# Eusko Jaurlaritza

Eusko Jaurlaritza Euskal Autonomia Erkidegoko gobernua da, hau da, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa herrialdeetan du eskumena. Eusko Jaurlaritzaren egoitza nagusia Arabako hiriburu Gasteizko Lakua auzoan dago; hortik dator maiz Lakuako Gobernua ezizenez ere aipatzea.
Jaurlaritzaren burua lehendakaria da (gaur egun, Imanol Pradales), eta bizileku edo egoitza ofiziala Gasteizko Ajuriaenea jauregian du. Eusko Jaurlaritzaren kontrola daraman erakundea edo parlamentua Eusko Legebiltzarra da, eta orobat lehendakaria aukeratzen duena. Legebiltzarraren egoitza ere Gasteizen dago.

## Historia
### Lehenbiziko Eusko Jaurlaritza

Eusko Jaurlaritza 1936an sortu zen, Espainiako Gerra Zibilaren garaian, eta aurreneko lehendakaria Jose Antonio Agirre izan zen. Lehenbiziko Eusko Jaurlaritzaren nahiz Lehendakaritzaren egoitza Bilboko Carlton hotelan egon zen. Eraikin hau 1919an Manuel Maria Smith arkitektoak diseinatu zuen eta Euskal Herriko Historia Garaikidearen gizarte eta kultur gertakizun garrantzitsu ugariren lekuko izan da, gaur egun Bilboko eraikin nabarmenetako bat delarik.
Autonomiak, ordea, ez zuen luze iraun: Francisco Francoren altxamendua nagusitu zenean, bertan behera gelditu ziren Euskadiko eta Kataluniako autonomia estatutuak.

#### Lehenengo Eusko Jaurlaritzaren programa

| « | Herriaren nahiei jaramon eginez eta espainiar Errepublikako Gorteek onarturiko Euzkadiko autonomia Estatutuan agertzen diren aginduak betez, behin-behineko Eusko Jaurlaritza osatu berri honek euskal herritarrei bere jardueraren programako puntu garrantzitsuenak agertu nahi dizkio; eta Jaurlaritza eratzen duten alderdi guztiek bat egiten duten zentrua izanik, premiazko helburutzat garaipena lortzea eta bakea ezarri eta antolatzea duela adierazten du gerra Kabinete moduan, hitzak berak duen esanahi osoa kontutan izanda. Beraz: Euskal herritar guztien banakako eta gizarteko eskubideak errespetatu eta bermatuko ditu eta, horren ondorioz, baita erlijio sinismen eta elkarte guztiak, elkarte horietako kideen eta euren ondasunen segurtasuna, betiere Konstituzioak ezartzen dituen aginduak kontutan hartuta. Izaera erlijiosoak ez die errurik kenduko legearen aurkako ekintza politikoetatik sortzen diren erantzukizunei. Behin-behineko Eusko Jaurlaritza bere lehendakariaren eta Defentsa Sailaren bitartez zuzenduko du gerra, aginte bakarra ezarriko du eta justizia militarraren kodera lotuta dauden milizia guztiak albait lasterren militarizatuko ditu (...). Eusko Jaurlaritzak zorrotz eutsiko dio ordena publikoari eta beharrezkoa balitz neurri gogorrak eta bereziak hartuko ditu (...). Ahalik eta arinen hasiko da foru ertzaintza eratzen; gaur egungo beharrizanei erantzuteko antolatuta dagoen eta modernoa eta eraginkorra den ertzaintza (...). | » |
| —1936ko estatutua et Eusko Jaurlaritza. Agintaritzaren egitasmoa, Gernikan, 1936ko urriak 7, Jose Antonio Agirrek eta bere aholkulariek sinatuta |||

