# Yoshizawa-Randlett sistema

Yoshizawa-Randlett sistema origami irudien tolesak deskribatzeko erabiltzen den kodifikazioa da, ikur eta diagramak ezartzen dituena. Origamiaren kode hau nazioartekoa da, eta argitalpen moderno guztiek erabiltzen dute 1950eko hamarkadaz geroztik. Akira Yoshizawa izan zen sistemaren asmatzailea eta Samuel L. Randlett, hobetu zuena, hortik izen elkartua.
Origami liburu asko oinarrizko tekniken deskribapenarekin hasten dira, irudiak eraikitzeko erabiltzen diren tolesak irakatsiz. Badira oinarri estandar batzuk ere, tolesteko lehen urrats gisa erabili ohi direnak. Irudiek trebetasun txikia, ertaina edo handiz eskatzen dute, tolesketan erabilitako tekniken konplexutasunaren arabera.

## Historia

Toleste-diagramak egitea 1797ko “Senbazuru Orikata” liburuan sortu zen, inoiz argitaratu zen lehen origami liburua. Liburu honetako diagramak ez ziren oso argiak, eta, askotan, toleste-prozesuaren emaitza bakarrik erakusten zuten, eta tolestailea ez zegoen guztiz ziur irudia nola sortu zen.
Ondorengo liburuetan irudi bat nola tolesten zen zehaztasunez erakusteko sistema bat asmatzen saiatu ziren. Liburuen arabera, sistema desberdinak erabiltzen ziren: ikur multzo ilun batetik, urrats bakoitzaren argazki edo zirriborro batera zihoazen. Sistema horietako bakar bat ere ez zen nahikoa irudi guztiak deskribatzeko, eta, beraz, bakar bat ere ez zen hedatu.
1950-1960ko hamarkadetan, Akira Yoshizawak diagrama-sistema bat proposatu zuen. 1954an argitaratu zuen bere lehen monografikoan, Atarashi Origami Geijutsu ("Origami Arte Berria"). Lerro puntudunak erabili zituen mendi-haran tolesak irudikatzeko, eta beste ikur batzuk, hala nola "puztu" eta "biribildu". Sistema honek Samuel Randlett eta Robert Harbin-en arreta piztu zuen, "biratu" eta "hurbildu" bezalako ikur batzuk gehituz, gero estandartzat hartuz. Yoshizawa-Randlett sistema osoa lehen aldiz 1961ean deskribatu zen, Samuel Randletten Art of Origami ("Origami Artea") liburuan. Orduan, estandartzat onartu zen nazioarteko origamizaleen artean, eta harrezkero erabiltzen da.

## Ikurrak

Origamiaren bi ikur-mota nagusiak lerroak eta geziak dira: geziek adierazten dute nola tolesten edo mugitzen den origami papera; lerroek aldiz, hainbat ertz mota adierazten dituzte:
* Lerro jarrai batek paperaren ertza adierazten du.
* Lerro eten batek haran toles bat adierazten du: papera ikuslearenganatz tolesten da.
* Lerro puntu-marradun batek mendi toles bat adierazten du: papera ikuslearengandik at tolesten da.
* Lerro fin batek aurreko toles batek markatutako tokia adierazten du.
* Lerro puntudun batek aurreko toles bat adierazten du, edo beste paper baten atzean ezkutatzen dena, edo batzuetan oraindik egin gabeko toles bat.

## Tolesak
### Haran tolesa

Toles sinple bat da, ahurra (barrurantz).
* Ikurra eta irudikapena
* 3D

### Mendi tolesa

Haran tolesaren alderantzizkoa, ganbila (kanporantz).
* Ikurra eta irudikapena
* 3D

### Tximista tolesa

Haran-mendi tolesen segida. Batzuetan sigi-saga deritzo.
* Ikurra eta irudikapena

### Tximista bikoitz tolesa

* Lehen aukera: barrurantz
* Bigarren aukera: kanporantz

### Barruranzko tolesa

* Irudikapena

### Kanporanzko tolesa

* Irudikapena

### Utxi-belarrak tolesa

* Irudikapena Oharra: bi aldetan eginik, arrain oinarria lortzen da

### Petalo tolesa

* Irudikaoenq
* 3D

### Zapaltze tolesa

* Irudikapena
* 3D

### Hondoratze toles irekia

* Irudikapena

### Hondoratze toles itxia

* Irudikapena

## Oinarriak

Origamian oinarri batzuk daude hainbat irudi egiteko balio dutenak. Oro har, "oinarria" paper tolesketa mota bat da irudia amaituaren azken tolesen aurretik datorrena. Jarraian zerrendatzen direnak, oro har, origami oinarri tradizionaltzat hartzen dira:
* Blintz oinarria
* Kometa oinarria
* Arrain oinarria
* Ur-bonba oinarria (zapaldu baino lehen)
* Lauki oinarria
* Txori oinarria

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Nick Robinson. (2004). The Origami Bible. Chrysalis Books, 18 or. ISBN 978-1-84340-105-6..

## Ikus, gainera

* Kirigami
* Washi
* Paperezko hegazkin

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3392471
* Multimedia: Origami diagram symbol / Q3392471