OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# James Clark Ross

James Clark Ross (Londres, Ingalaterra, 1800eko apirilaren 15a - Aylesbury, Buckinghamshire, Ingalaterra, 1862ko apirilaren 3a) britainiar itsasgizona eta esploratzailea izan zen.

## Biografia

Artikoan zehar bidaietan ibili ondoren, iparburu magnetikoa aurkitu zuen bere osaba John Rossekin batean (1831). Antartikorako espedizioa antolatu zuen hegoaldeko buru magnetikoa aurkitzeko eta, Erebus eta Terror ontzietako buru zela, Ross itsasoa, Rosseko izotz-hesia eta Victoria lurraldea aurkitu zituen 1841ean. Bi urte geroago itzuli zen Londresa, eta A Voyage of Discovery and Research in the Southern and Antarctic Regions (1847, "Hegoaldeko eta Antartikako lurraldeak aurkitzeko eta esploratzeko bidaia") obra argitaratu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q200564
* Multimedia: James Clark Ross / Q200564
* Espezieak: James Clark Ross
# George Elphinstone

George Elphinstone (Ephinstone Tower, 1746ko urtarrilaren 7a - Tullyallen, Irlanda,1823 martxoaren 10a) Britainia Handiko almirantea eta Keitheko I. bizkondea izan zen. Indietako merkataritzan aberastu zen. Estatu Batuetako Independentzia Gerran aritu ondoren, Frantziako Iraultzan eta Inperioaren aurka borrokatu zen. Hego Afrika eta Indiako koloniak konkistatu zizkien holandarrei, eta Egiptoko kolonizazio ingelesari ateak zabaldu zizkion gudua irabazi zuen (Abukirko Lehorreratzea, 1801).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q337525
* Multimedia: George Elphinstone, 1st Viscount Keith / Q337525
# Frederick Marryat

Kapitain Frederick Marryat (Westminster, Londres, 1792ko uztailaren 10a - Langham, Norfolk, 1848ko abuztuaren 9a) Royal Navyko ofiziera eta eleberrigilea izan zen.
Aitzindari bat izan zen itsas eleberrietan. Banderekiko itsas seinaleetako Marryateko Kodea asmatu zuen ere. Napolean Gerretan eta 1812ko angloamerikar gerran parte hartu zituen.

## Lanak

* The Naval Officer, or Scenes in the Life and Adventures of Frank Midmay (1829)
* The King's Own (1830)
* Newton Forster, or the Merchant Service (1832)
* Peter Simple (1834)
* Jacob Faithful (1834)
* The Pacha of Many Tales (1834)
* Mr Midshipman Easy (1836)
* Japhet, in Search of a Father (1836)
* The Pirate (1836)
* The Three Cutters (1836)
* Snarleyoww, or the Dog Fiend (1837)
* Rattlin the Reefer Edward Howardekin batera (1838)
* The Phantom Ship (1839)
* Diary in America (1839)
* Olla Podrida (1840)
* Poor Jack (1840)
* Masterman Ready, or the Wreck of the Pacific (1841)
* Joseph Rushbrook, or the Poacher (1841)
* Percival Keene (1842)
* Monsieur Violet (1843)
* The Settlers in Canada (1844)
* The Mission, or Scenes in Africa (1845)
* The Privateer's Man, or One Hundred Years Ago (1846)
* The Children of the New Forest (1847)
* The Little Savage (1848, hilondokoa)
* Valerie (1848, hilondokoa)
* Datuak: Q467770
* Multimedia: Frederick Marryat / Q467770
# Thomas Cochrane

Thomas Cochrane (Annsfield, Lanarkshire, Eskozia, 1775eko abenduaren 14a - Kensington, Londres, Ingalaterra, 1860ko urriaren 31) itsasgizona izan zen, Erresuma Batuko Itsas Armadako almiranterik ospetsuenetakoa. Napoleonen aurkako guduetan parte hartu ondoren, Ameriketara jo zuen Txilerekin eta Perurekin batera Espainiaren aurka borrokatzeko. Gisa berean, Portugalen aurka altxatu zen brasildarrekin bat eginik. Itsas teknologiari buruzko zenbait ikerlan egin zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q334994
* Multimedia: Thomas Cochrane, 10th Earl of Dundonald / Q334994
# Horatio Nelson

