# Australiako errugbi selekzioa

    Artikulu hau Australiako gizonezkoen selekzioari buruzkoa da; emakumeen selekzioa gaitzat duena beste hau da: «Australiako emakumezkoen errugbi selekzioa»
Australiako errugbi selekzioa edo Wallabiak Australiaren ordezkaria da gizonezkoen errugbi partida ofizialetan. Munduko talde onenen artean dago, eta bi aldiz irabazi du Munduko Errugbi Kopa: 1991n eta 1999an. Urtero The Rugby Championship txapelketan parte hartzen du, Argentina, Hegoafrika eta Zeelanda Berriarekin.

## Historia

1839ko uztailaren 25ean jokatu zen lehenbiziko errugbi partida Australian. Federazioa, Southern Rugby Football Union, 1874an eratu zen, eta 1899an jokatu zuen Australiako selekzioak lehenbiziko partida, biran zebilen British and Irish Lions selekzioaren aurka, eta baita irabazi ere: 13-3. Birako beste hiru partidetan, ordea, britainiarrak gailendu ziren.
1903an jokatu zuen Australiak lehenbiziko test-partida All Blacksen aurka, Sydneyn, 30.000 ikusleren aitzinean; Zeelanda Berriak irabazi zuen, 3 eta 22. 1907an, Hegoaldeko Gales Berriko hamahiruko errugbiko liga sortu zen. 1908an, Australiako selekzioak lehenbiziko bira egin zuen Britainia Handian eta Ipar Amerikan barrena. Kazetari ingelesek "untxiak" ezizena ipini zieten, baina australiarrek "wallabiak" deitzea nahiago izan zuten.
Lehen Mundu Gerrak oso eragin negatiboa izan zuen Australiako errugbian. Hegoaldeko Gales Berrian eta Queenslanden hamabosteko errugbiko lehiaketa guztiak bertan behera geratu ziren, jokalari anitz armadan erroldatu zirelako: 5000 errugbilari inguru joan ziren gerrara, eta 500 hil ziren. Hamahiruko errugbiko lehiaketek, berriz, ez zuten etenik izan eta, bai jokalarien, bai zaleen arreta lortu zuten. Harrezkero, hamahiruko errugbia nagusi da Australiako bi estatu horietan.
Queenslanden 1929 arte ez ziren lehiaketak berriz hasi, eta Hegoaldeko Gales Berriko Waratahs izan zen Australiako ordezkari bakarra 1920ko hamarkada osoan. Australiaren eta Zeelanda Berriaren arteko lehia funtsezkoa izan zen zaleen interesa bizirik mantentzeko. 1932an, Bledisloe Kopa jokatzen hasi zen bi selekzioen artean.
1933an egin zuten Wallabiek lehenbiziko bira Hegoafrikan. Bost test-partida jokatu zituzten bertako selekzioaren aurka: hiru galdu eta bi irabazi. Hurrengo urtean, aurreneko aldiz irabazi zuten Bledisloe Kopa, 25 eta 11, Sydneyn. 1939an, Britainia Handira joan ziren zenbait partida jokatzera, baina Bigarren Mundu Gerraren hasierak bertan behera utzarazi zuen bira.
Bigarren Mundu Gerraren ondoan, jokalari batzuk hamahiruko errugbira pasatu baziren ere, hamabostekoak hainbatean eutsi zion. Ozeano Bareko herrialdeetan talde indartsuak sortu baitziren, partida interesgarriak jokatzeko aukerak handitu zitzaizkion Australiako selekzioari. 1952an, fijiarrek Sydneyko errugbizaleak liluratu zituzten beren joko bizi eta ez ortodoxoarekin, eta 1973an Australiak lehenbiziko test-partida jokatu zuen Tongaren aurka. 1979an, berriz, Wallabiek aurreneko bira egin zuten Argentinan.
1980an, Bledisloe Kopa laugarren aldiz irabazi zuen Australiako taldeak. Garai bikain baten hasiera izan zen. 1984an Europan zehar egindako itzulian, bere lehenbiziko Grand Slama erdietsi zuen, Ingalaterra, Eskozia, Gales eta Irlanda azpiraturik. Besteak beste, Mark Ella, David Campese, Michael Lynagh, Nick Farr-Jones eta Simon Poidevin zeuden talde gazte hartan. 1987an Australiak eta Zeelanda Berriak antolatu zuten lehenbiziko Munduko Errugbi Kopa; finalera iristeko faboritoak baziren ere, Frantziak kanporatu zituen Wallabiak finalerdietan.
1990eko hamarkada urrezko aroa izan zen Australiako talde nazionalarentzat. 1991n Ingalaterran jokatu zen Munduko Errugbi Kopa irabazi zuen, etxeko taldea 12 eta 6 mendean harturik. John Eales, Tim Horan, Jason Little, Phil Kearns eta Willy Ofahengaue aritu ziren Campese, Lynagh, Farr-Jones eta Poidevin beteranoen ondoan final gogoangarri hartan.
1995eko Munduko Errugbi Kopan ipurdikoa hartu zuen, Ingalaterrak kanporatu baitzuen final laurdenetan. Porrot hark min handia egin zion. Taldeak prestaketa areagotu, 1991n aritu ziren jokalariengan oinarrituta, eta lau urte geroago, Galesen, kopa berriz irabaztea lortu zuen.
XXI. mendean ere emaitza onak lortu ditu, besteak beste, palmaresean dituen lau The Rugby Championship txapelketak, azkena 2015ekoa. Munduko Kopetan, berriz, 2011koan hirugarren egin zuen, eta 2015ekoan finalera iritsi zen arren, Zeelanda Berria nagusitu zitzaion, 34 eta 17.

