OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kellyn George

Kellyn George Dominikan jaiotako ikerlaria da. 2013an fundazio bat sortu zuen bere herrialdean anemia drepanozitikoa duten pertsonei laguntzeko. 2015ean Queen's Young Leader saria eman zioten, bere komunitatean pertsonen bizitzak aldatzeko aktibismoagatik.

## Biografia

Kellyn George Mahaut herrixkan jaio zen. 2006an Estatuko Dominika Elkargoan kimikako eta biologiako titulua lortu zuen eta Wichita Falls-eko (Texas) Estatuko Midwestern Unibertsitatean jarraitu zuen ikasten, 2006tik 2008ra.Ondoren, 2008tik 2010era, Georgek biologia ikasi zuen Barryko Unibertsitatean, eta bere ikerketa-taldeak irabazi zuen Biologiako S.T.E.M. Saria (Zientzia, Teknologia, Ingeniaritza eta Matematika) S.T.E.M.ren Urteko hirugarren Ikerketa Sinposioan, "zebra-arrainaren garezurreko neurona motorraren garapenean enbrioiak etanolarekiko duen esposizioak duen eraginari" buruz egindako lanagatik.
2013. urtearen amaieran, Georgek ikertzaile lanpostua bete zuen bere herrialdeko Nekazaritza Ministerioko Abeltzaintza Garapenerako Unitatean. Urte bereko urtarrilean, Sickle Cell Caresek Foundation izeneko GKE bat sortu zuen, Dominikako anemia drepanozitikoari buruzko informazioa eta hezkuntza emateko. Erakundeko zuzendari Georgek laguntza gehigarriaren beharra aitortu zuen, berak izan duelako gaixotasuna bizitza osoan, eta estatistikek erakusten dutenez, uharteko herritarren %35ek gaixotasun bera dute.
2015eko urtarrilean 2014ko Queen's Young Leader saria lortu zuen herrikideen bizitzak hobetzeko egindako lanagatik. 2015eko ekainean eman zioten saria.

## Erreferentziak

* ↑ Dominica to launch Sickle Cell Cares Foundation. Dominica Vibes 12 de junio de 2014.
* 1 2 Kellyn George. LinkedIn.
* ↑ «Page 102 - 2006-2007 Waikun Yearbook» Midwestern State University (Midwestern State University).
* ↑ Page 104 - 2007-2008 Waikun Yearbook. Midwestern State University.
* ↑ «3rd Annual S.T.E.M. Research Symposium, Barry University, 2011» Barry University's STEM Committee (Miami, Florida: Barry University) 20 de abril de 2011.
* ↑ Four Caribbean nationals receive Queen Leaders Award. St. Kitts and Nevis: Freedom 106.5 14 de enero de 2015.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19895130
# Wallraf-Richartz Museum

Wallraf-Richartz Museum Koloniako hiru nagusietariko bat da. Alemania. Pinakotekan Erdi Aroatik XX. mende arteko bildumak ikus daitezke. 1976an museo honen arte-lan batzuk Ludwig Museoa sortzeko erabili ziren. 1861ko uztailaren 1an ireki zen. Eraikuntza Oswald Mathias Ungers arkitektoaren obra da. Arte grafikoaren funts handia gordetzen du, 75.000 orri bahino gehiagorarekin.

## Historia

Hasierako museoaren lehen funtsa 1824koa da, Ferdinand Franz Wallraf-en oinordetzaren ondorioz. 1854ean, Heinrich Richartz-ek lehenengo eraikuntza sortzeko fundazioa sortu zuen. Museoaren bilduma, dohaintza ugariez aberasten joan zen. 1976. urtean XX mendeko artea Ludwig Museo berrira eraman zuten. 2001. urtean, Oswald Mathias Ungers arkitektoak diseinatutako eraikin berrira eraman zuten bilduma osoa. Urte berean, Corboud Fundazioak mailegu iraunkorra moduan inpresionista eta neoinprenista askoren lanak museoaren eskuetan utzi zituen.

