OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maitane Basasoro Ziganda

Maitane Basasoro Ziganda (Errenteria-Orereta, Gipuzkoa 1992ko apirilaren 3a) Hezkuntza Zientzietan doktorea da, Psikodidaktikan masterduna eta Haur Hezkuntzan eta Lehen Hezkuntzan graduatua. Egun irakasle atxikia da Donostiako Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatean (UPV/EHU). UEUko kidea ere bada.

## Ikerketa

2022an defendatu zuen bere doktoretza-tesia (UPV/EHU), Ikasleen parte-hartzea eskola demokratikoak eraikitzeko giltzarri. Irakasleen begirada berritu batetik abiatutako Antzuola Herri Eskolako hezkuntza proiektua izenburupean. Bere ikerketa-lanak demokrazia eta justizia soziala hezkuntzan, ikasleen partaidetza eta pedagogia kritikoa barne hartzen ditu.

## Dibulgazioa

2020ko UEUren Txiotesia lehiaketan parte hartu zuen eta baita 2021eko Ikergazte kongresuan ere. 2023ko kongresuan batzorde dinamizatzaileko kide izan zen eta 2025eko kongresuan Batzorde Zientifikoko kide izango da.

## UEUkidea

Ikergazte kongresuko batzorde dinamizatzaileko kide izateaz gain, pedagogiarekin lotutako jardunaldien antolaketan ere parte hartu izan du.GOI ikastegiko "Hezkidetzatik pedagogia feministetara: euskal curriculuma iparrorratz" graduondokoan irakasle izan da.

## Erreferentziak

* ↑ Ziganda, Maitane Basasoro. (2022). Ikasleen parte harzea eskola demokratikoak eraikitzeko giltzarri. Irakasleen begirada berritu batetik abiatutako Antzuola Herri Eskolako hezkuntza proiektua. (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «Maitane Basasoro: "Antzuola Herri Eskolan eraikitzen den curriculuma, ikasleen ideia eta interesetatik abiatzen da"» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «IV. Ikergazte. Nazioarteko ikerketa euskaraz. Kongresuko artikulu bilduma. Gizarte Zientziak eta Zuzenbidea» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «Ikergazte kongresua, hirugarren egunaren balorazioa: Maitane Basasoro, Unai Lertxundi eta Begoña Altuna» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «Batzordeak» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-26).
* ↑ «Maitane Basasoro Ziganda» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «GOI institutua :: ikasi :: Udako Euskal Unibertsitatea» www.goi-institutua.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).

## Kanpo estekak

* Maitane Basasoro Ziganda Inguma datu-base akademikoan
* Maitane Basasoro Ziganda Artizarra sare sozial profesionalean
* Datuak: Q64008040
# Melanosoma

Melanosoma animalia-zeluletan dagoen organulu bat da, eta melaninaren sintesi-, biltegiratze- eta garraio-lekua da. Melanina argia xurgatzen duen pigmentu arruntena da animalia-erreinuan. Melanosomak arduratzen dira koloreaz eta animalien zelula eta ehunetako fotobabesaz.
Melanosomak melanozito izeneko azaleko zeluletan sintetizatzen dira, baita begiko melanozito koroideoetan eta erretinako pigmentu-epitelioko zeluletan ere (EPR). Behe-ornodunetan, melanoforoetan edo kromatoforoetan egoten dira.
# Jon Egaña Huguet

Jon Egaña Huguet (Bermeo, Bizkaia, 1991ko irailaren 27a) Farmazian litzentziatua eta Neurozientzietan doktorea da. Gaur egun UPV/EHUko irakasle eta ikertzailea da eta UEUko kidea ere bai.

## Ikerketa

2020. urtetik Neurozientzietan doktorea da (UPV/EHU) Potentzial aldakorreko lehen motako hartzaile vanilloidearen jatorrizko ezabapenak saguaren bihurgune horzduneko endokannabinoide sisteman duen eragina izeneko lanarekin.

