OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Omara Portuondo

Omara Portuondo (Habana, Kuba, 1930eko urriaren 29a) kubatar abeslaria da, filin estiloko ikurretako bat dena.

## Biografia

Omara Portuondo 1930ean jaio zen Habanan. Bere aita Bartolome Portuondo zen, eta ama Esperanza Peliez. 1945ean dantzan hasi zen Tropicana lokalean, Habanan, bere ahizpa Haydeerekin batera. 1952an Las d'Aida laukotean hasi zen abesten, eta han egingo zituen 15 urte.
1959an bakarkako lehen lana atera zuen, Magia negra, Kubako musika eta jazz-a nahastuz. Eta 1967an bakarkako karrera hasi zuen. 1996an grabatu zuen Buena Vista Social Club diska, Kuban. 1998tik aurrera kontzertuak eman zituen talde horrekin munduko leku askotan.

## Sariak

* 1970: Varaderoko jaialdiko saria
* 1988: Alejo Carpentier medaila
* 2002: Felix Varela saria
* 2008: Disko tropikal onenaren saria Grammy latinoetan
* 2011: Gran Teatro de la Habana saria
* 2014: La Mar de Músicas saria

## Diskografia

* 1958: Magia negra
* 1966: Como un milagro
* 1967: Esta es Omara Portuondo
* 1967: Omara Portuondo
* 1974: Omara Portuondo y Martín Rojas.
* 1981: Y tal vez
* 1983: Omara Portuondo
* 1984: Jorrín
* 1984: Omara Portuondo canta el son
* 1991: Soy cubana
* 1995: Pensamientos
* 1995: Omara Portuondo
* 1995: Cuarteto Las D’Aída
* 1995: Palabras.
* 1996: Amigas
* 1997: La novia del feeling
* 1997: Desafíos
* 2000: Buena Vista Social Club presenta: Omara Portuondo (WCD059).
* 2000: Omara Portuondo - La colección cubana
* 2000: Veinte años
* 2004: Flor de amor.
* 2005: Lágrimas negras
* 2007: Duets
* 2007: Singles
* 2008: Gracias
* 2008: Omara Portuondo e Maria Bethania
* 2008: Omara Portuondo e Maria Bethania ao vivo (DVD).
* 2009: Gracias
* 2018: Omara Siempre (Egrem)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q237997
* Multimedia: Omara Portuondo / Q237997
# Eliades Ochoa

Eliades Ochoa Bustamante (1946ko ekainaren 22a) kubatar gitarrista eta abeslaria da, Santiago de Cubatik gertu dagoen Loma de la Avispakoa, Songo La Maya herriaren ekialdean.
Sei urte zituela hasi zen gitarra jotzen eta 1978an 1939an sortutako Cuarteto Patria taldean sartzera gonbidatu zuten, buru gisa. Guajiro baten itxura duen arren, eta oraindik bere markako cowboy-kapela janzten badu ere, bere sustraiak sonean daude, eta errepertorioan elementu berriak sartzen uzten bazioten soilik lider papera hartzea onartzen zuen. Gitarra jotzen du, tres eta gitarraren aldaera bat ere, bi soka gehigarrirekin. Buena Vista Social Club-ekin eta izen bereko Wim Wenders filmarekin (1999) parte hartzeak mundu osoan ospea lortu du.
2010ean Kubako eta Maliko hainbat musikarirekin disko bat grabatu zuen, tartean Toumani Diabaté, AfroCubism izenburupean.

## Diskografia
### Albumak

* Harina de maiz criolla (1980)
* Son de Oriente (1980)
* María Cristina me quiere gobernar (1982)
* Chanchaneando con Compay Segundo (1989)
* La parranda del Teror con el Cuarteto Patria (1992)
* A una coqueta (1993)
* Se soltó un león (1993)
* La trova de Santiago de Cuba. ¡Ay, mamá, qué bueno! (1995)
* Eliades Ochoa y el Cuarteto Patria (1996)
* Buena Vista Social Club (1997)
* CubÁfrica (1996)
* Cuidadito Compay gallo... que llegó el perico (1998)
* Continental Drifter (1999)
* Sublime Ilusión (1999)
* Tributo al Cuarteto Patria (2000)
* Estoy como nunca (2002)
* Las 5 leyendas (2005)
* AfroCubism (2010)
* Un Bolero Para Ti (2011)
* Mi guitarra canta (2011)
* Eliades y la Banda del Jigüe (2011)
* Lo más reciente de Eliades Ochoa (2012)
* El Eliades que Soy (2014)
* Lost and Found (2015)
* Los años no determinan (2016)

