OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Paita

Paita (Tadorna) Anatidae familiako genero baten izen arrunta da. Mundu osoan bizi da.

## Espezieak

Generoak, egun, 7 espezie ditu:
* Tadorna tadorna (Linnaeus, 1758) - paita arrunta
* Tadorna radjah (Lesson, 1828)
* Tadorna ferruginea (Pallas, 1764) - paita gorrizta
* Tadorna cana (Gmelin, 1789)
* Tadorna tadornoides (Jardine & Selby, 1828)
* Tadorna variegata (Gmelin, 1789)
* Tadorna cristata (Kuroda, 1917)

## Erreferentziak

* ↑ Clements, J. F.. (2007). The Clements Checklist of Birds of the World. (6. argitaraldia) Cornell University Press.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46316
* Multimedia: Tadorna / Q46316
* Espezieak: Tadorna
# Tyrannus

Tyrannus hegazti genero bat da. Tyrannidae familiaren barruan sailkatzen dira. Amerika osoan zehar aurki daitezke, Kanadatik Patagoniara. Baita Karibean eta Malvinetan ere.

## Espezieak

| # | Espeziea | Egoera |
| style='text-align:right' | Tyrannus albogularis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus atrifrons | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus caudifasciatus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus couchii | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus crassirostris | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus cubensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus dominicensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus forficata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus forficatus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus irupero | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus melancholicus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus niveigularis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus rostratus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus savana | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus tyrannus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus verticalis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus vociferan | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyrannus vociferans | daturik gabe |
# Xiphorhynchus

Xiphorhynchus Furnariidae familiaren barruan sailkatzen den hegazti genero bat da. Bere monofilia oraindik ezbaian dago.

## Espezieak

* Xiphorhynchus chunchotambo
* Xiphorhynchus elegans
* Xiphorhynchus erythropygius
* Xiphorhynchus flavigaster
* Xiphorhynchus fuscus
* Xiphorhynchus guttatus
* Xiphorhynchus lachrymosus
* Xiphorhynchus obsoletus
* Xiphorhynchus ocellatus
* Xiphorhynchus pardalotus
* Xiphorhynchus spixii
* Xiphorhynchus susurrans
* Xiphorhynchus triangularis

## Kanpo estekak

* Datuak: Q776072
* Multimedia: Xiphorhynchus / Q776072
* Espezieak: Xiphorhynchus
# Turdus

Turdus hegazti paseriformeen ordenako genero bat da, Turdidae familiakoa.

## Espeziea

* Turdus albicollis
* Turdus albocinctus
* Turdus amaurochalinus
* Turdus assimilis
* Turdus atrogularis
* Turdus aurantius
* Turdus bewsheri
* Turdus boulboul
* Turdus cardis
* Turdus celaenops
* Turdus chiguanco
* Turdus chrysolaus
* Turdus dissimilis
* Turdus falcklandii
* Turdus feae
* Turdus fulviventris
* Turdus fumigatus
* Turdus fuscater
* Turdus grayi
* Turdus haplochrous
* Turdus hauxwelli
* Turdus helleri
* Turdus hortulorum
* Turdus ignobilis
* Turdus iliacus
* Turdus infuscatus
* Turdus jamaicensis
* Turdus kessleri
* Turdus lawrencii
* Turdus leucomelas
* Turdus libonyana
* Turdus ludoviciae
* Turdus maculirostris
* Turdus maranonicus
* Turdus menachensis
* Turdus merula
* Turdus migratorius
* Turdus mupinensis
* Turdus naumanni
* Turdus nigrescens
* Turdus nigriceps
* Turdus nudigenis
* Turdus obscurus
* Turdus obsoletus
* Turdus olivaceofuscus
* Turdus olivaceus
* Turdus olivater
* Turdus pallidus
* Turdus pelios
* Turdus philomelos
* Turdus pilaris
* Turdus plebejus
* Turdus plumbeus
* Turdus poliocephalus
* Turdus reevei
* Turdus rubrocanus
* Turdus rufitorques
* Turdus rufiventris
* Turdus rufopalliatus
* Turdus serranus
* Turdus subalaris
* Turdus swalesi
* Turdus tephronotus
* Turdus torquatus
* Turdus unicolor
* Turdus viscivorus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115661
* Multimedia: Turdus / Q115661
* Espezieak: Turdus
# Xiphocolaptes

Xiphocolaptes Furnariidae familiaren barruan sailkatutako hegazti genero bat da.

