OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kodiak uhartea

Kodiak uhartea (ingelesez: Kodiak Island; alutiiqeraz: Qik'rtaq; errusieraz: Кадьяк, translit.: Kadʹyak) Ameriketako Estatu Batuetako Alaskako estatuaren hegoaldeko kostaldean dagoen uharte bat da. Shelikof itsasarteak bereizten du Alaska kontinentaletik. 9.311,24 km$^2$-ko azalera du. Kodiak uhartediko uharte handiena da, Estatu Batuetako bigarrena, eta mundu osoan laurogeigarrena. Uharteko komunitaterik handiena Kodiak izeneko hirian dago.
Arrantza eta arrantzaren inguruko janari-industria da uharteko ekonomia-jarduera nagusia. Itsas eta aire-armaden base bat dago hiriburuan. Uhartea 1763an aurkitu zuen Stefan Glotov errusiarrak, eta 1784an sortu zen lehen herria.

## Klima

Datu klimatikoak (Kodiak, Alaska) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 12 | 16 | 14 | 21 | 27 | 30 | 28 | 29 | 27 | 23 | 16 | 17 | 30 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 2 | 2 | 4 | 7 | 10 | 13 | 16 | 17 | 14 | 8 | 4 | 2 | 8 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -1 | -1 | 0 | 3 | 6 | 10 | 12 | 13 | 10 | 5 | 1 | -1 | 5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -4 | -4 | -3 | -0 | 3 | 6 | 9 | 9 | 6 | 1 | -2 | -4 | 2 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -27 | -24 | -21 | -14 | -8 | -1 | 2 | 1 | -3 | -14 | -18 | -23 | -27 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 208 | 145 | 133 | 139 | 160 | 137 | 105 | 114 | 199 | 212 | 168 | 194 | 1914 |
| Elurra (mm) | 396 | 445 | 312 | 188 | 15 | 0 | 0 | 0 | 0 | 56 | 180 | 378 | 1971 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 17 | 16 | 16 | 16 | 17 | 15 | 15 | 14 | 16 | 16 | 16 | 17 | 191 |
| Iturria (1): The Weather Channel (errekorrak eta prezipitazioa) ||||||||||||||
| Iturria (2): Climate Zone (besteak) ||||||||||||||

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .
* ↑ (Ingelesez) Counceller, April G.L.; Leer, Jeff. (2006). Kodiak Alutiiq Conversational Phrasebook. Alutiiq Museum and Archaeological Repository, 9 or. ISBN 1-929650-02-7..
* ↑ (Ingelesez) Drabek, Alisha Susana. (2012). Qik'rtarmiut Alutiit'stun Niugneret Kʀaasiirkii. Native Village of Afognak, vii or. ISBN 978-0-9858145-0-2..
* ↑ (Ingelesez) Dunham, Mike. (2010-08-02). «Turns out Kodiak is largest U.S. island, depending on viewpoint» www.adn.com (Noiz kontsultatua: 2021-05-01).
* ↑ (Ingelesez) The Weather Channel. Average Weather for Kodiak, AK - Temperature and Precipitation. .
* ↑ (Ingelesez) Climate Information for Kodiak - Alaska - Alaska - United States - Climate Zones. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q204387
* Multimedia: Kodiak Island / Q204387
# Club Cerro Porteño

Club Cerro Porteño Paraguaiko talde arrakastatsuenetakoa da, Asuncion hiriburukoa. Paraguaiko ligako palmaresean bigarrena da. Nazio arteko titulurik ez du ordea.

## Palmaresa
### Paraguain: 38

* Paraguaiko futbol liga (33): 1913, 1915, 1918, 1919, 1935, 1939, 1940, 1941, 1944, 1950, 1954, 1961, 1963, 1966, 1970, 1972, 1973, 1974, 1977, 1987, 1990, 1992, 1994, 1996, 2001, 2004, 2005, 2009(A), 2012(A), 2013, 2015 (A), 2017 (C), 2020(A)
** Apertura (A)
* Torneo República (3): 1989, 1991, 1995.
* Plaqueta Millington Drake (2): 1949, 1950.

