OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Halstock

Halstock, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 546 biztanle zituen.
# Hammoon

Hammoon, Ingalaterrako hegoaldeko herri txiki bat da, Dorset konderrian.
2013an 40 biztanle zituen.
# Iwerne Minster

Iwerne Minster, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 978 biztanle zituen.
# Nottington

Nottington, Ingalaterrako hegoaldeko udalerri bat da, Dorset konderrian. Weymouth udalerritik hurbil dago.
5.458 biztanle ditu.
# Maiden Newton

Maiden Newton, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 1.119 biztanle zituen.
# Mappowder

Mappowder, Ingalaterrako hegoaldeko herri txiki bat da, Dorset konderrian.
2011n 166 biztanle zituen.
# Marnhull

Marnhull, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 1.998 biztanle zituen.
# Milborne St Andrews

Milborne St Andrews, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 1.062 biztanle zituen.
# Mosterton

Mosterton, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 604 biztanle zituen.
# Motcombe

Motcombe, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 1.474 biztanle zituen.
# Osmington

Osmington, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 673 biztanle zituen.
# Portesham

Portesham edo Portisham, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 685 biztanle zituen.
# Powerstock

Powerstock, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 290 biztanle zituen.
# Sandford (Dorset)

Sandford, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
# Silton

Silton, Ingalaterrako hegoaldeko herrixka bat da, Dorset konderrian.
2011n 123 biztanle zituen.
# Shillingstone

Shillingstone, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 1.170 biztanle zituen.
# Shitterton

Shitterton, Ingalaterrako hegoaldeko herrixka bat da, Dorset konderrian. Bere Regis udalerrian dago.
* Datuak: Q7499163
* Multimedia: Shitterton / Q7499163
# Spetisbury

Spetisbury, Ingalaterrako hegoaldeko herri txiki bat da, Dorset konderrian.
2011n 590 biztanle zituen.
# Tarrant Keyneston

Tarrant Keyneston, Ingalaterrako hegoaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
2011n 310 biztanle zituen.
# Jenynsia

Jenynsia arrain genero bat da. Anablepidae familiaren barruan sailkatzen dira. Anableps espezietan gertatzen den bezala lateralitatea dute birsorkuntzaren aldetik. Iturri batzuek diote "eskubiko" arrek "ezkerreko" emeekin bakarrik dituztela harremanak (eta alderantziz). Hala ere hau ez dago guztiz argi.

## Espezieak

| # | Espeziea | Egoera |
| style='text-align:right' | Jenynsia alternimaculata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia darwini | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia diphyes | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia eigenmanni | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia eirmostigma | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia lineata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia luxata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia maculata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia multidentata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia obscura | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia onca | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia pygogramma | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia sanctaecatarinae | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia sulfurica | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia tucumana | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia unitaenia | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Jenynsia weitzmani | daturik gabe |
# Alexandre Zurawski

Alexandre Zurawski edo futbolean ezagunagoa Alemão bezala, (Campo Erê, Brasil, 1998ko apirilaren 1a - ) Brasilgo futbolaria da, aurrelari lanetan aritzen dena.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC. Egun Oviedon jokatzen du.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q47464997
# Farlowella

Farlowella arrain genero bat da. Loricariidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak

| # | Espeziea | Egoera |
| style='text-align:right' | Farlowella acus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella altocorpus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella amazonum | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella azpelicuetae | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella colombiensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella curtirostra | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella gianetii | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella gracilis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella hahni | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella hasemani | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella henriquei | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella isbruckeri | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella jauruensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella knerii | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella mariaelenae | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella martini | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella mitoupibo | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella nattereri | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella odontotumulus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella oxyrryncha | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella paraguayensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella platorynchus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella reticulata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella rugosa | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella schreitmuelleri | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella smithi | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella taphorni | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella venezuelensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella vittata | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Farlowella yarigui | daturik gabe |
# Yeovilton

Yeovilton, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Somerset konderrian.
2019an 1.418 biztanle zituen.
# Yarlington

Yarlington, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 123 biztanle zituen.
# Winsham

Winsham, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 748 biztanle zituen.
# Tintinhull

Tintinhull, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.124 biztanle zituen.
# Ostilamendu

Ostilamendua edo etxeko hornidura etxeko altzari, tresna eta jantzien multzoari esaten zaio.

