OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bou Ahmed

Aḥmad bin Mūsa bin Aḥmad al-Sharqī al-Bukhārī (arabieraz: أحمد بن موسى بن أحمد الشرقي البخاري‎), Bou Ahmed edo Bā Aḥmad (arabieraz: با حماد‎) gisa ezaguna, Marokoko Bisir Handia izan zen, eta de facto aginataria 1894 eta 1900 artean. Herrialdeko erregente bilakatu zen Hassan I.a Marokokoaren seme Abdelaziz Marokokoa tronuan jarri zuenean, ume bat zena garai horretan. Abdelazizen alde egin zuen, bere ikaslea zelako.
Bere aitona esklabo beltza zen, Moulay Slimaneren jabetzakoa, baina bere Hajib izendatu zuen. Ahmeden aita Mohammed IV.a Marokokoaren hajib izan zen, garai horretan Hassan I.aren Bisir Handia zena. Ahmed lehenengo Fezeko kalifa zen Mulay Ismaelen hajib bilakatu zen, eta ondoren Hassan I.arena. Abdelazizek 14 urterekin tronua eskuratu zuenean, bisir handi bilakatu eta Marokon krisi politikoa egotea ekidin zuen.
Ahmeden ondorengoek ere botere politiko handia izan dute Marokon, XXI. menderaino iritsi dena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Ed. Bā Ḥmād. Brill doi:10.1163/1573-3912_islam_sim_8381. (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).
# Juana Migliore Soares-Gache

Juana Migliore Soares-Gache (Buenos Airesen, Argentina, 1991) Toledon bizi den errementaria eta forja tradizionaleko irakaslea da.

## Bizitza

Juana Migliore Soares-Gatxe familiarekin batera Madrilera joan zen bizitzera hamar urte besterik ez zituela, eta bertan hazi eta hezi zen. Sei haurride izan ziren. Arteak betidanik sortu zion interesaren ondorioz, Batxilergo artistikoa ikastea erabaki zuen, ondoren La Palmako (Madril) Arte eta Ofizio Eskolan Metalari Aplikatutako Eskultura zikloa egin zuen, non forjarekin lehen harremana izan zuen. Heziketa zikloko praktikak Ramon Recuero Errementari Eskolan egitea erabaki zuen, eta bertan, bere bokazio handiaz jabetu zen, errementaria izatea.

### Lan ibilbidea
#### Errementari

2018. urtean, hainbat urtez lana eta forjaketa lanak uztartu ostean, errementaritzan aritzea erabaki zuen erabat. Horretarako, Errementari Eskolara joan zen berriro, Etorkizuneko maisu-maistrak ikasi zituen (1. maila), eta handik hurbil zegoen herri txiki batean jarri zen bizitzen, Las Vegasen (La Pueblanueva, Toledo). Hantxe ireki zuen bere tailerra.

#### Irakasle

2020ko urtarrilean Errementari Eskolako irakaslea izatera pasatu zen, Forja Tradizionaleko eskolak emanda, Forjaketaren hastapenak izeneko ikasgaia erakusten du, besteak beste sua pizten, materiala erabiltzen, tenperaturak bereizten, mailua eta beste tresna guztiak erabiltzen ikasi ostean hainbat teknika pieza ezberdinak lortzeko. Juana Migliore Soares-Gatxek lanbideak direla eta zera esan zuen:
   «Edozeinek ikas dezake errementaria izaten. Herri txiki batean bizitzea merkeagoa da eta pentsatzeko denbora ematen du.»
Errementarien eskola Ramón Recuero maisu artisauak sortutako lantegi-etxea da, errementaritza eta forja tradizionaleko teknikak ikasteko erreferentzia-leku gisa hartzen dena. San Antonion (Toledo) dago eta ikastaro trinkoak eskaintzen ditu lanbidean hasi eta ikasi nahi dutenentzat. Mundu osotik datoz interesa dutenak, duela urte batzuk Ramón Recuero maisuak sare sozialetara igo zituen tutorialek animatuta.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Juana Migliore» ESCUELA DE HERREROS RAMON RECUERO (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Historia familiar y registros históricos de Juana Migliore Soares Gache» MyHeritage (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Escuela de Herreros. Con Ramón Recuero. 2025-02-10 (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).

