OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Souss

Souss (arabieraz: سوس‎, sūs, amazigeraz: ⵙⵓⵙ, sus), batzuetan Sus, Suss, Sous edo Sousse frantsesezko grafiarekin idatzia, Marokoko hegoaldeko eskualde historiko, geografiko eta kulturala da. Geologiari dagokionez, Souss ibaiaren arro alubiala da, eta Antiatlas mendikateak banatzen du Saharako basamortutik. Sousko landaredi naturala argana (Argania spinosa) da nagusi, eremu horretako zuhaitz endemikoa; lurralde horren zati bat, gaur egun, biosfera erreserba da habitat bakar hori babesteko.

## Biztanleria

Sousen Masmuda eta Sanhaja tribuetako berbereak bizi dira bertan; magrebtar arabierazko herriez gain, biztanle nagusiak Ishelhiyen tribukoak dira, taxelhiyt izeneko berbere-hizkuntza bat hitz egiten dutenak.

## Bibliografia

* Boogert, Nico van den (1997). The Berber Literary Tradition of the Sous: with an edition and translation of 'The Ocean of Tears' de Muḥammad Awzal (d. 1749), Leiden: NINO. (chapter 1, 'The Sous')
* Montagne, R. (1930). Les Berbères et le Makhzen dans le Sud du Maroc, Paris.
# Alkilo talde

Alkilo taldea (izena alkano izenarekin eta -ilo atzizki edo amaierarekin osatua dagoena) hidrokarburo baten hidrogeno atomo baten ezabapenaren bidez osatutako talde funtzional organiko bat da. Alkilo taldeko konposatuak alkanoetatik abiatuta osa daitezke. Talde hauek beti daude beste atomo edo talde batekin lotuta.
Jarraian alkilo talde arrunt batzuen izenak ematen dira:
| Talde funtzionala | Ikurra | Formula | Aurrizkia | Atzizkia |
| Metilo taldea | Me | -CH$_3$ | metil- | -metano |
| Etilo taldea | Et | -CH$_2$CH$_3$ | etil- | -etano |
| Propilo taldea | n-Pr | -CH$_2$CH$_2$CH$_3$ | propil- | N-propano |
| Propilo taldea | i-Pr | -CH(CH$_3$)$_2$ | isopropil- | isopropano |
| Butilo taldea | _ | -CH$_2$CH$_2$CH$_2$CH$_3$ | butil- | -butano |
| Butilo taldea | _ | -CH$_2$CH(CH$_3$)$_2$ | isobutil- | -isobutano |
| Butilo taldea | _ | -CH(CH$_3$)CH$_2$CH$_3$ | sec-butil- | _ |
| Butilo taldea | _ | -C(CH$_3$)$_3$ | tert-butil- | _ |
| Pentilo taldea | _ | -CH$_2$CH$_2$CH$_2$CH$_2$CH$_3$ | pentil- | -pentano |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q335268
* Multimedia: Alkyl groups / Q335268
# Manuel García Prietoren laugarren gobernua

Alhucemaseko markes, Manuel García Prietoren gobernua, 1922ko abendutik 1923ko irailera arte, Alfontso XIII.aren erregealdiko azken gobernu konstituzionala izan zen. Garai horretan, García Prieto herrialdeko egoera politiko eta soziala egonkortzeko erreformak ezartzen saiatu zen. Hala ere, bere gobernuak krisi ekonomikoa eta tentsio sozialak jasan zituen, baita Defentsa Batzarren presioa ere.
1923ko irailaren 13an, Primo de Riveraren estatu-kolpeak agintaldia amaitu eta Primo de Riveraren diktaduraren hasiera ekarri zuen