### Nazio artean: 0

* Libertadores Kopa: finalerdiak 1976, 1978, 1993, 1998, 1999 eta 2011an.
* Hego Amerikako Kopa: finalerdiak 2009an.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Olimpiaren webgunea
* Datuak: Q914086
* Multimedia: Club Cerro Porteño / Q914086
# Margery Deane

Marie J. Davis Pitman, jaiotzez Davis (Hartwick, 1850eko martxoaren 17a – Paris, 1888ko azaroaren 30a), Margery Deane izengoitiaz ezagunagoa, estatubatuar idazlea izan zen.

## Bizitza

Marie J. Davis New York estatuko Hartwick herrian jaio zen 1850eko martxoaren 17an. Lucius D. Davis newportarraren alaba zen. Irakasle pribatuen eskutik heziketa jaso zuen eta 1866an Theophilus T. Pitmanekin ezkondu zen. Parisen hil zen 1888ko azaroaren 30ean.
Margery Deane izengoitia erabiliz, haurrentzako ipuinak eta bidaiei buruzko saiakerak idatzi zituen. Gainera, Bostongo Transcript eta beste aldizkarietako berriemailea izan zen Newporten. G.P. Putnam's Sons argitaletxeak 1877an kaleratutako Wonder-World stories: from the Chinese, French, German, Hebrew, Hindoostanee, Hungarian, Irish, Italian, Japanese, Russian, Swedish, and Turkish bilduma sortzean parte hartu zuen. 1880an Lee and Shepard argitaletxeak Deaneren European Breezes bidaldi liburua argitaratu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Wilson, James Grant; Fiske, John. (1900). «Pitman, Marie J.» Appletons' Cyclopædia of American Biography. New York: D. Appleton (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* ↑ (Ingelesez) Pabke, Marie M. A. P.; Pitman, Marie J. D. (1877). Wonder-world Stories: From the Chinese, French, German, Hebrew, Hindoostanee, Hungarian, Irish, Italian, Japanese, Russian, Swedish, and Turkish. New York: G.P. Putnam's Sons OCLC .2792481.
* ↑ (Ingelesez) Pitman, Marie J. D. (1882). European Breezes. Boston, New York: Lee and Shepard; C.T. Dillingham OCLC .15710286.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16062705
# Erredura

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Erredura bero-foku, eguzki irradiazio, substantzia kimiko, erradioaktibitate edo elektrizitatearen eragin zuzenagatik gertatzen den larruazaleko lesioa da. Larruazaleko asalduraz gain, kapilarren lesioa eta proteinen koagulazioa ere eragiten ditu erredurak. Erresumina erredurak larruazalean eragiten duen sentsazioa da.
Erredurak oso aldakorrak dira afektatutako ehun, larritasun eta bere ondorioz agertuko diren konplikazioen arabera. Lehen ondorioak lokalak edo tokikoak badira ere, garrantzitsuena eragin orokorra da, likido eta elektrolito galerak egongo baitira, infektatzeko arriskua, arnasa hartzeko zailtasunak eta heriotzara eraman dezakeen shocka.
Gainera, arazo psikologikoak ere sor ditzakete, erredurek utzitako orban eta deformazioen eraginez.
Erreduraren larritasuna bere hedadura eta sakontasunaren araberakoa izango da. Hedadura azalaren %20-tik gorakoa denean, hilgarria izan daiteke.

## Sailkapena

Sakontasunaren arabera erredurak hiru mailatakoak izan daitezke:
* Lehen mailako erredura. Epidermisaren azaleko zelulen lesioa dago. Lesio eritematoso eta hiperemikoak dira, babarik gabeak. Hiru edo lau egunetan sendatzen dira eta ez dute orbanik uzten.
* Bigarren mailako erredura. Epidermi eta dermisaren azaleko zelulak eragiten ditu. Anpuluen eraketa emango da. Oso oinazekorra da, baina hiru astetan sendatuko da. Orban uzten du, azala depilatua eta izerdi guruinik gabe geratuko da.
* Hirugarren mailako erredura. Larruazala erabat desegiten da. Kolore txuria edo marroia har dezake eta erretako zona erabat anestesiatuta geratuko da, sentikortasunik gabe.

