OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Txakur handi

Txakur handi izenaz ezagutzen da Hego Euskal Herrian 1870eko espainiar pezeta baten hamar zentimoko txanpona. Izena txanpon horrek atzealdean daukan lehoiaren iruditik datorkio, zeinek higaduraren eraginez txakur antzeko itxura hartzen zuen, eta hortik etorri zitzaizkion "perra gorda" edo "perra grande" deiturak gaztelaniaz eta "txakur handi" euskaraz.
Era berean, eta antzeko arrazoiak zirela eta, sasoi hartako bost zentimoko txanponari "txakur txiki" deitzen zitzaion hizkera arruntean.

## Historia

Txanpon hau 1870ean jaulki zen, 1868ko urriaren 19an pezeta onartu eta gero. Garrantzi handia izan zuen Espainiako ekonomian, 1941eko urriaren 29an indargabetu zen arte, aluminiozko hamar zentimoko txanpon berriek ordeztu zutelarik. Nahiz eta itxuraz desberdina izan, herriak izen berdina ematen jarraitu zion.

## Itxura

Kobrez egina zegoen, eta hamar gramoko pisua zeukan.
Atzealdean, Pirinio mendien irudiaren gainean eserita, Hispania pertsonaia alegorikoaren irudia agertzen zen. Goialdean "DIEZ GRAMOS" testua zegoen, eta azpian jaulkitze urtea.
Aurrealdean, lehoi baten irudia agertzen zen, Espainiako ezkutuaren ondoan, eta "CIEN PIEZAS EN KILOG." testua bere goialdean eta "DIEZ CENTIMOS" behekoan.

## Esaerak

* Dirurik eza edo zerbaiten balioaren urritasuna adierazteko: "Txakur handirik (ere) ez"

## Erreferentziak

* ↑ «Pezetaren historia - FNMT» www.fnmt.es (Noiz kontsultatua: 2023-06-10).

## Kanpo estekak

* Eibarko euskara: "Txakur handi"
* Datuak: Q6072836
* Multimedia: 0.10 peseta coins / Q6072836
# Natalia Lacunza

Natalia Lacunza Sanabdón (Iruñea, 1999ko urtarrilaren 10a) nafar abeslaria, 2018an Operación Triunfo saioan parte hartu zuena.
2018an Operacion Triunfon akademiara sartu aurretik, komunikazio audiobisuala ikasten ari zen unibertsitatean. Bere izen artistikoa Elian Bay da, bere abeslari gustukoenean oinarrituta, hau da, James Bay. Telecinco-ko La Voz programan agertu zen baina ez zuen arrakastarik izan.
Abeslaria izateaz gain, gitarra, biolina eta pianoa jotzen ditu. Bere bizitzan zehar, estilo klasikoa, garaikidea eta modernoa ikasi ditu.
Programan zehar hainbat artista famatuen abestiak abestu ditu, esaterako: Rosalia, Beret, Lady Gaga, Sia, Coldplay, Bunbury, Soft Cell, Zara Larsson, Britney Spears…
2019ko Eurovisionera joateko parte-hartzaile bat izan zen Nadie se salva eta La clave kantekin.
Bere erreferenteak James Bay, Amy Winehouse, The XX, Billie Eilish eta Rosalia izan dira.
* Datuak: Q61061921
* Multimedia: Natalia Lacunza / Q61061921
# Dairis Bertāns

Dairis Bertāns (Valmiera, 1989ko irailaren 9a -) Letoniako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena. Dāvis bere anaia saskibaloi jokalari profesionala ere bada.

