# Leza

    Artikulu hau Arabako udalerriari buruzkoa da; Errioxako ibaia gaitzat duena beste hau da: «Leza (ibaia)»
Leza Arabako hegoaldeko udalerria da. Arabako Errioxa eskualdean dago, Gasteiztik 40 bat kilometrora. 203 biztanle dauzka 2019ko datuen arabera.

## Geografia
### Ingurune naturala

Toloñoko mendilerroaren magalean dago, lau samarra den lurraldean. Mayor eta Leza ibaiek zeharkatzen dute udalerria.

### Udalerri mugakideak

* Iparraldean: Guardia eta Lagran.
* Hegoaldean: Navaridas.
* Ekialdean: Guardia.
* Mendebaldean: Navaridas eta Villabuena Araba.

## Historia

X. mendean jada, Leça bezala aipatzen dute dokumentuek. Guardiako herria izan zen 1666ko azaroaren 17ra arte, Espainiako Carlos II. erregeak hiribildu izendatu zuen arte.

## Demografia

* Lezako biztanleria

## Politika
### Alkateak

Hauek izan dira Lezako azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia |
| Teodoro Martinez de Cañas Martinez | 1979 | 1983 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Teodoro Martinez de Cañas Martinez | 1983 | 1987 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Maria Dolores Sarasua Ruiz de Gallo | 1987 | 1991 | Eusko Alkartasuna |
| Maria Dolores Sarasua Ruiz de Gallo | 1991 | 1995 | Eusko Alkartasuna |
| Luis Javier Uribe Santamaria | 1995 | 1999 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Luis Javier Uribe Santamaria | 1999 | 2003 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Jose Ignacio Perez de Loza Martinez de Cañas | 2003 | 2007 | Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna |
| Jose Ignacio Perez de Loza Martinez de Cañas | 2007 | 2010 $^a$ | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Inmaculada Laredo Fuertes | 2010 | 2011 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Inmaculada Laredo Fuertes | 2011 | 2015 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Inmaculada Laredo Fuertes | 2015 | 2019 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Jose Antonio Suso Perez de Arenaza | 2019 | 2023 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Ignacio Gallo Herrera | 2023 | Jardunean | Euzko Alderdi Jeltzalea |
$^a$ Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

## Garraioa

Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 9 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (Gaztelako Atea) • Bastida • Donebikendi Zuntzerra • Abalose • Samaniego • Leza (ospitalea) • Guardia • Guardia (hotel-gasolindegia) • Logroño (Portales) | Logroño (geltokia)⁠ |
| 9 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Armentia Trebiñu • Argote • Albaita • Baxauri • Obekuri • Navarrete • Bernedo • Meanuri • Meano • Ekora • Oion • Logroño (Portales)Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Armentia Trebiñu • Urizaharra • Leza (ospitalea) • Guardia • Guardia (hotel-gasolindegia) • Logroño (Portales) | Logroño (geltokia)⁠ |
| 10 | Logroño (geltokia) | Logroño (Portales) • Casablanca • Serna • Asa • Guardia (hotel-gasolindegia) • Guardia • Paganos • Nabaridas • Leza • Leza (ospitalea) • Samaniego • Abalose • Donebikendi Zuntzerra • Bastida | Haro⁠ |
| 17 | Bilbo | Zanbrana • Briñas • Haro • Bastida • Donebikendi Zuntzerra • Abalose • Samaniego • Leza (ospitalea) • Guardia • Asa | Logroño (geltokia) |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 22 | Guardia Leza Osp. | Oion • Ekora • Binasperi • Lantziego • Kripan • Bilar • Serna • Asa • Campillar • Mañueta • Eskuernaga • Samaniego • Lapuebla de Labarca • Eltziego • Paganos • Nabaridas • Leza | Guardia Leza Osp. |

## Kultura
### Jaiak eta ospakizunak

* Abuztuaren 14-17 bitartean, San Roke zaindariaren omenezko jaiak ospatzen dira.

## Ondasun nabarmenak

* San Martin Toursekoari eskainitako eliza, harlanduz eraikia.
* Lezako ospitalea, 1934an Pablo Zabalo arkitektoaren diseinuari jarraituz eraikia.Euskal Herrian Mugimendu Modernoaren barruko obra nagusietakoa da. Administratiboki Guardia udalerrian dago, Lezako lurrek inguratzen duten exklabe batean.
* El Sotillo izeneko trikuharria, Guardiarako bidean.

## Lezar ezagunak

* Emilio Lope Vallejo (1936-), margolaria.
* Demetrio Perez de Loza Bordagarai (1870-1952), apaiz eta idazle euskalduna.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2020-03-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La ilusión de aquellos Alcaldes de hace 40 años» Blog Rioja Alavesa (Noiz kontsultatua: 2020-03-09).
* 1 2 «Leza» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 (Gaztelaniaz) «Elecciones Municipales en Leza (1979-2019)» Memoria de Leza (Noiz kontsultatua: 2023-04-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2020-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) «José Antonio Suso, presidente del PNV en Álava, elegido por unanimidad en Leza» El Correo 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2020-03-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Kripan, Leza, Moreda, Navaridas y Samaniego diseñan municipios sostenibles para 2030» El Correo 2020-03-05 (Noiz kontsultatua: 2025-01-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2024-01-21).
* ↑ «Lope Vallejo, Emilio» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) Una curiosa y bella etimología del nombre de Estíbaliz artikulua

## Ikus, gainera

* Araba
* Arabako udalerrien zerrenda
* Arabako Errioxako kuadrilla

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Leza Auñamendi entziklopedian.
* (Gaztelaniaz) Lezari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1382266
* Multimedia: Leza / Q1382266
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Leza