OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Paraliteratura

Paraliteratura herrialde bateko literatura nagusiaren alboan egiten diren zenbait testu ahozko nahiz idatzizkori deitzen zaio. Hizkuntzaren erakunde ofizialek ez dituzte literaturatzat hartzen. Oro har, hitzak erakunde literarioaren ertzetan dagoen idazkera orori egiten dio erreferentzia, hau da, errekonozimendurik eza dela eta, estatus literario eskasa duten testuen corpusari, beste idazketa-diziplina batekin (historia, kazetaritza, etab.) erabat identifikatu gabe.

## Ezaugarri batzuk

Paraliteraturaren ezaugarri nagusia honako hauxe da: gizartearen zatirik handienak dituen balio eta pentsamoldeen paradigma arruntenei jarraitzea; eredua asmaturik, testuak barra-barra sortzen eta hedatzen dira. Beraz, zabalkunde handiko lanak dira, jendearen gustukoak. Nolabait, masa-kontsumora bideratutako generoak barne hartzen dituen literatura da.

## Adibideak

Nozio hori herri-literaturako forma desberdinak izendatzeko erabiltzen da nagusiki, hala nola abentura-nobela, polizia eleberria, nobela arrosa, herri-fikzioa, pulpa, komikiak eta, bereziki, genero-fikzioa (zientzia fikziozko, fantasiazko, misteriozko eta bestelako lanak barne). Genero horietan, badirudi anbizio literarioak tokia uzten diola irakurlearen berehalako plazerrari edo plazer horrek aintzat har dezakeen irabazi-asmoari.
Hala ere, mugak ez dira zehatzak; izan ere, sail horietako idazlan anitz literatura maila handikoak gertatu ohi baitira. Erdi Aroaren amaieran erromantzeak paraliteraturatzat jotzen ziren, baina geroan balio poetiko handia aitortzen zaio askori. Bestalde, paraliteraturatzat hartu izan den hainbat genero goi mailako literaturan erabiliak izan dira, emaitza aberatsak lortuz.

## Euskal Herrian

Euskal Herrian bertsopaperek bete zuten joan den mendean paraliteraturaren eginkizuna; “Brabanteko Genoveva” bertso sailak berebiziko arrakasta izan zuen, esate baterako. Gerora, hor daude, adibidez, Txirritak Pernando Amezketarraren pasadizoetan oinarriturik eginiko bertsopaperak. Egun, esparrua asko zabaltzen ari da: best seller erako liburuak, komikiak, Xabier Gereñoren espioitza nobelak...

## Multzoak

Paraliteraturak nahiko ugariak dira. Honela sailka daitezke talde handietan:
* Literatura espekulatiboa (polizia eleberria, zientzia-fikziozko eleberriak, fantastikoa, utopia eta distopia)
* Abentura-literatura (espioitza-eleberria, abentura-eleberria eta Far-Westeko eleberria)
* Joera psikologikoa duen literatura (nobela arrosa, eleberri erotikoa, eleberri pornografikoa)
* Literatura ikonikoa (fotoeleberria, komikia, eleberri grafikoa)
* Literatura dokumentatua (eleberri historikoa, eleberri kronika, nekazari inguruko eleberria eta krimen errealeko eleberria)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Literatura Terminoen Hiztegia, Bilbo, 2008, 628.or.
* ↑ https://es.thefreedictionary.com/paraliteratura
* ↑ https://ingridodgerstoloza.blogspot.com/2006/07/la-subliteratura-o-paraliteratura.html
* ↑ https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100305318
* ↑ https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199208272.001.0001/acref-9780199208272
* ↑ Euskaltzaindia: Literatura Terminoen Hiztegia, 628.or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q986216
# Dezepzioaren Uhartea

Dezepzioaren Uhartea honakoa izan daiteke:
* Deception uhartea, Hego Shetlandetan, Antarktikan.
* Dezepzioaren uharteak, Frantziar Polinesian.
# Kantabriako Renfe Aldiriak

Kantabriako Renfe Aldiriak (gaztelaniaz: Cercanías Cantabria) Espainiako Kantabria eskualdean dagoen aldiriko trenen sarea da. Sarea hiru line osatzen du, guztira bi geltokiak partekatzen dituzte Santanderren.
Aldiriko trena 1989. urtean inauguratu zen linearekin, egungoaren antzeko egoeran, eta 2013ko urtarrilaren 1an eta lineak inauguratu ziren.
Renfe Aldiriak eta Renfe Feve marka komertzialen pean jarduten du, Iberiar Penintsulako hiri nagusietako garraiobide guztiak biltzen dituen Renfe Operadoraren barruan.

