# Birabarki (automozioa)

Birabarkia ukondoz eta kontrapisuz egindako ardatz bat da, hainbat makinetan agertzen dena. Biela-biraderaren mekanismoaren printzipioa aplikatuz, mugimendu zuzen alternatiboa birakari bihurtzen du edo alderantziz.
Birabarkia motor alternatiboetan erabiltzen da, pistoien mugimendu zuzena zilindroen barruan bielei transmititzeko, eta hala birabarkiaren mugimendu birakaria sortzeko. Berehala, gurpiletara eta beste elementuetara transmititzen da, transmisiorako beste mekanismo bat erabiliz. Birabarkia motorraren funtsezko elementua da.
Normalean, esfortzu handia jasaten duten aleazioekin egiten da eta zulotxoak izan ditzakete lubrifikatzailea pasatzeko. Hala ere, aleazio horiek ezin dute 40 Rockwell «C» (40 RHC) baino gogortasun handiagoa izan. Aleazioa zenbat eta gogorragoa izan, orduan eta hauskorragoa egiten da pieza eta hautsi egin daiteke jasaten dituen indar handien ondorioz.
Birabarki-mota desberdinak daude; batzuek bi biraderatik behin euskarri bat dute, eta badira euskarri bat dutenak biradera bakoitzaren artean.
Adibidez, lineako lau zilindroko motorrerako (automobil-motorrik ohikoena), hiru euskarrikoak daude (gaur egun ez da erabiltzen), eta bost euskarrikoak, gaur egun ohikoena.
Beste disposizio batzuetan, hala nola V motako motorretan edo kontrako horizontaletan (boxer), arau hori alda daiteke, motorrak duen zilindro kopuruaren arabera. Birabarkia eta pistoiaren funtzionamendua motorraren ardatza dira, eta pixkanaka horrela erabiltzen da gaur egungo barne-errekuntzako motorra duten automobiletan.

## Historia
### Biradera-mekanismoa
#### Espainia

Iberiarrek edo zeltiberiarrek lehenengo biraderak asmatu zituzten. Errotako gurpilak biratzeko erabiltzen ziren K.a 600-500 urteen bitartean, eta hortik gerora zabaldu zen erabilera. Errota horiek biradera-mekanismo bat osatzen dute.
Txina Han
Txinako lehen esku-biraderak Han dinastian agertu ziren (K.a. 202- K.o. 220). Zeta harilkatzeko, kalamua iruteko, nekazaritza bahetzeko haizagailurako, urak indartutako lau aldaketetan, hidraulikoki indartutako hauspo metalurgikoetarako eta putzuko errotetan erabiltzen ziren. Biraketa-baheketako haizagailuak, alea oskoletatik eta zurtoinetatik bereizteko eraginkortasuna handitu zuen.
Hala ere badirudi Txinan, biraderak mugimendu zirkularra mugimendu zuzen alternatiboa bihurtzeko zuen ahalmena ez zela kontuan hartu, eta hau, ez zen erabili XX. mende ingurura arte.

#### Erromatar Inperioa

Biradera bat agertu zen V. mendeko Espainia zeltiberiarrean, eta, azkenean, Erromatar Inperioan zehar barreiatu zen. Erromatar burdinazko biradera bat, K.o. II. mendekoa, Suitzako Augusta Raurican lurpetik aterata izan zen. Biraderaz egindako errota erromatarra II. mendearen amaierakotzat jotzen da.
Biradera bielarekin konbinatu izanaren ebidentziak, Hierapolisko Zerrategian agertu ziren, III. mendean. Siria erromatarreko eta Efesoko zerrategietan ere badaude, VI.mendean datatutakoak. Hierapolisko Zerrategiko frontoiak gurpil hidrauliko bat du, ur-kanal batez elikatuta. Engranaje-tren baten bidez, biela eta biradera motak blokeak mozten dituzten bi bastidore zerra indartzen ditu. Arkeologikoki egiaztatutako beste bi zerrategietako biela-biradera mekanismoek engranaje-trenik gabe lan egiten zuten. Alemanian, hidraulikoki indartutako marmolezko zerrak IV. mendearen amaierako Ausonio poetak aipatu zituen; garai beretik gertu, zerra mota horiek Gregorio de Nisa Anatoliakoak ere adierazten dituela dirudi.

