OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eduard Fernández

Eduard Fernández Serrano (Bartzelona, 1964ko abuztuaren 25a) zinema, telebista eta antzerkiko aktorea da.

## Filmografia

* Marsella (Belen Macías), 2014
* El niño (Daniel Monzón), 2014
* Todas las mujeres (Mariano Barroso), 2013
* Una pistola en cada mano (Cesc Gay), 2012
* La piel que habito (Pedro Almodóvar), 2011
* Pa Negre (Agustí Villaronga), 2010
* Biutiful (Alejandro González Iñárritu), 2010
* Luna caliente (Vicente Aranda), 2009
* Tres dies amb la família (Mar Coll), 2009
* Amores locos (Beda Docampo), 2009
* Tres días (Francisco Javier Gutiérrez, 2008).
* Alatriste (Agustín Díaz Yanes, 2006).
* Ficción (Cesc Gay, 2006).
* Obaba (Montxo Armendáriz, 2005).
* El método (Marcelo Piñeiro, 2005).
* Hormigas en la boca (Mariano Barroso, 2005).
* Cosas que hacen que la vida valga la pena (Manuel Gómez Pereira, 2004).
* El misterio Galíndez (Gerardo Herrero, 2003).
* En la ciudad (Cesc Gay, 2003).
* El embrujo de Shanghai (Fernando Trueba, 2002).
* Smoking room (Roger Gual, Julio D.Wallovits, 2002)
* Son de mar (Bigas Luna, 2001).
* Fausto 5.0 (Àlex Ollé eta Carlos Pradissa -La Fura dels Baus-, 2001)
* La voz de su amo (Emilio Martínez Lázaro, 2001)
* El portero (Gonzalo Suárez, 2000)
* Los lobos de Washington (Mariano Barroso, 1999)
* Zapping (Juan Manuel Chumilla, 1999).

## Ikus, gainera

* Bartzelonar ezagunen zerrenda
* Datuak: Q1224788
* Multimedia: Eduard Fernández (actor) / Q1224788
# Josep Lluís Carod-Rovira

Josep-Lluís Carod-Rovira (Cambrils, 1952ko maiatzaren 17a) politikari kataluniarra da, Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) alderdi ezkertiar eta independentistaren presidentea 2004tik 2008ra .
Filologia katalanean lizentziaturik, Generalitateko hizkuntza eta kultura politikako hainbat arlotan egin zuen lan. Politikan, 1970eko zein 1980ko hamarkadetan Partit Socialista de Alliberament Nacional nahiz Nacionalistes d'Esquerres alderdietan aritu zen 1986 arte. Orduan, Esquerra Republicana de Catalunyan sartu zen, alderdi historiko hori independentziaren aldeko korrontean kokatu nahian. Kataluniako parlamentuan 1988an sartuta, 1989an alderdiaren bururako hautagaia aurkeztu zuen, baina Angel Colom atera zen irabazle.
Colomek, halere, 1996an alderdia utzi zuen. Carod da aukeratua ordezkari orokorreko karguan. 1999 eta 2003 bitartekoko legegintzaldian ERCko burua izan zen Kataluniako parlamentuan. 2003ko hauteskundeen ostean, Conseller en Cap (Lehen Kontseilaria) izendaturik suertatu zen PSC, ICV eta ERC hitzarmenari esker.
Postuan bi hilabete izan ostean, dimisioa aurkeztu zuen ETArekin elkartzeagatik sortu zen polemika zela eta. Gobernua ere utzita, 2004ko Espainiako Parlamenturako hauteskundeetan ERCko zerrendaren buruan agertu zen. Diputatuaren eserlekua irabazi arren, Agusti Cerda valentziarrari laga zion, Kataluniako barneko politikara bueltatzearren. 2004ko uztailean, alderdiko Batzar Nazionalean presidente hautatu zuten Carod-Rovira.
Bestela, Generalitateko lehendakariordea izan zen 2006tik 2010 arte hiru alderdiko gobernuan (PSC, ICV eta ERC).
Azkenik, 2011ko ekainean bertan behera utzi zuen bere militantzia ERCren barruan, zuzendaritzarekin edukitako ezadostasunak zirela-eta, urte hartako udal hauteskundeetan alderdiak jasotako emaitza txarrek eraginda.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.berria.info/albisteak/51585/carod_rovirak_erc_utzi_du.htm%5B%5D

