OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eskolamendi

Eskolamendi Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko mendia da, Lesakan dagoena, Bortziriak eskualdean. Gaina 407 metroko garaieran dago.

## Etimologia

Luis de Uranzuren arabera, "eskuola-mendi" izan zitekeen jatorrizko toponimoa, eta eskuola-tokia izan zela adieraziko luke. Izan ere, aspaldiko denboretatik ustiatu da bertako burdina.

## Burdin zainak

Eskolamendiko burdin zainak Aiako Harriko granitoaren inguruko ukipen-metamorfismoko aureolaren barnean daude. 1984an Espainiako Geologia eta Meatze Institutuak egindako ikerketan bi mineralizazio bereizi ziren:
* Eskolamendi-1 magnetitaz eta hematitez osaturik dago, klorita, granateak, anfibolak, epidota eta kuartzoarekin batera; siderita, pirita eta kalkopirita proportzio txikian agertzen dira. Egitura masiboa eta bandeatua dauka, eta magnetita-hematitean aberatsak diren zerrendak txandakaturik agertzen dira burdin minerala barreiatua duten kaltzio silikato zerrendekin.
* Eskolamendi-2, berriz, hematitez, sideritaz (burdin karbonatoz) eta kloritaz osaturik dago, kuartzozko gangarekin; pirita eta fluorita urriagoak dira. Egitura bandeatua du, eta sideritan edo hematitean aberatsagoak diren geruzak aldizkatzen dira.

## Meategiak

XIX. mendearen amaieratik aitzina, zenbait burdin zain ustiatu ziren Eskolamendin, bai aire zabalean, bai barrualdean, ganbera eta pilare bidez. Aipagarriak dira San Pablo eta San Carlos iparraldeko hegalean, Santa Ines eta Santa Katalina gainaldean eta La Albion hegoaldean. Lehenbiziko urteetan, mea Berako labeetara (Fundiciones de Hierro y Fábrica de Acero del Bidasoa S.A) eramaten zen, eta geroago, XX. mendean, Irunera meatze-trenean.
1901 arte, meatze alde hau kontzesio-puzzle bat zen. Frantziar kapitala zuen Herederos del Barón de Eichtal enpresak ustiatzen zituen horietako batzuk, eta Sociedad de Minas del Bidasoa-k, kapital ingelesa zuenak, gainerakoak. Urte horretan, bi enpresak batu ziren, Sociedad Minas de Irún-Lesaca konpainia sortzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Eskolamendi. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-5).
* ↑ Eskolamendi. mendikat.net (Noiz kontsultatua: 2025-1-5).
* ↑ Laborde, Manuel. Lehen burdinolak edo mendikoak. Burdinolaren historia, eu.wikibooks.org (Noiz kontsultatua: 2025-1-7).
* 1 2 3 Trapote Redondo, Mª del Mar et al. Historia de la minería Navarra. Evolución desde mediados del siglo XIX hasta la actualidad. info.igme.es (Noiz kontsultatua: 2025-1-7).
* 1 2 Lazcano, Javier. Grupo Minas de Escolamendi, Lesaca, Navarra. mtiblog.com (Noiz kontsultatua: 2025-1-7).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131677559
# Sarpen hirukoitz

Sarpen hirukoitza edo penetrazio hirukoitza, sarpen bikoitzaren analogiaz, taldekako sexu harreman batean hiru sexukideren zakilak edo hiru sexu-jostailu aldi berean baginatik, uzkitik edota ahotik sartzeari deritzo. Hau da, izan daiteke sexukide bik hartzaileari zakilak baginatik sartzea hirugarrenak ahotik edo uzkitik sartzen dion bitartean. Nolanahi ere, sexu-jostailuak erabiliz ere egin daitekeen ekintza bat da.

