# Ekainaren 22

Ekainaren 22a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hirurogeita hamahirugarren eguna da, 174garrena bisurteetan. 192 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Mikel Merino Jaiotza: Iruñea, 1996 Miguel Lopez de Legazpi Jaiotza: Zumarraga, 1502 Heriotza: Manila, 1572ko abuztuaren 20a Andoni Iraola Jaiotza: Usurbil, 1982 Víctor de la Parte Jaiotza: Gasteiz, 1986 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Meryl Streep Jaiotza: Summit, 1949 Cyndi Lauper Jaiotza: New York, 1953 Erich Maria Remarque Jaiotza: Osnabrück, 1898 Heriotza: Locarno, 1970eko irailaren 25a Wilhelm von Humboldt Jaiotza: Kabinetthaus $^{(en)}$ eta Potsdam, 1767 eta 1767 Heriotza: Berlin, 1835eko apirilaren 8a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian Javier Ybarra Bergé Jaiotza: Bilbo, 1913ko uztailaren 2a Heriotza: Barazar, 1977 Asun Balzola Jaiotza: Bilbo, 1942ko uztailaren 18a Heriotza: Madril, 2006 Martin Arradakoa Jaiotza: Iruñea, 1533ko uztailaren 20a Heriotza: Hegoaldeko Txinako itsasoa, 1578 Ángel Apraiz Jaiotza: Gasteiz, 1885eko uztailaren 21a Heriotza: Coruña, 1956 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Judy Garland Jaiotza: Grand Rapids, 1922ko ekainaren 10a Heriotza: Chelsea, 1969 Fred Astaire Jaiotza: Omaha, 1899ko maiatzaren 10a Heriotza: Los Angeles, 1987 Boris Vian Jaiotza: Ville-d'Avray, 1920ko martxoaren 10a Heriotza: Parisko 7. barrutia, 1959 Felix Klein Jaiotza: Düsseldorf, 1849ko apirilaren 25a Heriotza: Göttingen, 1925 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
Gertaerak :
1633 - Erromako Ofizio Santuak Galileo Galilei (irudian) behartu zuen onartzera Lurra zela, eta ez Eguzkia, Unibertsoko erdigunea.
1812 - Gerra napoleonikoak - Napoleonek Errusia indarrez hartzen du.
1986 - Mexikoko Munduko Futbol Txapelketan Argentina eta Ingalaterraren arteko final laurdenetako partiduan Diego Maradona futbolariak "Mendeko Gola" eta "Jainkoaren Eskua" deritzoten bi gol ospetsuak sartu zituen.
+ Gertaera gehiago... :
Egutegia :
Ekaina
Al
As
Az
Og
Or
Lr
Ig
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
2024 :
Aurreko eta hurrengo urteetan
2021: Asteartea
2022: Asteazkena
2023: Osteguna
2025: Igandea
2026: Astelehena
2027: Asteartea :
Izendegia :
Santutegia:
Tomas Moro, Paulino Nolakoa, John Fisher, Eusebio Samosatakoa
Seaska egutegia:
Elorri eta Antxieta. :

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 1968 – Gipuzkoako gobernadore zibilak Txabi Etxebarrietaren omenezko ekitaldiak debekatu zituen.
* 1977 – ETAk, Javier De Ibarra y Berge enpresaburua bahitu eta hilik agertu zen Barazarreko mendatean.
* 1979 – ETAk, Diego Alfaro Orihuela saltzailea erail zuen Donostian, eta Francisco Medina Albala zibila Basaurin.
* 1984 – Ekologista talde batek Hernaniko Industrias Químicas Urumea lantegiak ibaira isurtzen zuen ura jaso eta lantegiaren ur hornidurara isuri zuen. Horretarako kuboekin giza-katea antolatu zuten. Enpresak zioen arazi gabe ibaira isurtzen zituen urak ez zirela kaltegarriak.
* 2013 – CAN auzia: Nafarroako Yolanda Barcina presidentearen dimisioa exijituz Iruñeako kaleetan barna 12.000 lagun inguru manifestatu eta protesta egin zuten.
* 2024 – Imanol Pradalesek karguaren zina egin zuen Gernikan, Eusko Jaurlaritzako zortzigarren lehendakari bilakatuz.

### Mundua

* 1812 – Gerra napoleonikoak – Napoleonek Errusia indarrez hartzen du.
* 1986ko Espainiako hauteskunde orokorrak.
* 1998 – Andrés Pastranak Kolonbiako hauteskundeak irabazi eta lurralde hartako presidente bihurtu zen.

## Arte eta kultura
### Mundua

* 1961 – The Guns of Navarone filma estreinatu zen, J. Lee Thompson estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Gregory Peck, David Niven, Anthony Quinn, Stanley Baker eta Anthony Quayle aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1967 – Who's Afraid of Virginia Woolf? filma estreinatu zen, Mike Nicholsek zuzendu eta Elizabeth Taylor, Richard Burton, George Segal eta Sandy Dennis aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1984 – The Karate Kid filma estreinatu zen.
* 1988 – Who Framed Roger Rabbit marrazki bizidun filma estreinatu zen, Robert Zemeckis estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Bob Hoskins, Christopher Lloyd, Charles Fleischer, Stubby Kaye eta Joanna Cassidy aktoreek antzeztu zutelarik.

## Zientzia eta teknologia
### Mundua

* 1633 – Erromako inkisizioak Galileoren aurkako epaia zabaldu zuen.

## Kirolak
### Mundua

* 1986 – Mexikoko Munduko Futbol Txapelketan Argentina eta Ingalaterraren arteko final laurdenetako partiduan Diego Maradona futbolariak "Mendeko Gola" eta "Jainkoaren Eskua" deritzoten bi gol ospetsuak sartu zituen.

## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1897 – Carlos Sáenz de Tejada, arabar margolari, kartelgile, figuringile eta e ilustratzailea, Tangerren (h. 1958).
* 1906 – Juan Errazquin, gipuzkoar futbolaria, Argentinan (h. 1931).
* 1907 – Juan Cabanas, gipuzkoar margolaria (h. 1979).
* 1918 - Anixeta Agirrezabala Lekuona, gipuzkoar sukaldaria eta tabernaria (h. 1998).
* 1922 – Jose Maria Makua, bizkaitar politikaria (h. 1990).
* 1924 – Pascual Aldabe Rodríguez, nafar musikagilea (h. 2013).
* 1928 – José Luis Piquín, gipuzkoar futbolaria (h. 2008).
* 1952 – Clara Gangutia, gipuzkoar margolaria.
* 1954 – Enrique Gomez Alvarez, gasteiztar ETAkidea (h. 1979).
* 1960 –
** Miguel Izu, nafar legelari eta IUN-NEBko politikaria.
** Juan Luis Moraza, arabar eskultore eta arte irakaslea.
* 1962 – Igone Etxebarria, euskal idazlea eta Euskaltzain urgazlea.
* 1963 – Begoña Guillen, arabar argazkilaria.
* 1970 – Ainhoa Elordi, bizkaitar poeta.
* 1972 – Asier Fernández de Bobadilla, bizkaitar windsurflaria.
* 1975 – Aitor Beltrán, gipuzkoar aktorea.
* 1976 – Alaitz Biritxinaga, bizkaitar txirrindulari-epailea
* 1977 – Eduardo Conget, nafar futbolari ohia.
* 1979 – Leire Martínez, euskal abeslari eta aktorea.
* 1980 – Unai Elorriaga Zubiaur, pistako bizkaitar txirrindularia.
* 1982 – Andoni Iraola, gipuzkoar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1984 – Paul Urkijo, arabar gidoilari eta zinemagilea.
* 1986 – Víctor de la Parte, arabar txirrindularia.
* 1987 – Ian Uranga, bizkaitar futbolaria.
* 1996 – Mikel Merino, nafar futbolaria.
* 1998 – Ariane Ochoa Torres, bizkaitar surflaria.
* 2002 – Adama Boiro, senegaldar-nafar futbolaria, Dakarren.

### Mundua

* 1000 – Roberto I.a Normandiakoa, Normandiako dukea (h. 1035).
* 1427 – Lucrezia Tornabuoni, italiar idazlea eta eragin handiko aholkulari politikaria (h. 1482).
* 1757 – George Vancouver, ingeles Royal Navyko ofizial eta esploratzailea (h. 1798).
* 1763 – Étienne Méhul, frantziar musikagilea (h. 1817).
* 1767 – Wilhelm von Humboldt, prusiar hizkuntzalari, filosofo, diplomatiko eta noblea (h. 1835).
* 1777 – William Brown, irlandar jaiotzako argentinar almirantea, Argentinako Armadaren Aita bezala ezagutua (h. 1857).
* 1793 – Tokugawa Ieyoshi, Tokugawa shogunerriko hamabigarren shoguna (h. 1853).
* 1798 – Ditlev Blunck, daniar margolaria (h. 1853).
* 1805 – Giuseppe Mazzini, italiar politikari, kazetari eta abertzalea (h. 1872).
* 1837 – Paul Morphy, estatubatuar xakelaria, garai guztietako onenetakotzat joa (h. 1884).
* 1845 – Richard Seddon, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1906).
* 1856 – Henry Rider Haggard, ingeles idazlea (h. 1925).
* 1864 – Tanaka Giichi, Japoniako Lehen Ministroa (h. 1929).
* 1864 – Hermann Minkowski, lituaniar-alemaniar matematikaria eta Albert Einsteinen irakaslea (h. 1909).
* 1869 – Hendrikus Colijn, Herbehereetako lehen ministroa (h. 1944).
* 1876 –
** Gwen John, galestar margolaria (h. 1939).
** Madeleine Vionnet, frantziar moda diseinatzailea, modaren historian eraginkorrenetakoa (h. 1975).
* 1881 – Robert Hertz, frantziar antropologoa (h. 1915).
* 1885 – Milan Vidmar, esloveniar ingeniari elektrikoa, xake jokalaria, filosofoa eta idazlea (h. 1962).
* 1887 – Julian Huxley, britainiar biologo, eugenesialaria eta internazionalista (h. 1975).
* 1897 – Norbert Elias, alemaniar idazle eta soziologoa (h. 1990).
* 1898 – Erich Maria Remarque, alemaniar eleberrigilea (h. 1970).
* 1899 – Michał Kalecki, poloniar ekonomialaria (h. 1970).
* 1904 – Margarita Wallmann, alemaniar-austriar-argentinar dantzari, koreografo, diseinatzaile eta zuzendari eszenikoa (h. 1992).
* 1906 – Billy Wilder, austriar-estatubatuar film gidoigile, zuzendari eta ekoizlea (h. 2002).
* 1907 – Marta Colvin, txiletar eskultorea (h. 1995).
* 1909 – Beatriz Borboikoa eta Battenbergekoa, Espainiako infanta (h. 2002).
* 1910 – Konrad Zuse, alemaniar ingeniaria, konputazioaren aitzindaria (h. 1995).
* 1913 – Antonia Adroher Pascual, kataluniar maistra eta aktibista politikoa (h. 2007).
* 1917 – Jean Hubeau, frantziar musikagile, irakasle eta piano-jotzailea (h. 1992).
* 1918 – Cicely Saunders, erizain eta idazle anglikano ingeles nabarmena (h. 2005).
* 1921 – Joseph Hanson Kwabena Nketia, afrikar musikagilea (h. 2019).
* 1924 – Norbert Callens, belgikar txirrindularia (h. 2005).
* 1925 – Peter Seeberg, daniar idazlea (h. 1999).
* 1926 –
** Tadeusz Konwicki, poloniar idazle eta zinema zuzendaria (h. 2015).
** Marta Mata Garriga, kataluniar politikari eta pedagogoa, Trantsizioan eskola publikoen berritzearen sustatzailea (h. 2006).
* 1930 –
** Walter Bonatti, italiar alpinista, historia osoko onenenetakoa (h. 2011).
** Francisco Fernández Ordóñez, espainiar politikari eta abokatua (h. 1992).
* 1935 – Matilde Coral, espainiar flamenko-dantzaria.
* 1936 –
** Kris Kristofferson, estatubatuar country eta folk abeslari eta aktorea (h. 2024).
** Ferran Olivella, kataluniar futbolaria (h. 2023).
* 1939 – Ada Yonath, israeldar kristalografoa, 2009ko Kimikako Nobel Saria.
* 1940 –
** Abbas Kiarostami, irandar zinema-zuzendari eta gidoigilea (h. 2016).
** Daniel Quillen, estatubatuar matematikaria (h. 2011).
* 1943 –
** John Michael Kosterlitz, britainiar estatubatuar fisikaria, 2016ko Fisikako Nobel Saria.
** Gordon Matta-Clark, estatubatuar artista eta arkitektoa (h. 1978).
* 1944 – Gérard Mourou, frantziar fisikari eta ingeniari elektrikoa, 2018ko Fisikako Nobel Saria.
* 1945 – Pere Gimferrer, kataluniar poeta, idazlea, kritiko literarioa eta itzultzailea, Kataluniako literaturaren egile nagusietariko bat.
* 1946 - Eliades Ochoa, kubatar gitarrista eta abeslaria.
* 1947 –
** Octavia E. Butler, zientzia fikzioko estatubatuar idazlea (h. 2006).
** Bruno Latour, frantziar filosofo, antropologo eta soziologoa (h. 2022).
** Jerry Rawlings, Ghanako presidentea (h. 2020).
* 1948 – Jordi Casassas i Ymbert, kataluniar historialaria.
* 1949 –
** Larry Junstrom, estatubatuar baxu-jotzailea, Lynyrd Skynyrd taldearen sortzaileetako bat (h. 2019).
** Carlo Petrini, Slow Food mugimendu internazionalaren fundatzailea.
** Meryl Streep, estatubatuar aktorea.
** Elizabeth Warren, estatubatuar politikaria.
* 1952 – Graham Greene, kanadar aktore oneida.
* 1953 –
** Jean Damascène Bimenyimana, ruandar apezpiku katolikoa (h. 2018).
** Cyndi Lauper, estatubatuar abeslaria, konposatzailea eta aktorea.
* 1955 – Bashkim Shehu, albanieraz idazten duen albaniar idazlea.
* 1957 – Jim Dauterive, estatubatuar ekoizle eta gidoigilea.
* 1958 – Bruce Campbell, estatubatuar aktorea.
* 1959 – Ed Viesturs, estatubatuar alpinista.
* 1960 – Erin Brockovich, estatubatuar legelari eta ingurumen ekintzailea.
* 1962 –
** Adriana Cancino, txiletar irakasle, liburuzain eta politikaria.
** Clyde Drexler, NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohia.
* 1964 –
** Amy Brenneman, estatubatuar aktorea.
** Dan Brown, estatubatuar idazlea.
** Julienne Mukabutera, Maria Kisito, ruandar moja beneditarra, Ruandako genozidioaren eragileetako bat.
* 1965 – Ľubomír Moravčík, eslovakiar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1966 – Emmanuelle Seigner, frantziar modelo, aktore eta abeslaria.
* 1967 – Alejandro Aravena, txiletar arkitektoa.
* 1969 – Ana Risueño, espainiar aktorea.
* 1971 – Betty Makoni, zimbabwear emakumeen eskubideen aldeko aktibista.
* 1972 – Wangechi Mutu, keniar-estatubatuar artista bisual, margolari eta eskultorea.
* 1974 – Jo Cox, Britainia Handiko Alderdi Laboristako politikaria (h. 2016).
* 1975 – Andreas Klöden, alemaniar txirrindularia.
* 1977 – Frédéric Weis, frantziar saskibaloi jokalari ohia.
* 1978 – Sayaka Fernández Díaz, dokumentalgilea, zuzendaria, zinema-gidoilaria eta ekintzailea.
* 1983 – Ayako Kitamoto, japoniar futbolari ohia.
* 1984 –
** Dustin Johnson, estatubatuar golfaria.
** Rubén Iván Martínez, espainiar futbolaria.
* 1985 – John Moreland, estatubatuar egile-abeslaria.
* 1987 –
** Naoyuki Fujita, japoniar futbolaria.
** Lee Min-oh, hegokorear aktore, modelo eta abeslaria.
* 1994 –
** Sébastien Haller, bolikostar futbolaria.
** Teddy Quinlivan, estatubatuar emakumezko modelo transgeneroa.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1899 – Martin V. Biscailuz, baxenafar gurasodun estatubatuar letradu eta kazetari euskalduna, Los Angelesen (j. 1861).
* 1956 – Ángel Apraiz, arabar historialaria, Eusko Ikaskuntzaren sustatzaile nagusia eta lehenengo idazkaria, Coruñan (j. 1885).
* 1966 – Blas Fagoaga, nafar idazlea, apaiza eta Euskaltzain urgazlea (j. 1897).
* 1977 – Javier Ybarra, bilbotar enpresaburua, idazlea eta politikaria, ETA politiko-militarrak eraila (j. 1913).
* 1983 – Julene Urzelai, euskal mitinlari jeltzalea, Caracasen (j. 1912).
* 1990 – Mixel Burukoa, baionar politikari abertzalea eta medikua (j. 1930).
* 2006 – Asun Balzola, bizkaitar ilustratzaile, idazle eta itzultzailea, Madrilen (j. 1942).
* 2016 – Iñaki Bergara, Pio, azpeitiar aktorea (j. 1935).
* 2022 – Isabel Echarri, nafar artista garaikidea, Formenteran (j. 1929).
* 2023 –
** Karmele Aranburu Lizaso, gipuzkoar kazetaria eta irrati-esataria (j. 1957).
** Román Carbajo, bizkaitar saskibaloi jokalaria (j. 1967).

### Mundua

* 431 – Paulino Nolakoa, latinezko poeta eta Eliza Katolikoaren Nolako gotzaina.
* 1101 – Roger I.a Siziliakoa, Siziliako kondea.
* 1276 – Inozentzio V.a, Aita santua (j. c. 1225).
* 1535 – John Fisher, ingeles elizgizon eta humanista (j. 1469).
* 1678 – Otto Marseus van Schrieck, Holandako Urre Aroko margolaria. Flora eta fauna inguruko margolanak egiteagatik ezaguna.
* 1813 – Anton Graff, suitzar margolari erretratugilea (j. 1736).
* 1865 – Ángel de Saavedra, espainiar idazle, antzerkigile, poeta, margolari eta politikaria (j. 1791).
* 1872 – Juana de Vega, aliziar idazlea eta ekintzaile liberala (j. 1805).
* 1874 – Howard Staunton, ingeles xakelaria, Staunton piezen diseinatzailea (j. 1810).
* 1892 – Anne Reeve Aldrich, estatubatuar poeta eta eleberrigilea (j. 1866).
* 1898 – Brémonde de Tarascon, okzitaniar poeta (j. 1858).
* 1903 – Antonio de Pirala, espainiar historialaria (j. 1824).
* 1917 – Kristian Zahrtmann, daniar margolaria (j. 1843).
* 1925 – Felix Klein, alemaniar matematikaria (j. 1849).
* 1931 – Armand Fallières, Frantziako presidentea (j. 1841).
* 1936 – Moritz Schlick, alemaniar filosofoa (j. 1882).
* 1940 – Vladimir Köppen, jatorri errusiarreko alemaniar geografoa eta meteorologoa (j. 1846).
* 1956 –
** Walter de la Mare, ingeles idazlea (j. 1873).
** Consuelo Zavala, mexikar maistra eta feminista (j. 1874).
* 1965 –
** Piaras Béaslaí, irlandar idazle, antzerkigile, biografialari eta itzultzailea (j. 1881).
** David O. Selznick, estatubatuar zinema ekoizle eta gidoilaria (j. 1902).
* 1969 – Judy Garland, estatubatuar aktore eta abeslaria (j. 1922).
* 1974 – Darius Milhaud, frantziar musikagilea (j. 1892).
* 1975 – Per Wahlöö, suediar eleberrigile eta kazetaria (j. 1926).
* 1978 – Jens Otto Krag, Danimarkako lehen ministroa (j. 1914).
* 1979 – Louis Chiron, monakoar auto gidaria, 1 Formulako lasterketa batean parte hartu duen gidaririk zaharrena (j. 1899).
* 1982 – Martim Francisco, brasildar futbol entrenatzailea, 4-2-4aren asmatzailea (j. 1928).
* 1984 – Joseph Losey, estatubatuar zinema-zuzendaria (j. 1909).
* 1987 –
** Fred Astaire, estatubatuar aktore eta dantzaria, XX. mendeko dantzaririk bikainenetakoa (j. 1899).
** Raymond Ruyer, frantziar filosofoa (j. 1902).
* 1989 – Henri Sauguet, frantziar musikagilea (j. 1901).
* 1990 – Ilia Frank, errusiar fisikaria, 1958ko Fisikako Nobel Saria (j. 1908).
* 1993 – Patricia Ryan Nixon, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (j. 1912).
* 1994 – Jorgjia Filçe-Truja, albaniar sopranoa, Albaniako musika lirikoaren ikonoetako bat (j. 1907).
* 1995 – Yves Congar, frantziar elizgizona, ekumenismoaren bultzatzailea (j. 1904).
* 2002 – Yoshio Okada, japoniar futbolaria (j. 1926).
* 2005 – Max Roqueta, okzitanierazko idazlea (j. 1908).
* 2007 – Dorothea Orem, erizaintzaren teorikoa (j. 1914).
* 2008 –
** George Carlin, estatubatuar aktore, umorista eta idazlea (j. 1937).
** Gerhard Meier, suitzar idazlea (j. 1917).
* 2012 – Juan Luis Galiardo, espainiar aktorea (j. 1940).
* 2015 – Laura Antonelli, italiar zinema aktorea (j. 1941).
* 2017 – Quett Masire, Botswanako presidentea (j. 1925).
* 2018 – Reszo Nyers, hungariar politikari eta ekonomista (j. 1923).
* 2019 – Thalles Lima de Conceição Penha, brasildar futbolaria (j. 1995).
* 2020 –
** Alicia Asconeguy, uruguaiar margolari eta artista bisuala (j. 1949).
** Pierino Prati, italiar futbolaria (j. 1946).
** Joel Schumacher, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1939).
* 2022 –
** José Luis Balbín, espainiar kazetaria (j. 1940).
** Jüri Tarmak, estoniar atleta, gorako jauziaren aditua (j. 1946).
* 2023 –
** Stéphane Demol, belgikar futbolari eta entrenatzailea (j. 1966).
** Horst-Dieter Höttges, alemaniar futbolaria (j. 1943).
** Harry Markowitz, estatubatuar ekonomialaria, 1990eko Ekonomiako Nobel Saria (j. 1927).
* 2024 – Kamala Hampana, indiar idazle eta irakaslea (j. 1935).

## Jaiak eta urteurrenak

* Sehaska egutegiko izendegia: Elorri eta Antxieta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2663
* Multimedia: 22 June / Q2663