# Wilhelm Dilthey

Wilhelm Dilthey (Biebrich, Renania, Alemania, 1833ko azaroaren 19a - Seis, Tirol, 1911ko urriaren 1a) alemaniar filosofoa eta historialaria izan zen.

## Biografia

Basilea, Kiel, Breslau eta Berlinen izan zen irakasle. Bere filosofian, arrazoiaren gainetik izpirituzko bizitza dagoela azaldu zuen: «giza-zientzien eta izadi-zientzien metodoa eta helburua desberdinak dira». Sistema filosofikoen sorkuntza aztertu eta filosofiaren historiaz arduratu zen batez ere.
Obra nagusiak: Izpiritu-zientzietarako sarrera (1883), Psikologia deskriptibo eta analitikoari buruzko ideiak (1894), Hegelen gaztaroa (1905) eta Mundu historikoaren egituraketa izpirituzko zientzietan (1910).
Euskal Herriaren ikuspuntutik esan behar da Eugenio Imaz (1900-1951) idazle eta filosofo donostiarrak Diltheyren teoriak penintsulan ezagutarazi zituela eta haren lan gehienak, Hilde Janhnke emaztearen laguntzaz, gaztelaniaz itzuli zituela.

## Diltheyren lan nagusiak

Wilhelm Dilthey: Selected Works Rudolf A. Makkreel-ek & Frithjof RodiPrinceton-ek University Pressen argitatutakoak:

### Argitaratutako liburukiak

* I: Introduction to the Human Sciences
* II: Understanding the Human World: Selected Works of Wilhelm Dilthey (2010) 312 pages.
* III: The Formation of the Historical World in the Human Sciences
* IV: Hermeneutics and the Study of History
* V: Poetry and Experience
Wilhelm Dilthey, Vandenhoeck-ek & Ruprecht-ek argitaratutakoak:
* 1: Einleitung in die Geisteswissenschaften
* 2: Weltanschauung und Analyse des Menschen seit Renaissance und Reformation
* 3: Studien zur Geschichte des deutschen Geistes
* 4: Die Jugendgeschichte Hegels und andere Abhandlungen zur Geschichte des Deutschen Idealismus
* 5: Die geistige Welt
* 6: Die geistige Welt
* 7: Der Aufbau der geschichtlichen Welt in den Geisteswissenschaften
* 8: Weltanschauungslehre
* 9: Pädagogik
* 10: System der Ethik
* 11: Vom Aufgang des geschichtlichen Bewußtseins
* 12: Zur preußischen Geschichte
* 13: Leben Schleiermachers. Erster Band
* 14: Leben Schleiermachers. Zweiter Band
* 15: Zur Geistesgeschichte des 19. Jahrhunderts
* 16: Zur Geistesgeschichte des 19. Jahrhunderts
* 17: Zur Geistesgeschichte des 19. Jahrhunderts
* 18: Die Wissenschaften vom Menschen, der Gesellschaft und der Geschichte
* 19: Grundlegung der Wissenschaften vom Menschen, der Gesellschaft und der Geschichte
* 20: Logik und System der philosophischen Wissenschaften
* 21: Psychologie als Erfahrungswissenschaft
* 22: Psychologie als Erfahrungswissenschaft
* 23: Allgemeine Geschichte der Philosophie
* 24: Logik und Wert
* 25: Dichter als Seher der Menschheit
* 26: Das Erlebnis und die Dichtung

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Bibliografia

* Leyte, Arturo (1999): “Hermeneutikarako bidea filosofia gisa” in Heidegger: Hermeneutika eta Funtsezko Ontologia, Andoain, Jakin. ISBN 84-95234-03-3

## Kanpo loturak

* Dilthey, Wilhelm (1995)[1883]: Izpiritu-zientzietarako sarrera, EHUren webguneko Klasikoak bilduman.
* Datuak: Q60080
* Multimedia: Wilhelm Dilthey / Q60080