OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Conciliabulum

Conciliabulum latinezko hitza da, eta biltokia esan nahi du. Esanahi horrekin, antzinako erromatarrek, konglomerazio urbano txikiak izendatzeko erabiltzen zuten. Hiritar-estatuturik gabeko komunitate horiek, K.o. II. eta III. mendeetan zehar beste erkidego batzuetan integratu edo koloniak edo udalerriak sustatu zituztenak.
Erromatar legeen testuetan, herri edo hiri mota asko aipatzen dira. Conciliabulum hitza,ordea, canabae bezala, ez ziren lexiko instituzionalean erabili. Aglomerazio mota hau landa munduaren baitan sortzen zen.

## Eliza katolikoan

Eliza Katolikoaren historian, txikigarri gisa erabiltzen zen euren latinezko idatzietan, euskaraz, kontziliabulu esaten zaiona.

## Ikus, gainera

* Erromatar hiri
* oppidum
* municipium
* erromatar kolonia
* pagus
* canaba
* vicus
* villa (Antzinako Erroma)
* mansio
* forum
* conciliabulum
* castellum
* praefectura
* turris

## Erreferentziak

* ↑ Oxford English Dictionary. .
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Terminología y realidad material de las aglomeraciones urbanas infra-cívicas en las provincias hispánicas y galas - La Casa | Casa de Velázquez» www.casadevelazquez.org (Noiz kontsultatua: 2024-03-29).
* ↑ (Frantsesez) Tarpin, Michel. (2009-10-01). «Organisation politique et administrative des cités d’Europe occidentale sous l’Empire» Pallas. Revue d'études antiques (80): 127–145. doi:10.4000/pallas.1783. ISSN 0031-0387. (Noiz kontsultatua: 2024-03-29).
* ↑ Fernández Ochoa, Carmen; Salido, Pedro; Zarzalejos, Mar. (2014). «Las formas de ocupación rural en Hispania. Entre la terminología y la praxis arqueológica» CuPAUAM 40: 111-136. ISSN 0211-1608..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5158698
# Erromatar Behe Inperioa

Erromatar Behe Inperioa, 284an Diokleziano boterera igo zenetik 476an Mendebaldeko Erromatar Inperioa amaitu arte luzatzen den garai historikoa da.
Charles Le Beau XVIII. mendeko historialari frantsesak sortu zuen "Behe Inperioa" terminoa, Konstantino I.a Handiaren erregealdiaren (306-337) eta Konstantinoplaren erorketaren (1453) arteko Erromatar Inperioaren garaiari erreferentzia egiteko. Le Beaurentzat gainbehera sakoneko aldia izango zen, aurreko zibilizazio greko-erromatar distiratsuarekin alderatuta. Terminoa hizkuntza erromantzeetako adituek onartu zuten, eta XX. mendera arte ez du hasierako balorazio gutxiesgarria galduko. Gainera, Bizantziar Inperioaren historiatik ere bereiziko da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) García Moreno, Luis A.. (1988). El Bajo Imperrio romano. Historia Universal Antigua bil., 15.. Madril: Síntesis ISBN 847738620X..
* Datuak: Q2886278
# Orbelak airez aire

Orbelak airez aire mendebaldeko euskal balada baten lehen hitzak dira. Hiru hitz horiekin ezagutzen da balada hau eta balada honen doinua. Kopla txiki bat da.
Balada honen bertsio zahar bat Azkuek jaso zuen Durango aldean eta 1922. urtean argitaratu zuen Cancionero popular vascon. Beste bertsio bat 1995. urtean argitaratu zen Labayru Ikastegiko argitaletxean, Bilbon. Baladaren azken bertsio hori Abadiñon jaso zen.
Azkuek balada honen aldaera bat ere argitaratu zuen 1922. urteko Cancionero popular vasco horretan: "Orriak airez aire"
Balada hau behin baino gehiagotan grabatu eta argitaratu egin da. Agian bertsiorik ezagunena Hiru Truku taldearena, baina hortxe daude, baita, alde batetik Juan Carlos Irizarren lana eta bestetik David Azurzarena.