## Bildumak

* Albrecht Dürer
* Antoon van Dyck
* Arnold Böcklin
* Berthe Morisot
* Catarina van Hemessen
* Caspar David Friedrich
* Carl Blechen
* Claude Monet
* François Boucher
* Franz von Stuck
* Gerhard von Kügelgen
* Gustave Courbet
* Georg Pencz
* Hyacinthe Rigaud
* Hendrick ter Brugghen
* Hendrick Avercamp
* Johann Christian Reinhart
* Lucas Cranach Gaztea
* Maître de la Vie de Marie
* Rubens
* Marianne Stokes
* Max Klinger
* Max Liebermann
* Pierre Mignard
* Stefan Lochner
* Vincent van Gogh

## Galeria

* Jupiterren heziketa Ida mendian,Hermann Steinfurth, 1846.
* Arrosondoaren birjina, Stefan Lochner, 1448 ingurukoa.
* Senar-emaztegaiak, Auguste Renoir, 1868ko ingurukoa.
* Neskatxa etzanda (Ruhendes Mädchen ) François Boucher, 1751.
* Everhard Jabach, Hyacinthe Rigaud, 1688.
* Van-Gogh zubia (Arles), Vincent van Gogh, version 1888
* Melisande, Marianne Stokes, 1895-1898
* Haurra arrosen artean, Berthe Morisot, 1881

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20170106011802/http://www.koeln.de/tourismus/museen/wallrafrichartzmuseum__fondation_corboud_17842.html

## Kanpo loturak

* (Alemanez):http:http://www.wallraf.museum Museoaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q700959
* Multimedia: Wallraf-Richartz-Museum / Q700959
# Zaloa Gómez

Zaloa Gómez Arrieta (Bilbo, 1987) bizkaitar aktorea da.

## Bizitza

Arte dramatiko goi ikasketak egin zituen bertan Marina Ximanskajarekin eta Algis Arlauskasekin, metodo-aktore moduan formatuz, Stanislavsky-Vakhtangov-M.Txekhov-Meyerhold metodologia jarraituz (metodo errusiarra), errusiar eskola klasikoko metodologia. Eriz Cerezo aktorearekin batera ikasi zuen Ánima Eskolan. Eriz Cerezo eta Jon Melero aktoreekin batera ikasi zuen.
Horrez gain, irakaskuntza gradua ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU), musika espezialitatearekin.

## Filmografia
### Antzerkia

* 2014, Miau, miau, zuz. Sandra Tejero
* 2017, Hamlet, zuz. David Valdelvira (FETABI Saria)
* 2018, Yerma, zuz. Sandra Tejero
* 2018, The inspector, zuz. Marina Shimanskaya eta David Valdelvira
* 2018, Delayed, zuz. Eriz Cerezo
* 2019-20, Dalias

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Deia. «Rusia recibe a un 'imposible' Lorca» www.deia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-02-25).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Hoy» Deusto Knowledge Hub Explorer (Noiz kontsultatua: 2022-08-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «SANDRA TEJERO: "Yerma"» www.noizagenda.com (Noiz kontsultatua: 2022-08-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) Correo, El. (2018-06-16). «"Yerma"» agenda.elcorreo.com (Noiz kontsultatua: 2022-08-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) Próximos Eventos – Yerma – Pabellón Nº6. (Noiz kontsultatua: 2022-08-31).
* ↑ «El Inspector de Gogol» www.animaeskola.com (Noiz kontsultatua: 2022-08-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) “Delayed» | La Farándula Microteatro. (Noiz kontsultatua: 2022-08-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) Dalias – Productora audiovisual Bilbao, Bizkaia, Santurtzi | SAREGABE | Cine & Teatro. (Noiz kontsultatua: 2022-08-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La noche del eclipse» Teatro Madrid (Noiz kontsultatua: 2022-08-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113680320
# Eva Arguiñano

Eva Arguiñano Urkiola (Beasain, Gipuzkoa, 1960ko apirilaren 4a) sukaldari eta telebista aurkezlea da.
Postreetan aditua, bere anaia Karlos Arguiñanoren Zarauzko jatetxean lan egiten du.

