OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cella (arkitektura)

Cella (latinezko “gela”) arkitektura klasikoan tenplu baten barruko aretoa da. Greziar arkitekturan naos deritzo.

## Greziar eta erromatar tenpluak

Greziar eta erromatar tenpluetan, eraikinaren erdian dago cella; cellan gurtzaren estatua dago (hasierako kristauek "idolo" modura gaitzesten zutena) eta, tenpluaren jainko berezia adierazten du.
Cellak zinopariak jasotzeko mahai bat edo plinto bat izan zezakeen, esaterako zinopari estatuak , harribitxiak, kaskoak, lantzak, geziak eta ezpatak . Metatutako eskaintzak altxor birtual bihurtu zituzten greziar eta erromatarren tenpluak, eta horietako asko altxor publiko gisa erabiltzen ziren antzinatasun klasikoan.
Gela sinple eta laukizuzena da cella, leihorik gabekoa eta ate bat edo sarrera bat du fatxadaren portikoaren kolomadiaren parean. Tenplu handiagoetan cella bi kolomadiren bidez banatu zen, alde banatan korridore bat sortuz. Cellak adyton bat ere izan zezakeen, hots, apaizentzako edo tenpluaren zaintzaileentzako sarrera mugatuko eremua.
Salbuespen gutxi batzuk alde batera utzita, greziar tenpluak diseinu peripteroa zuten, beraz cella oinplanoaren erdialdean kokatzen zen, adibidez Partenoia eta Apoloren tenpluak.
Erromatarrek, aldiz, sasiperiptero (koloma asko horman itsatsita zeuden) ziren tenpluak nahiago zuten, portiko baten atzean cella jarriz, esaterako Maison Carree tenplua.
Venus eta Erromaren tenplua, Hadrianok Erroman eraikia, kanpo peristilo bakun baten barruan bi cella itxi zituen.

## Antzinako Egiptoko tenpluak

Antzinako Egiptoko Ptolomeotar dinastian, cella tenpluko sancta sanctorum-en ("ganbera sakratua") barnean ezkutatuta dago, iluntasun osoan, horrela bada, unibertsoaren sorreraren aurreko egoera adierazten du.

## Tenplu etruriarrak

Vitruviok ( IV.7 liburua ) dioenez, tenplu etruriarrak (esaterako Portonaccion ) hiru cella zituen, bata bestearen ondoan, fatxadan zutabe bikoitza zituela. Honako hau konfigurazio erabat berria da, Etruria eta Italiako Tirrenian dauden beste eraikin batzuekin alderatuta, hots, cella bakarrekoak edo zutabe gabekoak, Greziakoen eta Ekialdekoen antzekoak.

## Kristau elizak

Kristautasunaren hasieran eta bizantziar arkitekturan, eliza erdian liturgiarentzat erreserbatutako eremua zen.
Geroago zelula monastikoari ere izen hori eman zitzaion.

## Kanpo estekak

* Vitruvius, De architectura, IV. liburua. 7
* Datuak: Q827125
* Multimedia: Cella (architecture) / Q827125
# Deanbulatorio

Deanbulatorioa edo girola, fededunak ibil daitezkeen aldare nagusia inguratzen duen gune bat da.
Deanbulatorioa, arkitektura erromanikoko elementu bereizgarri bat da, ondoren, gotikora hedatu zena. Bere erabilgarritasuna, herri debozioko tokietarako erromesaldi masiboaren ondorioz sortu zen, fededun multzo handi bat eliza batetara joan eta bertan gordetzen ziren erlikiak gurtzeko prestatzen zenean. Korridore honek, guztiek erlikiak gurtu ahal izateko eta kapera nagusian ospatzen egon zitekeen elizkizuna ez eteteko haina zirkulazio fluidotasuna ematen zuen.
Ohikoena, erdiko nabearen buruan, presbiterioa kokatzea da, eta, ondoren, kapera nagusia, aldare nagusiarekin oinplano erdizirkular edo poligonaldun abside bat eratuz. Kasu horretan, deanbulatorioa, alboetako nabeen luzapen bidez eratzen da, absidea, honen kanpoaldetik inguratzen dutena. Batzuetan, abside hau eta deanbulatorioa, ez daude harresi itsu baten bidez bananduak, multzoari iragazkortasuna ematen dion arku multzo baten bidez baizik. Gainera, ohikoa da, baita ere, deanbulatorioaren inguruan, absidiolo erradial batzuk kokatzea, horietako bakoitzak, kapera txiki bat duelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q756720
* Multimedia: Ambulatories (church) / Q756720
# Blue Note Records

