# Emakumeen ibilbidea Nobel Sarietan

Emakumeen ibilbidea Nobel Sarietan gizonezkoena baino murritzagoa izan da. Nobel Sariak zenbait arlotan (Kimika, Fisika, Literatura, Bakea, Fisiologia edo Medikuntza eta Ekonomia) ekarpen zientifiko edo kultural nabarmenengatik Suedian urtero banatzen diren sariak dira, nazioarte mailan eta euren arloetan garrantzitsuenak eta prestigiorik handiena dutenak. Sariak ematearen arduradunak Suediako Akademia, Suediako Zientzien Errege Akademia, Karolinska Institutua eta Norvegiako Nobel Batzordea dira. Alfred Nobelen 1895. urteko testamentuan ezarri ziren sari guztiak, ekonomiakoa izan ezik. Honek sari guztiak Nobel Fundazioak esleitu ditzala agindu du. Ekonomia Nobel Saria, edo Ekonomia Zientzietan Alfred Nobelen Omenez Sveriges Riksbank saria, 1968an sortu zuen Sveriges Riksbankek, Suediako Banku Zentralak, Ekonomia arloan egindako ekarpen nabarmenak saritzeko. Sari bakoitza aparteko batzorde batek ematen du: Suediako Zientzietako Errege Akademiak Fisika, Kimika eta Ekonomiako sariak ematen ditu, Suediako Akademiak Literatur saria ematen du, Karolinska Institutuak Fisiologia edo Medikuntzako saria eta Norvegiako Nobel Batzordeak Bakearen saria esleitzen du. Sari irabazle bakoitzak domina bat, diploma bat eta urteetan zehar aldatzen joan den diru kantitate bat jasotzen du.
2017ra arte, 844 gizon, 48 emakume (Marie Curiek bi aldiz irabazi zuen), eta 27 erakunde izan dira sarituak. seialau emakumek Bakearen Nobel Saria irabazi dute, beste hamalauk Literatura Nobel Saria irabazi dute, hamabi kNobel Saria jaso dute Fisiologia edo Medikuntzan, lauk Kimikako Nobel Saria irabazi dute, bik Nobel Saria lortu dute Fisikan eta batek, Elinor Ostromek, Ekonomia Zientzietako Nobel Saria jaso du. Nobel saria irabazi zuen lehen emakumea Marie Curie izan zen: 1903an Fisikako Nobel Saria irabazi zuen, bere senar Pierre Curie eta Henri Becquerelekin batera. Marie Curie da baita ere Nobel Sari bat baino gehiago irabazi duen emakume bakarra, 1911an Kimikako Nobel Saria irabazi baitzuen. Irène Joliot-Curiek, Curieren alabak, Kimikako Nobel Saria irabazi zuen 1935ean, eta Nobel Saria irabazi duten ama-alaba bakarrak dira. Urte bakar batean emakume gehien saritutako Nobel Sariak 2009koak izan ziren, bost emakumek irabazi zituztenean. Nobel Saria jaso duten azken emakumeak Tu Youyou eta Svetlana Alexievitx (2015) izan dira.

