* 1736 – Eugenio Savoiakoa, austriar militar eta politikaria, historiako gerra gizonik handienetakoa (j. 1663).
* 1793 – John Michell, ingeles naturaren filosofo eta geologoa (j. 1724).
* 1827 – Thomas Rowlandson, britainiar karikaturagilea (j. 1757).
* 1839 – Isabel Riquelme, Txileko Independentzia prozesuko protagonistetako bat (j. 1758).
* 1894 – Julia Perkins Ballard, estatubatuar idazle eta poeta (j. 1828).
* 1896 – Teodora Lamadrid, espainiar aktore eta kantaria, XIX. mendeko antzerki erromantikoan nabarmendua (j. 1820).
* 1909 – José Higinio Uriarte García del Barrio, Paraguaiko presidentea (j. 1843).
* 1910 – Mark Twain, estatubatuar idazlea (j.1835).
* 1915 – Federico Loygorri, andaluziar militar eta politikaria (j. 1849).
* 1918 – Manfred von Richthofen, Baroi Gorria, alemaniar militar eta hegazkin pilotua (j. 1892).
* 1922 – Louis Duchesne, Erromatar Eliza Katolikoko prelatua eta jakituna (j. 1843).
* 1924 – Eleonora Duse, italiar aktorea, bere garaiko aktore hoberenetakotzat hartua (j. 1858).
* 1927 – Hugo Schuchardt, alemaniar hizkuntzalaria (j. 1842).
* 1930 – Robert Bridges, ingeles olerkaria (j. 1844).
* 1938 –
** Muhammad Iqbal, pakistandar poeta, abokatu, filosofo eta politikaria (j. 1877).
** Boris Pilnyak, sobietar idazlea (j. 1894).
* 1940 – Margaret Fountaine, britainiar entomologoa (j. 1862).
* 1945 – Walter Model, Alemaniako landa mariskala izan zen Bigarren Mundu Gerran (j. 1891).
* 1946 – John Maynard Keynes, ingeles ekonomialaria, XX. mendeko garrantzitsuenetakoa (j. 1883).
* 1948 – Arturo Farinelli, italiar literatura kritikaria (j. 1867).
* 1965 –
** Edward Victor Appleton, ingeles fisikaria, 1947ko Fisikako Nobel Saria (j. 1892).
** Nina M. Davies, britainiar marrazkilaria eta egiptologoa (j. 1881).
* 1971 – François Duvalier, Papa Doc, Haitiko presidentea (j. 1907).
* 1973 –
** Merian C. Cooper, estatubatuar hegazkinlari, zinema zuzendari, gidoilari eta ekoizlea (j. 1893).
** Arthur Fadden, Australiako 13. lehen ministroa (j. 1894).
* 1975 – Sisowath Sirik Matak, Cambodiako lehen ministroa (j. 1914).
* 1977 – Gummo Marx, estatubatuar umorista eta aktorea (j. 1892).
* 1980 – Aleksandr Oparin, sobietar biokimikaria, biziaren jatorriari buruzko ikerketetan aitzindaria (j. 1894).
* 1984 – Manuel Mujica Láinez, argentinar idazlea (j. 1910).
* 1985 –
** Astrid Hjertenæs Andersen, norvegiar idazlea eta poeta (j. 1915).
** Tancredo Neves, brasildar politikaria (j. 1910).
* 1989 – Uichiro Hatta, japoniar futbolaria (j. 1903).
* 1991 – Willi Boskovsky, austriar musikagilea (j. 1909).
* 1992 – Väinö Linna, finlandiar idazle eta hizkuntzalaria (j. 1920).
* 1994 – Raúl Soldi, argentinar margolaria, Argentinako espresionismoaren ordezkari nagusietako bat (j. 1905).
* 1996 –
** Dzhojar Dudaiev, Itxkeriako Txetxeniar Errepublikako lehenengo presidentea (j. 1944).
** Luigi Pistilli, italiar aktorea (j. 1929).
* 1997 –
** Diosdado Macapagal, Filipinetako 9. presidentea (j. 1910).
** Andrés Rodríguez Pedotti, Paraguaiko presidentea (j. 1923).
* 1998 – Jean François Lyotard, frantziar filosofoa (j. 1924).
* 2000 – Al Purdy, kanadar poeta (j. 1918).
* 2003 – Nina Simone, estatubatuar abeslari, konpositore, piano jotzaile eta giza eskubideen aldeko aktibista (j. 1933).
* 2005 –
** Gwynfor Evans, galestar politikaria, Plaid Cymru alderdiko lehenengo parlamentaria (j. 1912).
** William Kruskal, estatubatuar estatistikaria (j. 1919).
** Asunción Linares, espainiar paleontologoa, irakaskuntzan eta ikerketan nabarmendua (j. 1921).
* 2009 – Vivian Maier, estatubatuar ume zaintzaile eta argazkilaria (j. 1926).
* 2010 – Juan Antonio Samaranch, kataluniar hockey jokalari, politikari eta enpresaburua eta Nazioarteko Olinpiar Batzordeko presidentea (j. 1920).
* 2011 – Harold Garfinkel, estatubatuar soziologoa, etnometodologia adarraren sortzaile nagusia (j. 1917).
* 2013 – Shakuntala Devi, Emakume konputagailua, indiar idazlea giza kalkulagailua (j. 1929).
* 2016 – Prince, estatubatuar abeslari, konposatzaile eta musikaria (j. 1958).
* 2018 –
** Nelson Pereira Dos Santos, brasildar zinemagilea (j. 1928).
** Verne Troyer, estatubatear aktorea (j. 1969).
* 2019 –
** Gaspar Castellano y de Gastón, Aragoiko Gobernuaren Presidentea (j. 1928).
** Polly Higgins, eskoziar abokatua, idazlea eta ingurumen ekintzailea (j. 1968).
* 2020 –
** José María Calleja, espainiar kazetari eta idazlea (j. 1955).
** Abdurrahim El-Keib, Libiako lehen ministroa (j. 1950).
** Jacques Pellen, bretainiar jazz gitarra-jotzailea (j. 1957).
** Laisenia Qarase, Fijiko lehen ministroa (j. 1941).
** Teresa Rodrigo Anoro, espainiar fisikaria (j. 1956).
** Florian Schneider, alemaniar musikaria, Kraftwerk taldeko kide sortzailea (j. 1947).
* 2021 – Mercedes Colás, Porota, Giza Eskubideen aldeko argentinar ekintzailea, Maiatzaren Plazako Amak elkarteko lehendakariordea (j. 1925).
* 2022 –
** Mwai Kibaki, Kenyako presidentea (j. 1931).
** Jacques Perrin, frantziar aktore eta ekoizlea (j. 1941).
* 2023 – Guillermo Calabrese, argentinar sukaldari eta telebista-aurkezlea (j. 1961).
* 2024 – Ana Estrada, perutar psikologo eta aktibista (j. 1976).

## Jaiak eta urteurrenak

* Sehaska egutegiko izendegia: Alaia/Alai/Alaine, Eunate eta Harriet.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2525
* Multimedia: 21 April / Q2525