OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Narutoko zurrunbiloak

Narutoko zurrunbiloak (japonieraz: 鳴門の渦潮, Naruto no Uzushio) Narutoko itsasartean (Naruto eta Awaji uhartearen artean) sortzen diren zurrunbilo ezagun eta ikusgarriak dira. Setonaikai Parke Nazionalaren barnean dago.
Itsasartea 1,3 km zabal eta bertan elkartzen dira Ozeano Barea eta Setoko Barne Itsasoa. Itsasaldietan, egunean birritan, ur kopuru handia sartzen da Setoko Barne itsasora eta birritan ur kopuru handia atera. Itsasartea estua izanik urka 13-15km/h abiadura hartzen du (udaberrian 20 km/h) eta honek 20 metroko diametrodun zurrunbiloak eratzen ditu.
Zurrunbiloak ikusteko modu egokiena Ōnaruto zubitik begiratzea edo itsasontziz inguratzea da.

## Iruditegia

* Narutoko zurrunbiloa.
* Ōnaruto zubia.
* ukiyo-e irudia.

## Ikus, gainera

* Setonaikai Parke Nazionala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1350120
* Multimedia: Naruto whirlpools / Q1350120
# Nadezhda Merder

Nadezhda Ivanovna Merder, jaiotzez Svetxina (errusieraz: Надежда Ивановна Мердер (Свечина); 1839 – 1906ko martxoaren 13a), N. Severin (errusieraz: Н. Северин) edo Nikolai Ivanovitx Severin (errusieraz: Николай Иванович Северин) izengoitiaz ere ezaguna, errusiar idazlea izan zen, eleberriak, ipuinak, saiakerak eta antzezlanak idatzi zituena.

## Bizitza

Nadezhda Merder familia noble batetik zetorren. Ivan Svetxin lur-jabe aberatsaren eta militar erretiratuaren alaba zen. Lehen idazlana, Ne v poriadke vestxei eleberri laburra, 1877an argitaratu zuen Otetxestvennyie zapiski aldizkarian. Delo, Zhivopisnoie obozrenie stran sveta, Russkaia mysl, Vestnik Jevropy, Russki vestnik, Istoritxeski vestnik eta Niva aldizkarietan ere kolaboratu zuen. Hainbat antzezlan idatzi zituen, hala nola Supruzheskoie stxastie (1884), Poznakomilis eta Pereputala. Guztira fikziozko ehun idazlan baino gehiago sortu zituen.

## Lan hautatuak
### Eleberri luzeak

* Vsia txuzhaia (1885)
* Posledni iz Vorotyntsevykh (1892)
* Tragizm bezvolia (1902)
* Zvezda Tsesarevny (1906)
* V smutnyie gody
* Otzhivxie tipy
* Korzhinskie korxuny
* V godinu bedstvi
* Avantiuristy
* Vorotyntsevy
* V poiskakh istiny
* Pered razgromom

### Eleberri laburrak

* Ne v poriadke vestxei (1877)
* Tsarski prikaz
* Tainy brak

### Antzezlanak

* Supruzheskoie stxastie
* Poznakomilis
* Pereputala
* Za Volgoi (Pavel Svobodinekin batera)
* Generalxa Matriona (Viktor Krylovekin batera)

### Bestelako idazlanak

* Vospominania o Vere Ivanovne Annenkovoi
* Pamiati S. A. Leontievoi-Levitskoi

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* 1 2 (Errusieraz) «Северин (Мердер)» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. XXIX Санкт-Петербург (argitaratze data: 1900), 297 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* 1 2 (Errusieraz) «Некролог Н. И. Мердер» Исторический вестник (Санкт-Петербург) 104: 330-331. 1906.
* 1 2 (Errusieraz) Военский, Константин. (1906). «Памяти Н. И. Мердер» Исторический вестник (Санкт-Петербург) 104: 557-569..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4290780
# Eli Pagola

Elixabet Pagola Apezetxea (Ereñotzu, 1995), ezagunagoa Eli Pagola izenaz, gipuzkoar bertsolaria da.
2015eko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketan parte hartu zuen. 2018an Xenpelar saria irabazi zuen.

