OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Idalys Ortiz

Idalys Ortiz Bocourt (Pinar del Río, Kuba, 1989ko irailaren 27a), judoka kubatar da.

## Olinpiar Jokoak

2008 eta 2020 artean, Udako lau Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen lau domina lortuz.
2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Pekin 2008an (Pekin), brontzezko domina lortu zuen Kuba ordezkatuz (Lucija Polavder esloveniarrarekin elkarbanatuz), >78 kg-ko emakumezkoen kategorian, Tong Wen txinatarraren (urrezkoa) eta Maki Tsukada japoniarraren atzetik.
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), urrezkoa eskuratu zuen >78 kg-ko emakumezkoen kategorian, Mika Sugimoto japoniarraren (zilarrezkoa) eta Karina Bryant britainiarraren eta Tong Wen txinatarraren aurretik (brontzezkoa elkarbanatuz).
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezkoa irabazi zuen >78 kg-ko emakumezkoen kategorian, Émilie Andéol frantziarraren atzetik (urrezkoa) eta Kanae Yamabe japoniarraren eta Yu Songtxinatarraren aurretik (brontzezkoa elkarbanatuz).
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriro zilarrezkoa irabazi zuen >78 kg-ko emakumezkoen kategorian, Akira Sone japoniarraren atzetik (urrezkoa) eta Iryna Kindzerska azerbaijandarraren eta Romane Dicko frantziarraren aurretik (brontzezkoa elkarbanatuz).

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2008 | Pekin Txina | 03 ! | >78 kg, emakumezkoa |
| 2012 | Londres Erresuma Batua | 01 ! | >78 kg, emakumezkoa |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 02 ! | >78 kg, emakumezkoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | >78 kg, emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ «Idalys Ortiz» JudoInside.com-en 2021-11-02an begiratua (Ingelesez)
* ↑ «Olympedia – Idalys Ortiz» www.olympedia.org (Noiz kontsultatua: 2021-07-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Judo ORTIZ Idalys - Juegos Olímpicos de Tokio 2020» .. (Noiz kontsultatua: 2021-08-13).
* ↑ "Judoa, >78 kg, emaitzak 2008" olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Judoa, >78 kg, emaitzak 2012" olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Judoa, >78 kg, emaitzak 2016" olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Judoa, >78 kg, emaitzak 2020" olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2084858
* Multimedia: Idalys Ortiz / Q2084858
# Vladimir Luján

Vladimir Luján Muñoz, pilota munduan Luján bezala ezaguna, (Habana, 1973ko otsailaren 20a) palaz aritzen den pilotaria da, atzelaria hain zuzen ere.
Amateur moduan, dena irabazi zuen: 22 urte azpiko munduko txapelketa txapelduna, brontzezko domina 1994ko Munduko Txapelketan eta zilar eta urrezkoak 1998koan. 2002an profesional bilakatu zen eta, berriro, munduko txapelduna izan da.

## Erreferentziak

* ↑ Master Jai enpresaren webgunea
* ↑ Magro, Imanol. (2007-12-12). «Mundukoa eta Euskadikoa, batera» Berria.
* Datuak: Q12268907
# Waltary Agustí

Waltary Agustí Alonso, pilota arloan Waltari izenaz ezaguna (Habana, Kuba, 1980ko apirilaren 5a) esku huskako pilotaria da, aurrelaria, trinketeko gaur egungo espezialista gorena.
Txikitan beisboleko jokalari izan zen, eta beisbolean pilota jaurtitzeko mugimendu horretatik hartu du trinketean pilota boleaz jotzeko mugimendu berezia: indar handia eta ustekabeko efektua ematen dizkio pilotari, eta aurkariak mendean hartzen ditu horrela.
2004an, Kubako selekzioa utzi zuen, ez ziotelako nazioartean jokatzen uzten. Miamira abiatu eta urte eta erdi egin zuen han, Ameriketako Estatu Batuetako bizileku baimena lortzearren. Oraindik ere sei hilabetean behin hiru aste egin behar ditu han, baimena ez galtzeko. 2006an, Euskal Herrira etorri zen, Pilote Passionen eskutik, eta 2007an EPB enpresarekin kontratua sinatu zuen pilotari profesional gisa.

