OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Riyadh Air

Riyadh Air (arabieraz: طيران الرياض‎)- (IATA: RX, ICAO: RXI)- Saudi Arabiako nazioarteko airelinea da. 2023an sortua, Saudia bere arerio nagusia da.
Bere hub nagusia hiri horretako Khalid Erregea Nazioarteko Aireportuan dago.
Estatuko eta nazioarteko hegaldi erregularrak egingo ditu 100 helmuga baino gehiagotara, Ekialde Ertainean, Afrikan, Asian, Europan, Hego Amerikan, Erdialdeko Amerikan eta Ipar Amerikan. Boeing 787 hegazkinek osatuko dute iragarritako flota, eta 39 unitate erosi dituztela baieztatu dute.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) HRH Crown Prince Announces "Riyadh Air". .
* ↑ (Ingelesez) Exclusive: Saudi Arabia to launch new airline 'RIA' with $30bn war chest to rival Emirates. .
* ↑ (Ingelesez) Report: Saudi Arabia’s RIA To Place Huge Aircraft Order. .

## Kanpo estekak

* (Arabieraz)(Ingelesez)Webgune ofiziala
# Kasuario handi

Kasuario handia (Casuarius casuarius) Casuarius generoko animalia da. Hegaztien barruko Casuariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Kasuario handi» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Casuarius
* Casuariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q375790
* Multimedia: Casuarius casuarius / Q375790
* Espezieak: Casuarius casuarius
# Kasuario txiki

Kasuario txikia (Casuarius bennetti) Casuarius generoko animalia da. Hegaztien barruko Casuariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Kasuario txiki» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Casuarius
* Casuariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q793068
* Multimedia: Casuarius bennetti / Q793068
* Espezieak: Casuarius bennetti
# Cook uharteak

Cook uharteak Hego Ozeano Barean dagoen uhartedi txikia da. 15 uhartek osatzen dute Ozeaniako herrialde hau, 240 km2 hartuz.
Avarua hiriburua eta hiri nagusia da (10.000 biztanle).
Administratiboki Zeelanda Berriarekin elkargo librea eratzen dute.

## Uharteak
### Hegoaldekoak

* Aitutaki
* Atiu, Enua-Manu edo Island of Birds.
* Mangaia
* Manuae
* Mauke
* Mitiaro
* Rarotonga (Avarua hiriburua)
* Takutea

### Iparraldekoak

* Manihiki
* Nassau
* Palmerston Uhartea
* Penrhyn Island edo Tongareva
* Pukapuka
* Rakahanga
* Suwarrow edo Suvorov

## Historia

Cook uharteak izen bereko ingeles itsasgizonak aurkitu zituen 1773. urtean. 1888. urtean Britainia Handiko koroaren mendeko lurralde bihurtu ziren eta 1901ean Zeelanda Berriak hartu zituen. 1965. urtetik aurrera gobernu autonomo batek du Cook uharteetako barne arazoen ardura; kanpo arazoak eta babesa, Zeelanda Berriko gobernuaren esku daude.

## hizkuntza_ofizialak

Ingelesa da mintzaira nagusia, maorieraren dialekto baten hiztunak ere dauden arren.

## Ikusi ere

Manatua (itsaspeko kablea)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-03-30). 168. araua: Ozeaniako toponimia. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Cook uharteen webgune ofiziala
* Datuak: Q26988
* Multimedia: Cook Islands / Q26988
# Kasuario ertain

Kasuario ertaina (Casuarius unappendiculatus) Casuarius generoko animalia da. Hegaztien barruko Casuariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Kasuario ertain» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Casuarius
* Casuariidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
# Elizabeth Bragg

Elizabeth Bragg (San Frantzisko, Kalifornia, 1854ko apirilaren 23a - 1929ko azaroaren 10a) estatubatuar ingeniaria da. AEBetako unibertsitate batean ingeniaritza zibileko titulua lortu zuen lehen emakumea izan zen.