## Biografia

Hamasei urte zituela lanean hasi zen aitak zabaldu eta anaiak gidatutako jatetxean. Ikasketak bukatu eta gero, hainbat ikastaroei esker bere teknika hobetzea lortu zuen. Beranduago, bere anaiaren jatetxeko gozogintzako buru bihurtu zen.
1991n, TVE 1eko La cocina de cada día saioan egin zuen debuta anaiaren programako gozogintza atalean eta, 1998. urtean Argentinako Canal Treceko Karlos Arguiñano en tu cocina saioan ere aritu zen.
2006an, LaSextan bere saioa lortu zuen: Hoy cocinas tú izenekoa eta 2009. urtera arte zuzendu zuen saioa. Telebista kate berean Las tentaciones de Eva saioa ere aurkeztu zuen 2007an.
2009 eta 2010 urtetan zehar, Hogarutil telebista katean Navidades con Eva y Enrique (Enrique Fleischmann-ekin batera) eta Desayunos y meriendas de Eva Arguiñano aurkeztu zituen. 2011 eta 2013an, Cocina con sentimiento reality saioa aurkezu zuen Nova telebista katean.​
2013.urteko apirilaren 18an Larrialdietako zaintza bereziko unitatean artatu zuten, Donostiako Ospitalean. Izan ere, bihotzekoa eman zion eta ospitaleratu egin zuten. Aste bete igaro ondoren, Donostiako Poliklinikara eraman zuten eta bertan bihotzeko ebakuntza egin zioten.

## Bibliografia

* Los postres de Eva Arguiñano, 2002, Bainet Media
* Las tentaciones de Eva Arguiñano, 2003, Bainet Media
* La pastelería de Eva Arguiñano, 2004, Bainet Media
* Lo más dulce, 2005, Bainet Media
* Delicias de Eva Arguiñano para hacer en casa, 2007, Bainet Media
* Atrévete con los postres de Eva Arguiñano, 2008, Bainet Media

## Ikus, gainera

* Karlos Argiñano

## Kanpo estekak

* Hoy cocinas tú telesaioaren webgunea
* Datuak: Q5415006
* ↑ Euskal herritar horren aukera pertsonala da euskal abizen hori Arguiñano formarekin idaztea. Izan ere, Euskaltzaindiak euskara batuan Argiñano idatzi behar dela arautu du. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia.
# Joseba Arguiñano

    Artikulu hau sukaldariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Argiñano (argipena)».
Joseba Arguiñano Ameztoi (Zarautz, 1985eko maiatzaren 13a) gipuzkoar sukaldari eta telebista aurkezlea da. Euskal sukaldaritzaren munduan izen ezaguna da, bere aita ospetsua, Karlos Argiñano, jarraituz. Joseba, zazpi anai-arreben artean bosgarrena, bere karisma eta sukaldaritza-trebetasunengatik nabarmentzen da, eta bereziki gozogintzan espezializatu da.

## Biografia

Bere ibilbidea AIALA-Karlos Arguiñano Ostalaritza Eskolan hasi zuen, eta ondoren Pedro Subijanaren «Akelarre» jatetxe ospetsuan trebatu zen. Gozogintzarekiko zaletasunak Bartzelonako Escribà gozotegira eta Frantziako Thierry Bamas eskolara eraman zuen, non bere trebetasunak findu zituen. Gainera, Kataluniako Okintza Eskolan eta Suitzako Richemont eskolan ere ikasi zuen.
Josebak bere lehen urrats profesionalak Zarauzko familia-jatetxean eman zituen, eta 2011tik 2016ra bitartean Eva Arguiñano ordezkatu zuen gozogintzaren arduradun gisa. Aldi berean, 2013an JA Arguiñano izeneko bere obradorra ireki zuen Zarautzen, eta bertan okintza, gozogintza eta txokolategintzako produktu ugari sortzen ditu. Geroago, Donostiako Gros eta San Martin merkatuetan beste denda batzuk ireki zituen.
Telebistan ere arrakasta izan du. ETB1eko "Sukalerrian" saioa aurkezten du, non errezeta errazak prestatzen dituen gonbidatu ospetsuekin batera. Saio honek FesTVal sari bat irabazi zuen. Gainera, ETB2ko "Historias a bocados" eta "Escapadas con Joseba Arguiñano" programetan ere parte hartu du, euskal kultura gastronomikoaren sustraietan sakonduz.
Bere bizitza pertsonalean, Natali Fuentes da bere bikotea, eta bi seme-alaba dituzte: Manex eta Kaia. Zarautzen bizi dira, eta Josebak itsasoarekiko duen maitasuna nabarmena da; surfa eta arrantza dira bere zaletasun nagusiak. Kirola ere maite du, eta golf eta naturarekin lotutako jarduerak praktikatzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal herritar horren aukera pertsonala da euskal abizen hori Arguiñano formarekin idaztea. Izan ere, Euskaltzaindiak euskara batuan Argiñano idatzi behar dela arautu du. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cocina con Joseba Arguiñano. in: Planeta Cocina. Editorial Planeta, 296 or. ISBN 8408258133, 9788408258131..
* ↑ jarguinano.com
* ↑ (Gaztelaniaz) «Joseba Arguiñano» Hogarmania.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113249853
* Multimedia: Joseba Arguiñano / Q113249853
# Millennium Stadium

