OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 2020ko Bizkaiko Bertsolari Txapelketa

2020ko Bizkaiko Bertsolari Txapelketa urte honetan ospatuko den txapelketa honen edizioa izango da.

## Parte-hartzaileak
### Bertsolariak

* Aitor Arrutia
* Aitor Ruiz
* Aritz Landeta
* Arkaitz Zipitria
* Asier Alcedo
* Asier Galarza
* Beñat Bilbao
* Bikain Urkiri
* Eneko Aldana
* Garazi Navarro
* Gorka Pagonabarraga
* Ibai Amillategi
* Igor Galarza
* Iker Garitagoitia
* Illart Gumuzio
* Iñaki Iturriotz
* Irune Basagoiti
* Javier Martinez
* Jone Larrinaga
* Jontxu Martinez
* Joseba Barandiaran
* Julen Ibarguengoitia
* Koldo Muñiz
* Mikel Aiartzaguena
* Mikel Galarza
* Nagore Beitia
* Paule Ixiar Loizaga
* Peru Irastorza
* Xabier Enbeita
* Aissa Intxausti
* Aitor Esteban
* Aitor Etxebarriazarraga
* Ana Picallo
* Ander Aldazabal
* Ander Anakabe
* Ander Ucelay
* Axier Goñi
* Bittor Altube
* Enare Muniategi
* Eneko Arrate
* Eneko Barruetabeña
* Eneko Arrate
* Eneko Barruetabeña
* Garikoitz Sarriugarte
* Iker Apraiz
* Aissa Intxausti
* Iker Uriarte
* Imanol Arrutia
* Inazio Vidal
* Ion Barrocal
* Iruri Altzerreka
* Jokin Castaños
* Josune Aramendi
* Koldo Gezuraga
* Lurdes Ondaro
* Maider Altuna
* Maite Sarasola
* Mikel Goiriena
* Mikel Retolaza
* Nahia Ibarzabal
* Peru de Pedro
* Peru Vidal

### Epaileak
# Aurreko fasea

60 bertsolariak bi multzotan banatuko dira eta multzo bakoitzean 5 saio jokatuko dira. Multzo bakoitzeko saioak jokatu ondoren, multzo bakoitzean puntuazio altuena duten 13 bertsolariek eskuratuko dute irailean hasiko den Bizkaiko Bertsolari Txapelketan parte hartzeko txartela. 26 bertsolari horiei dagoeneko sailkatuta dauden 10 bertsolariak batuko zaizkie, Bizkaiko Bertsolari Txapelketa 2018an finalaurrekoetako fasean kantatu zutenak eta finalera heldu ez ziren 10 bertsolariak.

## Saioak
#### Orozko eta Lekeitio

2018ko Irailaren 16an Orozkon eta Lekeition lehen saioak jokatu ziren.

#### Getxo eta Busturia

2018ko Irailaren 17an Getxon eta Busturian bigarren saioak jokatu ziren.

#### Markina-Xemein eta Berango

2018ko Irailaren 18an Markina-Xemeinen eta Berangon hirugarren saioak jokatu ziren.

#### Muxika eta Berriz

2018ko Irailaren 23an Muxikaen eta Berrizen laugarren saioak jokatu ziren.

#### Zalla eta Derio

2018ko Irailaren 24an Zallan eta Derion bostgarren saioak jokatu ziren.

## Hurrengo fasera sailkatuak

B MULTZOA

### Finalaurrekoak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q109330822
# El Burgo de Osma-Ciudad de Osma

El Burgo de Osma-Ciudad de Osma Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 59 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 5.158 biztanle zituen 289,35 km²-ko azaleran. Historikoki bertan aurkitzen diren bi herrietatik datorkio izena: Osma hiria eta El Burgo de Osma hiribildua. El Burgo de Osmako barruti judizialeko eta Tierras del Burgo eskualdeko burua da.
Uxama Argaela zeltiberiar kastroa gertu izan arren, Osma Goi Erdi Aroko gune historikoa da, eta El Burgo de Osma, berriz, Jasokundeko Andre Mariaren eraikuntzarekin eta, VI. mendean, Osmako elizbarrutia, Espainiako zaharrenetakoa, sortzearekin sortu zen inguruko hiribildua da. Osmak botere feudalari obeditzen zion; Burgok, berriz, erlijiosoari. 1962an interes turistikoko hiribildu izendatu zuten, eta 1993an multzo historiko-artistiko.
Udalerriak honako udalerri hauek ere hartzen ditu: Alcubilla del Marqués, Barcebal, Barcebalejo, Berzosa, Lodares de Osma, La Olmeda, La Rasa, Santiuste, Torralba del Burgo, Valdegrulla, Valdelubiel, Valdenarros eta Vildé, baita Navapalos eta Velasco herri hustuak ere.