## Biografia

Familia burges batean hazi zen, Robert Bragg eta Mary Bragg Philbrook-en bederatzi seme-alabetako bat izan zen. Aita ontzigile garrantzitsua zen San Frantziskon. Hiru neba familiaren negozioan sartu ziren, eta Elizabethek eta bere ahizpek unibertsitateko karrera bat ikasi zuten zientzia arloan edo ingeniaritzan.
1876an, Elizabeth Bragg ingeniaritza zibilean lizentziatu zen Kaliforniako Unibertsitatean, Berkeleyn. Hala, ingeniari titulua lortu zuen lehen estatubatuarra izan zen.
1888an George Cumming Hego Pazifikoko Tren Konpainiako ingeniari zibilarekin ezkondu zen. Elizabeth Braggek ez zuen inoiz lan egin ingeniari gisa.

## Erreferentziak

* ↑ What’s it like to be a woman working in the energy industry?. .
* ↑ Women’s History Month: Take Our Quiz. .
* ↑ Women In Engineering: Inspired to Wired. .
* ↑ 10 Female Engineers Who Helped Pave the Way. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9252859
# Talde-trasferentziako erreakzio

Kimika organikoan, talde-transferentziako erreakzioa erreakzio periziklikoen klase bat da, non atomo-talde bat edo batzuk molekula batetik beste batera transferitzen diren. Talde-transferentziako erreakzioak, batzuetan, zailak izan daitezke identifikatzen. Erreakzio periziklikoko beste klase batzuek ez bezala, talde-transferentziako erreakzioek ez dute pi loturen bihurketa espezifikorik sigma loturetan edo alderantziz, eta gutxiagotan aurkitu ohi dira. Erreakzio perizikliko guztiek bezala, talde-transferentziako erreakzioek Woodward–Hoffmann-en arauak bete behar dituzte.

## Erreakziobidea

Talde-transferentziazko erreakzioa definitzen duen ezaugarri bat da erreakzio kontzertatua dela, non lotura bat apurtzea eta eratzea aldi berean pasatzen den. Erreakzio kontzertatua gertatzen da alkenoaren eta enozale alilikoaren arteko gainjartze orbitalaren ondorioz. alkenoaren okupazio handieneko orbital molekularreko (HOMO) elektroiak enofiloaren okupazio txikieneko orbital molekularrera (LUMO) transferitzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Singh, Jagdamba & Simha, Jaya. (2005). 2005). Photochemistry And Pericyclic Reactions. New Age International., 135–139 or. ISBN 9788122416947..
* ↑ Inagaki, Satoshi; Fujimoto, Hiroshi; Fukui, Kenichi. (1976-08-01). «Orbital interaction in three systems» Journal of the American Chemical Society 98 (16): 4693–4701. doi:10.1021/ja00432a001. ISSN 0002-7863. (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3298147
# Erreakzio sigmatropiko

Kimika organikoan, erreakzio sigmatropikoa erreakzio periziklikoa da, non emaitza garbia sigma lotura bat (σ-lotura), erreakzio intramolekular batean, beste σ-lotura bat bihurtzen den. Berrantolatze-erreakzio mota honetan, ordezkatzaile bat π sistema baten zati batetik beste zati batera mugitzen da π sistemaren aldibereko berrantolaketarekin. Benetako erreakzio sigmatropikoak katalizatu gabeak izaten dira, nahiz eta Lewisen azidoak usatzea posible izan.

## Adibidea

Cope-ren berrantolaketa etsenplu argigarria da. Horren bidez 1,5-dienoen egitura berrantolatu egiten da. Adibidez, 3,4-dimetil-1,5-hexadienoa 300 Ctan berotzen denean 1,6-oktadienoa lortzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Chemistry (IUPAC), The International Union of Pure and Applied. «IUPAC - sigmatropic rearrangement (S05660)» goldbook.iupac.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).
* ↑ Cope, Arthur C.; Hardy, Elizabeth M.. (1940-02-01). «The Introduction of Substituted Vinyl Groups. V. A Rearrangement Involving the Migration of an Allyl Group in a Three-Carbon System1» Journal of the American Chemical Society 62 (2): 441–444. doi:10.1021/ja01859a055. ISSN 0002-7863. (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q306614
# Helen Atkinson

Helen Atkinson (1960ko apirilaren 29a) ingeles ingeniaria da, Leicesterreko Unibertsitateko Ingeniaritza Saileko zuzendaria.

