OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sexu-langileen Nazioarteko Eguna

Sexu-langileen Nazioarteko Eguna urtero ekainaren 2 ospatzen da. Egun horretan langile hauek pairatzen dituzten bizi-baldintzak eta bazterketa kaleratu nahi da. Egun horretan, Frantziako Lyonen, 1975ko ekainaren 2an, prostituta talde handi batek Saint-Nizier elizaren okupazioa gogorarazten da; okupazio horren helburua bizi ziren egoera salatzea zen. Oroitzapen ospakizuna 1976tik egiten da.

## Historia

Frantzian XX. mendeko 70. hamarkada sexu-langileentzat bereziki gogorra izan zen. Poliziaren jazarpena haien aurka handia zen eta iritzi publikoan haien aurkako mezuak eta kanpainak ohikoak ziren. Ondorioz, prostitutak klandestinitate handian mugitu behar ziren. Hau guztia gutxi balitz, bi prostituta erailak izan ziren. Egoera ikusita, sexu-langileak Lyongo Saint-Nizier elizan bildu ziren eta bertan entzerratu ziren ekainaren 10 arte; azken egun horretan polizia elizan sartu ziren eta bertaratutako guztiak kanporatu zituzten.

## Erlazionatutako efemerideak

* Martxoaren 3 - Sexu-langileen Eskubideen Eguna
* Abenduaren 17 - Sexu-langileen aurkako Biolentzia-ezaren Eguna

## Erreferentziak

* ↑ Internationaler Hurentag -Kirche soll Prostituierte nicht ausgrenzen
* ↑ http://www.pikaramagazine.com/2013/05/putak-eta-marikoiak/
* ↑ Internationaler Hurentag in Bochum (International Whore's Day in Bochum). Bochumer Stadt- und Studierendenzeitung
* ↑ 17. Dezember, Internationaler Tag gegen Gewalt an SexarbeiterInnen! (International Day of violence against sexworkers) (en alemán)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Hetaira Kolektiboaren webgunea.
* (Ingelesez) [*International Union of Sex Workers (Nazioarteko Sexu-langileen Batasuna.
* Datuak: Q946003
# Pentax

Pentax (japonieraz ペンタックス株式会社 Pentakkusu Kabushiki-gaisha), jatorriz Pentax Ricoh Imaging Company, Ltd., Japoniako argazki makinetan espezializatutako optika enpresa eta argazki makina ekoizle bat da. Gaur egun, Ricoh japoniar multinazionalaren adar edo sail bat da. Egoitza Tokio hiriburuan du.
1919an Kumao Kajiwarak sortu zuen. 2008an Ricoh multinazionalak erosi zuen.

## Iruditegia

* Pentax K100D
* Pentax K1000.
* Pentax K2000.
* Pentax PC35AF

## Kanpo estekak

* Pentax enpresa, Ricoch Imaging webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q503673
* Multimedia: Pentax / Q503673
# Shizhu Tujia Konderri autonomoa

Shizhu Tujia Konderri autonomoa (石柱土家族自治县 txinera sinplifikatuz; Shízhù Tǔjiāzú Zìzhìxiàn pinyineraz), Chongqing osatzen duten konderri autonomoetako bat da. 2006ko erroldaren arabera, 520.000 biztanle bizi ziren 3.013 kilometro koadroko azaleran, hortaz, barrutiaren dentsitatea 173 biztanle/km2 da.

## Inguru naturala eta kokapena

Konderriaren mugak honakoak dira: Wanzhou Barrutia iparraldean, Zhong Konderria ipar-mendebaldean, Fengdu Konderria mendebaldean, Pengshui Miao eta Tujia Konderri autonomoa hegoaldean eta Hubei probintzia ekialdean.

## Ikus, gainera

* Chongqingen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Konderriaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q1378010
* Multimedia: Shizhu County / Q1378010
# Triangelu eta izar erako zirkuituak

Ingeniaritza elektrikoan, triangelu erako konexioa —baita delta erako konexioa deitua— eta izar erako konexioa sistema trifasiko baten hiru faseko sorgailuak edo hiru faseko kargak konektatzeko era nagusi biak dira.
Triangelu erako konexioan sorgailuaren harilkatuak edo kargak lineen -faseen- hartean konektatzen dira.
Izar erako konexioan sorgailuaren harilkatuaren edo kargaren alde bat linea batera eta beste aldea puntu komun neutro batera konektatzen dira, neutro deritzona, eta orokorrean lurrera konektatuta doana.