## Kirol lorpenak

* Buruz buruko txapelduna: 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013.
** txapeldunordea: 2014.
* Binakako txapelduna: 2007, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018.
** txapeldunordea: 2017.
* Munduko txapelduna, esku huskako buruz buruko espezialitatean: 2002.
* Baionako masterra: 2006, 2007.

## Oharrak

* ↑ «y-rekin idazten da, federazioko jendeak nire elastikoan i jarri bazuten ere» Waltary Agustí (Imanol MAGRO: «Agusti Waltary, magia beltza», Berria, 2008-02-28)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Ficha de Waltari» El Correo.
* ↑ (Gaztelaniaz) Coto WONG: «Waltari Agusti: "Hay que jugar para quitarme el oro"», Gramma, 2003-11-28 (CubAhora webgunetik hartua).
* ↑ Imanol MAGRO: Agusti Waltary, magia beltza», Berria, 2008-02-28.
* ↑ (Gaztelaniaz) «De Ezkurra acaba con la hegemonía de Waltari en Baiona», Noticias de Gipuzkoa, 2014-02-17.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3565663
# Poli(sodio akrilato)

Poli(sodio akrilato)a sodio akrilatoa monomero gisa usatuz sintetizatzen den polimeroa da. Bere formula [−CH$_2$−CH(CO$_2$Na)−]$_n$.da.
Poli(sodio akrilato)a ura xurgatzeko izugarrizko gaitasuna du. Bere bolumena 500 bider handi dezake ur destilatua xurgatuta.
| Poli(sodio akrilato) hutsa | Ura xurgatu ondoren |
Ur-kantitate handiak xurgatzeko bere gaitasuna zor dio, egitura molekularrean sodio karboxilato taldeak izateari polimeroaren kate nagusitik zintzilik. Talde horiek, urarekin kontaktuan jartzean, sodio katioia askatzen dute, karboxilato ioi negatiboak libre utziz. Ioi negatiboenk aldaratu egiten dute elkar, kate nagusia luzatuz eta bolumena handitzea eraginez. Konposatua berriro egonkorra eta neutroa izan dadin, ioiek ur-molekulak hartzen dituzte eta karga neutralizatzen da.

## Sintesia

Poli(sodio akrilato)a prestatzeko disoluzio-polimerizazioa, emultsio-polimerizazioa eta esekidura-polimerizazioa baliatzen dira. Kasu bakoitzak hasarazle eta erreakzio-inguruneko espezie kimikoak propioak beharko ditu.

## Erabilera

Erabilera-esparru zabala du poli(sodio akrilato)ak ura xugartzeko gaitasuna medio: pixoihaletan, ur gogorretako kaltzio-ioia bahitzeko, uraren biskositatea handitzeko, erregaietako ura xurgatzeko eta lurzoruaren urari eusteko gaitasuna handitzeko besteak beste.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) matushek, corie. (2019-02-21). «History of Super Absorbent Polymer Chemistry» | M² Polymer Technologies Inc. (Noiz kontsultatua: 2025-01-05).
* ↑ Xu, Naiku; Cao, Jipeng; Liu, Xiaoshuang. (2015-10-03). doi:10.1080/00222348.2015.1078615. ISSN 0022-2348. (Noiz kontsultatua: 2025-01-05).
* Datuak: Q737169
# Carlos Bea

Carlos Tiburcio Bea (Donostia, 1934ko apirilaren 18a) gipuzkoar epailea da, 2003an George W. Bushek epaile federal izendatua. Bost urte besterik ez zituela, Kubara joan zen familiarekin batera. Kuba ordezkatu zuen Helsinkiko Olinpiar Jokoetan saskibaloi jokalari gisa. Stanford Unibertsitatean ikasi eta abokatu moduan lan egin zuen Kalifornian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5041824
* Multimedia: Carlos Bea / Q5041824
# José Raúl Capablanca