## Zenbait argitalpen

* H V Atkinson, V Favier. Does shear thickening occur in semisolid metals? Metallurgical and Materials Trans. DOI: 10.1007/s11661-015-3307-4. 11 or.
* D Zhang, H B Dong, H V Atkinson. What is the process window for semi-solid processing? Metallurgical and Materials Trans. A Communication 47 (2016) 1-5.
* R Krishna, H V Atkinson, S V Hainsworth, S P Gill. Gamma prime precipitation, dislocation densities, and TiN in creep-exposed Inconel 617 alloy Metallurgical and Materials Trans. A 47 (2016) 178-193.
* S Kandemir, H V Atkinson, D P Weston, S V Hainsworth. Thixoforming of A356/SiC and A356/TiB2 nanocomposites fabricated by a combination of green compact nanoparticle incorporation and ultrasonic treatment of the melted compact Metallurgical and Materials Trans. A 45 (2014) 5782-5798.
* V Favier, H V Atkinson. Micromechanical modelling of the elasto-viscoplastic response of metallic alloys under rapid compression in the semi-solid state Acta Materialia 2011 59: 1271-80.
* H V Atkinson, D Liu Microstructural coarsening of semi-solid aluminium alloys Materials Sci. and Engineering A496, 2008, 439-446.
* H V Atkinson '‘Modelling the semi-solid processing of metallic alloys'’ Major invited review. Progress in Materials Sci. 50 (3), 2005, 341-412.

## Ohoreak

* 2010ean, UKRCren lorpen bikainetako emakumeetako bat izendatu zuten, eta Women of Outstanding Achievement Photographic Exhibition (Lorpen bikainak izan dituzten emakumeen argazki erakusketa) izenekoan agertu zen.
* 2007: Royal Academy of Engineering-eko hautetsia,
* 2012-2014: Akademiako presidenteordea.
* 2014: Batzar fiduziarioan hautetsi.

## Erreferentziak

* ↑ Academy Fellows recognised in New Year Honours. Royal Academy of Engineering 2 de enero de 2014.
* ↑ Copia archivada. .
* ↑ Leading and inspiring women in engineering - Helen Atkinson named as Woman of Outstanding Achievement 2010. Institution of Mechanical Engineers 31 de marzo de 2010.
* ↑ Academy elects new Board of Trustees. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15994909
# Haurtzaroko muskulu-atrofia espinal

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Haurtzaroko muskulu-atrofia espinala edo Werdnig-Hoffmannen eritasuna orno-muineko aurreko adarreko neurona motorren degenerazioagatik agertzen den muskulu-ahuldura progresiboa da. Lehenengo urtean hasten da nabarmentzen eta 4 urterako heriotza-tasa % 80 ingurukoa da. Herentzia autosomiko azpirakorrez transmititzen da.
Neurona motorreko gaixotasun autosomiko errezesiboen talde bereizgarri bat dira, haurtzaroan edo nerabezaroan hasten dena. Oro har, 5. kromosomaren alterazioekin erlazionatzen dira, zehazki kasuen % 98ri lotutako gene baten delezioarekin.
Patologia SMN1 geneko akats batekin lotzen da, hau da, neurona motorren superbeneroen proteinaren kopia telomeriko kodifikatzailearekin, eta geneari izena ingelesez ematen dio (survival of motor neuron 1, telomeric). Genea giza genomaren molekulan kokatzen da, 5. kromosomako 70.924.941 eta 70.953.015 base-pareen artean. Gene horren kopia telomerikoa eta zentromerikoa (SMN2 genea) gaixotasunarekin lotuta daude, baina kopia telomerikoan gertatzen diren mutazioek bakarrik eramaten dute gaixotasunera; kopia zentromerikoak, berriz, gaixotasuna modulatzen du, telomerikoan mutaziorik egonez gero. SMN2 geneak SMN proteinaren hainbat bertsio egiteko jarraibideak ematen ditu, baina bertsio bakarra da funtzionala; beste bertsioak txikiagoak dira eta erraz hausten dira.
Gaixotasunak 10.000 jaiotzatik bati eragiten dio. muskulu-atrofia espinala eragiten duten gutxienez 65 mutazio identifikatu dira SMN1ean, eta kaltetuen ehuneko 95ek exoi 7aren sekzio bat ezabatzen duten mutazioak dituzte zelula bakoitzean SMN1 genearen bi kopietan; ondorioz, ez dute SMN proteina fabrikatzen edo apenas fabrikatzen dute. Kaltetuen % 5 inguruk SMN1 genearen kopia bat du, exoi 7aren delezioarekin, eta beste kopiak mutazio desberdin bat du, SMN proteinaren ekoizpena edo funtzioa eteten duena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]
* ↑ (Ingelesez) SMN2 survival of motor neuron 2, centromeric. .
* ↑ (Ingelesez) SMN1 survival of motor neuron 1, telomeric [ Homo sapiens (human) . ].
# Accipitriformes

