OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marcos Bustillo

Marcos Bustillo Akesolo (Bilbo, Bizkaia, 2001eko urtarrilaren 12a) Euskal Herriko futbolaria da. Erdilari gisa aritzen da.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Tropezón | 3. | 2020/21 | 21 | 5 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 5 |
| Tropezón | Denera | Denera | 21 | 5 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 5 |
| Rayo Cantabria | 2.F | 2021/22 | 28 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 28 | 5 |
| Rayo Cantabria | Denera | Denera | 28 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 28 | 5 |
| Racing Santander | 1.F | 2021/22 | 2 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 4 | 0 |
| Racing Santander | Denera | Denera | 2 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 4 | 0 |
| La Nucía | 1.F | 2022/23 | 24 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 26 | 2 |
| La Nucía | Denera | Denera | 24 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 26 | 2 |
| Rayo Cantabria | 2.F | 2023/24 | 32 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 5 |
| Rayo Cantabria | Denera | Denera | 32 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 5 |
| Sestao River | 1.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Sestao River | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 107 | 17 | 6 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 113 | 17 |

## Erreferentziak

* ↑ Abizena Aquesolo idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, Akesolo onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia

## Kanpo estekak

* Fitxa
* Datuak: Q127031848
# Gaizka Martínez

Gaizka Martínez Navarro (Getxo, Bizkaia, 1996ko urriaren 27a) Euskal Herriko futbolaria da. Erdiko atzelari moduan jokatzen du. Hong Kongen sei hilabetez jokatu ondoren, Sestao Riverrera bueltatu zen, non urte gehienak jokatu izan ditu.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Atlètic Llevant | 3. | 2014/15 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Atlètic Llevant | Denera | Denera | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Getxo | 3. | 2015/16 | 19 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 19 | 0 |
| Getxo | Denera | Denera | 19 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 19 | 0 |
| Sestao River | 2.B | 2015/16 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 5 | 0 |
| Sestao River | 2.B | 2016/17 | 33 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 35 | 2 |
| Sestao River | Denera | Denera | 38 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 40 | 2 |
| Fabril | 2.B | 2017/18 | 30 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 30 | 0 |
| Fabril | 2.B | 2018/19 | 21 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 21 | 0 |
| Fabril | Denera | Denera | 51 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 51 | 0 |
| Mini Glorias | 2.B | 2019/20 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 0 | 0 |
| Mini Glorias | Denera | Denera | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 0 | 0 |
| Haro | 2.B | 2020/21 | 21 | 1 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 1 |
| Haro | Denera | Denera | 21 | 1 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 1 |
| Sestao River | 2.F | 2021/22 | 31 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 31 | 5 |
| Sestao River | 2.F | 2022/23 | 31 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 2 |
| Sestao River | 1.F | 2023/24 | 34 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 36 | 2 |
| Sestao River | Denera | Denera | 98 | 9 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 100 | 9 |
| Lee Man | 1. | 2024/25 | 3 | 0 | 0 | 0 | - | - | 1 | 0 | - | - | - | - | 4 | 0 |
| Lee Man | Denera | Denera | 3 | 0 | 0 | 0 | - | - | 1 | 0 | - | - | - | - | 4 | 0 |
| Sestao River | 1.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Sestao River | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 229 | 12 | 8 | 0 | - | - | 1 | 0 | - | - | - | - | 238 | 12 |

## Erreferentziak

* ↑ Gaizka Martínez regresa al Sestao River

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q42908537
# Aitor Seguin

Aitor Seguin Cid (Eibar, Gipuzkoa, 1995eko otsailaren 27a) Euskal Herriko futbolaria da, erdilari lanetan aritzen dena.

## Biografia

Iker Seguin futbolariaren anai gaztea, normalean Ezker hegalean aritzen da. Baloi geldituan aditua da. 2025eko urtarrilean Getxoko Arenasera heldu zen.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3. | 2012/13 | 25 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 25 | 2 |
| Baskonia | 3. | 2013/14 | 37 | 11 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 37 | 11 |
| Baskonia | Denera | Denera | 62 | 13 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 62 | 13 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2014/15 | 35 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 35 | 3 |
| Bilbao Athletic | 2. | 2015/16 | 28 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 28 | 3 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2016/17 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 7 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2017/18 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 2 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2018/19 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 0 | 0 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 72 | 6 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 72 | 6 |
| Baskonia | 3. | 2019/20 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 0 | 0 |
| Baskonia | Denera | Denera | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 0 | 0 |
| Barakaldo | 2.B | 2019/20 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 7 | 0 |
| Barakaldo | 2.B | 2020/21 | 24 | 6 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 25 | 6 |
| Barakaldo | Denera | Denera | 31 | 6 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 6 |
| Real Union | 1.F | 2021/22 | 35 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 36 | 0 |
| Real Union | 1.F | 2022/23 | 22 | 1 | 4 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 26 | 2 |
| Real Union | Denera | Denera | 57 | 1 | 5 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 62 | 2 |
| UD Logroñes | 2.F | 2023/24 | 33 | 3 | 5 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 5 |
| UD Logroñes | Denera | Denera | 33 | 3 | 5 | 2 | - | - | - | - | | | - | - | 38 | 5 |
| Numancia | 2.F | 2024/25 | 12 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 1 |
| Numancia | Denera | Denera | 12 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 1 |
| Arenas | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Arenas | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 243 | 24 | 12 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | 255 | 27 |