Blue Note Records jazz diskoetxe bat da, 1939an Alfred Lion-i eta Francis Wolff-i esker jaioa. Izena bluesaren eta jazzaren blue note ("Nota urdina") ezaugarritik datorkio. Gaur egun Universal Music Group taldekoa da.
Historikoki, diskoetxe hori hard bop jazz estiloarekin lotu izan da, baina baita bluesarekin, soularekin eta gospelarekin ere. Harekin grabatu duten artista nabarinenen artean honako hauek daude: Norah Jones, Horace Silver, Jimmy Smith, Freddie Hubbard, Lee Morgan, Thelonious Monk, Art Blakey eta Miles Davis.

## Erreferentziak

* ↑ 70 years of the Blue Note jazz label, kansascity.com 14/02/2009.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q885833
* Multimedia: Blue Note Records / Q885833
# Korritze (ikus-entzunezko komunikazioa)

    Artikulu hau informatikari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Korritze (argipena)».
Scroll egitea edo, informatikan eta ikus-entzunezko komunikazioan, korritzea testua eta irudiak pantaila zehar mugitzea da, ezkerretik eskubira nahiz goitik behera edo alderantziz. Erabiltzaileak eragindako mugimendua (beherago, gorago, ezker alderago edo eskubi alderago dagoen testua eta irudia ikusi ahal izateko) nahiz modu pasiboan jaso daiteke (film bateko tituluak ikustean, esaterako).
Scroll barra edo korritze-barraren bidez egiten da ordenagailuko interfazeetan, baina mugikorretakoetan, keinu hutsak eragin ohi du korritzea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181319
* Multimedia: Scrolling / Q181319
# Korritze-barra

Korritze-barra informatikan erabiltzen diren zenbait kontrol grafiko sistemei esaten zaie, scroll edo korritze ariketa egiteko balio dutenak.
Erabiltzaileak korritze barrako kurtsorea arrastaka mugituz pantailan ikusten den area aldatzeko aukera du. Batzuetan korritze-barran klik eginda kurtsorea azkarrago mugituko da; berehalakoan klik egindako puntuan agertuko da.

## Ikus, gainera

* Graduatzailea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1807212
# Los Ángeles ikastetxea

Los Ángeles ikastetxea Donostiako eskola ezaguna izan zen. Eskola hori Parte Zaharreko San Juan kalean zegoen, nahiz eta Ekialdeko zabalgunean egon, eta Lasalletarrek gestionatzen zuten (1911. urtetik - 1977. urte arte) eta auzoko benetako erreferentea zen. 1977tik eskola berritzailea sortzeko saiakera bat eman zen, irakasle batzuen kooperatiba baten bidez, baina proiektua ez zen aurrera atera. Gaur egun, eraikina birmoldatu egin da eta Donostiako Orfeoiaren egoitza da.

## Lasalletarrak Donostian

San Juan Bautista La Sallekoaren jarraitzaileak Frantziatik kanporatuta izan ziren eta, beste tokietan bezala, 1904ean Donostian ere kokatu ziren. Hiri horretan lehendabizi Ategorrietan San Bernardo ikastetxea sortu zuten, gaur egun Jesuitak ikastetxea dagoen tokian. Ondoren, 1911an Los Ángeles ikastetxean hasi ziren. Geroago Loiolako ikastetxea ireki zuten (1947) eta han jarraitzen zuten Los Ángeleseko ikasleek bigarren hezkuntza.