## Dibulgazioa

UEUk ikertzaile gazteen ikusgarritasuna areagotzeko eta dibulgaziora begira sortutako Akademiatik Plazara saioanzein Ikerl(h)ari bideopodcastean parte hartu du. Aurretik UEUren 50. urteurrena ospatzeko Bilboko UEUfestan ere eman zuen bere ikerketaren berri. Horretaz gain, Osasun-zientzietako Ikertzaileen III. Topaketetan zein 2019, 2021 eta 2023ko Ikergazte kongresuetan ere parte hartu du. Azken horretan batzorde dinamizatzaileko kide izan da.

## Erreferentziak

* ↑ Huguet, Jon Egaña. (2020). Potentzial aldakorreko lehen motako hartzaile vanilloidearen jatorrizko ezabapenak saguaren bihurgune horzduneko endokannabinoide sisteman duen eragina. (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ Udako Euskal Unibertsitatea - UEU -. (2023-11-03). Akademiatik Plazara: ikertzaile gazte euskaldunak oholtzara. (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «ikerl(h)ari, ikertzaile euskaldunak ezagutarazten» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «UEUfesta, Bilbo» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «Osasun-zientzietako Ikertzaileen III. Topaketak» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «III. Ikergazte. Nazioarteko ikerketa euskaraz. Kongresuko artikulu bilduma. Osasun Zientziak» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «IV. Ikergazte. Nazioarteko ikerketa euskaraz. Kongresuko artikulu bilduma. Osasun Zientziak» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «V. Ikergazte. Nazioarteko ikerketa euskaraz. Kongresuko artikulu bilduma. Osasun Zientziak» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ «Ikergazte kongresua, lehenengo egunaren balorazioa: Jon Egaña eta Alnhoa Latatu» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).

## Kanpo estekak

* Jon Egaña Huguet Inguma datu-base akademikoan
* Datuak: Q131436926
# Luis Garde

Luis Garde Iriarte (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1961eko abuztuaren 11) euskal idazlea da. Filologia ikasi zuen. Egun Donezteben du bizitokia eta bizibidea.
Londreseko The Cloud Appreciation Society elkarteko kide zenbakiduna da.
2016an Euskadi Literatura Sariak irabazi zuen, Ehiztariaren isilaldia eleberriagatik. Sari hori irabazi eta gero ere, euskal literatura kritikak arreta urria eskaini zion liburu horri; Pako Aristiren ustez, euskal literaturan dabiltzan gehienek gizartean nozitzen duten ikusezintasunaren erakusgarri da.

## Lanak
### Poesia

* Oihan nabarra (2004, Euskaltzaindia - BBK)
* Haize hegoaren aroak (2007, Pamiela)
* Gertakarien urtzea (2008, Alberdania)
* Unplugged (2009, Kutxa Fundazioa)
* Maizter arrotza (2013, Erein)
* Trenen abiadura (2014, Pamiela)
* Eremuen birkalifikatzea (2014, Pamiela)
* Barbaroak baratzean (2017, Balea Zuria)
* Urrats galduen hotsa 2024, Pamiela)

### Nobela

* Ehiztariaren isilaldia (2015, Pamiela)
* Aireportuko musika (2020, Pamiela)

### Erdaretan

* El silencio del cazador (2016, Pamiela), Ehiztariaren isilaldiaren gaztelaniazko bertsioa.

### Antologiak eta lan kolektiboak

* Las aguas tranquilas. Ocho poetas vascos actuales (2017, Renacimiento)
* Diversos. Poetas alrededor de Pamplona (2017, Ediciones del 4 de agosto)
* 39 idazle nafar (2017, Pamiela)
* Die stimmen der amsel (2018, EYE Verlag)