#### Erdi Aroko Europa

Eskuzko biradera batek eragindako zorrozteko makina birakari bat "Utrecht Psalter" karolingiozko eskuizkribuan agertzen da. 830 inguruko lumazko marrazkia jatorrizko zahar batera itzultzen da. Gurpilak biratzeko erabiltzen diren biraderak X. mendetik XIII. mendera bitarteko hainbat lanetan erakusten edo deskribatzen dira.
Arotzaren birabarkian konposatutako biraderaren lehen deskribapenak 1420 eta 1430 artean agertu ziren Europako iparraldeko artelanetan. Biradera konposatuaren adopzio azkarra Hustar Gerran teknologia militarraren egoerari buruz idatzi zuen ingeniari alemaniar ezezagun baten lanetan agertzen da: lehenik, biela biraderei aplikatuta berriro agertu zen; bigarrenik, biradera bikoitz konposatuak ere bielez hornitzen hasi ziren; eta, hirugarrenik, inertzia-bolantea, biradera horiek puntu hila gainditzeko erabili zen (ing. dead-spot). 1463an, kontzeptua hobetu egin zuen Roberto Valturio ingeniari italiar eta idazleak, eta bost joko zituen bote bat bistaratu zuen, non biradera paraleloak biela batek lotzen dituen potentzia-iturri bakar baten bidez. Ideia hori bere herrikide Francesco di Giorgio margolari italiarrak ere hartu zuen.
XV. mendearen hasierarako, biradera arrunta izatera iritsi zen Europan, Konrad Kyeser (1366 - 1405) ingeniari militarraren lanetan ikusten den bezala. Kyeser-en "Bellifortis"en deskribatutako gailuetan biradera duten errotak daude, bertako baleztak zabaltzeko. Kyeserrek, halaber, Arkimedesen torlojuak erabili zituen ura eskuzko biradera batekin jasotzeko. Berrikuntza horrek hodia urratsez urrats lantzeko praktika zaharra ordezkatu zuen.
Pisanellok pistoi-ponpa bat margotu zuen, gurpil hidrauliko batek gidatua eta bi biradera sinplek eta bi bielak operatua.
XV. mendean pinoi eta biradera bidezko kremaileradun gailuak sartu ziren, "cranequins" izenekoak. Gailu horiek baleztaren existentziari egokitzen zitzaizkien, are indar handiagoa izateko bide gisa, arma misila hedatzen zen bitartean. Ehungintzan, harizko matazak biribilkatzeko biradera zuten gurdiak sartu zituzten.

### Birabarkia
#### Erdi Aroko ekialde hurbila

Biradera ez-eskuzkoa Banū Mūsā anaiek idatzitako IX. mendeko “Libro de mecanismos ingeniosos" liburuan deskribatutako gailu hidrauliko batzuetan agertu zen. Automatikoki operatutako biradera horiek hainbat gailutan agertu ziren, Al-Jazariren asmakuntza zenbait mendetan aurreratuz, eta Europan bost menderen buruan lehen aldiz azalduz. Hala ere, Banū Mūsā-ek deskribatutako biradera automatikoak ez zuen erabateko errotazioa ahalbidetzen, baina aldaketa txiki bat baino ez zen behar izan birabarkia bihurtzeko.
Artukida Sultanatoan, Al-Jazari ingeniari arabiarrak (1136-1206) biradera bieladun sistema bat deskribatu zuen makina birakari batean, ura jasotzeko erabiltzen zituen bere bi makinatan. Sally Ganchy egileak birabarkia identifikatu zuen zilindro bikiko ponpa-mekanismoan, biradera eta ardatzeko bi mekanismoak barne.