## Kabinetea

Ministroen Kontseilua 1922ko abenduaren 7a – 1923ko irailaren 15a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Manuel García Prieto | 1922ko abenduaren 7a – 1923ko irailaren 15a |
| Estatu ministroa | Santiago Alba Bonifaz | 1922ko abenduaren 7a – 1923ko irailaren 15a |
| Agintaritza ministroa | Martin Rosales Martel | 1922ko abenduaren 7a – 1923ko irailaren 15a |
| Hezkuntza Publiko eta Arte Ederretako ministroa | Joaquín Salvatella | 1922ko abenduaren 7a – 1923ko irailaren 15a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Romanonesko kondea | 1922ko abenduaren 7a – 1923ko maiatzaren 26a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Antonio López Muñoz | 1923ko maiatzaren 26a – irailaren 15a |
| Gerra ministroa | Luis Aizpuru y Mondéjar | 1923ko maiatzaren 26a – irailaren 15a |
| Gerra ministroa | Niceto Alcalá-Zamora | 1922ko abenduaren 7a – 1923ko maiatzaren 26a |
| Itsas Armada ministroa | Luis Silvela Casado | 1922ko abenduaren 7a – 1923ko otsailaren 16a |
| Itsas Armada ministroa | Juan Bautista Aznar-Cabañas | 1923ko otsailaren 16a – irailaren 15a |
| Ogasun ministroa | José Manuel Pedregal | 1922ko abenduaren 7a – 1923ko apirilaren 4a |
| Ogasun ministroa | Miguel Villanueva | 1923ko apirilaren 4a – irailaren 3a |
| Ogasun ministroa | Félix Suárez Inclán | 1923ko irailaren 3a – irailaren 15a |
| Lan, Industria eta Merkataritza ministroa | Luis Armiñán Pérez | 1923ko irailaren 3a – irailaren 15a |
| Lan, Industria eta Merkataritza ministroa | Joaquin Chapaprieta | 1922ko abenduaren 7a – 1923ko irailaren 3a |
| Sustapen ministroa | Rafael Gasset | 1922ko abenduaren 7a – 1923ko irailaren 3a |
| Sustapen ministroa | Manuel Portela | 1923ko irailaren 3a – irailaren 15a |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16652370
# Pablo Barrio

Pablo Barrio (Agurain, Araba, 1958ko urtarrilaren 21a) euskal idazlea da. Txikitandik Lasarte-Orian (Gipuzkoa) bizi da, non 2011tik 2015era alkatea izan zen.
2003. urtean, Euskaltzaindiak eta BBK-k elkarlanean antolatzen duten Toribio Altzaga Saria irabazi zuen, Ama, hor al zaude? antzerki lanarekin.
2006. urtean, Nafarroako Antzerki Eskolak eta Iruñeko Udalak antolatzen duten Haurrentzako antzerki testu berrien lehiaketan euskarazko saria irabazi zuen Abere hatsak eta beste animalia batzuk antzerki lanarekin. Lan hau Nafarroako Antzerki Eskolak estrenatu zuen 2007. urtean.
2007. urtean, Nafarroako Antzerki Eskolak eta Iruñeko Udalak antolatzen duten Haurrentzako antzerki testu berrien lehiaketan euskarazko saria Herio azeri hori antzerki lanarekin. Lan hau Nafarroako Antzerki Eskolak estrenatu zuen 2008. urtean.
2007. urtean, berriz ere Euskaltzaindiak eta BBK-k elkarlanean antolatzen duten Toribio Altzaga Saria irabazi zuen Kontrako bidean antzerki lanarekin.
2008. urtean IX. Serantes Antzerki sariaren Akzesita lortu zuen Armiarmategian (isil-mihisilka) lanarekin.
2021ean El sitio del fin del mundo liburua argitaratu zuen Txertoa argitaletxean Emakume pirata bat da protagonista: gaztaroan bizi izan zituen abenturak kontatzen ditu, umore eta punk ukituarekin. La Flamenka ostatuan sartu da bidaiari gazte eta eder bat eguraldia noiz baretuko zain, sekulakoa baita ekaitza. Taberna txiki hori arrantzale herrixka bateko portuaren alboan dago, eta adineko emakume bat da jabea. Denboralea baretu artean, tabernaria hasten da gaztea zenean bizitako abenturak kontatzen sartu berri den bezeroari. Ez dira edonolakoak emakumeak bizitakoak, pirata izan baitzen, eta itsaso zabala zeharkatu bere itsasontziarekin. Erregearen flotak begiz jo, eta mundua amaitzen den tokiraino jarraitu zuen, pirata gazte hori atzemateko asmoz. Garai haietan bazegoen Donostian La Flamenka izenko taberna bat.

