OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Scelidosaurus

Scelidosaurus ("musker-adarraren" esanahiarekin, grezierazko skelis/σκελίς "txahala saiheskia" esan nahi duena eta sauros/σαυρος "muskera" esan nahi duena) Ingalaterrako Jurasikoko dinosauro ornitiskiar belarjaleen genero bat da.
Scelidosaurus Jurasiko Hasierako Aldian bizi izan zen, Sinemuriar eta Pliensbachianoko etapetan duela 191 milioi urte inguru, Europak uharte artxipelago bat osatu zuen garaian. Haren fosilak Dorset-eko (Ingalaterra) Charmouth-eko Charmouth Mudstone Formation-en aurkitu dira eta kontserbazio bikainagatik ezagunak dira fosil hauek.
# Mikel Inunziaga

Mikel Inunziaga, izen artistikoz Inun (Zornotza, Bizkaia, 1983) abeslari bakarlaria da.

## Ibilbidea

2014an atera zuen lehenengo diskoa, Urdulizko Tio Pepe estudioetan grabatu zuena. Bertan berak jo zituen instrumentu guztiak, gitarra, erritmo kutxa, danbor elektronikoa, pandereta eta efektuzko pedalak. Bigarren diskoa ere berak egin zuen oso osorik. 2018an Aingurak plazaratu zuen eta laguntzaileak izan zituen hainbat kantutan.

## Diskografia

* Berreginez (2014, autoekoizpena)
* Da nola (2016, autoekoizpena)
* Aingurak (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ «Mikel Inunziaga INUN — Gaztelupeko Hotsak» www.hotsak.com (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* ↑ «Mikel Inunziaga, 'Inun': “Diskoagaz zabalduko den bidea egiteko gogotsu nago”» https://anboto.org (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* ↑ Berreginez. (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
* ↑ Badok.eus.
* ↑ Aingurak. (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Inun - TedxVitoriaGasteiz 2024
* Datuak: Q30147445
# Takuma Asano

Takuma Asano (japonieraz: 浅野 拓磨, 1994ko azaroaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2015 | 3 | 0 |
| Guztira | 3 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11557367
* Multimedia: Takuma Asano / Q11557367
# Porrusalda (sukaldaritza)

Porrusalda, batzuetan porru-patatak ere deitua, nagusiki barazkiz osatutako Euskal Herriko plater gastronomiko ohiko eta herrikoia da, guzti hauen artean porrua nabarmentzen delarik, hortik izena. Bere aurkezpena erregosiaren antzekoa da, hots, bero zerbitzatzen den plater saldatsu eta osagaiez betea.

## Ezaugarriak

Porrusaldaren osagarri nagusia porrua da (honek ematen baitio bere izena), beste hainbat osagarri ere gehitzen zaizkiolarik: azenarioa, patata, tipula edo baratxuriak. Eskualdearen arabera saldari zaporea emateko arrain hezur edo zati bat ere bota ohi zitzaion. Txerriaren saihetsa, bakailao gatzatu xehetua edo legatzaren buru bat ere gehitzen zaizkio.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko sukaldaritza

## Kanpo estekak

* Porrusalda
* Porrusalda Bakailaoarekin
* Porrusalda Kuiarekin
* Datuak: Q1216999
* Multimedia: Porrusalda / Q1216999
# André Dalmas

André Dalmas (La Grand-Combe, 1909ko apirilaren 29a - Paris, 1989ko otsailaren 19a) frantses idazlea izan zen. Haurtzaroaz eta nerabezaroaz interes berezia zuela sumatzen da bere lanetan. Histoire d´écrire eleberrian, adibidez, eskola-garaiko bizipenak bildu zituen. SNCF edo Société nationale des chemins de fer français (euskaraz: Frantziar trenbideen elkarte nazionala) konpainian hasi zen ingeniari gisa lanean, eta ondoren, Nigeriara eraman zuten okupazio-garaian. 1963an Nouveau Commerce argitalpena sortu zuen, Marcelle Fonfreiderekin batera. Hainbat lan labur idatzi zituen argitalpen horretan; Le Musée de la parole izenburupean daude bilduta. Aipagarria du orobat L´Arrière-Monde (Atzeko mundua). Bizitzaren azken urteak ahulduta pasatu zituen, bihotzeko gaixotasun bat zela medio.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12253525
# Ardo koxer

Ardo koxerra (hebreeraz: ‏יין כשר, yayin kashér‎) judaismoaren elikadura legeen arabera, hau da, kaxrutaren arabera, ekoitzitako ardoa da.