### Konpilazioak

* Grandes éxitos de Eliades Ochoa (2001)
* Cuarteto Patria 1965-1981 (2004)
* Guajiro Sin Fronteras: Grandes Exitos (2005)
* A la Casa de la Trova (2005)
* The Essential Collection (2005)
* Best of Buena Vista (2006)
* Colección Cubana (2007)

### Lankidetzak

* 1996 Manu Dibango, CD CubÁfrica
* 1996 Bévinda, CD Hasta siempre comandante
* 1998 Cyrius Martínez, CD De Santiago a Baracoa
* 1999 Charlie Musselwhite, CD Continental Drifter
* 1999 Hermanas Ferrín, CD Mi linda guajira
* 1999 Moncho (Ramón Calabuch Batista), CD Quédate conmigo
* 2000 Luis Eduardo Aute, CD Mira que eres canalla Aute!
* 2001 Jarabe de palo, CD De vuelta y vuelta
* 2004 Blof Umoja, CD Umoja
* 2010 Buena Fe, CD Pi 3,14
* 2010 William Vivianco, CD El mundo está cambiao
* 2011 Enrique Bunbury, CD Cantinas
* 2011 Lia (Ofelia), CD Lia, océano de amor
* 2013 David Blanco, CD Amigos
* 2013 Bob Dylan, Beste mundu batetik CDa
* 2014 Pupy y los que son son (César Pedroso), CD Sin límites
* 2016 María Ochoa, CD Guajira más Guajira

## Erreferentziak

* ↑ Jon Lusk. (11 December 2010). «REVIEW : AFROCUBISM» Soundsandcolours.com.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Eliades Ochoaren diskografia AllMusic.com webgunean
* Datuak: Q988845
* Multimedia: Eliades Ochoa / Q988845
# Jorge Bolet

Jorge Bolet (Habana, Kuba, 1914ko azaroaren 15a - Mountain View, Kalifornia, AEB, 1990eko urriaren 16a) Kuban jaiotako estatubatuar musikagilea izan zen.

## Biografia

1926-1935 urteen bitartean Filadelfiako Curtis Institutuan egin zituen ikasketak eta XX. mendeko musikagile nagusiak izan zituen irakasle: Josef Hofmann, Leopold Godowsky, David Saperton, Moriz Rosenthal. Ondoren Parisen eta Vienan jarraitu zituen ikasketak. Estatu Batuetara itzuli zenean orkestra-zuzendaritzaren alorrean hasi zen lanean Fritz Reinerrekin. Ondoren irakasle eta diplomatiko karrera hasi zuen. Curtis Instituten Rudolf Serkinen laguntzaile izan zen (1939-1942), Indian School of Musicen irakasle aritu zen (1939-1942), ondoren Bloomingtoneko Unibertsitateko irakasle izan zen eta 1977an Curtis Instituteko zuzendari. Aldi berean, Kubako enbaxadako kultura agregatua izan zen Washingtonen (1942-1945), eta amerikar kuartel orokorreko musika zuzendari Tokion. Hiri horretan egon zen bitartean Mikado opereta zuzendu zuen. Boléten errepertorioa Liszten eta Chopinen oinarritzen da. 1972. urtea arte etenaldi bat izan zen Boléten kronologian; urte horretan Carnegie Hallen arrakasta handiko errezital bat eskaini zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ « C comme Chopin », Improvisation so piano, Jean-Pierre Thiollet, Neva Editions, 2017, p.28. ISBN 978-2-35055-228-6

## Kanpo estekak

* Datuak: Q784036
* Multimedia: Jorge Bolet / Q784036
# Marina Busignani Reffi

Marina Busignani Reffi (San Marino, Italia, 1930 - San Marino, 2006) margolaria, eskultorea eta politikaria izan zen.