## Ikus, gainera

* Sarpen
* Sarpen bikoitz
* Aho-sexu
* Uzki-sexu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132071673
# Sarpen bikoitz

Sarpen bikoitza edo penetrazio bikoitza bi sexukideren zakilak edo bi sexu-jostailu baginatik edota uzkitik sartzeari deritzo. Hau da, izan daiteke sexukide batek hartzaileari zakila baginatik sartzea, besteak uzkitik sartzen dion bitartean. Baita biek aldi berean hartzaileari baginatik edota uzkitik sartzea. Nolanahi ere, sexu-jostailuak erabiliz ere egin daitekeen ekintza da.

## Ikus, gainera

* Sarpen
* Uzki-sexu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1243210
* Multimedia: Anal and vaginal sex in threesome in art / Q1243210
# Pablo Sáenz

Pablo Sáenz Ezkerra (San Adrián, Nafarroa Garaia, 2001eko maiatzaren 22a) Euskal Herritar futbolaria da. Aurrelari postuan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 29 eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Calahorra B | 3. | 2019/20 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 4 | 0 |
| Calahorra B | 3. | 2020/21 | 21 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 21 | 3 |
| Calahorra B | 3.F | 2021/22 | 30 | 12 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 30 | 12 |
| Calahorra B | Denera | Denera | 55 | 15 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 55 | 15 |
| Calahorra | 1.F | 2021/22 | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Calahorra | Denera | Denera | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Alfaro | 2.F | 2022/23 | 2 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 0 |
| Alfaro | Denera | Denera | 2 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 0 |
| Calahorra | 1.F | 2022/23 | 18 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 18 | 1 |
| Calahorra | Denera | Denera | 18 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 18 | 1 |
| Recreativo Granada | 1.F | 2023/24 | 35 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 3 |
| Recreativo Granada | Denera | Denera | 35 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 3 |
| Granada | 1. | 2023/24 | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Granada | 2. | 2024/25 | 21 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 0 |
| Granada | Denera | Denera | 22 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 24 | 0 |
| Albacete | 2. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Albacete | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 133 | 19 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 135 | 19 |

## Erreferentziak

* ↑ Abizena Ezquerra idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, Ezkerra onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia

## Kanpo estekak

* Fitxa
* Datuak: Q126090567
# El amor del capitán Brando

El amor del capitán Brando 1974ko Jaime de Armiñán kataluniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Destape generoko lehen filmtzat hartzen dute, izan ere, Ana Belénen titiak agertzen ziren.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Aurora Gaztelako Trescabañas herri txikira iritsi berri den eskola-maistra gazte eta erakargarria da. Bere metodo didaktiko modernoak, alkatea buru duten herriko «handikien» esanetan, ikasleentzako ustelkeria-iturri arriskutsu gisa dira. Gauzak horrela, Juan Doinel, «haur ameslaria, irudimentsua, sentibera, barnerakoia», irakasleaz platonikoki maiteminduta dagoena, eta Fernando, erbestean hogeita hamar urte baino gehiago eman ondoren «herri txikiko bere antzinako etxera itzuli dena», bere alde jartzen dira. Protagonisten artean, «ménage à trois» bat hasten da, baina ez da halakoa izatera iristen. Baina gatazka behin betiko lehertzen da hiriburura egindako txango baten ondorioz Aurorak eta Juanek gau batez logela partekatu behar dutenean.

## Pertsonaiak

* Fernando Fernán Gómez: Fernando
* Ana Belén: Aurora
* Jaime Gamboa: Juan Doinel
* Julieta Serrano: María Rosa
* Antonio Ferrandis: alkatea
* Pilar Muñoz: Sebas
* Eduardo Calvo: idazkaria
* Fernando Marín: Panta
* Verónica Llimera: Kety
* Chus Lampreave: alkatearen emaztea
* Julia Lorente: Visitación
* Aurora Márquez: Alicia
* Amparo Soler Leal: Amparo

## Erreferentziak

* ↑ Hopewell 1986, 93 orr. .
* ↑ Jordan & Morgan-Tamosunas 1998, 113 orr. .
* ↑ Bentley 2008, 200 orr. .
* 1 2 3 Colón 2 feb. 1975, 49 orr. .
* ↑ Santos Fontenla 8 jun. 1995, 149 orr. .