## Ikasle ohiak

* Jose Angel Ascunce (1946-2020), literatura kritikari eta unibertsitate irakaslea.
* Javier Gurrutxaga (1958), abeslari eta aktorea.
* Jose Ramon Zabala Agirre (1958), ekologista eta literatura kritikaria.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.diariovasco.com/prensa/20070421/san_sebastian/nostalgia-colegio-angeles_20070421.html

## Ikus, gainera

* Donostiako Orfeoia
* Kristau Eskoletako Anaiak

## Kanpo estekak

* Los Ángeles ikastetxea Auñamendi Entziklopedian.
* Datuak: Q25474592
# Boulevard aparkalekua

Boulevard aparkalekua Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen lurpeko aparkaleku bat da.

## Kokalekua

Erdialdea auzoan dago, Bulebarraren azpian, bertan Donostiako harresiaren hondakinen aztarnak ikusgai daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25476626
# Latifundio

Espainiako latifundio nagusiak 1934an eta haien jabeak :
| Ducado de Medinaceli | 79.147 hektarea |
| Ducado de Peñaranda | 51.016 hektarea |
| Ducado de Villahermosa | 47.016 hektarea |
| Ducado de Alba | 34.455 hektarea |
| Marquesado de la Romana | 29.097 hektarea |
| Marquesado de Comillas | 23.720 hektarea |
| Ducado de Fernán-Núñez | 17.733 hektarea |
| Ducado de Arión | 17.667 hektarea |
| Ducado de Infantado | 17.171 hektarea |
| Condado de Romanones | 15.132 hektarea |
| Condado de Torres-Arias | 13.645 hektarea |
| Condado de Sástago | 12.629 hektarea |
| Marquesado de Mirabel | 12.570 hektarea |
| Ducado de Lerma | 11.879 hektarea |
| Iturria: Benjamín Cano Ruiz y José Viadiu, El colectivismo agrario en la Revolución Española ||||||
Latifundioa nekazaritza-ustiapen zabal bati deritzo, teknologia eskasarekin, nekazari langileak (jornalariak) soldata txiki baten trukean gutxieneko mantenmendu lanak eta uzta biltzeko soilik kontratatzen dituena eta lurra bere errendimendu maximotik urrun lantzen duena, produktibitate urriarekin. Sarri, latifundioa egoera sozioekonomiko larrian bizi diren nekazari-taldeekin lotzen da; hori dela eta, nekazaritza-erreforma planteatzen da ustipean arazo honi aurre egitekoa, lur-jabeari lurrak desjabetu eta nekazarien artean banatuz edo ustiapenean berrikuntza-prozesu bati ekinez.
Europan dezente murriztu dira antzinako latifundioen neurriak. Hala ere, Balkanetan, Hungarian, eta, bereziki, Andaluzian (Espainia) latifundio ugari dago oraindik ere. Europako handiena, hain zuzen ere, Cádizko Castellar de la Fronterako La Almoraima finka da, 14.109 hektarea dituena.
Hegoamerikan latifundio dezente handiak daude, batez ere Argentinan, non Benetton taldeak soilik Chubuteko probintzian 900.000 ha lur dituen.

## Erreferentziak

* ↑ «latifundio». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23.)
* ↑ (Gaztelaniaz) La Almoraima lursailaren datu orokorrak
* ↑ (Gaztelaniaz) elmundo.es (2007-4-19)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15904108
# Landa-soziologia