## Lanak
### Antzerkia

* Ama, hor al zaude? (2004, Euskaltzaindia - BBK)
* Abere hatsak eta beste animalia batzuk (2007, Iruñeko Udala)
* Kontrako bidean (2008, Euskaltzaindia - BBK)
* Armiarmategian (isil-mihisilka). (2009, Artezblai)

## Erreferentziak

* ↑ «“Zazpi ebidentzia birjaiotzarako” liburua aurkeztu du Xabier Amurizak herrian - Lasarte-oria» Txintxarri.eus (Noiz kontsultatua: 2021-06-10).
* ↑ Barrio, Pablo. (2021). El sitio del Fin del Mundo. Txertoa ISBN 978-84-7148-662-2. PMC 1246478650. (Noiz kontsultatua: 2021-06-10).
* ↑ «Pablo Barrio idazlea gonbidatu du TXINTXARRI-k Euskadi Irratiko 'Baipasa' saiora - Lasarte-oria» Txintxarri.eus (Noiz kontsultatua: 2021-06-10).
* ↑ «Emakume pirata baten abenturak jaso ditu Pablo Barriok 'El Sitio del Fin del Mundo' liburuan - Lasarte-oria» Txintxarri.eus (Noiz kontsultatua: 2021-06-10).

## Kanpo estekak

* Pablo Barrio literaturaren zubitegian
* «Pablo Barrio idazlea gonbidatu du TXINTXARRI-k Euskadi Irratiko 'Baipasa' saiora - Lasarte-oria» Txintxarri.eus (eta beste 700 albiste Pablo Barriori buruz).
* Datuak: Q12265427
# Vilablareix

Vilablareix Kataluniako udalerria da, Gironès eskualdean eta Gironako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.283 biztanle zituen. 6,15 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 356 | 372 | 403 | 396 | 400 | 410 | 424 | 504 | 803 | 1.020 | 2.034 | 2.283 |

## Ikus, gainera

* Gironako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Vilablareixko udalaren webgunea.
* Datuak: Q13457
* Multimedia: Vilablareix / Q13457
# Ibn Tumart

Abu Abd Allah Muhammad Ibn Tumart (amazigeraz: Amghar ibn Tumert, arabieraz: أبو عبد الله محمد ابن تومرت‎, ca. 1080–1130 edo 1128) berbere irakasle eta buruzagi erlijiosoa izan zen. Almohadeen mugimendua sortu zuen, Masmuda tribuari esker zabaldu zen mugimendu erlijioso puritanoa izan zena. 1120ko hamarkadan almorabideen aurkako matxinada bat zuzendu zuen, iparraldeko Afrika eta Iberiar penintsulako eskualde zabalak konkistatuko zuena.

## Erreferentziak

* ↑ Ibn Khaldun, Abderahman. (1377). تاريخ ابن خلدون: ديوان المبتدأ و الخبر في تاريخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوي الشأن الأكبر. 6 دار الفكر, 305 or..
* Datuak: Q455925
* Multimedia: Ibn Tumart / Q455925
# Berbereen matxinada

Amazigen Matxinada Handia K. o. 740tik 743ra gertatu zen (Hejiraren 122tik 125era) Hixam ibn Abd al-Maliken erresumaren pean, eta lurralde edo herri bat Damaskoko kalifa-herritik banatzeko lehendabiziko arrakasta izan zen, partziala izan arren. Jarijita predikari puristek hauspotuta (testu latinoetan arures deituak), omeiatar arabiar agintarien kontrako amazigen errebolta Tangerren hasi zen 739an, hasiera batean Maysara al-Matghari buru zutela. Errebolta Magreb osora (Ipar Afrikan) eta al-Andalusera zabaldu zen luze gabe, baita garaipen partziala eskuratu ere.
Omeiatarrek eragotzi egin zuten Ifrikija (egungo Tunisia, Aljeria ekialdea eta Libia mendebaldea) eta al-Andalus (egungo Portugal, Espainia eta Niza-Montpellier-Carcasonako lur-zerrenda) zati handi bat matxinatuen eskuetan erortzea, baina Magreb eta Ifrikija gainerakoan ez zen inoiz berreskuratua izan. Omeiatarren Kairuan probintzia hiriburua atzematen huts egin ondoren, armada errebelde amazigak desegin egin ziren, eta Magreb zatikatutako jaurerri amazig txikitan geratu zen banatuta, tokiko buruzagien eta iman jarijiten agindupean.
Bete-betean eragin zion al-Andalus iparraldean euskal lurraldeen mugetan kokatutako amazig gotorleku eta kanpamentuei, haien posizioak utziz eta talde armatutan hegoaldera abiatuz (739-742). Amazigen Matxinada Hixam kalifaren erresumako porrot militar handiena izan zen segur aski. Hartatik, kalifa-herriaz kanpoko lehendabiziko estatu musulmanak sortu ziren. Batzuek, Marokoren independentziaren hastapentzat jo izan dute, Maroko ez baitzen ekialdeko kalifaren agintearen edo atzerriko beste indarren menpe eroriko XX. mende arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q759998
# Almodóvar del Ríoko gaztelua

