# Primo de Riveraren direktorio zibila

Direktorio Zibila funtsezko etapa izan zen Miguel Primo de Riveraren diktaduran, Espainian, 1925eko abendutik 1930eko urtarrilera arte. Garai horren ezaugarri nagusia gobernu militar batetik zibil gehiago zituen batera igarotzea izan zen, nahiz eta militarrek paper garrantzitsua izaten jarraitu zuten.

## Testuinguru historikoa

1923ko iraileko estatu-kolpearen ondoren, Primo de Riverak 1925era arte gobernatu zuen Direktorio Militar bat ezarri zuen. Denbora horretan, parlamentua desegin eta berme konstituzionalak eten ziren. Hala ere, Marokon izandako arrakasta militarrak, bereziki Alhucemasen lortutako garaipenarekin, Primo de Riverari bere erregimena egonkortzen saiatzeko konfiantza eman zion, laguntzarako base zibil bat sortuz.

### Direktorio Zibilaren eraketa

1925eko abenduaren 3an, Primo de Riverak bere lehen gobernu zibila eratu zuen. Funtsezko postuek, hala nola Presidentziak eta Presidenteordetzak, militarren esku jarraitzen bazuten ere, ministro zibilak sartu ziren zorro garrantzitsuetan, hala nola Ogasunean, Lanean eta Sustapenean. Ministro zibilen artean, José Calvo Sotelo eta Guadalhorceko kondea nabarmentzen ziren.

### Helburuak eta politikak

Direktorio Zibilaren helburu nagusia eraldaketa ekonomikoa eta Espainian legezko normaltasuna berrezartzea ahalbidetuko zuten legeak prestatzea zen. Horretarako, anbizio handiko hainbat politika sozioekonomiko ezarri ziren, "20ko hamarkada zoriontsuen" nazioarteko koiuntura ekonomikoa aprobetxatuz.

### Politika ekonomikoak

Azpiegitura-proiektuak garatu ziren, hala nola errepideak eta trenbideak eraikitzea, eta industrializazioa sustatu zen. Gainera, Batzorde Paritarioak sortu ziren, Estatuaren arbitrajepean ugazabek eta langileek osatutako lan-hitzarmeneko organoak.

### Gizarte-politikak

Gizarte-arloan, lan-baldintzak hobetzeko neurriak sustatu ziren, eta gatazka soziala murrizteko ahalegina egin zen. Hala ere, politika horiek ez zuten lortu herrialdeko tentsio sozial eta politikoak erabat ezabatzea.

### Aberri Batasuna eta Batzar Nazionala

Erregimena instituzionalizatzeko, Primo de Riverak Batasun Patriotikoa sortu zuen, inspirazio faxistako alderdi bakarra. 1927an, Aberri Batasuneko kideek eta hainbat korporaziotako ordezkariek osatutako Batzar Nazionala deitu zuen. Batzar horren helburua konstituzio berri bat egitea zen, inoiz osatu ez zena.

### Direktorio Zibilaren gainbehera eta amaiera

Erregimena sendotzeko ahaleginak egin arren, Direktorio Zibilak hainbat erronkari egin behar izan zien aurre. Herriaren babes faltak eta hainbat sektoreren kritika gero eta handiagoek, Alfontso XIII.a erregea bera barne, Primo de Rivera 1930eko urtarrilean dimisioa aurkeztera eraman zuten. Horrek diktaduraren amaiera ekarri zuen eta Berenguerren "dictablanda" -ri bide eman zion.

### Ondorioa

Direktorio Zibila Miguel Primo de Riverak bere erregimena egonkortzeko egindako saiakera izan zen, zibilak gobernuan sartuz eta anbizio handiko politika sozioekonomikoak ezarriz. Aurrerapen batzuk lortu bazituen ere, ezin izan zituen gainditu herrialdeko tentsio sozial eta politikoak, eta, azkenean, erori egin zen.

## Kabinetea

Direktorio zibila, 1925eko abenduaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a :
| Funtzioa | Titularra | | Alderdi politikoa |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Miguel Primo de Rivera | 1925eko abenduaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Kanpo Arazoetako ministroa | Miguel Primo de Rivera | 1928ko azaroaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Estatu ministroa | Miguel Primo de Rivera | 1927ko otsailaren 20a – 1928ko azaroaren 3a | Batasun Abertzalea |
| Estatu ministroa | José María Yanguas eta Messia | 1925eko abenduaren 3a – 1927ko otsailaren 20a | Batasun Abertzalea |
| Presidenteordea | Severiano Martínez Anido | 1925eko abenduaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Agintaritza ministroa | Severiano Martínez Anido | 1925eko abenduaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Irakaskuntza Publikoa eta Arte Ederretako ministroa | Eduardo Callejo de la Cuesta | 1925eko abenduaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Sustapen ministroa | Rafael Benjumea y Burín | 1925eko abenduaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Grazia eta Justizia ministroa | Galo Ponte y Escartín | 1925eko abenduaren 3a – 1928ko azaroaren 3a | Batasun Abertzalea |
| Justizia eta Gurtza ministroa | Galo Ponte y Escartín | 1928ko azaroaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Gerra ministroa | Juan O'Donnell y Vargas | 1925eko abenduaren 3a – 1928ko martxoaren 26a | Batasun Abertzalea |
| Gerra ministroa | Severiano Martínez Anido | 1928ko martxoaren 26a – azaroaren 3a (bitarteko) | Batasun Abertzalea |
| Armada ministroa | Julio Ardanaz y Crespo | 1928ko azaroaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Ogasun ministroa | José Calvo Sotelo | 1925eko abenduaren 3a – 1930eko urtarrilaren 21a | Batasun Abertzalea |
| Ogasun ministroa | Francisco Moreno Zuleta | 1930eko urtarrilaren 21a – urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Ekonomia Nazionaleko ministroa | Francisco Moreno Zuleta | 1928ko azaroaren 3a – 1930eko urtarrilaren 21a | Batasun Abertzalea |
| Ekonomia Nazionaleko ministroa | Sebastián Castero Palero | 1930eko urtarrilaren 21a – urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Itsas Armada ministroa | Honorio Cornejo Carvajal | 1925eko abenduaren 3a – 1928ko azaroaren 3a | Batasun Abertzalea |
| Itsas Armada ministroa | Mateo García de los Reyes | 1928ko azaroaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |
| Lana, Merkataritza eta Industria ministroa | Eduardo Aunós Pérez | 1925eko abenduaren 3a – 1928ko martxoaren 3a | Batasun Abertzalea |
| Lana eta Ongizate ministroa | Eduardo Aunós Pérez | 1928ko martxoaren 3a – 1930eko urtarrilaren 30a | Batasun Abertzalea |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16473331