OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nerea Sorondo

Nerea Sorondo Maritorena (Bera, 1987) nafar herri kirolaria da, aizkora proban eta trontzan aritzen dena. Bitan irabazi du Euskal Herriko trontza txapelketa, eta beste hiru aldiz Euskal Herriko Aizkora Txapelketa.

## Palmaresa

* Trontza
** Nafarroako Txapelketa: 2011n, 2013an eta 2014an, Amaia Gartziarekin.
** Euskal Herriko Txapelketa: 2012an eta 2013an, Amaia Gartziarekin.
** Nafarroako Txapelketa Mixtoa: 2014an Xabier Urrutiarekin eta 2016an Josetxo Barberenarekin.
* Aizkora proba
** Euskal Herriko Aizkora Txapelketa (3): 2018an, 2019an eta 2021ean txapeldun; eta, 2022an, bigarren.
** Donostiako Urrezko Kopa (3): 2018an, 2019an eta 2024an.
** Urrezko Aizkolariak (1): 2019an.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Nerea Sorondo: "Herri kiroletan neskak oraindik ez gara gure gorenera ailegatu". Argia, 2020ko martxoak 5, CC BY-SA 3.0, argia.eus (Noiz kontsultatua: 2020-12-7).
* ↑ Goikoetxea Salutregi, Josu. (2015-05-07). «Konbinatu eta Irabazi! Hitzen Semantikaren Errepresentazio Osoagoaren Bila» I. Ikergazte: Nazioarteko ikerketa euskaraz. Kongresuko artikulu-bilduma (UEU arg) doi:10.26876/ikergazte.i.78. (Noiz kontsultatua: 2025-01-07).
* ↑ ««Aizkolarien maila asko igo da»» Berria 2025-01-07 (Noiz kontsultatua: 2025-01-07).
* ↑ Historia de las Urrezko Aizkolariak. egursport.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-7).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104010428
# San Mikel eliza (Linlithgow)

San Mikel eliza (ingelesez: St Michael's Parish Church) Eskoziako Linlithgow herriko eliza da, Eskoziako Elizak duen handienetakoa. Errege familiaren egoitza izandako Linlithgow jauregiaren alboan dago. A mailako eraikina izendaturik dago.

## Historia

David I.a Eskoziakoak 1138an eliza eraikitzeko baimena eman zuen eta 1242an eraiki zuten aurrez bazen eliza txikiago baten gainean. 1424an sute hadi batek erre zuen eta gaur egungo eraikina XV. mendean altxatutakoa da, eraikuntza 1540an bukatu bazen ere. Maria I.a Eskoziakoa alboan dagoen Linlithgow jauregian jaio zen eta San Mikel elizan bataiatu zuten.
1559ko Eskoziako Erlijio Erreformak kanpoaldean zeuden estatua guztiak suntsitu zituen, eta san migel beraren estatua ere desitxuratu eta egituraren parte bihurtu zen. 1646an Oliver Cromwellen tropek hartu zuten herria eta eliza zaldientzako ukuilu gisa erabili zuten.
Gauzak horrela XIX menderako eliza egoera penagarrian aurkitzen zen. Zati batzuk eraitsi eta berreraiki egin ziren.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q7594816
* Multimedia: St Michael's Parish Church, Linlithgow / Q7594816
# Triazolam

Triazolama konposatu organikoa da C$_{17}$H$_{12}$Cl$_2$N$_4$ formula duena triazolobentzodiazepinen familikoa. IUPACek bentzodiazepina gisa formulatzen du. Konposatu organokloratutzat jo daiteke .Solido kristalino arrexka da.
Triazolama ezaugarri hipnotiko eta lasaigarriak ditu eta insomnioa eta erritmo zirkadianoaren nahasmendua tratatzeko sendagai gisa usatzen da. Ahoz pilula moduan hartzen da. Europako estatu batzuetan, Frantzian eta Norvegian esaterako, preskribatzea debekatuta dago. Espainian Halcion markarekin saltzen da gehienz 125 mg-ko pilulletan. Diseinu-droga moduan ere kontsumitzen da.
Triazolama NBEk 1971ean bultzatutako Substantzia Psikotropikoei buruzko Hitzarmenan jasota dago.

