# Maiatzaren 2

Maiatzaren 2a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hogeita bigarren eguna da, 123garrena bisurteetan. 243 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Carlos Ruiz del Castillo Jaiotza: Donostia, 1896 Heriotza: Madril, 1984ko urtarrilaren 30a Juan Nepomuceno Orbe Mariaka Jaiotza: Ermua, 1817 eta 1817 Heriotza: Ermua, 1891ko apirilaren 21a Jose Luis Ansorena Jaiotza: Donostia, 1928 Heriotza: Iruñea, 2019ko maiatzaren 1a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Katalina II.a Errusiakoa Jaiotza: Szczecin, 1729 eta 1729 $^{(juliotaregutegia)}$ Heriotza: San Petersburgo, 1796ko azaroaren 6a $^{(juliotaregutegia)}$ Satyajit Ray Jaiotza: Kalkuta, 1921 Heriotza: Kalkuta, 1992ko apirilaren 23a David Beckham Jaiotza: Leytonstone eta Londres, 1975 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian Manex Goihenetxe Jaiotza: Ezterenzubi, 1942ko irailaren 22a Heriotza: Laruntz, 2004 Joxantonio Ormazabal Jaiotza: Zegama, 1948ko uztailaren 21a Heriotza: Zegama, 2010 Gretel Ammann Jaiotza: Donostia, 1947ko urtarrilaren 17a Heriotza: Bartzelona, 2000 Karmele Rotaetxe Jaiotza: Bilbo, 1932ko urtarrilaren 17a Heriotza: , 2013 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Osama bin Laden Jaiotza: Riad, 1957ko martxoaren 10a Heriotza: Osama bin Laden's compound in Abbottabad $^{(en)}$ , 2011 Alfred de Musset Jaiotza: Paris, 1810eko abenduaren 11 Heriotza: Paris, 1857 Ivan Aivazovski Jaiotza: Feodosia, 1817ko uztailaren 17a $^{(juliotaregutegia)}$ Heriotza: Feodosia, 1900 $^{(juliotaregutegia)}$ Giacomo Meyerbeer Jaiotza: Tasdorf $^{(en)}$ , 1791ko irailaren 5a eta 1791 Heriotza: Paris, 1864 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
Gertaerak :
maiatzaren 3ko fusilamenduak Madrilen
1808 - Napoleonen armadaren aurkako altxamendua izan zen Madrilen, Espainiako Independentzia Gerra piztuz (irudian).
1879 - Pablo Iglesias galiziarrak PSOE alderdia sortu zuen Madrilen.
1897 - Baserritarra aldizkari abertzalea sortu zuten Bilbon.
1945 - Bigarren Mundu Gerran Sobietarrek Berlin hartu eta alemaniarrak Italian errenditu egin ziren.
1999 - Mireya Moscoso Panamako lehenengo emakume presidente bilakatu zen.
+ Gertaera gehiago... :
Egutegia :
Maiatza
Al
As
Az
Og
Or
Lr
Ig
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
2024 :
Aurreko eta hurrengo urteetan
2021: Igandea
2022: Astelehena
2023: Asteartea
2025: Ostirala
2026: Larunbata
2027: Igandea :
Izendegia :
Santutegia:
Atanasio Alexandriakoa, Wiborada, José María Rubio
Seaska egutegia:
Saratxa/Sahats, Saratxo eta Uxue. :

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 1979 – ETAk, bi goardia zibil erail zituen Ordizian.

### Mundua

* 1808 – Frantziar armaren aurkako matxinada Madrilen.
* 2009 – Zazpi lagun hil ziren Herbehereetako "Erreginaren Eguneko" desfilean, auto batek nahita harrapatuta.
* 2014 – Ukrainako neonaziek 48 lagun hil zituzten Odesako Sindikatuen Etxean.