## Ikus, gainera

* Erretura, soroetan-eta egiten den erreketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170518
* Multimedia: Burns / Q170518
# Club Guaraní

Artikulu hau Club Guaraní futbol taldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Guarani».
Club Guaraní Paraguaiko futbol talde bat da, Asuncion hiriburukoa. Paraguaiko ligako palmaresean laugarrena da.

## Palmaresa
### Paraguain: 11

* Paraguaiko futbol liga (11): 1906, 1907, 1921, 1923, 1949, 1964, 1967, 1969, 1984, 2010(A), 2016(C)
** Apertura (A), Clausura (C)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Guaraní-ren webgunea
* Datuak: Q605044
* Multimedia: Club Guaraní / Q605044
# Harginak

Harginak (frantsesez: Les Casseurs de pierres) Gustave Courbetek 1849-1850ean margotutako olio-pintura izan zen. Errealismo sozialeko margolan honetan bi hargin, bata gaztea bestea zaharra, agertzen ziren harriak puskatzen ari zirela.
Margolana 1850ean erakutsi zen lehen aldiz Parisen, eta kritika gogorrak jaso zituen agertzen zen irudia ez zelako "goi artearen" parte. Kritikari batzuek ez zuten atsegin Courbetek erabilitako margo geruza lodia, eta irudiak argiztapen gutxi zuela esan zuten. Kontrara, Pierre-Joseph Proudhonek errealismoa laudatu zuen, eta margolan sozialista arrakastatsua zela esan zuen. 1915erako, "garrantzi handiko lana" zela esaten zen.
Bigarren Mundu Gerran suntsiturik suertatu zen, beste 154 margolanekin batera. Konigstein gaztelura eramaten zituztenean, 1945eko otsailean, aliatuek bonbardatu zituzten. Hala ere, margolanaren kopia bat, ispilu batean bezala alderantziz margotuta dagoena, Oskar Reinhart Bilduman dago, Winterthurren.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Gunderson, Jessica. (2008-07). Realism. The Creative Company ISBN 978-1-58341-612-9. (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).
* ↑ Bruce Cole Adelheid Gealt and Michael Wood. (1989). Art of the Western World. (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2914912
* Multimedia: The Stone Breakers / Q2914912
# Bonneville aintzira

Bonneville aintzira Pleistozeno Berantiarreko aintzira endorreikoa izan zen, eta Ipar Amerikako Arro Endorreiko Handiaren zati handi bat- gaur egungo Utah estatuan gehienbat, baita Idahon eta Nevadan ere- estali zuena. Duela 32.000 urte sortu zen, eta duela 16.800 urte arte iraun zuen; orduan, bere urak mendi-lepo batetik (Red Rock Pass) igaro ziren eta lakuaren hustuketa malkartsua eragin zuten. Historia geologiko bitxi hori da Arro Handiaren ezaugarri geomorfologiko askoren jatorria, hala nola aintzirako kostalde zaharrean hondartzak egotea, gaur egun erliebean 1555 metroko altueran zintzilikatuta daudenak. Gilberten lanetatik abiatuta deskribatu ziren xehetasunez, 1890. urtean.
Aintzirak 305 metroko sakonera eta 50.999,5 km²-ko azalera izan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Gilbert, Karl Grove. (1890). Lake Bonneville. Washington Hiria: Government Printing Office.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1748190
* Multimedia: Lake Bonneville / Q1748190
# Mantxako kanala

Mantxako kanala (frantsesez: La Manche, "Mahuka"; ingelesez: English Channel; bretainieraz: Mor Breizh; normandieraz: Maunche; kornubieraz: Mor Bretannek) Britainia Handia eta Frantziako ipar-mendebaldea bereizten dituen Ozeano Atlantikoko itsasoa da.
560 kilometro inguru luze da. Gunerik zabalena 240 kilometrokoa da, eta estuena, berriz, Calaisko itsasartea da, Dover eta Cap Gris Nez (Pas-de-Calais) udalerrien artean, eta 34 km-ko tartea duena. Bestalde, Mantxako kanalak 120 m-ko batez besteko sakonera eta 75.000 km²-ko azalera edo eremua du.