#### Europa errenazentista

Guido da Vigevano (1280 - 1349) fisikari italiarrak, gurutzada berri baterako prestatzen ari zela, gerra-gurdi bat eraikitzeko irudiak egin zituen. Ontzi hori biradera konposatuek eta eskuz biratutako hortzezko gurpilek bultzatua zen, eta hori Lynn Townsend Whitek birabarki-prototipo goiztiar gisa identifikatu zuen. 1340. urtearen inguruan datatutako "Luttrell Psalter" salmo-liburuak higatzeko harri bat deskribatzen du, bi biraderek biratzen zutena, ardatzaren mutur bakoitzean bana zegoelarik. Geroago, XV. mendean, engranajedun esku-errota agertu zen, biradera batekin edo birekin gidatua.
1480 inguruan, Erdi Aroko higatzeko harri birakaria hobetu egin zen pedal- eta biradera- mekanismoarekin. Bultzada-gurdietan (ing. push-carts) muntatutako biraderak, lehenik, 1589ko erliebe alemaniar batean agertu ziren. Birabarkiak, halaber, Leonardo da Vincik (1452 - 1519) eta Cornelis Corneliszoon van Uitgeest izeneko nekazari eta errota holandar baten jabeak deskribatu zituzten 1592an. Haizeak indartutako zerrategi batek birabarkia erabiltzen zuen haize-errotaren mugimendu zirkularra mugimendu lineala bihurtzeko, horrela zerraren indarra handituz. Corneliszooni patente bat eman zitzaion 1597an birabarkiagatik.

#### Europa modernoa

XVI. mendetik aurrera, makinen diseinuetan txertatutako biradera eta bielen ebidentziak ugariak izan ziren garaiko tratatuetan: Agostino Ramellíren 1588ko "The Diverse and Artifactitious Machines" obrak hemezortzi adibide deskribatzen ditu, eta kopuru hori Georg Andreas Böcklerrek 45 makina desberdinetara gehitu zuen haren "Theatrum Machinarum Novum" liburuan. XX. mendearen hasieran biraderak ohikoak izan ziren makina batzuetan. Esaterako, 1930 baino lehenagoko argazki ia guztiak, biraderekin eragindako erloju-motorrek indartu zituzten. Pistoi-motorrek biraderak erabiltzen dituzte pistoiaren mugimendu lineala biraketa-mugimendu bihurtzeko. XX. mendearen hasierako automobilen barne-errekuntzako motorrak eskuzko biraderekin pizten ziren, pizte-motorrak erabilera orokorrera iritsi ziren arte. 1918an, Reo jabearen eskuliburuak honela deskribatu zuen nola eragin eskuzko biradera batekin automobil bati:
| Pausua | Argibideak |
| 1 | Ziurtatu martxa aldatzeko palanka posizio neutralean dagoela. |
| 2 | Enbrage-pedala desblokeatuta dago eta enbragea konektatuta. Balazta-pedala ahal bezain sakon bultzatzen da aurrerantz, balaztak atzeko gurpilean doitzeko. |
| 3 | Ikus ezazu txinparta kontrolatzeko palanka, hau da, direkzio-bolantearen goi-eskuinaldean dagoen palanka laburra, atzerantz botea dagoela ahal bezainbeste. Ziurtatu palanka nagusia, karburadorea kontrolatuz, direkzio-zutabearen gainean aurrerantz bultzatzen dela atzeko posiziotik hazbete bat inguru mugituz. |
| 4 | Biratu pizte-etengailua "B"z edo "M"z markatutako puntura. |
| 5 | Doitu karburadorearen kontrola direkzio-zutabean "START" markatutako puntura. Ziurtatu karburadorean gasolina dagoela. Horretarako, saiatu beherantz presionatzen aurrealdetik proiektatzen den larakoan karburadorearen depositua urez betez. Urez betetzean huts egiten badu, karburadoreari erregaia ez zaiola behar bezala ematen esan nahi du, eta, hortaz, ezinezkoa da motorra piztea. |
| 6 | Karburadoreak erregai-hornidura baduela ziurtatzean eutsi pizte-biraderari, ondoren, bultza puntan trinketa biradera-ardatzeko larakoarekin konektatzeko, eta biratu motorraren gainean, kolpe azkar bat gorantz emanez. Inoiz ez bultza beherantz; izan ere, edozein arrazoirengatik egiten badu, motorrak atzerantz joko du, eta operadorea arriskuan jar dezake. |