José Raúl Capablanca y Graupera (Habana, 1888ko azaroaren 19a - New York, 1942ko martxoaren 8) kubatar xake jokalaria izan zen, 1921etik 1927ra munduko xake txapelduna. Bere trebezia goiztiarra zela eta, "Xakearen Mozart" ezizenez ezaguna izan zen; zuen garaitezin ospearen ondorioz "Xakearen makina" gisa deitua ere izan zen. Gainontzeko xakelariak xakean jokatzen zuten artean, Capablanca "xakean mintzatu" egiten zela aipatu zen, xakerako berezkoa eta jaiotzez zuen dohaia azpimarratzeko aipatzen zen, hori ordurarte xake usadiorik gabeko Kuba bezalako herrialde batean jaioa izateak adierazgarriagoa egiten zuen.
Ume-umetatik xakean jokatzeko izugarrizko gaitasuna erakutsi zuen. 2006an Emanuel Lasker, orduko munduko xake txapelduna, garaitu zuen xake lasterreko torneo batean, guztien harridurarako. 1909an, AEBetako txapelduna zen Frank Marshall garaitu zuen (+8 -1 =14). 1911n, Donostiako torneoan parte hartzera gonbidatu zuten; Donostiako torneoa garai hartan munduko txapelketa garrantzitsuenetakoa zen, eta Laskerrek izan ezik jokalari onenek hartu zuten parte. Artean inongo txapelketa garrantzitsurik irabazi ez zuela eta, jokalari batzuk Capablancaren parte hartzearen aurka azaldu ziren, baina erakustaldia eginda Capablancak torneo hura irabazi zuen. Urte berean, Laskerri munduko txapelketa jokatzeko desafioa bota zion, baina Laskerrek norgehiagokarako zenbait baldintza ipini zituen eta ez ziren adostasun batera iritsi. Hurrengo urteetan emaitza bikainak lortu zituen, eta azkenean, Laskerrek bere aurka munduko txapelketa jokatzea onartu zuen. Txapelketa 1921ean jokatu zuten eta Capablancak irabazi zuen nagusitasunez, partida bakar bat galdu gabe (+4 -0 =10). Txapeldun titulua 1927an galdu zuen Aleksandr Alekhinen aurka.
Ez zuen titulua berreskuratzeko aukerarik izan, Alekhini botatako desafioen aurrean txapeldun berriak aitzakiak eta oztopoak ipintzen baitzituen lehia saihesteko, batez ere baldintza gisa diru kopuru oso handia eskatuz.
Capablanca 1942an hil zen New Yorken, buruko isuri baten ondorioz.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Chessgames
* Datuak: Q160702
* Multimedia: José Raúl Capablanca / Q160702
# Margalida Caimari

Margalida Caimari Vila (Kuba, 1839 – Palma Mallorcakoa, Balearrak, 1921) errenazimenduko idazlea, poeta izan zen. Mallorca, Katalunia eta Kubari lotutako gizarte-ongilea.

## Biografia

Margalida Caimari Vila negozio-kontuengatik Karibera emigratu zuen Menorcako familia aberats batean jaio zen, Kuban. Burgesia komertzial liberaleko kidea zen Miquel Bauló Oliverrekin ezkondu zen, eta horrek inguruko emakumeak baino instrukzio eta askatasun gehiago izaten lagundu zion.

### Idazle hasiera

Josep Lluís Pons Gallarza errenazentistak babesten zuen. Oso gaztea zen eta poesia idazteaz gain, jendaurrean errezitatzen zituen hainbat une eta erakundetan. Ekintza berritzailea izan zen emakume batean, 1869 inguruan. Balear Ateneoan eta Pons eta Gallarzaren tertulietan aritu ziren idazle gazteen talde bateko kide izan zen.

### Poeta berritzailea

Bere poesia berritzaileena herri-inspirazioko errealista eta aberriarena da; lehenengoan, Kubara emigratutako senarrak espero zuen emakumearen bakardade eta inpotentzia sentimenduak azaltzen zituen. Bigarrenean, oso argi zeukan Kataluniako aberriaren ideia, eta industrializazioa miresten zuen. Literatura-jarduera garrantzitsua izateko aukera izan zuen, tertuliarekin berarekin, eta gizarte-ongintzakoa, alaba bakarra izan baitzuen, beste idazle batzuek ez bezala, hala nola Manuela de los Herreros Soràk, zeinarekin adiskidetasuna ezarri baitzuen, lana kolapsatuta ikusi baitzuten amatasunagatik. Mallorcako eta Kataluniako aldizkarietan argitaratu zuen.