## Historia

1980an, "Trenbide Aldirien Plana" onartu zen, Renfe Aldiriaken lehen 12 sareak garatzeko, horien artean Bilbo dagoelarik. 1989an, Javier Bustunduy RENFEko "aldiriko" unitate operatiboko lehen zuzendari bihurtu zen, sare horien sorrera sustatuz. Asmoa zen egungo trenbide-zerbitzuak birmoldatzea eta hiri handien inguruan beste zerbitzu berri batzuk sortzea, metropoli-garraio erakargarri eta moderno bat sortuz. Beste helburu bat zen herritarrek autoa etxean uztea eta, horren ordez, trenez joatea. Izan ere, lehen uste zen trenak erdiguneraino baino ez zirela iritsi behar, eta asmoa zen erabiltzaileek "nahierara" aukeratu ahal izatea trenetik jaitsiko ziren tokia, haien helmugaren arabera, eta beste garraiobide batzuk hartu ahal izatea, hala nola metroa.
Orduan, line bat inauguratu ziren: linea. Linea horrek, zehazki, Santander eta Larrainotza geltokiak arteko ibilbidea egiten zuen.
2013ko urtarrilaren 1ean, Ferrocarriles de Via Estrecha enpresa desagertu egin zen Renfe Operadora eta Administrador de Infraestructuras Ferroviarias konpainietan sartzeko. Horrela, lineak Renfe Feve markaren eta bigarrenaren azpiegituraren esku geratu ziren. Horrela, eta lineak Santanderko Renfe Aldiriak sarean sartu ziren, Renfe enpresaren menpe.

## Sarea

Sareak hiru linea ditu, guztira 62 geltoki eta 161,66 kilometro egiten dituzte.
| Ibilbidea | Inaugurazioa | Luzera (km) | Geltokiak |
| Santander ↔ Larrainotza | 1989 | 89,1 | 27 |
| Santander ↔ Cabezon de la Sal | 2013 | 45,6 | 23 |
| Santander ↔ Lierganes | 2013 | 26,9 | 14 |
lineak Renfe Aldiriak irudiaren azpian funtzionatzen dute eta eta lineek Renfe Feve markaren azpian.

## Ustiapena

Sarea Renfe Operadorak eta Renfe Fevek ustiatzen du ADIFek kudeatutako trenbide eta geltokietan.

## Erreferentziak

* ↑ Javier Bustunduy hil da
* 1 2 22/2012 Errege Lege Dekretua
* ↑ (Gaztelaniaz) País, El. (1980-01-17). «Trena eta metroa lotzen dituen aldiriko plan bat» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-04-19).

## Ikus, gainera

* Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak

* Santanderko Renfe Aldirietako webgunea
* Datuak: Q1054773
* Multimedia: Cercanías Cantabria / Q1054773
iea  Kantabriako Renfe Aldiriak :
# Deception uhartea

    Ez nahasi Dezepzioaren uharteekin.
Deception uhartea Hego Shetlandak uhartediko uharte bat da, Antartikako portu seguruenetako bat duena. Uharte hau 1967an eta 1969an tokiko zientzia-estazioak larriki kaltetu zituen sumendi aktibo baten galdara da. Uhartea lehen aldiz balegune bat zegoen; gaur egun helmuga turistikoa eta postu zientifikoa da, Argentinako eta Espainiako ikerketa-baseak dituena. Hainbat herrialdek subiranotasuna adierazi duten arren, oraindik ere Itun Antartikoaren arabera administratzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1045820
* Multimedia: Deception Island / Q1045820
# C-1 linea (Kantabriako Renfe Aldiriak)

Kantabriako Renfe Aldirien C-1 linea ( estilitzatua) sareko hiru lineetako bat da. Lineak 27 geltoki eta 89 kilometro ditu guztira eta Santanderko geltokia, Santander udalerrian dagoena, Larrainotzako geltokiarekin lotzen ditu, Larrainotza udalerrian.
1989. urtean inauguratu zen, Santander eta Larrainotza geltokien artean.
2015. urtean, 670 000 bidaiari eraman zituen, sareko 3tik 3.