## Barne-errekuntzako motorrak

Motor handiak zilindro anitzekoak izaten dira, banakako ibiltarteetako pizte-pultsazioak murrizteko, pistoi bat baino gehiago lotuz birabarki konplexu bati. Motor txiki asko, ziklomotorretan edo lorategiko makinetan aurkitzen direnen modukoak, zilindro bakarrekoak dira eta pistoi bakarra erabiltzen dute, honela birabarkiaren diseinua sinplifikatuz.
Birabarkia zenbait tonatako indarraren baliokideak izan daitezkeen esfortzu handien mende dago. Birabarkia bolanteari konektatuta dago (irteerako talka leuntzeko eta energia torke bihurtzeko erabiltzen da), baita motorraren blokeari ere muinoi nagusietan kojineteak erabiliz, eta, azkenik, pistoiei ere konektatuta dago dagokien bielaren bitartez. Motor batek bere energiaren % 75 galtzen du marruskadura, zarata eta bibrazio moduan, birabarkian eta pistoiaren eremuan. Gainerako galerak balbula-trenean gertatzen dira (arrapatze-katea, bandak, poleak, espeka-ardatza, lobuluak, balbulak, zigiluak, etab.), bero moduan esaterako.

### Kojineteak

Birabarkiak ardatz lineal bat du, eta, bertan, motorraren blokeari lotutako kojinete ordezkagarriak (kojinete nagusiak) kojinete-muinoekin hausten dira. Birabarkiak, zilindro anitzeko motor batean zilindro bakoitzaren albo-kargen esfortzu handia jasaten duenez, horrelako hainbat kojinete jarri behar dira esfortzu hori jasan dezaten, ez mutur bakoitzean bat bakarrik. Hori faktore bat zen V8 motorraren gehikuntzan, birabarki motzak erabilita, 8 lineako motorrari lehentasuna emanez. Aipatutako motorraren birabarki handiek ustekabeko flexio kantitatea jasaten zuten diseinu-ingeniariak konpresio-arrazoi eta errotazio-abiadura handiak erabiltzen hasi zirenean. Horregatik, jarduera handiko motorrek, askotan, jarduera txikiko antzeko motorrek baino kojinete nagusi gehiago izaten dituzte.

### Pistoiaren ibiltartea

Pistoiaren ibiltartearen neurria, biradera-ardatzak birabarkiaren ardatzetik bultzatzen duen distantziak zehazten du. Hala, motorraren desplazamendua. Motor baten abiadura txikiko parea areagotzeko ohiko modu bat ibilbidea areagotzea da, batzuetan "ibiltarteko ardatza" esaten zaiona (shaft-stroking ing.). Horrek, halaber, bibrazioa areagotzen du, baina motorraren abiadura handiko ahalmena mugatzen du. Konpentsazio gisa, hobetu egiten da motorraren abiadura txikiko eragiketa; izan ere, balbula txikiago baten bidez egiten den sarrera-ibilbiderik handiena turbulentzia eta sarrerako kargaren nahasketa handiagoa da. Abiadura handiko produkzio-motor gehienak bi modutara sailkatzen dira: "gutun-azal karratua" (ing. over square) edo ibilbide laburrekoa, non azken hauen ibiltartea zilindroaren diametroa baino txikiagoa den. Horrela, "ibiltarteko ardatzaren" abiaduraren eta luzeraren arteko balantze propioa dago, eta emaitza hobeak lortzen dira.

