# Etxebarri

    Artikulu hau Bizkaiko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxabarri (argipena)».
Etxebarri Bizkaiko erdialdeko udalerri bat da, Bilbo Handia eskualdearen barruan Hego Uribe azpieskualdekoa. 12.000 biztanle zituen 2019 urtean, eta XXI. mendeko lehen hamarkadan metropolitar gunean hazkunderik handieneko udalerria izan zen. Berezko izen historikoa Etxebarriko Doneztebe elizatea bazuen ere, 1994. urteaz geroztik Etxebarri du izen ofiziala.

## Geografia
### Inguru naturala eta klima

Etxebarrik Bilborekin egiten du muga mendebaldean, Galdakaorekin ekialdean, Txorierrirekin iparraldean, eta Basauri udalerriarekin hegoaldean. Bilbotik oso gertu kokaturik dago, 1,5 kilometrora zehazki. Etxebarritik Bilboko Txurdinaga eta Otxarkoaga auzoak ageri dira. Ibaizabal ibaiaren meandro batean kokatzen da Etxebarri.
Hiru alde, gutxienez, bereiz daitezke herrian: batetik, Ibaizabal ibaiaren meandroan kokatzen den gunea, Doneztebe. Tradizionalki gune horretan industria nagusi izan den arren, Etxebarriko zabalgune berria bertan eraikitzen ari da. Horrez gain, 2004tik Bilboko metroaren geltoki berria egin dute han. Bestetik, Kukullaga, (San Antonio gaztelaniaz) auzunea dugu, udalerriaren iparraldean, N-634 errepidearen iparraldean dagoena. Eta hirugarrenik, Lezama-Legizamon industrialdea dagoen meandroa.

### Auzoak

Etxebarriko auzo nagusiak honakoak dira: Ametzola, Doneztebe, Kukullaga, Legizamon, San Antonio eta Santa Marina.

## Ekonomia

XX. menderarte nekazaritza izan zen udalerriko jarduera ekonomiko nagusia. 1900etik aurrerako industrializazio prozesuaren ondoren, hainbat industria eta lantegi berri zabaldu ziren herrian. Ibaizabal ibaiaren ondoan dagoen Arcelor Mittalen lantegia edota Lezama Legizamon industrialdea. Horrez gain, jadanik ateak itxi duten beste hainbat lantegi. Izan ere, Etxebarriren hazkunde demografikoarekin batera, etxebizitza ugari eraiki dira antzinako industriak zeuden orubeetan.
Gaur egun, zerbitzuek dute industria baino garrantzi handiagoa, enpleguaren %53,7 haiei baitagokie. Industriak, berriz, enpleguaren %30,8. Eraikuntza bestalde, azken urteetako etxebizitza eraikuntzari loturik, beste udalerri batzuetan baino garrantzitsuagoa da, enpleguaren %15. Nekazaritza, azkenik, ia desagertu da enpleguaren %0,4 baino ez dela.

## Demografia

Demografia datuak daudenetik, Etxebarrik biztanleen hazkundea izan du. XX. mende osoan zehar hazi zen herria, mende hasieran 637 biztanleko herrixka bat baino ez zelarik. Are gehiago, Bizkaian 1970eko hamarkadako krisialdiaren ondorioz hasitako beheraldi demografikoa ez zen Etxebarrin ia nabaritu.
XXI. mendearen hasieran ere, herriak hazten jarraitu zuen eta 10.000 biztanleen langa gainditu zuen.
* Etxebarriko biztanleria

## Politika
### Udal hauteskundeak

Etxebarriko udal politika berezia da inguruko herriekin alderatuta, tokiko alderdi batek, La Voz del Pueblo alderdiak, baitu nagusitasuna 1990eko hamarkadatik. LVP alderdiak 1991tik agintzen du herrian. 1987an PSE-EE alderdiak irabazi zituen hauteskundeak.
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, LVPko Loren Oliva hautatu zuten alkate.
2015eko udal hauteskundeetan, Etxebarrik, 10.000 baino biztanle gehiago izateagatik, lau zinegotzi gehiago jaso zituen. Hartara, LVP alderdiak hiru zinegotzi gehiago eskuratu zituen, guztira hamahiru zinegotzi izateraino. Loren Olivak jarraitu zuen alkate. EH Bilduk, berriz, guztira bi zinegotzi lortu zituen; eta EAJk eta PSE-EEk, zinegotzi bana.
2019ko udal hauteskundeetan LVPk berriro lortu zuen gehiengoa, nahiz eta zinegotzi bat galdu.

## Euskara

Etxebarrin hitz egiten den euskara mendebaldeko euskararen barne dago kokaturik, zehatzago Nerbioi ibarreko euskara da. Etxebarri, ordea, ez da hizkera honetan kokatzen den herri bakarra, besteak beste, Bilbo, Arrigorriaga, Basauri, Galdakao, Zaratamo... ere bertan kokatzen baitira.
Gaztelaniatze prozesua handia izan da Nerbioi ibarrean azken hamarkadetan, bereziki udalerri handietan gertatutakoa. Euskaradunak bereziki landa-eremuetan eta herri txikienetan bizi dira, eta bestela batuaren bidez hizkuntzaren berreskurapena egiten saiatzen ari dira, beste toki batzuetan bezala. Izan ere, ikastolak ditugu gaur egun Galdakaon ("Eguzkibegi") edo Basaurin ("Arizko ikastola") eta bertso-eskolak Basauri, Arrankudiagan eta Arrigorriagan.

## Etxebarritar ospetsuak

* Bizente Sarria (1767 - 1835), frantziskotar eta sermoilaria.
* Jose Iragorri (1959 - 2014), Herri Irratiko kirol esataria.
* La Basu (1983), rap abeslaria.
* Tania Martínez Portugal (1983) politologoa, unibertsitateko irakaslea eta ikertzaile feminista.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ Udal hauteskundeetako emaitzen historikoa, Etxebarri.net webgunean. 2011-07-06an kontsultatua.
* 1 2 «Nerbioi ibarrekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-01).
* ↑ «Etxebarri - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-01).
* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-01).

## Ikus, gainera

* Bizkaiko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Etxebarriko udala
* Datuak: Q1228107
* Multimedia: Etxebarri / Q1228107
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Etxebarri