## Etimologia

Antza denez hitzak jatorri erromanikoa du, nafar-aragoieratik jasota: ostilla, ostillamenta.

## Ohiturak

Tradizionalki, emaztearen familiak ematen zion arreoa ezkontzari. Amaren ardura zen bere alaben arreoa prestatzea ezkondu aurretik; prestatutakoaren arabera haien egoera ekonomikoa erakusten zen. Derrigorrezkoa zen jantzi jakin batzuk egitea (mantelak, maindireak...) eta, bereziki, brodatzea. Prestaketa hori guztia andregaiaren lana zen.

## Ostilamendu motak

Erabileraren arabera mota desberdinak zeuden:
* Haur-puska edo haurrarena, jaiotza inguruan.
* Ezkon-horni edo ezkontzarena.
* Hildakoena, heriotzarekin lotuta.

## Erreferentziak

* ↑ http://www1.euskadi.net/harluxet/
* ↑ https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_oehberria&task=sarreraIkusi&Itemid=413&lang=eu-ES&id=75118
* ↑ Marvin HARRIS, Antropología cultural. Madril: Alianza Editorial, 1990. ISBN 978-84-206-3951-2.

## Kanpo estekak

* XVII. mendeko ostilamendua.
* Datuak: Q21372553
# Sundadanio

Sundadanio arrain genero bat da. Cyprinidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak

| # | Espeziea | Egoera |
| style='text-align:right' | Sundadanio atomus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Sundadanio axelrodi | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Sundadanio echinus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Sundadanio gargula | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Sundadanio goblinus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Sundadanio margarition | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Sundadanio retiarius | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Sundadanio rubellus | daturik gabe |
# Gazako egunerokoa

Gazako egunerokoa Atef Abu Saif idazle palestinarrak 2024an plazaratu zuen kroniken liburua da. Gazako egunerokoak herrialde hartan Israelgo armada gauzatzen ari den genozidioari buruzko lekukotasun paregabea eskaintzen du.

## Historia

Atef Abu Saib, Palestinako Aginte Nazionaleko Kultura ministroa, bost eleberriren eta bi ipuin-bildumen egilea, baita hainbat saiakera politikoren egilea ere, Palestinako eta beste herrialde arabiar batzuetako egunkari eta aldizkarietako ohiko kolaboratzailea da, eta 2014an Gazako gatazkari buruzko bere egunkariak argitaratzen hasi zen. 2019an, Zisjordaniara joan zen bizitzera, eta han bizi da ordutik. Israelek Gazan egindako genozidioaren azken erasoaldiaren hasieran, 2023ko urrian, Atef Abu Saif hiria bisitatzen ari zen Yasser 15 urteko semearekin. Han harrapatuta geratu ziren hiru hilabete baino gehiagoz. Hemen daude jasota beldurrezko eta heriotzazko egun horiek, gure mendeko sarraskirik larrienetako baten testigantza paregabea izanik.

## Kronikak

Atefek modua egin zuen ikusitako eta batez ere bizitakoari buruzko kronikak idazteko eta Gazatik kanpoko lagunei ahal bezala bidaltzeko, sakeleko mezu eta audio laburren bitartez. Egun haietan idatzitako kronika haietako batzuk The New York Times, The Washington Post edo Le Monde egunkarietan argitaratu ziren, baita Berrian ere. Horrela, Atef Abu Saifena izan zen Gazatik mendebaldeko komunikabideetara iritsi zen ahots bakarrenetakoa, are gehiago inbasioaren hasieran, Isralek ezarritako komunikazio-kontrola ezin zorrotzagoa izan zenean. Atefek eta Yasserrek 85 egun pasatu zituzten Gazan, harik eta nola edo hala handik atera ahal izan zuten arte. 85 egun haietan idatzitako kronikek, orain guztiak bilduta, Gazako Egunerokoa osatzen dute. Liburua hamar bat hizkuntzatan argitaratu da.