Horatio Nelson, 1go Nelson Bizkondea, 1go Brontéko Dukea (Burnham Thorpe, Norfolk, Ingalaterra 1758ko irailaren 29a – Trafalgar, Espainia, 1805eko urriaren 21a) Erresuma Batuko Itsas Armadako ofiziala izan zen. Napoleondar Gerretan eta batez ere 1805eko Trafalgarko guduan lortutako garaipen bikainengatik entzute handia lortu zuen, eta gudu hartan hil zen.

## Bizitza

Hamabi urte zituela Britainia Handiko Itsas Armadan (Royan Navy) sartu zen. Amerika, Europan eta Mendebaleko Indietan ibili ondoren, 1777an ontzi tenientearen kargua eskuratu zuen, eta 1779an kapitainarena. Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerran esku hartu zuen eta ondoren, Frantziaren aurkako gerran Toulon (1793ko uztaila), Bastia eta Calvi-ko (1794) setioetan nabarmendu zen. Azken gudu horretan eskuineko begiaren ikusmena galdu zuen. Gero, Genovako setioan (1796) parte hartu ondoren, sir John Jervis komandantearen agindupean espainiarren armada garaitu zuen Portugalgo San Bizente lurmuturreko guduan (1797ko otsaila). Urte bereko uztailean, Santa Cruz Tenerifekoaren aurkako erasoan eskuineko besoa galdu zuen. Osatu ondoren, 1798ko hasieran, Napoleon Egiptorako prestatzen ari zen espedizioari erasotzeko ordena jaso zuen; Mediterraneo osoan zehar frantses itsas-armadaren bila ibili ondoren Abukirreko badian, Niloren deltatik gertu, aurkitu eta suntsitu zuen (1798ko abuztuaren lehena).
Gerra ekintza horren ondorioz Napoleonen gudarostea Egiptotik mugitzerik ez zuela gelditu zen. Gero Napoliko Fernando erregearen alde eta frantsesen eta italiar jakobinoen aurka egin zuen; etsaiak garaiturik (1799ko uztailean) zapalkuntza gogor bati ekin zion. 1800ean sir Hyde Parker-en agindupean Baltikoan daniarrek eta errusiarrek osaturiko ontziteriari nagusitu zitzaion Kopenhage aurrean. 1805ean Mediterraneoko itsas armadako buru zela, Espainiako eta Frantziako armadei garaitu zitzaien Trafalgarko guduan (urriaren 21a), baina hil egin zuten gudu hartan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q83235
* Multimedia: Horatio Nelson / Q83235
# Frederic Leighton

Frederic Leighton, Leighton lehen baroia (Scarborough, 1830eko abenduaren 3a - Londres, 1896ko urtarrilaren 25a) britainiar margolari, marrazkilari eta eskultorea izan zen.
Margolaritza ikasi zuen Europan, Eduard von Steinlerekin lehenengo eta Giovanni Costarekin gero. Florentziako Arte Ederren Akademian ere ikasi zuen, eta 1855etik 1859ra Parisen bizi izan zen, eta bertan Delacroix, Camille Corot eta Jean-François Millet ezagutu zituen. 1860an Londresera joan zen eta Prerrafaeldarrekin harremanak izan zituen. 1861ean Elizabeth Barrett Browningen hilobia diseinatu zuen Florentziako hilerrirako. Royal Academy of Artseko presidente izan zen 1878tik 1896ra.
Gai historiko, bibliko eta mitologikoetako margolanak egin zituen estilo klasizistan.