### Aktibismoa

Gizarte-auziari Leon XIII.aren jarraibideen araberako katolizismotik heldu zion, senarraren La Alfombrera izeneko enpresak ehungintzako langileen lana bertatik bertara ezagutu zuen, eta oso aktiboa izan zen langileen seme-alabentzat Bressols del Minio Jesús deituak sortuz, Kataluniakoen antzera. 71 urte zituela, Langileen Patronatuaren barruan, haur beharginentzako eguneko eskola graduatuak inauguratu zituen. Hala ere, bere gizarte-kontserbadorismoa islatu zuen poema batzuetan.

### Poeta errekonozitua

Jeroni Rossellók, Miquel dels Sants Oliverrek, Sanchis Guarnerrek eta Austriako Luis Salvador artxidukeak poeta gisa baloratu zuten, baina, estereotipoaren ondorioz, amatasun-poemak bakarrik baloratu eta erreproduzitu zituzten.

## Aintzatespenak

* Palma Mallorcakoan kale batek du bere izena, han hezi baitzen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Diccionari BiogrÃ fic de Dones â Xarxa Vives dâUniversitats» dbd.vives.org (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).
* ↑ (Katalanez) Marquès, Isabel Peñarrubia i. (2006). Entre la ploma i la tribuna: els orígens del primer feminisme (Mallorca, 1869-1890). L'Abadia de Montserrat ISBN 978-84-8415-863-9. (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).
* 1 2 Margalida Caimari Vila. Red Vives de Universidades 29 de septiembre de 2010.
* ↑ Margalida Caimari i Vila. Enciclopèdia.cat.
* ↑ (Gaztelaniaz) Miguel de los Santos Oliver. 2022-03-10 (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20005621
# Carlota (esklabo matxinatua)

Carlota, La Negra Carlota izenez ere ezaguna, Joruba jatorriko esklabo bat izan zen. Kubako Matanzas probintziako Triunvirato azukre-plantazioan esklabuen matxinada gidatu zuen 1843eko azaroaren 5ean. Angolako Gerra Zibilean Kubak egindako operazio militar bati Carlota operazioa izena jarri zion, bere omenez.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Gott, Richard. (2005). Cuba: A New History. Yale University Press ISBN 978-0-300-11114-9. (Noiz kontsultatua: 2020-04-18).
* ↑ (Ingelesez) «Carlota, leader of the 1843 slave rebellion in Triumvirato, Matanzas» www.afrocubaweb.com (Noiz kontsultatua: 2020-04-18).
* ↑ Myra Ann Houser, Avenging Carlota in Africa: Angola and theMemory of Cuban Slavery https://scholarlycommons.obu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1041&context=articles

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16543530
# Mirta Díaz-Balart

Mirta Francisca de la Caridad Díaz-Balart Gutiérrez (Habana, 1928ko irailaren 30a - Madril, 2024ko uztailaren 6a) kubatar emakume bat izan zen, Fidel Castroren lehen emaztea izan zena.

## Biografia

Gurasoak América Gutierrez eta Rafael José Díaz-Balart zituen. Aita, Kubako politikari ospetsua izan zen, baita Banes hiriko alkatea ere.
Filosofia ikasi zuen Habanako Unibertsitatean, eta bertan ezagutu zuen Fidel Castro. Bikotea 1948an ezkondu eta urte bat geroago seme bat izan zuten, Fidel Castro Díaz-Balart. Zazpi urte geroago dibortziatu ziren, 1955ean, Castro erbestean zegoen bitartean.
Mirta 1956an ezkondu zen berriro, ordukoan Emilio Núñez Blancorekin, zeinekin Mirta Núñez alaba izan zuen.
Kubako gerrillaren garaipenarekin, familia Madrilera joan zen bizitzera. Gerora, Mirta Kubara itzuli zen.