## Txapelketak

* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa
** final-laurdenak (1): 2015
** final-zortzirenak (1): 2019

## Sariak

* Plazatik Gaztetxera (1): 2015 (Eñaut Martikorenarekin batera)
* Xenpelar saria (1): 2018
* Hernandorena saria (1): 2018
* B-lañon saria (1): 2018
* Argi Baltza (1): 2024

## Erreferentziak

* 1 2 Eli Pagolak irabazi du Xenpelar Saria. 2018-12-10 (Noiz kontsultatua: 2019-04-29).
* ↑ «Plazatik Gaztetxera (14. 2015) - Aldizkakoa - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-24).
* ↑ «Eli Pagola, Hernandorena Bertsu Sariketako Xapeldun -» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2024-06-24).
* ↑ «Eli Pagola irabazle B-Lañon sariketan, Gernika-Lumon» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-24).
* ↑ «Eli Pagolak irabazi du Argi Baltza» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63384804
# Esmirnako okupazioa

Esmirnako okupazioa 1919-1922ko Greko-Turkiar Gerraren testuinguruan gertatu zen. Esmirnako hiria bera, hiriaren inguruko lurralde esparru zabalarekin batera 1919ko maiatzaren 15etik 1922ko irailaren 9ra Greziako okupazio militarra jasan zuen. Potentzia aliatuek Esmirnako Zonaldearen sorrera baimendu zuten Lehen Mundu Gerraren ostean, nagusiki eremuko jatorri greziarreko populazioa babesteko asmoz. 1919ko maiatzaren 15eko greziar lehorreratzea tokiko greziar populazioak ospatu zuen, baina berehala indarkeria etnikoa eragin zuen inguruan. Indarkeriak okupazioaren nazioarteko aldekotasuna murriztu zuen eta turkiar nazionalismoaren gorakada ekarri zuen. Aristeidis Stergiadis, Esmirnako goi komisarioak gogor egin zuen administrazioak turkiarrei egindako diskriminazioaren aurka; hala ere, tirabira etnikoak eta diskriminazioa jarraitu zuten. Stergiadis errefuxiatu greziarrak birkokatzeko proiektuetan lanean hasi zen ere. Esmirnako unibertsitate baten osaketan eta osasun publikoko proiektu batzuetan parte hartu zuen baita. Orokorrean Esmirna Anatoliako greziar tropen operazio base handia izan zen.
Esmirnako okupazioa 1922ko irailaren 9an amaitu zen, Kemal Atatürk buru zuten tropek hiria hartu zutenean. Turkiarrek Esmirna hartu ondoren jendailak Krisostomo apezpiku ortodoxoa hil zuen, eta egun batzuk geroago Esmirnako Sute Handiak hiri gehiena erre zuen (greziar eta armeniar herritarren auzoak nagusiki). Greziar eta armeniar heriotzak 10.000 eta 100.000 artean zenbatu dira. Esmirnako okupazioa amaitzearekin batera Greko-Turkiar gerra de facto amaitu zen ere, Anatoliako frontea amaitu baitzen. 1923ko uztailaren 24an bi aldeek Lausanako Hitzarmena sinatu zuten, de iure gerra amaituz.

## Erreferentziak

* ↑ Clogg, Richard. (2021-01-15). A Concise History of Greece. Cambridge University Press ISBN 978-1-108-95392-4. (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* ↑ Frank, Matthew. (2002-10). «Fires of Hatred: Ethnic Cleansing in Twentieth-Century Europe by Norman M. s> Naimark (review)» Slavonic and East European Review 80 (4) doi:10.1353/see.2002.0102. ISSN 2222-4327. (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* ↑ Korb, A.. (2013-01-18). «The Balkans: Revolution, War, and Political Violence since 1878, by Mark Biondich» The English Historical Review 128 (531): 468–470. doi:10.1093/ehr/ces393. ISSN 1477-4534. (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* ↑ Rummel, R. J.; Horowitz, Irving Louis. (2018-02-06). «1,883,000 Murdered Turkey's Genocidal Purges» Death by Government (Routledge): 209–239. ISBN 978-0-203-79375-6. (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
# Maider Arregi