## Iruditegia

* Ikaro eta Dedalo, c. 1869
* Hesperideetako lorategia, 1892, Lady Lever Art Gallery
* The Sluggard, 1885
* Atleta pitoi batekin borrokan, 1888–1891
* Arrantzalea eta sirena, c.1856–1858
* Heroren azken begiralea, 1880
* Perseo eta Andromeda, 1891, Walker Art Gallery, Liverpool.
* Moises agindutako lurrari begira
* Margolariaren eztei-bidaia, 1864
* Memoriak, 1883
* Psikoren bainua, 1879
* Idilio, c. 1880–81
* Gatibatutako Andromaka, 1886–1888, Manchester City Art Gallery
* Zimon eta Ifigenia, oil on canvas painting, 1884, Art Gallery of New South Wales
* Biondina, 1879
* Persefoneren itzulia, 1891
* Katakumeak, 1883
* Neska indioilarrak jaten, c. 1863
* Bakarne, c. 1890
* Winding the skein, 1878
* Flaming June (1895; Museo de Arte de Ponce
* After Vespers (1871; Princeton University Art Museum)
* Cimabue's Celebrated Madonna Is Carried in Procession Through the Streets of Florence, 1853–1855
* Daphnephoria, 1874–1876, Lady Lever Art Gallery
* Datuak: Q160252
* Multimedia: Frederic Leighton / Q160252
# Joseph Lister

Joseph Lister (Upton, Essex, Ingalaterra, 1827ko apirilaren 5a - Walmer, Kent, Ingalaterra, 1912ko otsailaren 10a) britainiar kirurgilaria izan zen.

## Biografia

Mikroskopio bidezko ikerketak egin zituen, eta, hartzidurari buruzko Pasteurren lanak ezagutzen zituela, antisepsia-metodoa sortu zuen, uraren bidez hasieran eta olio fenikatuaz ondoren (1867). XIX. mendean kirurgia alorrean zeuden hiru arazo nagusien erantzunak aurkitu zituen. Hiru arazoak hauek ziren: infekzioa, hemorragia eta mina. Aurkikuntza horrek berebiziko garrantzia izan zuen kirurgiaren historian, eta kirurgilari gehienek erabili zuten 1875etik aurrera. 'Iraultza Kirurjikoa' deritze gai honetan egin ziren aurkikuntzei. Halere, ondoko urteetan gehiago erabili izan da asepsia antisepsia baino.
Bere aita ardo saltzailea zen arren, fisika eta matematikako sailetan ezagutza ugari zituen. Londresen ikasi zuen eta 1854ean Edinburgon zirujau izateko trebatu zen, Jarnes Symekin batera. Ondoren, Jarnesen alabarekin ezkonduko zen. Hiri horretan anatomia eta fisiologiaren inguruko lan ugari egin zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Artikulu honen edukiaren zati bat https://www.historiadelamedicina.org/lister.html orritik txertatu zen.
* Datuak: Q155768
* Multimedia: Joseph Lister, 1st Baron Lister / Q155768
# Thomas Graham (Lynedocheko 1. baroia)

Thomas Graham (Perthshire, 1748ko urriaren 19a - Londres, 1843ko abenduaren 18a) eskoziar aristokrata, politikaria eta britainiar armadako ofiziala izan zen.
Oxfordeko Unibertsitateko Christ Churchen ikasi ondoren, Europa kontinentalean zenbait urte igaro zituen. 1774an Lord Cathcarten alaba Maryrekin ezkondu eta lurjabe handi gisa hasi zen bizitzen. 1791n emaztea hil ostean, karrera militarra (eta geroago politikoa ere) hasi zuen. Frantziako Iraultzako eta Napoleondar Gerretan borrokatu zen. Besteak beste, Gasteizko guduan eta Donostiako setioan parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Thomas Graham Lynedoch 1911encyclopedia.org
* Datuak: Q336707
* Multimedia: Thomas Graham, 1st Baron Lynedoch / Q336707
# William Thomson

Sir William Thomson, Lord Kelvin izenez ezagunagoa, (Belfast, 1824ko ekainaren 26a - Largs, 1907ko abenduaren 17a) fisikari eta matematikari britainiarra izan zen, Ipar Irlandan jaio arren ikerkuntza nagusiak Eskozian egin zituena.