Accipitriformes eguneko hegazti harrapari gehienak sailkatzeko proposaturiko ordena da: miruak, mirotzak, arranoak, saiak eta abar, baina ez belatzak. Guztira 225 espezie inguru ditu.
Denbora luzez, zientzialarien eta ornitologoen gehiengoak Falconiformes barruan sailkatzen zituzten, baina gaur egun beste orden bat dela onartzen da. DNA ikerketak argitaratu ziren 2008an, eta ikusi zen belatzak eta antzekoak ez zeudela gertuago Accipitrifomresetik, eta gertuago zeudela loroengandik edo Passeriformes ordenetatik. Ondorioz, belatzak eta loroak gertuago jarri dituzte hainbat ornitologia elkartek. Hala ere, elkarte batzuek, Hego Amerikako Sailkapen Batzordeak kasu, Amerikako saiak Cathartiformes ordenan sailkatzen ditu. Hori egiten denean, Accipitriformes sensu lato Accipitrimorphae gisa agertzen da, bi ordenekin barnean.

## Taxonomia

Accipitriformes ordena
* Accipitridae
* Cathartidae
* Pandionidae
* Sagittariidae

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Voous, K. H.. (1973). «List of Recent Holarctic Bird Species Non-Passerines» Ibis 115 (4): 612–638. doi:10.1111/j.1474-919X.1973.tb02004.x. ISSN 1474-919X. (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).
* ↑ Handbook of the birds of Europe the Middle East and North Africa. 2: Hawks to bustards. (Repr. argitaraldia) Oxford Univ. Press 1994 ISBN 978-0-19-857505-4. (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).
* ↑ Ferguson-Lees, James; Christie, David A.. (2001). Raptors of the world. Houghton Mifflin ISBN 978-0-618-12762-7. (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).
* ↑ Hackett, Shannon J.; Kimball, Rebecca T.; Reddy, Sushma; Bowie, Rauri C. K.; Braun, Edward L.; Braun, Michael J.; Chojnowski, Jena L.; Cox, W. Andrew et al.. (2008-06-27). «A Phylogenomic Study of Birds Reveals Their Evolutionary History» Science 320 (5884): 1763–1768. doi:10.1126/science.1157704. (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).
* ↑ Chesser, R. Terry; Banks, Richard C.; Barker, F. Keith; Cicero, Carla; Dunn, Jon L.; Kratter, Andrew W.; Lovette, Irby J.; Rasmussen, Pamela C. et al.. (2010-07-01). «Fifty-First Supplement to the American Ornithologists' Union Check-List of North American Birds» The Auk 127 (3): 726–744. doi:10.1525/auk.2010.127.3.726. ISSN 1938-4254. (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).
* ↑ Chesser, R. Terry; Banks, Richard C.; Barker, F. Keith; Cicero, Carla; Dunn, Jon L.; Kratter, Andrew W.; Lovette, Irby J.; Rasmussen, Pamela C. et al.. (2012-07-01). «Fifty-Third Supplement to the American Ornithologists' Union Check-List of North American Birds» The Auk 129 (3): 573–588. doi:10.1525/auk.2012.129.3.573. ISSN 1938-4254. (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21736
* Multimedia: Accipitriformes / Q21736
* Espezieak: Accipitriformes
# Michelle Harvey