## Uharteak

Mendebaldeko muturrean Anglo-normandiar uharteak izenekoak daude, Erresuma Batuaren menpekoak baina Normandiatik hurbil daudenak.

## Tunela

Mantxako tunelak Kent konderria eta Pas-de-Calais departamendua lotzen ditu. 51 kilometro luze da eta 1994an zabaldu zen.

## Hizkuntzak

Ingelesezko eta frantsesezko hiztunez gain, Mantxako ingurune horretan normandierazkoak ere bizi dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Ikus, gainera

* Calaisko itsasartea
* Doverreko itsaslabar zuriak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Frantsesez) Eurotunelaren webgune ofiziala
* Datuak: Q34640
* Multimedia: English Channel / Q34640
# Uholde Handia

Uholde Handia jatorrian Sumerren jaiotako eta Bibliak zabaldutako mito bat da. Hasieraren arabera, K.a. 2370ean Jaungoikoak bidalitako zigorra izan zen eta Noe baino ez zen salbatu. Munduko beste mitologia batzuetan ere jasotzen den gertaera da. Batzuen arabera, mitoak munduan duen zabalkuntza ikusita, benetan gertatu zen kataklismo baten kondairazko kontakizuna da.

## Tradizio judu-kristaua

Tradizio judu-kristauaren arabera, honela izan zen:
| « | Noeren bizitzako seiehungarren urtean, bigarren hilaren hamazazpian, lur azpiko itsasoaren iturri guztiak lehertu ziren eta zeruko atexkak ireki. Euri-jasa izan zen berrogei egun eta berrogei gauez. | » |
| —Has 7:11-12 |||
Onik atera ziren bakarrak Noe bere ontzian gordetako bere familia eta animalien bikoteak izan ziren.
Aditu askoren ustez, istorioa K.a. XIV. mendeko mesopotamiar literaturan oinarrituta zegoen, Gilgameshen epopeiaren Utnapishtimen mitoan, hain zuzen ere. Juduek sumeriarren eragina jaso zutenez, litekeena da horrela izatea.

## Uholdearen mitoa

Beste kulturetan ere antzeko istorioak daude:
* Indiako vedetan Svayambhuva Manu erregearen ontzia Vishnuren gizakunde Matsya arrain erraldoiak salbatu zuen.
* Greziar mitologian, Poseidonek Prometeoren sua onartzeagatik gizakiak hiltzea erabaki eta titanek Deukalion semeari eta emazte Pirrari ontzi bat egitea aholkatu zien.
* Maputxeen ustez, Treng treng vilu eta Caicai Vilu izeneko sugeak elkarrekin borrokatu ziren eta lehenak gizakiei mendi batera joatea aholkatu zien.
* Pazko uharteko Rapa Nuiek beren arbasoak Hiva izeneko uharte edo kontinente bateko uholdetik ihes egiten haraino iritsi zirela uste dute.
* Txadeko moussaye herriak antzina ama batek zerutik artatxikia kentzean ustekabean zerutik hautsi eta zazpi egunez euria egin zuela dio.
Maiek, aztekek, inkek, Titikakako uruek, Patagoniako kaweskarrek, tainoek eta guaraniek ere antzeko kontakizunak dituzte.

## Erreferentziak

* ↑ Clay, Albert T.. (2003). Atrahasis: An Ancient Hebrew Deluge Story. 3 ISBN 978-158509228-4..
* ↑ Leeming, David. (2004). Flood. in: The Oxford Companion to World Mythology. Oxford University Press.
* ↑ Sehgal, Sunil. (1999). Encyclopaedia of Hinduism: T-Z. 5 Sarup & Sons, 401 or. ISBN 8176250643..