Landa-soziologia landa-inguruneetako gizataldeez, talde horietan gertatzen diren gizarte-harremanez eta gizarte industrialek eragindako aldaketez arduratzen den azterketa-arlo soziologikoa da. Landa-soziologia tradizioz landa-eremuen gizarte-egituraren eta haien gatazken azterketarekin lotutako soziologiaren eta nekazaritza-zientzien eremua da. Hala ere, gaur egun, bere azterketa-eremuen barruan diziplina arteko gaiak sartzen dira, hala nola elikadura eta nekazaritza edo landa-eremu tradizionalen mugetatik gorako natura-baliabideak eskuratzea. XIX. mendearen amaieran sortu zen Estatu Batuetan.
Ikuspegi teorikoen barruan, diziplina honen iturriak sistematizatu zituen lehen lanetako bat Pitrim A. Sorokin soziologo erruso-estatubatuarrarena da — diziplina akademiko honen sortzailetzat jotzen dena — eta Carle Clark Zimmermanena, 1929an argitaratutako Principles of Rural-Urban Sociology izenekoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Soziologia Hiztegia] [2018]
* ↑ (Ingelesez) Kumar Sharma, Rajendra. (1997). Rural Sociology. Atlantic Publishers & Dist, 305 or. ISBN 978-8-17156-671-6..
* ↑ (Ingelesez) Buttel, Frederick H.; Newby, Howard. (1980). The Rural Sociology of the Advanced Societies: Critical Perspectives. Allanheld: Osmun, 529 or. ISBN 978-0-70990-408-3..
* ↑ (Ingelesez) Nelson, L.. (1969). Rural Sociology: Its Origins and Growth in the United States. University of Minnesota Press.
* ↑ (Alemanez) Neu, Claudia. (2010). Kneer, Georg; Schroer, Markus eds. Land- und Agrarsoziologie. in: Handbuch Spezielle Soziologien. Wiesbaden: VS-Verlag, 243-261 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) Sevilla, Eduardo. (2006). De la sociología rural a la agroecología. Icaria Editorial, 255 or. ISBN 978-8-47426-908-6..
# Landa exodo

Landa exodoa landa ingurunetik bereziki hirietara gertatzen den migrazio masiboa da, bereziki gazteek egiten dutena. Historian zehar anitz izan dira landa exodoak, bereziki Industria Iraultzaren ondoren. Depresio Handian, Estatu Batuetako erdialdeko estatu askotan, eremu zabalak guztiz abandonatu ziren, nekazaritza produktuen prezioen beherakadak, maileguak ordaintzeko ezintasunak eta lehorteek bultzaturik. 1950eko hamarkadatik, Espainian landa exodo handia izan zen, bereziki industria garapen azkarra zuten Katalunia, Euskadi eta beste zenbait hirietara.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2608153
# Landa-ingurune

    Artikulu hau lurzoru motari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Landa».
Geografian, landa-ingurunea edo nekazaritza-ingurunea jarduera ekonomiko nagusiak nekazaritza edo abeltzaintza dituzten eskualde edo lur-eremuen multzoa da. Nekazaritza paisaiak gizakiak lurra lantzeko baliatu dituen antolakuntza ekonomiko eta laborantza-metodoak islatzen ditu. Horrela, historian zehar jarduera hauek nolakoak izan diren, halako nekazaritza paisaia izango da. Baita ere, bakoitzaren ikuspuntua islatzen da paisaiaren definizioan. Izan ere ikuslerik gabe, begiradarik gabe, ez dago paisaiarik. Gure begiradak ere gauza asko gordetzen ditu bere baitan, aurreko gure bizipenak moldatzen dute begirada. guk ikusten duguna, gure historia guztiarekin.

## Landa-motak
### Tamainari buruz

* Minifundio edo lursail txikiez osaturiko landa;
* Latifundio edo lursail zabalez osaturiko landa.

### Mugei buruz

* Bocage, zuhaixkek, zuhaitz-lerroek edo muru txikiek mugatutako lursailez osatutako landa;
* Openfield, muga fisiko edo hesirik gabe ondoko lursailetaz osaturiko landa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q175185
* Multimedia: Countryside / Q175185
# Herrixka

Herrixka bat biztanleria tamaina txikiko populazio-nukleoari deritzo. Herrixkak herri eta auzoen arteko biztanleria-multzo finkoak dira. Herrixkek historia zehar eskuarki ez dute eskumenik izan, adibidez, udalerria osatzea.
Herrixketan lehen sektoreak garrantzia handiagoa izaten du herrietan baino, nahiz eta egun hirugarren sektoreko jarduerak ere izan (adibidez nekazal turismoa). Badaude bera baino txikiagoak diren populazio-nukleoak, auzoak izenekoak.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Herrixka. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q532
* Multimedia: Villages / Q532
# 2017ko Alemaniako hauteskunde federalak