## Lan egiteko modua

Beste bentzodiazepina batzuekin bezala, triazolama gamma-2 azpiunitateari lotzen zaio kloruro ioien GABA-kanal hartzailean, eta azido gamma-aminobutiriko (GABA) neurotransmisore inhibitzailearen efektuak areagotzen ditu, nerbio-sistema zentraleko bentzodiazepina-hartzaileekin lotura ez-selektiboa eginez.

## Albo-ondorioak

Triazolamak, 10 pazienteetatik batea logura, zorabioa eta ataxia eragin dezake.
Halaber,100 pazienteetatik batean nahasmendua, insomnioa eta memoriaren eta ikusmenaren nahasmendua eragin dezake.
Triazolama hartzeak menpekotasuna eragin dezake eta tratamendua bat-batean uzteak abstinentzia-sindromea eragin dezake.

## Kontraindikazioak

Triazolama tentuz erabili behar da haurrekin, emakume haurdunekin, adinekoekin eta alkohol- edo droga-adikzioa duten pertsonekin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Triazolam» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-01-07).
* 1 2 «.:: CIMA ::. PROSPECTO HALCION 0,125 mg COMPRIMIDOS» cima.aemps.es (Noiz kontsultatua: 2025-01-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) Convention on Psychotropic Substances. Nazio Batuen Erakundea.
* ↑ Authier, N.; Balayssac, D.; Sautereau, M.; Zangarelli, A.; Courty, P.; Somogyi, A. A.; Vennat, B.; Llorca, P. -M. et al.. (2009-11-01). «Benzodiazepine dependence: Focus on withdrawal syndrome» Annales Pharmaceutiques Françaises 67 (6): 408–413. doi:10.1016/j.pharma.2009.07.001. ISSN 0003-4509. (Noiz kontsultatua: 2025-01-07).
* Datuak: Q412143
* Multimedia: Triazolam / Q412143
# Firoza Begum (abeslaria)

    Artikulu hau abeslariari buruzkoa da; aktorea gaitzat duena beste hau da: «Firoza Begum (aktorea)»
Firoza Begum (bengaleraz: ফিরোজা বেগম; Faridpur, 1930eko uztailaren 28a – Dhaka, 2014ko irailaren 9a) bangladeshtar abeslaria izan zen, Nazrul Geeti (Kazi Nazrul Islamen abestiak) kantatzeagatik ezaguna.

## Bizitza

Mohammad Ismail eta Begum Kowkabunnesaren alaba eta Mohammad Asafuddowla musikagilearen arreba, Firoza Begum 1930eko uztailaren 28an jaio zen Gopalganj barrutian. Umetan musikarekiko interesa piztu zitzaion, eta 1940ko hamarkadan abeslari ibilbidea hasi zuen.
Seigarren mailan ikasten ari zela, All India irratian abestu zuen. 10 urterekin Kazi Nazrul Islam poeta nazionala ezagutu zuen. 1942an, lehen abesti islamiarra grabatu zuen HMV diskoetxearentzat. Harrezkero, 20 disko baino gehiago kaleratu zituen. 1954tik Kalkutan bizi izan zen, 1967an Dhakara joan zen arte.
1956an, Kamal Dasgupta (1911-1974) musika zuzendari, musikagile eta artistarekin ezkondu zen. Haien hiru semeetatik bi, Hamin Ahmed eta Shafin Ahmed, musikariak bihurtu ziren baita ere.
Firoza Begum 2014ko irailaren 9an hil zen Dhakako Apollo ospitalean, bihotzeko eta giltzurrunetako arazoen ondorioz.