## Bibliografia

* Bentley, Bernard P. E.. (2008). A Companion to Spanish Cinema. in: Colección Támesis. 266 Boydell & Brewer Ltd, 200 or. ISBN 978-1855661769..
* Colón, Antonio. (1975-2-2). «El amor del capitán Brando» ABC in: Informaciones teatrales y cinematográficas. (Sevilla): 49..
* Hopewell, John. (1986). Out of the Past – Spanish Cinema after Franco. BFI Books, 93 or. ISBN 978-0851701882..
* Jordan, Barry; Morgan-Tamosunas, Rikki. (1998). Contemporary Spanish Cinema. Manchester University Press, 113 or. ISBN 978-0719044137..
* Santos Fontenla, César. (149). «El amor del capitán Brando» ABC in: Las películas del jueves. (Madril).
# Zianogeno

Ziangenoa konposatu kimikoa da, N≡C‒C≡N, formula duena. Gas kolorgea da almendra usainekoa. Oso toxikoa da.
Zianogenoa espazioan aurkitu izan da, Titan satelitean eta hainbat kometatan esaterako.

## Historia

Zianogenoa 1815ean sintetizatu zuen lehen aldiz Joseph Louis Gay-Lussac-ek, bere formula enpirikoa zehaztu eta izena eman zion. Gay-Lussac-ek "zianogeno" hitza sortu zuen grezierazko κυανός (kyanos, urdina) eta γενάω (gennao, sortu) hitzetatik, zianogenoa Carl Wilhelm Scheele suediar kimikariak isolatu zuelako lehen aldiz Prusiako urdina pigmentutik

## Sintesia

Industrian zianogenoa hidrogeno zianuroa kloroz oxidatuz silizio dioxidoa katalizatzaile gisa usatuz.
Laborategian zianuroak lehengai gisa baliatuz sintetizatzen da.
${\ce {2 Hg(CN)2 -> (CN)2 + Hg2(CN)2}}$
${\ce {2 CuSO4 + 4 KCN -> (CN)2 + 2 CuCN + 2 K2SO4}}$

## Erabilera

XIX. mendean zianogenoa erabilera oso handia izan zuen ongarri sintetikoak prestatzeko. Egun, sintesi kimiko askotan baliatzen da

## Toxikotasuna

Zianogenoa oso gas toxikoa da: zianurotan metabolizatzen da eta hemoglobinaren eta, batez ere, zitokromo c oxidasaren, arnasketa oxigenatuaren entzimaren, lana inhibitzen du du.
Zianogenoa erabiltzeak begiak babestea eta arnasketa-ekipo autonomoa usatzea eskatzen du. Zianogenoa arnastuz gero arazo larriak agertzen dira, arnas-geldialdia eta heriotza barne.

## Erreferentziak

* ↑ Zianogeno. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar Fundazioa.
* 1 2 (Ingelesez) PubChem. «Cyanogen» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-02-02).
* ↑ Inaki, Irazabalbeitia. (2004-12-01). «Tartarorako bidean» Elhuyar aldizkaria (Noiz kontsultatua: 2025-02-02).
* ↑ Irati, Kortabitarte Egiguren. (2009-02-19). «Lulin kometa berdea, gertutik» Zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-02).
* ↑ (Frantsesez) Gay-Lussac, J. L.. (19815). Recherches sur l'acide prussique Annales de Chimie.. Annales de Chimie. 95: 136–231., 163 or..
* ↑ Brotherton, T. K.; Lynn, J. W.. (1959-10-01). «The Synthesis And Chemistry Of Cyanogen» Chemical Reviews 59 (5): 841–883. doi:10.1021/cr50029a003. ISSN 0009-2665. (Noiz kontsultatua: 2025-02-02).
* Datuak: Q421724
* Multimedia: Cyanogen / Q421724
# Beira armatu