### Erbestea

Behin Bilbo eta jada Euskal Herria osoa frankisten esku erorita, Eusko Jaurlaritzak bere egoitza Kataluniako Bartzelona hiriburura lekualdatzea erabaki zuen. Lehenbiziko egoitza, aurretik Eusko Jaurlaritzak Gràcia pasealekuan zuen Euskal Herriko Errefuxiatuen Babesetxea izan zen; ondoren eta behin-behinekoz, Kataluniako Generalitateak eskeinitako Pedralbesko jauregian kokatu zen. Egoera hura frankistek Bartzelona hartu eta Eusko Jaurlaritzak Frantziara ihes egin behar izan zuen arte luzatu zen.
* Eusko Jaurlaritzaren lehen erbestealdiko egoitzan, Bartzelonako Gràcia pasealekuan jarritako oroigarri plaka.
Erbesteratutako hainbat abertzaleen ekimenari esker Frantziako Paris hiriburuaren erdiguneko Marceau etorbideko 11. zenbakian zegoen jauregi bat baliatu zen, EAJk erosi zuena 1937an, eta bertan erbesteko Eusko Jaurlaritzaren egoitza kokatu zen.
1940ko maiatzean naziak Parisera sartzearekin batera, egoitza ezeztatu eta ondoren frankistek okupatu eta haien poliziaren egoitza bilakatu zuten. Halere, Ardatzeko potentziek Bigarren Mundu Gerra galtzeak Eusko Jaurlaritza Rue Marceau karrikara itzultzea ahalbideratu zuen.
Egokiera hartan jarraitzea ezinezkoa izan zitzaien. Espainiako Bigarren Errepublikaren jabegoak euren jabetzara iragateko zioen lege frankista bati jaramon eginez, 1951ko ekainaren 28an Frantziako Gobernuak Eusko Jaurlaritzaren egoitza zegoen jauregia husteko agindua eman zuen, horri Espainia frankistak Frantziako Gobernuari eginiko presio indartsuari gehitu zitzaion, ondorioz huste agindua finkoa eta atzerapausorik gabea bihurtu zen. Jose Antonio Agirreren zioenez bere bizipen lazgarrienetako bat jauregi honen desjabetzearena izan zen. Ordu ezkero Espainiako Gobernuak ez dio inoiz Eusko Jaurlaritzari jauregi honen jabetzarik itzuli, eta 1991n Cervantes Institutuaren Parisko egoitza han ipini zuen.
Gero, erbesteko Eusko Jaurlaritza hartako kide batzuek Parisko Rue Singer karrikako 48. zenbakian egoitza berri bat topatu zuten, erbesteko egoitza ofiziala leku segurura aldatzeko asmoz. 1965an etxebizitza berriak eraikitzeko erauziko zuten hiru solairuko etxalde zahar bat zen. 1979ko abenduaren 15eko Eusko Jaurlaritzaren Euskal Herriratze arte Rue Singer kaleko 50. zenbakiko sotoa Jesus Maria Leizaola lehendakariaren exekutiboaren kokalekua izan zen.

### Gaur egun

Franco hil eta diktadura amaitu zenean, trantsizio garaia ireki zen Espainian, eta handik pixka batera Gernikako Estatutua onartu zen. Ondorioz, 1979an, berriro abian jarri zen Eusko Jaurlaritza, eta Carlos Garaikoetxea lehendakari aukeratu zuten. 1980an Eusko Jaurlaritzaren egoitza Gasteiz hirian ezarri zen. Euskal Autonomia Erkidegoaren izaeraz, 2018ko maiatzean ETA desegiteko unean, Iñigo Urkullu EAEko lehendakariak Jean-René Etxegarairi adierazi zion bera dela "Euskal Herrian dagoen lehendakari bakarra". 2019ko martxoan, Jon Darpon Osasuneko sailburuak dimisioa eman zuen, Osakidetzako krisia zela-eta legebiltzarrak hura gaitzetsi baino lehenago.