## Klubak

* Harrobia. BK Valmiera
* 2006-07: ASK Riga
* 2007-08: ASK Riga
* 2008-09: ASK Riga (otsailean utzi zuen taldea)
* 2009ko mar.: BK Ventspils
* 2009-10: BK Ventspils
* 2010-11: VEF Riga
* 2011-12: VEF Riga
* 2012-13: VEF Riga
* 2013- : Bilbao Basket

## Erreferentziak

* ↑ www.euroleague.net
* Datuak: Q526328
* Multimedia: Dairis Bertāns / Q526328
# Serif

* Sans-serif letrak
* Serif letrak
* Serif letrak (serifak gorriz)
Tipografian, serif esaten zaie letra eta ikurren ertzak apaintzen dituzten zatitxoei, lerrotxo motz baten itxura hartzen duena. Modu teknikoagoan esanda, errematea edo serifa da aztaren, besoaren edo isatsaren amaieran karaktere batzuek duten apaingarria. Tipografia-estiloak bereizteko balio du.
Nazioarteko terminoa da serif, ingelesez erabilia, eta euskaraz serif letra-tipa edo letra-tipo zorrotza ere erabil daitezke. Baldintza horiek betetzen dituzten letra-tipoak serif motakoak direla esaten da, eta betetzen ez dituztenak sans-serif, alegia, serifa gabeak. Bestalde, eskuz egindako letren itxura daukaten beste letra-tipo batzuk daude, bestelako apaingarri artistikoak dauzkatenak ere.
Letrak harrian zein zurean zizelkatzean karakterearen bukaerak markatzea da, antza denez, letra-tipo horren jatorria.
Eskuarki, dokumentuaren testu-gorputzean eta tamaina txikiko letretako testuetan erabiltzen da; izan ere, serif-a (serifaduna) letra sans-serif-a (serifagabea) baino irakurtzeko errazagoa baita. Sans-serif motakoak titulu, izenburu eta testu informalerako erabiltzen ohi dira.

## Ikus, gainera

* Sans-serif

## Erreferentziak

* ↑ Elizondo Macho, Josu. (2015-2016). Diseinu Grafikoa. Goi-mailako Zikloa. Arte Grafikoak. R400. EIMA.

## Kanpo estekak

* Los Distintos Tipos de Tipografías con Serifas con Ejemplos Envatotuts+
* "Serif vs sans serif: Diferencias y Semejanzas". Silo Creativo
* Datuak: Q243449
* Multimedia: Serifs / Q243449
# Valmiera

Valmiera (alemanez: Wolmar; polonieraz: Wolmar) iparraldeko Letoniako hiria da, Vidzeme eskualde historikoko hiriburua dena. Gauja ibaiaren ertzean kokaturik, Riga eta Estonia arteko bidegurutzean dago. 2017an 24.818 biztanle zituen.

## Herri eta hiri senidetuak

| Halle (Westf.), Alemania (1994) Høje-Taastrup, Danimarka (1995) Marly, Frantzia (1992) Pskov, Errusia (2001) | Solna, Suedia (1991) Viljandi, Estonia (1992) Zduńska Wola, Polonia (2002) |
* Gauja ibaiaren gaineko zubia
* Riga etorbidea
* Valmierako museoa
* Valmierako antzokia
* Valmierako gazteluaren aztarnak
* Valmierako tren-geltokia
* Valmierako gimnasio estatala
* San Simonen eliza luterotarra

## Hiritar ezagunak

* Velta Rūķe-Draviņa (1917-2003), hizkuntzalaria.
* Daina Avotiņa (1926-2025), idazle eta itzultzailea.
* Dairis Bertāns (1989-), saskibaloi jokalaria.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Letonieraz)
* Datuak: Q108037
* Multimedia: Valmiera / Q108037
# Mairéad Ní Mhaonaigh

Mairéad Ní Mhaonaigh (1959ko uztailaren 26a, Gaoth Dobhair, Donegalgo konderria) irlandar abeslari eta biolinjole bat da. Nazioartean Altan musika taldeko abeslaria izateagatik ospetsua izan zen, halere bakarka ere aritu izan da. Bere aita Proinsias Ó Maonaigh biolinjole trebea izan zen. Mairéadren ama hizkuntza irlandera da.