## Iblbidea

Boloniako Arte Ederren Akademian ikasi zuen, eta, 1956 eta 1989 artean, San Marinoko zeramika manufakturan lan egin zuen (SMA).
ASARTen (Associazione Sammarinese degli Artisti) sortzaileetako bat izan zen, eta Partito dei Socialisti e dei Democratici alderdian militatu zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 Bologna, Marina Busignani ReffiBorn1930San MarinoDied2006NationalitySammarineseAlma materAccademia di Belle Arti di. «Marina Busignani Reffi - Wikiwand» www.wikiwand.com (Noiz kontsultatua: 2025-01-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43380793
# Macarena García

Macarena García de la Camacha Gutiérrez-Ambrossi (Madril, 1988ko apirilaren 26a) telebistan, zineman eta antzerkian aritutako aktorea da. Blancanieves filmean egindako lanagatik Donostiako Zinemaldian Emakumezko aktore onenaren zilarrezko maskorra lortu zuen, eta baita emakumezko aktore errebelazio onenaren Goya Saria ere.

## Filmografia
### Telebista

Telesailak :
| Urtea | Telesaila | Pertsonaia | Katea | Oharra(k) |
| 2009 | Hospital Central | Cristina | Telecinco | Atal 1 |
| 2010 | El pacto | Ana Alcides | Telecinco | Telefilm |
| 2010 | El internado | Gema | Antena 3 | 6 atal |
| 2010-2012 | Amar en tiempos revueltos | Consuelo Muñoz "Chelo" | TVE | 199 atal |
| 2012 | Amar en tiempos revueltos: La muerte a escena | Consuelo Muñoz | TVE | Telefilm |
| 2011 | Punta Escarlata | Raquel Solís | Telecinco | 8 atal |
| 2011 | Hospital Central | Sol Martínez | Telecinco | 2 atal |
| 2012-2013 | Luna, el misterio de Calenda | Vera Mendoza Morales | Antena 3 | 20 atal |
| 2013 | Niños robados | Violeta | Telecinco | Telefilm |
| 2014-2015 | B&B, de Boca en Boca | Sonia Balboa Bermejo | Telecinco | 29 atal |
| 2015 | La española inglesa | Isabel | TVE | Telefilm |
| 2016 | Paquita Salas | Macarena | Neox | 2 atal |
| 2017-2020 | El Ministerio del Tiempo | Lola Mendieta | La 1 | 16 atal |
| 2018-2019 | La otra mirada | Manuela Martín Casado | La 1 | 21 atal |
| 2021-2022 | Paraíso | Paula Costa | Movistar + | 8 atal |

### Zinema

Filmak :
| Urtea | Filma | Pertsonaia | Zuzendaria | Oharra(k) |
| 2012 | Blancanieves | Carmen | Pablo Berger | Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra |
| 2013 | Todos están muertos | Nadia | Beatriz Sanchís | |
| 2015 | Palmeras en la nieve | Julia | Fernando González Molina | |
| 2016 | Villaviciosa de al lado | Sole | Nacho G. Velilla | |
| 2017 | La llamada | María Casado | Javier Ambrossi eta Javier Calvo | |
| 2017 | Que baje Dios y lo vea | Sara | Curro Velázquez | |
| 2019 | A pesar de todo | Lucía | Gabriela Tagliavini | |
| 2020 | El arte de volver | Noemí | Pedro Collantes | |

## Erreferentziak

* ↑ «François Ozonen 'Etxean' filmak Urrezko Maskorra irabazi du» EITB Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2022-02-17).
* ↑ «Goya 2013, irabazleak» EITB Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2022-02-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5988676
* Multimedia: Macarena García / Q5988676
# Jammu (hiria)

Jammu Indiako ipar-mendebaldeko hiria da, izen bereko barrutiaren gune administratiboa, neguan Jammu eta Kaxmirren batasunaren lurraldeko hiriburu bihurtzen dena. Tawi ibaiaren gainean dago, Srinagar hiriaren hegoaldean.

## Historia

Denbora batez, Dogra Rajput dinastiaren lurraldeetako hiriburua izan zen, XIX. mendean Ranjit Singhen domeinuaren parte bihurtuz. Gaur egun, tren- eta industria-zentroa da.
Jammu, bere antzinako tenplu eta santutegi hinduengatik, "Tenpluen Hiria" gisa ezagutzen da .

## Demografia

2011ko erroldaren arabera, Jammu hirian 502,197 biztanle zeuden. Gizonak biztanleriaren % 52.7 ziren; emakumeak biztanleriaren % 47,3.

