# Isabel dos Santos

Isabel dos Santos, goitienez Africa’s Richest Woman edo Africa’s pricess (Bakú, Sobietar Batasuna, 1973ko apirilaren 20a) angolar-errusiar ekonomialaria, inbertitzaile eta akzioduna da. Afrikako lehen emakume aberatsa eta kontinenteko aberatsena izan zen. Forbes aldizkariaren arabera, 3.000 milioi dolar baino gehiagoko dirutza zuen, eta Angolan negozioak egiten zituzten enpresetan parte hartu zuenean, aberastasun hori familiaren boteretik eta loturetatik zetorrela iradoki zuen aldizkariak. 2020an, Angolak bere aurkako atzipen-agindua jarri zuen, familiaren inguruko ustelkeria-eskandaluak eta zementuaren eta telekomunikazioen oligopolioen kontrol zorrotza zirela eta.
Dos Santosen Angola eta Portugalgo diru-funtsak 'izoztu' ostean, Forbesek Afrikako pertsona aberatsenen zerrendatik kendu zuen 2021ean.

## Familia eta hezkuntza

José Eduardo dos Santos Angolako lehendakari ohiaren eta Tatiana Kukanova errusiarraren lehen emaztearen alaba nagusia da. Gurasoek, Azerbaijanen ikasten ari zirela, ezagutu zuten elkar. Isabel dos Santosek Londresen (Erresuma Batua) ikasi eta bizi izan du bere bizitzaren zati handi bat. Hantxe bizi da ama, eta hantxe ikasi zuen kudeaketa ekonomikoa eta ingeniaritza. Londresen ezagutu zuen Sindika Dokolo aberatsa, Kongoko Errepublika Demokratikokoa, eta harexekin ezkondu zen 2002an Luandan, Angolako hiriburuan. Ezkontza, 4 milioi dolarreko festa handia izan zen, mila gonbidatu zituela, Angolaren historiako ezkontzarik handienetakoa. Angolatik kanpoko gonbidatu asko etorri ziren ezkontza horretarako jarritako hegazkinetan eta bisaturik gabe sartu ziren herrialdean. Ezkontzako aitabitxi Angolako Petrolioaren Ekonomiako Desidério Costa ministroa izan zen.
Hurrengo 20 urteetan zuzendari izan zen eta zuzendaritza-karguak bete zituen Europako poltsetan kotizatutako enpresetan. 2016ko ekainean, aitak Angolako Sonangol petrolio-enpresaren presidente izendatu zuen.
Senarra Dubain hil zen 2020ko urrian, urpean igeri egiten ari zela, bikoteak urte hasieratik kontuak 'izoztuta' zituztenean.

## Negozioak

Portugalgo Público egunkariak honelaxe deskribatu zuen Isabel dos Santos:
   "Dotorea, negozio-emakume ona, oso dinamikoa eta azkarra, profesionala eta atsegina.
2013ko martxoan, Financial Timesek hauxe idatzi zuen:
   "Kritikari batzuek Isabel dos Santos enpresaburu independentearen talentua onartzen diote". Elkarrizketa berean, Isabel dos Santosek esan zuen emakume enpresaria dela, ez politikoa.
24 urterekin, hasi zen negozio-lanetan. Luandan hasi zen lanean. 1990eko hamarkadaren hasieran, Urbano 2000 proiektuaren zuzendari gisa aritu zen, hiriaren garbiketa eta desinfekziorako kontratua esleitu zitzaion enpresa batean, eta aita, ostera, presidentea zen. Luanda uharte ezagunean, 1997an, Miami Beach Club delakoa ireki zuen, hiriburuko lehen gaueko klubetako bat.
Laster bihurtu zen familiaren ondasunen kudeaketaren giltzarri, eta zenbait tirabiratan parte hartu zuen Angolan eta atzerrian, bereziki Portugalen, enpresen jabetza eta partaidetza eskuratzeko.
2013ko abuztuaren 20an, Johannesburg-eko BRICS Business Council-en hartu zuen parte. Hantxe zeuden Brasil, Errusia, India, Txina eta Hegoafrika eta Afrikako beste herrialde batzuetako enpresaburuak eta inbertitzaileak, BRICS eta Afrikaren arteko negoziazio-, merkataritza-, industrializazio- eta inbertsio-loturak handitzeko neurri eta ekimen zehatzak eztabaidatzeko. Bilera horretan, Garapeneko Afrikako Bankuko lehendakari Donald Kaberukak Isabel dos Santos enpresaria goraipatu zuen Afrikako ekonomien garapenean eredu.
2015eko azaroan, BBCk Isabel dos Santos aukeratu zuen munduko 100 emakume garrantzitsuenetako bat. ‘BBC 100 Women’ seriearen arabera, urtero bere eremuaren alde egiten duten emakumeak hautatzen ditu, Isabel dos Santos aukeratu zuten zerrendarako, Afrikako ekonomian eta garapenean zuen zeregin garrantzitsuagatik.