## Hitzak

                1. Orbelak/Orriak airez airez
                pipertxo / ifartxo dultzia
                Landamingo zubitik / landa mintz ederretik
                doian errekia.
                2. Hantxe topatu neban
                Birjina Andria
                ebala orraztuten
                buruko ulia.
                3. Etzala ulia ze
                ezpazan urria,
                ulondo bakotxeko
                erinoz/zerion perlia.
                4. Ifini bihar jako
                ule horri zintia
                ehun duket kosta dala
                Madrilen kania.
                5. Kosta bedi berrahun de
                bai betor hobea.
                Nor izango ete da
                harexen eulia?
                Maria Madalena
                aprostuladea
                6. Nor izango ete da
                haren/horren yoskillia
                Errege don Felipen
                alaba lindia."

## Oharrak

* ↑ Azkuren bertsioa logikoagoa ematen du: ipar haizeak orriak edo orbelak mugitzen
* ↑ Ez dugu *Landamin edo antzeko itxura duen toponimorik topatu Durango aldean. / Azkueren bertsioan mintz terminoa. Landa mintz, landa geruza... Mintz terminoaren erabilera bitxia litzateke honako hau.
* ↑ Jario aditzaren lehenaldiko forma trinkoa ulertu zuen Azkuek. Pentsa daiteke, baita, garai batean horrelako forma trinko baten lehenaldiko hirugarren pertsonaren morfema ø- izan zela.
* ↑ Orotariko Euskal Hiztegian begiratuta, kani zera izan daiteke: "quenouillée de lin, d'étoupe, etc." hau da, 'lihoa, iztupa, eta abar.' edo bestela "laine peignée", hau da, 'artilea orraztuta'.

## Erreferentziak

* ↑ Orriak airez aire. .
* ↑ «Cancionero vasco - Eusko Ikaskuntza» www.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-24).
* ↑ Azkue, Resurrección María. (1922). Cancionero Popular Vasco: "Orriak airez aire".. .

## Ikus, gainera

* Kopla txiki.
# Teodosio I.a Handia

Flavio Teodosio (latinez: Flavius Theodosius; 347ko urtarrilaren 11 – 395eko urtarrilaren 17a), Caucan (Hispania) jaio zen, eta 379tik hil zen arte erromatar enperadorea izan zen. Valentiniano I.aren bi semeekin batera gobernatu zuen, Teodosio ekialdean eta Valentiniano II.a eta Graziano mendebaldean. 392an, Teodosiok ekialdeko eta mendebaldeko zatiak batu egin zituen, eta azken enperadorea izan zen Erromatar Inperio osoa gobernatzen. Bera hil ondoren, Inperioko bi zatiak betirako banandu ziren. Erlijioa dela eta, ezaguna da kristautasuna Erromatar Inperioko erlijio ofizial egiteagatik.

## Biografia

Valentiniano I.a enperadorearen jeneral baten semea zen, eta hari lagundu zion Europan egindako kanpainetan. Ospe handia lortu zuen Panonia eta Mesiako probintzietan sarmaziarrak garaitu zituenean, Danubio ibaiaren ondoan.
378. urtean Graziano enperadoreak augusto izendatu zuen, eta germaniarrek etengabe erasotzen zuten Inperioaren mendeko Balkanetako herriak babesteko ardura eman zion. Etsaiak armen bidez garaituko ez zituelakoan, haien indarrak zatitzeari ekin zion, eta horretarako, germaniar mertzenarioak bere gudarostean onartzeaz gainera, erresuma autonomoa eratzeko eskubidea eman zien godoei.
Erlijio-gaiei dagokienez, Teodosiok nizear trinitarismoa bultzatu zuen kristautasunaren baitan, eta kristautasuna Inperioaren baitan. 380an Inperioko erlijio legitimo bakartzat ezarri zuen kristautasun katolikoa, eta gurtza paganoak debekatu egin zituen. Milango Anbrosio apezpikuaren eraginpean, gero eta estuago eta jasangaitzago bilakatu zen erlijio-gaietan.
383. urtean, Graziano enperadorea hil zutenean, Inperioko mendebaldeko auzietan parte hartu behar izan zuen, eta 5 urte geroago, Graziano hil zuen Maximo enperadorea menderatu eta hilarazi ondoren, Grazianoren seme Valentiniano II.ari itzuli zion aginpidea. Valentiniano II.a artean haurra zenez, Teodosio bihurtu zen erresumako agintari nagusi, eta Milanen bizi izan zen, 391. urtean Konstantinoplara itzuli zen arte.
392. urtean Valentiniano II.a hil zenean, matxinada bat izan zen, eta Eugenio izendatu zuten mendebaldeko enperadore. Teodosiok ez zuen onartu, eta bere seme Honorio augusto izendatu zuen. Beste semea, Arkadio, ekialdeko Inperioko ondorengo egin zuen. 395. urtean, ordea, hil egin zen Teodosio eta, hala, ezin izan zen Inperioaren batasuna lortzeko amets hura gauzatu. Teodosio hil ondoren, Inperioko bi zatiak behin betiko banandu ziren.
* Datuak: Q46696
* Multimedia: Theodosius I / Q46696
# Francisco Ayala (politikaria)