## Demografia
### Bilakaera

* El Burgo de Osma (udalerria)

### Biztanleak herriz herri

| Herria | Biztanleak (2000) | Biztanleak (2023) |
| El Burgo de Osma | 3386 | 3577 |
| Alcubilla del Marqués | 57 | 26 |
| Barcebal | 19 | 11 |
| Barcebalejo | 72 | 34 |
| Berzosa | 143 | 56 |
| Lodares de Osma | 33 | 21 |
| Navapalos | 1 | desp. |
| La Olmeda | 22 | 24 |
| Osma | 989 | 1189 |
| Rasa (La) | 49 | 122 |
| Santiuste | 22 | 9 |
| Torralba del Burgo | 29 | 5 |
| Valdegrulla | 0 | 0 |
| Valdelubiel | 46 | 29 |
| Valdenarros | 28 | 9 |
| Vildé | 70 | 46 |

## Alkateak

Alkateen zerrenda :
| Agintaldia | Alkatea | Alderdia |
| 1979-1982 | Martin Navas Lamata | UCD |
| 1982-1983 | Enrique Alonso Sotillos | UCD |
| 1983-1990 | Javier Gómez Gómez | PP |
| 1990-1995 | Santiago Bartolomé Martínez | PP |
| 1995-1999 | Antonio Pardo Capilla | PP |
| 1999-2003 | Antonio Pardo Capilla | PP |
| 2003-2007 | Antonio Pardo Capilla | PP |
| 2007-2011 | Antonio Pardo Capilla | PP |
| 2011-2015 | Antonio Pardo Capilla | PP |
| 2015-2019 | Jesús Alonso Romero | PP |
| 2019-2021 | Miguel Cobo Sánchez-Rico | PP |
| 2021-2023 | Antonio Pardo Capilla | PPSo |
| 2023- | Antonio Pardo Capilla | PP |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Estadística (España). Alteraciones de los municipios en los Censos de Población desde 1842. .
* ↑ Nomenclátor INE.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) El Burgo de Osmako Udalaren webgunea
* Datuak: Q485129
* Multimedia: El Burgo de Osma-Ciudad de Osma / Q485129
# Valdenarros

Valdenarros Soriako probintziako herri bat da. Burgo de Osma (edo "Osma hiria" bezala ezaguna) udalaren barne dago.

## Geografia

Valdenarros, 936 metroko altueran dago. Bertan dauden ustiaketa nagusiak hauek dira: garia, eguzkilore, behi zaintza. Landareriari dagokionez, orre (enebro), artea eta pinua nagusitzen dira.

## Historia

1789ko erroldan (Floridablanca Konteak agindu zuena), "Val de Narros" agertzen zen. Badirudi izen horrek esanahi bat zuela: Valle de los Navarros, hau da, Nafartarren haran. Antza, Nafarroatik joaten ziren artzainak, aberek lurralde hartan negua eta udaberria igarotzeko. Garai hartan Valdenarros-ek 229 biztanle zuen.
1842 urtean, berriz, herriak 55 familia eta 204 auzokide zituen. XIX. mendearen erdialdean, udalerria handitu zen eta Velasco barruan sartu zen.
XX. mende bukaeran, Valdenarros udalerri bezala desagertu zen, Burgo de Osma-Ciudad de Osma barruan barneratu zelako. Herri biek (Velasco eta Valdenarros), orduan, 87 familia eta 302 biztanle zituzten.
Gaur egun, apenas dago biztanlerik. Opor garaian erabiltzen diren etxebizitzak besterik ez daude.

## Ondarea

* Santa María Magdalena eliza (Soria)
* Juliana Nicomediakoa eta Roke Montpellierkoa santuen baselizaren aztarnak.
* Herriko pilota-lekua.

