# Cristóbal Rojas

Cristóbal Rojas (Cúa, Venezuela, 1858ko abenduaren 16a – Caracas, 1890eko azaroaren 8a) Venezuelako margolari garrantzitsu eta ospetsua izan zen. Arturo Michelena, Martín Tovar y Tovar eta Antonio Herrera Tororekin batera Venezuelako margolaritzaren izen handienetarikoak izan ziren. Ibilbide esanguratsua izan zuen Parisko arte aretoetan eta baita Caracasen ere, Venezuelako gobernuaren enkarguen ondorioz. Bere lanen ezaugarri nagusia bere historia pertsonalarekin estuki lotutako dramatismo sakona da. Atzerrian arrakasta lortu zuen lehen margolari venezuelarren artean egon zen.

## Biografia

Cristóbal Rojas Poleo Cúan, jaio zen, Miranda estatuan. Gurasoak Cristóbal Rojas Acosta, medikua, eta Alejandra Poleo izan ziren. Haurtzaroan Venezuelako Gerra Federala (1859-1863) pairatu zuen; aldi batzuk, ordea, Dominikar Errepublikan bizi izan zen, aita kontsul izan zen garaian (1860-1864). Bere aitona José Luis Rojasen tutoretzapean oinarrizko ikasketak egin zituen eta honek marrazketarako bokazioa bultzatu zuen gaztearengan. 13 urte zituela, aita hil zitzaion, eta Cristobal tabako-fabrika batean hasi zen lanean, Cuán, familiaren mantenuan laguntzeko.
1878an lurrikara bat gertatu zen, Tuy ibaiaren harana suntsituz. Rojas familia ia erabat pobrezian geratu zen eta Caracasera joan ziren bizitzera. Han, Cristóbalek bere pintura-ikasketekin jarraituko zuen. Marrazketa eta Pintura Akademian José Manuel Máuco artistaren ikaslea izan zen. Izan ere, tabako-lantegi batean lan egin behar izan zuen berriro ere, bere familiari eusteko asmoz.
1880 eta 1882. urteen artean egin zituen bere lehen olioak, Ruinas de Cúa eta Ruinas del templo de la Merced. Lan horietan lurrikararen ondorioak islatu zituen. 1881ean, Erroman ikastetik Venezuelara bueltatu zen Antonio Herrera Toro margolaria ezagutu zuen. Herrerak Caracasko katedraleko dekorazioan laguntzaile gisa kontratatu zuen Rojas. 1883an Libertadorearen Jaiotzaren Mendeurreneko Erakusketan parte hartu zuen La muerte de Girardot en Bárbula lanarekin. Venezuelako Estatuak pintura hori erosi eta Europan ikasteko beka bat eman zion.
1883an Parisera iritsi eta Académie Julian ikastegian sartu zen. Bertan, 1888ra arte, Jean-Paul Laurens margolariaren eskolak jaso zituen. 1885ean, Frantziako artisten Saloian parte hartu zuen lehen aldiz, eta Venezuelatik Frantziako hiriburura iritsi berria zen Arturo Michelena margolariarekin partekatu zuen bere tailerra. Hurrengo urtean Saloian Miseria (1886) lanarekin errekonozimendua lortu zuen.
1888an tuberkulosiak jota Villeneuve-Saint-Georgesera (Frantzia) erretiratu zen denboraldi batez. Bitartean margotzen eta Parisko ekimenetan parte hartzen jarraitzen du: El plazo vencido, Primera y última comunión eta Dante y Beatriz.
1890eko abuztuan Caracasera itzuli zen. Berarekin El Purgatorio margolana zeraman; azken hau gai erlijioso zuen bakarra egin zuena da. Tuberkulosiren eraginez 1890eko azaroaren 8an hil zen. Haren gorpuzkiak 1958ko abenduaren 27tik Venezuelako Panteoi Nazionalean daude jasota. Gaur egun Caracasko Ikusizko Arteen Eskola Teknikoak bere izena darama.

## Obraren ezaugarriak

1883tik 1890era bitarteko aldian, Rojasek joera piktoriko desberdinak zeharkatu zituen poliki-poliki, posterromantizismotik inpresionismoraino. Hala ere, bere pintura-lan gehienak errealismoan murgiltzen dira, nolabait, Frantziako Saloien estiloa jarriatuz, bereziki Gustave Courbeten eta Honoré Daumierren estiloak jarraituz.

## Iruditegia

* Miseria, 1886.
* Taberna, 1887.
* Lehen eta azken jaunartzea, 1888.
* Balkoirako estudioa, 1889.
* Purgatorio, 1890.
* Emakume irakurlea, 1890.

## Erreferentziak

* ↑ Gradowska, Anna (1990): Cristóbal Rojas un siglo después y otros ensayos. Galería de Arte Nacional Fundazioa, Caracas. ISBN 980-6030-18-4
* ↑ Hernández Caballero, Serafín (Editorea). 1998: Gran Enciclopedia de Venezuela. Globe argitaletxea, Caracas. 10 liburuki. ISBN 980-6427-00-9 ISBN 980-6427-10-6
* ↑ https://bibliofep.fundacionempresaspolar.org/dhv/entradas/r/rojas-cristobal/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q655986
* Multimedia: Cristóbal Rojas / Q655986