## Biografia

Belfasten matematika eta ingenieritza irakaslea zen James Thomsonen seme alabetako bat zen. 1830an sei urte zituela ama hil zitzaion eta alaba zaharrenak hezi zituen William eta james anaia zaharrena. 1833an aita Glasgowra joan zen matematika irakastera eta 10 urte zituela Glasgowko Unibertsitatean sartu zen. Ikasle bikaina izan zen eta hainbat sari jaso zituen, lehenengoa 12 urterekin Samosatako Lucianusen Jainkoen elkarrizketak liburua latinetik ingelesera itzultzeagatik.
Hizkuntzak garrantzi handia zuela esanez, 1839 eta 1840 artean Europako hainbat herrialdetan ibili ziren anai arrebak, hala nola, Londresen, Parisen, Alemanian eta Herbeheretan.
Matematika izugarri gustatzen zitzaion eta 1840an bigarren sari garrantzitsu bat irabazi zuen Essay on the figure of the Earth (Lurraren itxuraren inguruko saiakera) lanagatik, non matematikoki aztertzen zuen Lurraren itxura. 1841ean On the uniform motion of heat in homogeneous solid bodies, and its connection with the mathematical theory of electricity (gorputz homogeneo solidoetan beroak duen eragin uniformea, eta elektrizitatearen teoria matematikoarekin duen erlazioa) lana argitaratu zuen. 17 urte baino ez zituen oraindik.
Williamen gaitasunak ikusirik aitak Cambridgeko Unibertsitatean sartu zuen 1841eko ikasturtean. Zientziarako zuen gaitasunaz gain oso kirolzalea ere bazen eta arraun estropadak irabazi zituen, besteak beste. 1846an Glasgowko Unibertsitateko filosofia naturaleko katedradun izendatu zuten eta 22 urterekin bere irakasle izan zirenen gainetik jarri zen. 1847tik aurrera Termodinamika eta Elektrizitatea aztertzeari ekin zion.
1860an izotzetan labandu eta hartutako kolpearen erruz herren gelditu zen. Glasgowko irakasle izaten jarraitu zuen 1899an erretiratu zen arte.

## Aurkikuntza zientifikoak

Ikerketa ugari burutu zituen, hainbat arlo zientifiko hartuaz gainera. Batez ere ezagun bihurtu zen Zero absolutua 273'15 °C-tan finkatu zuelako. hau erreferentzia gisa hartuz bere izena daraman eskala sortu zen. gaur egun ikerketa zientifikoek hobesten duten tenperatura eskala da Kelvin eskala. Gas idealen legeak aplikatzeko ezinbestekoa da esate baterako.
Itsaso zalea ere bazen eta 1860tik aurrera itsasaldien jokabide ereduak aztertzen aritu ondoren itsasaldien neurriak aurresateko makina asmatu zuen 1876 eta 1879 artean.
* Datuak: Q122701
* Multimedia: William Thomson, 1st Baron Kelvin / Q122701
# Rocca Calascioko gaztelua

Rocca Calascioko gaztelua, italieraz: Castello di Rocca Calascio, Italiako Calascio udalerrian dagoen gaztelu bat da, Abruzzo eskualdeko L'Aquilako probintzian.

## Kokalekua

1.490 metroko garaieran dago eta Apeninoetan altuera garaienean dagoen gotorlekua da. Gran Sassoko eta Laga mendietako Parke Nazionalan dago, Campo Imperatoreren aldamenean.

## Historia

XII. mendean normandiar arkitekturaz eraiki zen baina inoiz ez zuen guda edo setiorik jasan.
1703an lurrikara batek kaltetu zuen.

## Zinema

Ladyhawke (1985) film ezaguna bertan filmatu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1166100
* Multimedia: Castello di Rocca Calascio / Q1166100
# 1643
## Gertaerak

* Maiatzaren 19: Rocroiko gudua

### Arte eta kultura

* Axular idazle nafarrak argira eman zuen Euskal Literaturaren historian gakoa izan den lana: “Gero”.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 4a – Isaac Newton, britainiar zientzialaria, alkimista, filosofoa eta matematikaria, historiako zientzialari hobenetarikoa (h. 1727).
* Otsailaren 25a – Ahmed II.a, Otomandar Inperioko sultana (h. 1695).
* Abuztuaren 21a – Alfontso VI.a Portugalgoa, Portugalgo erregea (h. 1683).
* Azaroaren 21a – René-Robert Cavelier de La Salle, frantziar esploratzailea (h. 1687).
* Filippo Gherardi, Barrokoko italiar margolari eta inprimatzailea (h. 1704).
* Godfried Schalcken, holandar genero eta erretratu margolaria (h. 1706).
* Marc-Antoine Charpentier, frantziar musikagilea (h. 1704).