## Diskografia
### Bakarkako diskoak

* 2009 Imeall

### T with the Maggies

* 2010 (urria) T with the Maggies

### Frankie Kennedy eta Mairéad Ní Mhaonaigh

* 1983 Ceol Aduaidh
* 1987 Altan

### Altan

* 1989 Horse with a Heart
* 1990 The Red Crow
* 1991 Harvest Storm
* 1993 Island Angel
* 1996 Blackwater
* 1997 Runaway Sunday
* 2000 Another Sky
* 2002 The Blue Idol
* 2005 Local Ground
* 2009 Altan: With the RTÉ Concert Orchestra

### String Sisters

* 2007 Live (CD/DVD)

### Gonbidatu gisa

* 1991 Albert Fry (Albert Fry)
* 1991 Fiddle Sticks (various artists)
* 1993 The Holy Ground (Mary Black)
* 1994 Lullaby: A Collection (hainbat musikari - Ní Mhaonaigh sings The Cradle Song)
* 2001 Little Sparrow (Dolly Parton)
* 2001 Volume 3: Further in Time (Afro Celt Sound System)
* 2008 Tráthnóna Beag Aréir (Albert Fry)
* 2008 The Original Transatlantic Sessions DVD (hainbat musikari)

## Kanpo loturak

* Mairéad Ní Mhaonaigh musikariaren webgunea (Ingelesez) (Gaeleraz)
* Datuak: Q660794
* Multimedia: Mairéad Ní Mhaonaigh / Q660794
# Letra-tipo

Tipografian, letra-tipoa idatzizko testu bat sortzeko erabiltzen den glifoen sorta da.

## Informatikan

Testu prozesadoreetan erabilitako letra mota ezberdinak letra iturriak edo iturriak soilik izena dute. Apple Computerrek garatutako True type iturriak dira egun mota erabilienak. True type iturri horiei esker, edozein letra mota handitu edo txikitu daiteke, eta inprimagailuan zein monitorean era egokian aurkeztu.
Apple Computerrek TrueTypeFont formatua asmatu bazuen ere, gaur egun Windows-en ere erabiltzen da.

## Letra-tipoak deskribatzeko izendapenak

Baliabide informatikoez erabiltzen diren letra-tipo guztietan letra larriak eta letra xeheak egoten dira. Gainera, testu prozesadoreetan letra lodia eta letra etzana aukeran egoten dira.
Ortotipografia estilo-liburuetan bila ditzakegu letra-tipoak aukeratzeko aholkuak eta letra larriak noiz erabili modu egokian.
Badaude letra-tipo zorrotzak (serifa duntenak, Serif) eta letra-tipo kamutsak (serifagabeak, Sans-serif). Ortotipografia estilo-liburu batzuk testuaren gorputza letra zorrotzarekin idazteko gomendatzen dute eta letra tipo kamutsa izenburuetan. Ez da aholkatzen testu berean letra-tipo asko nahastea.
Adibidez, Euskal Herriko Unibertsitateak EHU letra-tipo serif eta sans-serif argitaratu ditu.

## Ikus, gainera

* Letra-tipoen zerrenda
* Letra erregular
* Letra etzan
* Letra lodi
* Unicode
* RTF

## Erreferentziak

* ↑ Melero, Ekain Arostegi. (2022-06-17). «Tipografien psikologia» TaPuntu (Noiz kontsultatua: 2025-01-29).
* ↑ «ortotipografia - Euskara Batuaren Eskuliburua» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-05-01).
* ↑ Zubimendi, Joxe Ramon. (2004). Ortotipografía : ikasmaterialetako hizkuntzaren egokitasun-irizpideak finkatzeko Aholku Batzordea. (1. argit. argitaraldia) Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia = Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco ISBN 84-457-2127-5. PMC 733689949. (Noiz kontsultatua: 2023-05-01).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Wikipedia:Typography.
* Datuak: Q4868296
* Multimedia: Fonts / Q4868296
# Chappe dorrea (Ziburu)