## Iruditegia

* Raghunath tenplua
* Bahu gotorlekua
* Mubarak Mandi jauregia
* Amar Mahal

## Erreferentziak

* ↑ https://jammu.nic.in
* ↑ https://www.citypopulation.de/en/india/cities/jammukashmir/

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Jammuko webgune ofiziala.
* Datuak: Q255455
* Multimedia: Jammu (city) / Q255455
# Koaderno handia

Koaderno handia (jatorrizko frantsesez "Le Grand Cahier") (1986), Agota Kristofen eleberria da. Egilea bere bizitzan oinarritu zen eleberri hau idazteko. Hungarian Bigarren Mundu Gerrak, naziek , sobietarrek, eta Gerra Hotzak eragindako gerra, heriotza, gosea eta txirotasuna ezagutu zituen. Ahizpa bikia jaioterrian utzita erbesteratu behar izan zuen. Gertaera guzti hauek islatzen ditu liburuak.

## Ezaugarriak

Eleberriaren narratzailea bi anaia biki dira, idazteko gaitasuna hobetzeko idazten dute Koaderno Handian, bertan egia bakarrik idazteko baldintza ezartzen diote haien buruei. Gertaerak besterik ez dituzte idazten, hauek eragiten dizkien sentimenduak ez dituzte aipatzen, honek pertsonaiak urrun eta hotzak direla pentsarazi dezake.
Agota Kristofen beste eleberrietan bezala esaldiak laburrak dira, kapituluak motzak dira (3 edo 4 orrialdekoak gehienak), lekuek eta pertsonek ez dute izenik eta gertaera gogorrak gordinki deskribatzen dira.

## Laburpena

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Gerra garaian Amak bi anaia biki Hiri Handiko arriskuetatik aldentzeko Hiri Txikira eramaten ditu Amonarekin bizitzera. Bertan ez dute ez erosotasunik (ez dute ez oherik ez bainugelarik), ez eta maitasunik jasotzen (Amonak eta herritar gehienek gorroto dituztela dirudi); egunero egin behar dute lan baratzean eta animaliak bezala jan nahi badute. Eskolara joaterik ez dutenez, haiek sortutako ariketen bidez ikasten dute dena: idazten, atzerritarren hizkuntzak, mina jasaten, krudelak izaten, eskean ibiltzen, zirkinik egin gabe egoten eta gorrarena edo itsuarena egiten. Haien ikasteko gaitasuna harrigarria eta beldurgarria da. Gerraren bukaera gertu denean Ama bila datorkie, baina nahiago dute Amonaren etxean geratu. Une horretan obus batek Ama hiltzen du. Gerran eta gerra ondorenean ere egoera latzak eta ankerrak bizi dituzte, baina haien ariketei esker beti jakingo dute moldatzen, askotan ankerkeriaren aurrean beraiek ere ankerkeriaz jokatzen. Handik urte batzuetara, gaixo dagoen Amonari hiltzen lagundu ondoren, maite ez duten Aita etorriko da muga zeharkatzeko laguntza eskatzera. Aita mugako minak lehertarazteko erabili ondoren, bietako bat erbestera joango da eta bestea Amonaren etxean geratuko da.

## Pertsonaiak

* Anaia bikiak: protagonistak.
* Ama: Amonaren eskuetan uzten ditu umeak, Hiri Handian gertatzen diren bonbardaketatik salbatzeko. Obus batek hiltzen du, baita ofizial atzerritar batekin izandako alaba txikia ere.
* Amona: bakarrik bizi den atsoa. Sorgina deitzen diote Hiri Txikian.
* Aita: gerran dago. Gerra amaitu eta urte batzuetara agertzen da. Berriro agertzen da eleberriaren amaieran umeei muga zeharkatzeko laguntza eskatzeko .
* Erbiezpain: auzoko neska basatia. Bere ama itsuarekin bizi da. Bikiek babesten dituzte.
* Lehengusina: Amonaren eskuetan uzten duten neska, hori babesteko. Lehengusina deitzen diote bikiek susmoak ez sortzeko.
* Jenerala: Amonaren etxean bizi den jeneral bat, bikiei laguntzen die.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1171287
# Poliakrilato

Kimikan poliakrilatoak dira azido akrilikoa eta bere deribatuak, alkilo-esterrak bereziki, monomero gisa usatuz prestatzen diren polimeroak. Polimero hauen ezaugarri nagusiak gardentasun, hausturarako erresistentzia eta elastikotasuna dira.