## Kanpo estekak

* Dokumenta laburra: La escuela de herreros, TV2 kateko La aventura del saber saioa, 2025.02.10
* Datuak: Q132744877
# Nemesio Artola

Nemesio Artola Erroizenea (Tolosa, 1843ko abenduaren 19a - Donostia, 1909ko urriaren 8a) gipuzkoar diplomazialari eta idazlea izan zen.
Tolosako Francisco Artola Larrañagaren eta Hernaniko Francisca Erroizenea Telletxearen semea. Ramon Artola idazlearen iloba izan zen. Dolores Galardi Zabalegi hernaniarrarekin ezkondu zen eta lau seme-alaba izan zituzten (Nemesio, Luisa, Francisca eta Victor).
Ferdinand de Lesseps ezagutu zuen Gipuzkoako trenbideetan berarekin lan egitean. Lessepsek Suezko kanalaren eraikuntzan laguntzaile gisa aukeratu zuen. Han langileen eta makineriaren arduraduna izan zen. Kanaleko lanak amaitu ondoren Egipton egon zen eta hogei urtez ohorezko kontsul izan zen Port Saiden.
Jerusalemgo Pater Nosterren Komentuko klaustroan Gure Aitaren euskarazko testua hizkuntza nagusien ondoan jartzeko agindua eman zuen. Kanalaren eraikuntzaren historia bat idatzi zuen, ehun urte geroago argitaratu zena. Egiptoko nekazaritza-sistemaz eta Lur Santuaz ere idatzi zuen.
Elisabet Katolikoaren Ordenako zalduna, Medjidieheko Ordena Otomandarreko ofiziala eta Itsas Merituaren Ordenako plaka izan zen.

## Bibliografia

* Amadeo Delaunet: Noticias históricas y genealógicas de la Casa Solar de Artola, 1450-1955, Donostia, 1955.
* Biografía del Canal de Suez, Madril, 1969.
* Suez-ko ubidearen kondaira euskaldun batek idatzia, “Zeruko Argia” 1969, nº 309, p. 12.
* Apuntes necrológicos. Nemesio Artola Erroicenea, “Euskal-Erria”, 1909, LXI, 342-343.
* Castells, A.M.: Figuras guipuzcoanas. Nemesio Artola, “Euskal-Erria”, 1902, XLVII, 489-490.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.pinterest.es/pin/127508233171855885/
* ↑ https://www.noticiasdegipuzkoa.eus/tribuna-abierta/2024/01/02/billabona-canal-suez-7698842.html
* ↑ https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/artola-erroizenea-nemesio/ar-143386/#hasiera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109179871
# 0,999...

Matematikan, 0,999... (koma bereizle hamartarra izanik) bat balio duen zenbaki hamartar periodikoa da. Bestela esanda, "0,999..." eta "1" sinboloak zenbaki erreal beraren bi errepresentazio ezberdin dira. Berdintasun honen frogapen matematikoak zehaztasun maila ezberdinekin formulatu dira, konplexutasun-mailaren araberakoak (hasierako suposizioak edota prozedurak finduz).
Zenbaki erreal batzuk digitu sekuentzia batez baino gehiagoz irudikatu ahal izatea ez da sistema hamartarrera mugatzen. Fenomeno bera oinarri guztietan gertatzen da, eta matematikariek ere 1 idazteko moduak oinarri ez-osoetan kuantifikatu dituzte. 1 zenbakira mugatutako fenomenoa ere ez da: zenbaki hamartar ez-baliogabe orok biki bat du, bederatzi amaigabeekin, adibidez: 2 eta 1,999... bi zenbaki arrunta ordezkatzen dute; 28,3287 eta 28,3286999... zenbaki hamartar bera ere ordezkatzen dute. Sinpletasunaren mesede, hamartar finitua, ia beti, irudikapen hobetsia da, adierazpen bakarra dela pentsatzera eraman gaitzakeena. Bestalde, zenbaki baten forma ez terminalak zati batzuen hedapen hamartarraren patroiak errazago aztertzeko aukera ematen du; hiru oinarrian, adibidez, Cantor multzoaren egitura hirutarra adierazteko aukera ematen du, fraktal sinple bat. Errepresentazio anizkoitza kontuan hartu behar da zenbaki errealen zenbakitasun ezaren demostrazio klasikoan. Modu orokorragoan, zenbaki errealen edozein zenbaketa posizionalek errepresentazio anizkoitzak dituzten zenbakien kopuru infinitua dauka.
0,999... = 1 berdintasuna aspalditik onartu dute matematikariek eta testuliburuetan sartu dute. Azken hamarkadetan, matematikako irakasleek ez dute ikasleen artean berdintasun horren pertzepzioa aztertu nahi izan, eta horietako askok zalantzan jarri edo ukatu egin dute. Asko testuliburuen eta irakasleen autoritatearekiko apelazio baten bidez edo arrazonamendu aritmetikoen bidez konbentzitzen dira. Hala ere, batzuk ez dira konformatzen eta, beraz, geroko justifikazio bat bilatzen dute.
0,999... = 1 berdintasuna oso lotuta dago baliogabeak ez diren zenbaki erreal infinitesimalen gabeziarekin. Zenbaketa-sistema alternatibo batzuek, zenbaki hipererrealek adibidez, bai dituzte infinitesimal ez-deusezak; sistema horietan, errealetan ez bezala, egon daitezke zenbaki batzuk 1etik zenbaki arrazionaletara dagoen aldea baino txikiagoa dutenak. Beste sistema batzuek, adibidez zenbaki p-adikoek, "hedapen hamartarraren" beste forma bat dute, zenbaki errealen hedapenaren oso bestelakoa dena. Nahiz eta zenbaki errealak analisi matematikoaren esparruan aztergairik ohikoena izan, hipererrealek eta p-adikoek aplikazioak dituzte arlo honetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q713113
* Multimedia: 0.999… / Q713113
# Berwickeko duketza