Almodóvar del Ríoko gaztelua Espainiako Cordobako probintziako Almodóvar del Río udalerrian dagoen gaztelu bat da, Andaluzia autonomia erkidegoan.
VIII. mendean berbereek eraiki zuten. Ondoren, XIV. mendean Alfontso XI.a Gaztelakoak berreraiki zuen. Azkenik, 1901-1936 artean Torralvako kondeak zaharberritu zuen.
* Gauez
* Aireko ikuspegia.
* Dorrea.
* Barnealdea.

## Kanpo estekak

* Almodóvar del Ríoko gazteluaren webgunea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q626232
* Multimedia: Castle of Almodóvar del Río / Q626232
# Eusebio Zamakola

Eusebio Zamakola Abrisketa, ezizenez El Vasco (1904ko martxoaren 5a, Basauri, Bizkaia – 1983, Buenos Aires) euskal bidelapur bat izan zen. Bizitzaren zatirik handiena Argentinan igaro zuen.

## Biografia

Ama hizkuntza euskara zuen. Eibarko Domingo Zamakola Arantzeta eta Basauriko Isidora Abrisketa Larrañagaren semea izan zen. Familiako seme nagusia zen, bere anai-arrebak Fernando, Domingo, Zesareo, Alejandro eta Maria izan ziren, guztiak ere Galizian jaioak, aita bertako eraikuntza enpresa baterako hargintza materialen kontratista gisa lan egitera joan baitzen. Ondoren aitaren lanaren ondorioz hainbat leku ezberdinetan bizi izan ziren, azkenean Cadizko probintziako Puerto de Santa Maria udalerrian bizitzen jarriz.
Gaztetan Espainiako Armadak Atzerritar Legiora deitu eta Rifeko Gerran 16 urte besterik ez zituela berbereen aurka borrokatu zuen. Bertan, gerra eta borroka eskarmentua jasotzeaz gain egoera latzetan bizirauteko teknikak eta mota guztietako armen erabilpena ikasi zituen.
Bere familiaren senide batzuk bizi ziren A Coruña hirira tzultzean, metalurgia enpresa batean lanean hasi, anarkosindikalista bilakatu eta CNT sindikatu anarkistan militatu zuen, baina Primo de Riveraren diktadura iristean, jazarpen politikoaren ondorioz eta bizimodu hobeago baten bila Argentinara emigratu zuen.
1924an Vigo hiriko portuan Vigo ontzian itsasoratu eta Buenos Aires hirira iritsi zen. Hiri honetako egoera soziala maiz Euskal Herrian nahiz Espainian zegoena bezain kaskarra zela ikusi zuen, eta denbora laburren argentinar poliziarekin ere arazoak izan zituen.
1930ean Chacoko probintziara ailegatu zen. Bizirauteko zenbait delitu arin burutu zituen, baina ondoren bidelapur bihurtu zen. Haren iritziz bidelapur bat gaizkile amankomun bat ez zenez, bere pentsamolde politiko eta sozial sendoak eta jokamolde kode irmoa zituen, eta berarekin batera jarduten zutenei horiek betetzera derrigortzen zituen. Bere lapurretetan ez zuen inor hil edo zauritzen, eta ez zuen maila apaleko jenderik lapurtzen. Langileak esplotatzen dituzten enpresei eta lurjabe handiei aurre egin zien, bai eta botere gehikeria erabili eta ustelkeri kasuz lokaztutako argentinar poliziari ere. Guzti honek Chacoko jende apalaren begirunea eta estimua ekarri zizkion, nolabaiteko Robin Hood errola bereganatuz. Bidelapurretan 8 urtez jardun zuen.
Azkenean argentinar poliziak Zamkola atzeman eta 1938-1946 artean espetxean preso egon ondoren, aske gelditu, Chacoko gizartean berrintegratu eta gizon langile eta arduratsuaren bizimoduari ekin zion.
1983an Buenos Aires hiriburuan zendu zen. Bi aldiz ezkondu eta 10 seme-alaba izan zituen.

## Bibliografia

* Zamacola. Un bandolero vasco en el Chaco, Fabio Javier Echarri, 2011. Txalaparta argitaletxea.