Beira armatua barruan metalezko sare bat duen beira da. Hausten denean, beira zatitxotan puskatzea saihesten du sare horrek. Horren ondorioz, eremu arriskutsuetarako egokia da eta segurtasun gehigarria behar da, baina ez da lapurreten aurkako beira bat. Hala ere, ez da komeni beira mota hori muturreko tenperaturetan jartzea. Izan ere, beroaren edo hotzaren aurreko portaera-aldea desberdina da beiran eta metalean, eta bi materialen dilatazioak eragindako tentsioak sortzen dira, beira haustea eragiten dutenak.
Beira armatua 1886an egin zuen lehen aldiz August F. Siemens alemaniarrak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Zurgintza Hiztegia] [2021] eta [Arkitektura hiztegia] [2024]
* ↑ Euskalterm: [Beiragintza Hiztegia] [2021]
# Beira tenplatu

Beira tenplatua berotu ondoren azkar hoztuz tratatu den beira-mota da, gogortasun eta sendotasun berezikoa. Zati txikitan apurtzen da. Hori lortzeko, kanpoko gainazalak konpresioan eta barne-gainazalak trakzioan jartzen dira. Tentsio horien ondorioz, beira puskatzen denean, zati pikortsu txikietan txikitzen da, eta ez ezpaletan, horzdun zati handietan. Zati pikortsuek lesioak eragiteko aukera gutxiago dituzte. Herrialde batzuetan, "Blindex" edo "Pyrex" izen komertzialengatik aipatu ohi da.
Beira epelari buruzko lehen patentea Rodolph A. Seiden austriar kimikariak egin zuen, nahiz eta sortzeko metodoa François Barthélémy Alfred Royer de la Bastie frantziarrak asmatu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Beiragintza Hiztegia] [2021]
* ↑ Euskalterm: [Arkitektura hiztegia] [2024]
* ↑ Barr, Johathan. "The Glass Tempering Handbook: Understanding the Glass Tempering Process"
* ↑ "Glass." The Encyclopædia Britannica : A Dictionary of Arts, Sciences and General Literature. 9th ed. (American reprint). Vol. 10. Philadelphia: Sherman & co., 1894. 595. Print.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1142019
* Multimedia: Tempered glass / Q1142019
# Triodo

Triodoa hiru elektrodo dituen balbula edo lanpara termoionikoa da. Diodo baten katodoaren eta anodo edo plakaren artean, hirugarren elektrodo bat sartzen da: kontrol-saretxoa. Hirugarren elektrodoak katodotik plakara doazen elektroiak kontrolatzen ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q176129
* Multimedia: Vacuum triodes / Q176129
# Kaplan turbina

Kaplan turbina fluxu axialeko erreakzio turbina hidraulikoa da. Helize formako beso mugikorrak ditu eta Viktor Kaplan austriarrak asmatu zuen 1912an.
Eskuarki, ur emari handiko eta garaiera txikiko ur-jauzietan erabiltzen da, eta beso mugikorrak turbinaren errendimendu onenera egokitzeko gai dira, unean uneko presioaren eta ur emariaren arabera. Moldagarritasun hori dela eta, ur-jauzi eta emari tarte zabalean lan egiteko gai da, 10–70 metro artean eta 5-200 MW bitarteko potentzian.
Turbina hau Francis turbinaren eboluzio bat da. Kaplan turbina jauzi txikidun (hau da, presio txikidun) kasuetan errendimendu energetiko ona duen turbina da, Francis turbinak lortzen ez duen gauza. Errodeteko alabeak mugikorrak dira beti, eta beharraren arabera doitu daitezke; beso banatzaileak, aldiz, finkoak edo mugikorrak izan daitezke. Errodeteko besoak baino ez badira mugikorrak, orduan semi-Kaplan turbina dela esaten da, eta beso banatzaileak ere mugikorrak badira benetako Kaplan turbina dela esaten da.
Helize turbinek, berriz, Kaplan turbinaren antzekoak izan arren errodeteko besoak finkoak dituzte. Azken hauek jauzia eta emaria ia konstanteak diren kasuetan erabiltzen dira.

