# 1881
## Gertaerak
### Mundua

* Otsailaren 1a – Panamako kanalaren eraikitze lanak hasi ziren
* Martxoaren 13a – Narodnaia Volia (Herriaren nahia) talde klandestino iraultzaileak Alexandro II.a Errusiako tsarra hil zuen San Petersburgon lehergailuak jaurtita.

## Arte eta kultura

* Juan Antonio Mogel bizkaitarrak Peru Abarka liburu ezaguna argitaratu zuen.

## Jaiotzak
#### Urtarrila

* Urtarrilaren 1a – Vajiravudh, Siamgo erregea (h. 1925).
* Urtarrilaren 4a – Wilhelm Lehmbruck, alemaniar eskultorea (h. 1919).
* Urtarrilaren 5a – Pablo Gargallo, kataluniar eskultorea (h. 1934).
* Urtarrilaren 6a – Nina M. Davies, britainiar marrazkilaria eta egiptologoa (h. 1965).
* Urtarrilaren 7a – Concha Catalá, euskal aktorea (h. 1968).
* Urtarrilaren 9a – Édouard Beaupré, Willow Buncheko erraldoia, akromegaliaren ondorioz 2,51 metro garai izatera heldu zen kanadarra (h. 1904).
* Urtarrilaren 9a – Alberto Novión, euskal jatorriko argentinar antzerkigilea (h. 1937).
* Urtarrilaren 9a – Giovanni Papini, italiar idazlea (h. 1956).
* Urtarrilaren 17a – Alfred Reginald Radcliffe-Brown, britainiar antropologoa (h. 1955).
* Urtarrilaren 20a – Andrea Villarreal, mexikar kazetaria, idazlea eta iraultzailea (h. 1963).
* Urtarrilaren 25a – Emil Ludwig, alemaniar idazlea (h. 1948).
* Urtarrilaren 30a – Elvia Carrillo Puerto, mexikar lider feminista, politiko eta sufragista (h. 1968).
* Urtarrilaren 30a – Martina Casiano y Mayor, espainiar irakaslea, Espainiako Fisika eta Kimika Elkarteko lehen emakumezko kidea.
* Urtarrilaren 31 – Irving Langmuir, estatubatuar kimikari eta fisikaria, 1932ko Kimikako Nobel Saria (h. 1957).
* Urtarrilaren 31 - Iñaxi Urbiztondo, gipuzkoar bertsolaria (h. 1975).

#### Otsaila

* Otsailaren 3a – Harry Edwin Wood, ingeles astronomoa (h. 1946).
* Otsailaren 4a – Jose Eizagirre Aiestaran, euskal idazlea (h. 1949).
* Otsailaren 4a – Fernand Léger, frantziar margolaria (h. 1955).
* Otsailaren 4a – Jakov Protazanov, errusiar zinema zuzendaria eta gidoilaria (h. 1945).
* Otsailaren 4a – Kliment Voroxilov, sobietar mariskal eta politikaria (h. 1969).
* Otsailaren 11 - Escolástica Antonia Martina Astibia Iturbe, nafar moja (h. 1937).
* Otsailaren 11 – Carlo Carrà, italiar margolaria (h. 1966).
* Otsailaren 11 – Saturnino Soloeta, Dimako Fernando, bizkaitar idazlea eta elizgizona (h. 1964).
* Otsailaren 12a – Anna Pavlova, errusiar ballet-dantzaria (h. 1931).
* Otsailaren 15a – Carmelo Ballester, espainiar artzapezpikua, Gasteizko apezpikua izandakoa (h. 1949).
* Otsailaren 15a – Piaras Béaslaí, irlandar idazle, antzerkigile, biografialari eta itzultzailea (h. 1965).
* Otsailaren 25a – Alexei Rikov, errusiar politikaria (h. 1938).
* Otsailaren 27a – Sveinn Björnsson, Islandiako lehendabiziko presidentea (h. 1952).

