# Patricia Velásquez

Patricia Carola Velásquez Semprún (Maracaibo, Venevuela, 1971ko urtarrilaren 31) venezuelar modeloa, aktorea, filantropoa eta Venezuelako erregina ohia da. Miss Venezuela 1989an parte hartu zuen eta bigarren finalista izan zen. Queen of the World 1989 lehiaketan Venezuela ordezkatu zuen. Aktore gisa, Velásquez Anck-Su-Namun filmean egindako lanarengatik (1999) eta The Mummy Returns (2001) filmean egindako jarraipenarengatik da ezaguna batez ere. Wayuu herrikidea da, Guajira penintsulako herri indigena, Karibe itsasoaren gainean.

## Bizitza
### Lehen urteak

Patricia 1971ko urtarrilaren 31n jaio zen Maracaibo hirian, Zulian, sei haurrideetatik bosgarrena izan zen. Bere ama, Lidella Semprún, Wayu kolonbiar-venezuelar etnia indigena jatorrikoa zen eta bere aita, Aquiles Velásquez, mestizoa. Biak irakasleak ziren eta euren sei umeak hainbat lekutan hazi zituzten, hala nola, Maracaibon eta Barquermeton, Venezuelan, Pátzcuaron, Mexikon eta Parisen (Frantzia).
Nerabezarotik, Velasquezi arte eszenikoek atentzioa eman zioten, eta dantza artistikoaren bidez ikuskizunen munduan sartzen hasi zen.

### Lan ibilbidea
#### Modelo

1989an Miss Venezuela edertasun-lehiaketa ospetsuan parte hartu zuen, Guajira penintsula ordezkatuz, eta nahiz eta koroa nagusia irabazi ez, bigarren finalista postua lortu zuen eta Venezuela ordezkatu zuen nazioarteko lehiaketan: Queen of the World. Ez zuen sailkatzea lortu, baina gertaera hartatik mundura proiektatu zen.
Modelo lanetan Milan, Paris eta New Yorkeko pasareletan nabarmendu zen, azken hiri hori bere bizileku izanik bere modelo profesional ibilbideko denbora luzeenean, pasarelako erraldoiekin lan egitera eraman zuena, Lagerfeld, Chanel eta Dior, beste modako etxe ospetsu batzuen artean. 2002an, Wayúu Tayá irabazi-asmorik gabeko fundazioa sortu zuen, Wayutarrei laguntzeko, Kolonbiako eta Venezuelako indigena-taldeari. 2009ko maiatzaren 20an, New York hirian, Women Together erakundeko batzordearen eta Nazio Batuen Erakundeko (NBE) Kontseilu Ekonomiko eta Sozialaren aintzatespen bat jaso zuen, Wayuu Taya Fundazioaren bidez egindako lan humanitarioarengatik. Fundazio horrek Venezuelako indigenei mesede egiten die, euren kultura eta tradizioak errespetatuz.

#### Aktore

1992an, Kaliforniako Red Hot Chili Peppers taldearen Breaking the Girl bideoklipean kameo bat lortu zuen. Velásquez Anck-Su-Namun-en paperean agertu zen The Mummy filmean, 1999an; bere bigarren zatian The Mummy Returns (2001) eta Fidel! 2002an, Fidel Castroren lehen emaztearen papera egin zuen. Celia González pertsonaia izan zen CSI: Miami telesailaren 1. denboraldian (2002-2006), 4. denboraldiko lehen atalean, ingelesez "From the Grave" izenburua zuen atal horrek eta Karen Gaviolak zuzendu zuen. 2010ean Ugly Betty-ren azken denboraldian ere protagonista izan zen, argazki-saio batean aktore bat antzezten.
2007ko urriaren 16an Sony Entertainment Televisionek Latinoamerikarako eman zuen Ya es medio día en China late show-ean egindako aurkezpenean, The L Word telesail polemikoan parte hartuko zuela iragarri zuen, eta baieztatu egin zen telesail beraren barruan "Lez Girl" pelikularako deitutako aktore bat interpretatuko zuela. Donald Trumpek zuzentzen zuen The Celebrity Apprentice telebista saioaren 12. denboraldian parte hartu zuen, eta 6. atalean kanporatu zuten. Liz filmaren protagonista ere izan zen irailean, minbizia zuen lesbiana baten papera eginda.