## Historia

1980an, "Trenbide Aldirien Plana" onartu zen, Renfe Aldiriaken lehen 12 sareak garatzeko, horien artean Bilbo dagoelarik. 1989an, Javier Bustunduy RENFEko "aldiriko" unitate operatiboko lehen zuzendari bihurtu zen, sare horien sorrera sustatuz. Asmoa zen egungo trenbide-zerbitzuak birmoldatzea eta hiri handien inguruan beste zerbitzu berri batzuk sortzea, metropoli-garraio erakargarri eta moderno bat sortuz. Beste helburu bat zen herritarrek autoa etxean uztea eta, horren ordez, trenez joatea. Izan ere, lehen uste zen trenak erdiguneraino baino ez zirela iritsi behar, eta asmoa zen erabiltzaileek "nahierara" aukeratu ahal izatea trenetik jaitsiko ziren tokia, haien helmugaren arabera, eta beste garraiobide batzuk hartu ahal izatea, hala nola metroa.
Orduan, line bat inauguratu ziren: linea. Linea horrek, zehazki, Santander eta Larrainotza geltokiak arteko ibilbidea egiten zuen.

## Ibilbidea

| | Geltokia | Gunea | Udalerria |
| ■ | Santander | 1 | Santander |
| ● | Valdecilla | 1 | Santander |
| ● | Nueva Montaña | 1 | Santander |
| ● | Muriedas–Bahia | 1 | Camargo |
| ● | Maliaño | 1 | Camargo |
| ● | Boo | 1 | el Astillero |
| ● | Guarnizo | 2 | el Astillero |
| ● | Parbayon | 2 | Pielagos |
| ■ | Renedo | 2-3 | Pielagos |
| ● | Vioño | 3 | Pielagos |
| ● | Zurita | 3 | Pielagos |
| ● | Sierrapando | 3 | Torrelavega |
| ● | Torrelavega | 3-4 | Torrelavega |
| ● | Viernoles | 4 | Torrelavega |
| ● | Caldas | 4 | los Corrales de Buelna |
| ● | Lombera | 4 | los Corrales de Buelna |
| ■ | los Corrales de Buelna | 4 | los Corrales de Buelna |
| ● | Fraguas | 4-5 | Arenas de Iguña |
| ● | Arenas de Iguña | 5 | Arenas de Iguña |
| ● | Santa Cruz | 5 | Molledo |
| ● | Molledo | 5 | Molledo |
| ■ | Barcena de Pie de Concha | 5 | Barcena de Pie de Concha |
| ● | Pujayo | 5-6 | Barcena de Pie de Concha |
| ● | Pesquera de Ebro | 6 | Pesquera |
| ● | Lantueno | 6 | Santiurde de Reinosa |
| ● | rio Ebro | 6 | Larrainotza |
| ■ | Larrainotza | 6 | Larrainotza |

## Ustiapena

Gaur egun, Renfe Operadora enpresak ustiatzen du linea.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) País, El. (1980-01-17). «Trena eta metroa lotzen dituen aldiriko plan bat» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-04-19).

## Ikus, gainera

* Santanderko Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak

* Santanderko Renfe Aldirietako webgunea
* Datuak: Q107407545
* Multimedia: C-1 line (Cercanías Cantabria) / Q107407545
iea  Kantabriako Renfe Aldiriak :
# C-3 linea (Kantabriako Renfe Aldiriak)

Kantabriako Renfe Aldirien C-3 linea ( estilitzatua) sareko hiru lineetako bat da. Lineak 14 geltoki eta 27 kilometro ditu guztira eta Santanderko geltokia, Santander udalerrian dagoena, Lierganesko geltokiarekin lotzen ditu, Lierganes udalerrian.
2013ko urtarrilaren 1ean inauguratu zen, Santander eta Lierganes geltokien artean.
2015. urtean, 1 605 045 bidaiari eraman zituen, sareko 3tik 2.

## Historia

2013ko urtarrilaren 1ean, Ferrocarriles de Via Estrecha enpresa desagertu egin zen Renfe Operadora eta Administrador de Infraestructuras Ferroviarias konpainietan sartzeko. Horrela, lineak Renfe Feve markaren eta bigarrenaren azpiegituraren esku geratu ziren. Horrela, eta lineak Kantabriako Renfe Aldiriak sarean sartu ziren, Renfe enpresaren menpe.