Maider Arregi Markuleta (Oñati, Gipuzkoa, 1996) gipuzkoar bertsolaria da. 2014ko Gipuzkoako eta Euskal Herriko eskolarteko bertsolari txapelketak irabazi zituen. Filosofian graduatua da. Militante transfeminista da: ‘Infernua Bizirik’ taldean eta ‘Donostiako Transmaribollo Asanblada’-n militatzen du.
2021ean Lehenengo Señora Sariketa antolatu zuen beste zenbait emakume bertsolari eta bertsolari feministaren batera.

## Bertsolaritza
### Txapelketak

* Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txapeldun (1): 2014.
* Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txapeldun (1): 2014.
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
** Finalerdiak (1): 2024
** Final-laurdenak (2): 2015 eta 2019

## Sariak

* B-lañon saria (1): 2015
* Abra saria (1): 2017
* Hernandorena saria (1): 2017
* Lizardi saria (1): 2019
* Señora sariketa (1): 2023
* Txana sariketa (1): 2023

## Bestelakoak

* Basilika podcast komunitatean filosofiaren gaineko "Besaulkia" saioa dauka Ainhoa Urien eta Mijo Lizarbururekin batera.

## Erreferentziak

* 1 2 Gallego, Imanol. (2014-05-25). «Maider Arregi oñatiarrak eskuratu du Gipuzkoako bertso-eskoletako txapela» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-06).
* 1 2 «Maider Arregik irabazi du Gipuzkoako Eskolartekoa» Berria 2014-05-27 (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).
* ↑ (Ingelesez) «BASILIKA INFO — basilika» basilika.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-10).
* ↑ Barandiaran, Ane Insausti. ««Emakume indartsu bat da 'señora' bat»» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-04-14).
* ↑ «B-Lañon Sariketa (2. 2015. Gernika) - Aldizkakoa - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-16).
* ↑ Bertsoa.eus. (2017-02-21). Maider Arregik irabazi du Abra Saria Getxon. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).
* ↑ «Maider Arregi aurtengo Hernandorena sariketaren Xapelduna» Bertsozale Elkartea (Noiz kontsultatua: 2024-06-16).
* ↑ «Maider Arregik irabazi du Bertsolari Gazteen Lizardi Sariketa» Noticias de Gipuzkoa 2019-09-08 (Noiz kontsultatua: 2024-06-16).
* ↑ «Maider Arregi oñatiarrak irabazi du III. Señora sariketa - Oñati» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-16).
* ↑ (Ingelesez) «BESAULKIA — basilika» basilika.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-10).
* Datuak: Q93429659
# Asier Azpiroz

Asier Azpiroz Iztueta ezizenez "Azpi" (Zubieta (Gipuzkoa), 1991) bertsolari gipuzkoarra da.

## Ibilbidea

2008an Gipuzkoako Eskolarteko Txapelketan buruz burukoa jokatu zuen Ane Labakarekin eta txapeldunordea izan zen. Hurrengo urteetan sariketa ugaritara aurkeztu zen eta batzuk irabazi zituen, Mikel Laboa saria eta Lizardi saria 2013an eta Abra saria 2015ean.
2019ko Gipuzkoako Txapelketan finalera sartzear egon zen, 9. postuan gelditu baitzen Nerea Elustondorengandik 4 puntu eskasera. 2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusia jokatzeko txartela eskuratu zuen hala ere eta finalaurrekoetara iritsi zen.

## Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** finalaurrekoak (1): 2022
* Gipuzkoako Txapelketa
** finalaurrekoak (2): 2024, 2019
** final-laurdenak (1): 2015
* Gipuzkoako Eskolartekoa
** txapeldunordea 2008an

## Sariak

** Mikel Laboa saria (1): 2013.
** Lizardi saria (1): 2013.
** Abra saria (1): 2015.

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Asier Azpiroz Iztueta - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-04).
* ↑ «Ane Labaka Gipuzkoako Eskolarteko txapeldun eta Goierri-Asteasuko taldea txikitan» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-04).
* ↑ «Asier Azpirozek irabazi du Lizardi» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-04).
* ↑ «Asier Azpirozek irabazi du Abra Saria - Getxo» Hiruka.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-04).
* ↑ Irutxuloko, Hitza(e)ko. (2022-10-10). «Asier Azpiroz finalerdira igaro da 'foto-finish'-ean sudurra dotore luzatuta» Irutxuloko Hitza (Noiz kontsultatua: 2022-12-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) IRAOLA, BIANDITZ. (2013-09-08). «Asier Azpirozek irabazi du Zarauzko Lizardi saria» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2024-10-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) IRAOLA, BIANDITZ. (2013-09-08). «Asier Azpirozek irabazi du Zarauzko Lizardi saria» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2024-10-10).
* ↑ «Asier Azpirozek irabazi du Abra Saria - Getxo» Hiruka.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115596565
# Cueto mendiko kastroa

    Artikulu hau kastroari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Cueto».
Cueto mendiko kastroa (gaztelaniaz: castro Monte Cueto) Castro Urdialesko Cueto mendian zegoen kastroa da. Egun, mendi tontorrean, Burdin Aroko harresien aztarnak geratzen dira, irratigintza-antena, goi-tentsioko dorre eta eukaliptoen artean.

## Aztarnategi arkeologikoa

Kastroak estekadura moduan egindako hiru harresi zentrokideak ditu. Bertan erromatarren garaiko 12 zentimetroko Neptunoren estatua txikia (Kantabriar Neptuno izenekoa), I. eta IV. mendeko erromatar txanpon bi eta Burdin Aroko hasierako edo Brontze Aroko amaierako zeramika topatu zituzten.
Plinio Zaharraren esanetan, eskualdean Portus Amanus edo Portus Samanum izeneko herrixka zegoen, gero Flaviobrigaren kokagunea izango zena. Kastroan samaniarrak bizi ziren, kantabriarren arteko mugan bizi zen herri autrigoia.

## Erreferentziak

* ↑ Molinero Arroyabe, J.T.. (2000). Carta Arqueológica de Castro Urdiales (Cantabria). Paleolítico-Edad del Hierro. Santander: Castro Urdialesko Udala, 143-146 or..
* ↑ Solana Sainz, J.M.. (1977). Flaviobriga (Castro Urdiales). Santander: Universidad de Valladolid-Centro de Estudios Montañeses.
* ↑ Los cántabros antes de Roma. Real Academia de la Historia, 294 or. ISBN 8489512590..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6022384
# Jexux Mari Irazu

Jexux Mari Irazu Muñoa (Larraul, Gipuzkoa, 1972ko irailaren 27a) bertsolaria, bertso-eskolako irakaslea eta gai-jartzailea da. Filosofia eta Gizarte Antropologian lizentziaduna da. Hainbat finaletara iritsi da bertsolari txapelketetan.

## Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Laugarren (1): 1997.
** Finalista (2): 1997, 2001.
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
** Bigarrena (1): 1995.
** Bosgarrena (1): 2007
** Seigarrena (2): 2003, 2011.
** Final-laurdenak (1): 2015
** Herri artekoa: 1999an txapeldun ordea.

## Sariak

* Xenpelar saria (2): 1991, 1992
* Osinalde saria (0): 1993an bertso onenari
* Pello Errota Sariketa (1): 2023

## Kanpo loturak

* Jexux Mari Irazu Bertsozale Elkartearen webgunean
* Gpuntua: Jexux Mari Irazu
* Jexux Mari Irazu bertsoa.comen
* Elkarrizketa Jexux Mari Irazuri Argia aldizkarian
* Datuak: Q12260384
* ↑ «Jexux Mari Irazuk eraman du III. Pello Errota sariketa - Asteasu» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2024-11-18).
# Sámano haitzeko kastroa

Sámano haitzeko kastroa (gaztelaniaz: Castro de la Peña de Sámano) Castro Urdialesko Sámano auzoan zegoen kastroa da. Santullán izeneko mendizerran kokaturik. Hamar hektareako eremua da, 200 eta 336 metroko altueran kokaturik. Bi metroko lodiera zuen harresi batek inguraturik, bi ate zituen: Sangaza izeneko iparraldean eta Vallegón izenekoa hegoaldean.
Mendebaldean Ziguste leizea du, non Burdin Aroko aztarnak (lantzen puntak, fibula bat...) topatu zituzten.
Plinio Zaharraren esanetan, eskualdean Portus Amanus edo Portus Samanum izeneko herrixka zegoen, gero Flaviobrigaren kokagunea izango zena. Kastroan samaniarrak bizi ziren, kantabriarren mugan bizi zen herri autrigoia.