#### Martxoa

* Martxoaren 4a – Thomas Sigismund Stribling, estatubatuar idazle eta abokatua (h. 1965).
* Martxoaren 5a – Augusto Barcia Trelles, espainiar abokatu, idazle, kazetari eta politikari errepublikanoa (h. 1961).
* Martxoaren 6a – María Blanchard, espainiar margolaria, kubismoaren 'dama handia' (h. 1932).
* Martxoaren 9a – Francisca Ametzua, euskal moja karmeldarra (h. 1936).
* Martxoaren 9a – Ernest Bevin, britainiar politikari eta buruzagi sindikalista (h. 1951).
* Martxoaren 12a – Väinö Tanner, Finlandiako lehen ministroa (h. 1966).
* Martxoaren 13a – Luciano Lizarraga, gipuzkoar futbolaria (h. 1960).
* Martxoaren 17a – Walter Rudolf Hess, suitzar sendagile eta fisiologoa, 1949ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1973).
* Martxoaren 18a – Paul Le Flem, frantziar musikagilea (h. 1984).
* Martxoaren 23a – Roger Martin du Gard, frantziar idazlea, 1937ko Literaturako Nobel Saria (h. 1958).
* Martxoaren 23a – Hermann Staudinger, alemaniar kimikaria, 1953ko Kimikako Nobel Saria (h. 1965).
* Martxoaren 25a – Béla Bartók, hungariar musikagilea (h. 1945).
* Martxoaren 25a – Patrick Henry Bruce, estatubatuar margolari modernoa (h. 1936).

#### Apirila

* Apirilaren 3a – Daisy Ashford, ingeles idazlea (h. 1972).
* Apirilaren 3a – Alcide de Gasperi, Italiako lehen ministroa (h. 1954).
* Apirilaren 4a – Anbrosio Zatarain Goia, gipuzkoar lur-jabe eta mediku euskaltzalea (h. 1966).
* Apirilaren 12a – Rudolf Ramek, Austriako kantzilerra (h.1941).
* Apirilaren 18a – Max Weber, estatubatuar margolaria (h. 1961).
* Apirilaren 26a – Edmund Vansteenberghe, Baionako apezpikua (h. 1943).

#### Maiatza

* Maiatzaren 1a – Pierre Teilhard de Chardin, frantziar paleontologo, filosofo eta jesulaguna (h. 1955).
* Maiatzaren 4a – Aleksandr Kerenski, errusiar politikari sozialdemokrata iraultzailea (h. 1970).
* Maiatzaren 7a – Ebenezer Cunningham, ingeles matematikaria (h. 1977).
* Maiatzaren 20a – Joseph Apeztegi, lapurtar pilotaria (h. 1950).
* Maiatzaren 20a – Juan Cueto, arabar militarra (h. 1937).
* Maiatzaren 20a – Wladislaw Sikorski, poloniar politikari eta militarra (h. 1943).
* Maiatzaren 26a – Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira, portugaldar idazle eta feminista (h. 1948).
* Maiatzaren 28a – Luis Orgaz, arabar militarra (h. 1946).

#### Ekaina

* Ekainaren 2a – Marcelino Ugalde, euskal irakaslea (h. 1949).
* Ekainaren 3a – Mikhail Larionov, errusiar margolaria (h. 1964).
* Ekainaren 4a – Natalia Sergeievna Gontxarova, errusiar margolaria (h. 1962).
* Ekainaren 11 – Hilda Phoebe Hudson, ingeles matematikaria (h. 1965).
* Ekainaren 15a – Paul Cornu, frantziar ingeniari eta asmatzailea, errotorea erabiliz eginiko lehen hegaldi librearen autorea (h. 1944).
* Ekainaren 22a – Robert Hertz, frantziar antropologoa (h. 1915).
* Ekainaren 29a – Louis Trousselier, frantziar txirrindularia (h. 1939).

#### Uztaila

* Uztailaren 2a – Eduard von Steiger, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1962).
* Uztailaren 8a – Rosa Mercedes Ayarza, musikagilea, kantu irakaslea, jakintsua eta Peruko musikaren sustatzailea (h. 1969).
* Uztailaren 18a – María Maeztu, euskal pedagogo eta hezitzailea (h. 1948).
* Uztailaren 18a – Antonia Maymón, espainiar pedagogo arrazionalista, militante naturista, anarkista, feminista eta idazlea (h. 1959).
* Uztailaren 19a – Mikel Urreta Etxebeste, gipuzkoar politikari eta euskaltzalea (h. 1961).
* Uztailaren 27a – Hans Fischer, alemaniar kimikaria, 1930eko Kimikako Nobel Saria (h. 1945).
* Uztailaren 30a – Smedley Butler, AEBko armadako militarra 33 urtez eta ondoren ekintzaile bakezalea (h. 1940).