Milurtekoaren Estadioa, ingelesez Millennium Stadium eta galeseraz Stadiwm y Mileniwm, 2016a ezkeroztik Principality Stadium edo Stadiwm Principality, Galesko Cardiff hiriburuan dagoen errugbi estadio bat da, Cardiffen dagoena, Taff ibaiaren alboan. Galesko errugbi selekzioaren egoitza izateaz gain, futbol estadio moduan ere erabiltzen da.

## Historia

1999ko Munduko Errugbi Txapelketarako parada probestuz eraiki eta bertan finala jokatu zen. Haren eraikitze lanek 126.000.000 libera esterlina inguruko diru kostua izan zuen.
Londresko Wembley Stadium berreraikitzen ari ziren denboran, kiroldegi horretan jokatu ziren futboleko Carling Cup delakoa, Community Shield eta Ingalaterrako Kopa edo FA Cup lehiaketak.
* Barnealdea, Gales eta Fijiren arteko errugbi partiduan..
* Kanpoaldea eta Taff ibaia.
* Gales eta Fijiren arteko errugbi partiduan.
* Gales eta Uruguairen arteko errugbi partiduan.

## Ikus gainera

* 1999ko Munduko Errugbi Txapelketa

## Kanpo estekak

* Millennium Stadiumen webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q204496
* Multimedia: Millennium Stadium / Q204496
# Hotel de Londres y de Inglaterra

Hotel de Londres y de Inglaterra Gipuzkoako Donostia hiriburuko Erdialdea auzoan dagoen hotel bat da. Alderdi Eder parkea eta Kontxako hondartzaren alboan kokatua dago. Kontxako pasealekua eta Zubieta kalearen artean dago.

## Kokapenak

Lehenengo kokapen bat izan zuen Askatasun etorbidea, 19-21 zenbakietan, 1873ko sorrera-urtetik 1902 arte, baina 1902an egungo kokapenera lekualdatu zen, Zubieta kalea, 2 zenbakira.

## Ikus, gainera

* Belle Epoque

## Kanpo estekak

* Londres hotelaren webgunea (eleanitza)
* Datuak: Q12262572
# Aviva Stadium

Aviva Stadium (irlanderaz Staid Aviva), informalki New Lansdowne Road Stadium bezala ezagutzen da, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen estadio bat da.
Ballsbridge auzoan dago, Lansdowne Road estadioa zenaren kokalekuan.

## Historia

2010eko maiatzaren 14ean ireki zutena. Erausitako Lansdowne Road estadio zaharra ordezkatu zuen, eta estadio berri honek 50.000 ikusleko gaitasuna du. Bere etxeko talde nagusiak Irlandako Errugbi Selekzioa eta Irlandako Futbol Selekzioa dira. Estadioa UEFAko eliteko aurreneko irlandar estadioa da eta 2011ko UEFA Koparen finalaren jokalekua izango da.

## Iruditegia

* Kanpoaldetik ikusita
* Barne giroa.
* Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
* Gauez.

## Ikus gainera

* Lansdowne Road
* Sei Nazioen Torneoa
* Croke Park

## Kanpo estekak

* Aviva Stadiumen Webgune Ofiziala (Ingelesez)
* Lansdowne Road Stadium Development Company erakundearen webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q244402
* Multimedia: Aviva Stadium / Q244402
# Yellowstone (telesaila)

    Artikulu hau telesailari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Yellowstone (argipena)».
Yellowstone Taylor Sheridanek eta John Linsonek sortutako drama telesail estatubatuarra da, eta 2018ko ekainaren 20an estreinatu zen Paramount Network telebista katean. Protagonista nagusiak dira Kevin Costner (ekoizle exekutiboa ere bada), Wes Bentley, Kelly Reilly, Luke Grimes, Cole Hauser, Dave Annable eta Gil Birmingham dira.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Telesailak ganadu-arrantxo handi bateko familia deskribatzen du: eta familia horren interesak nola nahasten diren inguruan dituen, amerindiar erreserba batekin, lur-garatzaileekin eta beste enpresa interes batzuekin, eta Yellowstone parke nazionalarekin, politikak eta indarkeriak nahasten duen harreman zail bat.