## Edukia

Kronika harrigarriak dira, bizi-biziak, heriotzaren inguruan ardaztuta dauden arren. Atefek eztandak zenbatzen pasatako gauez hitz egiten du; hondakinen artean bizitza-aztarnak aurkitzeko ahaleginez; anestesiarik gabeko ebakuntzez; haurren amesgaiztoez; arpilatutako etxe, eskola eta ospitaleez; hildako senide eta lagunez; jan- eta ur-faltaz…eta bonbez, edonondik etortzen diren eta edonon eror daitezkeen bonbez.

## Liburua euskaratuta

Irene Arrarats Lizeagak eta Maialen Berasategik ingelesetik egin duten itzulpenari esker lortu dute euskararena. Hitzaurrea, berriz, Berria-ko zuzendari Amagoia Mujika Tolaretxipik idatzi du.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «Gazako egunerokoa», Karmele Urrutia, 16.or.
* ↑ (Gaztelaniaz)«Gazako egunerokoa», Txalaparta.eus

## Kanpo estekak

* , Karmele Urrutia: «Gazako egunerokoa», Elkar aldizkaria, 2024ko udazkena, 16.or.]
* Datuak: Q131521802
# Literatura-saloi

Literatura-saloi bat anfitrioi baten egoitzan egindako bilera bat zen; izena anfitrioiena hartzen zuen, esaterako Suzanne Curchodek antolatzen zuena Madame Neckerren saloia zen (Necker senarra zen). Saloien helburua lagunarte atseginaz gozatzea zen, dastamena fintzea, eta, horrez gain, jakintzak zabaltzea solasaren eta irakurketaren bidez; horretarako, sarritan Horazio poeta klasikoaren poesiaren xedeak definitzen ziren: «atsegin hartzea eta heztea» («aut delectare aut prodesse est»). «Literatura-saloia» terminoa XVII. eta XVIII. mendeetako bilera literario eta filosofiko frantsesekin lotu ohi da, nahiz eta ohitura laster Europa osoan zabaldu. Gaur egun saloian mundu osoan antolatzen dira. Bere anfitrioiak kultura maite zuten emakumeak izaten ziren, horregatik salonnières deituak.

## Parisko saloiak XVIII. mendean

Hona hemen batzuk:
* Madame Neckerren saloia
* Madame Geoffrinen saloia
* Madame Tencinen saloia
* Julie de Lespinassen saloia, Jean le Rond d'Alembert pate hartzaile bat zen.
* Madame du Deffanden saloia; Marie de Vichy-Chamrond Deffand markesa zen. Horace Walpoleren laguna zen.
* Lamberten saloia, Lambert markesa baitzen
* Maine dukesaren saloia
* Madame d'Épinayren saloia
* Anne-Catherine Helvétius, Auteuil elkartearen sortzailea
* Madame Rolanden saloia

## Erreferentziak

* ↑ https://madamegeoffrinpruebaticum.wordpress.com/2016/11/17/la-ilustracion-y-los-salones-literarios/
* ↑ https://uvadoc.uva.es/handle/10324/21338

## Kanpo estekak

* Datuak: Q576342
* Multimedia: Salons / Q576342
# Port Vila

Port Vila Vanuatuko hiriburua da. 29.356 pertsona inguruko biztanleria du. Efate uhartearen hegoaldeko kostan kokatua, herrialdeko hiri handiena da, itsas portu eta aireportua ere baditu.

## Klima

Datu klimatikoak (Port Vila) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 32 | 32 | 34 | 31 | 29 | 30 | 30 | 29 | 29 | 29 | 30 | 31 | 34 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 28 | 29 | 29 | 27 | 26 | 25 | 24 | 24 | 24 | 26 | 27 | 28 | 26.4 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 23 | 23 | 23 | 22 | 21 | 19 | 19 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 20.8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 19 | 19 | 18 | 16 | 15 | 14 | 14 | 12 | 13 | 13 | 16 | 17 | 12 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 257 | 272 | 282 | 338 | 244 | 127 | 158 | 125 | 99 | 137 | 165 | 201 | 2405 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 12 | 12 | 11 | 13 | 9 | 9 | 9 | 5 | 7 | 8 | 7 | 10 | 112 |
| Hezetasuna (%) | 87 | 88 | 87 | 85 | 82 | 82 | 83 | 80 | 81 | 82 | 83 | 86 | 83.8 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ http://news.bbc.co.uk/weather/forecast/1967 BBC Weather

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37806
* Multimedia: Port Vila / Q37806
# Herriko Plaza

Herriko Plaza Arteagako (Bizkaia) auzoa da. Udalerriko bizigune nagusia da.

