# Navaridas

Navaridas edo Nabaridas Arabako hegoaldeko udalerria da, Arabako Errioxako Kuadrillakoa. Gasteiztik 43 bat kilometrora dago. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 219 biztanle ditu. Izen bereko herria udalerriaren erdialdean dago.

## Geografia
### Ingurune naturala

Mayor ibaiak iparretik hego-ekialdera ureztatzen du Navaridas udalerria. Herriburua eskuineko bazterrean dago.

### Udalerri mugakideak

* Iparraldean: Leza.
* Hegoaldean: Eltziego.
* Ekialdean: Guardia.
* Mendebaldean: Villabuena Araba.

## Historia

Antzina bi herrigune zeuden: Navaridas de Yuso eta Navaridas de Suso. Bigarrenak dokumentatua dagoen sute bat izan zuen 1366an, eta 1427rako desagertua omen zen. Guardiako jurisdikziokoa izan zen Navaridas, Nafarroako Erresumaren pean. Guardiatik 1668an banandu zen, Karlos II.a Espainiakoak hiribildu-titulu bat eman zionean.

## Demografia

* Navaridaseko biztanleria

## Politika
### Alkateak

Hauek izan dira Navaridasko azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia |
| Jose Luis Aldazabal Beitia/Echeita | 1979 | 1983 | Zentro Demokratikoaren Batasuna |
| Jose Luis Fernandez Saenz de Navarrete | 1983 | 1987 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Basilio Blanco Mauleon | 1987 | 1991 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Isaac Maria Majuelo Martinez de Bujo | 1991 | 1995 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Isaac Maria Majuelo Martinez de Bujo | 1995 | 1999 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Felix Martinez Aguiriano | 1999 | 2003 | Alderdi Popularra |
| Felix Martinez Aguiriano | 2003 | 2007 | Alderdi Popularra |
| Emilio Ramos Martinez de la Piscina | 2007 | 2011 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Miguel Angel Fernandez Gonzalez | 2011 | 2015 | Alderdi Popularra |
| Miguel Angel Fernandez Gonzalez | 2015 | 2019 | Alderdi Popularra |
| Miguel Angel Fernandez Gonzalez | 2019 | 2023 | Alderdi Popularra |
| Mikel Fernandez Calleja | 2023 | Jardunean | Euzko Alderdi Jeltzalea |

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 10 | Logroño (geltokia) | Logroño (Portales) • Casablanca • Serna • Asa • Guardia (hotel-gasolindegia) • Guardia • Paganos • Nabaridas • Leza • Leza (ospitalea) • Samaniego • Abalose • Donebikendi Zuntzerra • Bastida | Haro |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 22 | Guardia Leza Osp. | Oion • Ekora • Binasperi • Lantziego • Kripan • Bilar • Serna • Asa • Campillar • Mañueta • Eskuernaga • Samaniego • Lapuebla de Labarca • Eltziego • Paganos • Nabaridas • Leza | Guardia Leza Osp. |

## Kultura
### Jaiak eta ospakizunak

Herriko jai nagusiak ekainaren 2an ospatzen dira Ortegako San Joanen omenez. Abenduaren 7tik abenduaren 8ra, bestalde, Mañasko jaia antolatzen da.

## Ondasun nabarmenak

* Sortze Garbiaren eliza, harlanduz eraikia. Atari barrokoa du.
* Ortegako San Joanen baseliza, XVIII. mendekoa.
* Donejakueren baseliza gotiko berantiarra (XVI. mende ingurukoa), Eltziegorako bidean.
* Sodupetarren jauregia, XVIII. mendekoa.
* Santa Eulaliako nekropolia, X. mende ingurukoa.
* Alto de Castejón edo Kastejon Gainako aztarnategia

## Navaridastar ospetsuak

* Alvaro Sodupe Santander (1843-1889), militar eta kazetari karlista.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ Arabako herri izendegia (Euskaltzaindia)
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2020-03-21).
* 1 2 «Navaridas» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Consulta de resultados electorales. Ministerio del Interior» www.infoelectoral.mir.es (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La ilusión de aquellos Alcaldes de hace 40 años» Blog Rioja Alavesa (Noiz kontsultatua: 2020-03-09).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «La suerte sonríe al PP en Navaridas» El Correo 2011-06-07 (Noiz kontsultatua: 2025-01-29).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «El exalcalde de Navaridas deja el PP por «visiones diferentes» con la ejecutiva alavesa» El Correo 2024-06-11 (Noiz kontsultatua: 2025-01-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2020-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Navaridas inaugura su calle Madrid en presencia del alcalde Martinez Almeida» Diario de Noticias de Álava 2022-12-24 (Noiz kontsultatua: 2024-01-30).
* ↑ «Aldaba jo dute Oionen» Alea 2023-05-29 (Noiz kontsultatua: 2023-06-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2024-01-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) «“Es asombrosa la implicación de la gente para sacar adelante la Fiesta de la Vendimia”» Diario de Noticias de Álava 2023-09-17 (Noiz kontsultatua: 2024-01-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Navaridas apoya el cambio de nombre de la Cuadrilla de Laguardia-Rioja Alavesa» El Correo 2024-06-22 (Noiz kontsultatua: 2025-01-29).
* ↑ «de Sodupe Santander, Álvaro» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).

## Ikus, gainera

* Araba
* Arabako udalerrien zerrenda
* Arabako Errioxako kuadrilla

## Kanpo estekak

* Navaridas euskadi.net webgunean
* (Gaztelaniaz) Navaridas Auñamendi entziklopedian
* Datuak: Q1442870
* Multimedia: Navaridas / Q1442870
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Navaridas