OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# San Laurendiko itsas bidea

San Laurendiko itsas bidea (ingelesez: Saint Lawrence Seaway, frantsesez: Voie Maritime du Saint-Laurent) Atlantikotik Ipar Amerikako Aintzira Handietara lekualdatzeko aukera ematen duen esklusa eta kanalen sistemaren izena da, bai barrualdera bai Superior aintziraren mendebaldeko muturrera. Legez, bide hau Montrealdik (Quebec) zabaltzen da Erie aintziraraino eta Welland kanala barne hartzen du. Kanadak ubide ugari kudeatzen ditu Saint Lawrence Seaway Management Corporation-en bidez, eta beste batzuk Estatu Batuek kudeatzen dituzte Saint Lawrence Seaway Development Corporation-en bidez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753288
* Multimedia: Saint Lawrence Seaway / Q753288
* ↑ Euskaltzaindiaren 170. araua, Amerikako toponimia, San Laurendi 22. or.
# Xingola Horia Operazioa

Xingola Horia Operazioa (ingelesez Operation Yellow Ribbon) Kanadako gobernuak 2001eko irailaren 11ko atentatuen ondorioz desbideratutako hegaldiak jasotzeko antolatutako operazioa izan zen. Operazio hau AEBetako Hegazkintza Administrazio Federalak (FAA) herrialdearen aire-eremuak dauden hegazkin guztiek lur hartzeko agindua eman zuenean hasi zen Xingola Horia operazioa. AEBetara zihoazen edo bertatik irteten ziren hegaldiak Kanadako aireportuetara desbideratu ziren.
Operazioan zehar, hegaldi guztiak bertan behera utzi ziren (polizia eta hegaldi militarrak izan ezik). Historian lehen aldia izan zen Kanadak bere aire-eremua itxi zuela. Operazioaren ondorioz, 255 hegazkin herrialdeko 15 aireportu ezberdinetara desbideratu ziren.

## Desbideratutako hegaldiak

Ondorengo taulak aireportu bakoitzak jaso zituen hegaldi kopurua azaltzen da. 225-250 hegaldi jaso ziren eta 40.000 bidaiari inguru.

## Erreferentziak

* ↑ NAV CANADA and the 9/11 Crisis. NAV CANADA 2009 (Noiz kontsultatua: 2009-03-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2630861
# Canadian Caper

Canadian Caper (euskaraz: «Kanadar Azpijokoa») 1980ko urtarrilaren 29an, Teherango gatibuen krisialdiaren testuinguruan, Irandik ezkutuan sei estatubatuar diplomatikari ateratzeko ekintza izan zen. Kanadako Gobernuak eta AEBetako CIA zerbitzu sekretu agentziak elkarlanean antolatu zuten.
Ekintza honetako buruzagia Tony Mendez, CIAko agentea izan zen, honek Teheranera bidaiatu eta ustezko zientzia-fikziozko film batetarako eszenalekuen bila zebilelako aitzakian diplomazialariei ihes egin zezaten nortasun faltsudun agiriak eman zizkien. Diplomazialariek Teherango aireportutik Swissair konpainiako hegazkin batean aireratu eta 1980ko urtarrilaren 27an Zurich hirira salbu iritsi ziren.
Ekintza hau 2012ko Argo filmean zinemaratu zen, Ben Affleck zuzendari eta aktoreak zuzendu eta Tony Mendezen pertsonaia antzeztu zuen, Film onenaren Oscar Saria irabaziz.

## Ikus gainera

* Teherango gatibuen krisialdia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1032059
* Multimedia: Canadian Caper / Q1032059
# UKUSA

UKUSA edota Erresuma Batua-Ameriketako Estatu Batuen Segurtasun Akordioa (ingelesez: United Kingdom-United States Security Agreement), 1946an inteligentzia informazioa biltzeko asmoz sortutako ingeles hiztun herrialdeen arteko aliantza bat da.
UKUSA herrialde hauek osatzen dute:
* AEB, Segurtasun Agentzia Nazionalaren bitartez.
* Erresuma Batua, Gobernuaren Komunikazio Kuartel Nagusiaren bitartez.
* Kanada, Telekomunikazioen Segurtasun Zentroaren bitartez.
* Australia, Defentsa Seinale Direktorioaren bitartez.
* Zeelanda Berria, mediante Komunikazioen Segurtasun Bulegoaren bitartez.
UKUSAren asmoa ECHELON monitorizazio sistemari zerbitzu ematea da. 2013ko Snowden aferaren harira, herrialde ingeles ez hiztunen gobernuetako komunikazioak atzematea ere leporatu izan zaio.