## Kanpo estekak

* (Katalanez)Caroden webgune ofiziala
* Datuak: Q3055462
* Multimedia: Josep-Lluís Carod-Rovira / Q3055462
# 4-dimetilaminofenilpentazol

4-dimetilaminofenilpentazola konposatu organiko heterozikliko aromatikoa da, C$_8$H$_{10}$N$_6$ formula duena, azolen klasekoa. Ez-egonkorra eta lehergarria da.
Fenilo taldeak eta bere ordezkatzaile dimetilamino taldeak osatzen duten sistema aromatikoak pentazolaren sistema aromatikoa egonkortzen laguntzen du. Horrela 4-dimetilaminofenilpentazola pentazol egonkorrenetako bat da, nahiz eta giro-tenperatura ordu gutxi batzuetako erdibizitza duen. Tenperatura kriogenikoetan gorde daiteke, dena den.
4-dimetilaminofenilpentazola lehen aldiz 1956an sintetizatu zen beste fenilpentazolekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «4-Dimethylaminophenylpentazole» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ (Alemanez) Huisgen, R.; Ugi, I.. (1956). «Zur Lösung eines klassischen Problems der organischen Stickstoff-Chemie» Angewandte Chemie 68 (22): 705–706. doi:10.1002/ange.19560682212. ISSN 1521-3757. (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ (Alemanez) Ugi, Ivar; Huisgen, Rolf. (1958). «Pentazole, II. Die Zerfallsgeschwindigkeit der Aryl-pentazole» Chemische Berichte 91 (3): 531–537. doi:10.1002/cber.19580910310. ISSN 1099-0682. (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ (Alemanez) Ugi I, Perlinger H & Perlinger, L. (1958). Pentazole III. Kristallisierte Aryl-pentazole. Chemische Berichte 1958; 98:2324-2329,. Chemische Berichte, 98, 2324-2329 or..
* Datuak: Q4637137
* Multimedia: 4-Dimethylaminophenylpentazole / Q4637137
# Julieta Serrano

Julieta Serrano Romero (Bartzelona, 1933ko urtarrilaren 2a) aktore katalana da, Pedro Almodóvar eta Ventura Pons zuzendariekin egindako lanengatik ezaguna.

## Filmografia

* Dolor y gloria (2019)
* Villaviciosa de al lado (2016)
* Txokolate apur bat (2008)
* ¿Y a mí quién me cuida? (2006)
* Electrohock (2005)
* La mirada violeta (2004)
* Treinta y cinco (2004)
* Arderás conmigo (2002)
* Sagitario (2001)
* Nosotras (2000)
* Marta y alrededores (1999)
* Cuando vuelvas a mi lado (1999)
* Caricias (1998)
* La Moños (1997)
* Un cos al bosc (1996)
* Alma gitana (1996)
* La parabólica (1996)
* Nexo (1995)
* La novia moderna (1995)
* Cràpules (1993)
* La febre de l´or (1993)
* El amante bilingüe (1993)
* Salsa rosa (1992)
* Ho sap el ministre? (1991)
* ¡Átame! (1990)
* Monte bajo (1989)
* Mujeres al borde de un ataque de nervios (1988)
* El pecador impecable (1987)
* Material urbà (1987)
* Tata mía (1986)
* Matador (1986)
* Iniciativa privada (1986)
* El caballero del dragón (1985)
* Cuerpo a cuerpo (1984)
* Un genio en apuros (1983)
* Entre tinieblas (1983)
* La mujer del ministro (1981)
* Cuentos para una escapada (1981)
* Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón (1980)
* Cuentos eróticos (1980)
* Yo qué sé (1980)
* La familia, bien, gracias (1979)
* Soldados (1978)
* Vámonos, Bárbara (1978)
* Carne apaleada (1978)
* In memoriam (1977)
* Grandeur nature (1974)
* El amor del capitán Brando (1974)
* La prima Angélica (1974)
* Vera, un cuento cruel (1973)
* Marianela (1972)
* Mi querida señorita (1972)
* Zumo (1972)
* Abismo (1972)
* El hombre oculto (1971)
* Tirarse al monte (1971)
* Laia (1970)
* 40 grados a la sombra (1967)
* Crónica de nueve meses (1967)
* El juego de la oca (1966)
* Secuestro en la ciudad (1965)
* Datuak: Q435308
* Multimedia: Julieta Serrano / Q435308
# Francesc Buscató