## Ibilbidea

| | Geltokia | Gunea | Udalerria |
| ■ | Santander | 1 | Santander |
| ● | Valdecilla–la Marga | 1 | Santander |
| ● | Nueva Montaña | 1 | Santander |
| ● | Valle Real | 1 | Camargo |
| ● | Maliaño | 1 | Camargo |
| ● | Astillero | 2 | el Astillero |
| ■ | la Cantabrica | 2 | el Astillero |
| ● | San Salvador | 3 | Medio Cudeyo |
| ● | Heras | 3 | Medio Cudeyo |
| ● | Orejo | 3 | Marina de Cudeyo |
| ● | Solares | 3 | Medio Cudeyo |
| ● | Ceceñas | 3 | Medio Cudeyo |
| ● | la Cavada | 4 | Riotuerto |
| ■ | Lierganes | 4 | Lierganes |

## Ustiapena

Gaur egun, Renfe Feve enpresak ustiatzen du linea.

## Erreferentziak

* ↑ 22/2012 Errege Lege Dekretua

## Ikus, gainera

* Santanderko Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak

* Santanderko Renfe Aldirietako webgunea
* Datuak: Q107407547
* Multimedia: C-3 line (Cercanías Cantabria) / Q107407547
iea  Kantabriako Renfe Aldiriak :
# 1989ko Paris-Roubaix

1989ko Paris-Roubaix txirrindularitza lasterketa klasiko honen 87. edizioa izan zen. 1989ko apirilak 9an ospatu zen eta Jean-Marie Wampers belgiarrak irabazi zuen. 265 kilometroko ibilbidea egin zen.

## Sailkapena

1988 << 1989ko Paris-Roubaix >> 1990 :
| 1 | Belgika Jean-Marie Wampers | 6h 34' 18" |
| 2 | Belgika Dirk De Wolf | d.b |
| 3 | Belgika Edwig Van Hooydonck | + 59" |
| 4 | Frantzia Gilbert Duclos-Lassalle | d.b. |
| 5 | Belgika Eddy Planckaert | d.b. |
| 6 | Frantzia Marc Madiot | d.b. |
| 7 | Belgika Herman Frison | + 4' 27" |
| 8 | Herbehereak Jacques Hanegraaf | + 2' 34" |
| 9 | Suitza Urs Freuler | + 2' 46" |
| 10 | Belgika Johan Lammerts | d.b. |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2636779
# 1993ko Paris-Roubaix

1993ko Paris-Roubaix txirrindularitza lasterketa klasiko honen 91. edizioa izan zen. 1993ko apirilak 11n ospatu zen eta Gilbert Duclos-Lassallek irabazi zuen bigarren aldiz jarraian. Probak 267 kilometro izan zuen eta Duclos-Lassallek esprintean irabazi zion Franco Ballerini italiarrari soilik zortzi milimetrogatik. Buruko bikote honek Olaf Ludwig buru zuen zazpikote jazartzaile bati bi minutu baino gehiago atera zizkion helmugan.

## Sailkapena

1992 << 1993ko Paris-Roubaix>> 1994 :
| 1. | Frantzia Gilbert Duclos-Lassalle | Gan | 6h 25' 20" |
| 2. | Italia Franco Ballerini | GB-MG Maglificio | d.b. |
| 3. | Alemania Olaf Ludwig | Telekom | + 2' 09" |
| 4. | Belgika Johan Museeuw | GB-MG Maglificio | d.b. |
| 5. | Herbehereak Adrie van der Poel | Motorola | d.b. |
| 6. | Belgika Edwig Van Hooydonck | WordPerfect | d.b. |
| 7. | Belgika Marc Sergeant | Novemail-Histor | d.b. |
| 8. | Erresuma Batua Sean Yates | Motorola | d.b. |
| 9. | Belgika Benjamin Van Itterbeeck | Collstrop-Assur Carpets | d.b. |
| 10. | Belgika Wilfried Nelissen | Novemail-Histor | + 3' 50" |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2050778
# C-2 linea (Kantabriako Renfe Aldiriak)

Kantabriako Renfe Aldirien C-2 linea ( estilitzatua) sareko hiru lineetako bat da. Lineak 23 geltoki eta 46 kilometro ditu guztira eta Santanderko geltokia, Santander udalerrian dagoena, Cabezon de la Salgo geltokiarekin lotzen ditu, Cabezon de la Sal udalerrian.
2013ko urtarrilaren 1ean inauguratu zen, Santander eta Cabezon de la Sal geltokien artean.
2015. urtean, 1 892 058 bidaiari eraman zituen, sareko 3tik 1.