## Sariak

* Independentziaren Egunaren Saria (1979)
* Netaji Subhash Chandra saria
* Satyajit Ray saria
* Nasiruddin urrezko domina
* Bangladeshko Shilpakala Akademiaren Urrezko Domina
* Nazrul Sangeet abeslari onenaren saria
* Nazrul Akademiaren Saria
* Churulia Urrezko Domina
* CBS, Japan-en Urrezko Diskoa
* Sheltech saria (2000)
* Meril-Prothom Alo Lifetime saria (2011)

## Ondarea

* 2016an, Dhakako Unibertsitateak Feroza Begum urrezko domina aurkeztu zuen.
* 2018ko uztailaren 28an, Googlek doodle bat eskaini zion.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Feroza Begum. A Short Biography» Feroza Begum Archive (Noiz kontsultatua: 2024-09-03).
* 1 2 3 4 5 6 (Ingelesez) «Legendary Nazrul singer Feroza Begum passes away» The Daily Star 2014-09-09 (Noiz kontsultatua: 2024-09-03).
* ↑ (Ingelesez) «Special programme on the legendary Feroza Begum» The Daily Star 2015-02-06 (Noiz kontsultatua: 2024-09-03).
* ↑ (Ingelesez) Hossain, Ashik. «Firoza Begum passes away» bdnews24.com 2014-09-09 (Noiz kontsultatua: 2024-09-03).
* ↑ (Bengaleraz) Kamol, Ershad. «Firoza Begum talks about her life - part1 of 4» তন্ময় 2009-05-09 (Noiz kontsultatua: 2024-09-03).
* ↑ (Ingelesez) «Runa, Sabina nominated for Sheltech Award» The Financial Expert jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2012-04-02) (Noiz kontsultatua: 2024-09-03).
* ↑ (Bengaleraz) «ফিরোজা বেগম: জীবনকথা» Prothom Alo 2014-09-10 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2016-03-03) (Noiz kontsultatua: 2024-09-03).
* ↑ (Ingelesez) «'Feroza Begum Memorial Gold Medal 2018' awarded to Runa Laila» The Daily Star 2018-07-31 (Noiz kontsultatua: 2024-09-03).
* ↑ (Ingelesez) «Feroza Begum’s 88th Birthday» Google 2018-07-28 (Noiz kontsultatua: 2024-09-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5452173
* Multimedia: Firoza Begum (singer) / Q5452173
# Mere Broughton

Mary Mereiwa (Mere) Broughton, jaiotzez Whakaruru, (Hastings, 1936 – Waitara, 2016ko urtarrilaren 31) maori jatorriko zeelandaberritar hizkuntza aktibista eta sindikalista izan zen.

## Bizitza

1936an jaio zen Hastingsen eta Te Tekon eta Kaweraun hazi zen. Erizain moduan trebatu eta Whakatāneko ospitalean lan egin zuen. 1960ko maiatzaren 21ean, Ruka Broughton apaiz anglikanoarekin ezkondu zen, eta harekin bost seme-alaba izan zituen. 1978an dibortziatu ziren.
1970eko eta 1980ko hamarkadan Victoria Unibertsitatean lan egin zuen eta Te Herenga Waka Mara eerakundea sortu zuen Te Huirangi WaiReepuru, Wiremu Parker eta bere senarrarekin batera. Unibertsitateko Langileen Elkartean (gaur egun TEU) ere aktibo bihurtu zen. 2010ean, TEUko lehen bizitza osoko kide bihurtu zen.
2016ko urtarrilaren 31n hil zen Waitaran, eta Pākaraka Maraen lurperatu zuten, Whanganuitik gertu.