## Koxerra izateko baldintzak

Ardoa koxertzat hartzeko, judu erlijiosoek ekoizpen-prozesu osoa kontrolatu eta, batzuetan, kudeatu behar dute, mahatsa zapaltzetik ardoa botilaratu arte, eta erabiltzen diren osagai guztiak koxerrak izan behar dira. «Pessaherako koxer» gisa deskribatzen den ardoa chametz-aren ukipenetik babestu behar da, hala nola alea, ogia eta orea, baita lekaleak eta artoaren eratorriak ere.
Ardo koxerra ekoitzi eta merkataritza-oinarri gisa saltzeko xedea denean, hechsher (onarpen-zigilua) izan behar du, elikagai koxerren ziurtapen agentzia baten edo posek («erabakiak hartzen dituen pertsona») den errabino baimendu batena, edo Beit Din auzitegi erlijiosoak gainbegiratuta ekoitzi behar da.

## Ekoizpena

Gaur egun, ardo koxerren eskaera handitu egin da, eta ardoa ekoizten duten hainbat herrialdek ardo koxer ugari ekoizten dituzte kontrol zorrotzaren pean, batez ere Israelek, Ameriketako Estatu Batuek, Frantziak, Alemaniak, Italiak, Portugalek, Hegoafrikak, Txilek eta Australiak.
Nafarroan ere ardo koxerra ekoizten da.

## Ardoa juduen jaietan eta errituetan

Ia judu jaiegun guztietan, batez ere Pessahen (bertaratutako guztiek lau kopa ardo edaten dutenean), Purimen eta Sabbaten, derrigorrezko bedeinkapena (kiddush) egiten da ardo koxerraren gainean, eta gero edan egiten da. Kasu hauetan, mahats-zukua ere egokia da. Sabbatean ardorik edo mahats-zukurik ez badago, nahikoa da ogiaren gaineko bedeinkapena.
Ezkontzetan, brit mila zeremonietan eta lehen semeen erredentzio zeremonietan, Borei Pri HaGafen derrigorrezko bedeinkapena ia beti ahoskatzen da ardo edo mahats-zuku koxerraren gainean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Goldberg, Teri. (1997). «Picking the perfect Passover wine» Today jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2020/11/03).
* ↑ (Ingelesez) Robinson, J. (2006). The Oxford Companion to Wine. Oxford University Press, 383 or. ISBN 0-19-860990-6..
* ↑ (Gaztelaniaz) «Alate – Kosher» Bodegas Fernández de Arcaya (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2896889
* Multimedia: Kosher wine / Q2896889
# Kiddush

Kiddush (hebreeraz: קִדּוּשׁ‎, kiddush‎, ki'duʃ, qid'duːʃ ahoskatua, euskaraz: «sagarapen») Sabbaten hasieran (ostiraleko eguzkia sartzean) eta beste jai judu batzuetan ardoari buruz errezitatzen den bedeinkapena da. Kiddusha ostiral gauean eta jaiegunetan errezitatzeko errekerimendua biblikoa da, Sabbat gogoratzeko betebeharra ezartzen duen laugarren manamenduan oinarritua (Ir 20:8). Bibliako betebeharrak ez du esan nahi nahitaez ardoa bedeinkatzea, baizik eta ardoari buruzko kiddusha esatea errabinikoa dela. Larunbat goizean eta jaiegunetan, kiddush bat ere errezitatzen dute, nahiz eta soilik betebehar errabinikoa izan.
Normalean zilarrezko kopa bat erabiltzen dute kiddusha errezitatzeko. Horrek reviit (hebreeraz: רְבִיעִית‎‎, revi'it; euskaraz: «laurden» 150 mililitro) baten edukiera izan behar du gutxienez. Kiddusha esaten duenak ardoa hartu ondoren, ardoa banatzen die bertan dauden guztiei. Kiddush errezitatzen den bitartean, ogia oihal batekin estaltzen da, "mahaitik kentzeko"; izan ere, normalean, ardoa bedeinkatu aurretik bedeinkatu behar izaten da ogia. Estalki hori, halaber, behetik eta goitik ihintzez bilduta zegoen manaren oroigarri da, ogia goitik oihalez estalita eta behetik mahaiko mahai-zapiaz.

