OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Autorretratu

Autorretratua edo autopotreta pertsona batek bere buruari eginiko erretratua da. Margolaritzan artistari bere buruari buruzko azterketa sakona egitea eskatzen dio genero honek. Zenbait garaitan, XVI eta XVII. mendean esaterako, oso ohikoa zen margolari ospetsuek haien autorretratua egitea, horrela haien egile maila finkatzeko. Dena dela, autorretratua ez da beti genero errealista. Literaturan ere egin daiteke, prosopografia eta etopeiatik gertu.

## Lehenengo autorretratuak

Lehenengo autorretratuak Antzinaroan aurkitu izan dira. Egipton, K.a.1300 urtean Bek izeneko eskultore batek harrian bere autorretratua egin zuen, esaterako. Garai hartan, aberatsek bakarrik ahal zuten beren erretratuak betikotu. Hasieran bakarrik gizonak agertzen ziren. Pizkundea izan arte ez ditugu emakumezkoen autorretratuak ezagutuko. Orokorrean, lehen emakumea Catharina van Hemessen izan zen, 1548an.

## Adibide batzuk

* Sandro Botticelli: Autoerretratua, (1475).
* Hans Memling: Autoerretratua, (~1480).
* Alberto Durero Autoerretratua, (1493).
* Catharina van Hemesse-nen autorretratua.
* Sofonisba Anguissola (~1532 - 1625).
* Marie Bashkirtseff.
* Henri Richelet: Autoerretratua, (2000).

## Erreferentziak

* ↑ «autorretratu» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2023-03-07).
* ↑ «autoportrait | dictionnaire électronique français-basque | Nola Erran» nolaerran.org (Noiz kontsultatua: 2022-01-20).

## Kanpo-estekak

* (Ingelesez):Self Portrait History · Autorretratutik selfira.
* Datuak: Q192110
* Multimedia: Self-portraits / Q192110
# Bi Fridak

Bi Fridak (gaztelaniaz: Las dos Fridas) olio teknikaz Frida Kahlok 1939an egin zuen lana da. Ziur aski bere margolan ezagunena da. Irudian bi autorretratu ikusten dira, hau da, Frida bi aldiz agertzen da nahiz eta soineko desberdinak eraman. Nolbait, ispiluaren aurrean hartutako irudia ematen du.

## Historia

1939an, Frida sei hilabete baino gehiago zeraman New York eta Paris artean, bakarkako erakusketak zirela eta, Europako garaiko artista aipagarrienen aitortza lortu ondoren. Mexikora itzuli zenean, tristurak artista inbaditu zuen, Diego Rivera margolariarekin ezkondu ondoren, dibortzioa formalizatu zuen 1939ko azaroaren 6an, urtebete geroago berriro ezkonduko ziren arren. Hori guztiari bere min fisikoen hazkundea gehitu zitzaion. Nolabait, hori guztia lan honetan islatu zuen artistak.
Margolana 1940ko urtarrilan Mexiko Hirian egin zen Nazioarteko Erakusketa Surrealistan erakutsi zen. Kahloren eskuetan 1947 arte egon zen; urte horretan Arte Ederren Insitutu Nazionala erosi zion, ondoren, 1966an, Mexikoko Arte Modernoaren museoaren eskuetan uzteko. Gaur egun museo horretan ikus daiteke.

## Deskribapena

Lan honetan, Frida Mexikoko Tehuana soineko koloretsuarekin irudikatzen da, Diegok maite zuen jantzia zen. Bestean, Frida parpailazko jantzi zuri zahar bat ikusten da, Fridaren Europako bertsioan, senarrari gutxiago gustatzen zitzaiona. Arte historialari batzuek iradokitzen dute bi irudiek Fridaren ondare bikoitza sinbolizatzen dutela. Aita, Guillermo Kahlo, alemaniarra zen, eta ama, berriz, Matilde Calderón mestizoa zen (indiar baten alaba eta espainiarren ondorengoa).
Anatomia liburuetatik kopiatutako arteria edo odol hodi batek lotzen ditu bi Frida, eskuetatik bihotzetatik bistan. Ikusten da eskuineko Fridaren arteria Diego Riveraren erretratu txikian amaitzen dela; ezkerreko Fridaren arteria nahitaez ebaki egiten duela Fridak berak guraize kirurgikoekin, haren soineko zuria zipriztinduz. Atzean zeru gris bat ikus daiteke.