## Arte eta kultura
### Mundua

* 1997 – Austin Powers: International Man of Mystery (Austin Powers: Nazioarteko Misteriozko Gizona) filma estreinatu zen, Jay Roachek zuzendu eta Mike Myers, Elizabeth Hurley, Michael York, Robert Wagner eta Seth Green aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1997 – Breakdown (Matxura) filma estreinatu zen, Jonathan Mostowek zuzendu eta Kurt Russell, J. T. Walsh, Kathleen Quinlan eta M. C. Gainey aktoreek antzeztu zuten.

## Kirolak
### Euskal Herria

* 2009 – Patrick Ibarrolak eta Patrick Ozafrainek irabazi zuten Trinkete Binakako Txapelketa.

### Mundua

* 2016 – Leicester City FC talde apala 2015-2016ko Ingalaterrako Futboleko Lehen Mailako Ligako txapelduna bilakatu zen.

## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1740 – Pedro Aranatz, nafar musikagilea eta ganberako maisua (h. 1820).
* 1787 – Iñigo Ortés de Belasko, arabar aristokrata eta politikaria (h. 1858).
* 1817 – Juan Nepomuceno Orbe Mariaka, bizkaitar jeneral eta politikari karlista (h. 1891).
* 1890 – Esteban Egia, Athleticeko bizkaitar futbolaria (h. 1934).
* 1905 - Misericordia Abad Alcega, Gerra Zibilean fusilatu zuten nafar etxekoandrea (h. 1936).
* 1911 – Atanasio Bidaurreta, nafar klaretar fraidea (h. 1936).
* 1913 – Anastasio Bienzobas, euskal herritar futbolaria (h. 1982).
* 1914 – Marcelo Mendiharat, baxenafar apaiza (h. 2007).
* 1920 – José María Pérez Medrano, euskal herritar futbolaria (h. 2008).
* 1923 – Josefa Egaña, Pepita, Pichón, gipuzkoar erraetista.
* 1924 – Gurutz Ansola, gipuzkoar ikertzaile eta irakaslea (h. 2019).
* 1927 – Miguel Ángel Álvarez Muro, gipuzkoar margolaria (h. 2011).
* 1928 – Jose Luis Ansorena, donostiar apaiza, abesbatza zuzendaria eta musikagilea (h. 2019).
* 1932 – Yosu Arketa, bizkaitar frantziskotar apaiza (h. 2004).
* 1934 – Jose Ramon Argoitia, euskal aktorea, Shanghain.
* 1943 – Angel Alkalde, bizkaitar politikari ohia.
* 1958 –
** Iñaki Goirizelaia, Euskal Herriko Unibertsitateko errektore ohia.
** Antton Gurrutxaga, gipuzkoar hizkuntzalari konputazionala, kimikaria eta euskaltzain urgazlea.
* 1959 – Antton Etxeberria, gipuzkoar aktore eta titiriteroa (h. 2018).
* 1963 – Antonio Aretxabala, galiziar-kantabriar-nafar geologo eta zientzia-dibulgatzailea, Vigon.
* 1980 –
** Mikel Antero, gipuzkoar aktorea.
** Hector Orruño, arabar margolaria.
* 1981 – Benito Ros, nafar txirrindularia, trial modalitatean aditua.
* 1983 – Iñigo Cabacas, Athletic Club futbol taldearen jarraitzailea, Ertzaintzaren pilotakada batez hil zena (h. 2012).
* 1987 – Mikel Otaegi, Txirri junior, donostiar pailazoa.
* 1998 – Dorian Foulon, bretainiar-lapurtar txirrindulari paralinpikoa.
* 2003 - Ane Elexpuru, bizkaitar futbolaria.