## Ikus, gainera

* Pelton turbina
* Francis turbina
* Makina hidrauliko
* Turbina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213947
* Multimedia: Kaplan turbines / Q213947
# Erloju digital

Erloju digitala ordua zenbakien bidez adierazten duen erlojua da, orratzen bidez egiten duen erloju analogikoa ez bezala. Erloju digitalen funtzionamendua normalean elektronikoa da, nahiz eta badira ordenagailu emuladoreak ordenagailuaren pantailan bai erloju analogikoak eta digitalak bistaratu ditzaketeenak.

## Historia

Josef Pallweber Suitzako erlojugileak, Salzburgon (Austrian) jaiotakoa, erloju mekaniko-digitaleko eredua sortu eta fabrikatu zuen 1956an. Erloju digital baten lehenengo patentea Estatu Batuetan D.E Protzmann-ek egin zuen eta beste batzuek, 1956ko urriaren 23an, patente honek iratzargailu digitala deskribatzen du. D.E Protzmann-ek eta bere bazkideek beste erloju digital bat ere patentatu zuten 1970ean, mugitzen ziren gutxieneko pieza batzuk erabiltzen zituena.
1970ean, LED pantaila zuen lehenengo eskumuturreko erloju digitala pilaka ekoiztu zuten, Hamilton Watch Company-k ekoitzitakoa. Erloju hori egin zuten aurreko bi urtekoa gogora ekarriz, konpainia berak Stanley Kubrick-en 2001: A Space Odyssey (1968) filmaren erloju prototipo digitala sortu zuenean.
1970. hamarkadan zehar, hasi berri zen arren, erloju digitalen garapen handia egon zen, horrelako gailuen ospea etengabe handitzen joan zen urteetan zehar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1225105
* Multimedia: Digital clocks / Q1225105
# Kamera geldo

Kamera geldoa (ingelesez: slow motion) zinema eta bideogintzan, irudiak naturalean baino geldoago ibili edo iragaten direnean “kamera geldoan” doazela esan ohi da, arruntean. Berez, teknikoki, kamera lasterra erabili behar da efektu hori lortzeko, hau da, irudiak zineman ohi den segundoko hogeita lau edo hogeita bost fotogramako lastertasunez baino gehiagotan hartu behar dira: irudiak banako gehiagotan zatituz, mugimendua motelago ikusten da, geldoago, proiektatutakoan.
Gauza edo eszena baten irudia paper orri batean proiektatu eta hala irudi hori hartan marrazteko balio duen tresna. Kutxa edo gela ilun bat izaten da, alde batean zulotxo bat edo lente bat duela. Horretatik marratu nahi den irudia, argi askorekin, ageri da. Argazki makinaren oinarrizko printzipio bera du. Aristotelesen garaian erabiltzen zen. Erdi Aroan eguzki eklipseak ikusteko erabili zen. Errenazimentutik aurrera pintore askok erabili zuten: Vasari, Canaletto, etab.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013-5-11 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskalterm: [Irudia, Ikus-entzunezkoak eta Soinua Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1899749
* Multimedia: Slow motion videos / Q1899749
# Antton Maiz

Antton Maiz Bergara, pilota arloan Maiz II.a deituraz ezaguna (Arantza, Nafarroa Garaia, 1951ko abuztuaren 24a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen. Debuteko partida 1975eko ekainaren 24an jokatu zuen Tolosako Beotibar pilotalekuan. 1995ean erretiratu zen, 44 urte zituela, Bilboko Deportivo pilotalekuan. Gorputz handiko jokalaria, indartsua, ondo mugitzen zen jokalekuan, behar zuen lekuan jartzen zen, eta oso pilota gutxi galtzen zuen. Izaeraz jatorra eta apala, bere aurrelaria asko animatzen zuen beti.
Retegi II.ak, Martinez de Irujok, Jose Javier Zabaletak eta laurek dute esku huskako binakako txapelketa nagusi gehien irabaztearen marka, bosna aldiz irabazi baitzuten. Maiz II.a izan zen marka hori lortu zuen lehena, 1978an, 1981ean, 1983an, 1984an eta 1993an irabazi baitzuen. Horrez gain, 1980an buruz buruko txapelketa nagusian txapeldunorde izan zen, eta 1976an bigarren mailako buruz burukoa irabazi zuen.
Erretiratu zenean Asegarcek (bere azken enpresak) intendente izateko kontratatu zuen. Hala ere, istripuz bi orno hezur hautsi zituen, eta lan egiteari utzi behar izan zion.

