# Astaputz mailukatu

Astaputz mailukatua (Calvatia utriformis) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Propietate sendagarri ezagunak ditu, batez ere desintoxikatzaileak eta hanturaren aurkakoak. Espezie honen izena genero hauetako beste batzuk bezala, maiz aldatzeak zaildu egiten du espezie bakoitzaren behin betiko kokapena. Gaur egun Lycoperdon utriformis izen onartua da, baina zale askok Calvatia utriformis izenez ezagutzen dute.
Sinonimoak: Lycoperdon areolatum, Lycoperdon gemmatum, Lycoperdon papillatum, Lycoperdon bovista var. echinatum, Lycoperdon bovista var. vulgare, Lycoperdon echinus, Lycoperdon caelatum, Lycoperdon infundibulum, Lycoperdon quadricorne, Lycoperdon gemmatum var. papillatum, Bovista uteriformis, Bovista caelata, Lycoperdon caelatum var. ß areolatum, Bovista favosa, Lycoperdon fontanesii, Mycenastrum uteriformis, Calvatia bovista, Lycoperdon favosum, Lycoperdon uteriforme, Utraria caelata, Utraria caelata var. utriformis, Bovistaria caelata, Calvatia caelata, Calvatia fontanesii, Calvatia tatrensis var. gruberi, Handkea utriformis, Handkea utriformis var. gruberi.

## Deskribapena

Karpoforoa: 6 eta 12 cm arteko diametrokoa, globo itxurakoa edo udare-formakoa, zuri-grisaxka gaztetan. Oinarria antzua, kanpoko azala edo exoperidioa geruza zuri ilupaduna da, piramide-formako apaindurak sortuz arrakalatzen dena, barruko geruza agerian utziz, endoperiodoa, arre kolorekoa, glebari eusten diona.
Gleba: Hasieran zuria, gogorra eta trinkoa, gero hori-berdexka eta biguna, azkenean arre-oliba kolorekoa, esporak heldu direlako. Endoperiodoaren hausturak ostiolo irregular handi bat sortzen du. Gleba desagertzen denean, perretxikoaren beheko aldea geratzen da zelaian, kolore marroiko katiluaren itxurakoa. Bere hondakinak urte batetik bestera aurkitu ohi dira.
Etimologia: Calvatia hitza “calvus” hitzetik dator, burusoila, hau da: garezur baten antza duen onddoa. Utriformis epitetoa berriz, utriforme-tik dator, larruazal formakoa esan nahi du

## Jangarritasuna

Perretxikoa gaztea denean eta gleba zuria, gogorra eta trinkoa duenean, atseginez jan daiteke.

### Nahasketa arriskua

Lycoperdon eta Calvatia zurixkekin. Langermannia gigantea perretxikoaren ale txikiekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian eta udazkenean, belardietan, larreetan eta zelaietako txilarretan.

### Banaketa eremua

Europa, Asia kontinentala, Japonia, Ipar Amerika, Hegoafrika, Aljeria, Maroko, Txile, Argentina, Bolivia, Kolonbia, Australia, Papua Ginea Berria, Zeelanda Berria, Thailandia, Malaysia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 693 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 508 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 451 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2021). Setas para todos. José Luis Añanos Echo EDITORIAL PIRINEO, 615 or. ISBN 84-87977-86.4..
* ↑ Calvatia utriformis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81185422