# Lee Marvin

Lee Marvin (New York, 1924ko otsailaren 19 – Tucson, 1987ko abuztuaren 29), Ameriketako Estatu Batuetako aktorea zen, Oscar sariaren irabazlea.
New Yorkeko aktoreak You're in the navy now (1951) Henry Hathawayren pelikularekin egin zuen debuta zineman, eta Gary Cooper eta Jane Greer aktoreekin egin zuen lan bertan. Film horrez gain beste hainbat burutu zituen, eta Jane Fondarekin La ingenua explosiva (1964) filmean egindako lanari esker gizonezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen.
Lee Marvin aktorea 1924. urteko otsailaren 19an jaio zen New Yorken. Ikasle problematikoa eta diziplinarik gabekoa zen, eta horren ondorioz eskola guztietatik kanporatua izan zen. Bere jarrerarekin nekatuta, gurasoek AEBetako marineen taldean sartu zuten Marvin, eta Bigarren Mundu Gerran hartu zuen parte, Saipango gudan zauritu zutelarik. Beranduago, iturgin lanak egin zituen antzerki batean. Antzezlan bateko aktoreetako bat gaixorik zegoen egun batean, bere ordez jarri zen zuzendariak horrela eskatuta, eta lanbideaz maitemindu zen harrezkero Lee Marvin.
Interpretazioa ikasten hasi zen eta antzezlan txikietan hartu zuen parte. 50eko hamarkadan Broadwayn egin zuen debuta Marvinek eta telebistan lan egitea lortu zuen. Hollywooden egin zuen lehen filma You're in the navy now (1951) Henry Hathawayren pelikula izan zen, eta Gary Cooper eta Jane Greer aktoreekin egin zuen lan bertan.
Eight Iron Men (1952), Los sobornados (1953), El motin del Caine (1954), Salvaje (1954), Bad Day at Black Rock (1955), No seras un extraño (1955), El blues de Pete Kelly (1955), Sabado tragico (1955), Attack (1956), Seven Men From Now (1956), El arbol de la vida (1957) eta Ride Lonesome (1959) izan ziren 50eko hamarkadan egin zituen pelikula garrantzitsuenak.
60ko hamarkadan paper garrantzitsuagoak burutu zituen, "Mr. Squad" telesailarekin izan zuen arrakastari esker batez ere. 1957tik 1959ra egin zuen lan proiektu horretan. Hamarkada horretan Los comancheros (1961), El hombre que mató a Liberty Balance (1962), Donovan's Reef ("Irlandarraren Taberna", 1963), Codigo del hampa (1964), La ingenua explosiva (1964), El barco de los locos (1965), Los profesionales (1966), Los doce del patíbulo (1967), A quemarropa (1967), Infierno en el pacífico (1968) eta La leyenda de la ciudad sin nombre (1969) pelikula arrakastatsuetan hartu zuen parte Lee Marvinek.
Jane Fondarekin La ingenua explosiva (1964) filmean egindako lanari esker gizonezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen New Yorkeko aktoreak. Gainera, Monte Walsh (1970), Carne viva (1972), El emperador del norte (1973), The Iceman Cometh (1974) eta Uno rojo: División de choque (1980) filmetan egin zuen lan 70eko hamarkadan. Hurrengo hamarkadan zineman jarraitu zuen, baina maila baxuagoko filmak burutu zituen. Delta Force (1986) izan zen Marvinen azken filma.
1987. urteko abuztuaren 29an zendu zen aktore ospetsua bat-bateko bihotzekoak emanda. 63 urte zituen Lee Marvinek.
Haren omenez sortu zuten Jim Jarmushek eta bere lagun batzuk "Lee Marvinen semeak" izeneko elkarte sekretu ironikoa.