## Erreferentziak

* ↑ Guerrilla Prince: The Untold Story of Fidel Castro, Georgie Anne Geyer, 2011. "Fidel's courting of Mirta Díaz-Balart, the lovely green-eyed girl with the dark blond hair and the wistful smile, from one of Cuba's wealthiest families, marked the period in his life that was closest to ..."
* ↑ The Secret Fidel Castro: Deconstructing the Symbol - page 227, Servando González, 2001. "For example, author Georgie Anne Geyer, who studied Castro for many years, noted that most women with whom Castro has been romantically involved, including his first wife Mirtha Díaz- Balart, the daughter of a lawyer who ..."
* ↑ On Becoming Cuban: Identity, Nationality, and Culture, page 434, Louis A. Pérez, Jr. "The twenty-two-year-old Fidel Castro and his bride Mirta Díaz Balart were among the many thousands of Cuban newlyweds to honeymoon in New York city. Cuban travel was both cause and effect of changes overtaking the Florida tourist industry. "
* ↑ Frank País: Architect of Cuba's Betrayed Revolution, page 322, José Alvarez, 2009. "Fidel Castro and Mirta Díaz-Balart, members of families who were political enemies, married on 10 October 1948. They were divorced while Castro was in prison. At first, they alleged that Mirta was receiving a check from the ..."
* 1 2 Martínez Barraqué, Carlos. (2 de febrero de 2018). «Former correspondent remembers Fidel Castro’s son as a ‘virtual prisoner’ in Cuba» Miami Herald.
* ↑ Ann Louise Bardach : Cuba Confidential. p.67. "One knowledgeable source claims that Mirta returned to Cuba in early 2002 and is now living with Fidelito and his family".
* ↑ Gámez Torres, Nora. (2 de febrero de 2018). «Fidel Castro’s firstborn joined a long list of suicides in Cuba» Miami Herald.

## Bibliografia

* Castro, Juanita; en colaboración con Maria Antonieta Collins (2009). Fidel y Raúl. Mis Hermanos. La Historia Secreta. Santillana USA Publishing Company, Inc. ISBN 978-1-60396-701-3.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3068321
# Angel Gaztelu

    Artikulu hau Garesko olerkari eta historialariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gaztelu (argipena)».
Angel Gaztelu Gorriti (Gares, Nafarroa, 1914ko apirilaren 19a - Miami, AEB, 2003ko urriaren 29a) Nafarroako poeta eta historialaria izan zen.

## Biografia

Gazte zela Kubara joan eta apaiz-ikasketak egin zituen Habanan. Apaiz egin zen 1938. urtean.
Obra nagusiak: Poemas (1940), Gradual de Laúdes (1955), Historia de la pintura religiosa en Cuba (1956) eta Historia de la Parroquia del Espíritu Santo (1958).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253552
# María Cabrales

María Josefa Eufemia Magdalena Cabrales Fernández (Santiago de Cuba, Ekialdeko antzinako probintziako hiriburua, 1842ko martxoaren 20a - ib., 1905eko uztailaren 28a) Kubako Antonio Maceo jeneral independentistaren emaztea izan zen. Senar-emazteek La Esperanza finkan jarri zuten etxebizitza, Maceo Grajales familia bizi zen lekuan.