#### Abuztua

* Abuztuaren 6a – Alexander Fleming, eskoziar zientzialaria, penizilinaren aurkitzailea eta 1945eko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1955).
* Abuztuaren 7a – François Darlan, frantziar almirante eta politikaria (h. 1942).
* Abuztuaren 8a – Ewald von Kleist, Alemaniako landa mariskala Bigarren Mundu Gerran (h. 1954).
* Abuztuaren 9a – Antonio Gaston Orleans-Bragantzakoa, Brasilgo printzea (h. 1918).
* Abuztuaren 12a – Cecil B. DeMille, estatubatuar zinema zuzendaria (h. 1959).
* Abuztuaren 19a – George Enescu, errumaniar musikagilea (h. 1955).
* Abuztuaren 25a – Ricardo Samper, espainiar abokatu eta politikaria (h. 1938).
* Abuztuaren 26a – Alice Wilson, kanadar geologoa, Kanadako lehenengo emakume geologoa (h. 1964).
* Abuztuaren 29a – Valery Larbaud, frantziar idazlea (h. 1957).

#### Iraila

* Irailaren 1a – Matilde Ras, kataluniar idazlea, itzultzailea eta grafologoa, Espainiako grafologia zientifikoaren aitzindaritzat hartua (h. 1969).
* Irailaren 4a – Mohamed VIII.a al-Amin, Tunisiako bey eta erregea (h. 1962).
* Irailaren 9a – Panagiotis Poulitsas, Greziako lehen ministroa (h. 1968).
* Irailaren 11 – Asta Nielsen, danimarkar aktorea (h. 1972).
* Irailaren 15a – Ettore Bugatti, italiar industria-gizona (h. 1947).
* Irailaren 21a – Éamonn Ceannt, irlandar errepublikarra, 1916ko Pazko matxinadan Irlandako Errepublikaren Aldarrikapena sinatu zuten buruzagietako bat (h. 1916).
* Irailaren 24a – Edith Fischerström, suediar margolari, artista grafiko, eskultore eta arte irakaslea (h. 1967).
* Irailaren 25a – Moisés Huerta, bizkaitar eskultorea (h. 1962).
* Irailaren 25a – Lu Xun, txinatar idazlea, txinerazko literatura modernoaren aitatzat hartua (h. 1936).
* Irailaren 28a – Eugeni d'Ors, kataluniar filosofo eta idazlea (h. 1954).
* Irailaren 29a – Ludwig von Mises, austriar-estatubatuar Austriar eskolako ekonomialari, historialari, logiko eta soziologoa (h. 1973).

#### Urria

* Urriaren 4a – Walther von Brauchitsch, Alemaniako Armadako komandante nagusia Bigarren Mundu Gerran. (h. 1948).
* Urriaren 4a – André Salmon, frantziar idazlea (h. 1969).
* Urriaren 8a – Jose Soltxaga, Gerra Zibileko militar matxino nafarra (h. 1953).
* Urriaren 11 – Hans Kelsen, austriar legegizon, zuzenbidearen filosofo eta politikaren filosofoa izan zen (h. 1973).
* Urriaren 11 – Lewis Fry Richardson, ingeles fisikaria (h. 1953).
* Urriaren 15a – P. G. Wodehouse, ingeles idazlea (h. 1975).
* Urriaren 16a – Vilhelm Buhl, Danimarkako lehen ministroa (h. 1954).
* Urriaren 20a – George Snedecor, estatubatuar estatistikaria (h. 1974).
* Urriaren 22a – Clinton Davisson, estatubatuar fisikaria, 1937ko Fisikako Nobel Saria (h. 1958).
* Urriaren 25a – Pablo Picasso, espainiar margolari eta eskulturagilea, XX. mendeko artista esanguratsuenetarikoa (h. 1973).
* Urriaren 30a – Elizabeth Madox Roberts, estatubatuar idazlea (h. 1941).