### Filantropo

Wayuu Tayá, Zulia estatuko 500.000 Wayu-i laguntzeko Velásquez-ek 2002an sortu zuen fundazioa, bere helburu nagusia Venezuelako Guajiran kokatutako komunitate indigena horretako biztanleei itxaropena ematea zen, urteek aurrera egin ahala hazten joan zen lan filantropikoa. 2005ean, bere lehen ilusioa, eta garrantzitsuena, gauzatu zuen, "Teilatu Proiektua", 175 umeri hezkuntza, janaria eta osasun-arreta eskainita, eta 100 emakume baino gehiagorentzako lan- eta ikaskuntza-zentro bat sortuta Venezuelako Guajiran, gero aktibo jarraitu zuena. Wayúu Tayá erakundeak 42 boluntario inguru zituen Venezuelako Guajiran lanean, eta etorkizunean herrialdeko beste eremu indigena batzuetara zabaltzeko asmoa zuten, komunitate indigenen beharrak zirela eta.

##### Hezkuntza haurrei

Los Lechosos izeneko Programa: Programa horrek hezkuntza formala ematen zien baliabide mugatuak zituzten 310 haur baino gehiagori, 4 eta 12 urte bitartekoei. Proiektua, ikaskuntzarako espazio egoki eta seguruak izateko beharrarengatik. Hezkuntza-aretoak eraiki aurretik, wayuu gehienek “Los lechosos” izenez ezagutzen ziren zuhaitzen itzalpean jasotzen zituzten klaseak, eta haien azpian indigenek euritik eta eguzkitik babestu ohi ziren. “Tepichi Talashi”, wayuu hizkuntzan (wayunaiki) “etxe zoriontsua” esan nahi duena, Wayúu Taya Fundazioaren lehen eskolaurre eta lehen eskolaren izena izan zen. Erakunde horiek oinarrizko erraztasunak izan zituzten 300 haur baino gehiagok hezkuntza formaleko lehen zikloa egin zezaten. Bi hezkuntza egoitzetan eskolak gaztelaniaz eta wayuu euskalkian ematen ziren. “Wayúu Hezkuntzarako Teknologia (TEW)” programa Wayuu Tayá Fundazioak diseinatutako hezkuntza-proiektu bat da, eta, helburu du teknologia konputarizatuaren bidez, wayuu haurrak norbanako elebidun gisa prestatzen laguntzea, haien identitatea eta etnia bateko kide izatearen zentzua sendotzea eta haien komunitateak garatzeko lidergoa sustatzea. Proiektu berritzaile hori U.E. Jesús Redentorren hasi zen haurren auto-ikaskuntza gaitasunak estimulatzeko helburuarekin, beren ingurune soziokulturaleko elementuekin diseinatutako software multimedia tresnak erabilita.

##### Hezkuntza emakumeei

“Shukumajaya”, indigenen dialekto horretan hasiera esan nahi duena, erakunde horrek eraikitako lehen instalazioa identifikatzeko aukeratutako wayuu izena da, emakume indigenak bildu eta eguraldi txarretik babestuta lan egin dezaten. Shukumajaia bohio edo txuruata handi bat da, haiek ehuntzeko modukoa. Jarduerak etengabeak dira, eta askotarikoak, hala nola gaixotasunen prebentzioa eta hezkuntza. 2011ko martxoan, 2011. urteko Osasun Jardunaldi Integrala egin zen, eta Velásquez bertan izan zen lan horiek bultzatzen. 2011ko apirilean, Velázquez “El Mogú” eskolaren inaugurazioaren buru izan zen. Eskola hori Mara udalerrian dago, Zulia estatuan, eta 25 ikaslerentzako 8 gela, 2 bainu-modulu, kantxa anitza, sukaldea, haur-parkea eta zuzendaritza ditu. Estatuko eta nazioarteko prentsarekin harremanetan Velasquezek adierazi zuen: “Nahi dut, wayuu haur horiei lagundu behar diet. Komunitate horretako askok ez dute ikasten, nik autoestimua itzuli nahi diet. Denok sufritu dugu uneren batean geure buruarekiko maitasun faltarengatik, baita neuk ere, eta badakit ikasten jarrita aldaketa oso onak lortuko ditugula haiengan”.

## Bizitza pertsonala

Velasquez lesbiana da erabat. Alaba bat du, Maya, Lauren neska-lagun ohiarekin.