## Tentsio eta korronteak
### Triangelu erako zirkuituak

Sorgailuan edo kargan faseak beraien harean konektatzen direnean, fase bakoitzaren hasiera hurrengo fasearen bukaerarekin konektatuz, triangelu erako konexioa lortzen da.
Triangelu erako konfigurazioan, faseko korrontearen eta lineako korrontearen harteko erlazioa ${\sqrt {3}}I_{F}=I_{L}$ da. Erlazio hau hiru korapiloetako baten —edozeinetan— korronte fasoreekin Kirchhoffen korrontearen legea erabiliz lortzen da.
Faseko eta lineako tentsioak berdinak dira, fase bakoitzeko adarrak linea bi koenktatzen baititu. $U_{F}=U_{L}$

### Izar erako zirkuituak

Izar eran konektatutako sorgailuan, zirkuitua orekatua bada, neutroak ez darama korronterik, eta faseko korronteak eta lineako korronteak berdinak dira: $I_{F}=I_{L}$
Izar erako konfigurazioan, faseko tentsioaren eta lineako tentsioaren harteko erlazioa ${\sqrt {3}}U_{F}=U_{L}$ da. Erlazio hau Kirchhoffen tentsioaren legea erabiliz lortzen da.

## Konexioak borne plakan

Korronte alternoko makina trifasikoak hornidura elektrikora era azkar eta seguruan konektatu ahal izateko, hauen harilkatuen muturrak borne plaka batera konektatzen dira, makina horren kanpoko karkasan. Plaka horretan borneek harilkatuen hasierak —U, V eta W— eta bukaerak —X, Y eta Z— bereizten dira. Borneen harteko konexioak zubi batzuen bitartez egiten dira.Sistema honekin, izar erako konfigurazio batetik triangelu erako konfiguraziora aldatzeko, edo alderantziz, zubien kokapena baino ez da aldatu behar.
Sistema hau nazioartean onartua dago, konexio konfigurazio biak zubiak beraien hartean gurutzatu gabe lortzen direlako. Izar erako konfigurazioa lortzeko zubiak era horizontalean ezartzen dira goiko borneetan ala bekoetan, eta triangelu erako konfigurazioa lortzeko zubiak bertikalki jartzen dira.
Ohikoa da borneen harteko distantzia berdina izatea bai bertikalean zein horizontalean, honela konexio mota bat ala beste ezartzeko zubi berdinak erabili daitezkeelarik.

## Ikus, gainera

* Sistema trifasiko
* Kennellyren teorema

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5782667
# Simona Atzori

Simona Atzori (Milan, Lombardia, 1974ko ekainaren 18a) XXI. mendean aktiboa den artista, dantzari eta margolari italiarra da.

## Biografia

Simona Atzori artista eta dantzaria da. Besorik gabe jaioa, oinak erabiltzen ditu marrazteko, idazteko eta eguneroko gainontzeko ekintza guztiak egiteko.
Gazte-gazte zela, saiakerak egin zituzten protesiak egokitzeko, baina oso azkar baztertu zituen, azalduz oso astunak eta ez praktikoak aurkitzen zituela, eta askoz errazagoa zitzaiola bere oinak erabiltzea zereginak egiteko.
Lau urte zituela hasi zen margotzen, eta Mario Barzon artista berehala ohartu zen zuen haren talentuaz: animatu eta babestu egin zuen. 1983an, Association artistes de la bouche et du pied du monde elkartearen beka bat jaso zuen.
Bere karrera hasierako une erabakigarri bat Joan Paulo II.a Aita Santuarekin izandako audientzia bat izan zen, zeinetan bertan Aita Santuaren beraren erretratu bat aurkeztu zion.
1996an, Western Ontarioko Unibertsitatean (Kanada) hasi zen ikasten. Ikusizko arteen ikastaroak bere bizitzako bi pasioak (pintura eta dantza) konbinatzeko aukera eman zion, eta, 2001ean, diploma lortu zuen, aipamen eta guzti.
2006ko martxoaren 10ean, Simonak Turingo Paralinpiar Jokoen irekiera-ekitaldian , performance dantzatu bat egin zuen.
Azken urteetan, Pescara Dance Festival jaialdian parte hartu du Simonak, eta dantzari eta koreografoei ematen zaien Atzori saria antolatu. Gaur egun ere sortzen eta bere lana mundu osoan erakusten jarraitzen du.