## Sintesia

Poliakrilatoak erradikal-polimerizazioz prestatzen dira emultsio-polimerizazioz edo masa-polimerizazioz.
Kopolimeroak ere osatzen dituzte, etsenplurako azido metakrilikoaren esterrekin.

## Erabilera

Poliakrilatoak erabilera-esparru zabala dute: estaldurak, pinturak, erretxinak, adhesiboak eta kosmetika-produktuak, besteak beste.
Hauen artean ezagunenak poli(sodio akrilato)a, poli(etil akrilato)a eta poli(butil akrilato)a dira. Atzen bi hauei poliakrilato-kautxu esaten zaie eta beroarekiko eta olio mineralekiko erresistenteak dira.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Penzel, Erich. (2000). «Polyacrylates» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd) doi:10.1002/14356007.a21_157. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2025-01-05).
* ↑ Poth, Ulrich; Schwalm, Reinhold; Schwartz, Manfred; Baumstark, Roland. (2011). Acrylatharze. Vincentz Network ISBN 978-3-86630-820-6. (Noiz kontsultatua: 2025-01-05).
* Datuak: Q423145
* Multimedia: Polyacrylates / Q423145
# Daniel Aranguren Echeverría

Daniel Eugenio Aranguren Echeverría (Santa Clara, 1946ko maiatzaren 13a) kubatar ingeniaria eta Habanako Euskal Etxeko lehendakariordea da.

## Bizitza

1946ko maiatzaren 13an jaio zen Kubako Santa Clara hirian, Daniel Aranguren Mendizabal eta Emilia Etxeberria Murgiondo gipuzkoarren familian. Haren aita Legazpiko alkatea izan zen 1931tik 1933ra eta Gerra Zibila zela eta erbestera jo zuen.
Lau anai-arreba ditu: Libe, Begoña, Antonieta (Ameriketako Estatu Batuetan bizi direnak) eta Emilio (gaur egun Holguíngo apezpikua dena).
Gaztetan kirola egin zuen eta Kubako saskibaloi selekzioko kide izan zen. 1965ean ingeniaritza ikasten hasi zen, baina ez zituen ikasketak amaitu eta topografo gisa hasi zen Nekazaritza Erreformaren Institutu Nazionalean. 1976an itzuli zen Habanako Unibertsitatera eta 1981ean graduatu zen.
Nekazaritza Ministerioko Proiektu eta Ingeniaritza Enpresan lan egin zuen.
2015ean, 11. Euskal Herria Mugaz Gaindi Kuban mintegian eta argazki erakusketan parte hartu zuen. Urte bereko urrian Euskal Herria bisitatu zuen Kanpoan diren Euskal Gizataldeen VI. Mundu Batzarra zela eta. Harrera ofiziala izan zuen Legazpiko udaletxean. Horrez gain, 1990ean, 1997an eta 2001ean bisitatu zuen Euskal Herria.
Gloria Elena Gonzálezekin ezkondu zen. Alaba bat eta hiru biloba ditu.

## Lanak

* Proceso Inversionista en la Tecnología de Cultivo Protegido (Manual práctico para la producción protegida de hortalizas en Cuba liburuaren parte gisa, 2007)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 (Gaztelaniaz) Francos Lauredo, Aurelio, ed. «Daniel Aranguren Echeverría» Los puentes de la memoria: Vascos en Cuba. 6 Fundación Fernando Ortiz, 239-271 or. (Noiz kontsultatua: 2024-03-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) Iturria Savón, Miguel. «Una aventura peligrosa» Cubanet (Noiz kontsultatua: 2024-03-29).
* 1 2 3 «Harrera ofiziala Daniel Aranguren jaunari, Legazpiko lehen alkate errepublikanoa izan zenaren semea» Legazpiko Udala 2015-10-15 (Noiz kontsultatua: 2024-03-29).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Aranguren Echeverría, Daniel. «Proceso Inversionista en la Tecnología de Cultivo Protegido» in Casanova Morales, Antonio S.; Hernández Salgado, Julio C. Manual práctico para la producción protegida de hortalizas en Cuba. Editorial Liliana, 24-28 or. ISBN 978-959-7111-71-9. (Noiz kontsultatua: 2024-03-29).
* ↑ «11. Euskal Herria Mugaz Gaindi Kuban 2015» Euskal Kultura (Noiz kontsultatua: 2024-03-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) Limia, Cristina. ««Mi padre vivió toda su vida pensando en este pueblo»» El Diario Vasco 2015-10-15 (Noiz kontsultatua: 2024-03-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125213901
# Chinatown

