# Severa de Madariaga

Severa de Madariaga Basterrechea (Gernika, Bizkaia, 1871ko azaroaren 6a - Mallorcako Palma, 1946ko uztailaren 7a) Bizkaiko pedagogoa izan zen. Inka herrian Adopzio Alaba Kuttun egin zuten 2009an.

## Bizitza

Severa Bizkaiko Gernika-Lumo udalerrian jaio zen. Antonio Madariaga Zubiaga eta Carmen Basterrechea Hormaechearen alaba zen. Herri hartan ohitura zen bezala, bataio-egunean egun horretako santuaren izena jarri zioten. Irakasle ikasketak egin zituen Logroñoko Eskola Normalean, eta bertan nota bikainak lortu zituen, bere promozioko lehena izan zelarik (1890eko uztaila). Ondoren, haur-eskola publikoetarako oposaketak gainditu zituen, Valladoliden (1891ko maiatza).
Hogei urte zituela, Mallorcako Inca herrira joan zen bere ahizpa bat zaintzera, eta handik gutxira hil zen (1891ko abenduaren 11n).
Gernikara itzulita, Severa bere koinatu Pedro Ferrer Alzinarekin ezkondu zen 1892ko irailaren 28an. Pedro Incako alkatea izan zen; eta Incako ikastetxeko zuzendaria eta irakaslea, Aquinoko Santo Tomasen izenpean zegoena. Senar-emazteak Incara itzuli ziren eta sei seme-alaba izan zituzten: Carme, Severa (1903ko abuztuaren 22an hila); Joan, Pere (1910eko urtarrilaren 8an hila), Antònia, eta Pau —1936an Melillan destinatutako komandantea, altxamendu militarraren ondoren Bigarren Errepublikari leial mantendu zen eta 1936ko abenduaren 3an atxilotu eta fusilatu zuten.

### Ibilbidea

1894ko uztailaren 18an, Severak hitzaldi bat eman zuen Palmako Zentro militarrean, eta hainbat pertsona ospetsu bertaratu ziren, besteak beste, Manuela de los Herreros Sorá idazlea eta Margarida Caimari Vila olerkaria.
1900. urtearen hasieran, Severak Madariaga Akademia sortu zuen —Inkan egon zen lehen emakumeentzako eskola—. Hasiera batean El Barco kalean kokatuta zegoen, ondoren Plaça de Orient plazara igaroz. Hogeita hamar urtez iraun zuen Akademian, Inkako giro ekonomiko eta sozial ezberdinetako neskak izan ziren. Severinak agintariak eta ikasleen senideak gonbidatzen zituen ikasturtearen hasiera eta amaiera ekitaldietara, eta urtero beka bat ematen zuen ikasketa espedienterik onena zuen eta ikasketak ordaintzeko beharrezko baliabiderik ez zuen ikaslearentzat.
Ikasleen artean, Maria Beltran Suau aktorea dago, Antoni Torrandellen emaztea.
Severa hainbat komunikabidetako kolaboratzailea izan zen: El Católico Balear, El Heraldo de Inca eta La Ciudad egunkarietan.
1900eko apirilaren 28an, Severak hitzaldia eman zuen Can Vic-en, "Irudimenaren eta arrazoiaren eragina emakumearen heziketan" izenburupean. Ekitaldian, une hartako hedabide guztiak izan ziren: La Almudaina, Última Hora, Unión Republicana eta Eco de Inca. 1902an, Andreu Morey Amengual hezkuntza-ikuskatzaileak, Incako Eskola Publikora eta eskola pribatuetara egindako eskola-bisitaren ondoren, honako hau adierazi zuen: "(eskola horiek) lokal onak dituzte, bai higieneari dagokionez, bai baldintza pedagogikoei dagokienez, eta emaitzak onak dira... eta, bereziki, Madariaga andrearena, ezagutza zabalak eta haurtzaroko hezitzaile baldintza onak erakutsi dituena".
Severa "Fomento del Civismo" elkartearen ohorezko presidentea izan zen, "La Vanguardia Balear" argitaratzen zuena. Hainbat urtetan hitzaldiak eman zituen bere aretoetan, besteak beste: "Emakumeen sentimendu estetiko eta moral batzuei buruzko gogoeta arinak" (1918ko apirilaren 24a); "Asociación de madres cristianas"eko kide ere izan zen, baita Gurutze Gorriaren Zuzendaritza Batzordeko kidea ere. 1923ko azaroaren 30ean, Incako beste dama batzuekin batera, Victoria Eugenia Battenbergeko Espainiako erregina hartu zuen, Alfontso XIII.a erregearekin batera etorri zena. Handik urte batzuetara, Incako (1929) "Diada agrícola" izenekoan aktiboki parte hartu zuen emakume bakarra izan zen.
1931. urtearen amaieran edo hurrengo urtearen hasieran, Severa Palma de Mallorcara joan zen, eta Ripoll eta Cormenzana akademietan jarraitu zuen irakasle lanetan. Severa 74 urte zituela hil zen, 1946ko uztailaren 7an, biriketako lesio baten ondorioz, Marques Fuensanta karrereko 18. zenbakian. Son Valentiko hilerrian lurperatu zuten.
Inkako Udalak erabaki zuen herriko kaleetako batek Severa Madariaga izena eramatea, eta «Severa Madariaga» formazio proiektu bat egin zuen berdintasuna bultzatu eta sustatzeko.