## Ikus gainera

* ECHELON

## Erreferentziak

* ↑ Walter Oppenheimer, "Bost begi zuri pare eta ingeles hiztunak", El País, 26-X-2013, http://internacional.elpais.com/internacional/2013/10/26/actualidad/1382809705_555555.html (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1197115
* Multimedia: UKUSA Agreement / Q1197115
# 1965eko azaroaren 9ko Itzalaldi Handia

1965eko Itzalaldi Handia 1965eko azaroaren 9an Ameriketako Estatu Batuetan gertaturiko itzalaldia da.
Bat-batean, argia joan egin zen eta ekialdeko kostaldeko 8 estatu geratu ziren ilunpean, New York barne. 14 bat orduz dena geratu zen eta milioi askoko galerak eragin zituen horrek. Arrazoia Kanada eta AEBetako ipar-ekialdea lotzen zituen 375 mila voltioko sarea kolapsatu zela izan zen. Akats bat baino gehiago izan zen sarearen babes automatikoan eta horrek gainkarga bat eragin zuen.
Lehenengo hutsegitea Queenstongo (Ontario) Sir Adam Beck estazio hidroelektrikoan izan zen eta eskariaren piko batek jokoz kanpo utzi zuen zerbitzua. Gehiegizko energia New Yorkera birbideratuko zen.
Ondorioz, AEBetako eta Kanadako ipar-ekialdeko 36 milioi pertsona energia elektrikorik gabe geratu ziren eta iluntasunak 128 mila kilometro karratu hartu zituen kosta hartan. Hau da, estatu hartako bosten bat geratu zen ilunpean; milioi bat denbora luzez egon zen igogailuetan, metroan, eskailera mekaniko edo tren elektrikoetan harrapatua; Washingtonen 800 bat mila pertsona geratu zen horrela. Abioiek zirkuluak egiten aritu behar izan zuten lur hartu ezinik.
Irratiek bakarrik jarraitu zuten martxan, larrialdi ekipoak baitzituzten, eta emititzen jarraitu zuten, instrukzioak ematen eta biztanle aztoratu eta nahigabetuak lasaitzen saiatzen.
Massachusetts, New Hampshire, Rhode Island, Connecticut, Vermont, New York, New Jersey, Pennsylvania eta Kanadako hainbat guneetako milioika pertsonentzat, bizitza osoko gaurik luzeena izan zen hura.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz)http://www.elmundo.es/elmundo/2003/08/15/internacional/1060907667.html
* ↑ (Gaztelaniaz)http://www.lavanguardia.com/hemeroteca/20111109/54237944368/historico-apagon-en-nueva-york.html
* ↑ (Gaztelaniaz)}https://web.archive.org/web/20150128112946/http://www.radiosantacruz.icrt.cu/efemerides/ver/1965-gran-apagon.htm