## Filmografia

Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
| Urtea | Filma | Zuzendaria | Ekoizlea | Izenburuak (es,fr) |
| 1951 | Cave of Outlaws | William Castle | Universal Pictures | gaztelaniaz: La cueva de los forajidos |
| 1951 | You're in the Navy Now | Henry Hathaway | 20th Century Studios | frantsesez: La marine est dans le lac |
| 1952 | Hong Kong | Lewis R. Foster | Paramount Pictures | gaztelaniaz: Bombs Over China |
| 1952 | Hangman's Knot | Roy Huggins | Columbia Pictures | gaztelaniaz: Los forasteros frantsesez: Le Relais de l'or maudit |
| 1952 | Diplomatic Courier | Henry Hathaway | 20th Century Studios | gaztelaniaz: Correo diplomático frantsesez: Courrier diplomatique |
| 1952 | Eight Iron Men | Edward Dmytryk | -- | gaztelaniaz: Ocho hombres de acero |
| 1952 | The Duel at Silver Creek | Don Siegel | -- | gaztelaniaz: Duelo en Silver Creek frantsesez: Duel sans merci |
| 1952 | We're Not Married! | Edmund Goulding | 20th Century Studios | gaztelaniaz: No estamos casados frantsesez: Cinq Mariages à l'essai |
| 1953 | The Stranger Wore a Gun | André de Toth | Columbia Pictures | gaztelaniaz: El forastero iba armado frantsesez: Les Massacreurs du Kansas |
| 1953 | The Wild One | László Benedek | Columbia Pictures | frantsesez: L'Équipée sauvage |
| 1953 | Down Among the Sheltering Palms | Edmund Goulding | 20th Century Studios | |
| 1953 | Gun Fury | Raoul Walsh | Columbia Pictures | gaztelaniaz: Fiebre de venganza frantsesez: Bataille sans merci |
| 1953 | Seminole | Budd Boetticher | Universal Pictures | frantsesez: L'Expédition du Fort King |
| 1953 | The Big Heat | Fritz Lang | Columbia Pictures | gaztelaniaz: Los sobornados frantsesez: Règlement de comptes |
| 1953 | The Glory Brigade | Robert D. Webb | 20th Century Studios | gaztelaniaz: Baptism of Fire |
| 1954 | The Caine Mutiny | Edward Dmytryk | Columbia Pictures | gaztelaniaz: El motín del Caine frantsesez: Ouragan sur le Caine |
| 1954 | The Raid | Hugo Fregonese | -- | frantsesez: Le Raid |
| 1954 | Gorilla at Large | Harmon Jones | -- | gaztelaniaz: El gorila asesino frantsesez: Panique sur la ville |
| 1955 | Not as a Stranger | Stanley Kramer | Stanley Kramer Productions | gaztelaniaz: No serás un extraño frantsesez: Pour que vivent les hommes |
| 1955 | Shack Out on 101 | Edward Dein | -- | gaztelaniaz: Playa de sangre |
| 1955 | Bad Day at Black Rock | John Sturges | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: Conspiración de silencio frantsesez: Un homme est passé |
| 1955 | Violent Saturday | Richard Fleischer | 20th Century Studios | gaztelaniaz: Sábado trágico frantsesez: Les Inconnus dans la ville |
| 1955 | I Died a Thousand Times | Stuart Heisler | -- | gaztelaniaz: He muerto miles de veces frantsesez: La Peur au ventre |
| 1955 | A Life in the Balance | Harry Horner | -- | |
| 1955 | Pete Kelly's Blues | Jack Webb | Mark VII Limited | gaztelaniaz: Los blues de Pete Kelly frantsesez: La Peau d'un autre |
| 1956 | Seven Men from Now | Budd Boetticher | Batjac Productions | gaztelaniaz: Tras la pista de los asesinos frantsesez: Sept hommes à abattre |
| 1956 | Pillars of the Sky | George Marshall | Universal Pictures | frantsesez: Les Piliers du ciel |
| 1956 | The Rack | Arnold Laven | -- | gaztelaniaz: Traidor a su patria frantsesez: Le Supplice des aveux |
| 1956 | Attack | Robert Aldrich | -- | gaztelaniaz: Ataque frantsesez: Attaque |
| 1957 | Raintree County | Edward Dmytryk | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: El árbol de la vida frantsesez: L'Arbre de vie |