Francesc Buscató i Durlano "Nino Buscató" (Pineda de Mar, Maresme, 1940ko apirilaren 21a) inoizko saskibaloi jokalari kataluniarrik hoberenetarikoa izan da, 1960ko hamarkadan nabarmendutakoa. 1.78 metrorekin, antolatzaile moduan jardun zuen, Europako onenen artean egon zena.
3 urtez Barçan ibili eta gero, 10 urtez nabarmendu zen Joventuten. Espainiako selekzioarekin 222 aldiz jokatu zuen, lorpenik handiena 1973ko EuroBasketen eskuratutako zilarrezko domina izan zelarik.

## Kirol ibilbidea

* UER Pineda: 1955-1957.
* FC Barcelona: 1957-1960.
* Aismalíbar Montcada: 1960-1964.
* Club Joventut de Badalona: 1964-1974.

## Palmaresa

* Espainiako Liga (2): 1959 eta 1968an.
* Espainiako Kopa (2): 1959 eta 1969an.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Buscatoren profila ACBren webgunean
* Datuak: Q2319582
* Multimedia: Francesc Buscató i Durlan / Q2319582
# Agustí Villaronga

Agustí Villaronga Riutort (Palma Mallorcakoa, 1953ko martxoaren 4a - Bartzelona, 2023ko urtarrilaren 22a) espainiar zinema zuzendari, aktore eta gidoigilea izan zen.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Jarduera | Jarduera | Jarduera |
| Urtea | Filma | Zuzendari | Gidoigile | Aktore |
| 1975 | Robin Hood nunca muere | | | X |
| 1976 | Anta mujer (L) | X | X | X |
| 1977 | El fin de la inocencia | | | X |
| 1978 | El último guateque | | | X |
| 1979 | Perros callejeros II: Busca y captura | | | X |
| 1980 | Laberint (L) | X | X | |
| 1980 | Al mayurka (L) | X | X | |
| 1987 | Tras el cristal | X | X | |
| 1989 | El niño de la luna | X | X | |
| 1992 | Al-Andalus: las artes islámicas en España (D) | X | X | |
| 1994 | Souvenir | | | X |
| 1995 | El pasajero clandestino (TV) | X | X | |
| 1997 | 99.9 | X | X | |
| 1997 | Cròniques de la veritat oculta (TV) Pedagogía aplicada atala | X | | |
| 1999 | El celo | | | X |
| 2000 | El mar | X | X | |
| 2000 | Gracia exquisita (L) | X | | |
| 2002 | Aro Tolbukhin: en la mente del asesino | X | X | |
| 2004 | El habitante incierto | | | X |
| 2007 | Després de la pluja (TV) | X | X | |
| 2007 | Atlas de geografía humana | | | X |
| 2008 | Mà morta truca a la porta (TV) | | | X |
| 2009 | 50 años de: Fe (TV) | X | | |
| 2009 | Petit indi | | | X |
| 2010 | Pa Negre | X | X | |
| 2012 | Carta a Eva (TV) | X | X | X |
| 2014 | Difuminado | | | X |
| 2015 | El Rey de La Habana | X | X | |
| 2017 | Incerta glòria | X | X | |
| 2021 | El vientre del mar | X | X | |
* Datuak: Q2624598
* Multimedia: Agustí Villaronga / Q2624598
# Jordi Cuixart