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1251686
# Kaskadia

Kaskadia, Kanadako Britainiar Kolunbiak eta AEBetako Washington eta Oregon estatuen bateratzearen bidez eratuta egongo litzatekeen Estatu subirau independente batentzako proposatutako izena da. Proposatutako kaskadiaren mugen ezarpenak, ezinbestean, Columbia ibaiaren uren isurialdeen banalerroa hartuko luke, eta, beraz, Kaskadiaren barnean, Idahoko beste lurralde batzuk, mendebaldeko Montana eta Wyoming, Utah eta Nevadako iparraldeko zatia egongo lirateke. Columbia ibaiaren isurialdeen banalerroa barnean izatea, funtsezkoa izango litzateke Kaskadia osorik mantentzeko eta bere ekosistemaren osasunerako.
Kaskadia estatu independente edo autonomoa ezartzeko jatorrizko ideia, Thomas Jefferson presidentearena izan zen, Lewis eta Clark, Ozeano Barearen kostaldera bidali zituenean, hauen esplorazio bidaian, 1804 eta 1806 bitartean. Jeffersonek, Ipar Amerikako azpikontinentearen mendebaldeko zatian nazio independente baten ezarpena irudikatu zuen, Ozeano Bareko Errepublika deitu zuena. Jeffersonen jatorrizko ideia, orohar, antzerako xedeak dituzten zenbait taldek hartu dute. Talderen batzuk, "Kaskadia"ren interpretazioa hedatzeaz arduratu dira, Kalifornia iparraldeko zatiak, eta are Alaska ere hartzeko.
Kaskadia, 15 milioi pertsona baino gehiagoren bizilekua izango litzateke, eta, urtean, 450 milioi dolar eratzen dituen ekonomia bat du, munduko 20 ekonomiarik indartsuenen hartean egotea eragingo lukeelarik. Kaskadia, geografikoki, bioeskualde bat da, eta, beraz, kultura herrikoian, bere sorrera politikoa, utopia ekologiko bezala ikusten da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1128483
* Multimedia: Cascadia / Q1128483
# Saint Croix uhartea (Maine)

Saint Croix uhartea, frantsesez: Île Sainte-Croix, AEBetako Maine estatuaren ipar-ekialdean dagoen uharte bat da, St. Croix ibaiaren bokalean eta Kanadako Brunswick Berria probintziaren mugan.
2,6 hektareatako azalera du eta populatu gabea da. 1984an Gune Historiko Nazionala izendatua izan zen.
* Datuak: Q1026700
* Multimedia: St. Croix Island International Historic Site / Q1026700
# Ipar-mendebaldeko Pasaia

Ipar-mendebaldeko Pasaia Ozeano Atlantikoa eta Ozeano Barea Ipar Amerikako iparraldetik lotzen dituen igarobideen multzoa da, Artikoko uharteetan barrena itsasontzien zeharkatu ohi dutena. Urtean zehar bankisak itxita egoten da, udako zenbait astetan ezik.
XX. mendearen hasieran aurkitu zuen pasaia osoa Roald Amundsen esploratzaileak, 1903-1906 urte bitartean eginiko espedizio batean, baina XV. mendetik ahalegin ugari egin ziren Ozeano Atlantikoa eta Ozeano Barea iparretik lotuko zituen pasaia aurkitzeko, bereziki Asiarekiko merkataritza-bide berriak zabaltzeko helburuarekin.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81136
* Multimedia: Northwest Passage / Q81136
# Beaufort itsasoa

Beaufort itsasoa (ingelesez: Beaufort Sea; frantsesez: Mer de Beaufort) Ozeano Artikoaren zati bat da, Ipar-mendebaldeko Lurralde, Yukon, eta Alaskaren iparraldean eta Kanadako Uharte Artikoen mendebaldean dagoena. 450.000 kilometro koadroko eremua hartzen du. Izena Sir Francis Beaufort britaniar hidrografotik datorkio.
Itsaso honetan du ahoa Mackenzie ibaiak. Lurralde birjina honek ia urte osoa ematen du izoztua. Kostaldean dauden petrolio ustiapenak direla eta, Kanadak eta Estatu Batuek zenbait auzi izan dituzte.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Izotza Beaufort itsasoan, earthobservatory.nasa.gov
* Datuak: Q131274
* Multimedia: Beaufort Sea / Q131274
# Ipar Amerikako Merkataritza Libreko Ituna