## Sariak

* 2003an, BBK Fundazioak eta Euskaltzaindiak emandako Felipe Arrese Beitia Poesia saria Oihan nabarra lanagatik.
* 2005ean, Elkarlanean Fundazioaren Joseba Jaka Beka, Gertakarien urtzea liburua idazteko.
* 2009an, Irungo Udaletxearen eta Kutxa Fundazioaren Irun Hiria Poesia Saria, Unplugged lanari.
* 2012an, Bilboko Udaletxearen eta Blas de Otero Fundazioaren Blas de Otero-Bilbo Uria Poesia saria, Maizter arrotza liburuari.
* 2014an, Gipuzkoako Diputazioaren Xabier Lete Poesia saria, Eremuen birkalifikatzea lanari.
* 2016an, euskarazko literaturaren Euskadi Literatura Saria Ehiztariaren isilaldia (2015, Pamiela) eleberriagatik.
* 2018an, Literatura Kritikoen Espainiako Elkartearen Kritikaren Saria jaso zuen Barbaroak baratzean obrak.
* 2018an, Bizkaiko Foru Aldundiaren Lauaxeta Poesia Saria, Barbaroak baratzean obrari.
* 2024an, Urrats galduen hotsak ez du iruzkin bakar bat ere jaso euskal kritikan.

## Erreferentziak

* ↑ Aristi, Pako. (2016-12-17). «Luis Garderen kasua» Ortzadar 477: 3..
* ↑ Luis Garderen liburuei buruzko zenbait kritika, Literaturaren Zubitegia.
* ↑ Eitb.eus: "Euskadi sariak 2016, Luis Garde, Xabier Olarra eta Gabriela Ybarrarentzat"

## Kanpo estekak

* «Luis Garde», Literaturaren Zubitegia.
* «Luis Garde», basquepoetry.eus, Euskal Poesiaren ataria.
* «Luis Garde Iriarte», EIEren weba.
* «Aireportuko musika», Pamielaren weba.
* «Deseroso»
* Datuak: Q12262674
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Antzinako Gobernu Militarraren eraikinak

Antzinako Gobernu Militarraren eraikinak Melillako hiri espainiarreko eraikin klasizistak dira. Melilla Zaharrean daude, Aljibeen Plazan, eta Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte dira, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia

* Planta baja
* PlantaAlta
* 1887
Multzoko lehen eraikina, eskuinaldekoa, Gobernu Militarrarentzat eraiki zen 1882an, eta beheko solairuan bulegoak eta goiko solairuan harrera-gelak ditu. Bigarren eraikina, ezkerretara, Gobernuaren Etxea da, 1890ean lehen eraikinean espazio faltagatik eraikia, Gobernu Militarreko Buruaren bizileku izateko, eta hirugarren eraikina, azken honen atzean, Artilleriako Kuartel zahar bat.

## Deskribapena

Beheko solairua eta solairu nagusia ditu. Harlangaitzezko hormak eta adreilu trinkoa ditu, eta burdinazko habeak eta adreilu bereko gangatilak. Fatxada zainduak Gobernu Militarrekoak dira, leihoen beheko solairuan, eta erdian ate bat dago, karpanel-arkuekin. Ate nagusiak antzeko leihoak ditu, eta balkoiak. Leiho horietako bat begiratoki bihurtu da, eskuinaldean, eta balkoi bat du erdiko ardatzean. Azken hori Espainiako armarri batek errematatzen du. Zabaltzako babesak, berriz, balaustradaz osatuta daude. Gobernu Etxean, bi solairuetako leihoak dinteldunak dira, sarrerako atea erdi-puntuko arkuduna da eta, bere gainean, erdiko ardatzean, balkoiz inguratutako balkoi jarraitua dago.

## Erreferentziak

* ↑ «GOBIERNO MILITAR Y CASA DEL GOBIERNO» http://franciscosarogandarillasmispagin.blogspot.com.es.
* ↑ Comienzan las obras de rehabilitación de la fachada de la Casa del Gobernador, que costarán 43.000 euros y durarán dos meses. .
* ↑ Sánchez T., Paqui. (1 de marzo de 2019). Fomento rehabilitará en dos meses la fachada de la Casa del Gobernador por 44.000 euros. .
* ↑ «Fomento rehabilitará la fachada de la Casa del Gobernador de Melilla» El Faro de Melilla 1 de marzo de 2019.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5755497
* Multimedia: Casa del Gobernador, Melilla / Q5755497
# Joseph Bédier

Joseph Bédier (Paris, 1864ko urtarrilaren 28a – Le Grand-Serre, 1938ko abuztuaren 29a) frantziar idazle eta literaturaren historialaria izan zen.
Parisen jaio zen eta Reunionen eman zuen haurtzaroa. Erdi Aroko literatura frantsesa irakatsi zuen Suitzako Friburgo Unibertsitatean eta Parisko Collège de Francen. Tristan eta Isolda, Errolanen kantua eta fabliauxak bezalako testu frantses zaharrekiko interesa berpizten du. 1920an Frantses Akademiako kide hautatu zuten.

