OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Niels Albert

Niels Albert (Bonheiden, 1986ko otsailaren 5a) flandriar txirrindulari ohia da. 2005 urteaz geroztik profesionala Palmans-Sapim-Collstrop taldearekin.

## Ziklo-kroseko palmaresa

2007-08
* 3. Belgikako Ziklo-kroseko Txapelketak
* Ziklo-kroseko Munduko Txapelketa (23 urtez azpikoa)
2008-09
* Ziklo-kroseko Munduko Txapelketa
* 2. Belgikako Ziklo-kroseko Txapelketak
2009-10
* 2. Munduko Kopan
2010-11
* Belgikako Ziklo-kroseko Txapelketak
* Munduko Kopa
* Igorreko ziklo-krosa
2011-12
* Ziklo-kroseko Munduko Txapelketa
* 2. Belgikako Ziklo-kroseko Txapelketak
2012-13
* Munduko Kopa
* GVA Garaikurra
2013-14
* 3. Munduko Kopan

## Kanpo estekak

* Niels Albert - ProCyclingStats
* Datuak: Q1381331
* Multimedia: Niels Albert / Q1381331
# Somier

Somierra (frantsesetik, sommier) koltxoiak eta koltxoiaren oinarriak osatzen duten multzoa da. Metalezko edo egurrezko euskarri bat da, eta haren gainean zurezko edo beste material bateko xaflak sartzen dira zeharka. Zurezkoak pagozkoak izaten dira, edo, aukeran, makalezkoak. Beira-zuntzezko xaflak dituzten somierrak ere fabrikatzen dira, baina ez daude hain zabalduta. Ezkon neurrietan, euskarriak langak ditu erdian.
Somierraren irmotasuna xaflen kopuruaren eta zabaleraren araberakoa izango da. Halaber, irmotasuna erregulatzeko sistemak eskain ditzake, erabiltzaileen pisu desberdinetara egokitzeko. Egokitzapena xafla kopuru jakin bat elkartuz edo askatuz lortzen da, tenkagailu batzuen desplazamenduaren bidez.
Laminak gorputzaren formara egokitu daitezke kapsula baskulagarriak erabiltzen badituzte. Kasu horretan, kapsulek ez dute lotura zurrunik egiten; tximeleta-formarekin bertikalki eta horizontalki pibotatzen dira, jasaten duten presioaren arabera.
Modeloaren ezaugarrien arabera, hankak brida bidez akoplatzen dira metalezkoak badira, eta hariz, zurezkoak edo plastikozkoak badira.

## Galeria

* Sokazko somierra
* Sare matalikozko somierra
* I. Mundu Gerran erabilitako olanazko somierra
* Somier artikulatu elektrikoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1807059
* Multimedia: Bed bases / Q1807059
# Mouroko itsasargia

Mouroko itsasargia (gaztelaniaz: faro de Mouro) Santanderko badian dagoen itsasargia da, izen bereko uhartean hain zuzen ere.

## Eraikina

Itsasargia 1860ko otsailaren 15ean jarri zuten martxan lehen aldiz. Bere diseinua Ingalaterrako kostaldeak argitzen dituzten harrizko beste itsasargi batzuen antzekoa da, etxe erdian (solairu bakarrekoa) kokatutako dorre koniko zuri batekin, non farozainak bizi ziren. Hauek 1921era arte egin zuten, denboraleek uharte batean bizitzean hainbat egunetan inkomunikatuta egon zirelarik. Itsasargiaren altuera fokala itsas mailatik 38,7 metrokoa da, eta dorrea lurretik 18,39 metrora dago.

## Nabigaziorako laguntzak

Jatorrian, itsasargiak metxa bateko lanpara bat erabiltzen zuen, baina 1920an sugar biluzizko dizdizari batek ordezkatu zuen, erregailuarekin, bai eta danbor-optika batek ere. 1989an, Itsasertzeko Mugapeak (garai hartan itsasargiaren titularra zen erakunde ofiziala) ordura arte erabiltzen zuen gasaren bidez eguzki-energia fotovoltaikoagatik aldatu zuen, eta faroari burua kentzea erabaki zuen, baliza kategoriara pasatuz.
2004ko apirilaren 26an, itsasargia Santanderko Portu Agintaritzaren mende geratu ondoren, jatorrizko estetika berreskuratu zuen, beste linterna bat jarri baitzitzaion. Argi zuri bat erabiltzen da, 21 segundotik behin 1+2 distira dituena, fase hauekin: 0,5+4,5+0,5+1,5+0,5+13,5. Linternaren potentziak argia ikusarazten du 11 itsas miliako distantziara.