## Aktoreak

* Kevin Costner: John Dutton
* Luke Grimes : Kayce Dutton
* Kelly Reilly : Beth Dutton
* Wes Bentley : Jamie Dutton
* Cole Hauser : Rip Wheeler
* Kelsey Asbille : Monica Dutton
* Brecken Merrill : Tate Dutton
* Jefferson White : Jimmy Hurdstrom
* Gil Birmingham : Thomas Rainwater
* Denim Richards : Colby
* Forrie J. Smith : Lloyd
* Ian Bohen : Ryan
* Ryan Bingham : Walker
* Finn Little : Carter
* Wendy Moniz : Lynelle Perry
* Jennifer Landon : Teeter
* Kathryn Kelly : Emily
* Moses Brings Plenty : Mo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47452423
* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelerazko Wikipediako «Yellowstone (serie de televisión)» artikulutik itzuli da; zehazki, 2021-12-08ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
# Matías Múgica

Matías Múgica Franco De Medinaceli (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1961) itzultzailea eta editorea da. Filologia Klasikoko ikasketak amaitu ondoren, Itzulpen Masterra egin zuen. Gaur egun, itzulpen- eta edizio-lanak egiten ditu Nafarroako administrazioarentzat.
Literatura-arloan ere lan esanguratsuak egindakoa da Múgica. Frantsesetik, ingelesetik, alemanetik eta italieratik zenbait literatura-lan itzuli ditu euskarara. Beste egile batzuen artean, aipagarriak dira ondorengo hauek: Louis-Ferdinand Céline, Joseph Roth, Goethe, Boccaccio, Maupassant. François Villon idazlearen Testamentuak aipamen berezia merezi du: Erein eta Igela argitaletxeek Literatura Unibertsalaren bilduman argitaratu zuten 2016an, eta horri esker Euskadi Literatura Saria jaso zuen 2017an, itzulpengintza arloan.

## Itzulpenak

* Odisea; Homero (2025), Balea Zuria.
* Testamentua; François Villon (2016), Erein/Igela.
* Gauaren muturrerainoko bidaia; Louis-Ferdinand Céline (2016), Igela.
* Werther gaztearen arrangurak; Johann Wolfgang von Goethe (2013), Igela.
* Dekameron. Hamar ipuin; Giovanni Boccaccio (2011), Igela.
* Hiltzaile baten aitormena gau batean kontatua; Joseph Roth (2003), Igela.
* Edale santuaren kondaira; Joseph Roth (2001), Igela.
* Mari Gizen: eta beste zenbait ipuin [antologia]; Guy de Maupassant (1998), Igela.
* Ikustezinak!; R. L. Stine (1998), Ediciones B.
* Irribarrez hil; R. L.Stine (1998), Ediciones B.
* Luburu [sic] arteko munstroa; R. L. Stine (1998), Ediciones B.
* Munstro odola; R. L. Stine (1998), Ediciones B.
* Ez jaitsi sotora!; R. L. Stine (1997), Ediciones B.
* Hildakoen etxea; R. L. Stine (1997), Ediciones B.
* Sakoneko izua; R. L. Stine (1997), Ediciones B.
* Txorimaloa ibiltzen hasten da gauerdian; R. L. Stine (1997), Ediciones B.
* Gauaren muturrerainoko bidaia; Louis-Ferdinand Celine (1992), Igela.

## Sariak

* 2017 Euskadi Saria, Testamentua itzulpenagatik. Jatorrizkoa François Villonek idatzi zuen, XV. mendean, frantsesez.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal herritar horren aukera pertsonala da euskal abizen hori Múgica formarekin idaztea. Izan ere, Euskaltzaindiak euskara batuan Muxika idatzi behar dela arautu du. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia.
* 1 2 Kulturklik Leire Bilbao, Ander Izagirre, Mikel Valverde eta Matías Múgica dira aurtengo Euskadi Literatura Sarietako gainerako irabazleak. .
* ↑ Matías Múgicak jaso du Itzulpenaren Euskadi Saria, ‘Testamentua’ itzulpenagatik (2017/10/13). .
* Datuak: Q42384447
* Multimedia: Matías Múgica / Q42384447
# Groenlandiar balea

Groenlandiar balea (Balaena mysticetes) balaenidae familiako zetazeo espeziea da. 20 metrorainoko luzera eta 136 tonako pisua izan ditzake. Ez du migraziorik egiten eta urte guztian Ozeano Artikoan bizi da.

