# Sankt Gallen (Suitza)

Sankt Gallen edo St. Gallen (alemanez: Sankt Gallen, frantsesez: Saint-Gall, italieraz: San Gallo, erretorromanieraz: Son Gagl) Suitzako ipar-ekialdean dagoen hiria da, izen bereko kantonamenduaren hiriburua dena.
Konstantza lakuaren hegoaldetik 12 kilometrora dago, Steinach ibaiaren ertzean.

## Klima

Datu klimatikoak (St.Gallen) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 1.8 | 3 | 6.3 | 10.3 | 15 | 18 | 20.5 | 19.7 | 17 | 11.9 | 6.4 | 2.7 | 11.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -1.1 | -0.1 | 2.9 | 6.3 | 10.6 | 13.8 | 16.1 | 15.6 | 13 | 8.5 | 3.4 | -0.2 | 7.4 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -3.8 | -2.9 | -0.1 | 2.8 | 6.8 | 9.9 | 12.1 | 11.8 | 9.3 | 5.4 | 0.7 | -2.8 | 4.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 65 | 64 | 73 | 110 | 134 | 152 | 152 | 155 | 115 | 74 | 86 | 71 | 1248 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 11.8 | 10.2 | 12.4 | 13.4 | 14.3 | 14.3 | 13.4 | 13.5 | 9.8 | 8.6 | 11 | 11.3 | 144 |
| Iturria: MeteoSchweiz ||||||||||||||

## Historia

614. urtean galiar-irlandar fraide batek sortu zuen ermita batean du jatorria. Abadia bihurtu zen 720. urtean eta 747an beneditarren ordenakoa egin zen. 1803. urtean sortu zen Sankt Gallengo kantonamendua.

## Ekonomia

Industria (ehungintza, janari industria, tresneria mekanikoa) da ekonomia jarduera nagusia. Unibertsitatea dauka.

## Ondarea

Aipagarriak dira abadetxe zahar baten gainean eraikitako XIV. mendeko katedral barrokoa (XVIII. mendean berritua) eta abadetxeko liburutegia (1758-1767).

### Antzinako abadia

Karlomagno hil (814) eta berehala, Indenen eta Aachenen bildu zen Elizaren kontzilioa (816-817), eta han finkatu ziren erromatar liturgia eta monasterioetako arauak. Sankt Gallen abade-etxerako egindako planoa da monasterioetan ordena jartzeko borondate horren erakusgarri behinena. 820 aldera marraztu zuten, eta bertan laburtu zen kontzilioan monasterioei buruz erabakitakoa. Karolingiar arkitekturako eredutzat hartzen da.
Planoan aurreikusita eta jasota daude komentu batean sor daitezkeen beharrizan guztiak : logela, jangela, sukaldeak, eritegia, kalostra eta eskola, erromes eta bisitarientzako egoitza, ukuiluak eta beste hainbat eraikin, abadearen egoitza, eta, erdiko aldea eta espazio guztiaren ia erdia hartzen duela, eliza. Elizak badu berrikuntza bat, mendebaldeko dorrearen tokian abside bat baitu, ekialdekoari kontrajarrita. Eraikina mendebaldera orientatzeko formula hori erromatar ereduetatik hartu bide zuten, eta karolingiar liturgia erromatartu izanaren frogatzat hartzen da. Basilika bat da eliza, eta gurutzadura eta korua ditu ekialdean. Erdiko habearteak eta alboetakoek -zeinetan ere aldare asko dauden- ez dute espazio bakar jarraitu bat osatzen, baizik eta esparruka daude zatituak, hesi moduko batzuen bitartez. Ate eta sarbide asko zituen : mendebaldeko absidearen ondoan bi, eta beste hainbat iparraldetik bezala hegoaldetik. Mendebaldeko absidea San Petriri eskainita dago.

## Hiri senidetuak

Sankt Gallen ondorengo hiriarekin senidetuta dago:
* Liberec (Txekia)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Federal Office of Meteorology and Climatology MeteoSwiss. Temperature and Precipitation Average Values-Table, 1961–1990. .

## Kanpo estekak

* Udalaren webgune ofiziala (Alemanez) (Ingelesez)