20217ko Alemaniako hauteskunde federalak 2017ko irailaren 24an egin ziren, Alemaniakp 19. Bundestageko kideak aukeratzeko. Gutxienez Bundestageko 598 eserleku zeuden jokoan, baita gerora zehaztutako 111 eserleku ere Alemaniako hauteskunde sistemak zehaztu bezala.
Alemaniako Batasun Kristau-demokratak eta Bavariako Batasun Sozial-kristauak (CDU/CSU), Angela Merkel kantzilerra buru zuela, lortu zuten boto portzentajerik altuena, %33rekin, nahiz eta %8tik gorako jaitsiera izan zuen. Alemaniako Alderdi Sozialdemokratak (SPD) gerraosteko Alemaniatik lortu zuen emaitzarik txarrena, %21 eskuratu zuen. Alemaniarentzako Alternatiba (AfD), lehen Bundestagean ordezkaritzarik ez zuena, hirugarren alderdi bihurtu zen Bundestagean botoen %12,6rekin; Alderdi Demokratiko Askeak (FDP), berriz, botoen %10,7 lortu zituen eta Bundestagera itzuli zen 2013an eserleku guztiak galdu ostean. 1957tik lehen aldia da CDU/CSUren eskuin politikoan kokatutako alderdi batek Bundestagen eserlekuak lortzen dituela. Bundestagen ordezkaritza lortu zuten beste alderdiak Ezkerra eta 90 Aliantza/Berdeak izan ziren, bakoitzak botoen %9 inguru lortuta. Bundestagen, 709 kiderekin, 355 dira gehiengoa eta CDU/CSUk 246 eserleku lortu zituen (200 CDU eta 46 CSU), SPDk 153, AfDk 94, FDPk 80, Ezkerrak 69 eta Berdeek 67.
Bigarren aldiz jarraian, CDU/CSUk koalizio akordio bat lortu zuen SPDrekin koalizio handi bat osatzeko, gerra osteko Alemaniako historian laugarrena, eta Gobernu berriak 2018ko martxoaren 14an hartu zuen kargua. Akordioa CDU/CSUk Berdeekin eta FDPrekin Jamaika koalizio bat osatzeko saiakerak huts egin ondoren lortu zen, azken honek erretiratu egin baitzuen migrazio eta politika energetikoaren inguruan alderdien artean bateraezinak diren desberdintasunak argudiatuz. Hori izan zen, alde handiz, Alemaniako Errepublika Federalaren historiako gobernu-osaketarik luzeena, lehen aldia baitzen proposatutako koalizio-eraketaren negoziazio batek porrot egiten zuela eta beste koalizio batek ordezkatzen zuela.
# Azido metilmaloniko

Azido metilmalonikoa konposatu organikoa da, CH$_3$CH(COOH)$_2$ formula duena, azido dikarboxilikoen familiakoa. Solido da. Narritagarria da.
Azido metilmalonikoa ezinbesteko bitartekoa da gantzen eta proteinen metabolismoan. Azido metilmalonikoaren metabolismoan gertatzen diren anomaliek aziduria metilmalonikoa eragiten dute. Halaber, azido metilmalonikoaren kontzentrazioaren igoerak adieraz dezake B$_{12}$ bitaminaren gabezia.

## Sintesia

Azido metilmalonikoa giza metabolismoaren ondorio izanik ere, badira moduak kimikoki sintetizatzeko, adibidez 2-metil-1,3-propanodiola potasio permanganato edo azido nitriko bidez oxidaturik.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Methylmalonic Acid» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Human Metabolome Database: Showing metabocard for Methylmalonic acid (HMDB0000202)» www.hmdb.ca (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Pummerer et als. (1942). Chemische Berichte 75. , 880 or..
* Datuak: Q239598
* Multimedia: Methylmalonic acid / Q239598
# CDU/CSU