### Mundua

* 1579 – Tokugawa Hidetada, Tokugawa shogunerriko bigarren shoguna (h. 1632).
* 1602 – Athanasius Kircher, alemaniar jesulaguna eta polimata (h. 1680).
* 1660 – Alessandro Scarlatti, italiar musikagilea (h. 1725).
* 1727 – Katalina II.a Errusiakoa, Errusiako enperatriza (h. 1796).
* 1737 – William Petty (Shelburneko II. markesa), Erresuma Batuko lehen ministroa (h. 1805).
* 1772 – Novalis, alemaniar olerkaria, eleberrigilea eta filosofoa (h. 1801).
* 1773 – Henrich Steffens, norvegiar filosofo, zientzialari eta poeta, Naturphilosophie mugimenduaren ordezkari nagusietariko bat (h. 1845).
* 1802 – Heinrich Gustav Magnus, alemaniar fisikaria (h. 1870).
* 1806 –
** Charles Gleyre, suitzar margolaria (h. 1874).
** Katalina Labouré, frantziar moja (h. 1876).
* 1808 – Emma Darwin, Charles Darwin naturalista ingelesaren lehengusua eta emaztea (h. 1896).
* 1813 – Caroline Leigh Gascoigne, ingeles idazlea (h. 1883).
* 1843 – Karl Michael Ziehrer, austriar musikagile eta banda-militar zuzendaria (h. 1922).
* 1851 – François Gieure, Frantziako artzapezpikua, Baionako apezpikua izandakoa (h. 1937).
* 1853 – Antonio Maura, Espainiako gobernuburua (h. 1925).
* 1856 – Vasili Rozanov, errusiar filosofoa, kritikaria eta idazlea (h. 1919).
* 1859 –
** Jerome K. Jerome, ingeles idazlea (h. 1927).
** Pasquale del Pezzo, italiar matematikaria (h. 1936).
* 1860 – Theodor Herzl, kazetari, idazle eta sionismo modernoaren sortzailea (h. 1904).
* 1862 – Maurice Emmanuel, frantziar musikagile eta musika-jotzailea (h. 1938).
* 1873 – Jurgis Baltrušaitis, lituanierazko eta errusierazko olerkaria (h. 1944).
* 1886 – Gottfried Benn, alemaniar idazlea (h. 1956).
* 1888 – Félix Burriel, aragoiar eskultorea (h. 1976).
* 1891 – Elisa Bachofen, argentinar ingeniaria, Hego Amerikan Ingeniaritza zibilean diplomatutako lehen emakumea (h. 1976).
* 1892 – Manfred von Richthofen, Baroi Gorria, alemaniar militar eta hegazkin pilotua (h. 1918).
* 1893 – Francisco Mula Castro, Izquierda Republicana alderdiko nafar kidea (h. 1937).
* 1894 – Norma Talmadge, estatubatuar aktorea (h. 1957).
* 1898 – Reino Ragnar Lehto, Finlandiako lehen ministroa (h. 1966).
* 1902 –
** Werner Finck, alemaniar aktore, kabareteko artista eta idazlea (h. 1978).
** Alan Marshall, australiar idazlea (h. 1984).
* 1903 – Benjamin Spock, estatubatuar pediatra (h. 1998).
* 1904 –
** Bill Brandt, alemaniar jaiotako britainiar argazkilari eta fotokazetaria (h. 1983).
** Maurice Estève, frantziar margolaria (h. 2001).
* 1911 – Charles Bruck, Errumanian jaiotako frantziar musikagilea (h. 1995).