Ipar Amerikako Merkataritza Libreko Ituna (gaztelaniaz: Tratado de Libre Comercio de América del Norte, TLCAN; frantsesez: Accord de libre-échange nord-américain, ALÉNA; ingelesez: North American Free Trade Agreement, NAFTA). Ipar Ameriketako merkataritza askerako elkartea, Estatu Batuek, Mexikok eta Kanadak osatzen dutena.
Elkartea 1988. urtean sortu zen, eta Estatu Batuen eta Kanadaren arteko merkataritza askerako hitzarmena izan zuen abiapuntua. Akordioaren lehen helburua Ipar Ameriketan esparru bateratu bat sortzea zen; Estatu Batuetan George Bush, Kanadan Brian Mulroney, eta Mexikon Carlos Salinas de Gortari buru zirela negoziatu zen. 1992ko abuztuan hartu zen aurretiko hitzarmena, eta aipaturiko hiru ordezkariek 1992ko abenduaren 17an sinatu zuten. Bestalde, 1993. urtean berretsi zuten hiru herrialdeetako parlamentuek, eta 1994. urteko urtarrilaren 1ean ezarri zen hitzarmena indarrean.
NAFTAren sorkuntza, hein handi batean, Europar Batasunak herrialde kideen artean merkataritza-harremana areagotzeko helburuaz muga-zergak ezabatzean izan zuen arrakastak sustatu zuen; munduko hiru bloke ekonomiko indartsuenen (AEB, Japonia eta Europar Batasuna) artean egindako merkatu- eta ekonomia-integrazioaren prozesuaren ondorioa da. NAFTAren helburu nagusia estatu kideen arteko kapital, ondasun eta zerbitzuen zirkulazio askerako oztopo guztiak ezabatzea da. Horretarako 15 urteko epea ezarri zen hitzarmenean, nahiz eta muga-zergak murrizteko aurreikusitako erritmoa aldatu egiten den sektore ekonomikoen arabera.
Pertsonen zirkulazio askea nahita utzi zen hitzarmenetik kanpo.

## Erreferentziak

* ↑ Berria: Estilo Liburua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181574
* Multimedia: North American Free Trade Agreement / Q181574
# G20

G20 (ingelesez: Group of Twenty) nazioarteko foro bat da, 19 estatu burujabek eta Europar Batasunak osatua. Munduko eztabaida politiko eta ekonomikorako esparru nagusietako bat da, munduko biztanleen % 66 eta aberastasunen % 85 biltzen baititu.
Estatu kideak hauek dira (alfabetoaren hurrenkeran): Alemania, Ameriketako Estatu Batuak, Argentina, Australia, Brasil, Erresuma Batua, Errusia, Frantzia, Hegoafrika, Hego Korea, India, Indonesia, Italia, Japonia, Kanada, Mexiko, Saudi Arabia, Txina eta Turkia. Horiez gain, Europar Batasunak ordezkari bat du.
G20a bi fasetan sortu zen: lehenengoan, 1999. urtean bigarren mailako talde ekonomiko eta finantzariotzat eratu zen; geroago, 2008. urtean, gaur egun ezagutzen dugun egiturarekin.
2009ko G20ren goi-bilkuran erabaki zuten euren burua izendatzea munduko lankidetza ekonomiko eta finantzarioaren gune nagusia. Ondorioz, taldearen garrantzi ekonomiko eta politikoa hazten joan da hurrengo hamarkadan zehar, eta gaur egun munduan eragin globala duen gunetzat hartzen dute analistek; bere kidegoaren mugengatik, erabakitako politika aurrera eramateko planifikazio ezaren ondorioz eta dagoeneko martxan dauden nazioarteko erakundeen alboratzeagatik kritikak jaso ditu. G20ren bilerek protestak izan ohi dituzte aurrean, batez ere globalizazioaren aurkako mugimenduen aldetik.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Barría, Cecilia. (2018-11-29). Qué es el G20 y qué países de América Latina participan (y lo que ganan con estar ahí). (Noiz kontsultatua: 2019-02-23).
* ↑ «Officials: G-20 to supplant G-8 as international economic council - CNN.com» www.cnn.com (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ «isbn:1137349271/ - Google Bilaketa» www.google.com (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ (Ingelesez) «Norway Takes Aim at G-20: 'One of the Greatest Setbacks Since World War II'» Der Spiegel 2010-06-22 ISSN 2195-1349. (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ (Ingelesez) Bosco, David. «Who would replace Argentina on the G20?» Foreign Policy (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ (Ingelesez) «Reuters | Breaking International News & Views» Reuters (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ (Ingelesez) «G20 protests: Why the international summit attracts so much anger - National | Globalnews.ca» Global News (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19771
* Multimedia: G20 / Q19771
# Margarita Barainka

Margarita Barainka Etxebarria (Errigoiti, Bizkaia, 1922-01-27) Gernikako bonbardaketaren lekukoa.