## Kiddusha bazkarian

Kiddushaa bazkariaren hasieran errezitatzen da, errabinoak eskatuta (kidush bemakom seuda). Gaueko kiddusha amaitutakoan, ogia bedeinkatzen jarraitzen da, bi ogi osotan errezitatuta. Goizean, bazkariari ekitean, kiddusha gaileta edo pastelekin esateko eskakizuna bete daiteke, baina ogia bedeinkatzea ere egokia da, ostiralean bezala. Askenazi erritua jarraitzen duten sinagoga batzuetan kiddusha errezitatzen da Maariv otoitza amaitzean, ogia bedeinkatzeari ekin gabe. Kiddusha horrela entzun duenak bazkal aurretik berriro entzun edo errezitatu beharko du.

## Erreferentziak

* ↑ «Pesachim 106a:9» www.sefaria.org.
* ↑ Shulchan Aruch Orach Chayim 271:13
# Andrea Echeverri

Andrea Echeverri Arias (1965eko irailaren 13a) kolonbiar rock/pop abeslari eta gitarrista da. Arte Ederretan lizentziatua Andeetako Unibertsitatean eta zeramikaria izan zen musikari izan aurretik. Aterciopelados taldeko abeslaria da eta bertan gitarra akustikoa ere jotzen du. 2005eko martxoan Andrea Echeverri bakarkako lehen diskoa kaleratu zuen Nacional Records diskoetxeak, latinoamerikar musika alternatibo onena ezagutzera bideratutako diskoetxea. NPRko Felix Contrerasen esanetan "Posible da latinoamerikar musika alternatiboaren garapena erakustea Andrea Echeverriren ibilbidea jarraituz".

## Andrea Echeverri Euskal Herrian

Echeverri Bilbon izan zen Aterciopelados talderarekin 2024ko azaroan "El Dorado En Vivo" biran, 'El Dorado' albumaren 28 urteak ospatzeko. Emanaldia Kafe Antzokian izan zen.
* Andrea Echeverri Bilbon Aterciopelados taldearen kontzertuan (2024ko azaroa)
* Andrea Echeverri Bilbon Aterciopelados taldearen kontzertuan (2024ko azaroa)

## Erreferentziak

* ↑ Top South Florida News, Sports, Weather and Entertainment - South Florida Sun-Sentinel. .
* ↑ «First Listen: Andrea Echeverri, 'Ruiseñora'» NPR.org.

## Kanpo estekak

* Andrea Echeverri – ofiziala
* El Arte en Colombia (Andrea ceramista)
* Andrea Echeverrik dio Ruiseñora "intimoa, konfrontatzailea eta sortzailea" dela
* Andrea eta People en Espanol-i elkarrizketa
* Artikulua/Elkarrizketa Andreari bakarkako diskoari buruz
* Datuak: Q493832
* Multimedia: Andrea Echeverri / Q493832
# Santos Angel Otxandategi

Santos Angel Otxandategi Ituño (Durango, 1749ko urriaren 31 - ib., 1802) euskal herritar arkitekto neoklasiko garrantzitsua izan zen. Nafarroan lan egin zuen gehienbat.

## Biografia

Juan Otxandategi Goiri (muxikarra) eta Maria Antonia Ituño Abizia (mañariarra) zituen guraso.
Errioxako Briñas eta Kuzkurritan lanagatik bizi ondoren, 1776-1779 urte bitartean Garesen bizi izan zen, bertako San Pedro elizaren dorrea egin baitzuen. 1780an Iruñera joan zen, Nafarroako Bideen Zuzendaria izendatua izan ostean. Bertan bizi zen 1802. urtera arte, bizitzako azken egunak igarotzera sorterrira itzuli zela, Durangora. Ventura Rodríguez arkitekto ospetsuaren Nafarroako proiektuen obrak zuzendu zituen, hots, Noaingo akueduktua (1782-1790) eta Iruñeko Katedralaren fatxada (1782). 1785. urtean Mañeruko San Pedro eliza eraiki zuen, aurrera eramandako bere obren artean garrantzitsuena. 1788an Zangoza Berriaren diseinu ez-eraikia planeatu zuen (Zangoza uholde batek suntsitu baitzuen), bere proiekturik handizaleena. Urte berean, Mediterranear itsasoa eta Kantauri itsasoa lotuko zituen ubide nabigagarri baten diseinua ikertu zuen. Silvestre Perezen estilo klasikoaren aurrekaritzat jo daiteke Otxandategi.