## Historia

2013ko urtarrilaren 1ean, Ferrocarriles de Via Estrecha enpresa desagertu egin zen Renfe Operadora eta Administrador de Infraestructuras Ferroviarias konpainietan sartzeko. Horrela, lineak Renfe Feve markaren eta bigarrenaren azpiegituraren esku geratu ziren. Horrela, eta lineak Kantabriako Renfe Aldiriak sarean sartu ziren, Renfe enpresaren menpe.

## Ibilbidea

| | Geltokia | Gunea | Udalerria |
| ■ | Santander | 1 | Santander |
| ● | Valdecilla–la Marga | 1 | Santander |
| ● | Cazoña | 1 | Santander |
| ● | Adarzo | 1 | Santander |
| ● | Bezana | 1 | Santa Cruz de Bezana |
| ● | Mompia–Mortera | 1 | Santa Cruz de Bezana |
| ● | Boo de Pielagos | 2 | Miengo |
| ● | Mogro | 2 | Miengo |
| ● | Gornazo | 2 | Miengo |
| ● | Mar | 2 | Polanco |
| ● | Requejada | 2 | Polanco |
| ● | Barreda | 3 | Torrelavega |
| ■ | Torrelavega–Erdia | 3 | Torrelavega |
| ● | Altamira | 3 | Torrelavega |
| ● | Ganzo | 3 | Torrelavega |
| ■ | Puente San Miguel | 4 | Reocin |
| ● | Santa Isabel | 4 | Reocin |
| ● | San Pedro | 4 | Reocin |
| ● | Golbardo | 4 | Reocin |
| ● | Casar de Periedo | 5 | Cabezon de la Sal |
| ● | Virgen de la Peña | 5 | Cabezon de la Sal |
| ● | Ontoria | 5 | Cabezon de la Sal |
| ■ | Cabezon de la Sal | 5 | Cabezon de la Sal |

## Ustiapena

Gaur egun, Renfe Feve enpresak ustiatzen du linea.

## Erreferentziak

* ↑ 22/2012 Errege Lege Dekretua

## Ikus, gainera

* Santanderko Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak

* Santanderko Renfe Aldirietako webgunea
* Datuak: Q107407546
* Multimedia: C-2 line (Cercanías Cantabria) / Q107407546
iea  Kantabriako Renfe Aldiriak :
# Boli Kostako futbol selekzio nazionala

Boli Kostako futbol selekzio nazionala herrialde hartako ordezkaria da. Afrikako futbol selekzio indartsuenetakoa da, bi aldiz irabazi baitu Afrikako Nazioen Kopa.

## Palmaresa
### Munduko Futbol Txapelketa

* Hiru parte hartze izan ditu baina ez da sekula taldekako fasetik pasa.

### FIFA Konfederazio Kopa

* Laugarrena 1992an.

### Afrikako Nazioen Kopa

* Txapeldun (2): 1992, 2015.
* Finalista (2): 2006, 2012.
* Hirugarrena (2): 1986, 1994.

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa

* Txapelduna (1): 1996.
* Finalista (1): 2008.
* Hirugarrena (1): 2016.

## Ibilbidea

| Urtea | Munduko Txapelketa |
| 1930- 2002 | ez zen sailkatu |
| 2006 | 19.a |
| 2010 | 17.a |
| 2014 | 21.a |
| 2016- | ez zen sailkatu |
| Urtea | FIFA Konfederazio Kopa |
| 1992 | 4.a |

## Jokalari aipagarrienak

2022ko urtarrilaren 26an eguneratua.
| Parte hartzeak Ord.JokalariaParte hartzeakUrteak 1Didier Zokora1232000-2014 2Kolo Touré1202000-2015 3Didier Drogba1052002-2014 4Yaya Touré1022004-2015 5Siaka Tiéné1002000-2015 6Salomon Kalou962007-2017 7Max Gradel942011- 8Abdoulaye Traoré90661984-1996 9Arthur Boka882004-2015 10Gervinho882007- | Goleatzaileak JokalariaGolak 1Didier Drogba65 2Abdoulaye Traoré49 3Djohan Tiéhi28 4Salomon Kalou27 5Gervinho23 6Ibrahima Bakayoko22 7Laurent Pokou21 8Yaya Touré19 9Aruna Dindane18 10Wilfried Bony17 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q175145
* Multimedia: Ivory Coast national football team / Q175145
# Emma Willard

Emma Hart, Emma Willard senardun izenez ezagunagoa (Berlin, AEB, 1787ko otsailaren 23a - Troy, AEB, 1870eko apirilaren 15a) irakasle eta idazle ipar amerikarra izan zen. Emakumeen hezkuntzaren inguruko lanak, bereziki Troy-ko emakumeen mintegiaren sortzaile gisa, emakumezkoentzako bigarren hezkuntzako eskolak eta unibertsitateak sortzea sustatu zuen.