Jordi Cuixart i Navarro (Santa Perpètua de Mogoda, Katalunia, 1975eko apirilaren 22a) kataluniar enpresaburu bat da, gaur egun Òmnium Cultural erakundeko lehendakaria.
1996tik Òmnium Culturaleko bazkidea da, erakunde honetan diruzain eta bigarren lehendakari orde karguak izan ditu. 2015eko abenduaren 19an lehendakari aukeratua izan zen, Quim Torra ordezkatuz.
Sabadell udalerrian bizi da eta Aranow Packaging Machinery enpresako zuzendari nagusia da, bai eta Centre Metal·lúrgic erakundeko kidea eta FemCAT. kataluniar enpresarien erakunde pribatuaren sortzaileetako bat ere. Murtziar ama eta bartzelonar aitaren semea, hainbat erakunde eta proiektutetako bazkidea da, tartean Can Capablanca eta Coop57 kooperatiba. Beste gauzen artean, derrigorrezko espainiar soldaduskari intsumisoa, aisialdiko monitore eta katalan hizkuntzaren aldeko ekintzailea ere bada.
2017ko irailean, Espainiar Estatuak Anubis Operazioan jazotako protestaldiak zirela eta, bera eta Assemblea Nacional Catalana erakundeko Jordi Sànchez i Picanyol lehendakariari sedizioa egitea leporatu eta urriaren 16an espetxeratu egin zituen. Ondorioz, Katalunia eta leku askotan beren berehalako askatasunaren aldeko protestaldiak eta manifestapenak burutu ziren, tartean Euskal Herrian ere bai.
Amnistia Internazionalak ere beren berehalako askatasuna eskatu zuen baina egun batzuk beranduago preso politikoak ez zirela ziurtatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.lavanguardia.com/politica/20171109/432731446360/amnistia-internacional-jordis-exconsellers-presos-politicos.html
* ↑ https://www.cuartopoder.es/espana/2017/10/20/beltran-ai-el-caso-de-cuixart-y-sanchez-manifieta-que-hay-que-revisar-el-delito-de-sedicion/

## Ikus gainera

* Preso politikoa
* Kataluniako prozesu subiranistaren kontrako auzia

## Kanpo estekak

* Jordi Cuixarti egindako elkarrizketa irakurgai. 2017ko irailaren 30a, Berria.eus
* Datuak: Q21530373
* Multimedia: Jordi Cuixart i Navarro / Q21530373
# Sónar

Sónar Kataluniako Bartzelona hiriburuan urtero ospatu ohi den musika elektronikoa eta musika esperimentalari buruzko jaialdi bat da. Ekitaldi ezberdinak El Raval auzoko hainbat kokalekutan burutu ohi dira. Jaialdi honen jatorrizko sortzaileak Ricard Robles, Enric Palau eta Sergi Caballero izan ziren, gaur egun antolatzailea Advanced Music enpresa delarik.

## Ekitaldiak urtez-urte

* 2010: Air
* 2009: Orbital, Guillamino.
* 2008: Yazoo, Miss Kittin, The Pinker Tones.
* 2007: Beastie Boys, Fangoria, Junior Boys, Calle 13, Mala Rodríguez, Miss Kittin.
* 2006: Scissor Sisters (iragarri gabeko agerpen berezia), Ryuichi Sakamoto.
* 2005: The Chemical Brothers, M.I.A., Miss Kittin.
* 2004: Ryuichi Sakamoto, Massive Attack.
* 2003: Björk, Aphex Twin, Ladytron, Tujiko Noriko.
* 2002: Pet Shop Boys.
* 2001: Sonic Youth, Aphex Twin.
* 2000: Marc Almond, Carl Cox, Karlheinz Stockhausen, Miss Kittin, 7 Notas 7 Colores, Fangoria.
* 1999: Orbital, Atari Teenage Riot.
* 1998: Kraftwerk.
* 1997: Daft Punk.
* 1996: Autechre, Richie Hawtin, Jeff Mills.
* 1995: Orbital, Fangoria, José Padilla.
* 1994: Sven Väth.

## Kanpo estekak

* Sónar jaialdiaren webgunea (Katalanez) (Gaztelaniaz) (Ingelesez)
* Datuak: Q1513769
* Multimedia: Sónar / Q1513769
# Sopa de Cabra

Sopa de Cabra rock eta pop musika talde gironarra da, katalunierazkoa. Polemika piztu zen gaztelaniaz ere argitaratzea erabaki zutenean.
"Els Pets"ekin batera, Kataluniako talderik ezagunenetarikoa da.