* 1918 – Miquel Siguan i Soler, kataluniar psikologo eta idazlea (h. 2010).
* 1921 – Satyajit Ray, indiar zinema zuzendaria, margolaria eta idazlea (h. 1992).
* 1922 – Serge Reggiani, italiar antzezlea eta kantaria (h. 2004).
* 1923 – Patrick John Hillery, Irlandako presidentea (h. 2008).
* 1924 – James S. Holmes, nederlandar poeta, traduktologo eta itzultzailea (h. 1986).
* 1929 –
** Édouard Balladur, Frantziako lehen ministroa.
** Jigme Dorji Wangchuck, Bhutango Dragoi Erregea (h. 1972).
* 1930 – John Anglin, estatubatuar banku-lapurra, Alcatrazeko kartzelatik ihes egin zuelako ezaguna (1962an desagertua).
* 1931 – Núria Pompeia Vilaplana i Boixons, kataluniar marrazkigile eta idazlea (h. 2016).
* 1933 – Celeste Caeiro, Portugaleko diktaduraren aurkako estatu-kolpea egin zuten militarren artean krabelinak banatu zituen portugaldar emakumea (h. 2024).
* 1935 –
** Faisal II.a, Irakeko erregea (h. 1958).
** Luis Suárez, espainiar futbolari eta entrenatzailea (h. 2023).
* 1936 – Norma Aleandro, argentinar aktorea.
* 1938 –
** Moshoeshoe II.a, Lesothoko erregea (h. 1996).
** Antonio Recalcati, italiar marrazkilaria (h. 2022).
* 1939 –
** Ernesto Castano, italiar futbolaria (h. 2023).
** Miloud Tounzi, Marokoko zerbitzu sekretuetako arduraduna.
* 1940 – Manuel Esquivel, Belizeko lehen ministroa (h. 2022).
* 1942 – Jacques Rogge, belgikar sendagile eta kirolaria, Nazioarteko Olinpiar Batzordeko 8. lehendakaria (h. 2021).
* 1943 – Teruo Nimura, japoniar futbolaria.
* 1945 – Goldy McJohn, kanadar teklatu jotzailea, Steppenwolf taldeko kidea (h. 2017).
* 1946 –
** Lesley Gore, estatubatuar abeslari, aktore, musikagile eta ekintzailea (h. 2015).
** David Suchet, ingeles aktorea.
* 1947 – James Dyson, britaniar asmatzaile, industria-diseinatzaile eta Dyson enpresaren fundatzailea.
* 1949 – Zdenko Verdenik, esloveniar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1950 – Alberta Ferretti, italiar jostun, diseinatzailea eta enpresaburua.
* 1952 – Christine Baranski, estatubatuar aktore eta kantaria.
* 1953 – Salvador Vidal, valentziar bikoizketa aktorea.
* 1955 –
** Carmina Ordóñez, papel-couché deritzon prentsaren protagonista nabarmena (h. 2004).
** Donatella Versace, italiar moda diseinatzailea.
* 1957 – Carme Portaceli, valentziar antzerki-zuzendaria eta Bartzelonako Antzerki Institutuko irakaslea.
* 1959 –