## Erreferentziak

* Datuak: Q175615
* Multimedia: Emma Willard / Q175615
# Juan Jose Akerreta

Juan Jose Akerreta Maeztu (Iruñea, 1946) nafar margolari eta eskultorea da.
San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikasitakoa, 1983tik aurrera Iruñeko Arte eta Goi Mailako Diseinu Eskolan irakaslea izan zen. Hainbat erakusketa egin ditu. 2003an Kulturaren Vianako Printzea Saria eskuratu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5950147
# Zamburiña

Zamburiña (Chlamys varia) Pectinidae familiako itsas molusku bibalboa da, Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdeko kostaldean bizi dena.
Erromes-maskor handiaren antzekoa da eta Galizian oso preziatua da jateko.

## Deskribapena

Kolore ezberdinetako markorra izan dezake, zuria, arroxa, gorrixka, laranja, horia edo morea. Bi maskor ganbil ditu, obalatuak, eta unboa (lotunea) ezik bestela simetrikoak. Unbotik 25-35 sahiets ateratzen dira eta ertzera hurbildu ahala arantza nabarmenagoak dituzte. Maskorreko lerro kontzentrikoek animaliaren hazkuntza erakusten dute.
Bieira handiaren antza badu ere zamburiña txikiagoa da eta ez du 6 cm-ko luzerarik gainditzen.

## Bizimodua

Bibalbioek egiten duten antzera zamburiña ere itsasoko ura iragaziz elikatzen da.
Bitxikeria gisa aipatu behar da sexua aldatzen duela heltzen den heinean. Emea izaten hasten da eta erabat heltzen denean ar bihurtzen da. Ugaltzeko esperma eta obuluak batera jaurtitzen dituzte eta uretan gertatzen da ernalketa. Larbak zooplanktona osatzen du eta nahiko hazi denean hondora erortzen da.

## Banaketa eta habitata

Ozeano Atlantikoaren ertzean aurkitzen da Britainiar uharteak eta Afrika iparraldearen artean. Itsaso Gorrian ere aurkitzen da.
Sakonera txikian bizi da, gehienez ere 100 metrotako sakoneran. Kostalde harritsuak atsegin ditu eta harrietara edo alden errizoidetara itsasten da. Batzuetan errizoide hauek erabat estaltzen dute, eta Halichondria panicea belakia zamburiñaren oskolean finkatzen da. Bizitza askea ere izan dezake.

## Erabilera

Iberiar penintsularen ipar-mendebaldean oso preziatua da. Galizian eta Asturiasen hartzen da eta kalitatezko zapore eta ehundura dituenez gastronomian oso preziatua da. Galiziar enpanada egiteko ezinbesteko osagaia da, eta plantxan erreta ere jaten da.

## Erreferentziak

* ↑ Oakley, J.A., 2007. Chlamys varia. Variegated scallop. Marine Life Information Network: Biology and Sensitivity Key Information Sub-programme. Plymouth: Marine Biological Association of the United Kingdom.
* 1 2 «Zamburiña Mariscos, características e información» www.pescaderiascorunesas.es (Noiz kontsultatua: 2023-03-26).
* 1 2 3 «Basic information for Chlamys varia (Variegated scallop)» web.archive.org 2008-10-20 (Noiz kontsultatua: 2023-03-26).
* ↑ «Chlamys varia Variegated Scallop :: Northern Ireland's Priority Species ::» www.habitas.org.uk (Noiz kontsultatua: 2023-03-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Pablo. (2019-10-04). «Clásico gallego: empanada de zamburiña - Mariscos OGrove» Blog de Mariscos O Grove (Noiz kontsultatua: 2023-03-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q972573
* Multimedia: Mimachlamys varia / Q972573
# Epikureismo

Epikureismoa Epikuro eta haren jarraitzaileen doktrina filosofikoa da. Doktrina horren arabera, zoriona oinazerik ezan, atseginean eta espirituaren lasaitasuna lortzean oinarritzen da.