## Ikus, gainera

* Justo Antonio Olagibel

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Gaztelaniaz) Sara Muniain Ederra: Santos Ángel de Ochandategui y su dictamen sobre un Canal navegable entre la presa del Bocal y el Cantábrico

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Santos Angel Otxandategi Auñamendi entziklopedian
* (Gaztelaniaz) Antzinako aldizkariaren 3. alea
* Datuak: Q6121462
# Gabirai nano

Gabirano nanoa (Microspizias superciliosus) Microspizias generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Gabirai nano» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Accipitridae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q127828
* Multimedia: Accipiter superciliosus / Q127828
* Espezieak: Microspizias superciliosus
# Gabirai lepokoerdidun

Gabirai lepokoerdidun (Microspizias collaris) Microspizias generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Gabirai lepokoerdidun» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Accipitridae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q114521
* Multimedia: Accipiter collaris / Q114521
* Espezieak: Microspizias collaris
# Maariv (egunkaria)

    Artikulu hau egunkariari buruzkoa da; otoitza gaitzat duena beste hau da: «Maariv»
Maariv (hebreeraz: מַעֲרִיב‎, Maariv; euskaraz: «arratsaldea ekarriz») Israelgo egunkari beteranoa da, 1970eko hamarkadatik aurrera herrialdeko hebreerazko bigarren egunkaririk salduena dena.

## Historia

1948an, kazetari-talde handi bat eta Azriel Carlebach buru zuten pertsonal-kideak, une horretan editorea zena, Yedioth Ahronoth egunkaritik joan ziren beste bat osatzeko, Yedioth Maariv izenekoa, ondoren Maariv bezala ezagutua. Carlebachen ordez Herzl Rosenblum jarri zuten. Mugimendu honek etengabeko borroka hasi zuen egunkari bien artean tirada eta prestigioa lortzeko.
Nimrodi familiak Maariv egunkariaren kontrola mantentzen du, eta Yaakov Nimrodi da presidentea. Erredaktore buruak Doron Galezer eta Ruth Yuval dira. Egunkariak estaldura handia du Israelgo gizartean dauden hainbat ikuspegiren inguruan, eta espektro politiko eta sozialeko korronte desberdinetako kazetariak ditu. Horrek iritzi desberdinen ordezkaritza orekatua ematen du.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Kershner, Isabel. (2012-10-4). «Political and Market Forces Hobble Israel's Pack of Ink-Stained Watchdogs» The New York Times.

## Kanpoko estekak

* Datuak: Q1147759
* Multimedia: Maariv (newspaper) / Q1147759
# Maariv

    Artikulu hau otoitzari buruzkoa da; egunkaria gaitzat duena beste hau da: «Maariv (egunkaria)»
Maariv (hebreeraz: מַעֲרִיב‎, maʔaˈʁiv ahoskatua), edo Arvit (hebreeraz: עַרְבִית‎, ʔaʁˈvit ahoskatua) iluntzean edo gauean egiten duten judu otoitz-zerbitzua da. Otoitza Shema Yisrael eta Amidahren arratsaldeko otoitzean datza batez ere. Sarritan, Salmoen bi bertsorekin hasten da, eta, ondoren, Barechuko errezitazio komunitarioarekin. Gero Shema Yisraelen otoitzaren hiru paragrafoak esaten dira, aurretik bi bedeinkazio dituztela, nahiz eta batzuetan bosgarren bedeinkazio bat gehitzen zaion amaieran. Hazzanak (kantaria) erdizka errezitatzen du Kaddisha. Denek esaten dute Amidah, eta beste erlijio-zerbitzuek ez bezala, hazzanak ez du hori errepikatzen. Kaddish osoa errezitatzen da, Aleinu otoitza errezitatu egiten da, eta minduen Kaddisharekin zerbitzua amaitzen da. Noizean behin beste otoitz batzuk gehitzen dituzte Omerren kontua (Pessah eta Shavuot artean) eta 27. Salmoa (Elulen hasieraren eta Sukkoten amaieraren artean) sartzeko. Maariv normalean eguzkia sartu ondoren errezitatzen dute, baina ilundu baino ordu eta laurden lehenago errezitatu daiteke. Hau normalean ostiral gauetan bakarrik egiten da, Sabbat lehenago hasteko. Sabbat amaieran eta jaiegunetan, zerbitzua atzeratu ohi da iluntzera arte.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Maariv - La Plegaria Vespertina» Jabad.com.
* ↑ (Gaztelaniaz) «El servicio de Arvit» Pninei Halajá.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Oraciones: Tefilá» Camino-neocatumenal.org.
# Hubara-basoilo afrikar