## Erreferentziak

* ↑ Linnaeus. (1758). 1 Syst. Nat., 75 or..

## Kanpo estekak

* MarineBio.org (Ingelesez)
* 'Balaena mysticetus'ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
* Datuak: Q174652
* Multimedia: Balaena mysticetus / Q174652
* Espezieak: Balaena mysticetus
# Ferra-saguzar

Ferra-saguzar edo errinolofo Rhinolophus generoko saguzarren izen arrunta da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.

## Especies

* Rhinolophus acuminatus, Peters, 1871.
* Rhinolophus adami, Aellen y Brosset, 1968.
* Rhinolophus affinis, Horsfield, 1823.
* Rhinolophus alcyone, Temminck, 1852.
* Rhinolophus anderseni, Cabrera, 1909.
* Rhinolophus arcuatus, Peters, 1871.
* Rhinolophus blasii, Peters, 1866.
* Rhinolophus borneensis, Peters, 1861.
* Rhinolophus canuti, Thomas y Wroughton, 1909.
* Rhinolophus capensis, Lichtenstein, 1823.
* Rhinolophus celebensis, K. Andersen, 1906.
* Rhinolophus clivosus, Cretzschmar, 1828.
* Rhinolophus coelophyllus, Peters, 1867.
* Rhinolophus cognatus, K. Andersen, 1906.
* Rhinolophus cornutus, Temminck, 1835.
* Rhinolophus creaghi, Thomas, 1896.
* Rhinolophus darlingi, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus deckenii, Peters, 1867.
* Rhinolophus denti, Thomas, 1904.
* Rhinolophus eloquens, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus euryale, Blasius, 1853.
* Rhinolophus euryotis, Temminck, 1835.
* Rhinolophus ferrumequinum, Schreber, 1774.
* Rhinolophus fumigatus, Rüppell, 1842.
* Rhinolophus guineensis, Eisentraut, 1960.
* Rhinolophus hildenbrandti, Peters, 1878.
* Rhinolophus hipposideros, Bechstein, 1800.
* Rhinolophus imaizumii, Hill y Yoshiyuki, 1980.
* Rhinolophus inops, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus keyensis, Peters, 1878.
* Rhinolophus landeri, Martin, 1838.
* Rhinolophus lepidus, Blyth, 1844.
* Rhinolophus luctus, Temminck, 1835.
* Rhinolophus maclaudi, Pousargues, 1897.
* Rhinolophus macrotis, Blyth, 1844.
* Rhinolophus malayanus, Bonhote, 1903.
* Rhinolophus marshalli, Thonglongya, 1973.
* Rhinolophus megaphyllus, Gray, 1834.
* Rhinolophus mehelyi, Matschie, 1901.
* Rhinolophus mitratus, Blyth, 1844.
* Rhinolophus monoceros, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus nereis, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus osgoodi, Sanborn, 1939.
* Rhinolophus paradoxolophus, Bourret, 1951.
* Rhinolophus pearsonii, Horsfield, 1851.
* Rhinolophus philippinensis, Waterhouse, 1843.
* Rhinolophus pusillus, Temminck, 1835.
* Rhinolophus rex, G. M. Allen, 1923.
* Rhinolophus robinsoni, K. Andersen, 1918.
* Rhinolophus rouxii, Temminck, 1835.
* Rhinolophus rufus, Eydoux y Gervais, 1836.
* Rhinolophus sedulus, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus shameli, Tate, 1943.
* Rhinolophus silvestris, Aellen, 1959.
* Rhinolophus simplex, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus simulator, K. Andersen, 1904.
* Rhinolophus stheno, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus subbadius, Blyth, 1844.
* Rhinolophus subrufus, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus swinnyi, Gough, 1908.
* Rhinolophus thomasi, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus trifoliatus, Temminck, 1834.
* Rhinolophus virgo, K. Andersen, 1905.
* Rhinolophus yunanensis, Dobson, 1872.
* Datuak: Q2000632
* Multimedia: Rhinolophus / Q2000632
* Espezieak: Rhinolophus
# Onagro

    Artikulu hau animaliari buruzkoa da; arma gaitzat duena beste hau da: «Onagro (arma)»
Onagroa (Equus hemionus), basastoa ere deitua, Equidae familiako animalia da, etxeko astoaren modukoa da baina burua eta gorputza orokorrean handiagoak dituena. Asiako estepa eta mendietan bizi da eta hainbat azpiespezie daude.