## Inspirazioa

Fridaren laguna zen Fernando Gamboaren arabera, margolariak Louvre museoan ikusi zituen bi lanetan oinarritu zen: Theodore Chassérieauren Las dos hermanas eta Gabrielle d'Estrées eta haren ahizpa bat margolan anonimoan.

## Erreferentziak

* ↑ https://mexicana.cultura.gob.mx/es/repositorio/detalle?id=_suri:MAM:TransObject:5cf178687a8a02382bfe146b
* ↑ https://web.archive.org/web/20211024041617/https://www.admagazine.com/estilo-de-vida/las-dos-fridas-todo-lo-que-debes-saber-obra-mas-famosa-frida-kahlo-20210708-8738-articulos.html
* ↑ https://www.culturagenial.com/es/cuadro-las-dos-fridas-de-frida-kahlo/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Margolana azaltzeko bideoa.
* Datuak: Q3232010
# Joaquín Sorollaren autorretratua

Autorretratua Joaquín Sororolla y Bastida margolari valentziarrak 1904ean egindako erretratua da. Gaur egun Sorolla Museoan gordeta dago, Madrilen. Mugimendu postinpresionistaren margolana da.

## Historia

Sorollak autorretratu asko margotu zuen, hamabost gutxienez, eta horietatik zortzi Sorolla museoan erakusten dira. Hemen jasotzen dugun margolan honetan bere ibilbidearen heldutasun eta arrakasta garai batean batean ikusten dugu, berrogei urte inguru zituenean, eta hori bere irduian adierazten da.

## Ezaugarriak

Sorolla bere estudioan agertzen da hemen. Handik espektadoreari begira dago. Begirada tinkoa, desafiatzailea erakusten digu. Koloreak, orokorrean, ilunak dira, serioak, baita bere jantzia ere. Ingurua ez dago zehaztasun handiaz jasota, dena dela: margolanak izan daitezkeen elementuak ikusten dira baina zirriborro moduan. Margolanaren elementu garbiena eta nagusia margolariaren irudia bera da.
Interpretazio aldetik, lan honetan Velazquez margolariaren eragin zuzena ikusi egin da, zehaz-mehatz Meninak margolanean agertzen den autoerretratuarena. Asko dira Velazquezen margolaritzatik hartutako elementuak: koloreak, Espainiako Urrezko Aroaren ohikoak, espazioaren sakontasuna, azken hau ormetako mihiseekin adierazita, iluntasuna, argiaren biltzea aurpegiaren eta alkandoraren lepo gainean...

## Erreferentziak

* ↑ Guía oficial Museo Sorolla. Sorolla museoa. ISBN 9788480036771.

## Kanpo estekak

* Sorolla museoaren informazioa.
* Datuak: Q21045432
# Autorretratua hondo urdinez

Autorretratua hondo urdinez (gaztelaniaz, Autorretrato con fondo azul) 1942an Ignacio Zuloaga margolariak bere buruari eginiko erretratua da. Ziur aski hauxe da margolariaren irudi ezagunena eta frankismo garaian, 1954an, 500 pezetako biletea marrazteko hori erabili zen hain zuzen, nahiz eta bere autorretratu bakarra ez izan.

## Deskribapena

Margolan honetan Zuloagak bere burua hondo urdin eta lauso baten gainean margotu zuen. Ertilaria kaleko arropaz jantzita ikusten dugu, baina eskuan lanerako paleta eta margoak prest ditu. Argiak aurpegiaren alde bat azpimarratzen dio, bestea argi-ilunetan gelditzen baita. Eskuineko eskuaren hatz bat barneko motzaren sakelan sartua du, eta horrek, era batez, margolanean tentsio puntu bat sortzen du.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20160914052845/http://www.tiendacoleccion.com/tienda/product_reviews.php?products_id=3997&language=es

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q27764545
# Judit eta Holofernes (Artemisia Gentileschi, Napoli)