## Egoitzak

1979ko Euskal Autonomia Erkidegoko Estatutuak agintzen duen bezala, Eusko Jaurlaritzaren egoitza nagusiak Gasteizen daude, EAEko hiriburua delako. Eusko Jaurlaritzak honako egoitzak ditu Gasteizen:

### Egoitza Nagusia

* Eusko Jaurlaritzaren Egoitza Nagusia (Gasteiz, Araba)

### Legebiltzarra

* Eusko Legebiltzarraren eraikina (Gasteiz, Araba)

### Lehendakaritza

* Ajuriaenea (Gasteiz, Araba): Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren egoitza eta bizileku ofiziala.
* Lehendakaritza (Gasteiz, Araba): Izen bereko erakundearen egoitza.

### Lurralde ordezkaritzak

* Eusko Jaurlaritzaren Arabako ordezkaritza (Gasteiz, Araba)
* Eusko Jaurlaritzaren Bizkaiko ordezkaritza (Bilbo, Bizkaia)
* Eusko Jaurlaritzaren Gipuzkoako ordezkaritza (Donostia, Gipuzkoa)

### Bestelakoak

* Artatza jauregia (Leioa, Bizkaia)
* Bizkaia Plaza eraikina (Bilbo, Bizkaia)
* Eusko Jaurlaritzaren egoitza nagusia.
* Ajuria Enea.
* Eusko Legebiltzarra.
* Lehendakaritzaren aireko ikuspegia.
* Artatza jauregia.

## Gaur egungo gobernua
### XI. Legealdia (2016ko azaroaren 24tik - gaur egun arte)

Eusko Jaurlaritzak hamaika sailetan banatuak ditu bere eginkizunak (lehendakaritzaz gain). Sail bakoitzaren buru, sailburu bat dago:

## Sariak

Eusko Jaurlaritza ondorengo sariak eta goraipeman ematen ditu:
* Lagun Onari goraipamena
* Lan Onari goraipamena
* Gernikako Arbolaren Gurutzea

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Esta era la situación en la que se produjo la decisión de trasladar la sede del Gobierno vasco a Barcelona, una situación marcada por los esfuerzos de racionalizar y mejorar la asistencia a los refugiados, por la llegada de una nueva oleada de vascos desde Francia y, tras los violentos enfrentamientos de mayo, por una mayor centralización de la política republicana. Como sede se eligió el mismo palacete en el Paseo de Gracia que había albergado a la Delegación, que cesó en sus funciones al ser absorbidos sus departamentos por las carteras correspondientes del gobierno. La presidencia se estableció en el palacio de Pedralbes [...].» Tan lejos, tan cerca. El Gobierno Vasco en Barcelona y las complejas relaciones entre el nacionalismo vasco y catalán. Ludger Mees, EHU.
* ↑ (Gaztelaniaz) Jauregi, Eduardo. (2010-05-29). «11, Avenue Marceau» Deia: 22-23. (Noiz kontsultatua: 2025-01-30).
* 1 2 3 4 Egoitzak. Lehendakaritza.
* ↑ Pérez Pérez, José Antonio. (2013). «Historia (y memoria) del antifranquismo en el País Vasco» Cuadernos de historia contemporánea (35): 41–62. ISSN 1988-2734. (Noiz kontsultatua: 2025-01-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) SL, TAI GABE DIGITALA. (2018-05-04). «Urkullu censura a Etchegaray en una entrevista a ‘Sud-Ouest’» naiz: (Noiz kontsultatua: 2018-05-05).
* ↑ Press, Europa. (2019-03-14). «Darponek dimisioa eman du» www.europapress.es (Noiz kontsultatua: 2019-03-16).
* ↑ Gernikako Estatutua. Eusko Jaurlaritza (Noiz kontsultatua: 2010-10-25).

## Ikus, gainera

* Lehendakaria
* Nafarroako Gobernua
* Euskal Hirigune Elkargoa
* Akitania-Euskadi euroeskualdea
* Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorra
* Akitaniako Eskualde Kontseilua

## Kanpo estekak

* Eusko Jaurlaritzaren webgunea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q2554299
* Multimedia: Basque Government / Q2554299