## Filmografia

Pelikulak :
| Urtea | Izenbruua | Pertsonaia | Zuzendaria |
| 1996 | El Jaguar | Maya | Francis Veber |
| 1997 | Eruption | Sarah Gilmore | Gwyneth Gibby |
| 1999 | Beowulf | Pendra | Graham Baker |
| 1999 | No Vacancy | Ramona | Maryus Vaysberg |
| 1999 | La momia | Anck-Su-Namun | Stephen Sommers |
| 2000 | Nena, olvídame | Carmen | Lisa Krueger |
| 2000 | Facade | Beth Galocca/Monica Roy | Carl Colpaert |
| 2000 | San Bernardo | Claudia | Joan Potau |
| 2000 | Turn It Up | Mara Dante | Robert Adetuyi |
| 2001 | El regreso de la momia | Meela/Anck-Su-Namun | Stephen Sommers |
| 2002 | ¡Fidel! | Mirta Díaz Balart | David Attwood |
| 2004 | Mindhunters | Nicole Wills | Renny Harlin |
| 2004 | Zapata, el sueño del héroe | Josefa | Alfonso Arau |
| 2004 | 12 días para navidad | Isabel | Martha Coolidge |
| 2011 | Cenizas eternas | Lorena Perales | Margarita Cadenas |
| 2011 | Almighty Thor | Karen | Christopher Ray |
| 2013 | Liz en septiembre | Liz | Fina Torres |
| 2016 | Guys Reading Poems | ama | Hunter Lee Hughes |
| 2017 | Pequeños héroes | Pilar (ahotsa) | Juan Pablo Buscarini |
| 2019 | The Curse of La Llorona | Patricia Álvarez | Michael Chaves |
| 2021 | List of a lifetime | Meg | Roxy Shih |
| 2021 | Free Dead or Alive | Soledad | Erik H. Bernard |
| 2021 | Malignant | Enfermera Velázquez | James Wan |
| 2022 | Brut Force | Mariela Vicuña | Eve Symington |
| 2022 | Satanic hispanics | Maribel | Alejandro Brugués, Mike Mendez eta Demian Rugna |
| 2024 | Maya | Camila | Julia Verdin |
| 2025 | No Address | Gabrielle | Julia Verdin |
Serieak :
| Urtea | Izenbruua | Pertsonaia |
| 2001 | Ed | Sonja Amata (5. atala) |
| 2002 - 2004 | American Family | Adela/Elena |
| 2004 | Arrested Development | Marta |
| 2004 | Rescue Me | Nez (1. denboraldia, atalak: 4 & 5) |
| 2005 | CSI: Miami | Celia (Temp. 4,. denboraldia, 1. atala) |
| 2007 - 2010 | The L word | Karina |
| 2010 | Ugly Betty | Victoria (4. denboraldia - 13. atala) |
| 2018 | Hawaii Five-0 | Teresa Estrada (9. denboraldia, 19. atala) |
Programak eta telerrealitatea :
| Urtea | Izenburua | Pertsonaia | Kanala |
| 1989 | Miss Venezuela 1989 | Hautagaia (Miss P. La Guajira) | Venevision |
| 2012 | The Apprentice | Parte-hartzailea | NBC |
| 2019 | Lo Nuestro saria | Aurkezlea | Univision |
| 2019 | Venezuela Aid Live | Aurkezlea | Hainbat kanal |

## Sariak eta aintzatespenak

| Urtea | Aintzatespena |
| 2009 | UNESCOren bakearen aldeko artista |
| 2009 | Women Together Award |
| 2010 | Solidarity Award |
| 2022 | Awards irudia |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Patricia Velasquez | Reparto, Producción» IMDb (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Vogue, Redacción. (2019-06-12). «Patricia Velásquez, la supermodelo venezolana de los 90, regresa renovada a la gran pantalla» Vogue (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Majo. (2025-01-31). «Patricia Velásquez: Biografía y películas de la actriz abiertamente lesbiana» Saficosmos (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ Patricia Velásquez, de las pasarelas a la Goajira. .
* ↑ «'I was deeply in love with Sandra Bernhard': World's first Latina supermodel Patricia Velasquez comes out as a lesbian in explosive new memoir» Daily Mail 5 de febrero de 2015.
* ↑ «First Latina Supermodel Patricia Velasquez Comes Out as a Lesbian» People 6 de febrero de 2015.
* ↑ Greenfield, Beth. (5 de febrero de 2015). «Despite Success as a Supermodel, This Mom Struggled With One 'Torturous' Secret» Yahoo Parenting.
* ↑ Teatro Baralt recivirá a Fina Torres y Patricia Velásquez en estreno nacional de "Liz en Septiembre". .
* ↑ Maligno: 8 películas y programas de televisión donde has visto al elenco - La Neta Neta. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q240901
* Multimedia: Patricia Velásquez / Q240901