    Artikulu hau Gentileschiren margolanari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Judith eta Holofernes (argipena)».
Judit eta Holofernes margoa, olio-pintura mihisean. Artemisia Gentileschi margolari italiarrak 1612 eta 1613 bitartean egindako lana da. Capodimonte Napoliko museo nazionalean gordetzen da.
Historialariek lan honi buruzko interpretazio biografiko asko egin dituzte, eta litekeena da Gentileschiren bizitzarekin zuzenki erlazionatua egotea: 1611. urtean, 19 urte zituela, Agostino Tassi pintoreak bortxatu egin zuen. Handik hain denbora gutxira lan hau margotu izana (Gentileschi Erroman bizi izan zen bitartean), lotua egon daiteke gertaerarekin. Konposizioan eta ekintzaren deskribapen indartsuan, indarkeria agerikoa eta mendekuzko amorrua oso ebidenteak dira: sinbolikoki bortxaketa baten epaitzat har daiteke, oso litekeena da hala izatea. Gainera, Juditen pertsonaian Gentileschiren autoerretratua dagoela uste izan da. Gaia, berriz, Judit eta Holofernesen istorioa, Bibliako Judithen liburuko pasartea, nahiko ohikoa zen garai hartan eta Gentileschiren aurrekari eta maisu estetikoak, Caravaggiok, margotu izan zuen adibidez.
Napolitik Bilbora etorri zen margolan hau 2008. urtean, Arte Ederren Museoan egin zen erakusketa batera.
Gentileschirentzat esanguratsua behar zuen artelanak nolabait, urte batzuen buruan berregin egin baitzuen beste margo batean, oso aldaketa txikiekin: Florentziako Uffizi Galerian dagoen margo berriagoan, Judithek soineko horia du urdinaren ordez.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Judith eta Holofernes | | Museo de Bellas Artes de Bilbao» Tienda del Museo de Bellas Artes de Bilbao (Noiz kontsultatua: 2019-06-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2247406
* Multimedia: Judith beheading Holofernes (Naples) by Artemisia Gentileschi / Q2247406
# Makakoaren autorretratua

Makakoaren autorretratua 2011n makako beltz eme batek David Slater britainiar argazkilariaren tresneria erabiliz ateratako argazki saila da. Wikimedia Commonsek argazki hauek argitaratu eta gero, 2013an Slaterrek argazkien copyrighta aldarrikatu zuen.
2014ko abenduan, Ameriketako Estatu Batuetako Copyright Erakundeak gizakiek ez egindako lanek Estatu Batuetan ez dituztela egile eskubiderik ebatzi zuen. 2016ko urtarrilean, San Frantziskoko epaile federala zen William Orrickek ebatzia berretsi zuen.

## Erreferentziak

* ↑ BBC News. (2013-8-7). Photographer 'lost £10,000' in Wikipedia monkey 'selfie' row. .
* ↑ Kravets, David. (2016-1-6). «Judge says monkey cannot own copyright to famous selfies» Ars Technica.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17596101
* Multimedia: Monkey selfie / Q17596101
# Marxismoak gaixoei osasuna emango die

Marxismoak gaixoei osasuna emango die (gaztelaniaz: El marxismo dará la salud a los enfermos) Frida Kahlok 1954an egin zuen margolana da. Olio teknika erabili zuen zuntz gogorra gainean. Mexiko Hiriko Frida Kahlo museoan erakuste da (La Casa Azul). 2009an, Alemaniako Gobernuaren laguntza bati esker zaharberritu zen. Sinbolismo handiko lana da.

## Deskribapena

Lanak 71x61 zm. ditu. Bertan, Frida bera aurkituko dugu, pinturaren erdian, makuluak askatuz. Burdinazko kortse bat ere badu (istripuagatik erabiltzen zuena aipatuz), eta esku batzuek eusten diote (marxismoa sendatzen dute). AEBetako arranoa ere aurkitu dugu, eta Karl Marxek berak arranoa itotzen. Mundua ere ikusten da, SESB eta Txina gorriz markatuta.
Obrak esanahi handia du atzean. Frida Kahloren bizitza izugarri gogorra izan zen, baina aldi berean kemenak eta itxaropenak markatua. Margolan honetan bera, zentzu bikoitzarekin, mundu hobe baterako bide bakarra marxismoa dela erakusten saiatzen da. Ez du bera bakarrik sendatu (makuluak jada ez ditu behar), baizik eta orain mugimendu marxistaren arimak (Karl Marx) AEBetako sinboloa, kapitalismoaren arima, hiltzen du, horrela mundua sendatuz.
Pinturan ideologia marxistaren ontasunak erakusten dituzten beste sinbolo batzuk ere agertzen dira, hala nola bakearen uso zuri handi bat koadroaren goiko eskuineko aldean. Koadroak erakusten du marxismoak ekarriko lukeen askapena erabatekoa eta bere sufrimendu propiotik askatuko lukeen sinesmen sakona, ia erlijiosoa.