## Erreferentziak

* ↑ Mininsterio de Cultura. Patrimonio Histórico.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9092279
* Multimedia: Valdenarros / Q9092279
# Komentu juridiko kluniarra

Komentu juridiko kluniarra edo Conventus Cluniensis, Tarraconensis probintziako zati juridiko-administratiboa da, Octavio Augusto enperadoreak sortua, K.a. 16-13 bitartean seguruenik, eta Pliniok aipatua. Komentuaren hiriburua Clunia hiria izan zen, geroago Clunia Sulpicia kolonia bihurtuko zena. Lurralde horren barruan, herri autrigoi, kantabriar, karistiar, turmogo eta, zalantzekin, barduliarren herri eta hiriak sartu ziren; Kantabriar mendikatean eta haren iparraldeko haranetan zeuden; eta hegoaldean, berriz, arebakoak, pelendoiak eta bakzeoak. Conventus Cluniensis-ek muga hauek omen zituen mendebaldean: Conventus Asturum mendebaldean; Caesaraugustanus ekialdean eta Carthaginensis hegoaldean.
Dioklezianoren erreforma administratiboaren ondoren, komentuak Tarraconensis probintziaren parte izaten jarraitu zuen.
Lurralde honetan hiri gehienak eraikuntza berrikoak izan ziren, bertakoak bizileku berri eramanez eta gertuko herri indigenen izenak hartuz. Segisama eta Pirasoaca establezimendu militarrengandik sortutako hiri berriak izan ziren. Clunia, Deobrigula, Intercatia, Segontia Lanka, Suessatio, Uxama Argaela, Forua eta Monte Cildá ere konkista ondoren eraiki ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Historikoa. Nat., III, 18
* ↑ «Tesauros - Diccionarios del patrimonio cultural de España - Conventus Cluniensis» tesauros.mecd.es (Noiz kontsultatua: 2023-02-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) López Noriega, Pilar. (1997). «Organización territorial romana en el conventus cluniensis: algunas consideraciones sobre la creación de ciudades ex novo» Zephyrus. Revista de prehistoria y arqueología (Universidad de Salamanca).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12386453
# Langa de Duero

Langa de Duero Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 90 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 859 biztanle zituen 189,91 km²-ko azaleran.
Hiria, antzinako Segontia Lanka, zeltiberiarra, arebakoa, erromatarra, musulmana eta kristaua izan da hurrenez hurren. Antzinatean garrantzi handia izan zuen Estrabon, Apiano, Plinio eta Diodoro Sikulo bezalako autoreek aipatua izanda. Arkeologia Museo Nazionaleko Protohistoria aretoan bertoko K.a. II. mendeko burdinazko eta zeramikazko hainbat pieza daude ikusgai.

## Demografia

* Langa de Duero

### Biztanleak herriz herri

| Herria | Biztanleak (2000) | Biztanleak (2010) | Oharra(k) |
| Langa de Duero | 589 | 588 | |
| Alcozar | 53 | 39 | |
| Bocigas de Perales | 107 | 86 | |
| Zayas de Torre | 70 | 55 | Alkate-auzoa |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Estadística (España). Alteraciones de los municipios en los Censos de Población desde 1842. .
* ↑ Nomenclátor INE

## Kanpo estekak

* Datuak: Q835092
* Multimedia: Langa de Duero / Q835092
# MGMT

MGMT (lehen The Management) 2002an Brooklynen (AEB) sortutako musika taldea da.
Goldwasserrek eta VanWyngardenek 2002ko abenduan sortu zuten taldea Wesleyango Unibertsitatean, beren lehendabiziko ikasturtean. Biak 2005ean graduatu ziren eta biran jotzeari ekin zioten.

## Taldekideak

* Ben Goldwasser
* Andrew VanWyngarden

## Diskografia
### Bildumak

* Oracular Spectacular (2007)
* Congratulations (2010)
* MGMT (2013)
* Little Dark Age (2018)
* 11•11•11 (2022)
* Loss of Life (2024)

### EPak

* Time to Pretend EP (2005)

### Singleak

* Time to Pretend (2008)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) MGMTren webgune ofiziala
* (Ingelesez) MGMTren MySpacea
* Datuak: Q391969
* Multimedia: MGMT / Q391969
# Numantzia