Francisco "Fran" Ayala (1982ko urriaren 4a, Esteban Echeverría partidoa) ikasle eta politikari argentinarra da, trotskista, Ezker Sozialistako militantea, Langileen Nazioarteko Unitatea – Laugarren Internazionala osatzen duen alderdia. Gaur egun, Ezkerreko eta Langileen Fronteko kide da, Langileen Alderdiarekin eta Langile Sozialisten Alderdiarekin batera. Gazteriaren erreferente probintziala da.

## UNLZ

Gizarte Zientzien Fakultateko marketin karrerako ikaslea, 2016tik FITeko zerrendan sartu zen, eta lehen hautaketan %8 lortu zuen. 2018ko hauteskundeetan, genero eta aniztasun idazkaritza bat lortu zen, Lomas de Zamorako unibertsitate osoan lehena, eta, bertatik, ikasleak kontzientziatzeko hainbat jarduera egin ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63214114
# Germaniar herriak

Germaniar herriak indoeuropar talde etnolinguistikoa dira, jatorria Iparraldeko Europan izan zuena. Germaniar hizkuntzak mintzatzea da haien ezaugarri nagusia.
Mendebaldeko Baltikotik hego eta ekialderantz hedatu ziren, erromatarrek geldiarazi zituzteneraino. Borrokan jardun zuten erromatarrekin askotan, eta IV. mendearen erdialdera Erromatar Inperioa hartu zuten. Germaniarren hedatze horren eragileak izan ziren, besteak beste, hazkunde demografikoa, klima beroago baten beharra eta barne borrokak.
Klana (sippe) eta leinua ziren haien gizartearen oinarri; leinuko burua urtero hautatzen zuten. Familian aitak zuen aginpide osoa. Ezkontza emaztea erosiz egiten zen.

## Historia

Germaniar herrien jatorria nahiko ilun dago. Goi Brontze Aroan, hegoaldeko Suedian, Jutlandian eta iparraldeko Alemanian bizi ziren. Kristo aurreko azken mendeetan, bandaloek, gepidiarrek eta godoek Baltikoaren hegoaldeko itsasertzera emigratu, eta Oder eta Vistula ibaien artean kokatu ziren. Julio Zesarren garaian, germaniarrak Rhinen mendebaldean kokaturik zeuden, eta hegoalderantz Danubioraino iritsi ziren. Handik aurrera, liskar ugari izan zuten erromatarrekin.
III. mende amaieran, frankoek, burgundiarrek eta alamanek Rhingo muga eraso zuten, eta erromatarrek ezin izan zieten eutsi. Bandaloak, godoak eta gepidoak Ekialdeko Europan zeuden garai hartan, gaur egungo Ukraina eta Errumanian. VI. mende hasieran, angloak eta saxoiak Ingalaterran zeuden, eta frankoek mendean zuten Galiaren ipar-ekialdea; burgundiarrak Rodanoren haranean zeuden kokaturik, bisigodoak haien mendebaldean. ostrogodoak Italiar penintsulan, eta bandaloak Iparraldeko Afrikan. 568an, lombardiarrek egotzi zituzten bisigodoak Galiatik; horren ondorioz, bisigodoak Iberiar penintsulara jo zuten. Lombardiarrek erresuma independente bat eratu zuten Italian, 774an Karlomagnok azpiratu zituen arte iraun zuena.
Erromatar Inperioaz jabetu ziren germaniarrek garaituen erlijioa, kristautasuna, eta hizkuntza, latina, berenganatu zituzten. Britania izan zen salbuespena, anglo eta saxoiek germaniar hizkuntzari eutsi batzioten.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Germanic peoples. Encyclopædia Britannica, Inc., britannica.com (Noiz kontsultatua: 2017-6-3).
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22633
* Multimedia: Germanic peoples / Q22633
# Cyprinella