## Erreferentziak

* ↑ https://artsandculture.google.com/asset/marxism-will-give-health-to-the-ill/HAElPPnYYlxEWA?hl=es
* ↑ https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/2012/el-marxismo-dara-salud-a-los-enfermos-de-frida-kahlo.html
* ↑ García Sánchez, Laura (2004). Frida Kahlo. Genios del arte. Juan Ramón Triadó Tur-ek koordinatuta. Madril: Susaeta. 88-89.or. ISBN 84-305-3640-X.

## Kanpo estekak

* Margolana Google Arts webgunean.
* Datuak: Q8773940
# Meninak

Meninak (gaztelaniaz Las Meninas) Diego Velázquezek 1656an egindako margolana da, egun Madrilgo El Prado museoan dagoena. Koadro honek osaera konplexu eta misteriotsua dauka, errealitateari eta ilusioari buruzko galderak dakartzana, bertako irudien eta ikuslearen arteko erlazioa bitxia baita. Konplexutasun horiek direla eta, Meninak Mendebaldeko margolanik entzutetsuenetakotzat jotzen da, eta erruz izan da aztertua .
Espainiako Filipe IV.aren jauregiko gela handi bat ageri da koadroan, bertan errege-erreginen gorteko zenbait pertsonaia daudela, hainbat adituren ustetan, argazki batean bezala irudikatuak. Haietako batzuk ikusleari begira daude, eta, beste batzuk, berriz, haien artean darabiltza. Margarita infanta gaztea margolanaren erdian dago, ohorezko damak (meninak, hain zuzen ere) inguruan dituela, baita beste pertsonaia batzuk ere, tartean bi nano eta zakur bat. Haien atzean, Velázquez bera ageri da, koadro handi baten atzetik lanean. Margolariak aurrera begiratzen du, ikuslearengana. Atzeko aldean ispilu bat dago, erregearen eta erreginaren soinak islatzen dituena. Haiek koadrotik kanpo leudeke, ikuslearen tokian edo.
Aurrealdeko pertsonaiak pintzelkada luze eta arinen bidez gorpuztu dira, argiaren ukitu xume batzuekin. Atzera egin ahala galtzen da bereizmena, eta atze-atzean daudenak ilunpean geratu dira ia. Teknika horri esker, halaber, hodei antzerako giroa antzematen da lanaren goiko partean, osaeraren zatirik goraipatuenetakoa. Irudikatutako tokia ohi baino konplexuagoa gauzatu du Velázquezek hemengo honetan, sabaia dakarren bakarra baita. Leihoetako zangoek eta eskuineko hormako koadroek areagotu egiten dute giroaren sakona.

## Erreferentziak

* ↑ Marías, Fernando (1999). Velázquez. Pintor y criado del rey. Madrid: Nerea. ISBN 84-89569-33-9.
* ↑ 1855ean, William Stirling-ek honela idatzi zuen: "Agidanez, Daguerreren asmazioari aurre hartu dio Velázquezek, eta, benetako gela bat eta benetako pertsonak hartuta, zeuden bezala, betiko paratu ditu oihalaren gainean." López-Rey (1999), Vol. I, p. 211.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208758
* Multimedia: Las Meninas / Q208758
# Ni neu

Ni neu (frantsesez: Moi-même) Henri Rousseau margolari frantsesak, «El duaner Rousseau» bezala ezagututa ("Rousseau muga enplegatu" euskaraz) 1890ean egindako olioa oihal gainean da. Egun Pragako Galeria Nazionalean ikus daiteke. Naïf estilokoa da.