## Heriotzak

* Otsailaren 25a – Marco da Gagliano, italiar musikagilea (j. 1582).
* Martxoaren 1a – Girolamo Frescobaldi, italiar musikagilea eta organo-jotzailea (j. 1583).
* Maiatzaren 14a – Luis XIII.a Frantziakoa eta II.a Nafarroakoa erregea (j. 1601).
* Maiatzaren 18a – Henrike Ezponda, zuberoar legegizon eta historialaria (j. 1568).
* Abuztuaren 7a – Margarita Brunswick-Lüneburgekoa, alemaniar noblea, Welf leinuko kidea eta Saxonia-Coburgeko dukesa ezkontidea (j. 1573).
* Urriaren 6a – Jean Duvergier de Hauranne, Saint-Cyraneko abade nagusia, Baionatar teologo famatua, jansenismoaren bultzatzaileetakoa (j. 1581).
* Azaroaren 3a – Paul Guldin, suitzar jesulagun, matematikari eta astronomoa (j. 1577).
* Azaroaren 29a – Claudio Monteverdi, italiar musikagilea (j. 1567).
* Abenduaren 30a – Giovanni Baglione, italiar margolari eta historialaria (j. 1566).
* Maria Pita, Galiziako heroia, A Coruñako defentsan parte hartu zuen (j. c. 1560).
* Pierre Herigone, euskal herritar matematikari eta astronomoa (j. 1580).
* Sophie Brahe, danimarkar noble eta baratzezaintzaria, Tycho Brahe lagundu zuena bere behaketa astronomikoetan (j. 1556/59).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6917
* Multimedia: 1643 / Q6917
# Héctor Zaraspe

Manuel Héctor Zaraspe (Aguilares, 1930eko ekainaren 8a - Manhattan, 2023ko otsailaren 13a) New Yorkeko Juilliard Schooleko dantza maisu argentinarra izan zen.

## Biografia

Colon Antzokian ikasi zuen Otto Weber, Esmée Bulnes eta Gema Castillo maisu-maistrekin. 1954an Espainiara bidaiatu zuen eta bertan Madrilgo Lizeo Koreografikoaren proiektua aurrera eraman zuen.

## Ibilbidea

Espainian dantzatu, koreografiatu eta dantza irakatsi zuen hamaika urtez, eta 1964an bira bat egin zuen Estatu Batuetan, Madrilgo Antonio el Bailarinen baletarekin. Rudolf Nureyev eta Margot Fonteynen aurrean aurkeztu zuten, eta bikote ospetsuaren maisu pribatua bihurtu zen. Ondoren, Carla Fracci eta Mariemmari eskolak eman zizkien, eta Espainiako Mariemma Balletaren dantza-maisu ere izan zen, 1955etik aurrera sortu zen lehen urteetan. Dantzaren munduko beste pertsona ospetsu batzuei ere eskolak eman zizkien, eta Paloma Herrera gaztearen ibilbidea bultzatu zuen.
American Ballet Theatreko ballet maisua eta Juilliard Schooleko kidea izan zen 1970etik. Metropolitan Operan, Colon Antzokian, Hamburgon, Caracasen eta Genevan izan zen irakasle. Nazioarteko dantza epaimahaien eta mintegien buru izan zen Argentinan, Brasilen, Venezuelan eta abarretan.
1993an Zaraspe Fundazioa sortu zuen, eta Juilliard Schoolek Zaraspe Prize sortu zuen, koreografo onenaren saria, haren omenez.
Tango Passion ikuskizuna sortu zuen, mundu osoan arrakasta handia izan zuena. Connectica saria eta beste hainbat sari jaso zituen. Maria de Buenos Airesen ekoizpenagatik 2003ko Grammy Award saria jaso zuen. La gala del milenium filmean parte hartu zuen New Yorkeko Metropolitan aretoan 2000. urtean. Bekak jaso zituen: UNESCO, Incolballeteko (Kolonbia, 1960) pedagogo gonbidatu gisa, eta Fulbright, Uruguaiko Ballet Eskola Nazionaleko pedagogo gonbidatu gisa, 1984an. Haren izena NUren laguntza komunitarioko programan dago, Unidos somos Paz ikuskizun ekumenikoarekin. Brasilgo Dantza Kontseiluaren domina, Caracasko Metropolitar Balletaren Saria eta Miami Hiriko Giltzak jaso zituen. Buenos Airesko pertsona nabarmena.
Bere osasun egoera delikatuak New Yorkeko Memorial Ospitalean egun batzuk igarotzera eraman zuen, eta 2023ko urtarrilaren amaieran senda-agiria jaso zuen. 2023ko otsailaren 13an (astelehena), 23:43an, Manhattaneko (New York) etxean hil zen, 92 urte zituela.