CDU/CSU, maiz Union alderdiak (alemanez: Unionsparteien), Alemaniako Batasun Kristau-Demokratak eta Bavariako Batasun Sozial Kristauak osatutako Alemaniako koalizio politiko bat da. Eskuin politikoko politika kristau demokrata eta kontserbadurismoa bultzatzen dute bi alderdiek.
CSU Bavarian bakarrik aurkeztuko da hauteskundeetara; CDU, berriz, Alemaniako beste 15 estatuetan ari da. Hegoaldeko kezka partikularrak ere islatzen ditu CSUk, gehienbat landatarra eta katolikoa. Nahiz eta bi alderdi kristau-demokratak alderdi anai-arreba gisa deskribatu ohi diren, talde parlamentario komun bat partekatu dute, CDU/CSU Talde Parlamentarioa, Alemaniako Bundestagean (alemanez: CDU/CSU-Fraktion im Deutschen Bundestag) 1949an Alemaniako Errepublika Federala sortu zenetik. Alemaniako Hauteskunde Lege Federalaren arabera, oinarrizko helburu politiko berberak dituzten talde parlamentario bateko kideek ez dute elkarren artean lehiatu behar inongo estatu federaletan.
Ofizialki, alderdiek erabat independenteak izaten jarraitzen dute, beren zuzendaritza propioekin eta soilik erakunde bakar batzuk elkartuta gaika edo adin tarteen arabrera, eta horrek aliantza informala izatea eragiten du. Hala ere, praktikan, alderdietako batzordeek euren arteko erabakiak harmonizatzen dituzte eta bi alderdiak kantziler izateko hautagai komun baten atzean aurkezten dira, eta alderdi bateko burua beste alderdiaren konbentzioetara gonbidatu ohi dute.
Bi alderdiak Europako Alderdi Popularraren eta Nazioarteko Elkarte Demokrataren parte dira. Bi alderdiak ere Europako Alderdi Popularraren Taldeko kide dira Europako Parlamentuan. bi alderdiek gazte antolakunde berbera dute, Junge Union, ikasle talde berbera, Ikasle Kristau Demokraten Elkartea, eta Mittelstand elkarte berbera.

## Erreferentziak

* ↑ Schofield, Norman; Caballero, Gonzalo. (2011). Political economy of institutions, democracy and voting. Springer-Verlag Berlin Heidelberg ISBN 978-3-642-19519-8. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Germany - Christian Democratic Union/Christian Social Union» countrystudies.us (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) «German Bundestag - Christian Democratic Union/Christian Social Union (CDU/CSU) parliament...» German Bundestag (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Alemanez) «Deutscher Bundestag - CDU/CSU-Fraktion» Deutscher Bundestag (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «German Law Archive» germanlawarchive.iuscomp.org (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q708725
# Frantziako Demokraziaren Aldeko Batasuna

Frantziako Demokraziaren aldeko Batasuna (frantsesez: Union pour la démocratie française edo UDF) Frantziako alderdi politikoa da. Presidentea François Bayrou da. Gaur egun, alderdi hau Mugimendu Demokrata alderdian birmoldatu nahi du, Bayrouk.
1978an sortu zen, Alderdi Erradikala, Errepublikarra (PR) eta Demokrata Sozialen Zentroa elkartu zirenean.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Alderdiaren webgune ofiziala
* Datuak: Q827415
* Multimedia: Union pour la démocratie française / Q827415
# Alderdi Nazionalista (Malta)

Alderdi Nazionalista (malteraz: Partit Nazzjonalista edo PN) Maltako alderdi politiko kristau-demokrata da. Gaur egun, Maltako oposizio parlamentarioaren alderdi nagusia da. Ideologia kontserbadorea du eta, Europa mailan, bere afiliazio politikoa EPP da.

## Buruzagiak

** 1880-1905 Fortunato Mizzi
** 1926-1942 Ugo Pasquale Mifsud (lehen ministro: 1924-27, 1932-33) eta Enrico Mizzi
** 1942-1944 Ġorġ Borġ Olivier
** 1944-1950 Enrico Mizzi (lehen ministro: 1950)
** 1950-1977 Ġorġ Borġ Olivier (lehen ministro: 1950-1955, 1962-1971)
** 1977-2004 Eddie Fenech Adami (lehen ministro: 1987-1996, 1998-2004)
** 2004- Lawrence Gonzi (lehen ministro: 2004-2008, 2008-2013)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q594056
* Multimedia: Nationalist Party (Malta) / Q594056
# Demokrata eta Independenteen Batasuna