Cyprinella arrain genero bat da. Cyprinidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Banaketa

Ipar Amerikako ekialdeko ur gezatan bizi dira.

## Espezieak

| # | Espeziea | Egoera |
| style='text-align:right' | Cyprinella alvarezdelvillari | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella analostana | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella bocagrande | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella caerulea | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella callisema | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella callistia | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella callitaenia | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella camura | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella chloristia | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella eurystoma | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella forbesi | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella formosa | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella galactura | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella garmani | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella gibbsi | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella kais | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella labrosa | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella leedsi | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella lepida | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella lutrensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella macrostomum | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella mhalensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella microphthalmum | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella milesi | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella monacha | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella nivea | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella panarcys | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella proserpina | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella pyrrhomelas | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella rutila | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella rutile | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella santamariae | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella spiloptera | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella stigmatura | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella trichroistia | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella venusta | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella whipplei | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella xaenura | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella xanthicara | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Cyprinella zanema | daturik gabe |
# Tito

    Artikulu hau erromatar enperadoreari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tito (argipena)».
Tito Flavio Vespasiano (latinez: Titus Flavius Vespasianus; Erroma, 39ko abenduaren 30a - Cotilia, 81eko irailaren 13a) Antzinako Erromako Flaviotar dinastiako enperadorea izan zen 79tik hil zen arte.

## Bizitza
### Estreinako urteak

Vespasiano eta Flavia Domitila Maiorren lehen semea izan zen Tito. 61ean, Britainiako tribuno militarra izan zen. Vespasianorekin, juduen matxinada zapuztera uztera joan zen 67an.
69an, Lau enperadoreen urtean, Vespasiano Erromara enperadore titulua aldarrikatzera itzuli zenean, Tito Judean geratu zen matxinadari aurre egiteko. 70ean, lau legiok Jerusalem arpilatu zuten: Tenplua birrindu eta jende asko hil eta erbesteratu zuten.
Erroman harrera beroa eman zioten eta haren omenez arku bat eraiki. Kontsula ez ezik, Pretoriar Guardiaren burua ere izendatu zuten, horrela leial egon zedin.

### Agintean

Titok aitari jarraitu zion inperioaren buruan 79an. Senatari batzuk horren kontra zeuden, ordea, haren emazte Berenize Kleopatra bezalakoa zelakoan. Nolanahi ere, biziki maitatua zen Berenize. Titok traizio-epaiketak geldiarazi eta herriak gorrotatutako salatariak zigortu zituen. Eraikitzeari ere ekin zion: termak, Koliseoa bukatu zuen eta, 80an, Erromak su hartu zuenean, dirutza gastatu zuen kalteak jasan zituztenen alde.
Agintean bi urte zeramatzala, sukarrak hil zuen, agian medikuak pozoituta, Domiziano haren anaia enperadore izan zedin; izan ere, boterean hark jarraitu zion. Titoren ospeak gora egin zuen, anaiarenaren aldean. Hurrengo enperadoreen eredu bilakatu zen eta Senatuak jainko izendatu zuen.
Talmudaren arabera, juduen tenplua suntsitutakoan, eltxo batek heldu zion eta min sekretua egin: min hil akabatu zuen Tito azkenean, haren gaiztakerien ordainetan.