## Sariak

* 1999: Hutt Udalaren saria
* 2002: Erreginaren Zerbitzuaren Domina
* 2009: Tā Kīngi Ihaka saria

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Ingelesez) «Te Toi Ahurangi» TEU (Noiz kontsultatua: 2016-02-04).
* 1 2 (Ingelesez) «Renowned Writer Takes Top Māori Award» Creative New Zealand 2009-08-28 (Noiz kontsultatua: 2024-03-25).
* ↑ (Ingelesez) «Te reo champion Mereiwa Broughton at rest» Waatea News 2016-02-02 (Noiz kontsultatua: 2016-02-04).
* ↑ (Ingelesez) Temara, Pou. «Broughton, Rangiāhuta Alan Herewini Ruka» Dictionary of New Zealand Biography (Ministry for Culture and Heritage) (Noiz kontsultatua: 2024-03-25).
* ↑ (Ingelesez) «Maori union leader to receive TEU life membership» Scoop 2010-11-05 (Noiz kontsultatua: 2024-03-25).
* ↑ (Ingelesez) «Mereiwa Broughton» Taranaki Daily News (Noiz kontsultatua: 2024-03-25).
* ↑ (Ingelesez) «New Year Honours List 2002» Department of the Prime Minister and Cabinet 2001-12-31 (Noiz kontsultatua: 2024-03-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22575693
* Multimedia: Mere Broughton / Q22575693
# Melitha Sidabutar

Melitha Patricia Sidabutar (Balige, 2001eko urtarrilaren 8a – Bekasi, 2024ko apirilaren 8a) indonesiar abeslaria izan zen.

## Bizitza

Elitha Purnama Martaida Siahaan eta Mounstar Sidabutarren alaba, 2001eko urtarrilaren 8an jaio zen Indonesiako Balige herrian. Melisha Sidabutar ahizpa bikia eta Ronald Sidabutar neba zituen.
2014an abeslari gisa hasi zuen ibilbidea eta urte berean ospea lortu zuen Indonesian Idol telebista saioko 8. denboraldian parte hartu ondoren. Idol Junior saioan ere parte hartu zuen.
2020an, Idol Junior eta Indonesian Idol saioetan parte hartu zuen ahizparekin batera. Melithak urrezko txartela irabazi zuen, eta bere bikia kanporatu zuten. Urte hartako abenduaren 8an, Melisha hil zen bihotz-gutxiegitasunagatik. Sidabutar hirugarren entzunaldian kanporatu zuten, eta abeslari espiritual gisa jarraitu zuen ibilbide profesionala. Impact Music Indonesia diskoetxearekin kontratua sinatu eta Penolong Yang Setia singlea grabatu zuen. YouTuben ere abestu zuen eta Selalu Ada Untukku eta Tuhan Tahu singleak kaleratu zituen, kritikarien onespena lortu zutenak. Guztira 20 abesti baino gehiago kaleratu zituen.
2023an, Anugerah saria irabasti zuen kristau abesti espiritual onenaren kategorian Mengucap Syukur singleagatik.
2024ko martxoan Melitha Sidabutar eta Veren abeslariek Kisah Indah singlea grabatu zuten.
2024ko apirilaren 8an hil zen bihotz-gutxiegitasunagatik Bekasi hiriko Eka ospitalean, 23 urte zituela. Apirilaren 11n lurperatu zuten San Diego Hills hilerrian, ahizparen ondoan.