| 1958 | The Missouri Traveler | Jerry Hopper | -- | gaztelaniaz: El viajero de Missouri |
| 1961 | The Comancheros | Michael Curtiz | 20th Century Studios | gaztelaniaz: Los comancheros frantsesez: Les Comancheros |
| 1962 | Walk on the Wild Side | Edward Dmytryk | Columbia Pictures | gaztelaniaz: La gata negra frantsesez: La Rue chaude |
| 1962 | The Man Who Shot Liberty Valance | John Ford | Paramount Pictures | frantsesez: L'Homme qui tua Liberty Valance |
| 1963 | Donovan's Reef | John Ford | Paramount Pictures | frantsesez: La Taverne de l'Irlandais |
| 1964 | The Killers | Don Siegel | -- | gaztelaniaz: Código del hampa frantsesez: À bout portant |
| 1965 | Cat Ballou | Elliot Silverstein | Columbia Pictures | gaztelaniaz: La ingenua explosiva |
| 1965 | Ship of Fools | Stanley Kramer | Stanley Kramer Productions | gaztelaniaz: El barco de los locos frantsesez: La Nef des fous |
| 1966 | The Professionals | Richard Brooks | -- | gaztelaniaz: Los profesionales frantsesez: Les Professionnels |
| 1967 | Point Blank | John Boorman | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: A quemarropa frantsesez: Le Point de non-retour |
| 1967 | Tonite Let's All Make Love in London | Peter Whitehead | -- | |
| 1967 | The Dirty Dozen | Robert Aldrich | Metro-Goldwyn-Mayer | frantsesez: Les Douze Salopards |
| 1968 | Sergeant Ryker | Buzz Kulik | Universal Pictures | gaztelaniaz: Sargento Ryker |
| 1968 | Hell in the Pacific | John Boorman | American Broadcasting Company | gaztelaniaz: Infierno en el Pacífico frantsesez: Duel dans le Pacifique |
| 1969 | Paint Your Wagon | Joshua Logan | Malpaso Productions | gaztelaniaz: La leyenda de la ciudad sin nombre frantsesez: La Kermesse de l'Ouest |
| 1970 | Monte Walsh | William A. Fraker | Cinema Center Films | |
| 1972 | Prime Cut | Michael Ritchie | Cinema Center Films | gaztelaniaz: Carne viva frantsesez: Carnage |
| 1972 | Pocket Money | Stuart Rosenberg | -- | gaztelaniaz: Los indeseables frantsesez: Les Indésirables |
| 1973 | Emperor of the North Pole | Robert Aldrich | 20th Century Studios | gaztelaniaz: El emperador del norte frantsesez: L'Empereur du Nord |
| 1973 | The Iceman Cometh | John Frankenheimer | -- | |
| 1974 | The Spikes Gang | Richard Fleischer | United Artists Corporation | gaztelaniaz: Tres forajidos y un pistolero frantsesez: Du sang dans la poussière |
| 1974 | The Klansman | Terence Young | -- | gaztelaniaz: El hombre del clan frantsesez: L'Homme du clan |
| 1976 | The Great Scout & Cathouse Thursday | Don Taylor | American International Pictures | gaztelaniaz: Botas duras medias de seda frantsesez: Un cow-boy en colère |
| 1976 | Shout at the Devil | Peter R. Hunt | -- | gaztelaniaz: Gritar al diablo frantsesez: Parole d'homme |
| 1979 | Avalanche Express | Mark Robson | Lorimar Television | gaztelaniaz: El tren de los espías |
| 1980 | The Big Red One | Samuel Fuller | Lorimar Television | frantsesez: Au-delà de la gloire |
| 1980 | Death Hunt | Peter R. Hunt | Orange Sky Golden Harvest | gaztelaniaz: Caza salvaje frantsesez: Chasse à mort |
| 1983 | Dog Day | Yves Boisset | -- | gaztelaniaz: Día de perros frantsesez: Canicule |
| 1983 | Gorky Park | Michael Apted | -- | |
| 1985 | The Dirty Dozen: Next Mission | Andrew V. McLaglen | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: Doce del patíbulo: la siguiente misión frantsesez: Les Douze Salopards 2 |
| 1986 | The Delta Force | Menahem Golan | Hanna-Barbera | |
* Datuak: Q76895
* Multimedia: Lee Marvin / Q76895