## Ibilbidea

Haren izaera indartsu eta abertzaletasunak bat egin zuen bere bizitzako lagunarenarekin. Ez zion inoiz erreparatu gerrako kanpainako bizitzaren gogortasunari, batez ere une jakin batzuetan 2 seme-alaba zituen emakume batentzat. Izugarrizko adimena zuen, ez zen intelektualki garatu garai hartako ezaugarriengatik, emakumeak baztertzen baitzituzten, etxeko lanak egitera bakarrik bideratuta baleude bezala; baina bizitza iraultzailearen prekarietate ekonomikora egokitzen jakin zuen.
Maceo senarrarekin partekatu zituen matxinada-ahaleginak, jazarpenak, gerra, mendiak eta erbestea. Maceorekin bizi izan zituen Guerra de los Diez Años balentria heroikoa Mangos de Baraguáko matxinada zorrotza, "Guerra Chiquita" delakoa garatzeko saiakera iraultzailea eta "Guerra Necesaria" ren etapa gorena ere.
Herritik alde egin behar izan zuen eta Costa Ricara joan zen bizitzera. Han sortu zuen Costa Ricako Emakume Kubatarren Kluba. Bere xarma pertsonalari esker, bildutako funtsak handitu egiten ziren, eta inork ez zuen haren indar lana gainditzen. Harengandik esan zuen José Martí Heroi Nazionalak bere laguntzaile onenetakoa izan zela herrialde hartan.
Ekialdetik Mendebalderako martxa arrakastatsuan parte hartu zuen, eta esan izan da batzuetan espainiarrak mambi kolosoa jarraitzen zutela Mariaren zapaten arrastoengatik. Uneren batean bere ondoan egon ezin izan bazen, oso arrazoi indartsuek eragotzi zioten.
Bere senarra, Antonio Maceo eta Grajales jeneralik handiena, borrokan erori zen 1896ko abenduaren 7an, eta María Cabrales Kubako Santiagon bizitzera joan zen behin betiko, San Agustin finkan. 1905eko uztailaren 28ko goizean hil zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Noticias, Agencia Cubana de. «María Cabrales: la virtud y el combate» ACN (Noiz kontsultatua: 2022-08-01).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) EdEuropa1. (2022-03-20). «María Cabrales, una cubana que dejó huella en la historia» Alas Tensas (Noiz kontsultatua: 2022-08-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6003468
# Gina Pellon

Gina Pellón (Cumanayagua, Cienfuegos, Kuba, 1926ko abenduaren 26a – Paris, 2014ko martxoaren 26a) artista kubatarra izan zen, kolore biziko emakume abstraktuen pintura eta lan grafikoengatik ezaguna.

## Biografia

1926an jaio zen, Cumanayagua hiri txikian (Cienfuegos probintzia). 1959an Frantzian erbesteratu zen, eta inoiz ez zen Kubara itzuli. 1960an bere lehen bakarkako erakusketa egin zuen Luzernako (Suitza) Klute Galleryn, eta hortik aurrera urtero erakutsi zituen bere lanak. Bere lanak Floridan (Estatu Batuak) daude ikusgai, The Americas Collection taldearen eskutik.
Harreman estua zuen CoBrA mugimenduko artistekin, eta haren inspirazioa emakumeen erretratuetan ikusten da.

## Bibliografia

* Gina Pellon: Peintures 1965-1999, Edizioni Ae dell'aurora, Verona, Italia, 1999 / M. Wheatley, Marie Claire Anthonioz
* Gina Pellon, Galerie Moderne, 2001, Silkeborg, Danimarka /
* Gina Pellon, Galerie Moderne, 2006, Silkeborg, Danimarka
* Navarrete, William: Gina Pellon-en ikuspegi kritikoa, Aduana Zaharra, Valentzia, 2007
* Navarrete, William.' (Arg.) “Insulas al pairo: poesía cubana contemporánea en París”, Gina Pellón, Aduana Vieja, Cádiz, 2004
* Navarrete, William.' (Arg.) “Vendedor de olvidos”, Gina Pellón., Aduana Vieja argitaletxea, Cádiz, 2005.
* Pellon, Gina. “Riculospective”, Musées de la ville de Niort, Niort, 1999
* Pellon, Gina. “Cuando los pájaros duermen” Editorial Cernuda, Miami, Fla.1985

## Erreferentziak

* ↑ Hernández, Publicado por Hortensia. Gina Pellón pintora cubana. (Noiz kontsultatua: 2023-12-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Gina Pellón» Cubanos Famosos (Noiz kontsultatua: 2023-12-27).
* ↑ Fallece en París la pintora cubana Gina Pellón. Diario Las Américas 27 de marzo de 2014.
* ↑ (Ingelesez) «Gina Pellón» Gina Pellón (Noiz kontsultatua: 2023-12-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Gina Pellón, la artista cubana que triunfó en Europa» KienyKe (Noiz kontsultatua: 2023-12-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) Gina Pellón, la paleta del trópico en el corazón del mundo* - Fotos de La Habana. 2021-03-04 (Noiz kontsultatua: 2023-12-27).
* ↑ «Gina Pellón , obras, estampas, litografías, pinturas, Galeria Champetier» www.mchampetier.com (Noiz kontsultatua: 2023-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q278631
# Josefina Vidal

