# Isabelle Rapin

Isabelle Juliette Martha Rapin (Lausana, Suitza, 1927ko abenduaren 4a - Rhinebeck, 2017ko maiatzaren 24a) Neurologia eta Pediatriako irakaslea izan zen Albert Einstein Medikuntza Eskolan, New York hirian. Hainbat hamarkadatan, autismoaren esparruan erreferente nagusietako bat eta Neurologiako Amerikako Akademiako kidea izan zen.

## Biografia

Rapin Lausanan jaio zen, Suitzan. Ama Connecticutekoa zuen eta aita suitzarra. Umetatik irakurle amorratua izan zen. 9 urterekin hasi eta 19 bete arte nesken ikastetxeetara joan zen. Familia zientifiko batek inguratuta, 10 urte bete baino lehen mediku izatea erabaki zuen.
1946an hasi zituen ikasketak Lausanako Unibertsitateko medikuntza fakultatean, 100 ikasleko gela batean, zeinetatik dozena bat baino ez ziren emakumeak. 1951n neurologo pediatriko bihurtzea erabaki zuen, 12 astez Pitié-Salpêtrière ospitalean eta Parisko Hôpital des Enfants Maladesen egon ondoren. 1952an Lausanako medikuntza fakultatean graduatu zenean, lan ordaindu gutxi zegoen Suitzan, eta, beraz, Harvard Unibertsitatera, Yale Unibertsitatera, Johns Hopkins Unibertsitatera eta Estatu Batuetako Bellevue Ospitalera aurkeztu zen. Estatu Batuetara emigratu zuen 1953an, Bellevue Ospitalean pediatriako lanpostu bat eskaini ondoren. 1955ean doktore titulua jaso zuen bere tesia Suitzako Neurologia eta Psikiatria Artxiboetan argitaratu zenean.
Bere senarra, Harold Oaklander, 1958an ezagutu zuen eta 1959an ezkondu zen. Senarrak Columbiako Unibertsitatean amaitu zuen doktoretza, baina jakinda Isabellek ez zuela Albert Einsteinen Medikuntza Eskola utziko, hain prestigioduna ez zen lan bat onartu zuen handik gertu egoteko. Bi alaba eta bi seme izan zituzten.

## Ibilbidea

Rapin pediatriako espezialitatean sartu zen New Yorkeko Bellevue Ospitalean, eta neurologiako egoitza Columbiako Ospitale Presbiterianoko Neurologia Institutuan osatu zuen. Han ere ikerketa-beka bat izan zuen urtebetez. 1958an sartu zen Albert Einsteingo Unibertsitatean, eta 2012an hartu zuen erretiroa, 84 urte zituela.
Rapinek adierazi zuen hizkuntzaren nahasmenduetan eta autismoan zuen interesa areagotu egin zela Doris A. Allen doktorea Einstein Ospitalean sartu zenean, psikolinguistikan, psikologian eta hizkuntzaren nahasmenduetan eskarmentua baitzuen. Ehunka haur autista ebaluatu ondoren, jokabide- eta hizkuntza-erregresioak dituzten haur autistak dituzten gurasoen kontsulten herenak ikerketa biologikoa merezi duela ikusi zuen. Nahasmendu autista neurobiologikoa delako ideia finkatzen lagundu zuen, eta ez erantzun psikologikoa, gurasoen erantzukizuna arinduz. Diagnostiko kliniko baten oinarriak finkatzen eta haur horien pronostikoa eta bizi-kalitatea hobetuko zituen jokabide-tratamendu bat ezartzen lagundu zuen, baita helduaroan ere.
Baina bere karreraren obra nagusia irakaskuntza izan zen. «Fakultateko kide gisa 1958tik eta 2012an erretiratu zen arte (nahiz eta bere interes akademikoekin eta beste irakaskuntza-jarduera batzuekin jarraitu zuen), Medikuntza Fakultateko eta handik kanpoko lankide, egoiliar eta ikasle kontaezinen aholkularia izan zen».

### Izendapenak

Rapinek Haur Neurologiako Elkartea eta Haur Neurologiako Nazioarteko Elkartea sortzen lagundu zuen. Einstein Ospitalean Haur Neurologiako Zerbitzu eta Ikerketa Programa sortu zuen.
Haurren Neurologiako Elkartearen, Ameriketako Neurologia Akademiaren eta Nazioarteko Neuropsikologia Elkartearen kontseiluetan parte hartu zuen.