## Doktrina

Epikurok arimaren erabateko lasaitasuna edo ataraxia proposatzen zuen eta bere gogaideen artean adiskidetasunezko harremanak izatea. Hortxe zegoen zoriontasunaren atea. Plazer horrek ez zuen gorputzera mugatu behar, intelektuala ere izan behar zuen, gizakia osotasuna baita. Gainera, Epikurorentzat, plazerra edo zoriontasuna oinazerik edo bestelako edozein nahigaberik (gosea, sexu-grina, aspermena, etab.) ezaren sinonimo zen. Adimenaren eta gorputzaren arteko oreka perfektuak ematen zuen lasaitasuna edo ataraxia.

#### Gorputzaren eta arimaren plazerrak

Epikuro ez zen dualista, hori argitzea garrantzitsua da. Hau da, ez zuen gorputza-arima aurkakotasuna aldarrikatzen; arima, gorputza bezalaxe materiala da eta atomoz osatua dago. Bi plazer-mota ere bereizten zituen: gorputzarenak eta arimarenak.

#### Helburua

Epikuroren filosofiaren helburua ez zen teorikoa, praktikoa zen batez ere. Bizitza zoriontsu eta atsegina izateko lasaitasuna bilatzea zuen helburu, eta patuarekiko, jainko-jainkosekiko edo heriotzarekiko beldurra behin betiko baztertuta geratzen ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Epikuro Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa, euskadi.net

## Bibliografia

* Aguirre, Javier (2008): "Epikureismoa" in Agustin Arrieta (et al.): Filosofiaren historia, Donostia, Elkar. ISBN 978-84-9783-403-2
* Aguirre, Javier; Lavilla, Jonathan (2023): "Sarrera" in Zoriontasunaren defentsan. Epikuro, Iruñea, Katakrak. ISBN 978-84-16946-83-9

## Kanpo estekak

* Datuak: Q179541
# Arahuetes

Arahuetes Segoviako udalerria da, Partido de Sepúlveda eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 51 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1776860
* Multimedia: Arahuetes / Q1776860
# Erik II.a Norvegiakoa

Erik Magnusson (1268 — Bergen, 1299ko uztailaren 15a) Norvegiako erregea izan zen 1280tik hil zen arte.
Magnus VI.a erregearen eta Ingeborg Eriksdatterren semea izan zen. 1280an koroatu zuten errege, aita hil zenean. Bere egoitza nagusia Bergenen kokatu zen. Haakon VI.a anaiak menpeko agintea izan zuen Norvegiako hego-mendebaldean.
Erik Margarita Eskoziakoarekin ezkondu zen. Magarita erditu ondoren hil zen erregina. Heriotza honek Eskoziako Independentzia Gerren hasiera eragin zuen. Geroago, Roberto I.aren arreba Isabel Brucerekin ezkondu zen.
1289 eta 1295 artean Danimarkaren aurkako gerra bat borrokatu zuen bere amaren herentzia erreklamatzean. Danimarkako baroi talde batekin aliatu zen eta Elsinor erre eta Kopenhage mehatxatu zuen.
Semerik gabe hil zen eta Haakon anaia izan zuen oinordeko.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Haakon IV.a Norvegiakoa
Magnus VI.a Norvegiakoa
Margarita Skulesdatter
Margarita Eskoziakoa
Erik II.a Norvegiakoa
Erik IV.a Danimarkakoa
Ingeborg Eriksdottir of Norway
Ingeborg Eriksdatter
Judith of Saxony :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q314450
* Multimedia: Eric II of Norway / Q314450
# Laughton (Ekialdeko Sussex)

Laughton, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
2011n 599 biztanle zituen.
# Bodle Street Green

Bodle Street Green, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri txiki bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
# Boreham Street

Boreham Street, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri txiki bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
# Westmeston

Westmeston, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
2011n 343 biztanle zituen.
# Stanmer

Stanmer, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
# Streat

Streat, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
2011n 158 biztanle zituen.
# Selmeston

Selmeston, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
2011n 159 biztanle zituen.
# Fairwarp

Fairwarp, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
# Iden (Ekialdeko Sussex)

Iden, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
2011n 456 biztanle zituen.