## Demografia

* Herriko Plazako biztanleria

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Arteagako udal webgunea
# 2024ko Port Vilako lurrikara

Port Vilako lurrikara sismoa izan zen, 2024ko abenduaren 17ko 12:47:26an (tokiko ordua), eta portu horri eragin zion, Vanuatuko hiriburuari, 7.3 magnitudearekin. Mugimendu telurikoak 16 hildako eta 200 zauritu baino gehiago eragin zituen, eta hori izan da hilgarriena Vanuaturen historian. Hiriko agintariek larrialdi-egoeran deklaratu zuten 2024ko abenduaren 24ra arte.
Lurrikararen ondoren 5.5 graduko erreplika izan zen, eta azpiegituretan, bizilagunetan eta eskualdeko bidaietan eragina areagotu zuen. Gertaera sismikoak suntsipen hondamendia eragin zuen, eraikinak erori ziren, enbaxadek kalteak jasan zituzten eta bidaia-azpiegiturak nabarmen eten ziren. Lekukoek Port Vilako eszena latzak jakinarazi zituzten larrialdi zerbitzuak egoera baloratu eta kaltetutakoei laguntza eskaintzeko ahalegina egiten ari zirela.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.dw.com/en/vanuatu-rocked-by-major-earthquake/a-71076632
* ↑ https://efe.com/mundo/2024-12-18/terremoto-vanuatu-estado-emergencia/
* ↑ https://www.travelandtourworld.com.es/albisteak/article/Vanuatu-7-3-graduko-lurrikarak-astindu-zuen-kalte-larriak-eragin-zituen-Pazifikoko-bidaiak-eten-zituen-tsunami-abisuak-eragin-zituen/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131457095
* Multimedia: 2024 Port Vila earthquake / Q131457095
# Belen Urutxurtu

Belen Urutxurtu Argiñano (Berriz, Bizkaia, 1960ko abenduaren 16a) txistularia, eskultorea eta arte irakaslea da.

## Bizitza

Berrizko Ormaiztegi etxean jaioa, gaztetan ekin zion txistua jotzeari jaioterriko Irimiñe dantza taldean.Leioako Euskal Herriko Unibertsitatean Arte Ederrak ikasi ostean, Gasteizera eraman zuen gerora bizitzak eta lanbideak: Bigarren Hezkuntzako arte irakasle aritu izan da bertan.

### Txistulari

Durangaldeko eta Arabako hainbat dantzari eta txistulari talderekin kolaboratu izan du eta Estatuko eta atzerriko hainbat lekutara lagundu die bere txistuaren doinuekin. Felipe Zelaieta senarra, bertsolaria izateaz gain, txistularia ere bada, eta elkarrekin hainbat ekitaldi eta juntadizotan jo izan dute, bakarka zein taldean. Jaizale Durangaldeko txistulariak taldeko kide da.

### Eskultore

Euskal Herriko eskultoreen Eskuahaldunak elkarteko partaidea da Belen eta zenbait erakusketa kolektibotan egon dira ikusgai bere eskulturak, besteak beste, Durangon, Leitzan, Agurainen eta Gasteizen Gazako genozidioaren kontrako baten.
Beraiek gu ikerketa eta sorkuntza artistisko proiektuan parte hartu zuen beste hainbat emakume sortzailerekin batera.

## Aitortzak

* 2024an, Gasteizko Erraldoi eta Buruhandien Arai konpartsak Belen Urutxurtu txistularia irudikatuz buruhandi berri bat plazaratu zuen, taldea laguntzen egindako lana omentze asmoz.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Felipe Zelaieta eta Belen Urutxurturen buruhandiak Gasteizen - Mallabia» drogetenitturri.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* ↑ Hoy, Gasteiz. (2021-07-26). «Treviño presenta su propia canción popular» Gasteiz Hoy (Noiz kontsultatua: 2024-12-23).
* ↑ «Txistulari 258» Euskal Herriko Txistulari Elkartea (Noiz kontsultatua: 2024-12-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) Euskal Eskultoreak | Página Web oficial de la asociación de escultores Euskalhaldunak. 2021-01-11 (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* ↑ http://www.veiss.com,+Veiss Comunicación S. L. |. «SIN TÍTULO/ TITULORIK GABE | Arte Vital» Fundación Vital Fundazioa (Noiz kontsultatua: 2024-12-23).
* ↑ Beraiek, gu. Proiektua. .
* ↑ González, Carlos. (2024-11-29). «La sala Amárica acoge el diálogo artístico de distintas mujeres a través de 'Ellas, nosotras'» Diario de Noticias de Álava (Noiz kontsultatua: 2024-12-23).
* ↑ «Ellas nosotras» web.araba.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-23).
* ↑ GIGANTES Y CABEZUDOS WORLD 🌎. (2023-09-07). 💥 ARAI KONPARTSA (Álava)💥. (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).