## Gertaera garrantzitsuak

1865ean izandako denborale gogor baten ondorioz, farozainetako batek bizia galdu zuen olatu batek eraman eta itsasora erori ondoren. 1896ko ekaitzaldi batean, uhartean bizi ziren bi farozainetako bat bat-batean hil zen, eta haren lagunak ez zuen beste aukerarik izan gorpuarekin zenbait egunez bizitzea baino, harik eta ekaitza baretu zen arte.
1996ko otsailean, beste denborale batek argiztapen-sistema suntsitu zuen, eta itsasargiak hainbat egun eman zituen itzalita, ezin baitzen bertara sartu eta matxura konpondu.

## Erreferentziak

* ↑ «Islas de Cantabria. Vestigios de otra época» La Revista de Cantabria (55): 35. 1989ko apirila-ekaina.
* ↑ Santanderko Portu Agintaritza
* ↑ El Diario Montañés, 2004-4-27.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5856444
# Santa Ana gazteluko itsasargia

Santa Ana gazteluko itsasargia (gaztelaniaz: faro del castillo de Santa Ana) Castro Urdialesen dagoen itsasargia da, izen bereko eraikinean hain zuzen ere.

## Eraikina

Itsasargi honetako gauzarik bereziena bere kokapena da, Santa Ana gazteluaren hego-ekialdeko dorrearen gainean baitago. Denbora luzez, ondoan etxebizitza bat izan zuen farozainarentzat, eta eraikina zaharberritu zutenean eraitsi egin zuten. 1853ko azaroaren 19an piztu zen lehen aldiz, Elisabet II.aren erregealdian.

## Nabigaziorako laguntzak

Hasiera batean, optika katadioptriko finkoa zuen olio-lanpara batean oinarritutako argi-sistema bat izan zuen. Haren inguruan, iragazki gorria zuten bi lente bertikal jiratzen ziren mekanismo zirkular baten gainean, erloju-makina batek eraginda. Ondoren, olio-lanpararen ordez metxa bateko maris bat jarri zen, eta 1919ko otsailean sistema elektriko bat ipini zuten. Hurrengo berrikuntzak kanpoko bi lente eta merkuriozko flotagailu bat gehitu zituen, baita linterna zilindriko berri bat ere.
Egindako azken obrek munta helikoidaleko linterna bat instalatu dute, Adrako itsasargitik zetorrena, baita argi-instalazio berri bat ere, sorta zigilatuko lanparaz eta behe-tentsioko erreserbako argiteriaz osatutako panel birakariz osatua. Argiztapen-sistemaz gain, 1953tik laino-sirena bat dago, "C" (-·-·) letrako Morse kodeko seinalea igortzen duen bibragailu bakar batez osatua, 60 segundotik behin errepikatzen dena.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Faro del Castillo de Santa Ana» El Diario Montañés 2009-9-13.
# Santa Ana gaztelua (Castro Urdiales)

Santa Ana gaztelua Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Castro Urdiales udalerrian dagoen gotorleku bat da. Hain zuzen ere, harkaitzezko muino batean dago, penintsula batean, Santa Maria Jasokundearen eliza, aurreko eliza baten hondakinak (San Pedrorenak) eta Santa Ana baselizaren alboan, azken honi zubi batez lotua.
Gazteluaren eraikuntza data ezezaguna da, gaur egungo eraikina XII. mendearen hasieran eraikitzen hasi eta XVI. mendean bertan behera laga zen. 1853an gotorlekuaren barnean itsasargi bat eraiki zuten.