## Erreferentziak

* ↑ «A los 92 años, murió el maestro Héctor Zaraspe» La Gaceta 2023-02-14.
* ↑ Ese Estado de Gracia. .
* ↑ «Hector Zaraspe» Fundación Konex (Buenos Aires).

## Kanpo estekak

* La Nación egunkariaren artikulua
* Datuak: Q5906501
# François-André Vincent

François-André Vincent (Paris, 1746ko abenduaren 30a – ibidem, 1816ko abuztuaren 4a) frantziar margolaria izan zen.
Parisen jaio zen, François-Élie Vincent miniaturagilearen semea. Ikasle izan zen Ikasle Babestuen Errege Eskolan eta 1771etik 1775era Erromako Frantses Akademian ikasi zuen. Erromako Mancini Jauregian kokatu zen eta Jean-Honoré Fragonarden estiloan inspiratutako erretratu ugari margotu zituen.
1790ean Luis XVI.a Borboikoaren marrazketa-irakasle izendatu zuten eta 1792an Parisko Margolaritza eta Eskulturako Errege Eskola bihurtu zen. Frantziako artearen mugimendu neoklasiko eta historikoko margolari nabarmenetako bat izan zen, antzinate klasikoko arteak eta Pizkundeko maisu italiarrenak eraginda, Rafael bereziki.

## Iruditegia

* Georges Cuvier
* Sokrates Altzibiadesi irakasten
* Zeuxis Helena margotzeko modeloak aukeratzen
* Zeuxis Helena margotzeko modeloak aukeratzen, xehetasuna
* Gilen Tellen ihesia
* Apaiz greziarra
* Laborantzako ikasgarria
* Gizon baten erretrarua.
* Vincent Molé eta matxinatuak
* Belisario
* Pierre Rousseau
* La baronne de Chalvet-Souville, née Marie de Broutin
* Monsieur Bergeret de Grancourt
* Le marquis de La Galaizière créé chancelier de Lorraine au château de Meudon par Stanislas Leczinski le
* Astrologia
* Poesia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q718975
* Multimedia: François-André Vincent / Q718975
# Major (musika industria)

Musikaren industriako liderrak (Majors) diskoak ekoizten eta banatzen dituzten talde multinazionalak dira.

### 2010eko hamarkadan

2004 urtearen amaieran, Sony Music Entertainmentek eta BMG Entertainmentek bat egin zuten Sony Music Entertainment sortzeko, eta 2011 urtearen amaieran, EMI Group Universal Music Groupek erosi zuen.
2012tik aurrera, hiru dira musika grabatuaren merkatuaren zatirik handiena partekatzen duten enpresak.
2011ko lehen seihilekoan, munduko merkatuan saldutako fonogramen (grabatutako musika-ekoizpenak, sinkronizazioa barne) % 71,7 diskoetxe hauek zuten:
* Universal Music Group: %38,9;
* Sony Music Entertainment: %21,5;
* Warner Music Group: %11,3.

