# Norma Ledezma Ortega

Norma Librada Ledezma Ortega (Rosales, Chihuahua, 1966ko azaroaren 22a) mexikar legelaria eta gza eskubideen aldeko ekintzailea da. 2002an, Ledezmak Justizia gure alabentzat (Justicia para nuestras hijas) elkarte zibila sortu zuen Chihuahua hirian. Erakunde horren sorrera, urte bereko martxoaren 2an, Paloma Escobar Ledezma bere alabaren desagertze eta ondorengo heriotzak eragin zuen. 16 urteko neskaren gorpuzkiak desagertu eta 27 egunera aurkitu zituzten.
Harrezkero, Ledezma elkartearen buru izan da, eta erreferentzia-puntu bihurtu du nazio mailan, desagertutako eta eraildako emakumeentzat justizia bilatzen egindako lan nekaezinagatik.

## Bizitza

Norma Ledezma Ortega Leopolda Ortega eta Catarino Ledezmaren hirugarren alaba gisa jaio zen. Zuzenbidean lizentziatua da, eta masterrak ditu Zuzenbide Konstituzionala eta Amparo, biak Iparraldeko Goi Ikasketen Zentroak emandakoak.*
Bere ibilbidean hainbat sari jaso ditu nazioan eta nazioartean, feminizidioaren, pertsonen salerosketaren, desagertze behartuaren eta Estatuan izandako beste gertaera biktimizatzaile batzuen biktimen eskubideen defendatzaile gisa egindako lanagatik.

## Ibilbidea justiziara eta giza eskubideetara iristeko bidean

2002ko martxoaren 2an, Paloma Escobar Ledezma, bere alaba nagusia, bere etxetik irten zen Chihuahua hiriko ECCO eskolan bere informatikako klaseetara joateko non batxilergoa ikasten zuen. Bere alaba itzultzen ez zela ikusita, Norma Ledezma bere lagunei galdetuz hasi zen bere bila, era berean, erakundean informazioa eskatzera joan zen, neska egun hartan bere eskolak hartzera joan zela esanez.
Hurrengo egunean, martxoaren 3an, Palomaren desagerpena salatu zuen Chihuahua Estatuko Prokuradoretza Nagusiaren aurrean (gero Estatuko Fiskaltza Nagusia). Horren bidez aurretiazko ikerketa bat hasi zen Aurretiazko Ikerketen eta Adiskidetze eta Gizarte Zerbitzuaren Bulegoan, eta hark Sexu Delituen Estatu Talde Bereziari helarazi zion Familiaren Aurkako Polizia.
27 egun geroago, 2002ko martxoaren 29an, Paloma Escobar Ledezmaren gorpua aurkitu zuten Chihuahua-Aldama errepidearen inguruan, heriotza bortitzaren zantzuekin, dolozko hilketa gisa ikertuz.
Norma Ledezma Ortegak Bigarren Hezkuntzako oinarrizko ikasketak amaitzea erabaki zuen, Zuzenbidean lizentziatura egin arte prestatuz, bere alabarentzat eta ezbehar hori bera pairatu duten beste gazte batzuentzat justizia bilatzeko borrokan jarraitzeko. Alabari eta semeari egindako promesa gisa, prentsaren aurrean adierazi zuen bere prestakuntza akademikoan zuen konpromisoa, tresnak izateko eta bai amek, bai berak bai biktimek justizia aurkitu ahal izateko eta borrokatzeko.
Nazio Batuen Giza Eskubideen Kontseiluaren 59. Bilkuran hizlari gisa parte hartu zuen 2003an, eta mota bereko gaiei buruzko tailer eta hitzaldi ugari eman ditu, herrialde barruan zein kanpoan.
2011. urtean Sergio Mendez Arceo Giza Eskubideen Sari Nazionala jaso zuen, Don Sergio A. C. Fundazioaren eskutik.
2017an, Mexikoko Batasunaren Kongresuko LXV. Legegintzaldiko Biktimen Arretarako Batzorde Exekutiboko Aholku Batzordean parte hartzeko hautatu zuten.
2018. urtean Barruti Federaleko Giza Eskubideen Batzordeak (CDHDF) emandako Hermila Galindo Aitorpena jaso zuen, Mexikon emakumeen giza eskubideak sustatzeko eta genero berdintasunaren kultura indartzeko egindako lan nabarmenagatik.
2020an, Giza Eskubideen defendatzaileentzako Martin Ennals Sariaren finalista izendatu zuten Genevan (Suitza), mota askotako krimenen biktima izan diren emakumeen defentsan egindako lanagatik, eta 2022an, Estatuko Justizia Gorte Gorenak antolatutako "Lege Eredu Interamerikarra Aplikatzeko Gidaren Aurkezpena" ekitaldian hizlari izateko aukeratu zuten.
Gero, Europar Batasunaren "Babes ditzagun haien ahotsak" ("Protejamos sus voces") programaren parte izan zen, eta zuzenean parte hartu zuen, aholkulari juridiko eta laguntzailekide gisa, askatasunaz eta bizitzaz gabetzeari buruzko delituen 300 kasu aktibotan baino gehiagotan, Chihuahuako 17 udalerritan.
2023. urtean, Chihuahua Estatuko Biktimei Laguntzeko Batzorde Betearazlearen (CEAVE) titular lanetan hasi zen, eta Chihuahuako gobernadore Maru Camposek (María Eugenia Campos Galván) emandako izendapena da.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2018. urtean Hermila Galindo Aitorpena Barruti Federaleko Giza Eskubideen Batzordeak (CDHDF) emana
* 2020an, Giza Eskubideen defendatzaileentzako Martin Ennals Sariaren finalista izendatu zuten Genevan (Suitza)

## Erreferentziak

* ↑ «¿Quién es Norma Ledezma?» SemMéxico 2020-02-18.
* ↑ Caso Paloma Angélica Escobar Ledezma - Comisión Mexicana de Defensa y Promoción de los Derechos Humanos. .
* ↑ Norma Ledezma: La madre que estudió Derecho para hacerle justicia a su hija asesinada - Proceso. 22 de febrero de 2016.
* ↑ México: Premio de DDHH Don Sergio Méndez Arceo para Paso de la Reina y Norma Librada Ledesma Ortega. Servicio Internacional para la Paz 9 de abril de 2011.
* ↑ Elige Senado a integrantes de la Asamblea Consultiva de la Comisión Ejecutiva de Atención a Víctimas. Portal oficial del Senado de la República 5 de octubre de 2017.
* 1 2 CDHDF ANUNCIA A LAS GANADORAS DEL RECONOCIMIENTO “HERMILA GALINDO” 2018. Dirección General de Comunicación por los Derechos Humanos de la CDHCM 26 de febrero de 2018.
* 1 2 Tres mujeres excepcionales, candidatas al Premio Martin Ennals 2020. Comisión Internacional de Juristas 26 noviembre de 2019.
* ↑ El Poder Judicial de la Federación ha tenido un compromiso total, robusto e inequívoco con la igualdad de género - Suprema Corte de Justicia de la Nación. Portal oficial de la Suprema Corte de Justicia de la Nación 24 noviembre de 2022.
* ↑ Campaña Mujeres al Frente / Protejamos sus Voces. Portal de la Mesa de Cooperación Internacional para la Igualdad de Género en México 20 de enero de 2023.
* ↑ Es Norma Ledezma la nueva titular de la Comisión Ejecutiva de Atención a Víctimas. Portal oficial del Gobierno del Estado de Chihuahua 18 Julio 2023.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29122428