# Arturoren uhartea

Arturoren uhartea (italieraz: L'isola di Arturo) Elsa Morante idazle italiarraren eleberri bat da, 1957an argitaratua. Italiako Strega saria irabazi zuen urte hartan bertan.
Moranteren liburu hau haren lanik ospetsuenetako bat da, 20 hizkuntza baino gehiagotara itzulita dago eta 1962an film bat ere egin zen liburu honetan oinarritua, Damiano Damiani zinegile italiarrak zuzendu eta urte hartantxe Donostiako Zinemaldiko urrezko maskorra irabazi zuena. Bestalde, Norvegiako Liburuaren Klubak garai guztietako 100 liburu onenen zerrendan sartu zuen 2002an.

### Euskarazko itzulpena

Liburu honen euskarazko bertsioa 2024an atera zen, Literatura Unibertsala bildumaren barruan, Erein eta Igela argitaletxeen eskutik, Koldo Biguriren itzulpenarekin.

## Argumentua

Bigarren Mundu Gerra baino lehenagoko urteak dira. Protagonista eta kontalaria Arturo izeneko ume bat da. Napoliko badiako Procida uhartean jaio eta bizi da, jabeak aitari utzitako etxe handi ilun batean, amarik gabe, erditzean hil baitzen. Haren argazki bat besterik ez dauka.
Arturoren aita, Wilhelm, bidaian egon ohi da, eta noizean behin bakarrik itzultzen da uhartera. Arturo bakarrik eta libre hazten da, uharteko beste biztanleren baten laguntza eta babesarekin. Bere mundua ametsez eta jolasez egina dago, bere egunak fantasiaz beteta daude eta bere ordutegiak goseak eta loak bakarrik erregulatzen dituzte. Haur baten irudimenarekin, abentura apartak bizi ditu irudimenezko mundu horretan, bere txakur Immacolatellarekin batera. Mundu eta pertsonaia fantastikoekin ametsetan ematen du denbora, munduko mapak irakurtzen, abentura-bidaiak prestatzen eta aitaren bizitza imajinatzen, historiako heroirik handiena dela uste baitu. Aitak uhartea uzten duenean, munduaren inguruan bidaia apartak egitera doala imajinatzen du Arturok.
Aitak Nunziata izeneko neska napolitarra uhartera ekartzen duen egunean, Arturoren bizitza aldatu egiten da. Arturo lehen aldiz aurkituko da emakumeen munduarekin. Hasieran, Nunziatak ahaleginak egiten ditu Arturorekin atsegin jokatzen, baina Arturok hesi bat altxatzen du haren aurrean.
Nunziata eta Wilhelmen seme bat, Carmine izenekoa, jaio ondoren, haien harremana aldatu egiten da. Ume honen etorrerak oso jeloskor jartzen du Arturo. Emakumearen arreta bereganatzeko, drogak hartuz bere buruaz beste egiten saiatzen da. Hala ere, hartutako pilulek egun batzuetan gaixotu besterik ez dute egiten, eta Nunziatak arreta handia eskaintzen dio. Sendatu ondoren, Arturo Nunziatari musu ematen saiatzen da, maite duela sentitzen baitu. Musu horrek bien arteko harremana hondatzen du, Nunziatak hoztasunez tratatzen baitu. Maitasun falta eta maitasun nahia konpentsatzeko, Arturok Assunta izeneko beste neska batengana jotzen du. Baina harreman berri honek ere zaputzaldi bat ekartzen dio, Assuntak beste norbait ere maite duela ohartzen denean.
Baina Arturoren desilusiorik handiena aitarekiko harremanak eragingo du. Lehenengo etsipena aitak Arturoren hamaseigarren urtebetetzea ahaztea da, seme-alabarekiko erabateko interes falta erakusten baitio. Lehen etsipen horren atzetik beste batzuk datoz, aitaren lagunetako bat ezagutu arte. Lagun horrekin hitz egiten duen bitartean, Arturo harritu egiten da lagun horrek aitari buruz hitz egiten duen mespretxuaz eta ematen dion informazioaz. Une horretan konturatzen da, besteak beste, aitak uhartetik irtetean egiten zituen bidaia mitiko haiek ez zutela Napoli baino haratago eramaten, eta Arturoren erabateko desengainua gertatzen da, aitari lotutako irudi "mitikoa" oso azkar apurtuz. Mundu guztiarekin zapuztuta, Arturok Bigarren Mundu Gerrara boluntario joatea erabakiko du, eta bere lagun Silvestrorekin alde egingo du uhartetik.

## Liburuak jorratzen dituen gaiak

Liburuak jorratzen dituen gai aipagarrienak hauek dira:
* Hazkundea eta helduarorako trantsizioa: eleberriak Arturo gaztearen hazkunde prozesua kontatzen du, haurtzarotik helduarorako trantsizioa aztertuz. Mutilaren esperientziek, zalantzek eta deskubrimenduek nerabezaroaren eta helduaroaren arteko pasabide konplexua islatzen dute.
* Aitaren eta semearen arteko harreman konplexua: Arturok bere aita, Wilhelm, figura mitiko eta urrun gisa ikusten du, baina denborarekin bere irudi idealizatu hori apurtzen doa. Liburuak aitaren eta semearen arteko harreman konplexua aztertzen du, maitasunaren, abandonuaren eta desilusioaren arteko tentsioak azpimarratuz.
* Bakardadea eta isolamendua: Arturo Procidako uharte txikian bizi da, eta bakardadeak eta isolamendu geografikoak bere bizitzan eta psikean eragin handia dute. Liburuak bakardadeak norbanakoan duen eragina eta besteekin konektatzeko duen beharra aztertzen ditu.
* Irudi idealisten porrota: Arturok bere aita eta inguruko mundua idealizatzen ditu, baina denborarekin irudi horiek apurtzen joaten dira, eta errealitatearekin egingo du topo. Liburuak idealismoaren eta errealitatearen arteko talka aztertzen du, eta nola deskubrimendu horrek hazkunde pertsonala eragiten duen.
* Askapen pertsonala: Azken finean, liburuak askapen pertsonalaren eta independentziaren bilaketa islatzen du. Arturok bere burua aurkitu eta bere bizitzaren kontrola hartzeko prozesua deskribatzen du, bere iraganaren mendeetatik askatuz.
Laburbilduz, eleberri honetan idazleak hazkundearen, harremanen, bakardadearen eta askapen pertsonalaren gaiak jorratzen ditu, pertsonaia nagusiaren barne bidaia sakon bat eskainiz.

## Erreferentziak

* ↑ (Italieraz) 1957 – Elsa Morante. 2022ko abuztuak 20.
* ↑ Donostiako Zinemaldia. 1962ko Urrezko Maskorra. .
* ↑ EIZIE albisteak. 'Arturoren uhartea', Literatura Unibertsala bilduman. Liburu-aurkezpena. (Noiz kontsultatua: 2025eko otsailak 7).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2778917