# Uliako Mintegietako parkea

Uliako Mintegietako parkea Donostiako Ulia auzoan dagoen hiri parkea da; 14.500 m² ditu eta Ulia pasealekuaren hasieran dago, Jose Elosegi kalearekin duen bidegurutzean. Uliako Lore-Baratzak parkea ere esaten zaio, Donostiako lorategi guztietarako landareak udal mintegi horretatik ateratzen zirelako XX. mende osoan, 2008an udalak LauHaizetara eraman zituen arte. Zazpi urtez itxita egon ondoren, auzokoek berriro zabaldu zuten, udalak baimena emanda, 2015ean. 2016tik Donostiako Udalak bertan etxebizitzak eraiki nahi izan zuen. Parkeak balio handia dauka, barruan dauden ur biltegiengatik, elementu arkitektonikoengatik, landarediarengatik eta faunarengatik. Aranzadi Zientzia Elkarteak 2016ko maiatzean argitaratu zuen txostenean, bost arlotan eta kapitulu banatan zehaztu zituen haren balioak: herpetologia (narrastiak eta anfibioak), botanika, planifikazio berdea, historiko-kulturala, eta paisajista.
Auzokideen artean antolatutako Lore-Baratzak proiektuaren barruan lan ugari egiten dira parkeari giza bizitza emateko: lantegiak, bisita gidatuak, auzolana, festak, umeentzako jolasak eta bestelako jarduerak. Eusko Jaurlaritzak 2016an Elkarlan Saria eman zion Lore-Baratzak proiektuari, elkarlana eta ingurumenarekiko konpromisoa sustatzeagatik. Naturgune horrek duen balio arkitektonikoa eta kulturala zabaldu nahi dute hiritarren artean.

## Ur-biltegiak

Donostiako aspaldiko ur-biltegiak (Soroborda eta Buskando) parke barruan daude. Donostian bertan ezezagunak ziren, baina Aranzadi Zientzia Elkarteak 2006an txosten batean azaldu zuen ur-biltegi horiek balio arkitektoniko handikoak direla, diseinuagatik eta eraikuntzarengatik, eta hiriaren ondareko elementu garrantzitsua direla.
Udal-langile Antton Larretxau parkean bizi izan da bere bizitza osoa. haren lan jarduera beti egon da lotuta edateko uraren banaketa-sarearekin. Donostiako ur-hoditeriaren zirkuitu osoa sakonki ezagutzen du, ur-biltegien kokapena eta funtzionamendua ere bai. Fernando Perez izan da zerbitzu horretako burua urteetan. Lehenago, Miguel Ángel Núñez, Julián Gil eta Fernando García de Mier eta Jose Zuazola Urdangarin ingeniariarekin ere lan egin zuen.
Donostiako historia osoan eraiki ziren lehen ur-biltegiak Ulian daude. XIX. mendera arte hiria moldatzen zen Morlanseko eta Uliako iturriekin, baina populazioa asko handitu zenean, uraren beharra ere emendatu zen. Uliako Mintegietako parkeko Soroborda biltegia 1869an jarri zuten martxan (7.000 m$^3$) eta handik 30 urtera Buskando biltegi berri eta handiagoa eraiki behar izan zuten (10.000 m$^3$).
Soroborda, lehen biltegia izan zena, planta karratukoa da, guztiz dago lur azpian eta ez du bisitaririk onartzen, barrura sartzea nahiko zaila da eta. Buskando biltegia, aldiz, berriagoa eta askoz zabalagoa da, ez dago lurpean, albo bateko horma parkeko bidean dago, eta leihoak ere baditu goiko aldean. Ulia mendiko hainbat iturritako ura bideratzen zen haraino, besteak beste hauek: 1850etik Moneda baserria (Uliako hegoaldean, Bidebieta), 1864tik Errotazar (Uliako itsasaldean), 1879tik Ingelesen iturria (Uliako itsasaldean), eta1884tik Txoritokietatik.

## Animaliak
### Anfibioak

Txantxiku arrunta eta uhandrea putzuetan bizi dira.