## Diskografia
### Diskoak

* 2021: Penolong Yang Setia

### Singleak

* 2020: Penolong Yang Setia
* 2023: Mengucap Syukur
* 2024: Kisah Indah

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 (Ingelesez) «Melitha Sidabutar, Penyanyi Lagu Rohani Pemenang Piala AMI 2023» CNN 2024-04-08 (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ (Indonesieraz) Lova, Cynthia; Kistyarini. «Ibadah Pelepasan Jenazah Melitha Sidabutar Berlangsung Haru» Kompas.com 2024-04-11 (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 (Indonesieraz) Putri, Natasa Kumalasah. «Meninggal Dunia, Berikut Profilnya» Liputan6 2024-04-09 (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* 1 2 (Indonesieraz) Puspapertiwi, Erwina Rachmi; Nugroho, Rizal Setyo. «Sosok Melitha dan Melisha Sidabutar, Penyanyi Kembar yang Tanggal Lahir-Meninggal Sama» Kompas.com 2024-04-09 (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ (Indonesieraz) «Penyanyi Melitha Sidabutar Meninggal Dunia» CNN Indonesia 2024-04-08 (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ (Indonesieraz) Jauhar, M. Altaf. «Melitha Sidabutar Meninggal Dunia, Produser Sebut Mendiang Terlihat Lesu Belakangan Ini» Liputan6 2024-04-09 (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ (Indonesieraz) «Melitha Sidabutar Dimakamkan Bersama Melisha Kembarannya» CNN Indonesia 2024-04-11 (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ (Indonesieraz) Lova, Cynthia; Kistyarini. «Isak Tangis Iringi Pemakaman Melisha dan Melitha Sidabutar» Kompas.com 2024-04-11 (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125400040
# Richard Brooks

Richard Brooks (1912ko maiatzaren 18a, Filadelfia, Pennsylvania – 1992ko martxoaren 11a, Los Angeles, Kalifornia) Ameriketako Estatu Batuetako film gidoigile, zuzendari eta ekoizlea izan zen. Garaikideon zinema baino serioagoa zen Brooks-ena, eta haren film askok arrakasta iraunkorra lortu dute.
40ko hamarkadan Key Largo eta Brute Force filmetako gidoiak idatzi zituen, zinema beltzako bi harribitxiak. 1950ean Crisis izeneko filma zuzendu zuen, eta Cary Grant-i ohi baino paper ilunago eman zion lehen aldiz. 1960an Elmer Gantry filmarengatik Oscar irabazi zuen, nahiz eta beste lau aldiz izendapena jaso.

## Filmografia
### MGM

* Crisis (1950).
* The Light Touch (1951).
* Deadline – U.S.A. (20th Century Fox, 1952).
* Battle Circus (1953)
* Take the High Ground! (1953)
* Flame and the Flesh (1954)
* The Last Time I Saw Paris (1954).
* Blackboard Jungle (1955).
* The Last Hunt (1956).
* The Catered Affair (1956)
* Something of Value (1957).
* The Brothers Karamazov (1958).
* Cat on a Hot Tin Roof (1958).

### Ekoizel independente

* Elmer Gantry (Elmer Gantry Productions, United Artists, 1960).
* Sweet Bird of Youth, (MGM eta Roxbury Productions, MGM, 1962).
* Lord Jim (Columbia and Keep Films, Columbia, 1965).
* The Professionals (Pax Enterprises, Columbia, 1966).
* In Cold Blood (Pax Enterprises, Columbia, 1967).
* The Happy Ending (Pax Enterprises, United Artists, 1969).
* $ (Frankovich Productions, Columbia, 1971).
* Bite the Bullet (Persky-Bright Productions/Vista, Columbia, 1975).
* Looking For Mr. Goodbar (Paramount, 1977).
* Wrong Is Right (Columbia, 1982).
* Fever Pitch (MGM, 1985).
* Datuak: Q434342
* Multimedia: Richard Brooks / Q434342
# James Madison