## Lanak

* Le lai de l’ombre (1890)
* Le fabliau de Richeut (1891)
* Les fabliaux, études de littérature populaire et d’histoire littéraire du Moyen Âge (1893)
* De Nicolao Museto (gallice Colin Muset), francogallico carminum scriptore (1893)
* Le roman de Tristan et Iseut (1900)
* Le roman de Tristan par Thomas (2 vol., 1902–1905)
* Études critiques (1903)
* Les deux poèmes de la folie Tristan (1907)
* Légendes épiques, recherches sur la formation des chansons de geste (1908–1913)
* Les chansons de croisade (1909)
* Les chansons de Colin Muset (1912)
* Les crimes allemands d’après les témoignages allemands (1915)
* Comment l’Allemagne essaie de justifier ses crimes? (1915)
* Joseph Bédier eta Paul Hazard: Histoire de la littérature francaise. 2 Vol. (1923/24)
* L’effort français (1919)
* La chanson de Roland (edizio kritikoa, 1920)
* La chanson de Roland (Oxfordeko eskuizkribuaren arabera, 1922)
* Commentaires sur la chanson de Roland (1927)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q380842
* Multimedia: Joseph Bédier / Q380842
# Joubert Siriakoa

Joubert Siriakoa (Gilbert, Josbert edo Jobert ere bai) (? – 1177ko urria) Ospitaleko Zaldunen 7. Maisu Handia izan zen 1172tik hil zen arte.
Caste de Murolsen oinordeko izendatu zuten 1172an, artean Gilbert d'Assailly maisu handia bizi zen bitartean.
1171ean Amalariko I.a Jerusalemgoak Konstantinoplara bidaiatu zuen eta Joubert erresumako erregeorde utzi zuen. 1172an Joubertek Raimundo III.a Tripolikoa askatzea lortu zuen Nur ad-Din Mahmuden preso eta erreskaterako dirua jarri zuen. 1174ko abuztuan, Siziliako flotari Egiptori erasotzen laguntzeari uko egin zion, eta 1175ean, Raimundorekin bat egin zuen Homsi erasotzeko planetan. Urte horretan dekretu bat eman zuen mezei, sakramentuei eta Ospitale Ordenako beste gai batzuei buruzko arau eta prozedurekin.

## Bibliografia

* Delaville Le Roulx, Joseph (1904). Les Hospitaliers en Terre Sainte et à Chypre (1100-1310). E. Leroux, Paris.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1396990
* Multimedia: Joubert de Syrie (GM 7) / Q1396990
# Else M. Barth

Else Margarete Barth (Strinda, Norvegia, 1928ko abuztuaren 3a - Groningen, Herbehereak, 2015eko urtarrilaren 6a) filosofoa izan zen. Filosofia analitiko irakaslea izan zen Groningengo Unibertsitatean. Norvegiako Zientzia eta Letren Akademiako kide izan zen. Herbehereetako Arte eta Zientzien Errege Akademiako kide izendatu zuten 1978an.

## Biografia

Filosofia analitiko irakaslea izan zen Groningengo Unibertsitatean, 1977tik 1993ra. Ekarpen garrantzitsuak egin zizkien logika enpirikoari, argudiaketaren azterketari eta filosofia feministari.
Norvegian ezagunagoa zen Vidkun Quislingen ideologia idiosinkrasikoa, "unibertsaltasuna".Gai honi buruzko liburua zabaldu eta ingelesez argitaratu zen A Nazi Interior: Quisling's Hidden Philosophy bezala.
2015eko urtarrilean hil zen Groningenen.