## Erreferentziak

* ↑ Ingelesako major companies-ren laburpena da
* ↑ André Nicolas. (2011). Les marchés de la musique enregistrée. Cité de la musique, 13 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1660312
# James Gambier

James Gambier, Gambierreko 1. Baroia, Royal Navyko flotako almirantea (1756ko urriaren 13 - 1833ko apirilaren 19), militarra izan zen. Charlestongo setioan parte hartu zuen Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerran. Beranduago HMS Defence itsasontziko kapitain gisa Ekainaren Bat Loriatsuan hartu zuen parte, Frantziako Iraultzako Gerretan. Bertan izandako lorpenengatik saritua izan zen.
Almirantegoaren Lord Komisarioa eta Itsasoko Lehen Lord izan zen, eta Ternuako gobernadorea. Lord Cathcart Jeneralarekin batera Kopenhageko gudua gainbegiratu zuen Napoleondar Gerretan. Beranduago, Euskaldunen Arradako Guduan izandako jarrera koldarrarengatik eraso zuten, baina hortik ere onik atera zen.

## Erreferentziak

* ↑ Tracy, Nicholas. (2006). Who's who in Nelson's navy: two hundred naval heroes. Chatham [u.a.] ISBN 978-1-86176-244-3. (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q721275
* Multimedia: James Gambier, 1st Baron Gambier / Q721275
# Arku konopial

Arku konopiala erdiko aldean zorroztuta eta erpina gorantza duen arku mota da. Lau arkuz osatuta dago; zirkunferentzia laurdeneko bi arku konkaboz eta beste bi ganbilez. Bere itxura mekanografiko giltza ( { ) figuraren antzekoa da. Lau zentro ditu, bi barruko aldean eta bi kanpoko aldean.

## Ezaugarriak

Musulman itxura izan arren, XIV. eta XV. mendeetako arkitektura gotiko berantiarrean erabilitako arkua da, gotiko flamigero izenez ere ezaguna.

## Erreferentziak

* ↑ Moreno García, Francisco. (2004). Arcos y Bóvedas. (1. argitaraldia) Bartzelona: Ediciones CEAC.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lajo Pérez, Rosina. (1990). Léxico de arte. Madril: Akal ISBN 978-84-460-0924-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q339340
* Multimedia: Ogees / Q339340
# Arku formero

Arku formeroa arkitektura elementu kurbatu bat da, arku bat, nabe edo habearte bateko luzerako ardatzarekiko paralelo jarria. Bere funtzioa egitura bateko goiko aldeko hormak eustea da. Eraikina habearte bakarrekoa bada, arku formeroak horman sartuta izango dira, hots, arku itsuak izango dira. Arku formeroak zutabe batetik hurrengo zutabera igarotzen dira gangaren tarteekin bat etorriz.

## Ikusi, halaber

* Arku fajoi edo parpain-arku

## Kanpo estekak

* Arte Gotikoa, Power Point Aurkezpena
* Datuak: Q1264955
* Multimedia: Pointed arches / Q1264955
# Jamshid ben Abdullah

Jamshid bin Abdullah Al Said (Unguja, Zanzibar, 1929ko irailaren 16a – Maskat, Oman, 2024ko abenduaren 30a) Zanzibarko azken sultana izan zen. Zanzibarko Iraultza 1964an gertatu zen eta sultana kendua izan zen. Gertakari honen ondorioz, Tanzania sortu zen, Tanganyikaren eta Zanzibarren arteko elkarketatik.
Jamshidek erbestera ihes egin zuen, lehenik Omanera, eta han ez zioten geratzen utzi. Orduan Portsmouthera joan zen bere emazte eta seme-alabekin. Erresuma Batuan berrogeita hamar urte eman ondoren, 2020ko irailean Omanen behin betiko bizitzen jartzeko baimena jaso zuen, Al Said errege-familiako kide gisa.
* Datuak: Q2029666
* Multimedia: Jamshid ben Abdallah / Q2029666