## Uniformea

Hasierako urteetan hainbat uniforme erabili zituen, baina gehienetan elastiko urdin argia eta galtza urdinak. 1928an, Hegoaldeko Gales Berriko eta Queenslandeko federazioek erabaki zuten elastiko horia eta galtza berdeak izatea Australiako talde amateurren kolore ofizialak. Hurrengo urtean, ordea, Zeelanda Berriaren aurka jokatzerakoan kolore berdeko elastikoa erabili zuen, eta hurrengo hamarkadetan ere berdearekin jarraitu zuen. 1961ean hartu ziren gaur egungo koloreak, txapelketetan Hegoafrikako selekziotik bereizteko.
* 1899-1904 ||
* 1905-1907 ||
* 1908-1928 ||
* 1929-1961 ||
* 1961-etik ||

## Palmaresa
### Munduko Errugbi Kopa

Munduko Errugbi Kopa :
| Urtea | Postua | J | I | B | G | AT | KT |
| 1987 | Laugarrena | 6 | 4 | 0 | 2 | 186 | 108 |
| 1991 | Irabazlea | 6 | 6 | 0 | 0 | 126 | 55 |
| 1995 | Final laurdenak | 4 | 2 | 0 | 2 | 109 | 66 |
| 1999 | Irabazlea | 6 | 6 | 0 | 0 | 221 | 73 |
| 2003 | Finalista | 7 | 6 | 0 | 1 | 345 | 78 |
| 2007 | Final laurdenak | 5 | 4 | 0 | 1 | 225 | 53 |
| 2011 | Hirugarrena | 7 | 5 | 0 | 2 | 211 | 95 |
| 2015 | Finalista | 7 | 6 | 0 | 1 | 222 | 118 |
| 2019 | Final laurdenak | 5 | 3 | 0 | 2 | 152 | 108 |
| 2023 | Multzo fasea | 4 | 2 | 0 | 2 | 90 | 91 |
| Denera | | 57 | 44 | 0 | 13 | 1887 | 845 |
| Irabazlea Finalista Hirugarrena Laugarrena |||||||||

### The Rugby Championship

Honako hauek dira The Rugby Championshipen lortutako emaitzak:
* Txapelduna (4): 2000, 2001, 2011, 2015
* Bigarrena (12): 1998, 1999, 2002, 2003, 2004, 2006, 2007, 2008, 2010, 2012, 2016, 2019
* Bledisloe Kopa (12): 1934, 1949, 1979, 1980, 1986, 1992, 1994, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002
** Zeelanda Berria 52 -Australia 12
* Mandela Challenge Plate (13): 2000, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2012, 2015, 2016, 2017, 2018, 2021, 2022
** Australia 13 - Hego Afrika 8
* Puma Trophy (13): 2000, 2002, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022
** Australia 13 - Argentina 2

## Jokalarien errekorrak
### Partida gehien

| # | Jokalaria | Postua | Urteak | Partidak |
| 1 | James Slipper | harroin | 2010- | 141 |
| 2 | George Gregan | uztartze-erdilari | 1994-2007 | 139 |
| 3 | Stephen Moore | orpokatzaile | 2005-2017 | 129 |
| 4 | Michael Hooper | hirugarren lerroko hegal | 2012-2023 | 125 |
| 5 | Adam Ashley-Cooper | erdiko-hegaleko | 2005-2019 | 121 |
| 6 | Nathan Sharpe | bigarren lerroko | 2002-2012 | 116 |
| 7 | George Smith | hirugarren lerroko hegal | 2000-2013 | 111 |
| 8 | Sekope Kepu | harroin | 2008-2019 | 110 |
| 8 | Will Genia | uztartze-erdilari | 2009-2019 | 110 |
| 10 | Rob Simmons | bigarren lerroko | 2010-2020 | 106 |
2024ko azaroaren 30ean eguneratua. Partida ofizialak bakarrik.