Numantzia (gaztelaniaz: Numancia; latinez: Numantia) hiri zeltiberiarra izan zen, ezaguna erromatarrei aurre egiteagatik gerra zeltiberiarretan. Hiriaren aurriak egungo Garray udalerrian daude, Soriako probintzian (Espainia).
Erromatarren aurkako borrokak K.a. 153an hasi ziren. Numantziarrak erromatarren zenbait armada garaitu zituzten hurrengo urteetan, hala nola Kinto Fulvio Noblior buru zuena. Hogei urtez Erromako erasoei eutsi ondoren, K.a. 133an, Erromako Senatuak Eszipion Emilianori eman zion agintea Numantziaren kontrako armadaren gainean. Horrek 9 kilometroko hesia altxatu zuen Numantzia dorrez, lubakiz, oholesiz eta abarrez inguratzeko. Setioak hamahiru hilabete iraun ondoren, numantziar gehienek erabaki zuten hiriari su ematea eta bertan hiltzea, erromatarren esklaboak ez bilakatzeko.

## Numantzia hartzea

| « | Numantziarrak oso gosetuta zeuden, eta bost gizon bidali zizkioten Eszipioni, erromatarren mende geratuz gereo ondo tratatuko ote zituzten jakiteko. (...) Eszipionek, baina, bazekien zer gertatzen zen hirian, presoek esanda, eta hori dela eta, haren esku jarri behar zutela eta hiria eta armak eman behar zituztela erantzun zien. (...) Numantziarrak asko haserretu ziren, Eszipionen erantzunaren berri izan zutenean (...). Handik gutxira, larru egosiak miazkatzen hasi behar izan zuten, ez baitzuten batere janaririk, ez garirik, ez ganadurik, ez eta belarrik ere. Larru egosiak ere amaitu zirenean, giza haragi egosia jaten hasi ziren. Hain zuzen ere, hildakoen giza haragi egosia jaten hasi ziren, lehen-lehenik. | » |
| —Apiano, "Iberika", K.a. II. mendea. |||

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-1-27). Antzinateko hirien euskarazko izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q623407
* Multimedia: Numancia / Q623407
# Fermoselle

Fermoselle Zamora udalerria da, Sayago eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.479 biztanle zituen.
* Eliza
* San Frantzisko komentua
* Plazako etxeak

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q744993
* Multimedia: Fermoselle / Q744993
# Jasokundeko Andre Mariaren katedrala (El Burgo de Osma)

Jasokundeko Andre Mariaren katedrala (gaztelaniaz: Catedral de la Asunción de la Virgen) Espainiako Gaztela eta Leon erkidego autonomoan dagoen El Burgo de Osma-Ciudad de Osma hirian dagoen katedrala da. Osmako elizbarrutiaren egoitza izan zen VI. mendetik, Espainiako zaharrenetakoa izanda.
Gotiko estiloko eraikuntza da, aurreko erromanikoa ordezkatu zuena. 1232an hasi zuten eraikitzen, eta beste ekarpen estilistiko batzuk ere erakusten ditu, neoklasikoarekin amaituz (1784). XIII. mendeko Espainiako beste katedral asko bezala, Ama Birjinaren Jasokundeari eskaini zuten. El Burgo de Osma herriko monumentu nagusia da.
Katedralaren Museoak, barruko geletan antolatuta, Osma-Soriako elizbarrutiari dagozkion edo hari lotutako arte-objektu ugari eta garrantzitsuak gordetzen ditu. Katedralaren egoitza Soriako San Pedro konkatedralarekin partekatzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q509931
* Multimedia: Cathedral of Burgo de Osma / Q509931
# Mirari Sagarzazu

Mirari Sagarzazu Sacristán (Oñati, Gipuzkoa, 1986ko maiatzaren 8a) artisaua eta artista da, ilustratzailea. Bertsozale Elkarteko irakaslea ere bada.

## Bizitza

Batxilergo artistikoa egin zuen Ignacio Zuloaga institutuan, ondoren Arte Ederrak eta azkenik doktoratu egin zen Euskal Herriko Unibertsitatean,Bere tesiaren izenburua: ¿Por qué pinto así? La expresión plástica y artística en adolescentes con Síndrome de Asperger, Autismo de Alto Funcionamiento y/o Trastornos del Espectro Autista.Etxekoen babesa izan du bidean, etxean beti bultzatu baita sormena.

