# Antonina Kymytval

Antonina Aleksandrovna Kymytval (errusieraz: Антонина Александровна Кымытваль, txuktxieraz: Кымъытвааԓ, Kym"ytvaal), jaiotzez Rul-tyne, (txuktxieraz: Руль-тынэ, Rul'-tyne; Mukhomornoie, 1938ko apirilaren 22a – Abinsk, 2015eko urriaren 29a) errusiar-sobietar idazle txuktxia izan zen, txuktxierazko lehen poeta profesionala izateagatik ezaguna.

## Bizitza

Mukhomornoie herrian jaio zen, Anadyrgo eskualdean, elur-oreinen artzainaren familian. Aitak Atxalio zuen izena, amak, berriz, Ivneut. Jaiotzez Rul-tyne jarri zioten izena. Bere neba bikia zortzi hilabeterekin hil zenean, amak, familiaren ohiturei jarraituz, «gaixotasunaren espiritu gaiztoak» ez haserretzeko, alaba elikatzeari uko egin zion. Amonak elur-orein esnez elikatu zuen, eta espiritu gaiztoak nahasteko, Kymytval («zizaretxo») izena jarri zioten.
Bere benetako jaioteguna ezezaguna zenez, apirilaren 22a aukeratu zioten barnetegian, Vladimir Leninen omenez. Barnetegi berean Antonina Aleksandrovna errusiar izena eta patronimikoa jarri zizkioten. Kymytval izen txuktxia abizen moduan erabiltzen hasi zen. Oso gaztea zela, gurasoak eta amona hil zitzaizkion, eta lasaitasuna liburuetan aurkitu zuen.
Hamar urterekin poesia idazten hasi zen. 1954tik 1958ra Anadyrgo Pedagogia Eskolan ikasi zuen. Graduatu ondoren, Ust-Belaiako eskola mugikorrean eta kultur zentroan lan egin zuen. Garai hartan, bere poemak Dalni Vostok aldizkarian, Na Severe Dalnem almanakan eta eskualdeko egunkarietan argitaratu ziren. Ust-Belaiako tundran, arbasoen bizimodua eta hizkuntza ikasi zituen, herri-kontalarien kondairak eta ipuinak bilduz.
1957ko ekainean, txuktxi eta eskimalen talde baten baitan, Moskura joan zen Gazte eta Ikasleen Munduko VI. Jaialdian parte hartzeko.
1960an Magadango Liburu Argitaletxeak Kymytvalen lehen poesia bilduma argitaratu zuen txuktxieraz, eta bi urte geroago errusieraz.
1962an Sobietar Idazleen Batasunean sartu zen. 1966tik 1967ra Moskuko Goi Mailako Literatura Ikastaroetan ikasi zuen.
Guztira 10 poesia bilduma kaleratu zituen. Haurrentzako antzezlanak eta poemak ere idatzi zituen, Magadango Txotxongilo Antzokiarekin harremanetan jarriz. Urte askotan Magadanen bizi izan zen.
Vitali Zadorin ekonomialariarekin ezkondu zen. Bi alaba izan zituen harekin, Liubov eta Anastasia. 1972az geroztik, umezurtz geratu ziren lau iloba ere hazi zituen.
2010ean etxetik ateratzeari utzi zion, eta 2012an lehen istripu zerebrobaskularra izan zuen. Istripu larri batzuen ostean hil zen Abinsken, alabaren etxean.

## Sariak

* 1988: Langile Agurgarrien Domina
* 1988: Ohorezko Insigniaren Ordena
* 1990: Hans Christian Andersen sariaren ohorezko diploma

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* 1 2 3 4 5 6 (Errusieraz)(Ingelesez) Акбальян, Е. Р, ed. «Кымытваль Антонина Александровна» Северная энциклопедия = Practical Dictionary of Siberia and North. Москва: Paulsen : Европейские издания, 483 or. ISBN 5-98797-001-6..
* 1 2 3 (Errusieraz) «22 апреля исполнилось бы 83 года чукотской поэтессе Антонине Кымытваль» Магаданская правда 2021-04-22 (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* 1 2 3 4 (Errusieraz) Сущанский, Сергей. «Кымытваль А.А.» «Штрихи к портрету» Моя родина — Магадан (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* 1 2 3 4 5 (Errusieraz) Куземко, Екатерина. «Кымытваль Антонина Александровна» Колыма.ru (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* 1 2 3 (Errusieraz) «Лиственница по имени Кымытваль» Интернет-портал "Литературная Россия". 2015-02-23 (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* 1 2 3 (Errusieraz) Черевченко, Александр. «Осиротела Чукотка: умерла первая чукотская поэтесса Антонина Кымытваль» 7 секретов 49 2015-12-10 (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* ↑ (Errusieraz) «Умерла Антонина Кымытваль» ЦС КМНС (Noiz kontsultatua: 2019-08-14).
* ↑ (Ingelesez) Diment, G.; Slezkine, Y. (2016). Between Heaven and Hell: The Myth of Siberia in Russian Culture. Palgrave Macmillan US, 218 or. ISBN 978-1-137-08914-4. (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4250822