## Diskografia

* Sopa de Cabra (1989)
* La Roda (1990)
* Ben endins (1991) (zuzenean)
* Girona 83-87 "Somnis de Carrer" (1992)
* Mundo Infierno (1993)
* Al·lucinosi (1994)
* Sss... (1996)
* La nit dels anys (1997) (zuzenean)
* Nou (1998)
* Dies de Carretera (2000)
* Plou i fa sol (2001)
* Bona nit, malparits! (2002) (zuzenean)
* El llarg viatge (2003)
* Podré tornar enrere. El tribut a Sopa de Cabra (2007)
* Cercles (2015)
* La gran onada (2020)

## Ikus, gainera

* Katalanezko musika

## Kanpo estekak

* (Katalanez) "Sopa de Cabra" taldeko webgunea
* Datuak: Q3752591
# Azetona zianohidrina

Azetona zianohidrina konposatu organikoa da C$_4$H$_7$NO formula duena, zianohidrinen klasekoa. Metil metakrilatoa sintetizatzeko usatzen da, alegia, poli(metil metakrilato) polimero ezagunaren monomeroa.
Azetona zianohidrina oso toxikoa da hidrogeno zianuroa libratzen duelako deskonposatzean.

## Sintesia

Laborategian azetona zianohidrina prestatzeko sodio zianuroa eta azetona nahastu egiten dira eta ondoren azidotzen da.
${\ce {CH3COCH3 + NaCN ->[H^+]CH3C(OH)(CN)CH3}}$

## Erabilera

Azetona zianohidrinaren erabiera handiena metil metakrilatoa prestatzea da. Alabaina, beste sintesi kimiko batzuetan ere baliatzen da, azobisisobutironitrilo hasarazle erradikalarioa prestatzeko adibidez.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) PubChem. «Acetone cyanohydrin» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2023-03-06).
* ↑ (Ingelesez) «Organic Syntheses Procedure» www.orgsyn.org (Noiz kontsultatua: 2023-03-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q222936
* Multimedia: Acetone cyanohydrin / Q222936
# Juan Antonio Argerich Elizalde

Juan Antonio Argerich Elizalde (Buenos Aires, 1862ko abuztuaren 26a - Buenos Aires, 1924ko abuztuaren 21a) argentinar legelaria, katedraduna, idazlea eta politikaria izan zen. Hiriburu Federalean (1898-1906) eta Buenos Aires probintzian (1906-1910) diputatu nazional izan zen.

## Biografia

1862an Buenos Airesen jaioa, Buenos Aireseko Ikastetxe Nazionalean izan zen eta Buenos Aireseko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean ikasi zuen. 1886an jaso zen Comercialidad de los inmuebles (Higiezinen merkataritza) izeneko tesiarekin. Literatura katedrako irakasle izan zen unibertsitate berean. Kolaboratzaile gisa lan egin zuen egunkari eta aldizkarietan, baita Liburutegi Nazionalean ere. Revista Platense delakoaren sortzailea izan zen.
Politikan, 1898an, Hiriburu Federaleko diputatu nazional izendatu zuten, eta 1902an berrautatua izan zen. 1906 eta 1910 artean diputatu nazionala izan zen Buenos Aires probintzian. 1909an Kode Zibilari erreforma proiektu bat aurkeztu zion, emakume dibortziatu eta bananduen eskubide zibilen alde.
Bere lanen artean, Constituciones y partidos argentinos (1897) eta Artículos y discursos (1906) daude.
Buenos Airesen hil zen 1924an.

## Erreferentziak

* ↑ «ARGERICH, JUAN ANTONIO | Patrimonio Legislativo» apym.hcdn.gob.ar.
* ↑ Sotomayor, María Noemí. (2009). «Derechos civiles de la mujer en Argentina. Un análisis histórico-jurídico de su tratamiento parlamentario a principios del siglo XX» XII Jornadas Interescuelas/Departamentos de Historia (Universidad Nacional del Comahue): p. 9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6298902
* Multimedia: Juan Antonio Argerich Elizalde / Q6298902
# Jolas-parke