## Ikus gainera

* Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Castro Urdiales)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Faro del Castillo de Santa Ana» El Diario Montañés 2009-9-13.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5757589
* Multimedia: Castle of Santa Ana (Castro Urdiales) / Q5757589
# Zugaitz Ayuso

Zugaitz Ayuso Apaolaza (Itsasondo, 1979ko uztailaren 16a), ziklo-kros eta mendi bizikletako txirrindulari gipuzkoar ohia da.
Txirrindulari profesionala zen bitartean, Euskaltel-Euskadi taldeko mekanikaria ere izan zen. Bere kirol bizitzako momentu on batean zegoenean tumoreak aurkitu zizkioten belaunean eta txirrindularitza profesionala utzi behar izan zuen. Txirrindularia izan ostean, bizikleta denda bat jarri zuen Beasainen eta Euskal Herriko mendi bizikletako arduraduna izan da. Gainera, 2010. urtean, mendi bizikletako taldea sortu zuen.

## Taldeak

* Caja Rural (2000)
* Orbea (2001-2002)
* Debabarrena (2003)
* Born (2005)

## Palmaresa
### Mendi bizikleta

2001
* Euskadiko Open-a.

### Ziklo-Krosa

1996-97
* 2. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan (junior)
1998-99
* 2. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan (23 urtez azpikoa)
2000-01
* 3. San Pelaio.
2001-02
* 2. Itsasondo.
2002-03
* 2. Itsasondo.
* 4. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
2003-04
* 3. Ispasterko Nazioarteko Sari Nagusia.
* 2. Idiazabal.
* 2. Lugones.
* 2. Astarria
* 2. Montjuich.
* 1. Aizarnazabal.
* 2. Ermua.
* 1. Ormaiztegi.
* 2. Elorrioko ziklo-krosan
* 1. Itsasondo.
2004-05
* 1. Abadiño.
* 1. Aizarnazabal.
* 3. Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan (Zeberio).
* 3. Ormaiztegi.
* 3. Ermua.
* 3. Ametzaga.
* 3. Itsasondo
* 6. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Archives, Cycling. «Zugaitz Ayuso Apaolaza» www.sitiodeciclismo.net (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) Gipuzkoa, Noticias de. «Lo mejor para la bicicleta de la mano de Zugaitz Ayuso» www.noticiasdegipuzkoa.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-21).

## Kanpo estekak

* Zugaitz Ayuso - Cyclocross24
* Datuak: Q110263623
# Kantabriako Unibertsitatea

Kantabriako Unibertsitatea (gaztelaniaz eta ofizialki Universidad de Cantabria) 1972an sortutako unibertsitatea da. Egoitza bi ditu, nagusia Santanderren baina baita Torrelavegan ere. Egun 12.000 ikasle baino gehiago ditu.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q766962
* Multimedia: University of Cantabria / Q766962
# Peter Zumthor

Peter Zumthor (Basilea, 1943ko apirilaren 26a-) arkitekto suitzarra da. Bere lana soila eta eraikuntzaren diziplinan oinarritutakoa da; materialeen adierazkortasunarekin esperimentatzen du haren proiektu gehienetan. 1998an Mies Van der Rohe Saria irabazi zuen, Bregenzeko arte-museo berriaren diseinuagatik. 2009an Pritzker sari garrantzitsua eman zioten.

## Lan garrantzitsuak

* 1983 Churwaldengo oinarrizko eskola, Grisonia Kantoia, Suitza.
* 1983 Räth etxea, Haldenstein, Graubünden, Suitza.
* 1986 Erromatar hondakinak gordetzeko eraikina, Chur, Grisonia Kantoia, Suitza.
* 1986 Zumthorren estudioa, Haldenstein, Grisonia Kantoia, Suitza.
* 1989 San Benitoren kapera, Sumvitg, Grisonia Kantoia, Suitza.
* 1990 Chur-eko museoa, Chur, Grisonia Kantoia, Suitza.
* 1996 Valseko bainuetxea, Vals, Grisonia Kantoia, Suitza.
* 1997 Bregenzeko Arte-museoa, Bregenz, Vorarlberg, Austria.
* 1997-2000 Suitzako pabiloia 2000ko Expoan, Hannover, Alemania.
* 1997 Lichtforum Zumtobel Staff, Zürich, Suitza.
* 1997-2000 Kolumba elizbarruti museoa, Kolonia, Alemania.