## Inbertsioak Portugalen eta Afrikan

2008az geroztik, Isabel dos Santosek hainbat negozio-arlotan garatu zituen bere interesak, hala nola hoteletan, petrolioan, diamanteetan, bankuetan eta telekomunikazioetan. Portugalen, partaidetza garrantzitsuak ditu Santoro Finance taldearen bidez. Inbertitutako funtsak ditu Portugalgo Banco Portugués de Investimento eta Banco BIC Português Bankuan delakoan. Banku horrek geroago Banco portugués de Negocios erosi zuen, zeinaren Administrazio Kontseilua parte den Portugalgo Bankuaren, beste enpresa batzuen (bereziki, Galp Energia eta ZON Multimédia)Unitel International Holdings BV eta Esperanza-ren bidez. 2012ko azaroaren 27tik, funtzio exekutiborik gabe, ZONeko Administrazio Kontseiluko kide da. 2012ko abenduaren 14an jendaurrean aurkeztu zuen ZON Multimédia eta Sonaecom fusio-prozesua hasteko asmoa. Lehiaren Agintaritzak ikusitakoan, bi konpainien bat egitea 2013ko abuztuaren 27an burutu zen, Isabel dos Santosek eta Sonaecom-ek, hurrenez hurren, Zon eta Optimus-en zituzten ekintzak ZOPTri transferituz. Optimus eta Zon, Sonaecom eta Isabel dos Santosen partaidetzak eskualdatuta, % 50etik gorako partaidetza izan zuten fusioaren ondoriozko enpresan: Zon Optimus SGPS. Une horretan, Isabel dos Santosek enpresaren estrategia berria iragarri zuen, merkatu zabalaren ikuspegiarekin. 2013ko urriaren 1ean, Isabel dos Santos Zon Optimusen lehen bilera orokorrean izan zen. 2011ko apirilaren 14an, Sonae portugaldarrak elkarte-akordioa sinatu zuen Angolako "Condis" enpresarekin, Isabel dos Santosen eta haren senar Sindika Dokoloren jabetzarekin, txikizkako merkataritza-jarduerak Continente izeneko hipermerkatuetan sartzearekin eta eskala handiko higiezinen enpresa batean parte hartzearekin.
Isabel dos Santos ere %25eko akzioduna da Angolako Unitel telefono mugikorren operadorean. Walkie-talkie sistema bat garatzeak telekomunikazioetan sartzera eraman zuen, eta, bidezko lizitazio-prozesu baten ondoren, Angolako operadore mugikor handiena sortu zuen, Portugal Telecom, Sonangol eta duen presentziarik, T+ operadorea erosi zuen Cabo Verden, eta Santo Toméko eta Printzeko bigarren telekomunikazio-operadorea izateko lizentzia lortu zuen. Inbertsio horren bidez, Isabel dos Santosek Santo Tomé eta Príncipera egindako bisita batean iragarri zuen Unitelek hezkuntza teknologikoan inbertituko zuela eta enplegua sortzeari ekingo ziola.
New York Forum Afrikan egindako elkarrizketa batean, 2013ko ekainean, Librevillen (Gabon), Isabel dos Santosek esan zuen Afrikako telekomunikazioen etorkizuna telefono mugikorretatik haratago pentsatzea zela, eta Afrikako kontinentea lotzeko ahalmen handiko konektibitatea eta banda zabal handia zirela ardatz.
Isabel dos Santosek LBS África Enpresa Goi-bileran hizlari nagusi gisa parte hartu zuenean mezu hau utzi zuen: "Apuesta en Tecnología de la Información".
Enpresa-gailur hori London Business School-en hitzaldi bat da, eta 400 enpresaburu eta ikasle baino gehiago biltzen ditu Afrikako negozio-errealitate berriak aztertzeko eta kontinentearen etorkizunaren ikuspegi integratu eta berritzailea eraikitzeko.

## Holdingak

Isabel dos Santosek sortutako zenbait holding edo ustiategi.
* Unitel International Holdings BV (Amsterdamen du egoitza, eta ZONen (Portugal) egiten ditu inbertsioak.
* Santoro Finanzas (egoitza Lisboan, bankuetan eta abarretan du)
* Esperanza Holding (Amsterdamen du egoitza, energia, petrolioa, etab.)
* Condis (egoitza Luandan du, txikizkako merkataritza)
Isabel dos Santos inbertitzailea da Ciminvest SAn, Nova Cimangola zementu-enpresa angolarrean parte hartzen duen enpresan.
Isabel dos Santos Angolako Gurutze Gorriko presidentea da.
Isabel dos Santosek bidaia ugari egiten ditu, batez ere Luanda, Lisboa eta Londres artean. Lisboan luxuzko apartamentu handi baten jabea da, eta bidaietan oso profil baxua izaten du.

## Aintzatespenak

* 2015eko azaroan, BBCk munduko 100 emakume garrantzitsuenetako bat aukeratu zuen .