## Espezieak

* Xiphocolaptes albicollis
* Xiphocolaptes falcirostris
* Xiphocolaptes major
* Xiphocolaptes promeropirhynchus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q607498
* Multimedia: Xiphocolaptes / Q607498
* Espezieak: Xiphocolaptes
# Tyto

Tyto Tytonidae familiako hegazti generoa da, ia mundu osotik hedatuta dagoena.

## Espezieak

* Tyto tenebricosa (Gould, 1845)
* Tyto multipunctata (Mathews, 1912)
* Tyto inexspectata (Schlegel, 1879)
* Tyto nigrobrunnea Neumann, 1939
* Tyto sororcula (P. L. Sclater, 1883)
* Tyto manusi Rothschild & Hartert, 1914
* Tyto aurantia (Salvadori, 1881)
* Tyto novaehollandiae (Stephens, 1826)
* Tyto rosenbergii (Schlegel, 1866)
* Tyto soumagnei (A. Grandidier, 1878)
* Tyto alba (hontz zuria) (Scopoli, 1769)
* Tyto delicatula Gould, 1837
* Tyto deroepstorffi (Hume, 1875)
* Tyto glaucops (Kaup, 1852)
* Tyto capensis (A. Smith, 1834)
* Tyto longimembris (Jerdon, 1839)

### Iraungitako espezieak

* Tyto sanctialbani (Lydekker, 1893)
* Tyto robusta Ballmann, 1973
* Tyto gigantea Ballmann, 1973
* Tyto balearica Mourer-Chauviré, Alcover, Moyà eta Pons, 1980
* Tyto mourerchauvireae Pavia, 2004
* Tyto jinniushanensis Hou, 1993
* Tyto pollens Wetmore 1937
* Tyto ostologa Wetmore, 1922
* Tyto riveroi Arredondo, 1972
* Tyto noeli Arredondo, 1972
* Tyto neddi Steadman e Hilgartner, 1999
* Tyto cavatica Wetmore, 1920
* Tyto letocarti Balouet e Olson, 1989

## Kanpo estekak

* Datuak: Q375716
* Multimedia: Tyto / Q375716
* Espezieak: Tyto
# Tringa

Tringa Scolopacidae familiako hegazti genero bat da. Itsaso inguruetan bizi dira.

## Espezieak

* Tringa brevipes
* Tringa erythropus
* Tringa flavipes
* Tringa glareola
* Tringa guttifer
* Tringa incana
* Tringa melanoleuca
* Tringa nebularia
* Tringa ochropus
* Tringa semipalmata
* Tringa solitaria
* Tringa stagnatilis
* Tringa totanus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41972
* Multimedia: Tringa / Q41972
* Espezieak: Tringa
# Turtur

Turtur Saharaz hegoaldeko Afrikan jatorria duen uso generoa da.

## Espezieak

Generoak bost espezie ditu barnean:
* Turtur chalcospilos
* Turtur abyssinicus
* Turtur afer
* Turtur tympanistria
* Turtur brehmeri

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Turtur. Integrated Taxonomic Information System.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q385940
* Multimedia: Turtur / Q385940
* Espezieak: Turtur
# Vorona

Vorona Errumaniako udalerri bat da, Botoșani konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1953607
* Espezieak: Vorona berivotrensis
# Tarphonomus

Tarphonomus Furnariidae familiako hegazti genero bat da. Hego Amerikako hegoaldean aurki daitezke, zuhaixken ingurunetan. Lehen Upucerthia generoan sailkatzen ziren.

## Espezieak

* Tarphonomus harterti
* Tarphonomus certhioides

## Kanpo estekak

* Datuak: Q609144
* Multimedia: Tarphonomus / Q609144
* Espezieak: Tarphonomus
# Upucerthia

Upucerthia Furnariidae familiako hegazti genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.