## Paisaia-erretratua

Margolan honekin Henri Rousseauk genero berri bati hasiera eman ziola zioen, paisaia-erratratuarena alegia. Funtsean paisaia margotzean zetzan baina gaienan pertsona baten erretratua gehitzen zuen. Kasu honetan Parisko bere gustuko paisaia aukeratu zuen gainean haren autoerretratua lehen planoan ipiniz. Modu batez, paisaiak erretratuko pertsonaren irudiari beste informazio gehitzen dio.

## Deskribapena

Parisen paisai hiritar naïf baten gainean artistaren autoerretratua agertzen da. Rousseau oso serio agertzen da, beltzez jantzita eta bizar zainduaz. Atzean Sena ibaia ikusten dugu eta uretan itsasontzi bat, seinaleak egiteko itsas banderaz apainduta. Inguruan metalezko zubi bat, globo bat eta, atzean, banderekin nahastuta orduan inauguratu berria zegoen Eiffel dorrea. Elementu horiekin artistak modernitatearen aldeko jarrera erakusten du. Itsasontzi masta, bestetik, bere lanetan errepikatzen den elementua dugu.
Margolariak eskuetan ofizioko lanabesak erakusten ditu: paleta eta pintzela. Paletan bi izen irakur daitezke: «Clemence» (bere lehen emaztearen izena, Clemence Boitard) eta «Josefina» (bigarren emaztearen izena, Josefina Noury). Elementu horiek Rousseuaren barruko bizitzaren informazioak aderazten ziren. Dirudienez, aurretik beste idazkuna zegoen; hau ezabatu (antza «Pour ne pas les oublier», "zuek ez ahazteko" jartzen omen zuen) eta gainean bi emakumeen izenak margotu zituen. Ezkerreko solapan Frantziako gobernuak eman zion Les Palmes académiques sariaren intsignia erakusten zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.google.com/culturalinstitute/beta/asset/myself-portrait-–-landscape/ZwFZ1x7nhmrK0A
* ↑ http://www.bellasartes.gob.ar/coleccion/obra/8555

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): Pragako Galeria Nazionala.
* Datuak: Q3319184
* Multimedia: Myself: Portrait-Landscape by Henri Rousseau / Q3319184
# Ramon Casas eta Pere Romeu tandem batean

Ramón Casas eta Pere Romeu tandem batean Ramon Casasek 1897an Bartzelonan egindako olio-pintura da. Gaur egun Bartzelonako Arte Museo Nazionalean dago ikusgai.
Pintura honek Els Quatre Gatsen paretak apaindu zituen, Pere Romeuk zuzentzen duen modernista katalanen bilgunea, 1897an inauguratu zenetik 1900ra arte. Obra horma nagusian zegoen, mahai luze baten gainean. Mahai horren inguruan, Casas eta Rusiñol esertzen ziren, eta ondoan artista gazte batzuk, karrera hasi berria zutenak, baina urte gutxiren buruan Kataluniako artearen lehen lekuetan egongo zirenak, hala nola Isidre Nonell, Joaquim Mir, Ricard Canals edo Manuel Martínez Hugué. Mahai horren bueltan ere eseri ohi zen Picasso margolaria. Haientzat guztientzat, pintura hori oso ezaguna izan zen, 1900ean bere ordez jarri zena baino askoa gehiago (pertsonaia berberak kotxe bat gidatzen); izan ere, une hartan, solasaldi gazteek Parisa alde egin zuten. Badirudi Romeu eta Casas bizikleta batetik automobil batera pasatzea mende berrian ezagunagoa izango zen ibilgailuaren ondorioa zela.

## Erreferentziak

* ↑ Casas, Ramón, ed. (2001). Ramón Casas: el pintor del modernismo: Museu Nacional d'Art de Catalunya, Barcelona 31 de gener - 1 d'abril, 2001 ; Fundación Cultural MAPFRE VIDA, Madrid 11 d'abril - 17 de juny 2001. (1. ed. argitaraldia) Fundación Cultural MAPFRE VIDA [u.a.] ISBN 978-84-8043-077-7. (Noiz kontsultatua: 2023-07-01).
* ↑ Doménech, Ignasi; Quílez i Corella, Francesc M.. (2016). Ramon Casas: la modernitat anhelada [exposició, Museu de Maricel, Sitges, novembre de 2016-febrer de 2017, CaixaForum Madrid, març-juny de 2017, CaixaForum Palma, juliol-octubre de 2017]. Fundació Bancària "la Caixa" Viena edicions ISBN 978-84-9900-167-8. (Noiz kontsultatua: 2023-07-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4889277
* Multimedia: Ramon Casas i Pere Romeu en un tàndem / Q4889277
# Zutabe hautsia