## Erreferentziak

* ↑ El escritor Fabio Echarri, entrevistado en Gara sobre su novela "Zamacola, un bandolero vasco en el Chaco". 2012ko otsailaren 6a. Euskalkultura.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo loturak

* Zamakolari buruzko elkarrizketa Gabio Javier Echarri argentinar historialariari. 2012ko otsailaren 5a. Gara.naiz.eus (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q30580590
# Michał Kwiatkowski

Michał Kwiatkowski (Chełmża, 1990eko ekainaren 2a) poloniar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun Team Sky taldean lasterka egiten du.

## Palmaresa

2009
* Eslovakiako Itzuliko etapa 1
2011
* 3. Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunetan
* 3. La Panneko Hiru Egunetan
2012
* Mendebaldeko Flandriako Hiru Eguneko etapa 1
* 2. Poloniako Itzulian
* 2. Poloniako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
2013
* Poloniako errepideko txirrindularitza txapelketa
* 2. Poloniako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 2. Algarveko Itzulian
2014
* Trofeo Serra de Tramuntana
* Algarveko Itzulia eta 2 etapa
* Strade Bianche
* Romandiako Tourreko etapa 1
* Poloniako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* 2. Britainia Handiko Itzulian eta etapa 1
* Munduko errepideko txapelketa
* 2. Euskal Herriko Itzulian
* 3. La Flèche Wallonnen
* 3. Lieja-Bastogne-Liejan
* 5. Amstel Gold Racen
2015
* Amstel Gold Race
* 2. Paris-Nizan eta etapa 1
* 2. Algarveko Itzulian
* 8. Euskal Herriko Itzulian
2016
* E3 Harelbeke
2017
* Strade Bianche
* Milan-San Remo
* Poloniako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* Donostia Klasikoa
* 2. Amstel Gold Racen
* 2. Algarveko Itzulian
* 3. Lieja-Bastogne-Liejan
2018
* Algarveko Itzulia eta 2 etapa
* Tirreno-Adriatiko
* Dauphine Libereko etapa 1
* Poloniako errepideko txirrindularitza txapelketa
* 3. Poloniako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* Poloniako Itzulia eta 2 etapa
2019
* 3. Paris-Nizan
* 3. Milan-San Remon
2020
* Frantziako Tourreko etapa 1
2021
* Britainia Handiko Itzuliko etapa 1
* 2. Étoile de Bessègesen
* 3. Poloniako Itzulian
2022
* Amstel Gold Race
2023
* Poloniako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* Frantziako Tourreko etapa bat
* 3. Poloniako Itzulian
2025
* Clásica Jaén

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 |
| Italiako Giroa | — | — | 51. | — | — | — | — | — | — | — | — | — |
| Frantziako Tourra | — | — | — | 11. | 28. | UT | — | 57. | 49. | 83. | 30. | 68. |
| Espainiako Vuelta | — | — | — | — | — | — | UT | — | 43. | — | — | — |
| Munduko Txapelketa | — | 31. | — | UT | 1. | 8. | — | 11. | UT | — | 4. | 36. |
| Munduko Erlojupeko Tx | — | 48. | — | 24. | — | — | — | — | 4. | — | — | 24. |
Legenda :
| — | Ez zuen osatu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Kanpo estekak

* Michał Kwiatkowski - ProCyclingStats
* Fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q956591
* Multimedia: Michał Kwiatkowski (cyclist) / Q956591
# March or Die (filma)

March or Die (euskaraz Martxa Egin ala Hil), 1977ko Dick Richards britainiar zinema zuzendariak zuzendutako gerra drama film bat da. Gene Hackman, Terence Hill, Catherine Deneuve, Max von Sydow eta Ian Holm aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lehen Mundu Gerra amaitu bezain azkar, Foster maiorra (Gene Hackman), Frantziako Atzerritar Legioaren komadantea, eta bere legionarioek Rifeko basamortuan hilobi baten indusketa burutu nahi duten arkeologia espedizio bateko kideak El Krim (Ian Holm) buru duten berbereen erasoetatik babestu beharko dituzte, baina Fosterrek ez du haien betebeharra batere gogoko, aurreko espedizioko kide guztiak hilak suertatu baiziren. Marco "Ijito" Segrain (Terence Hill), frantziar poliziengandik ihes egiteko asmoz Legioan izen eman duen gizon bat da, eta Marokorako bidaian Foster bera maitemindu den emakume berberaz maiteminduko da.