## Argitalpenak

2006ra arte, Rapinek 135 artikulu eta 75 liburu-kapitulu baino gehiago argitaratu zituen; bere liburuetako batzuk hauek izan ziren:
* Tuchman R, Rapin I (2006). Autism: A Neurological Disorder of Early Brain Development. MacKeith Press. ISBN 978-0444503633.
* Riva D, Rapin I, Zardini G (2006). Language: Normal and Pathological Development. John Libbey Eurotext Ltd. ISBN 978-2472006384.
* Rapin I (1996). Preschool Children with Inadequate Communication. MacKeith Press. ISBN 978-1898683070.
* Rapin I (1994). Handbook of Neuropsychology. 6. liburukia. Elsevier Science Ltd. ISBN 978-0444820600.
* Rapin I (1982). Children with Brain Dysfunction: Neurology, Cognition, Language, and Behavior. Raven Press. ISBN 978-0890048443.
* Haas RH, Rapin I, Moser HW (1988). Rett Syndrome and Autism. Year Book Medical Pub. ISBN 978-9990808179.

## Sariak eta aintzatespenak

The Boston Globek 1992an esan zuen Rapin "haurren gaixotasun neurologikoetan aditua zela, gaixotasun horiek aurkitu zituela eta, gainera, autoritate bat izan zela autismoaren esparruan". The New York Times-ek esan zuen: "askok autismoaren damatzat jotzen dute, Rapin doktoreak hamarkadak eman ditu ezintasun horren ikerketan".
Albert Einstein Medikuntza Eskolak adierazi zuen Rapin "lider bat zela haurren neurologiaren arloan... haurren nahaste neurogenetikoen arloan hainbat aurkikuntzaren egilea, autismoaren ulermena barne. 'Autismoaren ama' ezizenaz ezaguna izateaz gain, 'ospetsu' ere deitu izan zaio bere ikerketa-esparruan, eta beti 'gidatzen duen argia'." Rapin ohoratzeko, Einsteinek komunikazio-desordenei buruzko urteroko konferentzia bat ezarri zuen 2012an. Mark Mehler doktorearen arabera, "Munduko aditua da komunikazio pediatrikoaren nahasteen alorrean, eta bere ibilbidean zehar eremu oso baten ulermena definitu eta hobetu zuen". 2006an Einsteinek Rapinen omenezko nazioarteko sinposioa egin zuen.
Rapinen sariek eta aintzatespenek honakoak barne hartzen dituzte:
* Neurologiako Amerikako Akademiaren presidentearen saria.
* Albert Einstein Unibertsitateko Medikuntza Eskolako ohorezko ikaslea.
* Autismoari buruzko ikerketan Amerikako Autismo Elkartearen Bikaintasun Saria.
* Shriver Center saria.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Sandomir, Richard. (2017-06-09). «Isabelle Rapin, Who Advanced Concept of an Autism Spectrum, Dies at 89» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).
* ↑ «ISABELLE RAPIN Obituary (2017) - New York, NY - New York Times» Legacy.com (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).
* 1 2 3 4 5 «Dr. Isabelle Rapin: A Living Legend | Albert Einstein College of Medicine» web.archive.org 2020-08-09 (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).
* 1 2 (Ingelesez) Kenny, Alice. (2002-12-08). «When Autism Strikes» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).
* 1 2 3 4 5 6 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2018-01-25). «Isabelle Rapin, la neuropediatra que libró a las madres de la culpa del autismo» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).
* 1 2 3 (Ingelesez) Rapin, Isabelle. (2001-05-01). «Isabelle Rapin: An Autobiography» Journal of Child Neurology 16 (5): 352–356. doi:10.1177/088307380101600508. ISSN 0883-0738. (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).
* ↑ (Ingelesez) Sandomir, Richard. (2017-06-09). «Isabelle Rapin, Who Advanced Concept of an Autism Spectrum, Dies at 89» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).
* ↑ (Ingelesez) «Dr. Isabelle Rapin Bride oi a Teacher» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).
* 1 2 3 "Putting perspective on autism: a symposium in honor of Dr. Isabelle Rapin and her numerous contributions to the field". Medical News Today. December 13, 2006.
* 1 2 "Two are honored for aid to retarded". Boston Globe. June 9, 1992. p. 95..
* ↑ «AAN Announces 2010 Award Winners in Neurologic Research» web.archive.org 2013-12-30 (Noiz kontsultatua: 2025-01-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16734989