## Erreferentziak

* ↑ Solana Sainz, J.M.. (1977). Flaviobriga (Castro Urdiales). Santander: Universidad de Valladolid-Centro de Estudios Montañeses.
* ↑ Los cántabros antes de Roma. Real Academia de la Historia, 294 or. ISBN 8489512590..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5757995
# Liudmila Khokhriakova

Liudmila Khristoforovna Rabinder, lehen ezkontzan Simonova eta bigarren ezkontzan Khokhriakova, (errusieraz: Людмила Христофоровна Рабиндер (Симонова, Хохрякова); 1843–1906) errusiar idazlea izan zen.

## Bizitza

Liudmila Rabinder 1843an jaio zen. Russki palomnik, Rodnik, Zhivopisnoie obozrenie, Svetotx, Vostotxnoie obozrenie, Dno, Tserkovno-obstxestvenny vestnik eta beste hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen eta artikulu, ipuin eta eleberri labur ugari argitaratu zituen, L. Simonova izenez sinatuz.
Urte asko Uraletan eta Siberian eman zituenez, bertako herrien ohiturak ondo ezagutu zituen eta hainbat artikulu etnografiko idatzi zituen.
Khokhriakovaren fikziozko lanei dagokionez, garrantsitsuenak Baskoi eleberri etnografikoa, Txortovo jabloko. Epizod iz raskolnitxiei propagandy, Beglyie, Ubila eta Otdokhnut by dira.
1900ean Vospominania o vziatii Samarkanda oroitzapenak argitaratu zituen Turkestanski sbornik bilduman. Liburu moduan Olenka eleberri laburra (1876), Laatxa. Otxerki iz byta vogulitxei saiakera (1883) eta Eze. Otxerki iz byta ostiakov saiakera (1883) kaleratu zituen.
Liudmila Khokhriakova 1906an hil zen.
Fiodor Dostoievskiren Karamazov anaiak eleberriko Jekaterina Khokhlakova pertsonaiaren prototipoa izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* 1 2 3 4 (Errusieraz) «Хохрякова, Людмила Христофоровна» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. XXXVIIa Санкт-Петербург (argitaratze data: 1903), 594-595 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* ↑ (Errusieraz) «Хохрякова, Людмила Христофоровна (дополнение)» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. Доп. т. IIa Санкт-Петербург (argitaratze data: 1907), 848 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* ↑ (Errusieraz) Альтман, М. С. (1975). Достоевский. По вехам имен. Саратов: Издательство Саратовского университета.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q99596444
# João Domingos Pinto

João Domingos Pinto (Oliveira do Douro, 1961eko azaroaren 21a) portugaldar futbolari ohia da.
Bere ibilbide osoa FC Porto taldean jokatu zuen 1981ean debuta egin zuenetik 1997an erretiratu zen arte. Hamasei denboraldietan 408 partida jokatu zituen eta 17 gol sartu.
Portugalgo futbol selekzio nazionalarekin 70 partida jokatu zituen 1983 eta 1996 artean.
Athletic Clubek 2003an One Club Man saria eman zion.

## Palmaresa

Porto
* Portugalgo futbol liga: 1984–85, 1985–86, 1987–88, 1989–90, 1991–92, 1992–93, 1994–95, 1995–96, 1996–97
* Portugalgo futbol kopa: 1983–84, 1987–88, 1990–91, 1993–94
* Supertaça Cândido de Oliveira: 1981, 1983, 1984, 1986, 1991, 1993, 1994
* Europako Futnol Kopa: 1986–87
* UEFAren Europako Superkopa: 1987
* Kontinente arteko Futbol Kopa: 1987

## Ikus, gainera

* Futbol talde bakarreko jokalariak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1654093
# Myriam Chenard

Myriam Chenard (Montreuil-le-Gast, 1970) eleberrigilea eta ipuingilea da. Bere eleberri guztiak Bretainian kokatzen dira.

