# Samaniego

    Artikulu hau Arabako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Samaniego (argipena)».
Samaniego Arabako hegoaldeko udalerria da, Arabako Errioxako eskualdekoa. Gasteiztik 41 kilometrora dago. 2019ko datuen arabera 316 biztanle dauzka 10,64 km²-ko eremuan banaturik.

## Geografia
### Udalerri mugakideak

* Iparraldean: Guardia eta Lagran.
* Hegoaldean: Mañueta eta Villabuena Araba.
* Ekialdean: Guardia eta Leza.
* Mendebaldean: Ábalos (Errioxako Autonomia Erkidegoa).

## Historia

Guardiaren menpekoa izan zen XV. mendera arte, noiz Gaztelako Erresumak konkistatu baitzuen. Ondoren, 1461. urtean Samaniego gotortu zuten. 1668ko irailaren 30ean hiribildu titulua lortu zuen, Karlos II.a Espainiakoak emana.
Udalerrian hiru herri gehiago zeuden behinola, gaur egun hustuak edo galduak: Pazuengos, Murriarte eta San Millán.

## Demografia

* Samaniegoko biztanleria

## Politika
### 2019ko udal hauteskundeak

2019ko maiatzaren 26ko udal hauteskundeen emaitzen ondorioz Samaniegoko alkatea EH Bilduko Maria Pilar Garmendia da:

### Alkateak

Hauek izan dira Samaniegoko azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia |
| Agapito Zuñeda Gonzalez | 1979 | 1983 | Euskadiko Alderdi Sozialista |
| Octaviano Iza Ruiz | 1983 | 1987 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Juan Antonio Zuñeda Estibaliz | 1987 | 1991 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Gonzalo Saenz de Samaniego Berganzo | 1991 | 1995 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Gonzalo Saenz de Samaniego Berganzo | 1995 | 1999 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Angel Bello Berganzo | 1999 | 2003 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Abilio Iza Ruiz | 2003 | 2007 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Abilio Iza Ruiz | 2007 | 2011 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Cristobal Zuñeda Berganzo | 2011 | 2015 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Cristobal Zuñeda Berganzo | 2015 | 2019 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Maria Pilar Garmendia Iparragirre | 2019 | 2023 | Euskal Herria Bildu |
| Maria Pilar Garmendia Iparragirre | 2023 | Jardunean | Euskal Herria Bildu |

## Garraioa

Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 9 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Armentia Trebiñu • Argote • Albaita • Baxauri • Obekuri • Navarrete • Bernedo • Meanuri • Meano • Ekora • Oion • Logroño (Portales)Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Armentia Trebiñu • Urizaharra • Leza (ospitalea) • Guardia • Guardia (hotel-gasolindegia) • Logroño (Portales) | Logroño (geltokia)⁠ |
| 10 | Logroño (geltokia) | Logroño (Portales) • Casablanca • Serna • Asa • Guardia (hotel-gasolindegia) • Guardia • Paganos • Nabaridas • Leza • Leza (ospitalea) • Samaniego • Abalose • Donebikendi Zuntzerra • Bastida | Haro⁠ |
| 17 | Bilbo | Zanbrana • Briñas • Haro • Bastida • Donebikendi Zuntzerra • Abalose • Samaniego • Leza (ospitalea) • Guardia • Asa | Logroño (geltokia) |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 22 | Guardia Leza Osp. | Oion • Ekora • Binasperi • Lantziego • Kripan • Bilar • Serna • Asa • Campillar • Mañueta • Eskuernaga • Samaniego • Lapuebla de Labarca • Eltziego • Paganos • Nabaridas • Leza | Guardia Leza Osp. |

## Kultura
### Jaiak eta ospakizunak

* Aste Santuko Berpizkunde igandean Judasen Erretzea ospatzen dute. Bertan, ohitura zaharrari jarraiki, panpina bat erretzen dute herriko espiritu gaiztoak uxatzeko.
* Irailaren 7tik 11ra, Bailarako Ama Birjina zaindariaren festak ospatzen dituzte.

### Euskara

Samaniegoko hizkuntz nagusia erdera da.

## Ondasun nabarmenak

* Jasokundearen eliza, XV. mendekoa. Gotorleku bezala eraiki zuten. Atari barrokoa du.
* Samaniego Jauregia, XVII. mendekoa. Egun, hotela da.
* Bailarako Ama Birjinaren baseliza, herrigunetik at dagoena, Bastidarako bidean.
* Bodegas Baigorri-ren eraikin modernoa, Iñaki Aspiazu arkitektoak diseinatua.

## Samaniegar ezagunak

* Gonzalo Saenz de Samaniego Berganzo (1966-), EAJko politikaria eta Eusko Jaurlaritzako sailburu ohia.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es 2020-03-21.
* ↑ (Gaztelaniaz) «La ilusión de aquellos Alcaldes de hace 40 años» Blog Rioja Alavesa (Noiz kontsultatua: 2020-03-09).
* 1 2 3 4 «Samaniego» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) Cañamero Redondo et al., Antonio. (1982). Enciclopedia Histórico Geográfica de Álava. Haranburu Editor, (IV. Liburukia) 22 or..
* ↑ «PSEk EH Bilduri eman dio alkatetza Samaniegon» Berria 2019-06-16 (Noiz kontsultatua: 2020-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2020-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Kripan, Leza, Moreda, Navaridas y Samaniego diseñan municipios sostenibles para 2030» El Correo 2020-03-05 (Noiz kontsultatua: 2025-01-31).
* ↑ «Aldaba jo dute Oionen - Arabako errioxa» Alea 2023-05-29 (Noiz kontsultatua: 2023-06-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2024-02-03).
* ↑ Artium: BODEGAS BAIGORRI. Arkitektura eta enologia

## Ikus, gainera

* Araba
* Arabako udalerrien zerrenda
* Arabako Errioxako kuadrilla

## Kanpo estekak

* Samaniego euskadi.net webgunean
* (Gaztelaniaz) Samaniegoko Udalaren webgunea
* (Gaztelaniaz) Samaniego Auñamendi entziklopedian
* Datuak: Q943857
* Multimedia: Samaniego (Álava-Araba) / Q943857
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Samaniego