Ziburuko Chappe dorrea, chappe telegrafo dorre moduan erabili zen dorre moderno bat da.
Lauki itxura dauka eta lau hegaleko teilatua. Bordagaineko dorre ondoan da, eta "Chappe telegrafo optiko" moduan baliatu zen Bordele eta Pausu artean komunikatzeko. Sei urtez baliatu zen, 1847 eta 1853 artean. Chappe motako komunikazio sistemaren arazoa zen eguraldi ona egiten zuenean baizik ezin zela erabili eta Morse kodea baliatzen zuten telegrafo elektrikoak ordeztu zuen Claude Chappek asmatutako komunikazio sistema optikoa.
Chappe delako komunikazio egituran, urrunetik ikusten ahal ziren keinu moduko hedatzen ziren beso higikorrak zituen tresna bati esker. Chappe dorreak elkarrekin zortzi bat kilometrora izaten ziren. Bordagaineko hortik hurbilen zeuden, Getariako elizaren ondoan eta Urruñan, Pausuko patarraren kaskoan zegoena, Teilatubaita baserrian. Telegrafo elektrikoak Chappe sistema optikoa ordeztu zenena, tresneria desmuntatu eta dorrea saldu zen. Ziburuko hau, Roustan koronelak erosi zuen eta etxebizitza gisa erabiltzeko obrak egin. Roustan familiak jende ezaguna aterpetu zuen dorrean, hala nola, Orson Welles zine zuzendaria.

## Erreferentziak

* ↑ Dorrearen ondoan dagoen kartela.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) (2016) "La tour Chappe de Ciboure". La tour Chappe de Ciboure. La Mémoire du Pays Basque
* Datuak: Q131720625
* Multimedia: Tour Chappe de Ciboure / Q131720625
# Isaias Afewerki

Isaias Afewerki edo Afwerki (tigrinyeraz: ኢሳይያስ ኣፈወርቂ; Asmara, Eritrea, 1946ko otsailaren 2a) eritrear gerrillari eta buruzagi politikoa da. Eritreako presidentea 1993ko maiatzaren 24tik.

## Bizitza

1966an, 20 urte zituela, lotu zitzaion Afewerki Eritrea Etiopiatik askatzeko borrokari. Addis Abebako Unibertsitatean ikasten hasia zen, baina ikasketak utzi, eta Eritrearen Askapenerako Frontean (EAF) sartu zen. Txinara bidali zuten gero, trebatzera, eta handik itzultzean, eskualde baten ardura eman zioten. 1970ean, zatiketa gertatu zen EAF barruan. Afewerki Eritrearen Askapenerako Herri Frontean (EAHF) kokatu zen, eta guda-unitate baten agintaritza eman zioten.
1977an, EAHFren idazkari nagusiaren ordezko izendatu zuten, eta, hamar urte geroago, idazkari nagusi. 21 urte Etiopiaren aurkako gerrillan aritu ondoren, Afewerki armada garaile baten buru zela sartu zen Asmaran, Eritreako hiriburuan. 1991n behin-behineko gobernu baten buru hautatu zuten; gobernu hark Eritrearen etorkizuna erabakitzeko erreferenduma antolatu behar zuen bi urteko epean. Nahiz eta bera independentzia osoaren aldeko izan, Afewerkik ez zuen erabat baztertu konfederazio bat egitea Etiopiarekin, herri horren mendean baitzen egona Eritrea 1952az gero. 1993ko erreferendumean, Eritreak Etiopiatik bereiztea erabaki zuen, eta Isaias Afewerki izendatu zuten estatu jaioberriaren lehendakari.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q57348
* Multimedia: Isaias Afwerki / Q57348
# Mussie Zerai

Mussie Zerai (Asmara, 1975) eritrear aktibista eta apaiz katolikoa da, 2010eko hamarkadako migrazio krisian Europara iritsi nahi duten errefuxiatuen eskubideen alde jarduten duena. Mediterraneoa zeharkatzen duten etorkinei telefono bidezko laguntza ematen dien Habeshia erakundea sortu zuen 2006an. Hori dela eta, Bakearen Nobel Sarirako hautagai izendatu zuten 2015ean. Italian, ordea, legez kanpoko emigrazioa erraztea egotzi diote.