## Kanpo loturak

* Peter Zumthorri buruzko erakusketa baten irudiak din A0 blogean
* Datuak: Q123179
* Multimedia: Peter Zumthor / Q123179
# Luka Dončić

Luka Dončić (Ljubljana, Eslovenia, 1999ko otsailaren 28a) saskibaloi jokalaria da. Antolatzaile postuan jokatzen du; 2025az geroztik, NBA ligako Los Angeles Lakers taldean.
2015eko apirilean, 16 urte eta 2 hilabete zituela, ACB ligan debuta egin zuen Real Madril taldearekin. Hiru denboralditan zehar aritu ondoren, 2018an NBArako bide hartu zuen. 2018ko NBA draftean, frankiziek jokalariak hatutatzeko zerrendan, hirugarren atera zen. Hori dela eta Atlanta Hawksek erosi zituen jokalariaren eskubideak, baina berehala saldu zizkion Dallas Mavericks taldeari.
NBAn jokatu zuen lehen denboraldian, Dallas Mavericks taldean, Lukak oso emaitza onak lortu zituen jokoaren aldetik. Hori dela eta, NBA Ligak urteko jokalari hasiberri onenari Rookie saria eman zion 2019an.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «acb.com» www.acb.com (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).
* ↑ (Ingelesez) «Luka Doncic» The Official Home of the Dallas Mavericks (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).
* ↑ (Ingelesez) «Luka Doncic» NBA Stats (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Luka Doncic | Infancia, logros y premios en el Real Madrid, su salto a la NBA y más» 12up.com/es (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19844712
* Multimedia: Luka Dončić / Q19844712
# Koltxoi-malguki

Koltxoi-malgukiak helize-formako malguki batzuk dira, eta koltxoi baten barne-egitura osatzen dute. Azken urteotan, "mikromalguki" txikiak erabiltzen ari dira koltxoien tapizerian (konfort-geruza), batez ere alanbre-sare batez ("malguki gaineko malgukia" eraikitzea) osatutako nukleo batekin konbinatuta, baina, batzuetan, baita beste nukleo mota batzuekin ere.
Koltxoi-malgukiak XIX. mendearen erdialdean sartu ziren, eta oraindik ere ezagunak dira XXI. mendean, bereziki Estatu Batuetan.

## Historia

Helize-formako malgukiak XV. mendean asmatu ziren arren, ez ziren koltxoietan erabili XIX. mendearen erdialdera arte, altzari eta gurdietan tapizeria-malgukien erabilera orokortu ondoren.
XXI. mendearen hasieran sartu ziren mikro-malgukiak.
Oheko malguki helikoidala Louis Andrew Varghak patentatu zuen. Ohiko malgukien koltxoiei buruzko iruzkin batzuek ohiko kexak islatzen dituzte: malgukien endekapena, ziztadak eragin ditzakeena, eta malgukiek une intimoetan edo atsedenaldian sortzen duten zarata.

## Fabrikatzaileak

Koltxoi-malgukien merkatua nahiko kontzentratuta dago. Hornitzaile nagusiak Carthageko (Misuri) Leggett & Platt (1883an sortua) eta Alemaniako Bad Essen-eko AGRO International (1948an sortua) dira. Beste fabrikatzaile batzuk hauek dira: HSM Solutions (formalki Hickory Springs, 1944an sortua), Hickorykoa (Ipar Carolina); Spinks (1840an sortua), Leeds-en (Erresuma Batua) eta Subiñas euskal konpainia (1959an sortua), Mungian (Bizkaia). Raha koltxoietarako malgukien fabrikatzaile nagusia da Golkoko eskualdean. Cloudnine koltxoia Poly Products luxuzko segmentua da, Raha koltxoiak egiten dituena. "Divine Sleep" Kanadako malguki-koltxoien fabrikatzaileen artean izen ezaguna da.

## Erreferentziak

* ↑ Mattress comfort layers - Microcoils. The Mattress Underground.
* Datuak: Q18358075
# Miami

Miami Floridako hiria da. 2006an 282.813 biztanle zituen. Miamiko gune metropolitarra Ameriketako Estatu Batuetako laugarren handiena da 5,5 milioi biztanle inguru dituela. Estatu Batuetako merkataritza, finantza eta gune nagusietakoa da eta "Alpha -" kategorian dago munduko hirien sailkapenean. Latinoamerikarren presentzia handia dago, batez ere kubatar inmigrazioaren ondorioz, eta horregatik "Latinoamerikako hiriburua" deitzen dute.
2008an Ameriketako Estatu Batuetako hiririk garbienari saria jaso zuen.