## Hautatutako argitalpenak

* De logica van de lidwoorden in de traditionele filosofie, Universitaire Pers Leiden: Leiden 1971.
* Evaluaties, Van Gorcum: Assen 1972.
* The Logic of the Articles in Traditional Philosophy, D. Reidel Publishing Company: Dordrecht 1974.
* Perspektieven, Rijksuniversiteit Groningen: Groningen 1979.
* Argumentation. Approaches to Theory Formation (red.), John Benjamins: Amsterdam 1982 (J. Martens-ekin).
* From Axiom to Dialogue, Walter de Gruyter: Berlijn 1982 (Erik Krabbe-ekin).
* Problems, Functions and Semantic Roles, Walter de Gruyter: Berlijn 1986 (Rob Wiche-ekin).
* From an Empirical Point of View: The Empirical Turn in Logic, Communication & Cognition: [Gent] 1992 (Jan Van Dormael en Fernand Vandamme-ekin).
* Logic and Political Culture (red.), North-Holland Publishing Company: Amsterdam 1992 (Erik Krabbe-ekin).
* Women Philosophers: A Bibliography of Books through 1990, Bowling Green State University, Bowling Green, OH 1992.
* Gud, det er meg: Vidkun Quisling som politisk filosof, Pax Forlag: Oslo 1996.
* A Nazi Interior: Quisling's Hidden Philosophy, Peter Lang: Frankfurt 2003.
* Feministische mannen: Nederland in de schaduw van Scandinavië, Eburon: Delft 2010 (Henk Misset-ekin).

## Erreferentziak

* ↑ «Artikkel: Gruppe 3: Idéfag» web.archive.org 2015-01-09.
* ↑ KNAW Historisch Ledenbestand | Digitaal Wetenschapshistorisch Centrum. .
* ↑ «Barth, Else Margarete - Pax Forlag» www.pax.no.
* ↑ «9780820464312: A Nazi Interior: Quisling's Hidden Philosophy - Barth, E M; Barth, Else Margarete: 0820464317 - AbeBooks» www.abebooks.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18752558
* Multimedia: Else Margarete Barth / Q18752558
# Calaisko burgesak

Calaisko burgesak (frantsesez: Les Bourgeois de Calais) 1347an, eta Ehun Urteetako Gerraren (1337-1453) harira, Ingalaterrak setiatutako Frantziako Calais hiriko biztanleen biziak salbatzeko euren burua Eduardo III.a Ingalaterrakoari eskaini zioten sei burgesen omenezko eskultura da.
1885ean Auguste Rodin eskultoreari Calais hirian ipiniko zen gizon horien omenezko eskultura bat egiteko ardura eman zitzaion. Lau urtez bozetoak lantzen egon ondoren, 1888rako jada eskultura prest zegoen eta 1895ean inauguratu zen.
Gaur egun munduko hainbat lekutan eskultura honen kopiak ere badaude, tartean Londres hiriko Whitechapel auzoan.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q978987
* Multimedia: Les Bourgeois de Calais / Q978987
# Kontxi Erro

Kontxi Erro (Lesaka, Nafarroa, 1951) andereño aitzindarietako bat izan zen Bidasoko ikastolak sortu zituen mugimenduan. Irakasle erretiratua da orain, Lesakako Tantirumairu ikastolan eta hamaika frontetan aritua. Ikastolan pedagogia berriak eta bertsolaritza integratzeko sustatzaile nagusietako bat izan da. Gainera euskararen erabilera sustatzeko Euskal Herrian Euskaraz taldearen sortzaileetako bat izan zen, Txillardegirekin batera, eta nazioarteko kooperazioan ere aritu zen Askapenaren bidez, Guatemalan lau hilabete eman zituen hango bakea sinatu baino lehen.

## Erreferentziak

* 1 2 Elizondo, Edurne. (2025-01-25). «Bidea hutsetik hasi zutenen loraldia» Berria (Noiz kontsultatua: 2025-01-24).
* 1 2 Tubia, Iker. (2022-03-20). ««Proiektu batean sinesten duzularik, ahal duzun hoberena ematen duzu»» Berria (Noiz kontsultatua: 2025-01-24).
* ↑ «Bortzirietako 70eko eta 80ko hamarkadako euskararen biziberritzeaz dokumentala» EITB 2025-01-28 (Noiz kontsultatua: 2025-01-31).
* ↑ Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale Elkartea. (2000). «Bertsolaritzaren peoiak : eskolarteko bertsolariak prestatzen - Liburutegia - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) Xenpelar Dokumentazio Zentroa-BertsozaleElkartea. «Kontxi Erro - Biografías - BDB. Base de datos sobre bertsolarismo» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale Elkartea. (2023-06-07). «2023-06-07 Lesaka. Kontxi Erro bertso eragileari elkarrizketa [Bideoa - digitala - Grabación - BDB. Base de datos sobre bertsolarismo»] bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-24).