Michelle Louise Harvey (Brisbane, Australia, 1978ko otsailaren 21a) Australiako auzitegiko medikua da, eta entomologia forensean espezializatuta dago (delituak ikertzeko intsektuak erabiltzen ditu). Bere ikerketetan intsektuen DNA erabiltzen du harrak identifikatzeko, eta horrek lagundu egiten dio kalkulatzeko zenbat denbora igaro den hil zenetik. Harveyk luze eta zabal argitaratu ditu bere ikerketak eta hitzaldi askotan hizlari gonbidatua izan da. Zientzia sustatzen oso pertsona aktiboa da, hitzaldien eta komunikabideen bitartez.

## Ibilbidea

Harveyk 2006an osatu zuen doktoretza/maisutasuna Auzitegi Zientzietan, Mendebaldeko Australiako Unibertsitateko (UWA) Auzitegi Zientzien Zentroan, eta 2007ko martxoan graduatu zen. 2006tik 2012ra Auzitegiko Biologiako irakasle nagusia izan zen Portsmoutheko Unibertsitatean, auzitegiko garrantzi handiko Calliphoridaren arteko erlazio molekularrak ikertzen.Australiara itzuli zen, Deakin Unibertsitatean (Geelong) ikerketarekin jarraitzeko.

## Aintzatespenak

* 2013: Winston Churchill Fellow
* 2004: Mendebaldeko Australiako Urteko Emakumea Zientzian
* 2003: Sir Keith Murdoch Elkarte estatubatuar-australiarreko kidea (graduondoko ikerketa Knoxvillen, Tennesseen, dagoen ikerketa antropologikoko zentroan (gorputzen granja bezala ezagutzen dena))
* 2001 / 2002: Rotary Ambassadorial Scholar (Pretoriako Unibertsitatea, Hegoafrika)

## Erreferentziak

* 1 2 «The wriggling world of 'Maggot Girl'» Portsmouth Today 28 de noviembre de 2006.
* 1 2 3 4 Wojtas, Olga. (17 de noviembre de 2006). «Maggot Girl passes on forensic bug» Times Higher Education (TSL Education Ltd.).
* ↑ «The 'Maggot Girl'» Radio 4 Woman's Hour (BBC) 28 de noviembre de 2006.
* ↑ Maggots to give crime scene clues. 21 de agosto de 2003.
* 1 2 3 4 5 Dr. Michelle Harvey - Biological Sciences. University of Portsmouth.
* ↑ School Staff, Deakin University. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6837069
# Falconiformes

Falconiformes hegazti orden bat da, gaur egun Falconidae familiako kideak biltzen dituena (karakarak eta belatzak, batez ere). Paleogenoko beste hainbat animalia ere talde horretakoak dira. Tradizionalki, Cathartidae edo Mundu Berriko saiak, Sagittaridae, Pandionidae eta Accipitridae (ugatzak) Falconiformes barruan sailatzen ziren. Hala ere, 2008tik egindako DNA analisi ugarik aurkitu dute klado oso desberdinak direla, eta Falconiformes Passeriformes eta Psittaciformes ordenekin batera Australaves izeneko talde bat osatzen dutela. Hortik aurrera, talde gehienak kanpo geratu dira eta Accipitriformes ordena sortu da horiek guztiak biltzeko.