### Hegaztiak

SEO/BirdLifeko Donostia taldeak hegaztiak behatzeko antolatu dituen saioetan, 41 txori mota katalogatu dituzte:
* Amilotx urdina
* Arabazozo pikarta
* Belabeltza
* Belatz handia
* Belatza
* Birigarroa
* Buztanikara zuria
* Buztanluzea
* Enara azpizuria
* Erregetxo bekainzuria
* Erroia
* Eskinosoa
* Euli-txori beltza
* Euli-txori grisa
* Gabiraia
* Gailupa
* Haitz-usoa
* Gerri-txori arrunta
* Kaio hankahoria
* Karnaba edo Kardantxiloa
* Kaskabeltz handia
* Mendi-erregetxoa
* Mika
* Miru gorria
* Okil handia
* Pagausoa
* Pinu-kaskabeltza
* Sorbeltz arrunta
* Tarina
* Turkiar usapala
* Txantxangorria
* Txepetxa
* Txinbo kaskabeltza
* Txio arrunta
* Txirriskila arrunta
* Txolarrea
* Txonta arrunta
* Txorru arrunta
* Zapelatz arrunta
* Zozoa
Aipagarrienak hegazti migratzaile hauek dira: miru gorria, gabirai arrunta, zapelatza, okil handia, pinu-kazkabeltza, belatza, pagausoa eta erroia. Hegaztiok migratzean parketik pasatzen dira, geldialditxo batean janaria bilatzeko.
Beste espezie hauek hamar hil edo gehiagotan antzeman dira: kaskabeltza, zozoa, txantxangorria, birigarro arrunta, mika, usapal turkiarra eta erregetxo bekainzuria. Azeken hegazti hori parkeko enblematzat hartu zen, parkea bezalaxe, txikia, bitxia eta geldiezina baita.
* Kaskabeltza
* Zozoa
* Txantxangorria
* Birigarroa
* Mika
* Usapala
* Erregetxo bekainzuria
* Eskinoso kumea
Beste espezie batzuk ez dira urte osoko egoiliarrak, udaberrian eta udan baino ez dira azaltzen: euli txori grisa eta euli txori beltza, txorru arrunta, txirriskila, tarina, enara azpizuria eta sorbeltz arrunta.
Gerri txori arrunta eta gailupa antzemateko zailak dira, oso isilak direlako; buztanikara zuria ere zaila da, ekainean bakarrik ikusi baita. Txolarre arrunta ez da hilero ikusten, parkean apirilean soilik antzeman da.
Nahiz eta parkean ez egon, belabeltza, eskinosoa, mika eta kaio hankahoria bertatik ikusi edo inguruetan bizi dira.
Martxotik abuztura bitartean parkean detektatu diren 26 hegazti mota guztiek kumeak bertan egin dituzte. SACRE URBANO metodoa hilero erabilita, beti toki berean eta bost minutuz, 9:00etatik 9:05era, 24 espezie ikusi eta entzun izan dira: oso kopuru interesgarria da, tokiaren tamaina kontuan izanda.
Aldi gehienetan antzematen diren espezieak hauek dira: birigarro arrunta, kaskabeltza, zozoa, kaio hankahoria, usapal turkiarra eta erregetxo bekainzuria.

### Moluskoak

Barraskiloak eta bareak dira parkeko molusku ohikoenak.

### Intsektuak

Parkean dauden milaka intsektuen artean, matxinsaltoa, erlea, makeon tximeletaren beldarra eta zimitz marraduna (Graphosoma lineatum) ikusgarrienetako batzuk dira.
* Beldarra mihilu jaten eta euri-tantekin.
* Beldarra
* Marra gorri eta beltzetako kakarraldoa
* Graphosoma lineatum kakarraldoa mihilua jaten.
* Matxinsaltoa onagra lorean
* Erlea eguzkilorean.