## Deskribapena

Onagroa basastoaren espezie bat da, Ekialde Hurbilean hedatua. Hala ere onagroen azpiespezie guztiak Afrikako basa astoetatik nahiko ezberdinak dira. Banako bakoitzak altuera eta larruazala ezberdina izan dezake. Larruazal kolorea txuri-urdinxkatik ia beltzera doa, baina arruntena kolore horixka da. Zurda eta buztana ilunak izan ohi ditu. Gurutzera duten altuera 1,3 m-koa izan ohi da. Abiadura handian troskan joan daiteke. Lasterketa motzetan 70 km/h-ko abiadura harrapa dezake; bestalde, 20 km/h-ko abiadura manten dezake 120 minutuz.
Estepatan bizi ohi denez, dezente denbora pasa dezake urik edan gabe.

## Etimologia

Onagro hitza grekotik dator (ὄναγρος) eta asto basatia esan nahi du, ὄνος ('onos, astoa), eta ἄγριος ('agrios, basatia) hitzen elkarketatik sortua baita.
Espeziearen latinezko izena ere, hemionus, grekotik hartua da (ἡμίονος) eta sasi-astoa edo erdi-astoa esan nahi du, ἡμι- (hēmi-, erdia) eta ὄνος (ónos, astoa) hitzak elkartuz.

## Azpiespezieak

Egun hainbat ikerlarientzat onagro espezie guztiak, irauten dutenak zein desagertuak, onagro espezie bakar baten tokiz tokiko azpiespezieak besterik ez dira. Gauzak horrela, esate baterako Equus hydruntinus oso gertu litzateke egun oraindik irauten duten onagroengandik.
Badaude onagroaren hainbat azpiespezie ofizialki onartuak:
* Mongoliako onagroa edo khulan, Equus hemionus hemionus. Antza hainbat adituek aipatzen duten Equus hemionus luteus edo Gobiko onagroa azpiespezie bera da.
* Turkmenistango onagroa edo kulan, Equus hemionus kulan.
* Persiako onagroa edo gur, Equus hemionus onager.
* Indiako onagroa edo khur, Equus hemionus khur.
* Egun desagerturik dagoen Siriako onagroa edo hemippe, Equus hemionus hemippus †.
* Equus hydruntinus†, edo Europako basastoa. Hainbatek desagertutako abere hau Iberiar Penintsulako enzebro abere misteriotsuarekin lotzen dute.

## Banaketa geografikoa

Haien bizilekua mugatua izan da eta gaur egun, esate baterako, Persiako onagroaren azken abereak Irango eta Israelgo iparraldean dagoen meseta batean bizi ohi dira. Jakin denez 3 zonalde ezberdinetan 400 onagrok soilik diraute bizirik. Beste azpiespezieek kopuru handiagoa izan arren, orohar azken hamarkadetan atzerakada handia jasan du haien populazioak ere.

## Biziraupena

Onagroen mehatxurik handienak ehiza eta belardietan elikatzeko ganaduarekiko lehia dira. Onagroen ehiza autoetatik egiten da, janari eta medikuntzarako erabiltzen dituzte ehizakinak.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)Mammals - full taxonomy and Red List status Ugaztun guztien egoera 2008an
* ↑ Pallas. (1775). 19 Nova Comm. Imp. Acad. Sci. Petrop., 394 or..
* 1 2 http://www.iucnredlist.org/details/7951/0

## Kanpo estekak

* 'Equus hemionus'ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
* Datuak: Q180960
* Multimedia: Equus hemionus / Q180960
* Espezieak: Equus hemionus
# Aplodontia rufa

Aplodontia rufa Aplodontia generoko animalia da. Karraskarien barruko Aplodontiidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ Rafinesque. (1817). in: Aplodontiidae. Am. Mon. Mag., 45 or..

## Ikus, gainera

* Aplodontia
* Aplodontiidae

## Argazki galeria

* Datuak: Q503813
* Multimedia: Aplodontia rufa / Q503813
* Espezieak: Aplodontia rufa