    Artikulu hau auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Chinatown (argipen)».
Chinatown edo txinatar auzoa mundu osoko hainbat hiritan txinatarren auzoek hartzen duten izena da. Gune hauek, emigrazio txinatarren ondorioz sortzen hasi ziren XIX. mendearen amaieran eta hamarkada askotan banandutako gune izan ondoren, gaur egun merkataritza eta hainbat enpresen kokalekua izaten dira.

## Chinatown munduan zehar
### Asian

* Bangkok: Chinatown auzoaren erdigunea Yaowarat kalean dago eta Charoen Krung, Mungkorn, Songwat, Songsawat eta Chakkrawat kaleetan zehar hedatzen da.
* Ho Chi Minh Hiria
* Karachi
* Kuala Lumpur: Petaling kalean.
* Manila
* Nagasaki
* Singapur: Eu Tong San eta inguruko kaleetan zehar hedatzen da.
* Yangon

### Hego Amerikan

* Buenos Aires (Barrio chino)
* Lima (Barrio chino)

### Ipar Amerikan

* Boston
* Chicago
* Honolulu
* Los Angeles
* New York
* San Frantzisko
* Toronto
* Vancouver
* Habanako txinatar auzoa

### Europan

* Londres
* Manchester
* Paris (Quartier chinois edo Quartier asiatique), batez ere 13. barrutian

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Parisko Chinatown-a.
* Datuak: Q202509
* Multimedia: Chinatowns / Q202509
# José María Aguirre Valdés

José María Timoteo Aguirre Valdés (Habana, Kuba, 1843ko abuztuaren 22a - Jaruco, Habana, Kuba, 1896ko abenduaren 29a) XIX. mendeko militar kubatarra izan zen.

## Jatorria eta Hamar Urteko Gerra

José María Aguirre Valdés Habanan jaio zen, Kubako hiriburuan, 1843ko abuztuaren 22an. Historialari batzuek diote hamar egun lehenago jaio zela, abuztuaren 12an.
1868ko urriaren 10ean, Hamar Urteko Gerra (1868-1878) piztu zen, Kubaren independentziaren aldeko lehen gerra. Egia da gerra uhartearen ekialdean hasi zela eta, ondoren, erdialdera hedatu zela, baina ez zuen lortu mendebaldeko eskualdera iristea, Habanara, hain zuzen ere. Hala ere, habanar gazte askok Ekialdean borrokatzen zuten kubatarrekin bat egitea erabaki zuten.
Agirre gerrara joateko erabakia hartu zuen habanar gazte talde horretako kide izan zen. 1868. urtearen amaieran Nassau-ra joan zen, Bahametako hiriburura, eta Galvaniceko espedizioan sartu zen, Camagüeyn lehorreratu zena, 1868ko abenduaren 27an. Espedizio horretan Manuel de Quesada, Julio Sanguily, Antonio Zambrana eta Luis Ayestarán bezalako gizonak zihoazen.
Manuel de Quesada jeneral nagusiaren agindupean borrokatu zuen 1869ko abenduaren 17an kargutik kendu zuten arte. 1870eko urtarrila eta 1873ko maiatza artean, Camagüeyko dibisioko buruzagia zen Ignacio Agramonte jeneral nagusiaren agindupean borrokatu zuen. Agramonte Jimaguayúko guduan hil zen 1873ko maiatzak 11n. Bere tropak, ordutik aurrera, Máximo Gómez jeneral nagusiaren agindupean geratu ziren.
Gómezen agindupean, Agirre Palo Secoko guduan nabarmendu zen 1873ko abenduaren 2an, eta Guásimasko guduan arinki zauritu zuten 1874ko martxoan. Las Villasen inbasioan parte hartu zuen (1875-1876), Henry Reeve brigadierraren agindupean, hau, Yaguaramasko guduan hil zen arte, 1876ko abuztuak 4an. Handik denbora batera, Agirre koronel mailara igo zuten. 1877ko apirilaren 29an harrapatu zuten eta, hiru hilabete geroago, Ceutako (Afrika iparraldea) beste espetxe batera deportatu zuten.
1878ko otsailaren 10ean Zanjóngo Ituna sinatu zen, gerrari amaiera eman ziona, honen ondoren Aguirre askatu eta Estatu Batuetara erbesteratu zelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66314619
# Mariana Grajales pelotoia

Mariana Grajales pelotoia, herrian Las Marianas (Marianak) bezala ezagututa, Kubako Iraultzaren garaian Sierra Maestran emakumeez osatutako pelotoia izan zen.