## Geografia
### Klima

Datu klimatikoak (Miamiko nazioarteko aireportua, 1981-2010) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 25 | 26 | 27 | 28 | 30 | 32 | 33 | 33 | 32 | 30 | 28 | 25 | 29 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 15 | 17 | 18 | 20 | 23 | 24 | 25 | 25 | 25 | 23 | 20 | 17 | 21 |
| Euria (mm) | 41 | 57 | 76 | 80 | 137 | 245 | 165 | 226 | 250 | 161 | 83 | 52 | 1572.5 |
| Euri egunak (≥ 0.01 inch) | 6.9 | 6.5 | 7.0 | 6.4 | 10.0 | 16.4 | 16.9 | 18.9 | 17.9 | 12.7 | 8.4 | 7.2 | 135.2 |
| Eguzki orduak | 220.1 | 217.5 | 275.9 | 294.0 | 300.7 | 288.0 | 310.0 | 288.3 | 261.0 | 260.4 | 222.0 | 217.0 | 3154.9 |
| Iturria: http://www.nws.noaa.gov/climate/xmacis.php?wfo=mfl NOAA ||||||||||||||

## Historia

Mila urteetan zehar Tekesta izeneko tribuak gaur egungo Miamiren inguruetan bizi izan zen. Ehundaka bizilagun zituen k.a. 500-600. urteko herri baten aztarnak topatu zituzten Miami ibaiaren bokalean.
1566an Pedro Menéndez de Avilés almiranteak, Floridako lehen gobernadorea izan zenak, Espainiako koroarentzat aldarrikatu zuen eremu guztia.

## Herri eta hiri senidetuak

Miami ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
| Amman (Jordania) Bogota (Kolonbia) Buenos Aires (Argentina) | Cochabamba (Bolivia) Kagoshima (Japonia) Lima (Peru) | Madril (Espainia) Managua (Nikaragua) Palermo (Italia) | Port-au-Prince (Haiti) Qindao (Txina) Salvador da Bahia (Brasil) | Santiago (Txile) Santo Domingo (Dominikar Errepublika) Varna (Bulgaria) |

## Erreferentziak

* ↑ «GaWC - The World According to GaWC 2008» www.lboro.ac.uk (Noiz kontsultatua: 2018-08-02).
* ↑ GaWC - Inventory of World Cities (1998). 2013-10-14 (Noiz kontsultatua: 2018-08-02).
* ↑ (Ingelesez) Booth, Cathy. (1993-12-02). «Miami: the Capital of Latin America» Time ISSN 0040-781X. (Noiz kontsultatua: 2018-08-02).
* ↑ CNN, By Matt Smith and Justin Lear,. «Downtown Miami dig reveals ancient village - CNN» CNN (Noiz kontsultatua: 2018-08-02).

## Ikus, gainera

* Miami Beach
* Miami-Dade konderria

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) (Gaztelaniaz) Miamiko Udalaren webgunea
* Datuak: Q8652
* Multimedia: Miami, Florida / Q8652
# San Antongo zubia

San Antongo zubia Bilboko itsasadarreko zubia da. Iparraldetik Zazpikaleak eta Begoñara igotzen den Zabalbide kalea, eta hegoaldetik Bilbo Zaharra eta San Frantzisko auzoak lotzen ditu.. Gaur egungo zubia 1880an zabaldu zen.

## Kokalekua

Iparraldean Donibane plazatxoa du, eta hegoaldean Bilbo Zaharra eta Urazurrutia kaleak. Gainera, hego partean ere, Martzana eta Urazurrutiko kaietara heltzen diren eskailerak ditu.
Zubiak alboan ditu San Anton eliza, Urazurrutia eta Martzana kaiak, eta Urazurrutiako sehaska-etxea.

