# Zanbrana

Zanbrana (ofizialki Zambrana) Arabako hego-mendebaldeko udalerri bat da, Añanako kuadrillakoa. Gasteiztik 30 bat kilometro hegoaldera dago.

## Geografia

Zanbranak kokagune estrategikoa du, Arabatik Errioxa Garaiarako derrigorrezko igarobidea izaki. Horren erakusgarri da Done Jakue bidea bertatik igarotzen dela, Barnealdeko Bidea deituriko adarra, hain zuzen.

### Udalerri mugakideak

* Iparraldean: Berantevilla eta Trebiñuko konderria.
* Hegoaldean: Bastida eta Haro (Errioxako Autonomia Erkidegoa).
* Ekialdean: Urizaharra.
* Mendebaldean: Miranda Ebro (Burgos).

## Historia

Lehen agiri-erreferentzia 1058. urtekoa dugu, Nafarroako Erresumako erregeak (Antso IV.ak) egindako lursail-emate batengatik. 1744. urtean lortu zuen hiribildu titulua, Berantevilla udalerriarengandik independentzia eskuratuz.
1920ko hamarkadan Ozio eta Bergantzu udalerriek Zanbranarekin bat egin zuten.

## Banaketa administratiboa

Udalerria 4 herriz osatua dago:
* Bergantzu
* Ozio
* Zabalate
* Zanbrana (udalerriko hiriburua)

## Demografia

* Zanbranako biztanleria

## Politika
### Alkateak

Hauek izan dira Zanbranako azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia |
| Ildefonso GonzalezRanedo | 1979 | 1983 | Zentro Demokratikoaren Batasuna |
| Ildefonso Gonzalez Ranedo | 1983 | 1987 | Aliantza Popularra/Alderdi Demokrata Popularra/Batasun Liberala |
| Ildefonso Gonzalez Ranedo | 1987 | 1991 | Aliantza Popularra |
| Jose Antonio Ocio Orive | 1991 | 1995 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Maria Justina Angulo Ocio | 1995 | 1999 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Maria Justina Angulo Ocio | 1999 | 2003 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Maria Justina Angulo Ocio | 2003 | 2007 | Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna |
| Aitor Abecia Jimenez de Aberasturi | 2007 | 2011 | Agrupacion Independiente de Zambrana |
| Aitor Abecia Jimenez de Aberasturi | 2011 | 2015 | Agrupacion Independiente de Zambrana |
| Aitor Abecia Jimenez de Aberasturi | 2015 | 2019 | Agrupacion Independiente de Zambrana |
| Aitor Abecia Jimenez de Aberasturi | 2019 | 2023 | Agrupacion Independiente de Zambrana |
| Trinidad Zarza Martinez | 2023 | Jardunean | Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra |

## Garraioa

Araba Bus sareko eta lineak zerbitzua ematen diote udalerri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 12 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (Gaztelako Atea) • Berantevilla • Zanbrana • Gatzaga Buradon • Briñas • Bastida | Haro⁠ |
| 17 | Bilbo | Zanbrana • Briñas • Haro • Bastida • Donebikendi Zuntzerra • Abalose • Samaniego • Leza (ospitalea) • Guardia • Asa | Logroño (geltokia) |

## Kultura
### Jaiak eta ospakizunak

* Santa Luzia zaindariaren jaiak ospatzen dira. Eguna, berez, abenduaren 13a da, baina uztaileko azken asteburuan ospatu ohi dute.

### Euskara

2016an Zambranako biztanleen %24,5a euskaldunak ziren.

## Ondasun nabarmenak

* Santa Luzia eliza, XII. mendekoa, zatirik zaharrena, bederen.
* Errotako Benta, Done Jakue bide ertzean kokatutako eraikinaren hondarrak, harlanduzko arkuteria dutenak.
* Zabalateko santutxo edo umiliategi pizkundearra, XVI. mendekoa.
* Zabalateko gaztelua
* Ozioko gaztelua
* Zanbranako aztarnategi paleontologikoa, duela 35 milioi urteko fosil inportanteak eman dituena.

## Argazki galeria

* Zanbranako Santa Luziaren eliza 1956. urtean.
* Zanbranako Errotako Bentaren hondarrak.
* Zabalateko gaztelua.
* Ozioko gaztelua.
* Santa Luzia elizan dagoen tinpano erromanikoa

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ Euskaltzaindiaren onomastika datutegia. (Noiz kontsultatua: 2010-08-07).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2020-04-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) Cañamero Redondo et al., Antonio. (1982). Enciclopedia Histórico Geográfica de Álava. Haranburu Editor, (IV. Liburukia) 351 or..
* 1 2 3 4 5 «Zambrana» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2020-04-15).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Ocho ex alcaldes alaveses cuentan cómo es su nueva vida sin el bastón de mando.» El Correo 2007-07-23 (Noiz kontsultatua: 2021-01-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La exalcaldesa de Zambrana niega haber actuado por "interés" en» El Diario 2018-05-17 (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El Tribunal Supremo confirma las principales condenas en el 'caso De Miguel', el mayor escándalo de corrupción del PNV» El Mundo 2023-01-10 (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ «El Supremo rebaja la condena del excargo del PNV Alfredo De Miguel pero mantiene el tiempo de estancia en prisión» Europa Press 2023-01-10 (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Zambrana admite "presiones" de De Miguel» El Diario Vasco 2011-01-21 (Noiz kontsultatua: 2024-11-08).
* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) «Aitor Abecia: "Nuestro mayor reto en Zambrana era incrementar la población y lo hemos hecho en un 19%"» EITB 2023-01-02 (Noiz kontsultatua: 2024-11-08).
* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) «Sentencia absolutoria ya firme para el exalcalde de Zambrana denunciado» El Diario 2023-09-15 (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2020-04-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Estos son los 53 alcaldes de los pueblos de Álava» Gasteiz Hoy 2023-06-17 (Noiz kontsultatua: 2024-02-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2024-02-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Trinidad Zarza nueva alcaldesa de Zambrana» El Correo 2023-06-17 (Noiz kontsultatua: 2024-11-08).

## Ikus, gainera

* Araba
* Arabako udalerrien zerrenda
* Añanako kuadrilla

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Zanbranako webgune ofiziala
* Añanako Kuadrillako webgune ofiziala
* (Gaztelaniaz) Zanbrana Auñamendi entziklopedian
* Datuak: Q1113094
* Multimedia: Zambrana / Q1113094
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Zanbrana