## Espezieak

* Upucerthia jelskii.
* Upucerthia validirostris.
* Upucerthia albigula.
* Upucerthia dumetaria.
* Upucerthia saturatior.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1059506
* Multimedia: Upucerthia / Q1059506
* Espezieak: Upucerthia
# Txinbo (hegaztia)

Txinbo (Sylvia) Silbidoen familiako eta Sylvia generoko hegazti paseriformeen izen arrunta da. Hegazti intsektujalea, bizkarraldeko lumak arreak eta sabelaldekoak zurixkak dituen txori kantaria da.
Bitxikeriatzat, Bilbotarrek txinbo ezizena dutela aipa daiteke, garai batean hegazti hauek ehizatzeko zuten zaletasunagatik.

## Espezieak

Egun 24 espezie daude generoaren baitan:
* Sylvia buryi
* Sylvia lugens
* Sylvia boehmi
* Sylvia layardi
* Sylvia subcaerulea
* Sylvia atricapilla
* Sylvia borin
* Sylvia communis
* Sylvia curruca
* Sylvia minula
* Sylvia althaea
* Sylvia nana
* Sylvia nisoria
* Sylvia hortensis
* Sylvia leucomelaena
* Sylvia rueppelli
* Sylvia melanocephala
* Sylvia melanothorax
* Sylvia cantillans
* Sylvia mystacea
* Sylvia conspicillata
* Sylvia deserticola
* Sylvia undata
* Sylvia sarda

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ (Gaztelaniaz) En el país de los chimbos. elcorreo.com, 2009-08-09.
* ↑ IOC World Bird List version 2.9: Old World Warblers

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1293045
* Multimedia: Sylvia (genus) / Q1293045
* Espezieak: Sylvia
# Tolmomyias

Tolmomyias Tyrannidae familiako hegazti genero bat da.

## Espezieak

* Tolmomyias sulphurescens.
* Tolmomyias traylori.
* Tolmomyias assimilis.
* Tolmomyias flavotectus.
* Tolmomyias poliocephalus.
* Tolmomyias flaviventris.
* Tolmomyias viridiceps.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1059647
* Multimedia: Tolmomyias / Q1059647
* Espezieak: Tolmomyias
# Borja Sainz Eguskiza

Borja Sainz Eguskitza (Leioa, Bizkaia, 2001eko otsailaren 1a) Euskal Herriko futbolaria da. Alaves taldean ibilitakoa. Bere aita Iñaki Sainz futbolaria izan zen ere.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Mini Glorias | 3. | 2018/19 | 18 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 5 |
| Mini Glorias | 2.B | 2019/20 | 6 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 6 | 1 |
| Mini Glorias | Denera | Denera | 24 | 6 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 6 |
| Alaves | 1. | 2019/20 | 19 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 20 | 1 |
| Alaves | 1. | 2020/21 | 21 | 1 | 3 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 1 |
| Alaves | Denera | Denera | 40 | 2 | 4 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 44 | 2 |
| Zaragoza | 2. | 2021/22 | 32 | 3 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 3 |
| Zaragoza | Denera | Denera | 32 | 3 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 3 |
| Giresunspor | 1. | 2022/23 | 32 | 9 | 2 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 10 |
| Giresunspor | Denera | Denera | 32 | 9 | 2 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 10 |
| Norwich City U21 | U21 | 2023/24 | 2 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Norwich City U21 | Denera | Denera | 2 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Norwich City | CH | 2023/24 | 35 | 6 | 4 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 39 | 8 |
| Norwich City | CH | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Norwich City | Denera | Denera | 35 | 6 | 4 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 39 | 8 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 165 | 26 | 14 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | 179 | 29 |

## Erreferentziak

* ↑ Abizena Eguskiza idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, Eguskitza onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q66741038
# Turdoides