## Ikus, gainera

* Noeren ontzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134052
* Multimedia: Deluge (mythology) / Q134052
# Pianoaren inguruan

Pianoaren inguruan (Frantsesez, Autour du piano) 1885an Henri Fantin-Latour margolari frantsesak egin zuen margolan ezaguna da. Margolari honek giza-taldeak margotzeagatik ezagun egin zen, Pianoaren inguruan da sail horren azkena. Beste hirurak hauek dira: Delacroixi omenaldia (1864), Bagtinollesen tailer bat (1870) eta Mahai bazter bat (1872).

## Protagonistak

Gaia Antoine Lascoux eta bere taldea "Le petit Bayreuth". Richard Wagner musikari alemanarraren zaleak ziren. Pianoaren inguruan zortzi pertsona daude, ezkerretik eskuinera:
* Eserita: Emmanuel Chabrier pianoan, Edmond Maître eta, atzean, Amédée Pigeon.
* Zutik: Adolphe Julien, Arthur Boisseau, Camille Benoît, Antoine Lascoux eta Vincent d'Indy.

## Beste taldeko erretratuak

Sail osoak lau margolan ditu. Hauek dira beste hirurak:
* Hommage à Delacroix, 1864, Paris, Orsay museoa
* Un atelier aux Batignolles, 1870, Paris, Orsay museoa.
* Mahai bazter bat, 1872, Paris, Orsay museoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2873059
# Lapurtutako musua

Lapurtutako musua (frantsesez: Le Baiser à la dérobée) Jean-Honoré Fragonard artista rokoko frantsesaren eta bere arreba eta ikaslea zen Marguerite Gérardenarena, 1790 inguruan egina. Olio-pintura da, mihise txiki baten gainean egina; 45 zentimetroko altuera eta 55 zm-ko zabalera ditu. San Petersburgoko Hermitage Museoan kontserbatzen da. Margolariak 1761an izenburu bereko lana egina zuen. Margolan hau libertinismoaren irudikapena da.

## Gaia

Garai hartako jauregi-etxeetako areto intimoan, kabinetean, mutil batek ustekabean harrapatzen du neska gazte bat eta musu ematen dio; hori da lanean irudikatzen den eszena. Ate erdi irekiaren atzean, dama batzuk ikusten dira haien artean hizketan, maiteminduaren bisitarekin zerikusirik ez dutenak.

## Historia

Margolana artistaren azken urtetakoa da. Musuari, hau da, Luis XVI.aren garaiko noblezia frantsesari atsegin zitzaion gaiari Fragonardek eskainitako sail baten barruan egin zuen mihise. Ziur asko, Fragonardek XVII. mendeko pintore holandarren eragina izan zuen zeren eta lan hau egin baino lehentxeago bira europerra egin baitzuen.

## Erreferentziak

* ↑ Pierre Rosenberg, Fragonard, Paris, Min. de la culture et de la communication Éd. de la Réunion des musées nat., 1987, 636 or. (ISBN 2-7118-2145-5).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3220204
* Multimedia: The Stolen Kiss by Jean-Honoré Fragonard / Q3220204
# Cold Bay (Alaska)

Cold Bay (aleutieraz: Udaamagax; alutiiqeraz: Pualu) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Aleutians East Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan. 50 biztanle ditu, 185,625856 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Aleutians East Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79523
* Multimedia: Cold Bay, Alaska / Q79523
* ↑ (Ingelesez) Bergsland, Knut. (1994). Aleut Dictionary. Fairbanks: Alaska Native Language Center.
* ↑ (Ingelesez) "AP-PER - Perryville Area". Alaska Native Language Archive.
# Emakume gaztea

Emakume gaztea (alemanez: Die Jungfrau) edo Birjinak Gustav Klimt austriar margolariaren margolana da, 1912 eta 1913 bitartean margotu zuena. Olio-margolana oihal gainean margotu zuen, eta handia da, ia karratua. Artistaren azkenetariko lan bat izan zen. Gaur egun Pragako Museo Nazionalean gordetzen da.