## Erreferentziak

* ↑ Hautagai ugari eta faborito argirik ez, Bakearen Nobel sarirako. eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2018-7-28).
* ↑ Sanchís, Ima. Mussie Zerai: “Cada día debemos elegir entre hacer el bien o el mal”. La Vanguardia egunkaria, 2018-7-28, lavanguardia.com (Noiz kontsultatua: 2018-7-28).
* Datuak: Q21075804
* Multimedia: Mussie Zerai / Q21075804
# Tedros Adhanom

Tedros Adhanom Ghebreyesus (ge'ezez: ቴዎድሮስ አድሓኖም ገብረኢየሱስ; Asmara, 1965eko martxoaren 3a) etiopiar Osasun Publikoko ikertzaile eta funtzionarioa da, 2017. urteaz geroztik Munduko Osasun Erakundeko zuzendari nagusia dena. Tedros ez da medikua eta, bere postuan, lehen afrikarra da. Aurretik goi mailako bi kargu izan zituen Etiopiako gobernuan: Osasun ministroa 2005etik 2012ra eta Kanpo Arazoetako ministroa 2012tik 2016ra.
* Datuak: Q16196017
* Multimedia: Tedros Adhanom Ghebreyesus / Q16196017
# Biniam Girmay

Biniam Girmay Hailu (Asmara, 2000ko apirilaren 2a - ) errepideko txirrindulari eritrearra da, Intermarché-Wanty-Gobert Matériaux taldekoa.

## Palmaresa

2019
* La Tropicale Amissa Bongo: etapa bat
* Ruandako Tourra: etapa bat
2020
* La Tropicale Amissa Bongo: bi etapa
* 2. Laigueglia Sarian
* 2. Doubseko Tourrean
* 4. Toscanako Giroan
2021
* Classic Grand Besançon Doubs
* 2. Munduko Errepideko Txapelketa (23 urtez azpikoan)
* UCI Africa Tour
* 2. Doubseko Tourrean
2022
* Alcudia-Port d'Alcudia Saria
* Gante-Wevelgem
* Italiako Giroko etapa 1
* 2. Valoniako Sari Nagusian
* 3. Quebeceko Txirrindularitza Sari Nagusian
* 5. E3 Saxo Bank Classicean
* 6. Bretagne Classicean
2023
* Valentziako Erkidegoko Itzuliko etapa 1
* Suitzako Itzuliko etapa 1
* 4. Brussels Cycling Classicean
* 7. Valoniako Sari Nagusia
* 7. Paris-Chaunyn
* 8. Famenne Ardenne Classicean
2024
* Franco-Belgikar Zirkuitua
* Frantziako Tourreko Puntukako sailkapena eta 3 etapa
* 2. Brussels Cycling Classicean
* 2. Koloniako Itzulian
* 2. Quebeceko Sari Nagusian
* 2. Binche-Chimay-Binchen
* 3. Eritreako erlojupeko txapelketan
* 4. Valoniako Sari Nagusian
* 7. Gante-Wevelgemen

## Emaitzak lasterketa nagusietan
### Itzuli Handiak

| Itzuli Handia | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 |
| Italiako Giroa | — | — | UT | — | UT |
| Frantziako Tourra | — | — | — | 125. | 113. |
| Espainiako Vuelta | — | — | — | — | — |

### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak

| Lsterketa | Lsterketa | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 |
| Omloop Het Nieuwsblad | Omloop Het Nieuwsblad | — | — | — | — | 55. |
| Kuurne-Brusela-Kuurne | Kuurne-Brusela-Kuurne | — | — | — | — | 122. |
| | Milan-San Remo | — | — | 12. | 28. | 27. |
| E3 Harelbeke | E3 Harelbeke | — | — | 12. | UT | 19. |
| Gante-Wevelgem | Gante-Wevelgem | — | — | 1. | 97. | 7. |
| Flandrian Zehar | Flandrian Zehar | — | — | — | — | UT |
| | Flandriako Tourra | — | — | — | UT | 59. |
| Scheldeprijs | Scheldeprijs | 80. | — | — | — | — |
| Flèche Wallonne | Flèche Wallonne | — | 101. | — | — | — |
| Donostia Klasikoa | Donostia Klasikoa | X | — | — | UT | — |
| Cyclassics Hamburg | Cyclassics Hamburg | X | X | — | — | 3. |
| Bretagne Classic | Bretagne Classic | 96. | UT | 6. | UT | — |
| Quebeceko Sari Nagusia | Quebeceko Sari Nagusia | X | X | 3. | 38. | 2. |
| Montrealgo Sari Nagusia | Montrealgo Sari Nagusia | X | X | UT | UT | UT |
| Paris-Tours | Paris-Tours | 20. | — | — | 14. |
| Olinpiar Jokoak (errepide) | Olinpiar Jokoak (errepide) | X | — | ND | ND | 49. |
| Olinpiar Jokoak (erlojupekoa) | Olinpiar Jokoak (erlojupekoa) | X | — | ND | ND | 29. |
| Munduko errepideko txapelketa | Munduko errepideko txapelketa | — | — | 54. | — |
| Eritreako Errepideko Tx | Eritreako Errepideko Tx | — | — | UT | — | 6. |
| Eritreako Erlojupeko Tx | Eritreako Erlojupeko Tx | — | — | 1. | — | 3. |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Kanpo estekak