## Aktoreak

* Gene Hackman: William Sherman Foster maiorra
* Terence Hill: Marco Segrain
* Catherine Deneuve: Simone Picard
* Max von Sydow: François Marneau
* Ian Holm: El Krim (Abd el-Krimen oinarritua)
* Jack O'Halloran: Ivan
* Rufus: Triand sarjentua
* Marcel Bozzuffi: Fontaine tenientea
* Liliane Rovère: Lola
* Andre Penvern: Kopa kapela
* Paul Sherman: Fred Hastings
* Vernon Dobtcheff: Mean kaporala
* Marne Maitland: Leon
* Gigi Bonos: Andre
* Wolf Kahler: Lehen alemaniarra
* Mathias Hell: Bigarren alemaniarra
* Jean Champion: Ministroa
* Walter Gotell: Lamont kolonela
* Paul Antrim: Mollard
* Catherine Willmer: Petite anderea
* Arnold Diamond: Senarra
* Maurice Arden: Pierre Lahoud
* Albert Woods: Henri Delacorte
* Elisabeth Mortensen: Kaleko frantziar neska
* Francois Valorbe: Detektibea
* Villena: Jendarmea
* Ernest Misko: Ministroaren bulegoko laguntzailea
* Guy Deghy: Itsasontziko kapitaina
* Jean Rougerie: 1. legionarioa (geltokian)
* Guy Mairesse: 2. legionarioa (geltokian)
* Eve Brenner: Neska abeslaria
* Guy Marly: Legionario abeslaria
* Margaret Modlin: Beltzeko anderea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q910695
* Multimedia: La bandera - Marcia o muori / Q910695
# Algecirasko setioa (1342-1344)

Algeciras setioa 1342an Alfontso XI.a gaztelar erregeak bultzaturiko kanpaina izan zen, Aragoiko eta Genovako itsas armaden eta portugaldar eta nafar lurreko armaden laguntza izan zuena. Errekonkistako gatazka honen helburua Al-Jazeera Al-Khadra hiri musulmana, kristauek Algeciras deitua, bereganatzea izan zen. Garai haietan, hiria Gibraltarko itsasartearen europar kostaldeko portu nagusia izan zen. Itsas eta lurreko setioak hogeita bat hilabete iraun zuen eta bitartean hirian zeuden 30.000 zibil eta soldadu berbereek ezin izan zuten kanpotik elikagaiak lortu. 1344ko martxoaren 26an setioa hausteko zetozen granadar armada Palmones ibaiaren ibarrean kristauek menderatua izan ondoren, mariniek hiria errenditu zuten. Gatazka honetan lehendabizikoz bolbora erabili zuten Europan.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Montero, Francisco María. (1860). Historia de Gibraltar y su campo. ] Cádiz: Imprenta de la revista médica, 153 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) Torremocha Silva, Antonio. (2004). Cerco y defensa de Algeciras. Centro de estudios moriscos de Andalucía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3066445
# Abdallah al-Adil

Abu Muhammad ʿAbdallah 'al-ʿAdil' (arabieraz: عبد الله‎ ʿAbd Allāh; 1227ko urriaren 4a) almohadeen buruzagia izan zen, 1224 eta 1227 artean Inperioko kalifa bilakatu zena.
Al-Andalusko gobernadorea izandakoa, 1224an Abd al-Wahid I.a erail zuen. Bere estatu-kolpeak, ordea, ez zuen egonkortasuna ekarri eta tribu berbereek bere kontra egin eta erail zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Viguera Molins, María Jesús. (2007). Los reinos de Taifas y las invasiones magrebíes : Al-Andalus del XI al XIII. RBA, 323 or. ISBN 9788447348152..
* Datuak: Q307610
* Multimedia: Abdallah al-Adil / Q307610
# Markel Fernandez

Markel Fernandez Soto (Sopela, 2003ko otsailaren 6a) bizkaitar atleta da. Espainiar selezioan parte hartzen egon da 2021. urtetik aurrera 400m proba defendatzen. Gaur egun Espainiar 4x400m ko errekorra du, Cali, Kolombian eginda, espainiar selekzioarekin batera, 20 urte azpiko munduko txapelketan. Aipagarriak dira ere bere Euskal naiz Bizkaiko errekorrak, 400m-ko distantzian errekor absolutuak dituelako. Bere meriturik handiena U23 mediterraneo jokoetan domina lortzea izan da, 46'99 segundutan kronometroa gelditzen espainiar selekzioa errepresentatzen. Gainera, txapelketa horretan, Europako txapelketa absoluturako sailkatua izatea lortu izan zuen Istanbul (Turkia) joateko aukerarekin.