## Argitalpenak

* Cosa ti manca per essere felice?, Mondadori, 2017
* Dopo di te, Mondadori, 2014.
* La strada nuova. Diventare protagonisti della propria vita, Giunti Editore, 2018.

## Erreferentziak

* ↑ Simona Atzori. ..
* 1 2 3 4 Chi è Simona Atzori. ..
* ↑ Storia della danzatrice senza braccia e con il sorriso diffonde i "colori della vita" - Repubblica.it. 3 février 2012..
* ↑ di Marzia Nicolini. (2014). Simona Atzori, un libro per mia mamma. Corriere della Sera..
* ↑ Simona Atzori: Libri dell'autore. ..

## Kanpo estekak

* Association des artistes de la bouche et du pied
* Simona Atzori a “Il tempo dei nuovi eroi” con Oscar di Montigny. ..
* Datuak: Q600767
# Estitxu Pinatxo

Estitxu Pinatxo Olaziregi (Bera, Nafarroa Garaia, 1987) nafar abeslaria da.

## Ibilbidea

Haurra zela hasi zen musika ikasten Berako musika eskolan. Hasieran, akordeoia jotzen ikasi zuen eta ondotik beste instrumentu batzuk. Gaztetxoa zela kantatzen hasi zen, eta 15 urterekin profesional modura kantatzeari ekin zion.
Euskal Telebistarentzako lan egin du musikari lotutako hainbat telebista saiotan. Telecinco kateko La Voz saioko eta Antena 3 kateko El Número Uno saioko lehiakide izan zen.
Damba musika taldeko abeslari izan zen. Rocka, bluesa, jazza, rumba eta regge estiloak jorratzen zituen talde honek.
Mikel Santxez musikariarekin batera, Dama Beltzak izeneko proiektua sortu zuen, non, Ella Fitzgerald, Nina Simone, Roberta Flack, Etta James eta Aretha Franklinen kantuak abesten zituzten.

## Argitalpenak

2019an, Haize gorri batek deitutako bakarkako diskoa argitaratartu zuen. Hitzetan, gizarte gaiak ukitzen ditu eta musikalki, soul edota musika beltzaren ukitu nabarmena du. 2021ean Isilik daude harriak diskoa atera zuen. Bertan historian zehar zentsura jasandako hamar abesti agertzen dira, Harkaitz Canok euskaratu eta Estitxuk musikatu dituenak.

## Diskografia

* Haize gorri batek (Autoekoizpena, 2019)
* Isilik daude harriak (Autoekoizpena, 2021)

## Erreferentziak

* ↑ gaztezulo. «Estitxu Pinatxo: “Pixkanaka-pixkanaka emakumeon presentziak gora egin duela nabarmen iruditzen zait"» Gaztezulo (Noiz kontsultatua: 2020-04-17).
* ↑ «'Gure estiloa lantzen duen beste talderik ez dago Euskal Herrian'» Argia (Noiz kontsultatua: 2020-04-17).
* ↑ all_powerful_Oz. «Estitxu Pinatxo: "Erromantiko hutsa naiz"» Gaztezulo (Noiz kontsultatua: 2020-04-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La cantante Estitxu Pinatxo será la invitada de esta noche de 'Gure Kasa'» Euskal Irrati Telebista 2019-11-13 (Noiz kontsultatua: 2020-04-17).
* ↑ «Haize gorri batek» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-11-12).
* ↑ «Isilik daude harriak» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-11-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q90916185
# Abokatu