## Erreferentziak

* ↑ Fichaje: Aitor Seguín

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q20492707
# Jon Manuel Vega

Jon Manuel Vega (Zumarraga, Gipuzkoa, 1992ko azaroaren 7a) euskal herritar futbolaria da, ezker atzelari laentan aritzen dena. Real Sociedadeko harrobian hazitakoa da.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Sanse | 2.B | 2010/11 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 2 | 0 |
| Sanse | Denera | Denera | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 2 | 0 |
| Sestao River | 2.B | 2011/12 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 3 | 0 |
| Sestao River | Denera | Denera | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 3 | 0 |
| Zarautz | 3. | 2011/12 | 11 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 11 | 0 |
| Zarautz | Denera | Denera | 11 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 11 | 0 |
| Beasain | 3. | 2012/13 | 16 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 16 | 1 |
| Beasain | Denera | Denera | 16 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 16 | 1 |
| Mini Glorias | 3. | 2013/14 | 33 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 33 | 0 |
| Mini Glorias | 3. | 2014/15 | 30 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 30 | 2 |
| Mini Glorias | Denera | Denera | 63 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 63 | 2 |
| Beasain | 3. | 2015/16 | 38 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 38 | 0 |
| Beasain | 3. | 2016/17 | 26 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 26 | 2 |
| Beasain | 3. | 2017/18 | 29 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 29 | 1 |
| Beasain | Denera | Denera | 93 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 93 | 3 |
| Sestao River | 3. | 2018/19 | 42 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 42 | 3 |
| Sestao River | 3. | 2019/20 | 25 | 1 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 27 | 1 |
| Sestao River | Denera | Denera | 67 | 4 | 2 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 69 | 4 |
| Beasain | 3. | 2020/21 | 22 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 22 | 2 |
| Beasain | Denera | Denera | 22 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 22 | 2 |
| Arenas | 2.F | 2021/22 | 33 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 0 |
| Arenas | Denera | Denera | 33 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 0 |
| Anaitasuna | 3.F | 2022/23 | 23 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 0 |
| Anaitasuna | 3.F | 2023/24 | 33 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 1 |
| Anaitasuna | DH | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Anaitasuna | Denera | Denera | 56 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 56 | 1 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 366 | 13 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 369 | 13 |

## Kanpo estekak

* Fitxa
* Datuak: Q123675748
# Club Olimpia

Club Olimpia Paraguaiko talde arrakastatsuena da, Asuncion hiriburukoa. Paraguaiko liga gehien irabazteaz gain Libertadores kopa 3 aldiz eta Kontinente arteko Futbol Kopa behin irabazi ditu.

## Palmaresa
### Paraguain: 51

* Paraguaiko futbol liga (45): 1912, 1914, 1916, 1925, 1927, 1928, 1929, 1931, 1936, 1937, 1938, 1947, 1948, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1962, 1965, 1968, 1971, 1975, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1985, 1988, 1989, 1993, 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2011(C), 2015(C), 2018(A), 2018(C), 2019(A), 2019(C), 2020(C)
** Apertura (A), Clausura (C)
* Torneo República (2): 1976, 1992.
* Plaqueta Millington Drake (4): 1943, 1947, 1948, 1951

### Nazio artean: 7

* Kontinente arteko Futbol Kopa:
** Txapelduna (1): 1979.
** Finalista (2): 1990, 2002.
* Libertadores Kopa:
** Txapelduna (2): 1979, 1990, 2002.
** Finalista (4): 1960, 1989, 1991, 2013.
* Libertadores Superkopa (1): 1990.
* Hego Amerikako Errekopa (2): 1991, 2003.
* Amerika arteko kopa (1): 1979.
* CONMEBOL Kopa (0): Finalista 1992an.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Olimpiaren webgunea
* Datuak: Q604589
* Multimedia: Club Olimpia / Q604589
# Amye Everard Ball

Amye Everard Ball (Britainia Handia, XVII. mendea) britainiar asmatzailea izan zen. Ingalaterran patentea lortu zuen lehen emakumea, azafrai-tinturarako.