## Ikus, gainera

* Andereño (ikastolak)
* Elbira Zipitria
* Miren Egaña Goya
* Miren Koruko Gonzalez Galarraga

## Kanpo estekak

* «Bortzirietako 70eko eta 80ko hamarkadako euskararen biziberritzeaz dokumentala» EITB
* Datuak: Q111311102
# Maria del Carmen Agirre Delclaux

Maria del Carmen Agirre Delclaux (Bilbo, Bizkaia) antropologoa da.

## Agoteak

Bere lanik ezagunena, Los agotes izenekoa da, bere doktore-tesia hain zuzen, 1970ean Julio Caro Barojak zuzendu zuena. Liburua 1977an argitaratu zen, eta denbora luzez aurkitzen zaila izan bazen ere, 2006an berrargitaratu zen eta agoteen kultura erakusten du, modu anitzetan diskriminatutako eta jazarritako herrietako bat. Azken agoteak Bozaten bizi dira, Baztan bailaran (Nafarroa). Frantziarekiko mugan zegoenez, han cagots izenarekin ere ezagutu ziren.
Antropologo honen lanak interes handia piztu zuen, eta bere doktore-tesiaren ondoren Agoteekin zerikusia zuten hainbat lan argitaratu ziren, eta horietako batzuek Aguirre irakaslearen lana plagioak ere izan daitezke.
Bere lanen artean "Zarautz 1900etik 1960ra: Baserria" ere aurki dezakegu, Eusko Ikaskuntzak 1997an argitaratutako lana, etxebizitzei, elikagaiei, sinesmenei, jantziei... buruzkoa.
Zarauz euskal kostaldeko hiribilduari buruz ikerketa gehien egin eta argitaratu dituen pertsonetako bat da.

## Kanpo estekak

* Agoteak, Mª del Carmen Aguirre Delclaux-en eskutik
* Zarauzko historia Mª del Carmen Aguirre Delclaux-en eskutik
* Agoteen plagioaz
* Eusko Ikaskuntza --> "Baserria"

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6004926
# Arragoa (labea)

    Arragoa terminoaren beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Arragoa (argipena)»
Arragoa edo kiskaltze labea siderita (FeCO$_3$) kaltzinatzeko erabiltzen den labea da.

## Historia

Burdina oxidotan aberatsak ziren mineralak agortu zirenean, sakonagoko galeria eta zainetan lortutako burdina karbonatoa (siderita) erabili behar izan zuten burdina ekoizteko. Euskal Herrian minerala kiskaltzeko labe hauetako asko daude meatzeetan bertan. Bi helbururekin kiskaltzen zuten minerala arragoetan: mearen metal-legea handitzeko, ezpurutasunak errez, eta garraioa errazteko, pisua murrizten baitzen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Euskal Herri Enblematikoa entziklopediako Burdinolaren historia liburutik txertatu zen 2020-11-7 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, liburu hori eta entziklopedia horretako beste zenbait Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Cabezón, Xabier. Hornos de calcinación o arragoas. leitzaran.net (Noiz kontsultatua: 2025-1-31).

## Ikus gainera

* Aizpeako meategiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4214595
# Nadine Magloire

Nadine Magloire (Port-au-Prince, 1932ko otsailaren 10a – 2021eko abenduaren 25a) haitiar-kanadar idazlea izan zen.