James Madison (1751ko martxoaren 16a - 1836ko ekainaren 28a), Estatu Batuetako laugarren presidentea (1809 – 1817) izan zen. Konstituzioaren aitatzat jotzen da, agiriaren autore nagusia izan baitzen.
Konstituzioaren lehenengo 10 zuzenketen arduraduna izan zen (Bill of Rights). Izan ere, Madisonek uste zuen botereen arteko oreka beharrezkoa zela gehiengoak gizabanakoen eskubideak zapal ez zitzan. George Washingtonekin batera lan egin zuen gobernu federala eratzeko, baina Alderdi Federalista delakoaren ekimenei aurre egin zien. Azken hauek Estatu Batuetako Lehenengo Bankua banku zentralaren (pribatuaren) aldekoak ziren. Thomas Jeffersonen agindupean, Madison Napoleonengandik Louisiana erosteaz arduratu zen.
Haren presidentaldian, Alderdi Errepublikanoko kidea zela (Ingalaterrari gogor egitearen aldekoa), 1812ko gerra egin zuen Erresuma Batuaren kontra. Artean gerra irabazi gabe zegoela (1815eko hasiera), betoa jarri zion 1814an Estatu Batuetako Bigarren Bankua sortzeko Kongresuaren proposamenari. 1815erako, armada indartsua sortzearen alde agertu zen, eta proposatu zuen mugetan tarifa altuak ezartzea, gerra garaian irekitako lantegi berriak babesteko. Gerra ondoko testuinguru berrian, ez zuen galarazi oraingoan Estatu Batuetako Bigarren Bankua sortzea (1816), Kongresuak hala erabakita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11813
* Multimedia: James Madison / Q11813
# Richard Attenborough

Richard Samuel Attenborough (1923ko abuztuaren 29a, Cambridge – 2014ko abuztuaren 24a) Ingalaterrako zinema zuzendaria eta aktorea izan zen. Sir David Attenborough naturalistaren eta John Attenborough Alfa Romeo enpresako enpresa-buruaren anaia zen.
Hamabost-hamasei urte zituelarik, haren etxean Espainiako Gerra Zibilatik ihes egindako haurrak jaso zituzten eta erbesteratuen aldeko kanpainetan parte hartu zuen, bereziki dirua biltzeko.
Arte dramatikoa ikasi ondoren, 1942an In Which We Serve filmean eman zioten lehendabiziko papera. 1969an, lehen filma zuzendu zuen, Oh! What a Lovely War izenekoa; harez geroztik, aktore lana urriagoa izan zuen. 1982an, Oscar saria eskuratu zuen, Gandhi filmarengatik.

## Filmografia hautatua
### Aktore gisa

* In Which We Serve (1942)
* Brighton Rock (1947)
* London Belongs to Me (1948)
* Morning Departure (1950)
* The Magic Box (1951)
* Hell Is Sold Out (1951)
* Father’s Doing Fine (1952)
* Eight O’Clock Walk (1952)
* Gift Horse (1952)
* The Ship That Died of Shame (1955)
* Private’s Progress (1956)
* The Baby and the Battleship (1956)
* The Scamp (1957)
* Brothers in Law (1957)
* Dunkirk (1958)
* The Man Upstairs (1958)
* Sea of Sand (1958)
* The League of Gentlemen (1959)
* I’m All Right Jack (1959)
* Danger Within (1959)
* Jet Storm (1959)
* SOS Pacific (1959)
* The Angry Silence (1960)
* The Great Escape (1963)
* Seance on a Wet Afternoon (1964)
* Guns at Batasi (1964)
* The Flight of the Phoenix (1965)
* The Sand Pebbles (1966)
* Doctor Dolittle (1967)
* Loot (1970)
* The Last Grenade (1970)
* A Severed Head (1970)
* 10 Rillington Place (1971)
* Cup Glory (1972) (narratzailea)
* And then There were None (1974)
* Rosebud (1975)
* Brannigan (1975)
* Conduct Unbecoming (1975)
* Shatranj Ke Khilari (1977)
* A Bridge Too Far (1977)
* The Human Factor (1979)
* Jurassic Park (1993)
* Miracle on 34th Street (1994)
* The Lost World: Jurassic Park (1997)
* Elizabeth (1998)
* The Railway Children (2000)
* Jack and the Beanstalk: The Real Story (2001)
* Puckoon (2002)
* Snow Prince (2006)