## Bizitza

Ez dago Amye Everard Bollen bizitzari buruzko datu askorik. 1637. urtean Ingalaterran azafrai-tindaketa prestatzeko metodoa asmatu eta patentatu zuela baino ez.

### Emakume baten 1. patentea

Ingalaterran patentea lortu zuen lehen emakume britainiarra. Tinturaren loreetatik pigmentuak egiteko patentea 1637an erregistratu zen. Elizabeth I.a Ingalaterrakoak lehen patentea eman eta 76 urte eskasera izan zen hori. Amye izan zen historian patente bat lortu zuen lehen emakumea. Jatorrizko patentearen erregistroa Britainiar Liburutegian dago gordeta.

## Erreferentziak

* 1 2 [https://www.casadellibro.com/libro-emakumeak-teknologiaren-historian/9788491094975/11593457?msockid=20120dcc183f636f1c201e5b19976299 EMAKUMEAK TEKNOLOGIAREN HISTORIAN Asmatzaileak eta aitzindariak Gontzal Avila Rodriguez eta Iosune Avila, Erein Argitaletxea, S.A. - 9788491094975. ], 195 or..
* 1 2 (Ingelesez) Horrocks, Sally. (2016-04-29). «Trailblazers of diversity» The Engineer.
* ↑ Timeline of Women's History. .
* ↑ Mujeres en el siglo XVII: trabajos, educación, telas y más. .
* ↑ Evans-Pugh, Christine. «Engineering's most ingenious women (16 May 2011)» www.eandt.theiet.org.
* ↑ [https://eandt.theiet.org/2011/05/16/engineerings-most-ingenious-women Engineering's most ingenious women Christine Evans-Pughe. ].

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27777574
# Franz Bopp

Franz Bopp (Mainz, Alemania, 1791eko irailaren 14a - Berlin, Alemania, 1867ko urriaren 23a) hizkuntzalari alemaniarra izan zen.
Gramatika konparatuaren sortzaileetako bat izan zen.

## Biografia

Lehen ikasketak Ashaffenburgen egin zituen; 1812an Parisa joan zen sanskritoa ikastera.
1821ean Berlingo Unibertsitarera joan zen Wilhelm von Humboldtek deiturik (1821).
Sanskritoaren gramatika zenbaiten egilea izan zen. Boppen obra nagusia, Sanskrito, zenda, greko, latin, lituaniera, antzinako eslaviera, gotiko eta aleman hizkuntzen gramatika konparatua, sei liburukitan argitaratu zen 1833tik 1852ra bitartean. Indoeuropar hizkuntzen gramatika-formak erkatuz, bere garaiko interpretazio erromantikoetatik urrun, haien erlazio eta hastapen orokorrak atera zituen. Hori dela eta, hizkuntzalaritza modernoaren aitatzat jo izan da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q76934
* Multimedia: Franz Bopp / Q76934
# Epidexipteryx

Epidexipteryx dinosauro maniraptoren genero txiki batn zen, Beijingen dagoen fosil bakarrarengatik ezaguna. Epidexipteryx da luma ornamentalak dituen lehen animalia ezaguna erregistro fosilean.
Dinosauro oso txikia zen, 25 zentimetroko luzera zuen, 44,5 zentimetro isatseko luma luzeak kontuan hatuz gero. Ikerlariek uste dute 164 gramo baino ez zituela pisatzen, lehenengo hegaztiek baino gutxiago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) New feathered dinosaur discovered. 2008-10-22 (Noiz kontsultatua: 2025-01-21).
* ↑ Zhang, Fucheng; Zhou, Zhonghe; Xu, Xing; Wang, Xiaolin; Sullivan, Corwin. (2008-10-01). «A bizarre Jurassic maniraptoran from China with elongate ribbon-like feathers» Nature 455: 1105–1108. doi:10.1038/nature07447. ISSN 0028-0836. (Noiz kontsultatua: 2025-01-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132600
* Multimedia: Epidexipteryx / Q132600
* Espezieak: Epidexipteryx
# Rafael Alberto Arrieta

Rafael Alberto Arrieta idazle, poeta eta literatur kritikari argentinarra izan zen. Modernismotik jasotako bere estiloak XX. mende amaierako idazle eskandinaviarren poesiarekiko kutsua du. Bere bertsoek gehiegikeriarik gabeko lerro garbia jarraitzen dute, hitz iradokitzaileekin eta ohiko metrikarekin, batez ere eguneroko bizimodua islatuz. Prosazko hainbat lan, saiakera literarioak eta glosak ere idatzi zituen.