## Zuhaitzak eta landareak

Gutxienez 39 zuhaitz espezie daude parkean. Gehienak ez dira bertakoak, kanpotik ekarritakoak baizik. 2017ko azterketa batek parkeko zuhaitzen balioa 22 milioi eurokoa zela estimatu zuen.
Pierre Ducasse (Lehuntze, Lapurdi, 1836- Donostia, 1892) lorezain-paisaiagile ospetsua Donostian lan egin zuen XIX. mende amaieran. Bertako udal lorezain nagusia izan zen. Berak sortu zituen Gipuzkoa plazako eta Miramar jauregiko lorategiak. Biak dira estilo erromantikokoak, ingeles lorategiak, eta aberastasun botaniko handia dute. (exotikoa askotan). Pierre Ducasse landarezale sutsua zen, eta horregatik, landare berriekin esperimentatzeko, sortu zuen bere lorategi esperimentala orduko Ategorrieta hiribideko lursail batean. Haren aztarnak dira Uliako mintegietako parkean geratzen direnak: negutegiak, bankalak, eta hainbat eta hainbat landare-espezie. Ducassek egin zituen esperimentuen ondorioz Uliako txoko honetan geratu zirenak.
Espezie hauek dira katalogatu dira parkean:
* Ailanthus altissima
* Abutilon megapotamicum
* Abutilon megapotamicum
* Banbua (Bambuseae)
* Banbua (Bambuseae)
* Banbua (Bambuseae)
* Bugainbilea (Bougainvillea)
* Cordylinea (Cordyline australis)
* Cordylinea (Cordyline australis)
* Erramua, Ereinotza (Laurus nobilis)
* Euonymusa (Euonymus japonicus)
* Ezpel arrunta (Buxus sempervirens)
* Fuksia (Fuchsia magellanica)
* Gerezi-aranondoa (Prunus cerasifera var. pissardii)
* Gerezi-aranondoa (Prunus cerasifera var. pissardii)
* Gerezi-aranondoa (Prunus cerasifera var. pissardii)
* Gerezi-erramua (Prunus laurocerasus)
* Glizina (Wisteria)
* Hagin arrunta (Taxus baccata)
* Adelfa, Heriotzorria (Nerium oleander)
* Hurritza (Corylus avellana)
* Indimitrea (Lagerstroemia indica)
* Indimitrea (Lagerstroemia indica)
* Japoniar arbustua (Ligustrum japonicum)
* Japoniar arrosa (Rosa rugosa)
* Japoniar arrosa (Rosa rugosa)
* Japoniar astigarra (Acer palmatum)
* Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
* Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
* Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
* Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
* Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
* Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
* Aralia, Japoniar fatsia (Fatsia japonica)
* Japoniar gereziondoa (Prunus serrulata)
* Jazmina (Jazminum Mesnyi)
* Juka (Yucca elephantipes)
* Kautxu-landarea (Ficus elastica)
* Kautxu-landarea (Ficus elastica)
* Lizarra (Fraxinus excelsior)
* Magnolia lorandia (Magnolia grandiflora)
* Mahatsondoa (Vitis vinifera)
* Akantoa (Acanthus, Molorrika)
* Papiro landarea (Cyperus alternifolius)
* Phlomisa (Phlomis)
* Phlomisa (Phlomis)
* Phlomisa (Phlomis)
* Kanariar palmondoa (Phoenix canariensis)
* Kanariar palmondoa (Phoenix canariensis)
* Pikondoa (Ficus carica)
* Plantain ertaina (plantago media)
* Mugo pinua (Pinus mugo)
* Mugo pinua (Pinus mugo)
* Pitosporoa (Pittosporum Heterophylum)
* Pitosporoa (Pittosporum Heterophylum)
* Pitosporoa (Pittosporum tobira)
* Platano arrunta (Platanus x acerifolia)
* Siriako arrosa (Hibiscus syriacus)
* Tuia (Thuja)
* Txinako palmondoa (Trachycarpus fortunei)
* Txinako palmondoa (Trachycarpus fortunei)
* Txinako palmondoa (Trachycarpus fortunei)
* Txinako palmondoa (Trachycarpus fortunei)
* Zedroa (Cedrus)
* Zedroa (Cedrus)
* Zedroa (Cedrus)
* Zeiboa, oilar-gandorra (Erythrina crista-galli)
* Hirusta (trifolium)
Parkeko mapa interaktibo baten bidez, sarean zuhaitz mota bakoitzaren kokapena kontsulta daiteke.