#### Azaroa

* Azaroaren 13a – Rudolf Minger, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1955).
* Azaroaren 15a – William Pearse, irlandar errepublikarra, 1916ko Pazko Matxinadako buruzagietako bat (h. 1916).
* Azaroaren 17a – Jose Ramon Astibia, euskal idazlea (h. 1916).
* Azaroaren 17a – Ethel Bellamy, britainiar astronomia-informatikaria eta sismologoa (h. 1960).
* Azaroaren 22a – Enver Pasha, turkiar jeneral eta politikaria (h. 1922).
* Azaroaren 23a – Edward L. Atkinson, britainiar itsas zirujaua eta Antartikako esploratzailea (h. 1929).
* Azaroaren 25a – Joan XXIII.a, Aita santua (h. 1962).
* Azaroaren 28a – Stefan Zweig, austriar eleberrigile, antzerkigile, kazetari eta biografoa (h. 1942).
* Azaroaren 29a – Hermann Ehrhardt, alemaniar militarra (h. 1971).
* Azaroaren 30a – Andres Amonarriz, euskal idazlea (h. 1952).

#### Abendua

* Abenduaren 2a – Irakli Tsereteli, georgiar mentxebikea (h. 1959).
* Abenduaren 8a – Albert Gleizes, frantziar margolari kubista, artearen teorialari eta filosofoa (h. 1953).
* Abenduaren 18a – Esperanza Zuloaga, espainiar zeramikaria (h. 1937).
* Abenduaren 19a – King Oliver, estatubatuar afroamerikar konpositore eta jazzeko orkestra-zuzendaria (h. 1938).
* Abenduaren 23a – Juan Ramon Jimenez, espainiar idazlea, 1956ko Literaturako Nobel Saria (h. 1958).
* Abenduaren 24a – Delfina Bunge, argentinar idazlea, olerkaria, saiakera-egilea eta filantropoa (h. 1952).
* Abenduaren 29a - Juana Tomasa Charela Vidas, La Calderera, nafar etxekoandrea, Gerra Zibilean fusilatua (h. 1936).
* Abenduaren 31 – Max Hermann Pechstein, alemaniar margolari eta marrazkigilea (h. 1955).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Carlos Castellanos, bizkaitar futbolaria (h. 1903).
* Federiko Garralda, nafar albaitari eta euskal idazlea (h. 1929).
* Ignacio K. Nuñez, euskal idazlea (h. 1910).
* Jesús Alustiza, gipuzkoar sendagilea (h. 1951).
* Jose Aranburu Aramendi, Keixeta, gipuzkoar aizkolaria, historiako handienetako bat (h. 1962).
* Leon Lassalle, lapurtar idazlea (h. 1961).
* Martin Oianburu Artze, nafar enpresaburua (h. 1975).
* Pepita Sanz, nafar abeslari lirikoa (h. 1928).
* Benjamin Jekhowski, frantziar-errusiar-poloniar astronomoa (h. 1975).
* Carlota Matienzo, puertorricar irakasle eta feminista (h. 1926).
* José Gafo, espainiar apaiz eta politikaria (h. 1936).
* Kemal Atatürk, Turkiako lehen presidentea (h. 1938).