Hubara-basoilo afrikarra (Chlamydotis undulata) Chlamydotis generoko animalia da. Hegaztien barruko Otididae familian sailkatua dago. Iparraldeko Afrikan eta Kanarietan bizi da.

## Ugalketa

Arriskuan dagoen hegaztia izanik, berreskuratzeko programa bereziak daude indarrean, eta intseminazio artifiziala baliatzen da gatibu mantenduriko hegaztiak ugaltzeko. Hala ere, berreskuratze-programek ez dute arrakasta handiegirik lortu, batez ere gutxi direlako aurrera ateratzen diren txitak. Emaitza eskas hauen arrazoiak bilatzeko azterketa sakonak egin dira, eta ondorioztatu da arraren gorteiatze-erakustaldia garrantzi handikoa dela hegazti hauetan. Arraren erakargarritasunak (kasu honetan gorteiatze-erakustaldiaren bitartez adierazten denak) geneen kalitatearen neurria adierazten du, edo horrela erreakzionatzen dute emeek behintzat. Ar erakargarriekin parekatzen direnean, emeek arrautza gehiago erruten dute, testosterona gehiago bideratzen diete arrautzei, txita gehiago jaio eta txita gehiago ateratzen dira aurrera.
Ugalekta kontrolatuko esperimentuetan, kalitate desberdineko ar erakustaldiak aurkeztu zituzten emeen aurrean, eta erakustaldi landuenak ikusi zituzten emeek baliabide gehiago bideratu zituzten arrautzetara, nahiz eta ernalketa ez etorri erakustaldia egin zuen arrarengandik (artifiziala izan baita esperimentuetan).

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Hubara-basoilo afrikar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* 1 2 «Arraren erakargarritasunaren garrantzia - Zientzia Kaiera» Zientzia Kaiera (Noiz kontsultatua: 2018-06-18).

## Ikus, gainera

* Chlamydotis
* Otididae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q290871
* Multimedia: Chlamydotis undulata / Q290871
* Espezieak: Chlamydotis undulata
# Hubara-basoilo asiar

Hubara-basoilo asiarra (Chlamydotis macqueenii) Chlamydotis generoko animalia da. Hegaztien barruko Otididae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Hubara-basoilo asiar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Chlamydotis
* Otididae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q1262382
* Multimedia: Chlamydotis macqueenii / Q1262382
* Espezieak: Chlamydotis macqueenii
# Argi-oilar afrikar

Argi-oilar afrikarra (Upupa africana) Upupa generoko animalia da. Hegaztien barruko Upupidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Argi-oilar afrikar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Upupa
* Upupidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q3143386
* Multimedia: Upupa africana / Q3143386
* Espezieak: Upupa africana
# Argi-oilar malgaxe

Argi-oilar malgaxea (Upupa marginata) Upupa generoko animalia da. Hegaztien barruko Upupidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Argi-oilar malgaxe» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Upupa
* Upupidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q27074808
* Multimedia: Upupa marginata / Q27074808
* Espezieak: Upupa marginata
# Argi-oilar erraldoi

Argi-oilar erraldoia (Upupa antaios) Upupa generoko animalia zen, jada iraungia. Hegaztien barruko Upupidae familian sailkatzen zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Argi-oilar erraldoi» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Upupa
* Upupidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q941714
* Multimedia: Upupa antaios / Q941714
* Espezieak: Upupa antaios
# Incertae sedis