## Deskribapena

Konposizioa goitik behera ikusita dago. Haren forma borobila da eta horrek lanari dinamismo handia ematen dio. Margolanean irudi multzo bat ikusten dugu: emakume gorputz batzuk, biluziak zein jantzita, eta elementu dekoratiboak (espiralak, zirkuluak, loreak, zintak). Guztia iluntasunez inguratutako uharte bat irudikatzen du. Ikusten diren jantziak errumaniar gustukoak dira.
Batez ere emakumeen aurpegiak bereizi egiten dira. Gazte batzuk lotan daude, beste batzuk erdi esnatuta. Batek margolanetik kanpora begiratzen du. Koloreak dotoreak dira eta apaingarrien aberastasunak multzoari sortaldeko kutsua ematen dio.

## Interpretazioa

Antza denez, lan sinboliko honekin Klimek emakumeen garai desberdinak sinbolizatu nahi ditu. Prozesu baten ondorioz emakumeak kontzientzia lortzen du eta begiak irekitzen ditu.

## Kanpo-estekak

* (Frantsesez):Margolanari buruzko iruzkina Le Garde-mots webgunean.
* (Gaztelaniaz):Ignacio Viloriaren iruzkina.
* Datuak: Q5967091
* Multimedia: The Maiden (Klimt) / Q5967091
# Craig (Alaska)

Craig (Tlingit hizkuntzan: Sháan Séet) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Alaska estatuan dagoena. 2020ko erroldaren arabera 1.036 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Alaska Native Place Names | Alaska Native Language Archive. University of Alaska Fairbanks (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).
* ↑ (Ingelesez) Craig. Census | Department of Labor Research and Analysis (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3002001
* Multimedia: Craig, Alaska / Q3002001
# Messiniarreko gatz-krisia

Messiniarreko gatz-krisia Mediterraneoko historia geologikoaren garai bat izan zen, bere hondoan gatz pilaketa masibo bat izan zuena eta, ziuraski, ia erabateko lehortze aldi bat izan zuena. Bere izena Messiniar arotik dator, aldi berean Messinako hiri siziliarrak izendatua izan zena, non krisian zehar utzitako gatzaren aztarnategi ikusgarriak bisita daitezkeen, ondoren deformazio tektonikoak itsasoaren mailatik gora altxatuak izan direnak.
Mediterraneoaren lurrunketak, bertan drainatzen duten ibaiek jasotzen duten prezipitazioa gainditzen du, eta, beraz, Rifeko konexioaren bidez Atlantikoarekin dagoen ur trukea murrizteak, duela 5,96 Ma, eta bere itxiera osoak, duela 5,59 Ma, Mediterraneo itsasoaren maila azkar erortzea eragin zuen, gaur egun Atlantikotik datorren ur guztia bertan behera geratu baitzen. Lurruntze honek itsas hondoan gatz kantitate handiak uztea eragin zuen.
Gatzaren krisia Mediterraneoko uholde ikaragarriarekin amaitu zen, Atlantikoko uren bidez, duela 5,33 Ma inguru, egungo Gibraltarko itsasartean irekitako pasabide baten bidez.

## Erreferentziak

* ↑ Hsu, K.J.; Cita, M.B.. (1973-01). «The Origin of the Mediterranean Evaporite» Initial Reports of the Deep Sea Drilling Project, 13 (U.S. Government Printing Office) (Noiz kontsultatua: 2020-08-25).
* ↑ Govers, Rob. (2009-02-01). «Choking the Mediterranean to dehydration: The Messinian salinity crisis» Geology 37 (2): 167–170. doi:10.1130/g25141a.1. ISSN 1943-2682. (Noiz kontsultatua: 2020-08-25).
* ↑ (Ingelesez) Krijgsman, W.; Garcés, M.; Langereis, C. G.; Daams, R.; van Dam, J.; van der Meulen, A. J.; Agustí, J.; Cabrera, L.. (1996-08-01). «A new chronology for the middle to late Miocene continental record in Spain» Earth and Planetary Science Letters 142 (3): 367–380. doi:10.1016/0012-821X(96)00109-4. ISSN 0012-821X. (Noiz kontsultatua: 2020-08-25).
* ↑ Garcia-Castellanos, D.; Estrada, F.; Jiménez-Munt, I.; Gorini, C.; Fernàndez, M.; Vergés, J.; De Vicente, R.. (2009-12). «Catastrophic flood of the Mediterranean after the Messinian salinity crisis» Nature 462 (7274): 778–781. doi:10.1038/nature08555. ISSN 0028-0836. (Noiz kontsultatua: 2020-08-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q605948
* Multimedia: Messinian salinity crisis / Q605948
# Zancliar