## Biografia

Montreuil-le-Gasten jaio zen, eta irakasle da Saint-Suaveur-des-Landeseko lehen hezkuntzako eskolan, Fougères eskualdean (Ille-et-Vilaine). Lehenik albisipuinak idatzi zituen, eta sari batzuk irabazi, besteak beste, La Loire dans tous ses états lehiaketako lehen edizioa,Rezén, 2021ean.
2020an, bere lehen eleberria argitaratu zen, Le disparu de la plage (Stéphane Batigne edizioak). Bere amaren mutil-lagunaren inguruko ikerketa bat abiatzen duen neska gazte bat da protagonista; ama Côte d'Émeraude-eko ertz batean misteriotsuki desagertu zen berrogeita hamar bat urte lehenago. Harrera ona izan zuen liburu horrek, baita hiru literatur sari ere, tartean Elveneko Roman populaire Saria (2021).
Bigarren eleberria, Les ombres du silence (2022), familiako sekretuen esplorazioaren gaineko lehena da, baina dimentsio historiko indartsuagoarekin, Okupazioaren garaia eta 1944ko Fougères hiriko bonbardaketen pasarte mingarria jorratzen baititu. Desgaitasunaren auziari eta gai horri buruz gizarteak duen erantzukizunari buruzkoa ere bada nobela, bere bi emakumezko pertsonaia nagusiak gorrak baitira.
Trou blanc lanarekin, Myriam Chenardek iraganaren beste arakatze bat proposatzen du, 90eko hamarkadaren hasieran nerabe izanaren inolako oroitzapenik ez duen emakume batena, eta, Covid-aren lehen deskonfinamenduaren unean, Bretainiara itzultzen dena, hazi zen Morbihango Golkoko uhartera, zer gertatu zen deskubritzeko itxaropenarekin.

## Erreferentziak

* 1 2 «Parution : le deuxième roman de Myriam Chenard se situe à Fougères» La Chronique républicaine.
* ↑ «Myriam Chenard décroche le prix du roman populaire» Ouest France.
* ↑ «À Elven ce week-end, le roman populaire est aussi un roman local» Le Télégramme.
* ↑ «À Ploërmel, une romancière bretonne au lycée Mona-Ozouf» Ouest France.
* ↑ «L'institutrice publie son deuxième roman» Ouest France.
* ↑ «"L’insularité m’a toujours fascinée" : avec "Trou blanc", Myriam Chenard signe son troisième roman» Ouest France.
* ↑ «Le nouveau roman de Myriam Chenard se passe sur une île imaginaire du Golfe du Morbihan» Le Télégramme.

## Bibliografia

* En ouvrant la porte (ipuinak), 2018
* Minuscules (ipuinak), 2019
* Le disparu de la plage, éditions Stéphane Batigne, 2020 ISBN 9791090887695
* Les ombres du silence, éditions Stéphane Batigne, 2022 ISBN 9791090887961
* Trou blanc, éditions Stéphane Batigne, 2024 ISBN 9782493599063

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130645204
# Marcia Johnson

Marcia K. Johnson (Estatu Batuak, 1943) psikologo estatubatuarra da, 'Sterling irakasle' psikologiako irakasle emeritua, Yale Unibertsitatean. Giza oroimenari buruzko ikerketak egiten ditu, zehazki, gogoetaren eta kontzientziaren prozesuak, egiazko memoriaren eta memoria deformatuaren mekanismoak, memoriaren nahasmenduak (amnesiaren, aurreko garuneko lesioen eta zahartzearen ondoriozkoak), eta emozioaren eta kognizioaren arteko harremana.