## Lan ibilbidea

Ilustratzaile da lanbidez eta bere ilustrazioak beste euskarri batzuetara eramaten ditu.
* Haurrentzako kamisetak eskuz margotu izan ditu.
* Haurren ipuinak ilustratu ditu argitaletxe zein erakunde desberdinentzako, eta baita material didaktiko eta webguneren bat ere.
* Ilustratzailea izateaz gain, bertsozale elkarteko irakaslea ere bada eta bertso saioetan jai-jartzaile ere jardun du.
* 2022an Appa Hi!, hika ikasteko Oñatin sortu zuen aplikaziorako marrazkiak egin zituen.
* 2022an Hitakoa berreskuratzeko eta bultzatzeko Oñatin abian duten Ingo Xonau programari buruzkoak azaldu zituen ETBko Hitzetik Hortzera saioan.
* Hurretik Oñati alkarregaz ezaguketako proiektuko marrazkiak egin zituen.
Zaletasunen artean bidaiatzea du gustuko, gauza berriak ikustea, pelikulak ikustea , irakurtzea edota paseatzea.

## Erreferentziak

* 1 2 Dominguez, Anabel. (2017-09-26). «“Eskuz egindako lanari eta sormenari dagokien garrantzia eman behar zaie”» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).
* ↑ Autoreak – amesgile argitaletxea. (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).
* ↑ Mirari Sagarzazuren tesia. .
* ↑ «La apertura de las sidrerías y Mañukorta, en 'Hitzetik Hortzera'» EITB (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).
* ↑ SL, TAI GABE DIGITALA. (2022-12-05). «Appa Hi!, hika ikasteko aplikazioa sortu dute» naiz: (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).
* ↑ «El tuteo en el bertsolarismo, esta semana en "Hitzetik Hortzera"» EITB 2022-01-07 (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).
* ↑ «www.hurretik.eus» www.hurretik.eus (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).

## Kanpo estekak

* Euskal Irudigileak. Bazkidea
* Datuak: Q117462507
# Picote

Picote (mirandesez: Picuote) Miranda do Douro udalerriko freguesia da, Portugalen. 19,95 km²-ko azalera du eta 2011ko erroldaren arabera, 301 biztanle ditu. Biztanleria dentsitatea 15,1 bizt / km² da.
Picote herrian mirandesez hitz egiten da eta herriko kaleak modu elebidunean izendatzen dira, mirandesez eta portugesez.
* Eliza
* Etxe tradizional bat
* 1866ko etxe bat
* Duero ibaiaren ikuspegia, Picotetik
* Kartel bat mirandesez

## Biztanleria

Picote freguesiako biztanleria :
| 1864 | 1878 | 1890 | 1900 | 1911 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 406 | 458 | 547 | 569 | 578 | 529 | 549 | 617 | 523 | 1 875 | 812 | 692 | 484 | 368 | 301 |

## Ondarea

* Picote urtegia - Dueroko itsaslabarretatik gertu kokatuta, presa hidroelektrikoa 1958an eraiki zen, 11000 m³-ko isurketa ahalmenarekin.
* Picote zentral hidroelektrikoaren etxebizitza multzoa
* Terra de Miranda Ekomuseoa - 2010eko apirilean inauguratu zen, bertako baliabide naturalen kontserbazio eta kudeaketari eskainia.
* Esculca atalaia
* Santa Gurutzeko kapera
* Santo Kristoren kapera
* Salsa Iturria
* Sanguinho iturria
* Sainduen baseliza
* Picoteko parrokia eliza / São João Baptista eliza

## Herritar ospetsuak

* António Bárbolo Alves

## Erreferentziak

* ↑ Instituto Nacional de Estatística (Recenseamentos Gerais da População) - https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_publicacoes
* 1 2 3 4 5 6 7 8 Listagem do património arquitectónico na Freguesia de Picote, Município de Miranda do Douro, Distrito de Bragança, em SIPA Sistema de Informação para o Património Arquitectónico,

## Kanpo estekak

* Página da Junta de Freguesia em jfreguesia.com
* Página da Junta de Freguesia em mirandadouro.com.pt
* Observação de aves em Picote
* Outro site sobre observação de aves em Picote
* Artigo sobre a estação rupestre da Fraga do Puiu
* Site sobre o lugar de Barrocal do Douro
* Site do Ecomuseu da Terra de Miranda
* «"Miranda do Douro, Aldeia de Picote", episódio n. 13 de "Visita Guiada", programa de Paula Moura Pinheiro, na RTP»
* «"Capela de Santo Cristo (Picote) e Eremitério Os Santos ( entre Picote e Sendim, Miranda Do Douro)", episódio n. 5 de "Visita Guiada", programa de Paula Moura Pinheiro, na RTP»
* Datuak: Q1613817
* Multimedia: Picote / Q1613817
# Villaño

Villaño Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2016an 12 biztanle zituen. Herri hustu bilakatzekotan dago. Bere lurraldean Urduña hiriko enklabe bat dago; Villañoko Esparrua izena dauka enklabeak. Orduan, Burgoseko probintzian euskal enklabe bat dago.