| Sistema/ Periodoa | Seriea/ Garaia | Estaia/ Era | Adina (Ma) |
| Kuaternario | Pleistozeno | Gelasiar | gazteagoa |
| Neogeno | Pliozeno | Piacenziar | 3.600–2.58 |
| Neogeno | Pliozeno | Zancliar | 5.333–3.600 |
| Neogeno | Miozeno | Messiniar | 7.246–5.333 |
| Neogeno | Miozeno | Tortoniar | 11.62–7.246 |
| Neogeno | Miozeno | Serravalliar | 13.82–11.62 |
| Neogeno | Miozeno | Langhiar | 15.97–13.82 |
| Neogeno | Miozeno | Burdigaliar | 20.44–15.97 |
| Neogeno | Miozeno | Akitaniar | 23.03–20.44 |
| Paleogeno | Oligozeno | Chattiar | zaharragoa |
| Neogenoaren zatiketak IUGSaren arabera, v2014/02. ||||
Zancliarra Pliozenoko lehen estaia da ICSren garai geologikoen artean. Orain dela 5.332 ± 0.02 Ma eta 3.6 ± 0.005 Ma (milioi urte) hedatu zen. Giuseppe Seguenzak 1868an izendatu zuen Zancla, egungo Messina, hiriaren omenez.
Garai hartako gertakaririk nabarmenena, Mediterraneo bete zuen balizko zancliar uholdea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2000]
* ↑ Gradstein, F.M.; Ogg, J.G. & Smith, A.G., ed. A Geologic Time Scale 2004. Cambridge: Cambridge University Press ISBN 0-521-78142-6..
* ↑ Garcia-Castellanos, D.; Estrada, F.; Jiménez-Munt, I.; Gorini, C.; Fernández, M.; Vergés, J. & De Vicente, R. (2009). «Catastrophic flood of the Mediterranean after the Messinian salinity crisis» Nature 462: 778-781..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q146094
* Multimedia: Zanclean / Q146094
# Deering (Alaska)

Deering (iñupiaqeraz: Ipnatchiaq edo Ipnasiaq) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Northwest Arctic Boroughn dago, Alaska estatuan. 550 biztanle ditu, 4,0574 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Alaska Native Place Names» www.uaf.edu (Noiz kontsultatua: 2023-07-01).
* ↑ (Ingelesez) «Apps & Keyboards — Iḷisaqativut» web.archive.org 2022-09-01 (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).

## Ikus, gainera

* Northwest Arctic Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79729
* Multimedia: Deering, Alaska / Q79729
# Dillingham (Alaska)

Dillingham (Alaska erdialdeko yupikeraz: Curyung) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Dillingham Census Arean kokatuta dago, Alaska estatuan. 2.249 biztanle ditu, 94,14222 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Alaska Native Place Names» www.uaf.edu (Noiz kontsultatua: 2023-07-01).

## Ikus, gainera

* Dillingham Census Area

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79383
* Multimedia: Dillingham, Alaska / Q79383
# Diomede (Alaska)

Diomede (iñupiaqeraz: Iŋaliq) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Nome Census Arean dago, Alaska estatuan. 83 biztanle ditu, 2,84 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Alaska Native Place Names» www.uaf.edu (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).

## Ikus, gainera

* Nome Census Area

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80082
# Eagle (Alaska)

Eagle (Hän hizkuntzan: Tthee T’äwdlenn) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Alaskako estatuan, Kanadako mugatik gertu dagoena. 2020eko erroldaren arabera 83 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Alaska Native Place Names | Alaska Native Language Archive. University of Alaska Fairbanks (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).
* ↑ (Ingelesez) Eagle. Census | Department of Labor Research and Analysis (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1023677
* Multimedia: Eagle, Alaska / Q1023677