Abokatua (latinerazko advocatus hitzetik eratorria, "laguntzarako deitua") lanbidez epaiketa bateko aldeen defentsan eta edozein prozesu judizial nahiz administratibotan jarduten duen pertsona da. Gainera, gai juridikoetan aholkularitza lanak ere egiten ditu. Lanbide honetan jarduteko, herrialde gehienen antolamendu juridikoetan nahitaezkoa da abokatuen elkargoan inskribatua egotea, edo bestela Estatuaren baimena izatea.
Abokatuak formalki doktore gisa izendatzen dira, berez hala baitira, Zuzenbide eta Giza Zientzietako doktoreak, unibertsitateko doktoretza edo graduondoko titulu eta espezializazio modernoez gain, Zuzenbidea edo Abokatutza unibertsitate ikasketa zaharrenetakoa baita, eta antzinatik ohorezko titulu honen bidez ezagutua baita; berdin gertatzen da medikuntza ikasketetako medikuekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40348
* Multimedia: Lawyers / Q40348
# Suzuko Tamura

Suzuko Tamura (japonieraz: 田村 すず子, Tamura Suzuko, Nagoia, 1934ko urtarrilaren 2a - Tokio, 2015eko abuztuaren 3a) hizkuntzalari eta euskalari japoniarra izan zen.

## Biografia

Nagoia hirian jaio zen. Jaiotzez Suzuko Fukuda (japonieraz: 福田すゞ子, Fukuda Suzuko) zuen izena.
Ainua jatorriz, Tokioko Unibertsitatean lizentziatu zen Hizkuntzalaritzan eta gai berean doktoratu zen. Ikerketa-lerro ugari egin zituen: linguistika deskriptibo eta historikoan, fonetika eta fonologian, eta morfologian.
Tolosako Unibertsitateko Jacques Alliers irakaslearen eraginez, iragan zen euskaraz arduratzera, mintzatze-mailan ez eze, euskal sintaxiari buruzko lanak ere argitaratu baitzuen. Baionako Euskal Museoko zuzendaria zela Jean Haritschelhar ezagutu zuen ere ondoren eta horrek ere euskararantz bere bidea zabaldu zuen.
Ainhoa izena hartu zuen bataioan.
Euskara eta ainuera irakatsi zuen Tokioko Unibertsitatean, erretiroa hartu arte.
Waseda Unibertsitateko irakasle emeritua, euskaltzain urgazle izendatua izan zen 1996ko martxoaren 29an eta ohorezko euskaltzain egin zuten 2000ko urriaren 27an.

## Lanak

* Syntactic patterns of position nouns in Japanese, Ainu, Canadian Eskimo and Basque (1983)
* Ainu (Saru dialektoa) hiztegia (japonieraz: アイヌ語沙流方言辞典, Ainugo Saru Hōgo Jiten, (1996))
* 『アイヌ語の世界』吉川弘文館 (japonieraz: Ainu-go no Sekai, (2013))

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Suzuko Tamura. .
* ↑ (Japonieraz) «田村すゞ子» みすず書房 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2023-01-31) (Noiz kontsultatua: 2024-04-05).
* ↑ (Japonieraz) 青柳, 清子 著. (2020). «田村すゞ子» 愛知近現代女性史人名事典. 2 愛知女性史研究会 編, 43 or..
* 1 2 3 Kintana Urtiaga, Xabier. (2015). «Suzuko Ainhoa Tamura gogoan» Berria.
* 1 2 3 4 Suzuko Tamura, Japoniako euskaltzain ohorezkoa In Euskaltzaindia. .
* ↑ «Suzuko Tamura ohorezko euskaltzaina hil da» El Correo 2015/08/05.
* ↑ irudia, Komunikazioa eta. «Tamura, Suzuko» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ «Suzuko Tamura ohorezko euskaltzain japoniarra hil da» EITB (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).

## Kanpo estekak

* 11- Suzuko Ainhoa Tamura, Bizilaben.
* Suzuko Tamura Euskaltzaindiako orrian.
* HAGIO, S. (2015) "Suzuko Tamura (1934-2015) gogoan", Euskera, 60 (1): 361-366.
* Datuak: Q11576823
* Multimedia: Suzuko Tamura / Q11576823
# Casa Olano

Casa Olano (katalanez, Olano Etxea, eta baita Casa Elcano - Elkano Etxea izenez ere ezaguna), Bartzelonako Eixampleko Gracia pasealekuko 60. zenbakian dagoen eraikina da, interes lokaleko ondasun kultural gisa katalogatua.