## Erreferentziak

* ↑ «50 núcleos más se asoman a la desaparición en los últimos 10 años» Diario de Burgos 2014-3-23.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112016746
# Caryophyllaceae

Kariofilazeoak (Caryophyllaceae) Magnoliopsida klaseko landaren loredunen familia bat dira (belarrak eta zuhaixkak). Familia honetan krabelina sartzen da, besteak beste. 88 bat genero ditu, eta 2.000 espezie inguru.
Gehienbat landare belarkarak dira, urtekoak edo bizikorrak. Loreak, gehienetan, hermafroditak dira, erregular eta pentameroak, hau da, 5 petaloz eta 5 sepaloz osatua. Fruitua ez da mamitsua, eta kapsula edo nukula izaten da.

## Azpifamiliak

* Alsinoideae: estipularik (txorten-hostorik) gabeak, eta petaloak lotu gabeak.
* Silenoideae: estipularik gabeak, eta petaloak lotuak.
* Paronychioideae: estipula mamitsuak, eta petaloak lotu gabeak edo lotuak.

## Generoak

Familiak 88 genero ditu.
* Acanthophyllum
* Achyronychia
* Agrostemma
* Allochrusa
* Alsinidendron
* Ankyropetalum
* Arenaria
* Bolanthus
* Bolbosaponaria
* Brachystemma
* Bufonia
* Cardionema
* Cerastium
* Cerdia
* Colobanthus
* Cometes
* Corrigiola
* Cucubalus
* Cyathophylla
* Dianthus
* Diaphanoptera
* Dicheranthus
* Drymaria
* Drypis
* Eremogone
* Geocarpon
* Gymnocarpos
* Gypsophila
* Habrosia
* Haya
* Heliosperma
* Herniaria
* Holosteum
* Honckenya
* Illecebrum
* Kabulia
* Krauseola
* Kuhitangia
* Lepyrodiclis
* Lochia
* Loeflingia
* Lychnis
* Melandrium
* Mesostemma
* Microphyes
* Minuartia
* Moehringia
* Moenchia
* Myosoton
* Ochotonophila
* Ortegia
* Paronychia
* Pentastemonodiscus
* Petrocoptis
* Petrorhagia (lehen, Tunica)
* Philippiella
* Phrynella
* Pinosia
* Pirinia
* Pleioneura
* Plettkia
* Pollichia
* Polycarpaea
* Polycarpon
* Polytepalum
* Pseudostellaria
* Pteranthus
* Pycnophyllopsis
* Pycnophyllum
* Reicheella
* Sagina
* Sanctambrosia
* Saponaria
* Schiedea
* Scleranthopsis
* Scleranthus
* Sclerocephalus
* Scopulophila
* Selleola
* Silene
* Spergula
* Spergularia
* Sphaerocoma
* Stellaria
* Stipulicida
* Thurya
* Thylacospermum
* Uebelinia
* Vaccaria
* Velezia
* Wilhelmsia
* Xerotia

## Erreferentziak

* ↑ Angiosperm Phylogeny Group. (2009). «An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III» Botanical Journal of the Linnean Society 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25995
* Multimedia: Caryophyllaceae / Q25995
* Espezieak: Caryophyllaceae
# Gula