Incertae sedis (euskaraz "kokapen zalantzazkoa") taxonomian erabilitako esaldia da, harreman ezezagunak edo zalantzazkoak dituena adierazteko. Maila taxonomikoaren arabera, incertae familiae (zalantzazko familia), incerti subordinis (zalantzazko subordena), incerti ordinis (zalantzazko ordena) edo bestelakoak erabili ditzakegu sinonimotzat.
Adibidez, 1975ean definituriko Gluteus minimus fosila animalien filum batekin lotu ezin zutenean, Animalia barneko incertae sedis generoan sailkatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Ameriketako Estatu Batuetako Nekazaritza Saila. Frequently Asked Questions. in: PLANTS database..
* ↑ S. C. Matthews. (1973). «Notes on open nomenclature and synonymy lists» Palaeontology 16 (4): 713–719..
* ↑ Richard Arnold Davis & Holmes A. Semken, Jr.. (1975). «Fossils of uncertain affinity from the Upper Devonian of Iowa» Science 187 (4173): 251–254. doi:10.1126/science.187.4173.251. PMID 17838783..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q235536
* Multimedia: Incertae sedis / Q235536
# Kalao abisiniar

Kalao abisiniarra (Bucorvus abyssinicus) Bucorvus generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucorvidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Kalao abisiniar» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).

## Ikus, gainera

* Bucorvus
* Bucorvidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q480086
* Multimedia: Bucorvus abyssinicus / Q480086
* Espezieak: Bucorvus abyssinicus
# Saudia

Saudia (arabieraz: الخطوط الجوية العربية السعودية‎), lehen Saudi Arabian Airlines deitua,- (IATA: SV, ICAO: SVA)- Saudi Arabiako nazioarteko airelinea da. 1945ean sortua, Riyadh Air bere arerio nagusia da.
Korean Air SkyTeam aliantzaren kidea da, Aeroflot, Aerolíneas Argentinas, Aeroméxico, Air Europa, Air France, Alitalia, CSA Czech Airlines, Delta Air Lines eta Air France-KLM bezala.

## Kanpo estekak

* (Arabieraz)(Ingelesez)Webgune ofiziala
# Zata lepagorri

Zata lepagorria (Caprimulgus ruficollis) Caprimulgidae familiako hegaztia da, Iberiar penintsulan eta ipar-mendebaldeko Afrikan bizi dena. Espezie migratzaile hau neguan mendebaldeko Afrika tropikalera joaten da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Zata lepagorri» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
* ↑ BirdLife International (2004). Caprimulgus ruficollis. 2006. IUCN Zerrenda Gorria.
* Datuak: Q1137192
* Multimedia: Caprimulgus ruficollis / Q1137192
* Espezieak: Caprimulgus ruficollis
# Marie Laurent

Marie Anne Laurent, Marie Pasteur izenez ezaguna (Clermont-Ferrand, 1826ko urtarrilaren 15a - Paris, 1910eko irailaren 28a), Louis Pasteur frantziar kimikari eta bakteriologoaren emaztea, laguntzaile zientifikoa eta lankidea izan zen.

## Biografia

1849ko maiatzaren 29an ezkondu zen Estrasburgon, 23 urte zituela, Louis Pasteurrekin
Haren laguntzailea izan zen esperimentu zientifikoetan. Harekin lan egin zuen bere lehen ikerketen hedapenean, 1848 inguruan, Mitscherlich-ek aurrez formulatu zituen behaketei buruz, azido tartarikoaren argi polarizatuari buruzko propietate optiko desberdinetan, ardo naturalei, ardo-mahatsei eta laborategi batean sintetizatu zenean. Louis Pasteur-en ikasle eta lankideek bere laguntzaile lanean berarentzat zuen garrantzia aitortu zuten. Gaixotasunekin esperimentatzeko behar zituen zetarrak hazi zituen, eta berak hartu zuen tratamendua esperimentatzeko tratatu zituen haurren ardura. Pasteur Institutu txit gaileneko bere gelara aldatu zen senarrarekin, eta bertan jarraitu zuen Louis hil ondoren ere.
Bere seme-alaba gehienak umetan hil ziren. Juan Bautista eta Maria Luisa baino ez ziren bizi izan helduarora arte, bigarrenak bakarrik izan zituen seme-alabak, baina bere seme-alabetako inork ez zuen ondorengorik izan. Jean Baptiste soldadua izan zen franko-prusiar gerran.
Marie Pasteur Parisen lurperatu zuten Pasteur Institutuko kriptan.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2019-06-18). «Marie Pasteur, ayudando al científico en la sombra» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).
* 1 2 (Frantsesez) «Marie Pasteur, première collaboratrice de Louis Pasteur» Aleteia (Noiz kontsultatua: 2025-03-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13666556