## Erreferentziak

* ↑ Isabel dos Santos Profile Africa Confidential (inglés)
* ↑ El oscuro origen de la fortuna de la mujer más rica de África a la que acusan de corrupción. .
* ↑ Dolan, Kerry A.. «How Isabel Dos Santos, Once Africa’s Richest Woman, Went Broke» Forbes.
* ↑ Dolan, Kerry A.. «Daddy's Girl: How An African 'Princess' Banked $3 Billion In A Country Living On $2 A Day» Forbes.
* ↑ Barrio, Javier Martín del. (2020-01-26). La sombra de la corrupción destrona a la ‘reina’ de África. ISSN 1134-6582..
* ↑ Club-K: O caso do proceso de Isabel dos Santos contra los periodistas 8 de febrero 2011, parágrafo 2
* ↑ Club-k.net: O caso do proceso de Isabel dos Santos contra los periodistas 8 de febrero 2011, 3° parágrafo
* ↑ All in the family: Angola president picks eldest daughter to head state oil firm, western firms scramble for contracts. 3 de junio de 2016.
* ↑ https://www.lasprovincias.es/gente-estilo/muere-anos-marido-20201030191749-nt.html
* ↑ https://notiulti.com/muere-sindika-dokolo-esposo-de-la-multimillonaria-isabel-dos-santos/
* ↑ Fuente: Público, sobre Isabel dos Santos 20 julio 2007(portugués)
* 1 2 Fonte: Financial Times - 29 de marzo de 2013. .
* 1 2 “Sou empresária, não política” - Diário Económico (Portugal). .
* ↑ Isabel dos Santos Profile, by Forbes
* ↑ Club-k.net: O caso do proceso de Isabel dos Santos contra los periodistas 8 de febrero 2011, 7° parágrafo
* ↑ Macauhub: Big companies “full” of influential figures 22 de setiembre 2008 (inglés)
* ↑ Isabel dos Santos participa en la reunión de los BRICS, Jornal de Negócios. .
* ↑ “Isabel dos Santos es un ejemplo para todos los africanos”, Dinheiro Vivo. .
* 1 2 «BBC 100 Women 2015: Who is on the list? - BBC News» BBC News.
* ↑ «Isabel dos Santos: educação é a maior lacuna de Angola» www.jornaldenegocios.pt.
* ↑ pauloreis. Isabel dos Santos, uma das 100 mulheres do ano. .
* ↑ «Angola - Isabel dos Santos eleita uma das 100 mulheres de topo pela BBC» DN.
* 1 2 Estructura Accionista BPI 24 de junio de 2011 (portugués)
* 1 2 Negocios: Isabel dos Santos va pedir "luz verde" para ter más de 10% de la BPI en 2011 22 de diciembre 2010
* ↑ NYSE Euronext: perfil de la ZON Multimédia. .
* ↑ Banco BIC: Consejo de administración. .
* ↑ Forbes. Isabel dos Santos Profile. .
* ↑ Banco BIC. Banco BIC - Órgãos Sociais. .
* ↑ SONAECOM. Comunicado a CMVM. .
* ↑ NYSE Euronext Company perfil: accionistas de la ZON. .
* ↑ Jornal I Online. Isabel dos Santos integra administração da Zon. .
* ↑ SONAECOM. Comunicado CMVM. .
* ↑ Zon y Optimus tendrán una estrategia abierta a otras geografias, Jornal de Negócios. .
* ↑ Ricardo David Lopes e Sara Ribeiro: Isabel dos Santos "domina" Continente en Angola 13 de marzo de 2011 (portugués)
* ↑ Txantiloi:Pt-PT «Negócios: Cotações, Mercados, Economia, Empresas» www.jornaldenegocios.pt (Noiz kontsultatua: 2024-05-09).
* ↑ Fonte: Financial Times - Março 29, 2013. .
* ↑ Jornal de Negócios (Portugal - Edición Papel 1.4.2013, pág. 12
* ↑ Unitel STP to start operating in Sao Tome and Principe this year, Macau Hub. .
* ↑ Isabel dos Santos: “Mi modelo sería alguien como mi abuela”, Jornal de Negócios. .
* ↑ Isabel dos Santos: Entrevista con New York Forum Africa, Dinheiro Vivo. .
* ↑ «Isabel dos Santos defende aposta nas tecnologias de informação | O País» opais.co.ao.
* ↑ Isabel dos Santos exibe charme no LBS Africa Business Summit | Gente | Jornal de Angola - Online. .
* ↑ Os Negócios de Isabel dos Santos em Portugal Dinheiro Vivo Online, 9 maio 2012 La Angoleñas mais rica de Portugal], clipquick.com, 1 de agosto 2012 (pt)
* ↑ Agência Angola Press. Nova Cimangola prevê aumentar produção de cimento. .
* ↑ Cruz Vermelha de Angola. Mensaje del Presidente. .

## Kanpo estekak

* Isabela, la poderosa", Focus n aldizkariaren artikulua.480 (2008) (portugesez)
* Geruza publikoa: Angolako aurpegia 2007ko uztailaren 20an (portugesez)
* Datuak: Q456034
* Multimedia: Isabel dos Santos / Q456034