Gulak, sukaldaritzan, surimiz egindako angulen ordezkoa dira.
Azoketan oso garestiak direlako eta geroz eta gutxiago daudelako, surimizko ordezko merkea saltzeari ekin zioten. Surimia egiteko Alaskako abadira erabiltzen dute. Ordezkoa saltzeko lehendabiziko enpresak "gula" izen komertziala erabili zuenez, izen horretaz ere ezaguna da.
Surimia Euskal Herrian eta Europan 1980ko hamarraldian ezagutu bazen ere Japonian antzinetik erabiltzen da, adibidez kamaboko prestatzeko. 2002 aldera merkaturatzen hasi zen surimizko produktu hau angula edo txitxardinaren itxurarekin. Pixkanaka-pixkanaka ordezko hau jatorrizko angularen itxura hartzen ari da.
Kilo bat surimi prestatzeko bost kilo arrain beharrezkoak dira. Bakailaoa, legatza, ezpata-arrain, Alaskako abadira, platuxa latza edota fletana arrainen gihar garbia erabiltzen da, behin hezurra, azala eta tripak kenduta

## Erreferentziak

* ↑ «Elikadura Hiztegi Entziklopedikoa 141003» calameo.com (Noiz kontsultatua: 2019-02-15).
* ↑ Surimiak eta suzedaneoak: ordezkoek ere elikatzen dute baina gatz gehiago daukate.. Eroski- Consumer, 12 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65216693
# Angula

Angula edo txitxardina aingira kumea da.
Euskal gastronomian oso jaki estimatua da, besteak beste oliba olioa eta baratxuriarekin edo arrautzopilean. Saltzen dutenean, gramo bateko pisua, 8 zentimetroko luzera eta bi edo hiru urte ditu, Arrantza ditzaketen arrainkume bakarra legearen arabera hain zuzen ere. Egosiak saltzen dira, bizirik daudenean gardenak direlako. Oso arrain garestia delako, surimizko ordezko merkea du, "gula" izen komertzialez ezaguna.

## Biologia

Angula aingiraren arrainkumea da. Aingira erruntzeko bidaia luzea egiten du Europako ibaietatik hasita eta Karibe itsasoan dagoen Sargazoen itsasoraino. Azken 140 milioi urte bezala, angulak Europaraino itzultzen dira, 2 edo 3 urte dirauen 5.000 kilometroko bidea eginez. Ibilbidean ez dute elikagairik behar. Gero lehorrean kilometroak egin ditzakete azalaren bitartez arnastuz.
Jaio direnean denak emeak badira ere, denboraren poderioz batzuk sexuaz aldatzen dira. Koloregabeak, 5 eta 6 zentimetro arteko luzera dute. Ibaietan bizi direnean kolorez aldatzen dira: horitik berdera eta, azkenean, zilar-kolorera.

## Gastronomia

Euskal sukaldaritzan bere ospea zela eta, inguruko herrialdeetara zabaldu zen angulak jatea. Errezeta nagusia angulak Bilboko eran da, baratxuriak eta pipermina dituena. Espainian, Frantziako Nantes, Arroxela eta Bordeleko eskualdetan eta Alemaniako Saxonia Beherean angulak jatea zabalduta dago.
Normalean aurrez prestatutakoak erosten dira, non kolore zuria edo erdi-beltza duten. Kolorea ibaian emandako denboraren arabera aldatzen denez, beltzak garestiagoak izan ohi dira. Bizirik erosten badira, hiltzeko uretan disolbatutako tabakoa erabiltzen da. Gero garbitu eta gatzunetan egosten dira kolore zuria izateko.
Jateko entsaladan edota arrain eta itsaskiekin batera ere.

### Ordezkoa

Azoketan oso garestiak direlako eta geroz eta gutxiago daudelako, surimizko ordezko merkea saltzeari ekin zioten. Surimia egiteko Alaskako abadira erabiltzen dute. Ordezkoa saltzeko lehendabiziko enpresak "gula" izen komertziala erabili zuenez, izen horretaz ere ezaguna da.
Kilo bat surimi prestatzeko bost kilo arrain beharrezkoak dira. Pixkanaka-pixkanaka suzedaneoa jatorrizko angularen itxura hartzen ari da.

## Erreferentziak

* ↑ «Angula». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2025-01-02.)
* ↑ Barrutia, Eneko. (2003). «Arrainen izenak Bizkaian XX. mendean» (pdf) Zainak (Donostia: Eusko Ikaskuntza) (25) ISBN 8484198790. ISSN 1137-439X. Bibcode: 1137-439X..
* ↑ «Txitxardin». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2025-01-02.)
* ↑ Angula
* 1 2 Buber: For the eel, it's a long, long way to Spain and plate
* 1 2 3 4 Gastronomia Vasca

## Ikus, gainera

* Aingira

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1529341
* Multimedia: Elvers / Q1529341