Berwick-upon-Tweedeko duketza Ingalaterrako noblezia titulu bat da, Berwick-upon-Tweed konderrikoa, Northumberlanden, Eskoziako mugatik gertu.
Duke titulu hau lehen aldiz James Fitz-Jamesi eman zioten, Jakue II.a Ingalaterrakoa eta Arabella Churchillen seme ilegitimoari. Ingalaterran sortu zen eta bakarrik gizonek jaso dezakete heredentzian. Berwickeko dukea aipatzen delarik, ohikoan pertsonaia horretaz ari gara, Donostiako historian militar nabarmena, 1719. urtean hiria setiatu eta konkistatu baitzuen, harresietako lehen bretxa irekiz.
Batzuen ustez titulu hau galdutzat eman daiteke, jabeak atzerrian bukatu baitzituen egunak. Baina beste batzuen ustez oraindik existitzen da eta Peñarandako dukearen esku dago. Titulu honen barruan daude Tinmoutheko kontea eta Boswortheko baroiarenak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q781203
* Multimedia: Dukes of Berwick / Q781203
* ↑ (Gaztelaniaz) SADA, JAVIER. (2008-07-27). «El duque de Berwick» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).
# Arthur Wellesley, Wellingtongo dukea

    Artikulu hau lehenengo dukeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arthur Wellesley (argipena)».
    Artikulu hau britainiar militarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Wellington (argipena)».
Arthur Wellesley, Wellingtongo lehen dukea, (1769ko maiatzaren 1a – 1852ko irailaren 14a) Erresuma Batuko militarra eta politikaria izan zen, XIX. mendeko nabarmenduenetakoa, Irlandako noblezia protestanteko jatorrikoa.
Napoleondar Gerretan, bere agintea entzutetsu bilakatu zen Iberiar Penintsulako Gerran. 1812an Wellingtongo markes izendatu zuten, Gasteizko guduaren ostean berriz (1813) zelai-mariskal. 1814ean Wellingtongo markes izatetik duke izatera igaro zen, lortutako garaipenengatik. Bere armadako ibilaldiaren gailurra Waterlooko guduan etorri zen, non, von Blucherrekin batera, Napoleon Bonaparte behin betiko azpiratu baitzuen.
Ondoren, politikagintzan hasi zen, eta bitan Erresuma Batuko Lehen Ministro izan zen, tory alderdiaren izenean, eta Lorden Etxeko buru nabarmenduenetakoa izan zen 1846an erretreta hartu arte.

## Haren omenezkoak

Gasteizen (Araba), kale batek haren izena du: Wellingtongo Dukearen kaleak, alegia.
Dublin jaioterrian, haren omenezko Wellington monumentua dago.