** Soumya Swaminathan, indiar mediku, pediatra eta zientzialaria.
** Zoé Valdés, kubatar eleberrigilea.
* 1960 –
** Stephen Daldry, ingeles zinema, antzerki eta telebista zuzendaria eta ekoizlea.
** Gjorge Ivanov, Ipar Mazedoniako presidentea.
* 1962 -
** Alexandra Boulat, frantziar nazioarteko-fotokazetaria (h. 2007).
** Anna Roig Serra, kataluniar fisikaria, materialen zientzian doktorea.
* 1963 – María Asunción Aramburuzabala, mexikar enpresaburua, Mexikoko emakume enpresabururik aberatsenetakoa.
* 1965 - Víctor Iriarte, nafar kazetaria, kultur kudeatzailea, antzerki kritikaria eta antzerkigilea.
* 1972 –
** Teruo Iwamoto, japoniar futbolari ohia.
** Dwayne Johnson, estatubatuar borrokalari profesional ohia eta aktorea.
* 1974 –
** Ricardo Lucas, Dodô, brasildar futbolari ohia.
** Gonzalo Quesada, argentinar errugbilari-ohia eta entrenatzailea.
** Joseph Andrew Williams, estatubatuar elizgizona.
** Viktoria Lloyd-Barlow, britainiar idazlea.
* 1975 –
** David Beckham, ingeles futbolaria.
** Eva Santolaria, kataluniar aktorea.
* 1976 – Mitsunori Yabuta, japoniar futbolari ohia.
* 1977 – Bogdan Dumitrache, errumaniar aktorea.
* 1978 –
** Ainhoa Achutegui, Luxenburgoko kultur kudeatzailea.
** Marta Aledo, espainiar aktorea, gidoilaria eta film-zuzendaria.
* 1981 – Duda Salabert, brasildar politikari, ekologista eta irakaslea.
* 1982 – Fábio Felício, portugaldar futbolaria.
* 1983 – Tina Maze, esloveniar alpetar eskiatzailea, palmares oparoduna.
* 1984 – Yukari Kinga, japoniar futbolari ohia.
* 1985 – Lily Allen, ingeles abeslari, abestigile, aktore eta telebista aurkezlea.
* 1987 – Filip Filipović, serbiar waterpolo jokalaria.
* 1992 – Gulinazha, uigur etniako txinatar aktore eta modeloa.
* 1996 – Thembi Kgatlana, hegoafrikar futbolaria.
* 2015 – Karlota Galeskoa, Erresuma Batuko errege-familia britainiarreko kide eta printzesa.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1302 – Zuria Artoiskoa, Nafarroako erregina ezkontide eta Lancasterreko kondesa.
* 1576 – Bartolome Karrantza, nafar teologoa (j. 1503).
* 1961 – Cecilio Ibarretxe, Athleticeko bizkaitar futbolaria (j. 1892).
* 1968 – Leoncio Urabaien, nafar idazlea eta irakaslea (j. 1888).
* 1971 – Felicitas Oñatibia, gipuzkoar maistra (j. 1887).
* 2004 – Manex Goihenetxe, baxenafar historialari, kultur eragile eta politikaria (j. 1942).
* 2010 – Joxantonio Ormazabal, Joxan, euskal idazlea eta itzultzailea (j. 1948).
* 2013 – Karmele Rotaetxe, bilbotar hizkuntzalaria eta soziolinguista (j. 1932).