## Historia

1318 baino lehen eraikia, litekeena da 1300an hiribildua eratu baino lehenagokoa izatea. Mendeetan zehar Bilboko itsasadarra zeharkatzen zuen zubi bakarra izan zen, bilbotarrek ertze bien arteko komunikazioen monopolioa mantendu nahi zutelako.
Bilboko ikur bihurtua, la puente vieja (euskaraz: "zubi zaharra") ezizena duena, hiriburuaren armarrian agertzen da. Erdi Aroan eraiki zutenetik, oso zubi inportantea izan zen bertatik Bizkaiko jaurerria eta Gaztelako Erresumaren arteko merkataritza guztia pasa behar baitzuten, Maria Diaz I.a Harokoak Bilbori emandako eskubideari esker. XV. mendean, Bilboko agintariek zubi honetan bertan exekutatzen zituzten gaizkileak. Hiltzeko zigortuei harria lotu eta itsasadarrera botatzen zituzten.
Uholde askoren eraginez hainbat alditan eroria, askotan berreraikia izan zen. Horrexegatik 1870ean Udalak egungo kokalekuan zubi sendo bat eraikitzea erabaki zuen. Antzinako zubia San Anton elizaren aurrean zegoen, hau da, uretan behera, eta 1882an desagertu zen. Ernesto Hoffmeyerrek diseinatuta, egungoa 1880an zabaldu zuten.
1937ko ekainaren 17an Bilbo galdu zenean zubia dinamitaz lehertu eta frankistek laster hasi zituzten zubia berreraikitzeko lanak.

## Argazki galeria

* San Antongo eliza eta zubia Martzana kaiatik ikusita.
* Zubia eta eliza 1961ean.
* Zubia eta eliza gauez.
* Zubia eta eliza Atxuritik ikusita.

## Erreferentziak

* ↑ Bilboko Udalaren webgunea: Kaleizenak
* ↑ Manuel Montero, "Construcción histórica de la villa de Bilbao" Txertoa, Donostia, 1997, ISBN 84-7148-384-X, 19. orr.
* ↑ Argia: Industriak eraikitako hiri postindustriala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3751925
* Multimedia: Bridge of San Anton in Bilbao / Q3751925
# Les Fantômes (filma)

Les Fantômes (euskaraz: «Mamuak») hiru herrialde arteko zinema ekoizpena da (Frantzia, Belgika eta Alemania) Jonathan Millet zuzendariak egina eta 2024an plazaratutakoa. Gidoia, thriller modukoa, Milletek berak idatzia da. Egilearen lehen luzemetraia da. Argazkia Olivier Boonjingek egin zuen. Benetako gertaeretan oinarrituta dago. Urte bereko Cannesko Zinemaldian aurkeztua izan zen, Kritikaren Astearen irekieran, Urrezko Kameraren lehian. 108 minutu irauten du.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Hamid, erbestean dagoen irakasle siriar bat, erregimeneko buruzagi iheslarien atzetik dabilen talde sekretu bateko kidea da. Bere misioak Frantziara eramango du, bere torturatzaile ohiaren arrastoaren atzetik. Urteetan amestutako mendekua oso gertu dauka.

## Aktoreak

* Adam Bessa Hamid gisa
* Tawfeek Barhom Harfaz gisa
* Julia Franz Richter Nina gisa
* Hala Rajab Yara gisa
* Safiqa El Till Hamiden amaren gisa
* Sylvain Samson sukaldariaren gisa
* Mohammad Saboor Rasooli saltzaile afganiarraren gisa
* Faisal Alia gizon zaharra harrera gunean
* Pascal Cervo prefekturako aholkularia
* Mudar Ramadan prefekturako itzultzailea
* Marie Rémond psikologoa
* Dorado Jadiba Jalal gisa
* Fakher Aldeen Fayad Herta gisa
* Janty Omat bolondres gisa
* Jacques Followrou kazetaria gisa

## Sariak

* Fondation Gan pour le cinémaren Sormenaren saria
* Premiers Plans d'Angers 2023
** Publikoaren saria eszenatokiari
** Fondation Visio saria
* La Ciotat zinemaldia: Lumière d'or
* Jerusalemgo zinemaldia 2024: Askatasun-espirituaren saria
* El Gouna zinemaldia 2024: Urrezko izarra eta gizonezko aktore onenari Adam Bessarentzat
* Louis Delluc saria 2024 lehen filmari.