## Ikus, gainera

* Arthur Wellesley (argipena), izen bereko familiako zazpi kideak
* Apsley House
* Datuak: Q131691
* Multimedia: Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington / Q131691
# Bretxa (Donostia)

    Artikulu hau Donostiako inguruneari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bretxa (argipena)».
Bretxa Donostiako ingurune historiko bat da, Parte Zaharraren eta Bulebarraren artean kokatua, plaza bati, merkatu bati eta eraikin batzuei izena ematen diena.

## Historia

Lekuari izena XVIII. mende hasierako gertakari batetik datorkio. 1719an, Berwick dukearen tropek hiria eraso zuten, eta inbasioa burutzeko Frantziako armadak bi arrakala handi (bretxa) egin zituen garai hartan bertan zegoen harresian. Gerora, 1813ko abuztuaren 31an, tropa anglo-portugaldarrek hiria bereganatu zuten, brerxa beretik erasotzen.
1815ean, eta batez ere, 1841eko Ugartemendiaren planean, Bretxa eremuaren sorreraren lehen zantzuak agertu ziren. 1862an hiria hedatzeko lehiaketa bat egin eta harresia eraistea erabaki zen. 1864an bota zuten harresia, eta hiri "zaharraren" eta hiri "berriaren" artean kokatu zen Bretxa eremua. 1870ean hasi ziren merkatua eraikitzen, eta harrezkero merkataritzari lotua egon da ingurua.

## Eraikin interesgarriak

Bretxa daude honako eraikin, eta leku nabarmenak:
* Bretxako plaza.
* Bretxako merkatua.
* La Bretxa merkatalgunea.
* Bretxako Arrandegi eraikina.
* Arkoak eraikina.
* Cánovas eraikina.

## Erreferentziak

* ↑ Agirre, Iñaki. (2018-12-13). «Aldaketa ugari hiriko arrakalan» Irutxuloko Hitza (Noiz kontsultatua: 2025-02-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132456162
* Multimedia: Bretxa / Q132456162
# Niko Lizeaga

Nikolas Lizeaga Urdanpilleta (Hernani, Gipuzkoa, 1966) gipuzkoar aktorea da, telebistan eta antzerkian aritutakoa.

## Filmografia
### Zinema

* Ilargiaren sekretua (2004)
* El corazón del guerrero (2000)
* El lanzador de Martillo (1998)
* El ataque del hombre mochila (1997)
* Ankaguanana (1996)
* Behiak (1992)
* Una buena transacción (1992)
* Palmira (1988)

### Telebista

* Mihiluze (2006)
* Goenkale (1994-2002 eta 2006)
* Bi eta bat (1991 eta 2012)
* Bertan Zoro (1991)
* Datuak: Q12264851
# Jaun ta Jabe

Jaun ta jabe Igeldo ekoiztetxeak Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da. (sitcom). 1995 eta 1997 urteen artean, ETB 1ean eman zuten. Zuzendaria eta gidoigile nagusiak Eneko Olasagasti eta Carlos Zabala izan ziren.
Estreinatu zutenean, ikusleen datuak oso apalak izan zituen. Asko aldatu zuten egunez. Geroago udan eman zuten, eta orduan goia jo zuen. Hiru denboraldi iraun zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bi eta bat sitcomen talde berak sortuta, argumentu nagusia hemen politikarekin lotuago dago. Joxe Antonio Arizkorreta sukaldaria, Jose Ramon Soroizek antzeztua, lehendakari aukeratua da telebistan lortutako itzalari esker. Bere eginkizun berriak arazo asko sortuko dizkio bai familiarekin bai inguruko lankideekin (politikariak eta Ajuriaeneko langileak).