### Zuzendari gisa

* Oh! What A Lovely War (1969)
* Young Winston (1972)
* A Bridge Too Far (1977)
* Magic (1978)
* Gandhi (1982)
* A Chorus Line (1985)
* Cry Freedom (1987)
* Chaplin (1992)
* Shadowlands (1993)
* In Love and War (1996)
* Grey Owl (1999)
* Closing the Ring (2007)

## Sariak

Oscar sariak:
| Urte | Kategoria | Filma | Emaitza |
| 1983ko Oscar sariak | Film onenari Oscar saria | Gandhi | Irabazle |
| 1983ko Oscar sariak | Zuzendari onenari Oscar saria | Gandhi | Irabazle |

## Erreferentziak

* ↑ Jose Luis Merino: "Sir Richard Attenborough", Pérgola, 254.zk. 2014/10. http://www.bilbao.net/cs/Satellite?anioId=1279132547839&c=BIO_Publicacion_FP&cid=1279138033865&language=eu&pageid=3000018331&pagename=Bilbaonet%2FBIO_Publicacion_FP%2FBIO_GrupoPublicacion
* Datuak: Q51506
* Multimedia: Richard Attenborough / Q51506
# Michael Cimino

Michael Cimino (New York, 1939ko otsailaren 3a - Los Angeles, 2016ko uztailaren 2a) estatubatuar zinema zuzendaria izan zen. Haren biografia 1970eko hamarkadako Hollywoodean ziztu biziko gorakaden eta beherakaden eredua da: The Deer Hunter filmarekin 1978ko Oscar Sariaren irabazi ostean, porrot komertzial izugarria izan zuen Heaven's Gate lanarekin.

## Bizitza

Aurretik bi filmen gidoiak baino ez zituela idatzirik, 1974an Thunderbolt and Lightfoot zuzendu zuen, Clint Eastwoodekin. 1978an The Deer Hunter filma egin zuen, Vietnamgo Gerrari buruzkoa, eta 1970eko hamarkadako zinemako maisu lantzat hartzen dena. Oso harrera beroa izan zuen, eta hari esker Oscar andana irabazi zuen, tartean zuzendari onenarena.
Entzute horretan oinarrituta, United Artists estudioak askatasun handia eman zion Heaven's Gate filmatzeko. Baina lan horrekin zinemagile madarikatu bihurtu zen, Estatu Batuetako Mendebaldearen konskistaren garaian bertako biztanleen genozidioari buruzko lan hori zinemaren historiako finantza katastrofe handienetako bat izan baitzen. Horrezaz gain, film horrek oso eragin txarra izan zuen Ciminoren hurrengo filmetan; 1985. urtean Year of the Dragon egin zuen, eta 1987an The Sicilian. Kalitateko filmak badira ere, ez zuten aurreko lanen maila erdietsi.

## Estiloa

Ciminorentzat garrantzi handikoak dira etxea, klana, aberria kontzeptuak eta hala erakusten du Deer Hunter lanean. Ideia horiez gainera, errituen nondik norakoak azaltzen ditu: ezkontza komunitate eslaviarrean Deer Hunter-en, edo eskolako dantza Heaven´s Gate lanean. Igarotzen den denbora, desagertzen diren adiskideak, ez du inork Ciminok bezain ondo erakutsi. Benekotasuna lortzeko soinu banda konplexuak erabiltzen ditu, edo, bestela, figurante profesionalak hartu beharrean filma grabatzen den herriko bertako biztanleak erakusten ditu.