## Marka pertsonalak

Aire Librea :
| Proba | Denbora | Lekua | Data |
| 200 metro | 21.38 | Durango (ESP) | 2022ko ekainaren 5a |
| 400 metro | 45.93 | Burgos (ESP) | 2024ko uztailaren 13a |
| 800 metro | 1:53.01 | Durango (ESP) | 2021ko maiatzaren 22a |
Pista Estalia :
| Proba | Denbora | Lekua | Data |
| 200 metro | 21.79 | San Sebastián (ESP) | 2022ko urtarrilaren 30a |
| 400 metro | 46.30 | Lyon (ESP) | 2023ko urtarrilaren 22a |
| 800 metro | 1:55.73 | San Sebastián (ESP) | 2021eko urtarrilak 16a |

## Erreferentziak

* ↑ «Markel FERNANDEZ | Profile | World Athletics» worldathletics.org (Noiz kontsultatua: 2023-02-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) El 4x400 masculino, cuarto del mundo con récord de España. 2022-08-18 (Noiz kontsultatua: 2023-02-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) Barcia, Igor. (2023-01-23). «Markel Fernández y Claudia Villalante, de récord en los Juegos del Mediterráneo» El Correo (Noiz kontsultatua: 2023-02-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) Pérez, Por Ismael. (2023-02-06). «Las mínimas para el Europeo en pista cubierta de Estambul y atletas que las tienen» Runner's World (Noiz kontsultatua: 2023-02-12).

## Kanpo estekak

* World Athletics Perfila
* Datuak: Q116611468
# Isaac Del Toro

Isaac del Toro Romero (2003ko azaroaren 3a-) mexikar txirrindularia da. UAE Team Emirates taldearekin pasa zen profesionaletara.

## Palmaresa

2023
* Etorkizuneko Tourra, Puntukako sailkapena , Mendiko sailkapena eta etapa bat
* 3. Aostako Haranako Giroan
2024
* Asturiasko Itzulia eta etapa bat
* 3. Down Under Tourrean eta etapa bat
* 4. Tirreno-Adriatikoan
* 4. Argovia Kantonamenduko Sari Nagusian
* 7. Euskal Herriko Itzulian
2025
* 2. Clásica Jaénen

## Emaitzak lasterketa nagusietan
### Itzuli handiak

| Itzuli handia | 2024 |
| Italiako Giroa | ― |
| Frantziako Tourra | ― |
| Espainiako Vuelta | 36. |

### Beste Itzuliak

| Itzulia | 2024 |
| Down Under Tour | 3. |
| Tirreno-Adriatiko | 4. |
| Euskal Herriko Itzulia | 7. |
| Suitzako Itzulia | 13. |

### Klasikoak eta Txapelketak

| Lasterketa | Lasterketa | 2024 |
| Strade Bianche | Strade Bianche | UT |
| | Milan-San Remo | 73. |
| Donostia Klasikoa | Donostia Klasikoa | 49. |
—: ez zuen parte hartu UT: utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

Isaac Del Toro - ProCyclingStats
* Datuak: Q113013063
* Multimedia: Isaac Del Toro / Q113013063
# Imouzzer des Ida-Outanane

Imouzzer des Ida-Outanane (arabieraz: إيموزار إيدا وتنان‬‎; marokoar amazigera estandarrez: ⵉⵎⵓⵣⴻⵔ ⵉⴷⴰ ⵓ ⵜⴰⵏⴰⵏⴻ) Agadir-Ida-Ou-Tanane prefekturan dagoen herria eta udalerria da, Souss-Massa eskualdean, Maroko. Agadirreko eremu urbanoan kokatua dago. 2014ko zentsoaren arabera 5.402 biztanle zituen.
Imouzzer Ida-Outananeen konfederazioaren zentroa izan zen, itsasoa eta goi-ordokia kontrolatzen zuten amazig leinuak, Atlas Garaiaren mendebaldean. 1811an James Grey Jacksonek Eda utenan taldeari buruz idatzi zuen, Chleuh ausartak eta gerralariak zirela esanez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14218995