## Erreferentziak

* ↑ Latin eta greziar pertsona-izen klasikoak... Euskaltzaindiaren 76. araua
* ↑ «Euskaltzaindiaren arauak era sinplifikatuan :: Euskara Eskuz Esku» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
* ↑ Berlin, Andrea & J. Andrew Overman, ed. The First Jewish Revolt: Archaeology, History, and Ideology. New York: Routledge.

## Ikus, gainera

* Titoren Termak
* Titoren arkua
* Datuak: Q1421
* Multimedia: Titus / Q1421
# Severo Eizaguirre

Severo Eizaguirre (1901-1973) Argentinako militar bat izan zen, eta paper garrantzitsua izan zuen 43ko Iraultzan (1943-1946). Teniente koronel gradua izanik, Ofizial Batuen Taldeko (GOU) sortzaile eta liderretako bat izan zen.

## Biografia

1943an, Ofizial Batuen Taldearen (GOU) sortzaileetako bat izan zen. 1943ko ekainaren 4an Ramón Castillo presidentea boteretik kendu eta 43ko Iraultza eragin zuen estatu-kolpean parte hartu zuen. Buenos Airesko Bigarren Infanteria Erregimentuko buru izendatu zuten orduan.
Eizagirrek, Leon Bengoa GOUko kide nagusiak bezala, Argentinako gobernuak 1944an egin zuen Ardatzarekiko harreman diplomatikoen hausturaren aurkako jarrera adierazi zuen. Era berean, Peronek sindikatuekin zuen harreman gero eta handiagoak atsekabetu zuen talde militarreko kide izan zen, eta gobernutik kanpo uzteko lan egin zuen.

## Bibliografia

* Ferrero, Roberto A. (1976). Del fraude a la soberanía popular. Buenos Aires: La Bastilla.
* Potash, Robert A. (1981). El ejército y la política en la Argentina; 1928-1945. Buenos Aires:Sudamericana.
* Troncoso, Oscar A. (1976). «La revolución del 4 de junio de 1943». Historia integral argentina; El peronismo en el poder. Buenos Aires: Centro Editor de América Latina.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6126436
# Aitor Bizkarra

Aitor Bizkarra Ruiz (Abadiño, 1996) bertsolari bizkaitarra da. Bizkaiko Txapelketako finalak jokatu izan ditu eta 2022ko Txapelketa Nagusian finalaurrekoen bigarren itzulian abestu du.

## Bizitza

Bizkaiko Eskolartekoan hasi zen bertsotan lehiatzen. 2010. urtean txikien mailako txapelketa eskuratu zuen eta gazte mailan txapeldunordea izan zen 2014an. Ondoren Euskal Herrikoan kantatu zuen.
Helduen mailan Bizkaiko Txapelketako finala jokatu zuen 2018an eta zortzigarrena izan zen. Hurrengo txapelketa 2021ean izan zen, COVID-19 pandemiak eragindako atzerapena zela eta. Seigarren egin zuen bigarren aldi honetan. 2022an Bertsolari Txapelketa Nagusia jokatzen ari da eta finalaurrekoen bigarren itzulian bigarren egin zuen Amurrioko saioan.

## Bertsolaritza
### Txapelketak

* Bizkaiko Bertsolari Txapelketa
** Finalista (2): 2018an eta 2021ean.
* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** Finalurrekoak (1): 2022.

### Eskolartekoak

* Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa (0): finalista 2014an
* Bizkaiko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa (1):
** Gazte mailan: txapeldunordea 2014an
** Txikien mailan: txapelduna 2010ean

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Aitor Bizkarra - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-11-27).
* ↑ Berria. «Asier Galarzak irabazi du Bizkaiko eskolartekoa» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-11-27).
* ↑ «Bilbo — Bizkaiko Bertsolari Txapelketa 2018» www.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-11-27).
* ↑ Iruretagoiena, Hodei. «Nerea Ibarzabal txapeldun» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-11-27).
* ↑ «Aitor Bizkarrak bigarren postua lortu du Amurrioko finalaurrekoan - Abadiño» Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2022-11-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115470263
# Galietako diozesia