Zutabe hautsia (gaztelaniaz: La columna rota) olio teknikaz mihise gainean eta taula aglomeratuan zabalduta, Frida Kahlok 1944an egin zuen lana da. 40 x 30.7 zentimetro ditu. Autoerretratu, sinbolismo handiko lana da. Mexiko Hiriko Dolores Olmedo museoan erakusten da gaur egun.

## Historia

1939an, Frida sei hilabete baino gehiago zeraman New York eta Paris artean, bakarkako erakusketak zirela eta, Europako garaiko artista aipagarrienen aitortza lortu ondoren. Mexikora itzuli zenean, tristurak artista inbaditu zuen, Diego Rivera margolariarekin ezkondu ondoren, dibortzioa formalizatu zuen 1939ko azaroaren 6an, urtebete geroago berriro ezkonduko ziren arren. Hori guztiari bere min fisikoen hazkundea gehitu zitzaion. Nolabait, hori guztia lan honetan islatu zuen artistak.
Margolana 1940ko urtarrilan Mexiko Hirian egin zen Nazioarteko Erakusketa Surrealistan erakutsi zen. Kahloren eskuetan 1947 arte egon zen; urte horretan Arte Ederren Insitutu Nazionala erosi zion, ondoren, 1966an, Mexikoko Arte Modernoaren museoaren eskuetan uzteko. Gaur egun museo horretan ikus daiteke.

## Historia

Lana Kahlok margotu zuen bizkarrezurreko ebakuntza kirurgikoa egin ondoren, 1925eko istripuaren ondoren izandako lesioen ondorioz. Aurrerantzean min handia ematen zion altzairuzko kortse bat eraman behar izan zuen.

## Deskribapena

Obran autore erdi-biluziaren autoerretratu bat ikusten da. Bizkarrezurra irudikatzen duen zutabe joniko zatitu batekin eta gorputza inguratzen dion kortse ortopediko batekin erakusten da bere burua. Gerritik behera mugitzen ari den izara batek estaltzen du. Tamaina ezberdineko dozenaka iltzeak zulatzen diote gorputza, egilaren mina adierazten. Fridaren aurpegia alde batera biratuta dago eta malko zuriak ditu begietatik irteten. Atzealdea pitzatutako gainazal berde bat da, eta zeruertz urdin bat.

## Interpretazioa

Obra egileak bere lesioen ondorioz gorputz osoan jasan zuen minaren sinbolo gisa interpretatu da. Kahloren obran iltzeak min fisikoaren adierazle gisa erabili ziren, minarekin estoikoki izan zuen etengabeko harremanaren adierazle gisa. Aurpegia malkoz erakusten da, baina ez du minik adierazten, eta horrek esan nahi du bere egoerari aurre egiteko erabakia hartu duela. Obraren konposizioak eta mantu zuriak martiri kristauen parekotasuna ezarriko lukete. Hondoko paisaia idorrak une hartan egileak sentitzen zuen atsekabearen eta bakardadearen sinboloak izango lirateke.

## Erreferentziak

* ↑ https://historia-arte.com/obras/la-columna-rota
* ↑ https://web.archive.org/web/20211024041617/https://www.admagazine.com/estilo-de-vida/las-dos-fridas-todo-lo-que-debes-saber-obra-mas-famosa-frida-kahlo-20210708-8738-articulos.html
* ↑ https://www.redalyc.org/pdf/874/87400307.pdf
* ↑ https://www.articulo.org/articulo/36/frida_kahlo_19071954_y_su_columna_rota.html

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Margolana azaltzeko artikulua.
* Datuak: Q21056477
# C'est pas moi (filma)

C'est pas moi 2024ko Leos Carax frantziar zinema zuzendariaren drama esperimentala da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Zuzendariaren 40 urtetik gorako filmografiaren autorretratu itxurako berrikuspen bat; hala, bere bizitzako etapa nagusiak zalantzan jartzen dituen bitartean, garai hartako beldur politikoak harrapatzea lortzen du.