## Historia

1882an Tiberi Sabater arkitektoak proiektatu zuen José Antonio Olano Iriondo Bilboko ontzi-jabearentzat. Haren semeak ere, José Enrique Olano Loyzaga Figolseko kondea izango zenak, bere etxea hau izan zuen.
Espainiako Gerra Zibilaren kontestuan, lehen Eusko Jaurlaritza eratu ondoren 1936ko urrian, Jaurlaritzaren Kataluniako egoitza etxe honetan ezarri zen. 1937ko ekainean, Jaurlaritzaren erbesteko lehen egoitza izan zen hau. Jose Antonio Agirre lehendakaria bertan egon zen 1939ko otsailera arte, non Agirrek eta Lluís Companys Generalitateko presidenteak ebakuatu egin zuten Bartzelona, eta Frantziarako muga elkarrekin gurutzatu zuten. Jaurlaritzaren erbesteko hurrengo egoitza Parisen egon zen Marceau etorbideko 11.ean.
Gracia pasealekuan inskripzioa dago Jaurlaritzaren egoitza izan zela gogoratzen duena.

## Deskribapena

Beheko solairua eta beste lau solairu ditu. Estalitako patio baten inguruan antolatzen da, eta eskilara komunitario bakarra du. Etxean diren pisuak oso zabalak dira eta argiztapen handia dute, bai fatxada nagusitik, bai atzeko fatxadatik, bai patiotik. Fatxadak sei irekidurako konposizioa du. Teilatua laua da eta azotea du.
Fatxadan nabarmenak dira balkoietako balaustrada konplexuak eta tribuna, balkoi eta erlaitzen azpian apaindutako harburuak. Francesc Font Ponsek egindako Elkano nabigatzailearen estatua nabarmentzen da, solairu nagusiko hnitxo baten barruan. Lehen jabeak euskal ontzigintzarekin zuen loturagatik egindako eskaera izan zen, eta harrezkero eraikinari izen alternatiboa ere eman dio.

## Iruditegia

* Elkanoren estatua.
* Barrualdea.
* Fatxadako detaileak.
* Jaurlaritzaren oroigarriak manifestazioa paretik igarotzen dela.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, katalanezko wikipediako «Casa Olano» artikulutik itzulia izan da, 2024-11-12 data duen 34232837 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2024-11-12 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ «José Antonio de Olano i Iriondo. Passeig de Gràcia s/n. Sol·licitar permís per reformar habitatge» Q127 Eixample 1380/1882 (AMCB).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Elcano, Estefanía de Mónaco y el Gobierno vasco en el exilio» La Vanguardia 2016-07-22 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Katalanez) «Casa Olano (Edifici Elcano) - Barcelona | Passeig de Gràcia - Pobles de Catalunya» www.poblesdecatalunya.cat (Noiz kontsultatua: 2025-02-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47170477
* Multimedia: Casa Olano / Q47170477
# National Football League

National Football League (euskaraz Futbol Amerikarreko Liga Nazionala), bere ingelesezko siglak diren NFLgatik ezagunagoa, AEBetako amerikar futbol profesional ligarik handiena da, eta herrialde honen kirol jabetzarik handienatzat hartzen da. NFLk Kirol Elkarte izaera juridikoa hartzen du, bere kideek kontrolatzen dutena. 11 taldek sortu zuten 1920an American Professional Football Association izenarekin (ligak bere izena American Professional Football Leaguegatik aldatu zuen 1921ean, 1922an gaur egun duenagatik aldatzeko). Gaur egun, NFL AEBetako zenbait hiri eta eskualdetan ezarrita dauden 32 frankiziak osatzen dute. Bi konferentziatan banatzen da: Nazionala (NFC) eta Amerikarra (AFC). Era berean, konferentzia bakoitza lau dibisioz osatuta dago (Iparraldea, Hegoaldea, Ekialdea eta Mendebaldea), eta hauetako bakoitza lau talde ezberdinez.
Denboraldi erregularrak hamazazpi asteko egutegi batean datza, hauetan zehar talde bakoitzak atseden aste bat duelarik (bye week deitua), dibisio bereko arerioen aurkako sei partidetan datzalarik, baita dibisioarteko eta konferentziarteko zenbait partidetan ere. Denboraldia iraileko lehen aste osoko osteguneko gauean hasten da (Labor Dayaren ondorengo osteguna) eta urtarrila hasiera arte jarraitzen du.
Denboraldi erregularra amaitzean, konferentzia bakoitzeko sei taldek playoffak jokatzen dituzte, zuzeneko kanporaketako sistema bat partidu bakarrean hamabi taldeen artean, txapelketa lortzeko amaierako partidua den Super Bowl ospetsuarekin amaitzen dena. Partidu hau aldez aurretik erabakitako zelai batean jokatzen da, ohi NFLan talderen bat duen hiriren batean. Hurrengo astean Pro Bowla jokatzen da Hawaiiko hiriburua den Honolulun, non bi konferentziek elkarren aurka jokatzen duten, bakoitza urte horretako bere jokalaririk hoberenekin osatua.