## Ikus, gainera

* Falconiformes ordenako Euskal Herriko hegaztien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Jarvis, Erich D.; Mirarab, Siavash; Aberer, Andre J.; Li, Bo; Houde, Peter; Li, Cai; Ho, Simon Y. W.; Faircloth, Brant C. et al.. (2014-12-12). «Whole-genome analyses resolve early branches in the tree of life of modern birds» Science 346 (6215): 1320–1331. doi:10.1126/science.1253451. PMID 25504713. PMC PMC4405904. (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).
* ↑ (Ingelesez) Stiller, Josefin; Feng, Shaohong; Chowdhury, Al-Aabid; Rivas-González, Iker; Duchêne, David A.; Fang, Qi; Deng, Yuan; Kozlov, Alexey et al.. (2024-05). «Complexity of avian evolution revealed by family-level genomes» Nature 629 (8013): 851–860. doi:10.1038/s41586-024-07323-1. ISSN 1476-4687. PMID 38560995. PMC PMC11111414. (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25370
* Multimedia: Falconiformes / Q25370
* Espezieak: Falconiformes
# Mutarrotazio

Mutarrotazioa epimerizazioan gertatzen den errotazio optikoaren aldaketa da. Monosakaridoen ziklazioarekin erlazionatuta dagoen prozesu hau, 5 karbono baino gehiagoko aldosa edo zetosa batean gertatzen da. Molekula behin ziklatuta dagoenean (ur disoluzio batean adibidez), isomerizazioa bat pairatuko du. Isomerizazio hau lehenengo karbono asimetrikoak edo karbono anomerikoak konformero batetik bestera (α-tik β-ra edo alderantziz) jasango duen errotazioa da. Alfa isomeroa karbono asimetrikoaren OH- taldea beherantz egongo da proiektatua eta beta baldin bada gorantz.
Konformero batetik bestera pasatzean, disoluzioaren aktibitate optikoa aldatuko da, hau da, argi polarizatua desbideratzeko ahalmena. Era berean, nahiz eta isomero optikoak izan, disoluzio bat optikoki inaktiboa izan daiteke isomeroen kontzentrazio jakina baldin badugu. Adibidez %50 D-glukosa eta %50 L-glukosa duen disoluzioa, disoluzio errazionikoa, optikoki inaktiboa da.
Argiaren desbiderapen angeluaren formula:
    α=[α D20]•c•l
non:
    [α D20]: Ahalmen errotatzaile espezifikoa
    c: Kontzetrazioa (g/mL)
    l: Polarimetroaren luzera (dm)

## Ikus, gainera

* Monosakarido
* Polisakarido

## Erreferentziak

* ↑ Mutarrotazio. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.
* Datuak: Q898232
* Multimedia: Mutarotation / Q898232
# Podicipediformes

Podicipediformes Aves klaseko ordena da.

## Taxonomia

Ordenak familia bakarra (Podicipedidae izenekoa), sei genero eta 20 espezie ditu. Hona hemen:
| Espeziea | Familia | EU |
| Aechmophorus clarkii | Podicipedidae | Clark murgil |
| Aechmophorus occidentalis | Podicipedidae | murgil mendebaldar |
| Podiceps andinus | Podicipedidae | txilinporta andetar |
| Podiceps auritus | Podicipedidae | txilinporta urrebelarri |
| Podiceps cristatus | Podicipedidae | murgil mottodun |
| Podiceps gallardoi | Podicipedidae | txilinporta txanodun |
| Podiceps grisegena | Podicipedidae | murgil lepagorri |
| Podiceps major | Podicipedidae | murgil handi |
| Podiceps nigricollis | Podicipedidae | txilinporta lepabeltz |
| Podiceps occipitalis | Podicipedidae | txilinporta hauskara |
| Podiceps taczanowskii | Podicipedidae | Juningo txilinporta |
| Podilymbus gigas | Podicipedidae | Atitlango txilinporta |
| Podilymbus podiceps | Podicipedidae | txilinporta mokolodi |
| Poliocephalus poliocephalus | Podicipedidae | txilinporta burugris |
| Poliocephalus rufopectus | Podicipedidae | txilinporta zeelandaberritar |
| Rollandia microptera | Podicipedidae | Titikakako txilinporta |
| Rollandia rolland | Podicipedidae | txilinporta belarrizuri |
| Tachybaptus dominicus | Podicipedidae | txilinporta beltz |
| Tachybaptus novaehollandiae | Podicipedidae | txilinporta australasiar |
| Tachybaptus pelzelnii | Podicipedidae | txilinporta malgaxe |
| Tachybaptus ruficollis | Podicipedidae | txilinporta txiki |
| Tachybaptus rufolavatus | Podicipedidae | Alaotrako txilinporta |
| Tachybaptus tricolor | Podicipedidae | txilinporta hirukolore |