Turdoides hegazti genero bat da. Leiothrichidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak

| # | Espeziea | Egoera |
| style='text-align:right' | Turdoides affinis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides altirostris | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides atripennis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides aylmeri | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides bicolor | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides caudata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides chapini | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides earlei | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides fulva | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides gilberti | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides gularis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides gymnogenys | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides hartlaubii | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides hindei | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides huttoni | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides hypoleuca | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides jardineii | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides leucocephala | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides leucopygia | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides longirostris | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides malcolmi | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides melanops | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides nipalensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides plebejus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides reinwardtii | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides rubiginosa | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides rufescens | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides rufocinctus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides sharpei | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides somervillei | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides squamiceps | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides squamulata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides striata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides subrufa | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Turdoides tenebrosa | daturik gabe |
# Ercina

Ercina (leonesez) edo La Ercina (gaztelaniaz) Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. Riañuko mendialdea eskualdean dago, itsas mailatik 1.102 m metrora, eta 105.02 km²-ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 584 biztanle zituen eta 2024 urteko erroldaren arabera 425 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Leóngo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q58341
* Multimedia: La Ercina / Q58341
# Noja

Noja Kantabriako udalerria da, Trasmierako eskualdean. 2005ean 2.182 biztanle zituen. 9,2 km²-ko azalera du.
Nojaren iparraldean itsas Bizkaiko golkoa dago; ekialdean eta hegoaldean Arnuero, Hegoaldean Argoños eta mendebaldean Santoña. Noja ez da antolatzen herritan, baizik eta auzotan; Palacio auzoan udaletxearen egoitza nagusia dago.

## Auzoak

Udalerria honako auzoek osatzen dute:
| El Arco. Helgueras. El Brusco. Cabanzo. Ris. Trengandín. | Castrejón. Fonegra. La Rota. Palacio. Pedroso. |

## Historia

Noja Siete Villas biltzarraren zati izan zen IX. mendetik 1834ra. Siete Villas Trasmierako Merindadea osatzen zuen biltzarretako bat zen. Beste alde batetik, herriko gertakari garrantzitsua da, 1644an Filipe IV.ak Nojari hiribildu titulua eman ziola; hori dela eta, aipatutako biltzarretik askatasuna lortu zuen eta bere alkateak izendatu ahal izan zituen ordutik.
XIX. mendearen bukaeratik leku turistiko bezala da ezaguna eta gaur egun, turismoa haiz zuzen da, jarduera ekonomiko inportanteena. Fenomeno honek udaleko biztanle kopurua asko handitzen du udan, 100.000 biztanle izatera arte. Normalean, bisitariak Euskaditik eta Gaztela-Leondik etortzen dira. Hainbeste bisitari joatearen zergatia edertasunean datza eta, horregatik, bizileku berri asko eraiki dituzte, denboraldiz kanpo (udazkenean eta neguan batez ere), jenderik gabe geratzen direnak. Arrazoi nagusietako bat hainbeste jendek alde egiteko azpiegituraren falta da.

## Ingurumena

Baliabide naturalei buruz esan daiteke Joyel eta Victoriako padurak, mutur batean daudenak, erreserba natural bezala oso erakargarriak direla; baita hegaztientzat ere, migrazioen ondorioz, Santoñako paduran hegazti asko izaten baitira.
Bi hondartza handi ditu: Ris eta Tregandín izenekoak.

## Demografia

Bilakaera demografikoa :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2009 |
| 655 | 641 | 786 | 940 | 983 | 980 | 1.058 | 1.170 | 1.273 | 1.609 | 2.019 | 2.635 |

## Herritar ezagunak

* Luis Vicente de Velasco (1711-1762), itsaslaria eta militarra.
* David Solar (1943-), kazetaria.

## Ikus, gainera

* Kantabriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nojako Udalaren webgunea
* Datuak: Q1447802
* Multimedia: Noja / Q1447802
# Cipérez

Cipérez Salamancako udalerria da, Tierra de Vitigudino eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 328 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1640795
* Multimedia: Cipérez / Q1640795
# San Millán de San Zadornil

San Millán de San Zadornil Jurisdicción de San Zadornil Burgosko udalerriako herri bat da, Merindadeetako eskualdean dagoena.
Omecillo ibaiak zerkatzen du herria.