## Bizitza

Errigoitiko Madalenbeko baserriko Luzia Etxebarria eta Ispasterko Fermin, baserrira ezkondu eta hantxe sortu zuten familia. Margarita izan zen haien lehen alaba.

### Lehen urteak

Margarita Errigoitiko udaletxearen etxabean zegoen nesken eskolara joan zen gerra aurretik. Gaztelania izan zen eskolako hizkuntza bakarra. Sarri joaten zen Gernikara, astelehenetan, batik bat. Noizik behin Bilbora ere joaten zen, ama Bilboko jatetxe baten sukaldari lan egindakoa zenez, trenak eskaintzen zieten aukeraz baliatuz txangoak egiten zituzten Bizkaiko hiriburura.

### Bonbardaketa

1937ko apirilaren 26an, Gernikako bonbardaketa egunean, 15 urte zituen Margaritak. Astelehen horretako goizean, matxino faxisten alde borrokatu zuten hegazkin alemaniarrek Gerrikaitz eta Arbatzegi (Munitibar, gaur egun) suntsitu zuten egunean, etxetik ikusi zituen hegazkinak Oiz aldetik hurbiltzen.
Ikusitakoaren ondoren, beldurtu egin ziren eta amak Gernikako azokara bera bakarrik joatea erabaki zuen. Arratsaldeko laurak inguruan hasi zen erasoa. Hiru orduz estolda estu batean babestuta egon ondoren, gauez lortu zuen amak etxera itzultzea. Tartean etxekoak estu eta larri, eta larriago hurrengo egunetan frentea eta borrokak Errigoitira iritsi zirenean, izkutatuta, tirokatuta, etxaldea trintxeraz josia.

## Erreferentziak

* ↑ «Errigoitiko talaiatik, Gernikako bonbardaketa basatiaren lekukotza.» Ahaztuen Oroimena 1936 2022-04-24 (Noiz kontsultatua: 2022-05-04).

## Kanpo esketak

* Margarita Barainkaren testigantza Youtube. Bideoa
* Datuak: Q111829851
# Hondarrezko Basamortu Handia

Hondarrezko Basamortu Handia (ingelesez: Great Sandy Desert) Australiako ipar-mendebaldean dagoen 360.000 km² basamortua da. Mendebaldeko Australiako Mendebaldeko basamortuaren eskualdean kokatzen da, Pilbara eta Kimberley mendi harritsuen artean. Hego-ekialdean Gibson basamortua eta Mackay lakua, ekialdean Tanami basamortua eta hego-mendebaldean Dora lakua eta River Rudall Parke Nazionala ditu. Eskualdeak ia ez du biztanlerik.

## Biztanleria

Nahiz eta kostaldean ardi-borda bakarti batzuk egon, eskualdeko jatorrizko eta benetako biztanleak aborigeak dira: mendebaldean Martuak eta ekialdean Pintupiak. Hizkuntzalaritza arloan, guztiek mendebaldeko basamortuaren hizkuntzaz aritzen dute. XX. mendean zehar, biztanle askok Iparraldeko Lurraldeko Papunya bezalako erreserbak erbesteratuak izan ziren. Hala ere, azken urteotan batzuk itzuli dira Punmu bezalako komunitateak eratzeko.

## Ekonomia

Eskualdean zenbait mea daude: urre Telferren, kobre Niftyn eta uranio Kintyren.
Hondarrezko Basamortu Handia IBRA eskualdeetako bat da (Interim Biogeographic Regionalisation for Australia).