## Ikus, gainera

* Txistu (musika tresna)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130487156
# Bildosola

Bildosola Arteagako (Bizkaia) auzoa da.

## Demografia

* Bildosolako biztanleria

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Arteagako udal webgunea
* Datuak: Q12255241
# Altzusta

Altzusta Zeanuri udalerriko auzoa da.

## Demografia

* Altzustako biztanleria

## Ikus, gainera

* Zeanuri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253269
# Altzuaga

Altzuaga Zeanuri udalerriko auzoa da.

## Demografia

* Altzuagako biztanleria

## Ikus, gainera

* Zeanuri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253268
# Asterria

Asterria Zeanuri udalerriko auzoa da.

## Demografia

* Asterriako biztanleria

## Ikus, gainera

* Zeanuri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254310
# Plaza (Zeanuri)

Plaza Zeanuri udalerriko auzoa da. Udalerriko auzogune nagusia da.

## Demografia

* Plazako biztanleria

## Ikus, gainera

* Zeanuri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12266031
# Ibarguen (Zeanuri)

Ibarguen Zeanuri udalerriko auzoa da.

## Demografia

* Ibarguengo biztanleria

## Ikus, gainera

* Zeanuri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259355
# Ipiñaburu

Ipiñaburu Zeanuri udalerriko auzoa da.

## Jakingarriak

Auzo honetako jaiak Santiagoak izaten dira. Ipiñaburun bi ermita daude: Santiago eta Santa Ageda.
Bere inguruko auzoak: Undurraga eta Altzoa dira.

## Demografia

* Ipiñaburuko biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Gorbeialdea.com.

## Ikus, gainera

* Zeanuri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259691
# Otzerinmendi

Otzerinmendi Zeanuri udalerriko auzoa da.