## Sariak

* 2016: Eusko Jaurlaritzak Elkarlan Saria eman zion Lore-Baratzak proiektuari, elkarlana eta ingurumenarekiko konpromisoa sustatzeagatik.
* 2021: New European Bauhaus saria eman zion Europako Batzordeak Donostiako Uliako Lore-Baratzak ekimenaren "Ulia Garden" proiektuari, . 2015az geroztik, herritarrek Uliako udal-haztegi zaharra berreskuratzeko egindako lanagatik jaso zuten “Biltzeko eta partekatzeko leku berrasmatuak” kategoriako saria. New European Bauhaus sarietan, Europako 2.000 proiekturen artean, saria lortzeko hautagaiak 60 izan ziren, hamar kategoriatan. Sarien helburuak "trantsizio berdea azkartzea eta bizikidetza hobea bermatzea; ezagutza eta esperientzien bitartez ideia eta konponbide berriak sortzeko" dira.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Segunda vida para los viveros» Noticias de Gipuzkoa 2015-10-4 (Noiz kontsultatua: 2016-5-7).
* ↑ «Uliako bizilagunek ez dute hirigintza proiekturik onartuko» Irutxuloko Hitza 2016-2-15 (Noiz kontsultatua: 2016-5-7).
* ↑ ««Eskatzen dugun bakarra auzoari berea den zerbait itzultzea da»» Irutxuloko Hitza 2013-5-17 (Noiz kontsultatua: 2016-5-7).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Tesoros ocultos en la falda del monte Ulía» Diario Vasco 2016 (Noiz kontsultatua: 2016-5-7).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Los antiguos depósitos de Ulia, un tesoro que ansía ser desenterrado» Diario Vasco 2015-5-23 (Noiz kontsultatua: 2016-5-7).
* ↑ «ARANZADI: parkea ondare aberatsa da» Ulia Auzo-Elkartea (Noiz kontsultatua: 2016-07-18).
* ↑ «Bideoak: ARANZADIren txostenaren aurkezpena» Uliako Auzo-Elkartea (Noiz kontsultatua: 2016-07-18).
* 1 2 Altuna, Agurtzane. (2016-01-25). Jaurlaritzaren Elkarlan saria jaso du Uliako Lore Baratzak proiektuak. Irutxuloko HItza (Noiz kontsultatua: 2017-12-28).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Alonso, Carolina. (2016-01-26). «“El premio nos alienta a seguir con el proyecto de viveros de Ulia”» Noticias de Gipuzkoa (Noticias de Gipuzkoa) (Noiz kontsultatua: 2017-12-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Una catedral bajo tierra» El Pais 2007-4-26 (Noiz kontsultatua: 2016-5-7).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El tesoro escondido en la falda de Ulía» Diario Vasco 2013-11-12 (Noiz kontsultatua: 2016-5-7).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El detector de fugas» El Diario Vasco 2008-03-25 (Noiz kontsultatua: 2021-05-26).
* ↑ Faktoria. (2018-06-28). «Nekane San Miguel magistratua, 'Faktoria'n. Antton Larretxau Uliako parkeko zaindari» EITB Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2021-05-26).
* ↑ «Irene Paredes Paris Saint-Germain taldeko jokalaria, 'Faktoria'n. Donostiako ur zerbitzuko langile ohiarekin batera» EITB Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2021-05-26).
* ↑ Muñoz Echabeguren, Fermin. (2003). El agua potable en la historia de San Sebastián = Edateko ura Donostiako historian. Donostia: Añarbeko Urak (Donostia), 283 or. ISBN 84-607-7900-9..
* ↑ Ulia mintegietako hegaztiak. 2015-12-02 (Noiz kontsultatua: 2017-08-25).
* ↑ STOP PARK DESTRUCTION Festibala. 2016-04-18 (Noiz kontsultatua: 2017-08-25).
* ↑ «22 milioi €: Mintegietako parkeko zuhaitzen balioa.» ulia.eus (Uliako auzo-elkartea) 2017-05-20 (Noiz kontsultatua: 2017-12-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Pierre Ducasse. Traces de France (Noiz kontsultatua: 2025-01-24).
* ↑ Uliako Mintegietako parkeko zuhaitz-inbentarioa
* ↑ (Ingelesez) «European Commission announces the New European Bauhaus prize winners» ec.europa.eu (Noiz kontsultatua: 2021-09-22).
* ↑ (Ingelesez) European Commission. (2021-09-16). The New European Bauhaus Ceremony. (Noiz kontsultatua: 2021-09-17).
* ↑ Argia. (2021-09-17). «Europako Batzordeak Donostiako Uliako Lore-Baratzak ekimen herritarra saritu du» Argia (Noiz kontsultatua: 2021-09-17).
* ↑ «Uliako Lore-Baratzak taldeak Europako Bauhaus Berria saria irabazi du» Irutxuloko Hitza 2021-09-16 (Noiz kontsultatua: 2021-09-17).

## Ikus, gainera

* Antton Larretxau
* Josetxo Mayor
* Interes orokorrekoa. Auzo bat parke baten alde.

## Kanpo estekak

* Uliako Lore-Baratzak proiektua
* (Gaztelaniaz) Fiesta en el parque de los depósitos de Ulia. Teleberri (Fin de semana)ETB2 (2015-10-25)
* Uliako parkeko jaia. Gaur egun (asteburua)ETB1 (2015-10-25)
* Uliako Mintegiak eta Ur Biltegiak 2013: Uliako udal mintegien ate irekien eguna. Argazki bilduma (2013-ekaina-30)
* Beldarrak mintegietako parkean 2019 Argazki bilduma
* Uliako mintegietako parkea 2019 Argazki bilduma
* Uliako auzo elkartea blog ofiziala
* Datuak: Q24035293
* Multimedia: Uliako Mintegietako parkea / Q24035293