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 13 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (Gaztelako Atea) • Subillabide • Tresponde • Billoda • Billoda (Plaza) • Langraiz Oka (udaletxea) • Langraiz Oka (bar-posta) • Langraiz Oka (Bikuña) • Olabarri • Mandaita • Pobes • Padul • Gesaltza Añana (museoa) • Gesaltza Añana • Tuesta • Espejo • Villanañe • Uribarri Gaubea • Gurendes • San Millan de San Zadornil • Korro • Tobillas | Bobeda |

## Ikus, gainera

* Jurisdicción de San Zadornil

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q54863259
* Multimedia: San Millán de San Zadornil / Q54863259
# Maria Pankararu

Maria das Dores de Oliveira (Brejo dos Padres, Tacaratu, 1964), Maria Pankararu izenez ezagunagoa, brasildar hizkuntzalaria da, ofayé hizkuntzan aditua. 2006an Alagoasko Unibertsitate Federalean hizkuntzalaritzako doktorego tesia defendatu zuen eta Brasilen doktoretza lortu duen lehen emakume indigena da.

## Bizitza

Tacaratun (Pernambuco) jaioa, 1970ean São Paulora joan zen familiarekin bizitzera eta bertan zazpigarren mailara arte ikasi zuen Tacaratura itzuli aurretik. Bi aldiz lizentziatu zen: 1990ean historian Autarquia de Ensino Superior de Arco Verden, eta 1997an pedagogian. Masterra (2001) eta doktoretza (2006) Alagoasko Unibertsitate Federalean egin zituen.

## Lan hautatuak
### Tesiak

* A Variação Fonética da Vibrante /r/ na Fala Pankararu. Análise Lingüística e Sociolingüística (2001)
* Ofayé, a língua do Povo do Mel. Fonologia e Gramática (2006)

### Artikuluak

* O verbo em Ofayé: aspectos morfológicos. In: Eliane Barbosa da Silva; Helson Flávio da Silva Sobrinho (orgs.). Língua Falada e Ensino. Reflexões e análises. 1ª ed. Maceió/AL: EDUFAL, 2014, p. 17-19.
* As políticas públicas de educação superior para indígenas e afrodescendentes no Brasil: Perspectivas e Desafios. In: MATO, Daniel (Coord.). Educación Superior y Pueblos Indígenas y Afrodescendientes en América Latina. Normas, Políticas y Prácticas. 2ª ed. Caracas: IELSAC-UNESCO, 2012, p. 177-210.
* A morfologia nominal da língua Ofayé. In: LUCIANO, Gersem José dos Santos; HOFFMANN, Maria Barroso; OLIVEIRA, Jô Cardoso (Orgs.). Olhares indígenas contemporâneos. 1ª ed. Brasília: Centro Indígena de Estudos e Pesquisa - CINEP, 2012, v. II, p. 22-56.
* A classe verbo em Ofaié: aspectos sintáticos. Leitura. Revista do Programa de Pós-Graduação em Letras (UFAL), v. 35, p. 109-131, 2007.
* Notas sobre o povo Ofayé e aspectos da fonologia da língua Ofayé. Coletânea AXÉUVYRU, Ed. Universitária da UFPE, p. 141-158, 2005.
* Da invisibilidade para a visibilidade: estratégias Pankararu. Índios do Nordeste: Temas e Problemas 4, EDUFAL, v. 4, p. 05-24, 2004.
* Variação fonética da vibrante /r/ na fala Pankararu: Análise de fatores lingüísticos. Leitura. Revista do Programa de Pós-Graduação em Letras (UFAL), Maceió - Alagoas, n.25, p. 47-60, 2000.
* A variação do /s/ na fala Pankararu - fatores lingüísticos e sociais. In: Maria Denilda Moura. (Org.). Os múltiplos usos da língua. 1ª ed. Maceió: Edufal, 1999, p. 237-239.