## Kanpo estekak

* A. BARANDIARAN: «Antton Maiz: "Ia denak txaloak izan dira"», Nafarkaria, 1995-03-03.
* (Gaztelaniaz) «Antton Maiz Vergara», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* (Gaztelaniaz) Biografia Pelota-mano-remonte.com
* Datuak: Q6746356
# Sylvère Maes

Sylvère Maes (Gistel, 1909ko abuztuak 27 – Ostende, 1966ko abenduak 5) txirrindulari profesional belgiar bat izan zen, 1936 eta 1939ko Frantziako Tourrak irabazi zituena.

## Palmaresa

1932
* 2. Flandriako txapelketan
1933
* Paris-Roubaix
* Schaal Sels
1934
* 8. Frantziako Tourrean eta etapa 1
1935
* 4. Frantziako Tourrean eta etapa 1
1936
* Frantziako Tourra eta 4 etapa
1937
* Etapa 1 Frantziako Tourrean
1938
* 2. Flandriako Tourrean
* 2. La Flèche Wallonnen
* 5. Lieja-Bastogne-Liejan
1939
* Frantziako Tourra, 2 etapa eta mendiko sailkapena
1947
* 5. Italiako Giroan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | 1940 | 1941-45 | 1946 | 1947 |
| Italiako Giroa | — | — | — | — | — | — | — | X | — | 5. |
| Frantziako Tourra | 8. | 4. | 1. | UT | 14. | 1. | X | X | X | — |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| X | Ez zen jokatu |
| UT | Utzi |

## Kanpo estekak

* Sylvère Maes - ProCyclingStats
* Datuak: Q559277
* Multimedia: Sylvère Maes / Q559277
# Vienako behatokia

Vienako behatokia (alemanez: Uinversitäts-Sternwarte Wien) Austriako hiriburu den Vienan dagoen behatoki astronomiko bat da. Lehen behatokia, 1753 eta 1754 bitartean eraiki zen Vienako Unibertsitatearen eraikinetako baten zabaltzan.
Behatoki berri bat eraiki zen 1874 eta 1879 bitartean, Frantzisko Josef I.a Austriakoa Enperadoreak inauguratu zuelarik. Kupula nagusiak, 68 zentimetroko diametroa eta 10,5 metroko distantzia fokala dituen teleskopio errefraktore bat du. Gaur egun, munduko teleskopiorik handiena da.

## Behatokiko zuzendariak

* Maximilian Hell, 1756–1792
* Franz de Paula Triesnecker, 1792–1817
* Johann Josef von Littrow, 1819–[[1840]
* Karl Ludwig von Littrow, 1842–1877
* Edmund Weiss, 1877–1908
* Kasimir Graff, 1928–1938
* Bruno Thüring, 1940–1945
* Kasimir Graff, 1945–1949
* Josef Hopmann, 1951–1962
* Josef Meurers, 1962–1979
* Karl Rakos, 1979–1981
* Werner Tscharnuter, 1981–1984
* Michel Breger, 1984–1986
* Paul Jackson, 1986–1994
* Michel Breger, 1994–2005
* Gerhard Hensler, 2006–

## Kanpo estekak

* (Alemanez)Behatokiaren webgunea
* Datuak: Q532127
* Multimedia: Vienna University Observatory / Q532127
# Martina Ezkurra

Martina Ezkurra Oiz (Ilarregi, 1841 – ib., 1936), izengoitiz Ilarregiko sendalaria (gaztelaniaz: La curandera de Ilarregui) deitua, nafar sendalaria izan zen.