## Heriotzak
#### Urtarriletik ekainera

* Urtarrilaren 1a – Louis Auguste Blanqui, sozialismoaren teorialari eta iraultzaile frantsesa (j. 1805).
* Urtarrilaren 4a – Domingo Moriones, euskal militar eta politikaria (j. 1823).
* Urtarrilaren 14a - Francisco Arzuaga, Bilboko Danbolintero Nagusia 53 urtez (j. 1800).
* Otsailaren 3a – John Gould, ingeles ornitologo eta marrazkilaria (j. 1804).
* Otsailaren 5a – Thomas Carlyle, eskoziar historialari, kritikari eta filosofoa (j. 1795).
* Otsailaren 9a – Fjodor Dostojevsky, errusiar idazlea (j.1821).
* Otsailaren 25a – Melchior Paul von Deschwanden, suitzar margolaria (j. 1811).
* Martxoaren 13a – Alexandro II.a Errusiakoa, Errusiako enperadorea (j. 1818).
* Martxoaren 22a – Maria Adelaide Fernandes Prata, portugaldar idazle eta poeta (j. 1822).
* Martxoaren 28a – Modest Musorgski, errusiar musikagilea (j. 1839).
* Apirilaren 6a – Jose Maria Iparragirre, euskal olerkari eta musikagilea (j. 1820).
* Apirilaren 15a – Sofia Perovskaia, errusiar iraultzailea, Alexandro II.a Errusiakoaren hilketaren antolatzailea, urkatua (j. 1853).
* Apirilaren 19a – Benjamin Disraeli, ingeles politikari eta idazlea (j. 1840).
* Maiatzaren 11 – Henri Frédéric Amiel, suitzar filosofoa (j. 1821).
* Maiatzaren 11 – Sakamantekas, arabar serie-hiltzailea (j. 1821).
* Maiatzaren 14a – Maria Mazzarello, italiar lekaimea, Andre Maria Laguntzailearen Alaben Institutuaren sortzailea (j. 1837).
* Maiatzaren 15a – Franz von Dingelstedt, alemaniar idazlea (j. 1814).
* Maiatzaren 22a – Friedrich Kasiski, prusiar ofiziala, kriptografoa eta arkeologoa (j. 1805).
* Maiatzaren 24a – Samuel Palmer, ingeles paisaia-margolari, grabatzaile eta idazlea (j. 1805).
* Maiatzaren 25a – Nutt Komodoroa, estatubatuar artista (j. 1848).
* Ekainaren 2a – Elise Thérèse Koekkoek-Daiwaille, herbeheretar margolari eta litografa (j. 1814).
* Ekainaren 6a – Henri Vieuxtemps, belgikar musikagilea (j. 1820).
* Ekainaren 9a – Joan Batista Artxu, euskal idazlea (j. 1811).
* Ekainaren 16a – Aleksandra Iximova, errusiar idazle, itzultzaile eta argitaratzailea (j. 1805).
* Ekainaren 23a – Matthias Jakob Schleiden, alemaniar botanikaria (j. 1804).
* Ekainaren 28a – Jules Dufaure, Frantziako lehen ministroa (j. 1798).

#### Uztailetik abendura

* Uztailaren 14a – Billy the Kid, estatubatuar legezkanpoko bidelapur eta tiratzailea (j. 1859).
* Uztailaren 26a – George Borrow, ingeles idazle, bidaiari eta filologoa (j. 1803).
* Abuztuaren 2a – Marcus Clarke, australiar idazle eta kazetaria (j.1846).
* Irailaren 14a – Xoan Antonio Saco e Arce, galiziar idazle eta hizkuntzalaria, Galizierazko lehen gramatika idatzi zuena (j. 1835).
* Irailaren 16a – Jean-Baptiste Nothomb, Belgikako lehen ministroa (j. 1805).
* Irailaren 19a – James Garfield, Ameriketako Estatu Batuetako 20. Presidentea (j. 1831).
* Urriaren 6a – Claire de Chandeneux, frantziar idazlea (j. 1836).
* Urriaren 10a – Daniel Comboni, italiar santua (j. 1831).
* Urriaren 31 – George W. De Long, estatubatuar militar eta esploratzailea (j. 1844).
* Azaroaren 21a – Ami Boué, austriar geologoa (j. 1794).
* Abenduaren 2a – Jenny von Westphalen, prusiar idazle eta pentsalaria (j. 1814).
* Abenduaren 13a – August Šenoa, kroaziar idazlea (j. 1838).
* Abenduaren 17a – Lewis Henry Morgan, estatubatuar antropologoa (j. 1818).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea

* Alberto Larroque, lapurtar legelari eta irakaslea (j. 1819).
* Ignacio Gogeaskoetxea, bizkaitar euskaltzale, itzultzaile eta apaiza (j. 1825).
* José Perula y de la Parra, nafar jeneral karlista (j. 1830).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7808
* Multimedia: 1881 / Q7808