### Motorraren konfigurazioa

Konfigurazioak (pistoi kopurua eta beste pistoiekiko kokapena adierazten duena) lineako motorrak, V motorrak edo planoak ditu. Hala ere, batzuetan, motor baten oinarrizko bloke bera birabarki ezberdinekin erabil daiteke pizte-ordena aldatzeko. Adibidez, 90 °-ko V6 motorraren konfigurazioak (1960ko hamarkadako GM V6-etan bezala, batzuetan 3 bulkadako birabarkiak dituen V8 motor baten sei zilindro erabiltzetik eratorriak) potentzia-fluxuan pultsu propioa duen motor bat sortzen du, pizte-pultsuen arteko arrakalaren ondorioz. Etenaldi laburren eta luzeen artean txandakatzen da, 90 °-ko motorraren blokea ez baitagokio birabarkiaren 120 °-ko tarteari. Hala ere, motor berak potentzia-pultsu espazialak sor ditzake zilindro bakoitzerako biradera indibidualeko bultzadadun birabarkiak erabiltzean, eta, horrela, bereizi egiten da pistoiak gaur egun 120 ° desfasatuta egon daitezen, GM 3800 motorrean bezala. Produkzioko V8 motor gehienek lau bulkada-biradera erabiltzen dituzte, 90 º-ko tartea dutela; jarduera handiko V8 motorrek, berriz, askotan birabarkia laua izaten dute (flat crankshaft), 180 º-ko tartedun bulkada-biraderekin, eta, funtsean, lau lerroko bi motorretan gertatzen dira, birabarki amankomun batean biraka. Aldea entzun daiteke, birabarkia laua bada, motorrak tonu altuagoa duelako birabarkia lau/gurutzatuak baino (ing. cross-plane) (adibidez, IRL IndyCar Series, NASCAR Sprint Cup Seriesekin konparatuta, edo Ferrari 355, Chevrolet Corvette batekin alderatuta). Birabarki mota hori lehen V8 motorretan ere erabili zen. Ikusi artikulu nagusia birabarki lau gurutzatuetan.

### Motorraren balantzea

Motor batzuetan, pisuari kontra egin behar zaio pistoi eta biela bakoitzak hartzen duen masarako, motorraren balantzea hobetzeko. Eskuarki, birabarkiaren zati gisa urtzen dira, baina, batzuetan, pieza galduak izaten dira.

### Beso gidatzaileak

Motorraren konfigurazio batzuetan, birabarkiak lotura zuzenak ditu alboko biraderen artean, ohiko tarteko kojinete nagusirik gabe. Lotura horiei beso gidatzaile esaten zaie (ing. flying arms). Batzuetan, V6 eta V8 motorretan erabiltzen da konponketa hori; izan ere, bestela behar diren V angelu desberdinekin diseina daiteke motorra, pizte-tarte uniformea sortzeko. Bitartean, kojinete nagusi gutxi batzuk erabiltzen ditu, eta, normalean, pistoi bakarrekoak, bulkada-biradera bidez. Konponketa horrek murriztu egiten ditu motorraren pisua eta luzera, birabarkiaren zurruntasun txikiagoaren kontura.

### Abiazioko motor birakariak

Hegazkineko lehen motorretako batzuk motor birakari baten diseinua ziren; birabarkia egiturari finkatuta zegoen, eta, horren ordez, zilindroak helizearekin batera biratzen zuen.

### Motor erradialak

Motor erradiala barne-errekuntzako motorraren konfigurazio mota bat da. Berrelkartzeko, zilindroek kanpora begira jartzen dute erdiko birabarkitik, gurpil baten erradioek bezala. Izar estilizatu baten antza du aurrez aurre ikusten denean, eta motor izar deitzen zaio (ing. star engine; al. Sternmotor; fr. French Moteur en étoile) zenbait hizkuntzatan. Konfigurazio erradiala oso ohikoa izan zen hegazkin-motorretan turbina-motorrak baino lehenago.