Demokrata eta Independenteen Batasuna (frantsesez: Union des démocrates et indépendants edo UDI) Frantziako alderdi politikoa da. Liberalismoaren jarraitzailea, 2012an sortu zuten Indar Europar Demokrataren zenbait disidente bilduz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q82892
* Multimedia: Union des démocrates et indépendants / Q82892
# Fianna Fáil

Fianna Fáil - Alderdi errepublikanoa (irlanderaz: Fianna Fáil – An Páirtí Poblachtánach, ingelesez: Fianna Fáil – The Republican Party; irlanderazko Fianna Fáil izendapenak euskaraz Patuaren Gudariak esan nahi du) 1932tik Irlandako Errepublikako alderdi handiena da, agintean denboraldi luzeenak igaro dituena ere badelarik.
Usadioz Irlandan alderdi politiko hau 1922ko Itun anglo-irlandarra, Irlandaren Banaketa eta Irlandako Estatu Askearen aurka eta Irlandako Errepublikaren alde agertu zirenen ondorengoekin irudikatu ohi da. Aldiz, itun horren, Irlandako Estatu Askearen eta Irlandaren banaketaren alde jarri zirenak Fine Gael alderdiak ordezkatu ohi ditu. Nahiz eta gaur egun jada, eta hamarkada ugari iragan ostean, usadiozko banaketa hori hain garbia ez izan.

## Historia

Itun Anglo-irlandarraren aurkakoek, ordura arte Sinn Féin alderdiko buruzagia zen Éamon de Valera buru zutela, Irlandako Estatu Askeko parlamentuan eserlekuak hartzear uko egin ziotenei, bertan sartzeko Britainia Handiko erregeari men egin eta leial izateko zina egin behar zelako, bai eta Irlandaren banaketa eta Ipar Irlandaren sorrerarekin ados ez zeudelako. Irlandako Gerra Zibila amaitzean, Itunaren aurkakoek errepresio gogorra jasan behar izan zuten.
1926. urterako jada Éamon de Valerak jarrera abstentzionista horrek inora eramaten ez zituztela eta atzean utzi behar zutela ikusi zuen. Berak eta bere aldekoek Irlandako Estatu Askeko legebiltzarrean parte hartzen hasi eta bide pragmatikoago bati ekitea erabaki zuten, Irlandako eredu politikoa pixkanaka ideal errepublikarrera gerturatu eta azken helburu gisa Irlandako Errepublika aldarrikatu. Une horretan, Irlandako Estatu Askeko hauteskundeetara aurkezteko Fianna Fáil alderdi sortu zuten, eta alderdi honek Estatu Askea onartu zuen. Bestalde, onartu ez zuten errepublikano bakan eta erradikalenak ia desagertzeko zorian zegoen Sinn Féin alderdira edota beste alderdi txikietan sakabanatu ziren.
1932rako Fianna Fáil alderdia Irlandako Estatu Askeko alderdi bozkatuena bihurtu zen eta epealdi labur batzuetan izan ezik bere esku eduki izan du Irlandako gobernua.
2008ko maiatzean Bertie Ahern alderdikideak Taoiseach edo Irlandako gobernuburu kargua utzi zuen. Ordutik aurrera Brian Cowenek hartu zuen bere tokia, gobernuko eta alderdiko buruzagitza, hain zuzen. 2011ko hauteskundeetan porrot handia jasan zuen, eta lehen postutik hirugarrenera igaro zen, Fine Gael eta Alderdi Laboristaren atzetik.

## Fianna Fáilen buruzagi nabarmenak historian zehar

* Éamon de Valera (1926–1959)
* Seán Lemass (1959–1966)
* Jack Lynch (1966–1979)
* Charles Haughey (1979–1992)
* Albert Reynolds (1992–1994)
* Bertie Ahern (1994-2008)
* Brian Cowen (2008-2011)
* Micheál Martin (2011-gaur egun)

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. .

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q216517
* Multimedia: Fianna Fáil / Q216517