### Entsegu gehien

| # | Izena | Postua | Urteak | J | En |
| 1 | David Campese | hegaleko-atzelari | 1982-1996 | 101 | 64 |
| 2 | Chris Latham | hegaleko-atzelari | 1998-2007 | 78 | 40 |
| 3 | Adam Ashley-Cooper | erdiko-hegaleko | 2005-2019 | 121 | 39 |
| 4 | Israel Folau | erdiko-hegaleko | 2013-2018 | 73 | 37 |
| 5 | Drew Mitchell | hegaleko-atzelari | 2005-2016 | 71 | 34 |
| 6 | Tim Horan | erdiko | 1989-2000 | 80 | 30 |
| 6 | Joe Roff | hegaleko-atzelari | 1995-2004 | 86 | 30 |
| 6 | Lote Tuqiri | hegaleko | 2003-2008 | 67 | 30 |
| 6 | Matt Giteau | zabaltzaile-erdiko | 2002-2016 | 103 | 30 |
| 10 | Matt Burke | atzelari | 1993-2004 | 81 | 29 |
| 10 | Stirling Mortlock | erdiko | 2000-2009 | 80 | 29 |
2024ko azaroaren 30ean eguneratua. Partida ofizialak bakarrik.

### Tanto gehien

| # | Izena | Postua | Urteak | J | T |
| 1 | Michael Lynagh | zabaltzaile | 1984-1995 | 72 | 911 |
| 2 | Matt Burke | atzelari | 1993-2004 | 81 | 878 |
| 3 | Matt Giteau | zabaltzaile-erdiko | 2002-2016 | 103 | 698 |
| 4 | Bernard Foley | zabaltzaile-atzelari | 2013-2023 | 76 | 670 |
| 5 | Stirling Mortlock | erdiko | 2000-2009 | 80 | 489 |
| 6 | David Campese | hegaleko-atzelari | 1982-1996 | 101 | 315 |
| 7 | James O'Connor | zabaltzaile-erdiko | 2008- | 64 | 276 |
| 8 | Paul McLean | zabaltzaile-atzelari | 1974-1982 | 30 | 260 |
| 9 | Joe Roff | hegaleko-atzelari | 1995-2004 | 86 | 244 |
| 10 | Quade Cooper | zabaltzaile | 2008-2023 | 79 | 208 |
2024ko azaroaren 30ean eguneratua. Partida ofizialak bakarrik.

## Oharrak

* ↑ 1893an hartu zuen egungo izena: New South Wales Rugby Union
* ↑ Bi partida jokatu zituzten Australiak eta Fijik 1952an, biak Sydneyn. Lehenbizikoan Wallabiek 15 eta 9 irabazi zuten, eta bigarrenean fijiarrek, 15 eta 17.

## Erreferentziak

* ↑ Australia. Berria, 2015eko irailak 18, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-14).
* ↑ 1899 – Australia. lionsrugby.com (Noiz kontsultatua: 2025-1-14).
* ↑ The New Zealand Footballers: Match Against Australia. The Sydney Morning Herald, 1903ko abuztuak 17, trove.nla.gov.au (Noiz kontsultatua: 2025-1-14).
* 1 2 3 4 5 6 Australian Rugby - Its Origins and Evolution. australia.rugby (Noiz kontsultatua: 2025-1-14).
* ↑ Payten, Iain. Anzac Day: The champion team of war-weary soldiers that \"saved\" Australian rugby in 1919. rugby.com.au (Noiz kontsultatua: 2025-1-14).
* ↑ New Zealand vs Australia at Sydney Cricket Ground, Australia, Saturday, 11 August 1934. rugbymuseum.co.nz (Noiz kontsultatua: 2025-1-14).
* ↑ Kann, E. W.. Fiji's Spectacular Test Win; £7,000 Tour Profit. The Sun, 1952ko abuztuak 10, trove.nla.gov.au (Noiz kontsultatua: 2025-1-15).
* ↑ 1984 The Wallabies. Sport Australia Hall of Fame, sahof.org.au (Noiz kontsultatua: 2025-1-15).
* ↑ 1987: France 30-24 Australia. BBC Sport, news.bbc.co.uk (Noiz kontsultatua: 2025-1-15).
* ↑ Alduntzin, Koldo. Australia txapeldun Inglaterrak hobeki jokatu arren Twickenhamen. Euskaldunon Egunkaria, 1991ko azaroak 3, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-15).
* ↑ 1995: England 25-22 Australia. BBC Sport, news.bbc.co.uk (Noiz kontsultatua: 2025-1-15).
* ↑ Alduntzin, Koldo. Australiak lau urteko lanaren saria. Euskaldunon Egunkaria, 1999ko azaroak 9, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-15).
* ↑ Australia 27-19 New Zealand: Rugby Championship decider – as it happened. The Guardian, 2015eko abuztuak 8, theguardian.com (Noiz kontsultatua: 2025-1-15).
* ↑ Etxeberria, Julen. Kondaira, are handiagoa. Berria, 2015eko azaroak 1, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-15).
* 1 2 Wallaby Honours and Milestones. wallabies.rugby (Noiz kontsultatua: 2025-1-13).
* ↑ Sherman, Michael. Quade Cooper not missing home (dis)comforts of Australia in Japan. Iol, 2024ko apirilak 19, iol.co.za (Noiz kontsultatua: 2025-1-15).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Australiako errugbi federazioa
* Datuak: Q622443
* Multimedia: Australia national rugby union team / Q622443