Josefina Vidal (1961eko otsailaren 18a) Kubaren Atzerri Ministerioko AEBetarako arduraduna da. AEBen jarrerarekin beti kritiko azaldu izan da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492167
# Mikel Reparaz

Mikel Reparaz Extramiana (Arbizu, Nafarroa Garaia, 1975eko abenduaren 22a) kazetaria da.

## Biografia

Nafarroako Unibertsitatean Informazio Zientzietan lizentziatua, Euskaldunon Egunkarian eta Diario de Noticiasen egin zituen lehen pausoak. Gero, Euskadi Irratiko Eusko Legebiltzarreko korrespontsala izan zen. 2001ean, Gasteiztik Bruselara aldatu, hango albisteez gain, Ekialde Hurbileko, Ipar Irlandako edo Pakistango berriemaile bilakatu zen. 2004tik 2009ra, Radio Euskadiko albistegietako burua izan zen, eta 2009az geroztik EITBren albistegietako nazioarteko arduraduna ere. Ameriketako Estatu Batuetako (AEB) berriemaile izan zen bost urtez, 2013tik 2018ra.
2020an, Las grietas de América izeneko liburua plazaratu du, Estatu Batuetako egungo egoerari buruzkoa. 2021eko Euskadi Literatura Saria irabazi du lan horri esker, gaztelaniazko saiakeraren kategorian. Liburuaren euskarazko bertsioa argitaratu zuen Alberdania argitaletxeak 2024an.

## Oharrak

* ↑ Euskal herritar horren aukera pertsonala da euskal abizen hori Reparaz formarekin idaztea. Izan ere, Euskaltzaindiak euskara batuan Erreparatz idatzi behar dela arautu du. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. «Alex Gurrutxagak Euskadi Saria irabazi du, Xabier Leteri buruzko saiakeragatik» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-10-20).
* ↑ https://www.alberdania.net/wp-content/uploads/2024/11/FITXA_Amerikaren-arrakalak.pdf

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Mikel Reparazi, Argia astekarian.
* Mikel Reparazen bideoa, Argia astekarian.
* Mikel Reparaz, "Las grietas de America" liburuaz, ETBn
* Datuak: Q12263631
# Arxuria

Arxuria edo Peñaplata mendi bat da, Baztan eta Sararen arteko mugan dagoena eta, beraz, Nafarroa Garaiaren eta Lapurdiren artean. Gaina 758 metroko garaieran dago.
Sarako aldea Natura 2000 sarearen parte da, Larrun Xoldokogaina kontserbazio bereziko eremuaren barnean. Ipar-mendebaldeko magalean Sarako leizeak daude, eta hego-ekialdean Ibainetako zohikaztegia.

## Igoera

Zugarramurdiko plazatik (210 metro) abiaturik, PR-NA 90 Sorginen bidea jarraitu behar da Ibainetako leporaino (506 metro). Trikuharria eta zenbait aztarna arkeologiko daude bertan. Lurrera begiratzen badugu, lurzorua heze eta iluna dela ikusiko dugu, zohikaztegia baita. Arxuria parez pare izanen dugu, eta gailurreraino doan xenda oso nabarmena da.

## Erreferentziak

* ↑ Arxuria. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-5).
* ↑ FR7200760 - Massif de la Rhune et de Choldocogagna. inpn.mnhn.fr (Noiz kontsultatua: 2025-1-5).
* ↑ Arxuria. mendiak.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-5).
* ↑ Oiartzabal, Ainhoa. Ihesi: Zugarramurdi, Orabidean barna. Argia, 2021eko uztailak 16, argia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-5).

## Kanpo estekak

* Arxuria, euskal-herria.org
* Datuak: Q110608554