## Ikus gainera

* Super Bowl

## Kanpo estekak

* NFLko webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q1215884
* Multimedia: National Football League / Q1215884
# Garapena eta Bakearen aldeko Kirolaren Nazio Batuen Bulegoa

Garapena eta Bakearen aldeko Kirolari buruzko Nazio Batuen Bulegoa (ingelesez, UNOSDP). 2001etik 2017ra bitartean indarrean egondako bulegoa izan zen.

## Historia

2001ean, Kofi Annanek Nazio Batuek garapena eta bakea lortzeko bultzatutako kirolari lotutako ahalegin desberdinak koordinatzeko bulegoa sortu zuen. 2017ko maiatzaren 4ean ordea, Antonio Guterres-ek bulegoa itxi zuen.

### Garapena eta Bakearen aldeko Kirolaren Nazio Batuen Aholkulari Berezia

Bulegoaren lehenengo Aholkulari Berezia Adolf Ogi suitzarra izan zen, bigarrena ordea Wilfried Lemke alemaniarrak. Lemke, Ban Ki-Moon-ek izendatua, bulegoa itxi arte mantendu zen.
Aholkulari Bereziak :
| Agintaldia | Izen-Abizenak | Herrialdea |
| 2001etik - 2007ra | Adolf Ogi | Suitza |
| 2008tik - 2017ra | Wilfried Lemke | Alemania |

## Erreferentziak

* ↑ «The closure of the UNOSDP | sportanddev.org» www.sportanddev.org (Noiz kontsultatua: 2022-06-25).
* ↑ «A call for action following the closure of the United Nations Office on Sport for Development and Peace (UNOSDP) | sportanddev.org» www.sportanddev.org (Noiz kontsultatua: 2022-06-25).

## Ikus, gainera

* Garapena eta Bakearen aldeko Kirolaren Nazioarteko Eguna

## Kanpo estekak

* https://www.un.org/sport (artxibatua)
* Apirilaren 6a - Nazio Batuen Garapenerako eta Bakerako Kirolaren Nazioarteko Eguna
* Panatloia, joko garbiaren aldeko nazioarteko mugimendua, 1951n sortua, UNESCOren laguntzarekin
* 21 kirolariak - Kirolari aplikatutako 21. programa
* Datuak: Q2928375
* Multimedia: United Nations Office on Sport for Development and Peace / Q2928375
# Txalupa

Txalupa arraunez edo motorez higiarazitako itsasontzi txikia da (bela txikia ere izan dezake).
Mendebaldeko Europako kostalde atlantiko osoan erabilitako itsasontzia da, kostaldeko arrantza egiteko. 9 metro inguruko luzera arte dute.
Mexikon eta Kolonbian ibaietan erabiltzen dituzte.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Txalupa. .

## Ikus, gainera

* Motordun txalupa
* Traineru

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35872
* Multimedia: Boats / Q35872
# Adolf Ogi

Adolf Ogi (Kandersteg, 1942ko uztailaren 18a) suitzar politikaria izan zen, Suitzako Konfederazioko presidentea 1993an eta 2000n.
La Neuvevilleko Merkataritza Eskolan ikasi zuen eta Ingalaterran ikasketak zabaldu zituen.
Suitzako Alderdi Popularreko kidea da eta Berna kantonamendua ordezkatu zuen Suitzako Kontseilu Nazionalean 1979tik 1987ra. 1987tik 2000ra Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen, eta Garraio, Komunikazio eta Energia saila eta sail Militarra zuzendu zituen. Bi aldiz izan zen Suitzako Konfederazioko presidente, 1993 eta 2000. urteetan.
Ondoren, Garapena eta Bakearen aldeko Kirolaren Nazio Batuen Bulegoan aholkularia izan zen 2001 eta 2008 urteen artean, eta Suitzako Batzorde Olinpikoko presidentea izan zen aldi berean. 2000. urtean Ordena Olinpikoa jaso zuen urrezko kategorian.
* Datuak: Q115531
* Multimedia: Adolf Ogi / Q115531
# Tekniker