### Mundua

* 907 – Boris I.a Bulgariakoa, Bulgariako Lehen Inperioko monarka (knez).
* 1519 – Leonardo da Vinci, Pizkundeko italiar arkitekto, musikari, asmatzaile, ingeniari, eskultore eta margolaria (j. 1452).
* 1685 – Adriaen van Ostade, Herbehereetako margolaria (j. 1610).
* 1706 – Georg Joseph Kamel, austriar botikaria eta botanikoa (j. 1661).
* 1743 – Rafael Casanova, katalan abertzalea.
* 1808 – Manuela Malasaña, madrildar brodatzailea, maiatzaren 2ko altxamenduko biktimetako bat (j. 1791).
* 1844 – William Thomas Beckford, ingeles eleberrigile, arte-bildumagile, kritikari, bidaia-idazle, politikari eta esklaboen jabea (j. 1760).
* 1857 – Alfred de Musset, frantziar idazlea (j. 1810).
* 1864 – Giacomo Meyerbeer, alemaniar musikagilea (j. 1791).
* 1900 – Ivan Aivazovski, errusiar pintorea (j. 1817).
* 1904 – Émile Duclaux, frantziar biokimikaria (j. 1840).
* 1913 – Fermín Arrudi, aragoiar erraldoia, akromegaliaren ondorioz 2,29 metro garai izatera heldu zen aragoiar ezaguna (j. 1870).
* 1915 – Clara Immerwahr, alemaniar kimikaria, bakezalea eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea (j. 1870).
* 1923 – Florence Lassandro, italiar-kanadar alkohol-kontrabandista, Albertan inoiz urkatutako emakume bakarra (j. 1900).
* 1924 - Anna Palm de Rosa, suediar margolaria, akuarelengatik ezaguna (j. 1859).
* 1925 – Johann Palisa, austriar astronomoa (j. 1848).
* 1932 - Eva Canel, espainiar idazlea, hizlaria, eleberrigilea eta kazetaria (j. 1857).
* 1940 – Ernest Joyce, Britainiar Errege Itsas Armadako marinel eta esploratzaile polarra (j. c. 1875).
* 1945ean desagertuak:
** Martin Bormann, alemaniar politikari nazia eta Hitlerren idazkaria (j. 1900).
** Constanze Manziarly, Adolf Hitlerentzat sukaldari, nutrizionista eta dietista lanak egin zituen emakumezkoa (j. 1920).
* 1947 – Petras Cvirka, lituanierazko poeta eta eleberrigilea (j. 1909).
* 1948 – Wilhelm von Opel, alemaniar ingeniaria, Opel automobil enpresaren sortzaileetako bat (j. 1871).
* 1957 – Joseph McCarthy, estatubatuar politikaria, McCarthyismo deritzan Sorgin Ehizaren bultzatzailea (j. 1908).
* 1969 –
** Rosa Mercedes Ayarza, musikagilea, kantu irakaslea, jakintsua eta Peruko musikaren sustatzailea (j. 1881).
** Franz von Papen, Alemaniako kantzilerra (j. 1879).
* 1972 – John Edgar Hoover, FBIko lehenengo zuzendaria (j. 1895).
* 1977 – Isaura Bruno, brasildar aktorea (j. 1916).
* 1979 – Giulio Natta, italiar kimikaria, 1963ko Kimikako Nobel Saria (j. 1903).
* 1980 – George Pal, hungariar zinema zuzendari, ekoizle eta animatzailea (j. 1908).
* 1981 – René Kalisky, belgikar idazlea (j. 1936).
* 1983 – Pridi Banomyong, Thailandiako lehen ministroa (j. 1900).
* 1992 – Margarita Wallmann, alemaniar-austriar-argentinar dantzari, koreografo, diseinatzaile eta zuzendari eszenikoa (j. 1904).
* 1994 –
** Louis Calaferte, frantziar eleberrigilea (j. 1928).
** Ida Gramcko, venezuelar idazlea (j. 1924).
* 1996 – María Luisa Ponte, espainiar aktorea (j. 1918).
* 1997 –
** John Carew Eccles, australiar neurologoa, 1963ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1903).
** Paulo Freire, brasildar pedagogoa, heziketa munduko teorian eragin handia izan zuena (j. 1921).
* 1999 – Oliver Reed, ingeles aktorea (j. 1938).
* 2000 – Gretel Ammann, kataluniar filosofo eta ekintzaile feminista eta lesbiana (j. 1947).
* 2005 – Wee Kim Wee, Singapurreko 4. presidentea (h. 2005).
* 2010 – Lynn Redgrave, ingeles aktorea (j. 1943).
* 2011 –
** Osama bin Laden, diruduna eta Al-Kaida islamdar erakunde terroristaren burua (j. 1957).
** Shigeo Yaegashi, japoniar futbolaria (j. 1933).
* 2015 –
** Maia Plisetskaya, errusiar dantzaria (j. 1925).
** Ruth Rendell, britainiar idazlea (j. 1930).
* 2019 –
** Michel Crauste, frantziar errugbi jokalaria (j. 1934).
** Ali Mroudjaé, Komoreetako lehen ministroa (j. 1939).
* 2020 – Idir, aljeriar kantautore amatzigha (j. 1949).
* 2023 – Khader Adnan, Israeleko kartzelean gose greban 87 egun egon eta gero bertan hil zen preso palestinarra (j. 1978).
* 2024 –
** Sjoukje Dijkstra, herbeheretar izotz gaineko patinatzaile-artistikoa (j. 1942).
** Manca Košir, esloveniar kazetari, filologo, politikari eta aktorea (j. 1948).
** Eloína Suárez Suárez, espainiar politikaria (j. 1922).

## Jaiak eta urteurrenak

* Sehaska egutegiko izendegia: Saratxa/Sahats, Saratxo eta Uxue.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2545
* Multimedia: 2 May / Q2545