### Bere pentsamendua

Severa de Madariaga XIX. mendearen azken herenean bere bizitza emakumearekiko begirada aldatzea ahalbidetzeko konpromisoa hartu zuten emakumeen taldeko kidea da. Emakume indartsuak ziren, aitzindariak, gizartearen erreforma prozesuarekin konprometituak eta etorkizunaz kezkatuak. Mallorcan sortu zen feminismoan sartzen da bere pentsamendua, errepublikanismotik gertu. Severa de Madariagaren feminismoa ideologia bat zen, hasieran ere, emakumeei prestakuntza ematearekin oso lotuta zegoena, baina izaera apurtzailerik izan gabe. Feminismo hori kritikoa zen misoginiarekin, eta borrokalaria gizonei atsegin ematea beste helbururik ez zuten emakumeekin, ahaztu egiten baitzitzaien euren hezkuntza eta prestakuntza lantzea.

## Sariak eta aintzatespenak

* Inka herrian bere izeneko kalea duo.
* 2009an Inka herriko Adopzio Alaba Kuttun.

## Erreferentziak

* ↑ Pieras Villalonga, Miquel. (2020). «La dona a Inca des d'una perspectiva històrica» Jornades de Estudis Locals. Inca (Universidad de las Islas Baleares) XXI: 7-45. doi:10.3306/JELINCA.21.7..
* ↑ Team Technova. (2009-10-29). De emprendedora fracasada a hija predilecta. Barcelona.
* 1 2 C., P.. (2009-10-27). Proclaman hija adoptiva a la maestra Severa de Madariaga. Inca.
* ↑ Pieras Villalonga, Miquel. (2020). «La dona a Inca des d'una perspectiva històrica» Jornades de Estudis Locals. Inca (Universidad de las Islas Baleares) XXI: 7-45. doi:10.3306/JELINCA.21.7..
* ↑ Pieras Salom, Gabriel. (2009-11-16). «Severa Madarriaga Basterrechea. Apunts biogràfics» Severa Madariaga Basterrechea, filla adoptiva de la ciutata d'Inca 2009..
* ↑ Martín, María. (2009-11-18). Recuperando la memoria de Severa de Madariaga. Palma de Mallorca, 4 or..
* ↑ Pieras Salom, Gabriel. (2009-11-16). «Severa Madarriaga Basterrechea. Apunts biogràfics» Severa Madariaga Basterrechea, filla adoptiva de la ciutata d'Inca 2009..
* ↑ Pieras Salom, Gabriel. (2009-11-16). «Severa Madarriaga Basterrechea. Apunts biogràfics» Severa Madariaga Basterrechea, filla adoptiva de la ciutata d'Inca 2009..
* ↑ Beltrán Suau, María (1886-1969). Madrid.
* ↑ Pieras Villalonga, Miquel. (2020). «La dona a Inca des d'una perspectiva històrica» Jornades de Estudis Locals. Inca (Universidad de las Islas Baleares) XXI: 7-45. doi:10.3306/JELINCA.21.7..
* ↑ Pieras Salom, Gabriel. (2009-11-16). «Severa Madarriaga Basterrechea. Apunts biogràfics» Severa Madariaga Basterrechea, filla adoptiva de la ciutata d'Inca 2009..
* ↑ Pieras Salom, Gabriel. (2009-11-16). «Severa Madarriaga Basterrechea. Apunts biogràfics» Severa Madariaga Basterrechea, filla adoptiva de la ciutata d'Inca 2009..
* 1 2 B., M.. (2016-09-08). Inca millora la seguretat en 14 punts pròxims als centres escolars. Inca.
* 1 2 Inca llança el projecte formatiu «Severa Madariaga» per impulsar i fomentar la igualtat. Inca 2021-10-13.
* ↑ Pieras Villalonga, Miquel. (2020). «La dona a Inca des d'una perspectiva històrica» Jornades de Estudis Locals. Inca (Universidad de las Islas Baleares) XXI: 7-45. doi:10.3306/JELINCA.21.7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116485176