## Sortzaileak

La Platan sortu zen, 1958ko irailaren 4ean. Gaur egungo Kuban Marianak aipatzen direnean bertako emakumeen balorea eta adorea adierazteko erabiltzen da. Emakume hauek Fulgencio Batistaren aurkako altxamenduan hartu zuten parte. Haren funtzioak, atzeragoardiako lanekin batera, armak erabiliz frontean ere eman ziren, emakumeek beraiek horrela eskatuta. Behin garaipena lortuta, gehienak anonimotasunean gelditu ziren, goi-karguak bete ez baitzituzten. Salbuespen batzuk izan ziren, hala ere: Haydée Santamaría, Melba Hernández, Vilma Espín, Celia Sánchez, Teté Puebla, Elvira Díaz Vallina edo Zaida Trimiño. Antza, proiektuaren bultzatzaile nagusietariko bat Celia Sánchez izan zen, Fidel Castroren kolaboratzaile gertua. Izena Mariana Grajales Coello (1815 -1893) borrokalari kubatarraren oroimenez aukeratu zuten.

## Borrokak

Entrenamendu egin ondoren Eddy Suñol komandantearen agindupean gelditu ziren. Suñolek hasiera batean pelotoi hori sortzearen aurka bazegoen, azkenik haien papera onartu zuen. Lehendabiziko borroka Cerro Peladokoan izan zen, egungo Bartolome Masó udalean, Granma probintzian. Emakume haietako batzuk primerako tiratzaileak zirela eta, Holguínen, Simón Bolivar IV. Frontea sortzeko bidaliak izan ziren. Las Marianas pelotoiak, bestetik, borroka desberdinetan jarraitu zuten: La Presan, Los Güiros... Azken honetan Suñol zauritua izan zen eta emakumeek agindua hartu zuten. Borroka gogorrena Guisakoa izan zen: hamar egunetan Batistaren ejerzioari aurre egin zioten. Pelotoia 1959ko urtarrilaren 1ean desegina izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.bbc.com/mundo/noticias/2011/12/111211_cuba_celia_sanchez_fidel_castro_rg.shtml

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Las Marianas Ecured webgnuean.
* (Gaztelaniaz): 2015ean Las Marianas pelotoiari eskainitako omenaldia.
* Datuak: Q27901836
# Andy Díaz

Andy Diaz (1995eko abenduaren 25a) Kuban jaiotako atleta italiarra da, jauzi hirukoitzean espezializatua. Kuba ordezkatu zuen 2017ko Munduko Txapelketetan, finalean zazpigarren amaituz. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen, baina ez zuen parte hartu Kuba ez ordezkatzeagatik. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Italiako selekzioarekin hartu zuen parte eta brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 03 ! | Jauzi hirukoitza |
| Diamond League ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | 01 ! | 01 ! | Jauzi hirukoitza |
| 2023 | 01 ! | 01 ! | Jauzi hirukoitza |
| Panamerikar Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Lima | 03 ! | Jauzi hirukoitza |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Athletics - DIAZ Andy» Tokyo 2020 Olympics (Tokyo Organising Committee of the Olympic and Paralympic Games).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29842310
# Enrique Figuerola

Enrique Figuerola (Santiago, 1938ko uztailaren 15a) kubatar atleta da, 1968an olinpiar txapeldunorde izatera iritsi zen 4x100 metroko proban espezializatua.

## Kirol ibilbidea

Mexiko 1968ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen 4x100 metroko erreleboetan, 38.40 segundoko denborarekin, Estatu Batuen atzetik iritsiz, 38.24 segundorekin munduko errekorra hautsi zuena, eta Frantziaren aurretik, bere taldekideak, Juan Morales, Pablo Montes eta Hermes Ramirez zirelarik.
* Datuak: Q589589
* Multimedia: Enrique Figuerola / Q589589