Galietako diozesia (Dioecesis Galliae edo Dioecesis Galliarum) Erromatar Inperioko diozesi bat izan zen, "Behe Inperioa" izenez ezagutzen den garaiakoa. Hamar probintzia biltzen zituen eta, aldi berean, "Galietako pretorioko prefektura" (Prefectura praetorio Galliarum) banaketa administratibo handiagoaren barne zegoen.
Gaur egungo herrialde hauetan hedatzen zen: Frantzia, Belgika, Herbeherak, Luxenburgo eta Alemaniaren zati bat.
Dioklezianoren ( agin: 284-306) erreformek sortua , probintzia hauek bildu zituen: Galia Lugdunensis prima ( hiriburuan Lyonen zuena), Secunda (Rouen) eta Tertia (Tours); Sequania; Galia Belgica Prima eta Secunda; Germania Garaia (Kolonia) eta Beherea.
Treveris (Augusta Treverorum), Mendebaldeko Zesarraren egoitza, diozesiko Galietako prefekturako hiriburua ere bazen.

## Erreferentziak

* 1 2 «TM Places» www.trismegistos.org (Noiz kontsultatua: 2024-04-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Seguí Marco, Juan José. Tema 3: Provincias coocidentales: Hsipania, Gallia y Britannia. Universitat de Valencia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Beltrán Ortega, Alejandro. Historia Antigua. – UNED Cartagena. Unidad Didáctica IV: Historia de Roma (Bajo Imperio). UNED Cartagena, 9. diapoa or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1228610
* Multimedia: Diocese of Gallia / Q1228610
# Max Verstappen

Max Emilian Verstappen (Hasselt, 1997ko irailaren 30a) belgikar-herbeheretar 1 Formula auto-gidaria da.
Belgikan jaio zen, aita herbeheretarra eta ama belgikarra ditu, eta Herbehereen alde lehiatzen da.
Hamazazpi urterekin egin zuen debuta 1 Formulan eta 2016an lortu zuen lehen garaipena. 2015ean Scuderia Toro Rossorekin gidatu zuen, eta 2016tik Red Bull Racing batean dabil. Guztira 19 lasterketa irabazi ditu.
2021 bere lehen titulo mundiala irabazi zuen Lewis Hamiltonen kontra azkenengo giran. 2022, 2023 eta 2024ko txapelketak ere irabazi zituen
* Datuak: Q2239218
* Multimedia: Max Verstappen (racing driver) / Q2239218
# Ayrton Senna

Ayrton Senna da Silva (Sao Paulo, Brasil, 1960ko martxoaren 21a - Imola, Italia, 1994ko maiatzaren 1a) 3 munduko txapelketa eskuratu zituen 1 Formulako gidari brasildarra zen. 1984. urtean parte hartu zuen aurrenekoz munduko 1 Formula lehiaketa batean, bestelako mailetako lasterketetan garaipen ugari lortu ondoren. Aditu askoren ustez Juan Manuel Fangio ondoren izan den handiena izan da Senna; ikusgarria eta ausarta zen. Mundu lehiaketako 141 lasterketetan parte hartu zuen; horietako 65etan pole position izan zen irteeran, eta 41etan, berriz, lehena helmugan. Hiru aldiz izan zen irabazle munduko txapelketan (1988, 1990, 1991). 1994ko San Marinoko Sari Nagusia zela hil zen istripuz Imolako zirkuituan.

## Lehen urteak eta hastapenak

Senna 1960ko martxoaren 21ean, astelehen batean, jaio zen, gaueko 2:35tan, São Pauloko Santana auzoko Pro-Matre amatasun ospitalean. Familia brasildar aberats bateko erdiko umea zen: bere aita (Milton Guirado da Silva) lurjabea eta fabrikajabea zen, eta ama Neide Senna da Silva zen. Arreba zaharrago bat zuen (Viviane) eta anai gazteago bat (Leonardo). Ezkertia zen. Sennaren ama inmigrante italiarren biloba zen, eta aitak Tíjolako (Almería, Espainia) ama eta São Pauloko aita zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Instituto Ayrton Senna» web.archive.org 2011-07-11 (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).
* ↑ «Ayrton Senna» web.archive.org 2012-10-01 (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).
* ↑ (Portugesez) Peron, Jornalista Desiderio. (2019-12-15). A genealogia de Ayrton Senna - Insieme. (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10490
* Multimedia: Ayrton Senna / Q10490