## Aktoreak

* Denis Lavant : Monsieur Merde
* Leos Carax : ahotsa / bera
* Nastya Golubeva Carax : Nastya / pianista
* Katerina Golubeva : bera

## Erreferentziak

* ↑ sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q119292762
# Vasili Perov

Vasili Grigorevitx Perov (errusieraz: Васи́лий Григо́рьевич Перо́в; Tobolsk, 1834ko urtarrilaren 2a/1833ko abenduaren 21a - Kuzminki, 1882ko ekainaren 10a/maiatzaren 29a) errusiar margolaria izan zen. Errusiar errealismoaren funtsezko pertsonaia bat eta Peredvizhniki taldeko sortzaileetako bat izan zen.
1856an Moskuko Margolaritza, Eskultura eta Arkitektura Eskolan onartua izan zen. Akademiaren hainbat sari eta Alemaniara eta Frantziara bidaiatzeko beka bat jaso zituen. 1866an akademiko izendatu zuten eta 1871n Eskolako irakasle. Garai hartan Peredvizhniki taldearekin elkartu zen.

## Iruditegia

* Autorretratua (1851)
* Paris Ragman (1864)
* Aleksandr Ostrovski (1871)
* Fiodor Dostoievski (1872)
* Gizon zaharra (1868)
* Trenbidearen eszena bat (1868)
* Txori ehiztaria (1870)
* Haurrak lotan (1870)
* Pazko Prozesioa
* Etxezaina merkatariaren etxera iristen
* Pugatxoven epaiketa (1879)
* Fedearen aitorpenari buruzko eztabaida (1881)
* Ehiztariak atseden hartzen
* Sermoia herrian
* Monasterioko jangela

## Kanpo estekak

* Datuak: Q315237
* Multimedia: Vasilij Perov / Q315237
# Carolus-Duran

Charles Auguste Émile Durand, Carolus-Duran izenez ezaguna (Lille, 1837ko uztailaren 4a - Paris, 1917ko otsailaren 17a) frantziar margolaria izan zen.
1853an Parisera joan eta Carolus-Duran ezizena hartu zuen. 1859an Aretoan lehen aldiz erakutsi zuen eta 1859tik 1861era Suitzako Akademian ikasi zuen. Jaso zuen lehen eragina Gustave Courbeten errealismoa izan zen. 1862tik 1866ra Italian eta Espainian zehar bidaiatu zuen beka batekin eta Velázquezen margolaritzaz interesatu zen.
1870etik ia erretratuak bakarrik egin zituen eta Frantziako Hirugarren Errepublikako goi mailako gizartea erretratatu zuen.

## Iruditegia

* Madame Henry Fouquier (1876)
* Édouard Manet (1880)
* Anna Gould
* Natalie Clifford Barney (ca. 1886–1887)
* Marie-Anne, margolariaren alaba (1874)
* Marie-Anne Madame Feydeau (1897)
* Georges Feydeau (ca. 1900)
* Emily Warren Roebling (ca. 1896), Brooklyn Museum
* Merrymakers (1870)
* Le Baiser (muxua) (1868). Autorretratua emaztearekin.
* Mademoiselle de Lancey
* Mademoiselle Croizetteren zaldi-erretratua (1873)
* Olerkaria mandolinarekin (1887)
* Maria Pia Savoiakoa, Portugalgo erregina (1883)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q274901
* Multimedia: Carolus-Duran / Q274901
# Mariposas negras (filma)

Mariposas negras 2024ko David Baute espainiar zinema zuzendariaren marrazki bizidunetako film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Zenbait emakumeren istorioetan inspiratuta, gizadiaren etorkizun zalantzagarrirako bidaia bat proposatzen du filmak, abiapuntutzat Afrika, Karibea eta Asia izanik. Klima aldaketak eragina du Tanit, Valeria eta Shailaren bizitzetan. Planetako oso leku desberdinetako hiru emakume dira, baina gauza bat dute komunean: hirurek dena galduko dute Lurra berotzearen ondorioz, eta migratzera behartuta egongo dira.

## Erreferentziak

* ↑ «Iraganak badu zeresanik» Berria 2024-12-11 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126680631