## Historia

Basamortua zeharkatzeko lehendabiziko europarra Peter Warburton zen, 1873an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q326896
* Multimedia: Great Sandy Desert / Q326896
# Hondarrezko Itsaso Handia

Hondarrezko Itsaso Handia, arabieraz: بحر الرمال العظيم‎, Saharako basamortu bat da, Iparraldeko Afrikako Egiptoko mendebaldean eta Libiako ekialde artean hedatzen dena.
72.000 kilometro karratu inguruko azalera du eta nagusiki dunez osatua dago.
# Rebiana Hondarrezko Hondartza

Rebiana Hondarrezko Itsasoa, arabieraz: بحر الرمال ربيانة‎, Saharako basamortu bat da, Iparraldeko Afrikako Libiako hego-ekialdean hedatzen da.
Izena Rebiana oasi-herriari zor dio.
65.000 kilometro karratu inguruko azalera du eta nagusiki erg eremua da.
# Matria (filma)

Matria 2023ko Álvaro Gago galiziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
40 urteren bueltan dago Ramona, eta fabrikak garbitzeko enpresa batean egiten du lan, baita muskuiluak biltzen ere. Eguna tabernan edo eztabaidan igarotzen duen senar bat du, eta 18 urteko alaba bat, Estrella. Ramonaren nagusiak soldata jaitsiko diola adierazten dioenean, Ramona alternatibak bilatzen hasiko da, eta alargundu berri den gizon bat zaintzeko aukera topatuko du. Aldi berean, alabak ikasketak utzi eta bere mutil lagunarekin alde egingo duela jakitean, Estrellak Ramonaren istorioa errepikatuko duen beldurra sentituko du amak.

## Aktoreak

* María Vázquez: Ramona
* Santi Prego: Andrés
* Soraya Luaces: Estrella
* E.R. Cunha "Tatán": Xosé
* Susana Sampedro: Carme

## Erreferentziak

* ↑ «Prekaritateak ere badu generorik» Berria 2023-03-18 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* 1 2 3 4 5 Berlinale. Matria. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116864794
# Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundea

Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundea (jatorrian, ingelesez: International Union for Conservation of Nature edo IUCN) natura babestea helburu duen nazioarteko erakunde bat da. Erakundeak "zerrenda gorria" argitaratzen du espezieen iraute egoera neurtzeko.
UNESCOren idazkari nagusia zen Julian Huxleyek bultzatuta, 1948ko urrian sortu zuten, Fontainebleaun egindako nazioarteko biltzarraren ondorioz. Bertan 83 estatuk, 108 gobernu-agentziak, 766 GKEk eta 81 nazioarteko erakundek hartzen dute parte, 181 herrialdeetako 10.000 adituen laguntza izanik.

## Ezaugarriak

IUCN nazioarteko elkarte bat da, eta hirurogei estaturen ordezkariak biltzen ditu. Izadiaren kontserbazioaren alorrean dituen lanen artean aipatzekoa da, Nazio Batuek hala onartuta, parke nazionalen estatusaren nazioarteko definizioa. Erakunde hori bera da parke nazionalaren maila ematen edo kentzen duena. IUCNak osatzen du, oro har, desagertzeko arriskuan diren animalia eta landare moten zerrenda, Nazio Batuen ingurumenerako egitasmoarekin eta naturaren Munduko Funtsarekin egitasmoekin elkarlanean. Nazioarteko hainbat hitzarmen jarri ditu abian, hala nola, Antartika babesteko hitzarmena edo bioaniztasuna gordetzekoari buruzkoa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/3/1 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Planet Of No Apes? Experts Warn It's Close CBS News Online, 2007-09-12
* ↑ Carton Virto, Eider. (2001/06/01). Munduko gune babestuak. zientzia.net.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q48268
* Multimedia: IUCN—International Union for the Conservation of Nature / Q48268
* Espezieak: International Union for Conservation of Nature
# David O'Hara

David Patrick O'Hara (1965eko uztailaren 9a, Glasgow) zinema eta telebistako eskoziar aktore bat da.