    Artikulu hau jolaserako instalakuntza zabalari buruzkoa da; haurrentzako hiri-parkea gaitzat duena beste hau da: «Jolastoki»
Jolas-parkea, atrakzio-parkea edo parke tematikoa atrakzio mekaniko, ikuskizun, denda, jatetxe eta nagusiki aisiarako erabiltzen diren beste azpiegitura mota batzuk dauden instalakuntza bat da. Gune tematiko zehatzetan banatua badago, parke tematiko deritzo.
Tamaina txikikoak eta atrakzio gutxikoak izan daitezke, batez ere flat ride atrakzio motakoak (hau da, errusiar mendiak, jauzi librea, ibilbidekoak edo urekoak ez direnak. Frisbeeak, noriak, talka autoak... sartuko lirateke mota honetan.) Handiak ere izan daitezke, atrakzio ugari eta handiekin, nagusiki mendi errusiarrak.
Ordainketa sistemakoak daude, non, atrakzio bakoitzean parte hartzeko ordaindu egin behar den, batzuetan, puntu edo fitxa sistema baten bidez, parke batzuetan euren izen propioa dutenak, baita beste ordainketa sistema batekoak ere, non sarrera orokor bat ordaintzen den, doan atrakzio guzti edo gehienetan parte hartzeko.
Euskal Herrian Bizkaiko Jolas Parkea desagertu ondoren, Igeldo Mendiko Jolas-Parkea baino ez da gelditzen.
Estatuan berriz, Port Aventura, Isla Mágica, Parque Warner, Terra Mítica, Puy du Fou Toledo, Tibidabo, Zaragozako jolas-parkea eta Madrilgo Jolas-Parkea dira garrantzitsuenak.

## Ikus, gainera

* Miniaturazko parkea

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Atrakzio parkeak eta parke tematikoak.
* Datuak: Q194195
* Multimedia: Amusement parks / Q194195
# Aitor Albizua

Aitor Albizua Meabe (Arrigorriaga,1992ko urtarrilaren 8a) bizkaitar telebista aurkezlea da.

## Ibilbidea

Madrilgo Complutense Unibertsitatean egin zituen kazetaritza ikasketak. SER katean bekadun hasi zen eta bertako erredakzioan 8 urtez egin zuen lan, esate baterako Hora 25 eta De buenas a primeras irratsaioetan.
2021ean telebistara salto egin eta ETB 2n hasi zen lanean eta Lingo lehiaketarekin egin zen ezagun. 2022an Televisión Españolara pasa zen El comodín de La 1 lehiaketa aurkeztera. 2024an Cifras y Letras lehiaketa aurkezten hasi zen.

## Telebista

* Nos echamos a la calle (2021, ETB 2)
* Campanadas Fin de Año (2021, ETB 2)
* Lingo (2022, ETB 2)
* El comodín de La 1 (2022- , La 1)
* La noche del Benidorm Fest (2023, La 1)
* La Gran Noche De Eurovisión (2023, La 1)
* Cifras y Letras (2024, La 2)

## Erreferentzia

* ↑ Larrabeiti, Jon Goikouria. (2021-12-20). «Aitor Albizua arrigorriagarra: “Esmokin tradizionala jantziko dut gabon zaharreko kanpaietan, eta kolorea sorpresa izango da”» Geuria (Noiz kontsultatua: 2023-05-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) Alfonso, Clara. (2023-03-09). html «Así es Aitor Albizua, el presentador del programa 'El comodín de La 1'» Las Provincias (Noiz kontsultatua: 2023-05-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) Moreno, Merce. (2022-07-24). «Aitor Albizua (ETB): "Hay que ver la audiencia de soslayo, que se preocupen los del despacho"» elconfidencial.com (Noiz kontsultatua: 2023-05-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) https://www.facebook.com/lavozdegalicia. (2022-10-12). «Aitor Albizua: «Mi generación no está acostumbrada a que se nos den grandes oportunidades»» La Voz de Galicia (Noiz kontsultatua: 2023-05-31).
* ↑ «Aitor Albizua: "Orain arte telebista ikusten ez zutenak ari dira saio berriak deskubritzen"» EITB 2024-10-25 (Noiz kontsultatua: 2025-01-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115563415
# Izaskun Ayestaran

Izaskun Ayestaran Pérez (Ibarra, Gipuzkoa, 1941) erraketista profesionala izan zen. Amaya izenaz kantxaratu zen. Madrilgo frontoian jokatu zuen.

## Biografia
### Erraketista ibilbidea

Tolosako Beotibar frontoian urte bete inguru entrenatzen aritu zen Izaskun inguruko beste erraketistekin, tartean, Elduaingo Rosa Soroarekin. Honen ostean, Madrilgo Frontón Madriden debutatu zuen 1960ko hamarkada hasieran. Bertan urtebetez aritu zen profesional gisa.​

### Erraketisten historia

Erraketisten historia, orain arte nahiko isilik egon bada ere, esanguratsua izan zen oso. Hego Euskal Herriko 47 herritako 237 erraketista profesional daude zenbatuta. Zenbaki garrantzitsua da eta gainera, 1940. hamarkadako estatistiken arabera, emakume lizentzia gehiago zeuden gizonenak baino. Erraketista profesionalak, bizimodua aurrera ateratzeko Euskal Herritik kanpora joan behar izan zuten: Espainiako Estatuan, Kuban, Mexikon, Argentinan zein Brasilen aritu ziren erraketistak.