## Bizitza

Jean Magloire kazetariaren eta Carmen Brouard musikagilearen alaba, Nadine Magloire Port-au-Princen jaio zen eta Santa Arrosa Limakoaren ikastetxean ikasi zuen. Geroago Montrealera joan zen Maria Frantziakoaren nazioarteko ikastetxean ikasketak jarraitzera. Kazetaritzako korrespondentziazko ikastaroak ere egin zituen. 1955ean Parisera joan zen Centre d'Etudes de Radiodiffusion et Télévision zentroan ikastera. Port-au-Princera itzuli ondoren, hango École normale supérieuren ikasi zuen.
1968an, Le mal de vivre eleberria kaleratu zuen, Haitin argitaratutako lehen liburu feministatzat hartua. Eleberri hori polemikoa izan zen bere garaian, egileak sexualitateari ikuspegi feministatik begiratu baitzion. Liburua argitaratu ondoren, Magloirek gutunak trukatu zituen Simone de Beauvoirrekin. 1975ean, emakume artisten erakusketa bat antolatu zuen Port-au-Princeko Institut Françaisen. 1978ko martxotik 1979ko martxora arte Le fil d'Ariane kultura-aldizkaria argitaratu zuen. 1979an Montrealera joan zen bizitzera.

## Lan hautatuak

* Le mal de vivre (1968)
* Autopsie in vivo: le sexe mythique (1975)
* Autopsie in vivo (2009)
* Autopsie in vivo (la suite) (2010)

## Erreferentziak

* 1 2 (Frantsesez) W Charles. «Nadine Magloire, une écrivaine contestée» Le Nouvelliste 2014-01-09 (Noiz kontsultatua: 2024-11-14).
* 1 2 3 (Frantsesez) Vitiello, Joëlle. «Nadine Magloire» Île en île (Noiz kontsultatua: 2024-11-14).
* ↑ (Frantsesez) «Haiti/Diasporama: De Montréal, la grande écrivaine Nadine Magloire en exclusivité à " CANAL+HAITI "» CANAL+HAITI (Noiz kontsultatua: 2012-04-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47571408
# Inhar Urruzuno

Inhar Urruzuno Pagoaga (Ondarroa, 1987 ) bizkaitar harri-jasotzailea da. Egun Bizkaiko Txapelduna da.

## Lorpenak

* Euskal Herriko Harri Txikien Txapelketa:
** Txapelduna (2): 2014, 2016
** Bigarrena (2): 2015, 2019
* 2014, 2015, 2018, 2019, 2020, 2024 Bizkaiko 1. mailako "Txapelduna".
* Gabonetako Harri Jasotzaileen Kopa (1): 2018

## Bestelako ekitaldiak

2019ko azaroan Balmasedako aste kulturalean parte hartu zuen, "Eguzki" dantza taldearen saioan erakustaldia eginez.

## Erreferentziak

* ↑ «Inhar Urruzuno ondarrutarrak eskuratu du harri txikien Euskadiko txapela» Diario Vasco 2014/11/09.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21571729
# Sandra Gómez Pérez

Sandra Gómez Pérez (Iruñea, 1986ko maiatzaren 22a -) igerilari paralinpiko euskalduna da, B2/S12 mailan ibilitakoa. Hirutan izan da Paralinpiar Jokoetan, 2004an, 2008an eta 2012an. 2007an, IDM German Open txapelketan parte hartu zuen.

## Palmaresa

* Datuak: Q14037943
# Sandra Gómez

Sandra Gómez hauetako bat izan daiteke:
* Sandra Gómez Pérez (1986), gerilari paralinpiko euskalduna;
* Sandra Gómez Cantero (1993), motoziklismoko pilotua.
# Azerbaijanera

Azerbaijanera altaitar hizkuntza da, turkiar adarrekoa. Asiako hego-mendebaldean hitz egiten da, nagusiki Azerbaijanen eta Irango ipar-mendebaldean. Turkiar hizkuntzen oghuz taldean sailkaturik dago eta turkierarekin lotura du.
Azerbaijango hizkuntza ofizial bakarra da eta, gainera, Iranen eskualdeko hizkuntza gisan onarpen ofiziala ere badu.

## Erreferentziak

* ↑ Ethnologue
* ↑ 53. araua - Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-25).

## Kanpo estekak

* Azerbaijanera: Hizkuntzen Amaraunan
* Datuak: Q9292
* Multimedia: Azerbaijani language / Q9292