## Garaileak

| Urtea | Garailea | Herria | Eremua |
| 1903 | Marie Curie (Pierre Curierekin eta Henri Becquerelekin partituta) | Polonia Frantzia | Fisika |
| 1905 | Bertha von Suttner | Austria-Hungariako Inperioa | Bakea |
| 1909 | Selma Lagerlöf | Suedia | Literatura |
| 1911 | Marie Curie | Polonia Frantzia | Kimika |
| 1926 | Grazia Deledda | Italia | Literatura |
| 1928 | Sigrid Undset | Norvegia | Literatura |
| 1931 | Jane Addams (Nicholas Murray Butler-rekin partituta) | Ameriketako Estatu Batuak | Bakea |
| 1935 | Irène Joliot-Curie (Frédéric Joliot-Curie-rekin partituta) | Frantzia | kimika |
| 1938 | Pearl S. Buck | Ameriketako Estatu Batuak | Literatura |
| 1945 | Gabriela Mistral | Txile | Literatura |
| 1946 | Emily Greene Balch (John Raleigh Mott-rekin partituta) | Ameriketako Estatu Batuak | Bakea |
| 1947 | Gerty Cori (Carl Ferdinand Cori-rekin eta Bernardo Houssay-rekin partituta) | Ameriketako Estatu Batuak | Medikuntza |
| 1963 | Maria Goeppert-Mayer (J. Hans D. Jensen-ekin eta Eugene Wigner-rekin partituta) | Ameriketako Estatu Batuak | Fisika |
| 1964 | Dorothy Crowfoot Hodgkin | Erresuma Batua | Kimika |
| 1966 | Nelly Sachs (Samuel Agnon-ekin partituta) | Alemania Suedia | Literatura |
| 1976 | Betty Williams | Erresuma Batua | Bakea |
| 1976 | Mairead Maguire | Erresuma Batua | Bakea |
| 1977 | Rosalyn Sussman Yalow (Roger Guillemin-ekin eta Andrew Schally-rekin partituta) | Ameriketako Estatu Batuak | Medikuntza |
| 1979 | Ama Teresa Kalkutakoa | India Mazedonia | Bakea |
| 1982 | Alva Myrdal (Alfonso García Robles-ekin partituta) | Suedia | Bakea |
| 1983 | Barbara McClintock | Ameriketako Estatu Batuak | Medikuntza |
| 1986 | Rita Levi-Montalcini (Stanley Cohen-ekin partituta) | Italia Ameriketako Estatu Batuak | Medikuntza |
| 1988 | Gertrude B. Elion (James W. Black-ekin eta George H. Hitchings-ekin partituta) | Ameriketako Estatu Batuak | Medkuntza |
| 1991 | Nadine Gordimer | Hegoafrika | Literatura |
| 1991 | Aung San Suu Kyi | Birmania | Bakea |
| 1992 | Rigoberta Menchú | Guatemala | Bakea |
| 1993 | Toni Morrison | Ameriketako Estatu Batuak | Literatura |
| 1995 | Christiane Nüsslein-Volhard (Edward B. Lewis-ekin eta Eric F. Wieschaus-ekin partituta) | Alemania | Medikuntza |
| 1996 | Wisława Szymborska | Polonia | Literatura |
| 1997 | Jody Williams (Pertsonen aurkako Minak Galarazteko Nazioarteko Kanpainarekin (ICBL) partituta) | Ameriketako Estatu Batuak | Bakea |
| 2003 | Shirin Ebadi | Iran | Bakea |
| 2004 | Elfriede Jelinek | Australia} | Literatura |
| 2004 | Wangari Maathai | Kenya | Bakea |
| 2004 | Linda B. Buck (Richard Axel-ekin partituta) | Ameriketako Estatu Batuak | Medikuntza |
| 2007 | Doris Lessing | Erresuma Batua | Literatura |
| 2008 | Françoise Barré-Sinoussi (Harald zur Hausen-ekin eta Luc Montagnier-rekin) | Frantzia | Medikuntza |
| 2009 | Elizabeth Blackburn (Carol W. Greider-rekin eta Jack W. Szostak-ekin partituta) | Australia Ameriketako Estatu Batuak | Medikuntza |
| 2009 | Carol W. Greider (Elizabeth Blackburn-ekin eta Jack W. Szostak-ekin) | Ameriketako Estatu Batuak | Medikuntza |
| 2009 | Ada E. Yonath (Venkatraman Ramakrishnan-ekin eta Thomas A. Steitz-ekin) | Israel | Kimika |
| 2009 | Herta Müller | Alemania Errumania | Literatura |
| 2009 | Elinor Ostrom (Oliver E. Williamson-ekin partituta) | Ameriketako Estatu Batuak | Ekonomia |
| 2011 | Ellen Johnson-Sirleaf | Liberia | Bakea |
| 2011 | Leymah Gbowee | Liberia | Bakea |
| 2011 | Tawakkol Karman | Yemen | Bakea |
| 2013 | Alice Munro | Kanada | Literatura |
| 2014 | May-Britt Moser (John O'Keefe-rekin eta Edvard Moser-rekin partituta) | Norvegia | Medikuntza |
| 2014 | Malala Yousafzai (Kailash Satyarthi-rekin partituta) | Pakistan | Bakea |
| 2015 | Tu Youyou (William C. Campbell-ekin eta Satoshi Ōmura-rekin partituta) | Txina | Medikuntza |
| 2015 | Svetlana Aleksievitx | Bielorrusia | Literatura |
| 2018 | Donna Strickland (Gérard Mourou-rekin eta Arthur Ashkin-ekin partituta) | Kanada | Fisika |
| 2018 | Frances Arnold (Gregory Winter-ekin eta George P. Smith-ekin partituta) | Ameriketako Estatu Batuak | Kimika |
| 2018 | Nadia Murad (Denis Mukwege-rekin partituta) | Irak | Bakea |

## Erreferentziak

* ↑ «Alfred Nobel - The founder of the Nobel Prize» www.nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* 1 2 «Nobelprize.org - Nobel Prizes and Laureates» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* ↑ The Nobel Prize Awarders. 2008-10-15 (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* ↑ «All Nobel Prizes» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* 1 2 3 4 «Nobel Prize Awarded Women» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* ↑ «Nobel Prize Awarded Organizations» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* 1 2 «The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2009» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* 1 2 «The Nobel Prize in Physics 1903» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* ↑ «The Nobel Peace Prize 1905» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 1909» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Chemistry 1911» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 1926» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 1928» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «Jane Addams - Biographical» www.nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Chemistry 1935» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 1938» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 1945» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Peace Prize 1946» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physics 1963» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Chemistry 1964» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 1966» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Peace Prize 1976» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Peace Prize 1979» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Peace Prize 1982» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ Prize in Literature 1991
* ↑ «The Nobel Peace Prize 1991» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Peace Prize 1992» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 1993» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1995» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 1996» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Peace Prize 1997» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Peace Prize 2003» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 2004» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Peace Prize 2004» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2004» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 2007» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2009» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Chemistry 2009» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 2009» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Peace Prize for 2011 to Ellen Johnson Sirleaf, Leymah Gbowee and Tawakkul Karman - Press Release» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 2013» www.nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2014» www.nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Peace Prize 2014» nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2015» www.nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).
* ↑ «The Nobel Prize in Literature 2015» www.nobelprize.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q865089
* Multimedia: Women Nobel laureates / Q865089