### Aintzindariak

Erraketistak garaiko emakume aurreratuak izan ziren, familia eta herria utzi eta lanera alde egin zutenak. Beren ibilbidearen berri, aitzitik, inork gutxik izan du oraintsu arte. Azken urteotan aldiz, hainbat erakusketa eta omenaldi ari dira antolatzen.

## Omenaldiak

* 2017an Tolosako Beotibar pilotalekuan, Izaskun Ayestaranek omenaldia jaso zuen Rosa Soroa erraketistarekin batera. Tolosa, Elduain eta Ibarrako udalek hartu zuten parte Raketista profesionalak elkarteak antolatutako ekitaldian.
* 2019an Ibarran Izaskun Ayestaran Perez erraketista ibartarrari omenaldia egin zitzaion plazako estalpean. Ondoren, Raketistak, lehen eta orain dokumentalaren emanaldia egin zen.
* 2020an 'Erraketistak' izena jarri zion Ibarrako Udalak Emeterio Arreseko pilotalekuari; GKo Gallerykoek margotu zuten murala. Aurreko urtean Izaskun Ayestaran erraketista ohia omendu zutenean hari zin egin zioten, erraketista guztien omenez, Emeterio Arreseko pilotalekuari Erraketistak izena jarriko ziotela.

## Erreferentziak

* ↑ «Izaskun Ayestaran Perez Amaya | Raketistak» datubasea.raketistak.com (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ Garmendia, Lander Muñagorri. «Ahaztutako erraketistak» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-02-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Homenaje a Izaskun Ayestaran y Rosa Soroa» El Diario Vasco 2017-11-18 (Noiz kontsultatua: 2020-02-26).
* ↑ «Izaskun Ayestaran raketistari omenaldia - Albisteak» Ibarra (Noiz kontsultatua: 2020-02-26).
* ↑ «Emakume raketisten omenaldia Ibarran - Ibarra» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2020-02-26).
* ↑ «28 kanala :: Tolosaldeko euskarazko saioak» www.28kanala.eus (Noiz kontsultatua: 2020-02-26).
* ↑ «Erraketisten omenezko izena, pilotalekuari - Ibarra» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).

## Kanpo estekak

* Omenaldia Ibarran
* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan
* Datuak: Q86457970
# Joseph Otxoa de Arin

Joseph Otxoa de Arin (Ordizia, XVIII. mendea) gipuzkoar idazlea izan zen. Donostian, 1713. urtean, Doctrina Christianaren Explicacioa Villa Franca Guipuzcoaco onetan euscaraz itz eguiten dan moduan katixima eman zuen argitara. Hitzaurre bi ditu, bata gaztelaniaz ("Prologo al lector") eta bestea euskaraz ("Pueblo onetako jenteari"); liburuaren zenbait zati latinez daude, bestalde, orduan ohi bezala.
Luis Villasanteren ustez erdal lexikoaren mende agertzen da, baina baditu, aldiz, beste balore batzuk: (Gaztelaniaz) “Ochoa de Arín, al exponer la doctrina, echa constantemente mano de voces y vocablos castellanos hasta límites inverosímiles, y ésta es la única razón del veredicto condenatorio que hemos transcrito. (…) Pero una vez reconocido esto, también debemos decir que este libro, como en general todos los antiguos, tienen mucho que enseñarnos como maestros de lengua, sobre todo en el dominio de la gramática, conjugación, etc. El que para exponer el catecismo echen mano del argot o léxico románico usual en los libros castellanos, no obsta para que por otro lado manifiesten a cada momento el dominio y posesión perfecta que tenían de la lengua vasca, en que vivían inmersos sus autores” (1979, 121. or.).
Edward Spencer Dodgson euskalari ingelesak argitaratu zuen berriro Otxoa de Arinen obra 1910. urtean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12260784