* Biniam Girmay - ProCyclingStats
* Biniam Ghirmay - FirstCycling
* Datuak: Q60807605
* Multimedia: Biniam Girmay / Q60807605
# Elvira Banotti

Elvira Banotti (Asmara, 1933ko uztailaren 17a-Lavinio (Erromatik gertu) 2014ko martxoaren 2a) Eritrean jaiotako Italiako kazetaria eta feminista izan zen.

## Biografia

Bere aitona, XIX. mendearen amaieran Eritreara trena eraikitzera joan zen italiar bat zen; herrialde hartan ezkondu zen. Elvira Banotti 14 urterekin hasi zen lanean eta 1953an Asmarako Kontsulatuan kontratatu zuten. 1960an, Addis Abebako kontsulatura transferitu zuten, non Italiako agintarien zuzentarauak bete zituen. Besteak beste, moda, modeloen marrazketa eta moda desfileak antolatu zituen. Familia italiarra, greziarra eta eritrearra zen, eta 1962 eta 1963 artean Erromara joan zen bizitzera.
1969an, telebista saio batean, Indro Montanelli eskui muturreko idazlea salatu zuen 12 urteko neska eritrear batekin ezkontzeagatik. Montanellik, ohitura eritroaren arabera, 500 libra ordaindu zizkion neskatoaren aitari, Afrikako herri horretan bizi izan zen garaian. Italiara itzuli aurretik, neska Alessandro Pirzio Biroli jeneralari eman zion bere harem pribatu txikian sartzeko.
1970eko uztailean, Rivolta Femminile (Emakumezkoen matxinada) taldea sortu zuen Erroman, Carla Lonzi eta Carla Accardirekin batera. Talde honek Manifesto di Rivolta femminile plazaratu zuen. 1971n, La sfida Femminile argitaratu zuen, abortuari buruzko emakumeen testigantzak bildu zituen testua; kazetaritza-munduak eta mundu politikoak, Italiako Alderdi Komunistak barne, gogor kritikatu zuten testua.
Beste feminista batzuekin batera, Elvira Banottik « Tribunale 8 marzo » sortu zuen, erlijioa eta Eliza Katolikoa epaitzeko. "Elizak bortxaketaren teologia diseinatu du" zioen pankarta batengatik, L'Aquilan epaitu zuten erlijioaren difamazioagatik, baina absolbitu egin zuten. Erlijioaren difamazio-delitua geroxeago indargabetuko zen.
Elvira ohiko gonbidatua zen Maurizio Costanzoren Canale 5ean eta Giuliano Ferrararen saioetan Italia 1 telebista-kateetan. Espazio horietan, sexualitate maskulinoa harraparia dela adierazi zuen. Hurrengo urteetan, telebista kate pribatuek transmititutako pornografiaren aurka agertu zen argi eta garbi. Prostituzioaren aurka ere borrokatu zuen.

## Liburuak

* La sfida femminile. Maternità e aborto, Bari, De Donato, 1971.
* Autobiografia Una ragazza speciale, L’Ortica, 2011, Manifesto di rivolta femminile eranskinarekin.

## Erreferentziak

* ↑ https://vdnews.tv/video/-montanelli-banotti-madamato-esperienza-coloniale
* ↑ http://www.columbia.edu/itc/architecture/ockman/pdfs/feminism/manifesto.pdf
* ↑ https://www.ilfoglio.it/articoli/2014/03/04/news/elvira-banotti-50664/
* ↑ Rete delle donne

## Kanpo estekak

* (Italieraz): Elvira Banottiri buruzko artikulua La Stampan.
* Datuak: Q38776955
* Multimedia: Elvira Banotti / Q38776955
# Ribka Sibhatu

Ribka Sibhatu (Asmara, 1962ko irailaren 18a) eritrear idazlea da, tigrinyeraz eta italieraz idazten duena.