## Ikus, gainera

* Podicipediformes ordenako Euskal Herriko hegaztien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Fjeldså, John (1991). Forshaw, Josephek arg. "Encyclopaedia of Animals: Birds". Londres: Merehurst Press. 59–60. orr. ISBN 1-85391-186-0

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21695
* Multimedia: Podicipedidae / Q21695
* Espezieak: Podicipedidae
# Azellalanda zubia

Azellalanda zubia Iruñeko oinezkoentzako zubia da, Sadar ibaia gurutzatzen duena. Bertatik igarotzen da Done Jakue Bidea, Iruñetik atera eta gero, Zizur Txikiko udalerriaren mugaren ondoan.
Harri soilaz eraikia, adreiluzko ganga eta arku karpanela ditu. Petrilak harri soilezkoak dira. Arkuaren giltzarria 4 eta 5 metro bitarteko altueran dago uraren gainean. Arkuak 8 metroko zabalera du, eta bideak 3 metrokoa.

## Erreferentziak

* ↑ Azellalanda zubia. parquefluvialdepamplona.es (Noiz kontsultatua: 2025-3-2).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492039
# Hillsborough (Down konderria)

Hillsborough (irlanderaz: Cromghlinn) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Belfast hiritik 19 kilometrora dago.
2001eko erroldaren arabera 3.400 biztanle zituen.

## Toki interesgarriak

* Hillsborough gaztelua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58094
* Multimedia: Hillsborough, County Down / Q58094
# Silburyko muinoa

Silburyko muinoa (ingelesez Silbury Hill) Ingalaterrako Wiltshire konderriko Avebury udalerritik hurbil dagoen muino artifiziala da. 1986an UNESCO erakundeak «Stonehenge, Avebury eta lotutako lekuak» izendapenaz gizateriaren ondare izendatu zuen.
40 metroko garaierarekin, Silburyko muinoa Avebury inguruan dagoen Neolito garaiko monumentu multzoaren zati bat da; multzo horren barnean daude, orobat, Aveburyko zirkulua eta West Kennet Long tumulua ere. Silbury Hill Europan historiaurrean gizakiek eraikitako muinoen artetik gugana heldu den garaiena da, Gizako nekropolian dauden egiptoar piramide txikienen pareko. Hala ere, muino honen helburua eta eraikitzaileen asmoa eztabaidan daude. Eremu honetan Neolito garaiko beste hainbat monumentu aipagarri ere badaude; esate baterako, Stonehenge ospetsua.

## Iruditegia

* Urrutitik
* Hurbiletik
* Ikuspegi orokorra

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Silbury Hill, BBC hedabidearen webgunean.
* Datuak: Q225896
* Multimedia: Silbury Hill / Q225896
# Hillsborough gaztelua

Hillsborough gaztelua, Ipar Irlandako Hillsborough udalerrian dagoen gaztelu bat da, Down konderrian.
Izena izan arren, berez ez da gaztelua, Georgiar Aroan eraikitako ingeles landetxe bat baizik.
1924-1973 artean Ipar Irlandako Gobernadorearen ehoitza izan zen eta gaur egun Ipar Irlandako Estatu Idazkariaren egoitza ofiziala izateaz gain, Erresuma Batuko errege familiaren egoitzetako bat ere bada.
* Datuak: Q1275686
* Multimedia: Hillsborough Castle / Q1275686