## Pertsonaiak

* Jose Ramon Soroiz: Joxe Antonio Arizkorreta
* Elena Irureta: Blanca
* Joseba Apaolaza: Aitor
* Ane Gabarain: Garbi
* Jose Maria Berasategi: Oskar
* Mikel Garmendia: Telesforo
* Isidoro Fernandez: Euken Lopez de Apostua
* Pilar Rodriguez: Mari Paz Egurrola
* Anartz Zuazua: Gorka
* Mireia Gabilondo: Jone
* Nagore Aranburu: Klarita
* Juani Mendiola: Maritxu
* Carmen Balenziaga: Frantxiska
* Patxi Santamaria: Tomas
* Javier Merino: Pruden
* Irune Manzano: Klara

## Atalak
### Lehenengo denboraldia (1995)

* 1 Garaipenaren eguna
* 2 Gobernu berria
* 3 Irudi kontua
* 4 Semea hezi
* 5 Kafe, kopa eta purua
* 6 Astebeteko froga
* 7 Pinu kajaren atarian
* 8 Zalduna eta eskuderoa
* 9 Barrabas
* 10 Hiru...bi...bat
* 11 Alaba amerikarra
* 12 Gabonetako diskurtsoa
* 13 Gazteluak aidean

### Bigarren denboraldia (1996)

* 1 Lehendakari ohia
* 2 Oi lehendakari
* 3 Status Quo
* 4 Gau bat operan
* 5 Koadro berriak
* 6 Legorretako Teresa
* 7 Zergatik ez!
* 8 Marbella Gasteiz
* 9 Hil (ekoa) eta gero salda bero
* 10 Printzea eta eskalea
* 11 Guztiok inuzente?
* 12 Algodoiaren froga
* 13 Urtebetetzea

### Hirugarren denboraldia (1997)

* 1 Argi eta Garbi
* 2 Estrategiak
* 3 Ustel Kiratsa
* 4 Zelo eta Zale
* 5 Amarruak
* 6 Agur Jaunak
* 7 Kongito
* 8 Itzulera
* 9 Kefir miragarria
* 10 L.A. versus L.A.
* 11 Butifarra, makailua eta Chileak
* 12 Bi kate
* 13 Futbolaren Gerra 1.zatia
* 14 Futbolaren Gerra 2.zatia
* 15 Ardien erdian
* 16 Ezkontza
* 17 Albania konexion
* 18 Gauza hori
* 19 Ora pro nobis
* 20 Hogei urte ez dira ezer
* 21 Gogoa gogoan?
* 22 Konjuratuak
* 23 Zer egin eta nola kontsola...

## Erreferentziak

* ↑ «Angel Amigo: «Hemen umore politikoa egitea konplikatua da»» Argia 1996-4-14.
* ↑ Urkizu, Urtzi. «'Bi eta bat' eta beste hainbat» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-10-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12260214
# La Bretxa

La Bretxa (horrela idatzia, gaztelerazko artikulua eta euskarazko Bretxa izena batuz), Donostiako merkataritza-gune bat da, Bretxako inguruan 1999an sortua.

## Historia

La Bretxa 1999an sortu zenean, Bretxako Azokaren erabateko aldaketaren ondorioa izan zen. Merkatu plaza horren bi eraikinak, Arkoak izendatua (merkatu originala, Bulebarrera ematen duena) eta Arrandegikoa, hustu egin ziren. Garai bateko merkatari eta dendarien postuak Arkoak eraikinetik plaza azpira mugitu zituzten, non espazio berri bat sortu zen Bulebarreko aparkaleku berrira lotua. Espazio horretara sarrera nagusi bat Bretxako plazaren erdian sortu zen beste eraikin komertzial batetik (Cánovas eraikina) egin zuten, eskailera mekanikoz beherantz.
Arkoak, Cánovas eta Arrandegi eraikinak lotuz zubia ere eraiki zen 3. solairu baten altueran.
Arkoak eraikina hirugarren sektoreko eta zerbitzuetako markei zuzenduriko merkataritza zentro bihurtu zuten: bertan ireki zen Donostia hiriguneko lehen McDonalds jatetxea. Gauza bera egin zuten Arrandegirekin, baina aisialdiarekin loturiko enpresek hartu zuten (multizine bat ireki zen bertan, besteak beste).
2009an Canovas eraikina eta zubiak kendu eta tupperware edo tuper izenez ezaguna den egitura jarri zuten plazan aurrekoaren ordez. Cánovas espazioa da hori, non beheko merkaturako lotura mantendu zuten. Bertan, azokarako sarreran, La Bretxa izena mantendu zen. Arrandegi eraikina itxi egin zen, bere zerbitzu eta frankiziak desagertuz. 2020ko hamarkadan, La Bretxa propio, Arkoak eraikina da bakarrik.