## Bizitza

Asmaran jaio zen 1962an. 1979an urtebetez espetxeratu zuten etiopiar ofizial batekin ezkontzeari uko egiteagatik. Hurrengo urtean herrialdea utzi zuen. Etiopian bizi zen, eta han eskolan graduatu zen eta Galileo Galilei Institutu Teknikoan ikasi zuen. 1985ean frantziar batekin ezkondu zen, hurrengo urtean Parisera joan zen bizitzera eta gero Lyonera. Ezkontza amaitu ondoren, 1996an Italiara joan zen eta Erroman jarri zen bizitzen. Komunikazioko doktoretza lortu zuen La Sapienza Erromako Unibertsitatean. 2002tik 2005era Erromako Udalean lan egin zuen kulturen arteko politikako aholkulari gisa. 2006an, Italiako Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Ministerioko kultura arteko gaietarako batzorde zientifikoko kide bihurtu zen.
1993an Aulò. Un canto-poesia dall'Eritrea argitaratu zuen, tigrinyerazko poema-bilduma, italierara itzulitakoa. 1999an Cittadino che non c'è. L'immigrazione nei media Italiani liburua argitaratu zuen eta 2012an L’esatto numero delle stelle e altre fiabe dell’altopiano eritreo.
2012an, Simone Brioni, Graziano Chiscuzzu eta Ermanno Guidak zuzendutako Aulò. Roma Postcoloniale dokumentalean parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ribka Sibhatu» Poetry Translation Centre (Noiz kontsultatua: 2024-07-22).
* 1 2 (Ingelesez) «Ribka Sibhatu» Encyclopedia of Afroeuropean Studies.
* 1 2 (Ingelesez) Brioni, Simone. (2014). «Across Languages, Cultures and Nations: Ribka Sibhatu’s Aulò» in Sambuco, Patrizia Italian Women Writers, 1800–2000: Boundaries, Borders, and Transgression. Rowman & Littlefield, 123-142 or. ISBN 9781611477917. (Noiz kontsultatua: 2024-07-22).
* ↑ (Italieraz)(Ingelesez) Sibhatu, Ribka. (2012). Aulò! Aulò! Aulò! Poesie di nostalgia, d’esilio e d’amore / Aulò! Aulò! Aulò! Poems of Nostalgia, Exile and Love. Roma: Kimerafilm.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56087124
# Saba Kidane

Saba Kidane (Asmara, 1978) eritrear kazetari, poeta eta ekintzaile politikoa da.

## Bizitza

Saba Kidane Asmaran jaio zen. 13 urterekin eskola utzi zuen eta Eritreako Herri Askapenerako Frontean sartu zen. 1995ean eskolara itzuli zen. Gazteentzako irratian aritu da programa-zuzendari gisa.
Batez ere tigrinyeraz idazten du. Bere poesiak haurren, eguneroko bizitzaren, gizartearen eta gerrak eritrear emakumeengan duen eraginaren gaiak jorratzen ditu. Tsiruy guhaf nafiqe poemak preserbatiboak kontu handiz birrintzea bultzatzen du, GIBa zabaltzeko arriskua dela eta.
Kidane ama bakarra da. 2001ean AEBetako bisa ukatu egin zioten.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Akyeampong, Emmanuel Kwaku; Gates, Henry Louis, Jr., eds. «Saba Kidane» Dictionary of African Biography. Oxford: Oxford University Press, 233-234 or. ISBN 978-0-19-538207-5..
* 1 2 (Ingelesez) Benet, Siobhan. «Eritrean Women Poets Lifting Post-War Voices» Women's eNews 2001-05-22 (Noiz kontsultatua: 2024-07-22).
* 1 2 (Ingelesez) Bahrampour, Tara. «A Poet, Barred at the Gate» The New York Times 2001-03-25 (Noiz kontsultatua: 2024-07-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17318884