## Erreferentziak

* ↑ «Berandu izan baino lehen» Berria 2025-02-05 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* ↑ https://berceau-cinema.com/festival-2024/

## Kanpo estekak

* Filma IMDb webgunean.
* Datuak: Q125937019
# Hizkuntza, etnia eta marxismoa

Hizkuntza, etnia eta marxismoa Joxe Azurmendi gipuzkoarrak idatzitako saiakera liburua da.
Liburua 1971n argitaratu bazen ere aurretik idatzia da. Azurmendik, Alemanian ikasle zela, idatzitako apunteek osatzen dute liburua. Apunte horiek Txillardegik atondu zituen eta horren emaitza da testua.
Euskal Herrian eta ikasleen artean irakurgai batzuk zabaltzeko asmoaren baitan sortu zen liburua, Kolakowski bezalako beste liburuekin batera. Abertzaletasun berri ezkertiar baten kontzeptua lantzeko asmoz egina da. Asmo horretan, Euskal Herrian ematen zen zapalkuntza bera ardatz ezberdinen gurutzaketa modura estrukturalismotik pentsatzeko lehenengo saiakeren baitan kokatzen du liburua Ibai Atutxak.
Pruden Gartziaren ustez Joxe Azurmendiren belaunaldiak bizi izan zuen giroaren emaitza litzateke liburua, frankismoan jasotako heziketa integrista espainolistarekin apurtu eta Europako korronte berriak ezagutu izanaren emaitza.

## Erreferentziak

* Agirre, Lorea: Joxe Azurmendirekin solasaldia jakingunea webgunean.
* Atutxa, Ibai (2022): Barbaroak eta zibilizatuak, Tafalla, Txalaparta. 68. or.
* Azurmendi, Joxe (2013): Berrogeita hamar urte idazlanean, RIEV, 58 (2): 260-283.
* Gartzia, Pruden (2024): Euskaldun fededun, Donostia, Elkar. 165. or.
* Mendiguren, Xabier (2010): Txango bat, Azurmendiren liburuetan barrena, Hegats, 45: 19-26.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259196
# Kolakowski

Kolakowski Joxe Azurmendi zegamarrak Joseba Arregirekin batera idatzitako saiakera liburua da.
Liburua bi atalez osatua dago. Lehen partean Joxe Azurmendik Leszek Kołakowskiren aurkezpena egin eta teoria marxistaren eztabaidak agertzen ditu. Ezker berri bat abertzaletasunari lotuta eraikitzeko asmoz poloniar marxista heterodoxoa aztertuko du, marxista den aldetik bai baina batez ere poloniarra den aldetik. Bigarren partean, Joseba Arregik haren lau saiakera itzuli eta horiei sarrera egiten die.

## Erreferentziak

* Agirre, Lorea: Joxe Azurmendirekin solasaldia jakingunea webgunean.
* Mendiguren, Xabier (2010): Txango bat, Azurmendiren liburuetan barrena, Hegats, 45: 19-26.
* Rodriguez, Fito (2012): Joxerenak atzera begira (J. Azurmendiren saiakeragintzaz), Hegats, 45: 27-41.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261534
# Leszek Kołakowski

Leszek Kołakowski (Radom, Polonia, 1927ko urriaren 23a - Oxford, Erresuma Batua, 2009ko uztailaren 17a) poloniar filosofoa izan zen. Marxista ortodoxoa hasiera batean, marxismo humanista baten aldeko jarrera garatu eta doktrina eta praktika komunistaren kritika zorrotza egin zuen. Hori dela eta, Poloniako erregimen komunistak irakasle gisa aritzea debekatu zion. Handik alde egin eta bereziki Estatu Batuetan eta Britainia Handian, Oxforden hain zuzen, jardun zuen. Bere lan nagusietako bat Marxismoaren korronte nagusiak (1976) da.

## Ikus gainera

* Kolakowski
* Datuak: Q157318
* Multimedia: Leszek Kołakowski / Q157318
# Cristina Branco

Cristina Branco (Almeirim, Santarem, 1972ko abenduaren 28a) Portugalgo abeslari fadista bat da, jazza eta beste estilo batzuk ere landu izan dituena.

## Diskografia

* Murmúrios (1998)
* Post Scriptum (1999)
* Cristina Branco canta Slauerhoff / O Descobridor (2000)
* Corpo Iluminado (2001)
* Sensus (2003)
* Ulisses (2005)
* Live (Herbehereetako zuzenekoa, 2006).
* Abril (2007).
* Kronos (2009).
* Não há só Tangos em Paris (2011).
* Alegria (2013).

## Ikus, gainera

* Portugalgo musika

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Portugesez) Abeslariaren webgunea
* Datuak: Q463925
* Multimedia: Cristina Branco / Q463925