## Eraikuntza

Birabarkiak monolitikoak (pieza bakarrekoak) edo pieza bat baino gehiagokoak izan daitezke. Birabarki monolitikoak dira ohikoenak, baina motor txikiago eta handiago batzuek birabarki mihiztagarriak erabiltzen dituzte.

### Forjaketa eta isurketa, eta makinatzea

Birabarkiak altzairuzko barretatik forjatu daitezke, normalean, forjatu biribilduaren edo altzairu harikorrez urtuaren bidez. Gaur egun, gero eta fabrikatzaile gehiagok bultzatzen dute birabarki-forjatuak erabiltzea, pisu arina dutelako, neurri trinkoagoak dituztelako eta berezko moteltzea hobea delako. Birabarki-forjatuekin, gehienbat, banadiozko altzairu mikroaleatuak erabiltzen dira; izan ere, altzairu horiek aire bidez hoztu daitezke erresistentzia handia lortu ondoren, bero-tratamendu gehigarririk gabe, kojineteentzako gainazalak gogortzea izan ezik. Aleazio-eduki txikia duenez, materiala aleazio handiko altzairuak baino merkeagoa da. Karbono-altzairuak ere erabiltzen dira, baina bero-tratamendu gehigarria behar dute nahi diren propietateak lortzeko. Gaur egun, burdinurtuzko birabarkiak askoz ere gehiago aurkitzen dira ekoizpen-motor merkeagoetan (esaterako, Ford Focusen diesel-motorretan aurkitutakoetan), kargak baxuagoak baitira. Halaber, motor batzuek burdinurtuzko birabarkiak erabiltzen dituzte irteera baxuko bertsioak egiteko; irteera altuko bertsio garestienek, berriz, altzairu forjatua erabiltzen dute.
Halaber, askotan, birabarkiak "billet" bidez, huts-kalitateko altzairuzko barra batez, mekanizatu daitezke. Zuntz-fluxuak (isurketan sortutako materialaren konposizio kimikoaren in-homogeneotasun lokalak) birabarkiaren formari jarraitzen ez badio ere (eta hori ez da desiragarria), normalean, hori ez da arazoa izaten, kalitate handiagoko altzairuak erabil baitaitezke, eta normalean zaila izaten da altzairu horiek forjatzea. Unitateko, birabarkiak oso garestiak izaten dira. Izan ere, material asko mugitu behar da tornu eta fresatzeko makinekin, materialaren kostu handia eta tratamendu termikoa ordaintzeko. Hala ere, tresna garestirik behar ez denez, ekoizpen-metodo horrek produkzio txiki bat kostu handirik gabe egiteko aukera ematen du aurrerantzean.
Kostuak murrizteko ahaleginean, birabarki erabiliak ere makina daitezke. Sarritan, birabarkiaren esmerilaketa-prozesu batek erraz egokitu dezake barrualde on bat. Halaber, kalte larriak jasan dituzten birabarkiak soldadura-eragiketa batekin konpon daitezke, esmerilatu aurretik, arku murgilduko soldadura-makina bat erabiltzen baitu. Muinoi-diametrorik txikienak egokitzeko, biela-biradera esmerilatu batek bultzada gaindimentsionatua du, eta, beharbada, motorraren kojinete azpidimentsionatuak eragiketan behar den lasaiera ahalbidetzeko erabiltzen dira.
Birabarkien makinaketa edo birfabrikazioa perdoi zehatzetan egiten da, neurri bakoiti bakar bat ere ez duten kojinete edo muinoiekin. Bultzada-gainazalak mikroleunduak dira, motor leuneko eragiketa baterako beharrezkoa den gainazal-akaberak emateko eta bultzada-kojineteak higatzeko. Muinoi bakoitza zehaztasun kritikoz ikuskatzen eta neurtzen da. Makinatu ondoren, olio-zuloak alakatu egiten dira lubrifikazioa hobetzeko, eta muinoi bakoitza leuntzen da, kojinete-bizitza handiagoa izateko. Birfabrikatutako birabarkiak zehatz-mehatz garbitzen dira, eta arreta berezia jartzen da olio-pasarteak nibelatu eta kanporantz arrabotatzeko, kutsatzaileak mugiarazteko. Birabarkiaren birfabrikazioak, eskuarki, honako urrats hauek barne hartzen ditu:

## Esfortzua birabarkietan

Ardatza indar bati baino gehiagori lotuta dago, baina, oro har, bi posiziotan aztertu behar da. Lehenik eta behin, faila gehieneko tolestura-posizioan gerta daiteke, biraderaren erdian edo mutur bakoitzean. Egoera horretan, faila tolesturaren ondorio da, eta zilindroko presioa maximoa da. Bigarrenik, biraderak huts egin dezake bihurrituagatik; beraz, biela bihurritu maximoaren posizioan egiaztatu behar da. Posizio horretako presioa presio maximoa da, baina presio maximoaren frakzio bat baino ez.

## Birabarkia kontra-biraka

Motor edo konpresore batean biradera pistoiaren ohiko konponketa batean, biela batek birabarkira konektatzen du pistoi bat. Pistoia bere ibilian mugitzen denez, bielak aldatu egiten du pistoiaren mugimenduaren norabide-angelua, eta biela libre da bi horien arteko konexioan biratzeko. Hori dela eta, pistoia eta birabarkia ez dira bielatik okertuta transmititzen, eta bielak transmititutako indarrak bielaren luzetarako ardatzean zehar transmititzen dira. Pistoiak bielan eragindako indarra pistoira itzultzeko bielak eragindako erreakzio-indarra da. Bielak pistoiaren mugimendu-norabideko angelu bat egiten duenean, bielak pistoian eragindako erreakzio-indarrak alboko osagai bat du. Alboko indar horrek alde batera bultzatzen du pistoia zilindroaren hormaren kontra. Pistoia zilindroan mugitzen denez, alboko indar horrek marruskadura gehigarria eragiten du pistoiaren eta zilindroaren hormaren artean. Marruskadurak barne-errekuntzako motor batean galdutako guztien % 20 hartzen du, gutxi gorabehera, % 50 pistoiaren eta zilindroaren marruskaduragatik izanik.
Biela-biraderako konponketa baztergarri batean, pistoi bakoitza bi birabarkitara konektatuta dago, eta, beraz, bielen angelua dela-eta, alboko indarrak bertan behera geratzen dira. Horrek pistoi-zilindroaren marruskadura murrizten du, eta horregatik erregai-kontsumoa. Konponketa simetrikoak pisuen aurkako baldintzak murrizten ditu, batez ere masa murriztuz eta motorrarentzat azeleratzeko eta desazeleratzeko erraza dena eginez. Motorraren burua eta torkearen efektuak ere kentzen ditu. Birabarki-konponketa kontra-errotatu batzuk patentatu dira, adibidez, US2010/0263621. Birabarki-konponketa kontra-birakari baten adibide goiztiar bat Lanchesterren motor bikoitz laua da (ing. flat-twin).

## Erreferentziak

* ↑ «EH - Bilaketa - Bilaketa» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-17).
* ↑ Alonso i Martínez, Natalia. (2015). ««Moliendo en ibero, moliendo en griego»: aculturación y resistencia tecnológica en el Mediterráneo occidental durante la Edad del Hierro» Vegueta: Anuario de la Facultad de Geografía e Historia (15): 23–36. ISSN 1133-598X. (Noiz kontsultatua: 2024-12-17).
* ↑ «Euskal Herriko Historia: Erdi Aroa - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q49718
* Multimedia: Crankshafts / Q49718