## Erreferentziak

* ↑ Esnaola, Inaxio. (2019-09-13). «Izena hartu zuen, baina izana galdu» Irutxuloko Hitza (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261730
* Multimedia: Centro Comercial La Bretxa (Edificio Arkoak) / Q12261730
# Piet van Katwijk

Pieter Gerardus «Piet» van Katwijk (Oploo, 1949ko otsailaren 27a – 2025eko otsailaren 24a) Herbehereetako txirrindularia izan zen, profesionala 1974tik 1983ra.
Jan eta Fons anaiak ere, txirrindulari profesionalak izan ziren.

## Palmaresa

1969
* Renania-Palatinatuko Itzuliko etapa bat
* 3. Gueldre Tourrean
1970
* Olympia's Tourreko etapa bat
1971
* Baronie Zirkuitua
* Olympia's Tourreko bi etapa
* 5. Drentheko Itzulian
1972
* Limburgoko Tourra
* 3. Olympia's Tourrean eta etapa bat
* 3. Drentheko Itzulian
* 6. Austriako Itzulian eta bi etapa
1973
* Milk Race, Puntukako sailkapena eta hiru etapa
* Gueldre Tourra
* Renania-Palatinatuko Itzuliko bi etapa
1974
* Acht van Chaam
* 3. Gueldre Tourrean
1975
* 3. Drentheko Itzulian
1976
* Belgikako Itzuliko etapa bat
* Suitza Itzuliko etapa bat
* Frantziako Tourreko etapa bat (taldekako erlojupekoa)
* Herbehereeetako Itzuliko etapa bat (taldekako erlojupekoa)
* 4. Gante-Wevelgemen
1977
* Luxemburgoko Tourreko etapa bat
* Herbehereetako Itzuliko etapa bat
* 3. Gante-Wevelgemen
* 5. Paris-Roubaixen
1978
* 3. Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 6. Fourmiesko Sari Nagusian
* 6. Argovia Kantonamenduko Sari Nagusian
* 8. E3 Harelbeken
1979
* Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunak
* Herbehereetako Itzuliko etapa bat (taldekako erlojupekoa)
* 5. Le Samynen
* 5. Flandriako Tourrean
* 5. Isberguesko Sari Nagusian
1980
* Belgikako Itzuliko etapa bat (taldekako erlojupekoa)
* 3. Gante-Wevelgemen
* 3. Argovia Kantonamenduko Sari Nagusian
* 3. Acht van Chaamen
* 9. Luxenburgoko Tourrean
* 10. Paris-Roubaixen

## Kanpo estekak

* Piet van Katwijk - ProCyclingStats
* Piet van Katjwick - FirstCycling.com
* Datuak: Q2549847
* Multimedia: Piet van Katwijk / Q2549847
# Butyriboletus subappendiculatus

Butyriboletus subappendiculatus
Sinonimoa: Boletus fuscoroseus
Boletaceae familiako perretxiko porotsua da. Europako espezie hau 1979an Boletus espezie gisa deskribatu zen , baina 2014an Butryriboletus-era eraman zuten. Txekiar Errepublikan desagertzeko arriskuan dago.

## Deskribapena

Kapela: 60 eta 120 mm bitartekoa, hemisferikoa, gero ganbila eta azkenik lau-ganbila; ertz lodia, gaztetan inkurbatua, gero zuzena, soberakin pixka batekin, fin-fin belusatutik fibrilosora basidioma gazteenetan, gero leuna eta matea, diskoan fin-fin pitzatua; marroi-lehoi kolore argikoa, okre zurbila, okre-horixka.
Himenoforoa: Tutu laburrekin, 6 eta 10 mm bitarteko luzerakoak, hasieran adnatuak, libreak basidioma helduetan, hori bizi kolorekoak, laster hori-berdexkak, gero berdexka argi kolorekoak; poro finak, hasieran oso estu, adinarekin zabalagoak (0,5 mm arte), biribilak, tutuen kolorekoak, presiopean ez dira urdin bihurtzen.
Hanka: 60 eta 120 mm bitarteko garaierakoa eta 20 eta 30 mm bitarteko lodierakoa, irregularra, hasieran garbi klabiformea, oinarrirantz loditua, adinarekin zilindrikoagoa bihurtzen da, naiz eta oraindik nolabaiteko loditze bat mantentzen duen behealdean, goian hori bizi kolorekoa, oinarrirantz horia edo marroi-lehoi kolorekoa, gune okre- marroi kolorekoekin erdialderantz; erretikulu fina eta estu goialdean, kolore berekoa.
Haragia: Sendoa, biguna heltzen denean, ebakitzean zurixka, horia tutuetatik gertu eta hankaren goialdean, ez da urdintzen, larba zaurietatik gertu, okre-gorrixka kapelan, baita hankaren oinarrirantz ere gune arrosekin, gorri argiak edo okre zikinak lila koloreko tonalitate jakin batekin; usain eta zapore nabarmenik gabe.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenaren hasieran. Batez ere koniferen basoetan, Abies alba azpian, baso mistoetan ere bai, gutxitan mendiko Fagus sylvatica basoetan, lurzoru neutroetan edo azido samarretan. Oso arraroa eta lokalizatua.