## Filmografia

* Thunderbolt and Lightfoot (1974)
* The Deer Hunter (1978)
* Heaven's Gate (1980)
* The Pope of Greenwich Village (uncredited) (1984)
* Year of the Dragon (1985)
* The Sicilian (1987)
* Desperate Hours (1990)
* The Sunchaser (1996)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016/07/02 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Michael Cimino, dead at 77: how The Deer Hunter director's career was wrecked by his misunderstood masterpiece Heaven's Gate. telegraph.co.uk (Noiz kontsultatua: 2016-7-2).
* Datuak: Q59129
* Multimedia: Michael Cimino / Q59129
# Ramón Rubial

Ramón Rubial Cavia (Erandio, Bizkaia, 1906ko urriaren 28a - Bilbo, 1999ko maiatzaren 24a) metalurgiaren langilea eta politikari sozialista garrantzitsua izan zen.
1978tik 1979ra, Eusko Kontseilu Nagusiaren kideek, euren artean adostuta, erakunde horretako presidente hautatu zuten, 1980ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak egin eta Eusko Jaurlaritzaren osaketa eta Jesus Maria Leizaolaren ondorengo lehendakaria bozkatuko ziren aldi baterako neurri gisa, hain zuzen ere, hauteskunde horien emaitzen ondorioz, Eusko Kontseilu Nagusiko presidente karguan ordezkatu zuen Carlos Garaikoetxea nafar politikaria lehendakaria izendatu zen.

## Biografia

1920an UGT sindikatuan militatzen hasi zen eta 1922an PSOEn izena eman zuen. Espainiako Gerra Zibilean borrokatu zen, errepublikaren alde, eta 1937an atxilotu eta 30 urteko kartzelaldia ezarri zioten. Hasiera batean, denbora batez Donostiako Ondarretako espetxean giltzapetuta egon zen.
1944an ihes egiten ahalegindu zen, baina harrapatu eta Melitón Manzanasek basaki torturatu zuen. 1956ko abuztuaren 23an askatu zuten eta klandestinitatean lan egiteari ekin zion. Alderdi sozialistaren presidentea izan zen 1976tik 1999an hil arte. 1977an Bizkaiko senatari bihurtu zen eta 1978tik 1979ra Eusko Kontseilu Nagusiaren Presidentea (lehendakariaren baliokidea).
Gaur egun, Txurdinagan PSE-EEk daukan egoitzak haren izena du. Halaber, Guggenheim Bilbao Museoaren kanpoaldean, itsasadarraren pasealekuan, haren omenezko estatua dago.
Eider Gardiazabal PSOEko politikaria eta europar legebiltzarkidea haren iloba da.

## Toki izenak

Bilbon bizi izan tokitik gertu, bere irudi bat jarri du udalak, eta Abandoibarreko kaleetako bati bere izena ipini zaio. Oro har Espainiako hainbat herrik Ramón Rubial gogoratzen dute zenbait ekintzen bitartez:
* Alcobendas: Enparantza eta zahar-etxea.
* Azuaga: Kalea.
* Badalona: Kalea.
* Barakaldo: Herriko parke botanikoak Ramón Rubial izena darama.
* Ramon Rubial kalea, Bilbo: Kalea Abandoibarra aldean eta eskultura multzo batean kokatzen den estatua bat.
* Castell de Castells: Kalea.
* Cuevas del Becerro: Kalea.
* Erandio: Kalea.
* Fuenlabrada: Zahar-etxea.
* Galdakao: Kalea.
* Gasteiz: Kalea.
* Getafe: Kalea.
* Lleida: Kalea.
* Móstoles: Zahar-etxea.
* Rivas Vaciamadrid: Kalea.
* Santurtzi: Parkea.
* Trapagaran: Etxebizitza eraikinen taldea.

## Erreferentziak

* ↑ https://elpais.com/diario/2001/01/28/domingo/980653598_850215.html
* ↑ MEP profile: Eider GARDIAZÁBAL RUBIAL

## Ikus, gainera

* Espainiako Trantsizio Demokratikoa

## Kanpo estekak

* Ramon Rubial Fundazioa
* Ramon Rubial eta beste lehendakariak Eusko Jaurlaritzaren gunean
* Datuak: Q2608777
* Multimedia: Ramón Rubial / Q2608777