# Erbesteko Eusko Jaurlaritza

Erbesteko Eusko Jaurlaritza lehenbiziko Eusko Jaurlaritzak 1937ko udatik aurrera bizi izan zuen egoera historikoa izan zen. Legitimitatearen eta osaketaren aldetik, Jose Antonio Agirrek eta bere sailburuek gobernu bat osatzen jarraitu zuten, eta hortaz ezin da esan lehen Eusko Jaurlaritza ordezkatu zuenik erbesteko esperientziak.

## Historia

1937ko ekainaren 30ean, Turtziozko adierazpenarekin, Agirrek eta Jaurlaritzak agur esan zioten Euskal Herriari. Aste batzuen buruan Jaurlaritza lehenbizi Bartzelonan kokatu zen, Espainiako Gerra Zibilak iraun zuen bitartean, Casa Olano izeneko etxean, Gracia pasealekuan. Indar frankistek Katalunia konkistatu zutelarik, Jaurlaritzak muga bat gainditu zuen berriro, Frantziarakoa, sinbolikoki elkarrekin Agirrek eta Lluís Companys Generalitateko presidenteak, 1939ko urtarrilean.
1939an Parisko Marceau etorbideko 11. zenbakian kokatu zen Jaurlaritza, bi urte lehenago EAJk ordezkariek erositako etxean. Alemania naziak Frantzia okupatu zuenean 1940ko udaberrian, alde egin behar izan zuen ordezkaritzak handik. Agirre lehendakaria ezkutuan ibili zen Amerikara ihes egitea lortu zuen arte, eta jarraian Eusko Jaurlaritza New York hirian ezarri zen, ordezkaritza edo delegation izenarekin, 5. etorbideko 30. zenbakian.
Nazien ihesaren unean, Frantziako liberazioan, Parisko egoitza berreskuratu zuten euskal abertzaleek 1944an eta 1946an Marceau etorbidera itzuli zen Agirre lehendakaria, berriz Eusko Jaurlaritzaren jardunari ekinez. 1951ean, ordea, okupazio garaiko epaiak berretsiz, Frantziako Gobernuak Jaurlaritza egotzi zuen Marceau etorbidetik. Parisko Singer kaleko 48ra aldatu ziren Agirre eta Jaurlaritzaren egitura. 1960ko martxoaren 22an, 56 urte zituela, hil zen Agirre, eta Erbesteko Jaurlaritzak lehendakarri berria aukeratu zuten, Jesus Maria Leizaola.
Leizaolak Singer kaleko egoitzan jarraitu zuen lanean baina 1965. urtean, eraikin hori eraitsi egin zuten, eta Leizaola eta bere Jaurlaritza kale bereko 50.eko erdisoto batera aldatu ziren, 1979ko abenduaren 15ean Leizaola Bilbora iritsi zen arte. Biharamunean, Gernikako juntetxean, Gernikako Estatutuaren arabera izendatutako lehen lehendakariak, Carlos Garaikoetxeak, Leizaolaren eskutik jaso zituen Singer kaleko delegaritzaren giltzak, Jose Antonio Agirreren giltzatako batean zeudenak. Eusko Jaurlaritzaren bigarren aroaren hasiera izan zen hura.

## Egoitzak

* Casa Olano (Bartzelona): 1937-1939.
* Marceau etorbidea, 11 (Paris): 1939-1940.
* Bostgarren etorbidea, 30 (New York hiria), 1941-1946.
* Marceau etorbidea, 11 (berriro): 1946-1951.
* Singer kalea, 48 (Paris): 1951-1965.
* Singer kalea, 50 (Paris): 1965-1979.
* Gracia pasealekuan Bartzelonan dago Casa Olano, katalanezko eta euskaraz idatzitako inskripzioak ditu oroigarri.
* 5. etorbideko 30.a, eskuman, eraikin ilunagoa: horko bulego batean izan zen euskal delegaritza,
* Marceau etorbideko 11.a, EAJren jabetzako etxea berriz 2025etik.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Elcano, Estefanía de Mónaco y el Gobierno vasco en el exilio» La Vanguardia 2016-07-22 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ordaz Romay, Mª Angeles. (1995). La delegación vasca en Nueva York, una década bajo el punto de mira del FBI (1938-1947). ISSN 0214-2236. (Noiz kontsultatua: 2025-02-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) SEBASTIÁN, LORENZO. (2010-06-29). «Capitalidad y territorialidad en Euskadi» El Correo (Noiz kontsultatua: 2025-02-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) Anasagasti, Iñaki. (2004-12-12). «Leizaola regresó volando» Deia (Noiz kontsultatua: 2025-02-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132170170