### Banaketa eremua
## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Aranzadi, zientzia elkartea.
* ↑ Dermek A. (1979). Fungorum rariorum Iconos coloratae . vol. 9. Crámer. pag. 13..
* ↑ Arora D, Frank JL. (2014). "Clarificación de los boletus de mantequilla: se establece un nuevo género, Butyriboletus , para dar cabida a Boletus sect. Appendiculati , y se describen seis nuevas especies". Mycologia . 106 (3): 464– 80. doi : 10.3852/13-052 . PMID 24871600 . S2CID 207708824 ..
* ↑ Mikšik M. (2012). "Especies raras y protegidas de boletus de la República Checa" . Micología de campo . 13 (1): 8– 16. doi : 10.1016/j.fldmyc.2011.12.003 ..
* ↑ (Gaztelaniaz) Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
* Datuak: Q1323791
* Multimedia: Butyriboletus subappendiculatus / Q1323791
# Auricularia nigricans

Auricularia nigricans
Auriculariaceae familiako onddo espezie bat da. Basidiokarpoak (fruitu-gorputzak) gelatinakarak dira, belarri formakoak eta hostozabal zuhaitzen egur hilean hazten dira. Asiako hego eta ekialdean, Ipar Amerikan, Hego Amerikan eta Karibean aurkitzen da. Lehen, Asiako aleak espezie berezi gisa sailkatzen ziren, Auricularia polytricha gisa deskribatzen zen

## Deskribapena

Auricularia nigricans delakoak fruitu-gorputz meheak, goma itxurakoak eta gelatinakarak sortzen ditu, belarri formakoak eta 60 mm-ko zabalera eta 4 mm-ko lodiera artekoak. Fruitu-gorputzak bakarka edo multzotan agertzen dira. Goiko gainazalak tomentu trinkoa izaten du eta gris-errauts koloretik marroi-horixkara doan kolorekoa da. Himenioa, esporak dituen azpialdea, leuna da eta arrosa koloretik marroi kolorerakoa.
Etimologia: Nigricans epitetoa latinetik dator, belztu edo belztu egiten duena, esan nahi duen "antis" hitzetik.

## Jangarritasuna

Jangarria

### Nahasketa arriskua

Auricularia cornea antzekoa da, baina azaleko ileak askoz laburragoak dira.

## Sasoia eta lekua

Auricularia nigricans espezie xilofagoa da, normalean zuhaitzen atal hiletan edo eroritako hostozabalen zuhaitzetan hazten da.

### Banaketa eremua

Ameriketan oso hedatua dago, Lousianatik eta Karibeko hegoaldetik Argentinaraino. Ez dago beste leku batzuetan bere existentziaren ezagutzarik.

## Erreferentziak

* ↑ Looney, B. (2013). «Systematics of the genus Auricularia with an emphasis on species from the southeastern United States.». North American Fungi. ISSN 1937-786X. doi:10.2509/naf2013.008.006..
* ↑ Fang Wu; Ablat Tohtirjap; Long-Fei Fan; Li-Wei Zhou; Renato L. M. Alvarenga; Tatiana B. Gibertoni; Yu-Cheng Dai1 (2021). «Global diversity and updated phylogeny of Auricularia (Auriculariales, Basidiomycota)». Journal of Fungi (en inglés) 7 (11): 933. PMC 8625027. PMID 34829220. doi:10.3390/jof7110933..
* Datuak: Q81165513
* Multimedia: Auricularia nigricans / Q81165513