## Bizitza

Martina Ezkurra Oiz Ilarregin jaio zen, Ultzaman, 1841ean. Gaztaroan Argentinan lan egin zuen, hezur-zuzentzaile bati laguntzen. Ondoren, Ilarregira itzuli, ezkondu eta itsasoaz bestaldean ikasitakoa praktikan jartzen hasi zen. Prestigio handia erdietsi zuen, berebiziko trebezia baitzuen hautsitako hezurren muturrak beren lekuan ezartzen; ondoren, kartoi eta loturekin, immobilizatzen zituen. Iloba Maria izan zuen ondorengoa.

## Erreferentziak

* ↑ Álvarez Caperochipi, Javier. La curandera de Ilarregui-Navarra. in: Cuitas Médicas. cuitasmedicas.blogspot.com.es (Noiz kontsultatua: 2015-11-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21329111
# Sumendi-lepo

Sumendi-lepoa edo tapoi bolkanikoa (ingelesez neck) jatorri bolkanikoko erliebe forma bitxia da, laba zain baten barruan, kolada batean edo sumendi aktibo baten kraterrean gogortzen denean sortzen dena. Berez, bloke angeludunen multzoak dira, sumendiren tximinian gogortuak, eta sumendiaren beraren konoak baino masa gehiago dute. Haren konposizioaren ondorioz, erosioari aurre egiten diote eta, kono desagertzen denean, lepoa xut gelditzen da. Erakusten duten itxura bereziaren ondorioz, sarritan, mitologiarekin eta erlijioarekin lotu izan zaie.

## Lepo ezagun batzuk

* Devils Tower edo Deabruaren Dorrea, Wyoming (Ameriketako Estatu Batuetan). Neck baten adibide ezagunetariko bat da.
* Edinburgheko gaztelua
* San Migel Aiguilhekoa, Okzitanian.

## Galeria

* Sumendi lepoak
* Edinburgheko gaztelua.
* Ochoco baso nazionalaren sumendi lepoa, Oregonen.
* Sri Lankako Sigiriyako Arrokaren Gotorlekua.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=REF&VALUE_1=PA00092565

## Kanpo estekak

* Datuak: Q653139
* Multimedia: Volcanic plugs / Q653139
# Carles Durán

Carles Durán Ortega (Bartzelona, 1976ko urtarrilaren 15a -) kataluniar saskibaloi entrenatzailea da. Urtebetez Bilbao Basket taldean ibili zen. Harrobi lana egin zuen eta laguntzailea izan zen, 2015ean Velimir Perasović Valencia Basketen ordezkatu arte.

## Kirol ibilbidea

* 1998-2003. Joventut de Badalona.
* 2003-04. DKV Joventut. Aíto Garcia Renesesen laguntzailea
* 2004-05. DKV Joventut. Aíto Garcia Renesesen laguntzailea
* 2005-06. CB Prat. EBA.
* 2006-07. CB Prat. LEB 2.
* 2007-08. DKV Joventut. Kadetea.
* 2008-09. DKV Joventut. Sito Alonsoren laguntzailea
* 2009-10. DKV Joventut. Sito Alonsoren eta Pepu Hernandezen laguntzailea
* 2010-11. CB Prat. LEB Mailan.
* 2011-12. CB Prat. LEB Mailan.
* 2012-13. CB Prat. LEB Mailan.
* 2013-14. CB Prat. LEB Mailan.
* 2014-15. Valencia Basket. Velimir Perasovićen laguntzailea
* 2015. Valentzia Basket.
* 2015-16. Valentzia Basket. Pedro Martínezen laguntzailea
* 2016-17. Bilbao Basket (ACB)
* 2018-24. Club Joventut de Badalona (ACB)

## Erreferentziak

* ↑ EiTB. (2016-07-11). Carles Duran, Bilbao Basketeko entrenatzaile berria. .
* Datuak: Q19949891
* Multimedia: Carles Duran / Q19949891