## Ibilbidea

Psikologiako doktoregoa 1971n lortu zuen, Kaliforniako Unibertsitatean, Berkeleyn. Johnson Yale Unibertsitateko fakultatean sartu zen 2000n, New Yorkeko Estatu Unibertsitatean irakasle izan ondoren Stony Brooken eta Princetonen. Psikologiako Dilley Katedrako irakasle titularra izan zen (2004-2010), eta, 2010ean, 'Sterling irakasle' izendatu zuten. Irakasle emeritua da 2017tik.
Johnsonek Yale Unibertsitateko Memoria eta Kognizioko Laborategia (MEMlab) zuzentzen du, eta “portaera kognitiboko eta neuro-imaging teknikak erabiltzen ditu giza kognizioaren eta memoriaren izaera aztertzeko”.

## Argitalpenak

* Organizational units in free recall as a source of transfer (thèse doctorale), University of California, 1971.
* Statistics: tool of the behavioral sciences, avec Robert M Liebert, 1977.
* «The role of prefrontal cortex during tests of episodic memory», avec S. F.Nolde et & C. L. Raye, Trends in Cognitive Sciences, 2, 399–406, 1998.
* «Stereotype reliance in source monitoring: Age differences and neuropsychological test correlates», avec M. Mather & D. M. De Leonardis, Cognitive Neuropsychology, 16(3-5), 437-458, 1999.
* «Cognitive and Brain Mechanisms of False Memories and Beliefs», avec Carol L. Ray, p. 35-86, in Daniel L. Schacter & Elaine Scarry, Memory, Brain, and Belief, Cambridge, Havard University Press, 2001.
* «Prefrontal cortex activity associated with source monitoring in a working memory task», avec K. J. Mitchell, C. L. Raye & E. J. Greene, Journal of Cognitive Neuroscience, 16(6), 921-934, 2004.

## Sariak

Johnsonek hainbat sari jaso izan ditu, besteak beste, Estatu Batuetako Psikologia Elkartearen ekarpen zientifiko nabarmenaren saria, Zientzia Psikologikorako Elkartearen William James Fellow saria (2005-2006) eta Guggenheim beka bat (1984).
2011n, Gold Medal Award for Life Achievement in the Science of Psychology saria jaso zuen, American Psychological Foundation erakundearen eskutik.
2014an, Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko kide aukeratu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Marcia elected to National Academy of Sciences | Memory and Cognition Lab. .

## Ikus, gainera

* Oroimena

## Kanpo estekak

* Page professionnelle, université Yale.
* Datuak: Q6757114
# Carmen Chaplin

Carmen Chaplin (Londres, 1977ko uztailaren 27a) aktore britainiar eta frantziarra da. Michael Chaplinen alaba da, eta Charles Chaplin aktore, zuzendari eta ekoizlearen biloba, Geraldine Chaplin aktorearen iloba eta Eugene O'Neill antzerkigilearen eta Agnes Boulton idazlearen birbiloba. Besteak beste, André Téchiné, Stéphane Giusti eta Sydney Pollacken zuzendaritzapean lan egin izan du zineman.
Zuzendari gisa, bere aitonaren jatorri erromaniari buruzko "Chaplin: espíritu gitano" dokumentalarekin egin zuen debuta zineman, 2024an, Ashim Bhalla, Isaki Lacuesta eta Amaya Remirezekin batera. Filmak hainbat artistaren eta haien senideen oroitzapenak, etxeko filmak eta gogoeta bereziak biltzen ditu, batez ere, Michael J. Chaplinenak, Charles eta Oona O'Neillen bigarren semea.

## Filmografia hautatua

* Ma saison préférée (1993), Khadija.
* Highlander: seriea (telebista) (1995), Maria Campalo.
* Sabrina'" (1995), Parisen laguna.
* ¿Understand? (1999), Lili.
* All About the Benjamins (2002), Ursula.
* Day on fire (2006), Najia.

## Erreferentziak

* ↑ BTeam Pictures. CHAPLIN ESPÍRITU GITANO. .

## Kanpo estekak

* Carmen Chaplin IMDb-n
* Datuak: Q274599
* Multimedia: Carmen Chaplin / Q274599