Tekniker, baita ere IK4-Tekniker, Euskal Herriko irabazteko asmorik gabeko fundazioa da. 1995ean sortu zuten Eibarko Armeria Eskolaren Ikasle Ohien Elkartearen eskutik. Haren egoitza eta instalazioak Eibarren daude. Espainiako Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitateen Ministerioaren Zentro Teknologikoen zerrendan jasota dago. Gaur egun, Tekniker Europako fabrikazio-teknologien zentro garrantzitsuenetako bat da.

## Historia

Bere historia oso lotuta dago Iñaki Goenaga eta Alex Bengoa bi lagunen bultzadarekin, biak ere oso gazteak hilda, 57 eta 59 urterekin, hurrenez hurren, eta bere karreren osotasunarekin. Egun 8.000 m² baino gehiagoko azalera dute instalazioek. 1971 sortutako lehen laborategia dirulaguntza bat jaso zuen. 1981ean, Tekniker Ikerketa Elkartea eratu zen, eta 67 enpresa elkartzea lortu zen. 1982an sinatu zen lehen hitzarmena Eusko Jaurlaritzarekin, eta zentro teknologiko bat abian jartzeko nahia sortzen hasi zen. 1984an fabrikazio-teknologien espezializazioan zentratu zen elkartea, eta 1987an Europako programetan parte hartzeko fasea hasi zen, teknologia-arloko nazioarteko lankidetzari irekitako atea. 1990eko ekainaren 22an Otaolaren egoitza berria inauguratzea lortu zen. Gaur egun ezagutzen den Teknikerri Euskal Autonomia Erkidegoko Elkarteen Erroldan 1996ko ekainaren 3an eman zitzaion alta. Oraingoan zuzendaria Luis Uriarte da. Urte hauetan, 31 enpresa eta 258 patente jarri ditu martxan.

## Helburuak

Fabrikazio aurreratuan, gainazalen ingeniaritzan, produktu-ingeniaritzan eta fabrikaziorako IKTetan espezializatutako zentro teknologikoa da. I+G+b-aren bidez gizarte osoari hazkundea eta ongizatea eransteko xedea dauka, eta enpresa-ehunduraren lehiakortasunari modu jasangarrian lagundu nahi dio.

## Fundazioaren partaideak

Tekniker Fundazioaren Patronatu-batzarrean 20 patroi daude; horietatik 8 instituzioak dira eta beste 12 inguruko enpresak. Halaber, 24 entitate laguntzaileak ditu.

### Erakundeak

* Eibarko Udala
* Gipuzkoako Foru Aldundia
* Armeria Eskola
* Armeria Eskolako Ikasle Ohien Elkartea
* Deba Beheko Garapen Ekonomikorako Elkartea SA
* Eusko Jaurlaritza (Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasun Saila)
* Eusko Jaurlaritza (Hezkuntza Saila)
* Euskal Herriko Unibertsitatea

### Lantegiak

* Microelectrónica MASER, S.L.
* GORATU, S.A.
* AERNNOVA AEROSPACE, S.A.U.
* ALFA LAN, S.A.
* Fagor Automation, S. Coop.
* GAMESA, S.A.
* GOIZPER, S.COOP.
* IBERMÁTICA, S.A.
* KUTXABANK
* LAZPIUR, S.A.
* ZIGOR, S.A.
* MAIER, S. COOP

## Erreferentziak

* ↑ https://www.tekniker.es/eu/guri-buruz
* ↑ https://www.elcorreo.com/gipuzkoa/anos-gran-historia-20211126225420-nt.html?ref=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
* ↑ https://www.tekniker.es/eu/ik4

## Kanpo estekak

* Teknikerren webgune ofiziala.
* (Gaztelaniaz):Alberto Echaluce: "40 años de una gran historia tecnológica", Correo, 2021/1126.
* Datuak: Q30252786