## Ibilbidea

Glasgow hirian jaio zen, aita Patrick O'Hara, eraikuntzako langilea, eta ama berriz Martha Scott da. Glasgow hiriko biztanle askoren antzera irlandar jatorriko familia batekoa da.
Telebistako telesaila ugaritan antzeztu izan du, horietatik aipagarriena Estatu Batuetako The District telesaila, azken hau Erresuma Batua eta Irlandara itzultzeko asmoz denboraldi batez laga zuelarik.
Gure artean, bere aurpegia ezaguna baldin bada, Braveheart filma ospetsuan Irlandar Eroaren papera antzezteagatik da, filma honetan William Wallace (Mel Gibson) pertsonaiaren lagunmin, adajotzaile eta zaindari pertsonala bilakatu zen. Irlandako Uhartearen jabea zela aipatzeko inozenteki erabiltzen zuen esaldia ospetsu bilakatu zen: "Nire Uhartea da". Bestalde Some Mother's Son filman Aidan Gillen irlandar aktorearekin batera 1981ean Bobby Sands IRAko ekintzailearekin batera gose greba bat burutu zuten talde horretako kide batzuk ere antzeztu zituzten.
2006ean Jack Nicholson aktorearekin batera The Departed filman lan egin eta Fitzy izeneko pertsonaia antzeztu zuen.
2009ko ekainean O'Hara Dublin hirian The Tudors telesaila antzezten aritu zen. 2010 eta 2011an Harry Potter and the Deathly Hallows filman Albert Runcorn pertsonaia antzeztu du.

## Filmografia

* Comfort and Joy (1984)
* The Monocled Mutineer (1986)
* The Bridge (1992)
* Braveheart (1995)
* The Near Room (1995)
* Prime Suspect 5: Errors of Judgment (1996) (telesaila)
* Some Mother's Son (1996)
* Oliver Twist (1997) (telesaila)
* The Matchmaker (1997)
* The Devil's Own (1997)
* Jesus (1999)
* The District (2000–2001) (telesaila)
* Crossfire Trail (2001) (telesaila)
* Made (2001)
* Stander (2003)
* Hotel Rwanda (2004)
* The Departed (2006)
* Tristan and Isolde (2006)
* Wanted (2008)
* Doomsday (2008)
* Jack Said (2009)
* The Kid (2010)
* The Tudors (2010) (telesaila)
* Golf in the Kingdom (2010)
* Harry Potter and the Deathly Hallows (2010–11)
* Cowboys & Aliens (2011)

## Kanpo loturak

* David O'Hara aktorearen IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q708801
# Ostrogeko monasterioa

Ostrogeko monasterioa, serbieraz Манастир Острог, Montenegron dagoen Serbiako Eliza Ortodoxoaren monasterio bat da, Ostrog mendiaren harkaitzezko horma bertikal batean eraikia. Bjelopavlići lautadan dago.
XVII. mendean eraikia eta 1923-1926 artean zaharberritua izan zen. Basilio Ostrogekoari sagaratua dago.
* Datuak: Q1257434
* Multimedia: Ostrog Monastery / Q1257434
# Georgios Kountouriotis

Georgios Kountouriotis (grezieraz: Γεώργιος Κουντουριώτης; Hidra, 1782 – Atenas, 1858ko martxoaren 13a) greziar ontzi-jabea eta politikaria izan zen.
Georgios eta bere familiak diruz eta itsasontziz lagundu zuten Greziaren independentziaren aldeko borroka. Greziako Behin-behineko Administrazioaren presidentea izan zen 1823tik 1826ra, Missolonghiko setioan.
Independentziaren ondoren, Ioannis Kapodistriasen gobernuko kide izan zen. Alderdi Frantsesaren aldekoa izan zen, Errusiar Alderdiaren eta Alderdi Ingelesaren aurkako jarrerengatik. Lehen ministro izan zen 1848ko martxotik urrira Otoren erregealdian.
* Datuak: Q660508
* Multimedia: Georgios Koundouriotis / Q660508
# Jean-Pierre Basterretxe

Jean-Pierre Basterretxe (Baiona, 1762ko otsailaren 19a - Biaudos, 1827ko urtarrilaren 5a) lapurtar politikaria izan zen. 1815ean (Ehun Egunen garaietan) eta 1824 eta 1827 artean diputatu izandakoa, Pierre Basterretxe anaia zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Assemblée nationale
* Datuak: Q21334319
* Multimedia: Jean-Pierre Basterrêche / Q21334319
# Ramón Castro

Ramón Castro Artatxo (Iruñea, 1853ko martxoaren 29a - Valentzia, 1923) nafar politikari liberala izan zen, Valentzian bizi zena. Requena e Hijos ontzi-enpresaren jabea, diputatu eta senatari hautatu zuten.