## Demografia

* Otzerinmendiko biztanleria

## Ikus, gainera

* Zeanuri
# Dagbongo Erresuma

Dagbongo Erresuma (Txantiloi:Lang-dag) dagomba herriak XV. mendean sortutako ghanatar erresuma tradizionalik zaharrena eta antolatuena da. Bere urrezko aroan Iparraldea, Goi-mendebaldea, Goi-ekialdea, Savannah eta Ipar-ekialdea gaur egungo Ghana eskualdeak, Burkina Fasoko eremua batzuk, Boli Kostako ipar-ekialdea eta Togoko ipar-mendebaldeko zatiak ere hartzen zituen. 1957an Ghanak independentzia lortu zuenetik, erresumak, ghanatar erresuma tradizional eta estatu etniko guztiek bezala, ohiko rol tradizionala mantendu zuen.
Erresuma, Naa Gbewaak eta bere ondorengoek, Tindaamba bezala ezagutzen diren buruzagi deszentralizatuek gobernatzen zituzten dagomba eta gertuko herriak bateratu zituztenean eratu zen. Dagombaren aurrekariak, Gbewaaren aurrekoak, ezezagunak dira, Gbewaa leinuaren jatorri anbiguoak parekatuak. Egun, Dagbongo gobernamenduak Tindaambaren eta buruzagien arteko aginte-koalizioa dakar. Dagbonen historia konplexua da, eta sarritan dagomba herriaren jatorriari buruzko ideia okerrak sortzen dira, kanpoko jatorriak oker kokatuz. Buruzagien leinuaren jatorria kanpokoa bazen ere, ebidentzia historikoak Tindaambaren eta dagomba jeneralaren presentzia eta zeregin integrala baieztatzen du Dagbon gizartearen muinoan.
Erresumaren urrezko aroan, eskualdeko ikaskuntza-erakunderik zaharrena ezarri zuen, Moliyiliko Unibertsitatea. Hau ikasteko eta eskulangintzarako zentro izateaz gain, idazketa-sistema baten sortzailea ere izan zen. Gaixoentzako sendatze-zentroak ere ezarri zituen, gaur egungo ospitaleen antzekoak.
Dagbon Afrikako erresuma bakanetakoa da, non buruzagitza-titulu batzuk emakumeentzat gordetzen diren. Harrezkero, bere emakumeen ekarpena nabarmena izan da, izan ere, Ghanako eta Afrikako lehen emakumezko ministroa ere eman zuen. Tradizioak Yennenga Gbewaaren alaba Mossi erresumen "amatzat" hartzen da. Gundo Naa emakume buruzagi guztien burua da, eta Zosimli Naak adiskidetasunak, kolaborazioak eta adiskidetasunak egiten ditu.
2019ko urtarrilaren 18an, dagbondar buruzagiek Abubakari Mahama aukeratu zuten Yaa Naa edo errege.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) MacGaffey, Wyatt. (2004-01-01). «Earth Shrines and the Politics of Memory in Dagbon» Ghana Studies 7 (1): 11–24. doi:10.3368/gs.7.1.11. ISSN 1536-5514..
* ↑ (Ingelesez) Owusu-Mensah, Isaac. (2013). «Politics, Chieftaincy and Customary Law in Ghana» Tradition and Justice: 31–48..
* 1 2 (Ingelesez) «2-3: Origins of Dagbon» adrummerstestament.com.
* ↑ (Ingelesez) «Dagbanli Ajami and Arabic Manuscripts of Northern Ghana» open.bu.edu.
* ↑ (Ingelesez) Traditional Medicine and Healing among the Dagomba of Ghana Traditional Medicine and Healing Among the Dagomba of Ghana. .
* ↑ (Ingelesez) «Female Chiefs in Dagbon; Gundo Naa holds their authority and influence» Sanatu Zambang 2020-01-14.
* ↑ (Ingelesez) «Ghana's first woman minister, Mrs Susanna Al-Hassan passes away» Edward A. Ulzen Memorial Foundation 2018-01-17.
* ↑ (Ingelesez) «Yennenga: Ancestor of Burkina Faso's Mossi people» DW 2021-12-5.
* ↑ (Ingelesez) «Historic! Yendi goes agog as new Yaa Naa is outdoored today» myjoyonline.com.
# Bjarni Benediktsson (1970)

    Hau islandiar izen bat da: azken izena ez da abizena, patronimikoa baizik. Pertsona hau deitzeko bataio-izena erabiltzen dute.
Bjarni Benediktsson (Reykjavik, 1970eko urtarrilaren 26a) islandiar politikaria da. Islandiako lehen ministroa izan zen 2024ko apiriletik abendura.
Bjarni Benediktsson lehen ministroaren iloba txikia da. Islandiako Unibertsitatean zuzenbidean lizentziatu ondoren, Goethe Institutura eta Friburgoko Unibertsitatera joan zen alemana eta zuzenbidea ikastera 1995-96 urteetan. Hurrengo urtean master bat lortu zuen Miamiko Unibertsitatean, Islandiara itzuli eta abokatu gisa lan egin aurretik.
Independentziaren Alderdiko kidea da. 2003an diputatu hautatu zuten eta 2009an alderdiko buru bihurtu zen.
2013 eta 2017 artean Finantza eta Ebonomia Gaietarako ministro izan ondoren, 2017ko urtarrilean lehen ministro izendatu zuten. 2017ko azaroan Katrín Jakobsdóttir ordezkatu zuen eta Bjarni Finantza ministro izatera itzuli zen 2023ra arte. 2023an Kanpo Arazoetako ministro izendatu zuten, eta 2024ko apirilean lehen ministro bihurtu zen berriro, Katrínek uko egin ondoren. 2024ko abenduan Kristrun Frostadottir buru zuen gobernu berria eratu zen.
* Datuak: Q879376
* Multimedia: Bjarni Benediktsson (born 1970) / Q879376
# Undurraga

Undurraga Zeanuri udalerriko auzoa da.

## Demografia

* Undurragako biztanleria

## Ikus, gainera

* Zeanuri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268574