## Sariak

* 2005: Heliônia Ceres saria
* 2006: UFAL 45 Anos Unibertsitate Merezimenduaren Domina

## Erreferentziak

* 1 2 (Portugesez) Gois, Antônio. «Título de doutor é concedido pela primeira vez a indígena» Folha de S. Paulo 2006-04-17 (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).
* 1 2 3 4 (Portugesez) «Maria Pankararu (1964 – )» Mulher 500 Anos Atrás dos Panos (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).
* ↑ (Portugesez) Cunha, Almir Farias da. «Maria Pankararu – Doutora Índia do Brasil» Vermelho 2006-05-03 (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).
* 1 2 (Portugesez) «Maria das Dores de Oliveira» Escavador 2024-07-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q98076350
# Gotorleku Gorria

Gotorleku Gorria edo Lal Qila (hindiz: लाल क़िला; urduz: لال قلعہ‎) Indiako Delhi hirian dagoen gotorleku ikusgarria da, UNESCOk 2007an Gizateriaren Ondare izendatu zuena.

## Historia

Shah Jahan enperadore mogolak 1638an eraiki zuen sortu berri zuen Shahjahanabad hiria defendatzeko. Ondoren bere aurrean Jama Masjid meskita eraikiko zuen. 1857ko Indiako matxinadaren ondoren britainiar armadak okupatu zuen gotorlekua eta hainbat eraikin eta lorategi deuseztu zituen. 1903an berriztatzen programa bat hasi zuen Delhik.

## Egitura

Jamuna ibaiaren ertzean kokaturik dago eta 6'5 metroko altuera duten harresi gorrietan bi ate daude, Delhikoa eta Lahorekoa, bigarrena sarrera nagusia delarik. Barnean hainbat eraikin aipagarri daude:
Naqqar Khana (Danborren etxea)
Sarrera nagusian dago. Horrela deitzen zaio atean dituen musikarien irudiengatik.
Eraikin inperialak
Gotorlekuaren ekialdean, Jamuna ibaiari begira dauden etxe zuriak dira eta ur kanalek konektatzen dituzte. Eraikin ugari dira:
* Shah Burj: Shah Jahan enperadorearen bulego pribatuak zeuden hiru solairutako eraikin oktogonala da. Koranak deskribatzen duen paradisuaren antzekoa egin zuten. Planuak musulmanak badira ere hinduen eta mogolen arkitekturaren zantzuak nabarmenak dira dekorazioan.
* Mumtaz Majal eta Rang Majal: Emakumeen egoitzak dira. hegoaldean kokaturik daude.
* Khas Majal: Erregearen bizilekua zen.
* Diwan-i-Khas: Bisitak hartzen ziren eraikina zen. Bertan zegoen paumaren tronua.
* Moti Masjid: Perlazko meskita deitua, Gotorlekuko meskita da. 1659an eraikia izan zen.
* Hamman: Bainuen etxea.
Eraikin hauen inguruan lorategi ugari daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45957
* Multimedia: Red Fort / Q45957
# Pio Berasategi

Pio Berasategi Berasategi (Zegama, 1935eko urtarrilaren 14a - ib., 2020ko otsailaren 4a) euskal idazlea izan zen.

## Biografia

Zegamako Atxatxe baserrian jaio zen. Aita Egurtza baserrian jaioa zuen, baina gazte zelarik joan zen bertara bizitzera. Ama Zegamako Lokatxa baserrikoa zuen.
Hamazazpi urte zituela Madrilera joan zen Arte Ederrak ikastera eta bertan bizi izan zen jubilatu arte. Ordutik, Euskal Herrira itzuli eta Zegaman bizi izan zen. Artelanen zaharberritzaile gisa aritu zen. Julio Beobide eskultorea ezagutu ostean, euskararekiko konpromisoa hartu zuen.

## Lanak
### Narrazioa

* Hiltamuzko lantuak (1982, Hordago)
* Hamabost istorio Aizkorpeko (1984, Elkar)
* Zaharrak berri (1985, Elkar)
* Samur eta gordin (1987, Elkar)
* Beste zenbait istorio (2020): https://www.matiazaleak.eus/es/crowdfunding-social/las-historias-de-pio

### Nobela

* Herbesteratua (1982, Hordago)

## Erreferentziak

* ↑ Ahotsak.eus. Pio Berasategi Berasategi. .
* ↑ Euskal Idazleen Elkartea. Pio Berasategi Berasategi. .

## Kanpo estekak

* Pio Berasategi literaturaren zubitegian
* Datuak: Q12265994
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |