# Itsas herniaria

Itsas herniaria (Herniaria ciliolata) Caryophyllaceae familiako landare espezie bat da, Europa mendebaldeko kostaldean aurkitzen dena. Euskal Herrian kostaldean aurkitzen da, itsasadarretan eta dunatan.

## Taxonomia

Aleksandre Melderis botanikari letoniarrak deskribatu zuen Zientziarako 1957an Watsonia aldizkarian.
Frantsesez landare horri herniaire esaten zaio, dirudienez hernia sendatzeko duen propietateengatik.
Bi azpiespezie ezagutzen dira:
* Herniaria ciliolata subsp. robusta Chaudhri. Meded. Bot. Mus. Herb. Rijks Univ. Utrecht 285: 322 (1968)
* Herniaria ciliolata subsp. ciliolata Melderis. (1957). In: Watsonia 4: 42.
Sinonimoak:
* Herniaria ciliata Bab. in Trans. Linn. Soc. London 17: 453 (1836), nom. illeg.
* Herniaria ciliata var. babingtonii C.E.Moss in Cambr. Brit. Fl. 3: 10 (1920)

## Deskribapena

Zurtoin errestariak ditu, 30 cm artekoak eta nahiko adarkatuak. Zurtoin gazteak iletsuak dira, zaharrak alboetan soilik. Zurtoin horretan hosto eliptikoak ateratzen dira txandakatuta. 7x3 mm neurtzen dute eta haragitsuak dira. Korapiloko bi estipula dituzte.
Hostoen aurkako aldean lore multzoak agertzen dira. 7-15 loretako glomeruluak osatzen dituzte. Loreak sesilak dira, hau da, txortengabeak. Adar laburretan pilatuago daude eta adar luzeetan gehiago sakabanatzen dira. Lore bakoitza oso txikia da, gehienez 2 mm neurtzen dute. Pentameroak dira eta sepalo bereizi tenteak dituzte, ertz ziliatua dutenak, eta petaloak ia ez dira ikusten. Ondorioz loreak kolore berde-horixka du. 5 estamine eta estilo bat du.

## Habitata

Euskal Herrian Herniaria ciliolata subsp. robusta azpiespeziea aurkitzen da. Kostaldeko dunatan eta harkaitzetan hazten da, esate baterako Muskizen, Urdaibain, Gorlizen, Urola itsasadarrean, Zarautzen, Orion eta Biarritzen. Araba barnealdeko puntu zehatz batzuetan eta Trebiñuko konderrian ere agertzen da, zingiratan.

## Ugalketa eta bizi zikloa

Landare bizikorra da. Maiatza eta iraila artean loratzen da.

## Mehatxuak

Hareatzetako beste espezieen moduan presio handia jasaten du, alde batetik gizakiak eraikitzen dituen azpiegituren edo urbanizazioen ondorioz eta baita itsas-denboraleen eraginez ere. Horretaz gain kanpotik datozen landare inbaditzaileak ugaritzen ari dira, adibidez Sporobolus indicus, Stenotaphrum secundatum eta Oenothera glazioviana eta hauek itsas herniariarekin espazioarekiko lehian sartzen dira.
Gorlizeko populazioa da egoera onenean dagoena.

## Erabilera

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Sendabelar gisa erabiltzen da, infusioetan hartuta diuretikoa da. Antzina herniak tratatzeko erabili izan zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Zarauzko dunetako landaredia - Inurritzako Biotopoa. Aranzadi Zientzia Elkartea - Botanika Saila, 48 or. ISBN Dunetako arrauka..
* ↑ (Ingelesez) «Laidako dunei buruzko gida txikia by Ingurumena EJGV - Issuu» issuu.com 2013-03-02 (Noiz kontsultatua: 2025-01-12).
* 1 2 (Ingelesez) «Herniaria ciliolata Melderis | Plants of the World Online | Kew Science» Plants of the World Online (Noiz kontsultatua: 2025-01-04).
* 1 2 «Espezie Mehatxatuen EAEko Katalogoa» www.ingurumena.ejgv.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2024-02-23).
* ↑ «Tropicos» www.tropicos.org (Noiz kontsultatua: 2025-01-04).
* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Herniaria ciliolata subsp. robusta Chaudhri» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2025-01-04).
* ↑ «Browse» COL (Noiz kontsultatua: 2025-01-04).
* 1 2 3 4 «Euskadiko Naturari buruzko Informazio Sistema» www.ingurumena.ejgv.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-04).
* ↑ Néhémie MESLAGE, Franck HARDY, Josselin DUFAY. (2018). Observatoire de la biodiversité végétale du littoral des Pyrénées-Atlantiques - Bilan des travaux menés en 2017 v1.0. , 74 or..
* ↑ Zarauzjko dunetako landaredia - Inurritzako Biotopoa. Aranzadi Zientzia Elkartea - Botanika Saila, 30 or. ISBN Dunetako arrauka..
* ↑ Iñaki Aizpuru. Flora mehatxatua: Oinarri teorikoa, metodoak, kudeaketa tresnak eta Euskal Herriko egungo egoera. Udako Euskal Unibertsitatea, 15 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15568974
* Multimedia: Herniaria ciliolata / Q15568974
* Espezieak: Herniaria ciliolata