## Obrak

| Poesia 1910: Alma y momento 1912: El espejo de mar fuente 1917: Las noches de oro 1921: Fugacidad 1923: Estío serrano 1947: El tiempo cautivo | Prosa 1923: Las hermanas tutelares 1926: Ariel corpóreo 1928: El encantamiento de las sombras 1933: Bibliópolis 1935: La ciudad del bosque 1939: Florencio Balcarce 1941: Don Gregorio Beéche y los bibliógrafos americanistas de Chile y del Plata 1944: Centuria porteña 1948: La literatura argentina y sus vínculos con España |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1686070
* Multimedia: Rafael Alberto Arrieta / Q1686070
# Abar (argipena)

Abar terminoak honako adierak izan ditzake:
Euskaraz:
* Abarra zuhaitz baten adarra da, bereziki egur gisa erabiltzen dena.
* Abarra izan daiteke hondakina edo balio gutxiko gauza, eta honekin lotuta dago:
** Eta abar esamoldea, Et cetera termino latinoaren parekidea.
Bestelakoak:
* Abar (erregina), Kuxeko erresumako nubiar erregina bat.
* Abar hizkuntza (Kamerungoa).
* San Mamés de Abar, Burgosko herri bat.
# Kuxeko Erresuma

Kuxeko Erresuma edo Kux Nubiako antzinako herrialdea izan zen, egungo Sudanen Nilo Urdina, Nilo Zuria eta Atbara ibaien lotunean zegoena.
Egiptoko Inperio Berria desegin zenean sortua, hasieran Napata zuen gune nagusia. Kuxeko Kashta erregeak K.a. VIII. mendean antzinako Egipto konkistatu zuenean bertoko erregeek XXV. dinastia ezarri zuten, mende bat iraun zuena.
Erresuma honetan hainbat erregina nabarmendu ziren, besteak beste, Nahirqo, Amanirenas, Abar,Amanishajeto eta Shanakdakhete.
Antzinaroan nubiar hiriburua Meroe izan zen. Greziarrek eskualdeari Aethiopia zioten. Meroeko nubiar erresumak IV. mendera arte iraun zuen, Axumeko Erresumak konkistatu zuen arte hain zuzen ere.

## Erreferentziak

* ↑ Leclant, Jean. (2004). The empire of Kush: Napata and Meroe. Londres: UNESCO ISBN 1-57958-245-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q241790
* Multimedia: Kingdom of Kush / Q241790
# Amanirenas

Amnirense qore li kdwe li (ca. K. a. 57 - ca. K. a. 10) Amanirenas, Amanirenes edo Amanirena ere idatzia, Kux Erresumako Qore (gobernadore) eta Kandake (erregina) izan zen.
Nahirqo Nubiako lehenengo erregina izan zen, Amanishajeto ezagunena eta Amanirenas erreginarik nabarmena.
Naqa-ko Leoiaren Tenpluan Aminarenas agertzen da irudikaturik, etsaien burua moztu aurretik hauen ilea ebatuz eskumako eskuarekin, bahitutakoen ilara bat ageri da ukondoak lepoan ebaturik eta Horus jainkoaren babespean.

### Erromako Inperioaren aurkako borroka

Kuxeko Erresumak, Aminarenas eta bere semearen agintaritzapean, Ptolomeotar Egipto eta Nubia Behea erasotu zituztelaren zantzuak omen daude. Estrabonen arabera Syene, egungo Aswan, Elefantina eta Filae erasotu zituzten, Kux eta Egiptoren arteko ohiko mugan zeuden lurraldeak. Ama eta semea Meroera itzuli ziren, bahitu ugarirekin eta lapurtutako aberastasunekin, Augusto enperadorearen brontzezko estatua bat barne, sinbolikoki behin eta berriro zapaltzeko lurperatu zutena. Hurrengo urtean, Publio Petroniok, Aelius Gallusen ondorengoak Syenetik bota zituen. Horrez gain, eta beti ere Estrabonen arabera, Pselchis-era arte mugiarazi zituen, egungo El-Dakka.

### Bake akordioa

Semea hil eta gero, K.a. 24ean, Aminarenas beste hamalau urtez aritu zen erregina eta bake akordioari ekin zion. K.a. 21 eta 20 urte artean sinatutako akordioaren arabera, Kux-eko herritarrek Erromako zergak ordaintzetik salbu zeuden eta erromatarrek lur guztiak bueltatzeko konpromisoa adierazi zuten, baita Premnis-ko gotorlekua.
Aminarenasek lortutako akordioa III. mendearen amaiera arte egon zen indarrean, hau da, Kuxeko Erresuma desagertu zen arte.

## Ikus, gainera

* Nzinga Mbande
* Tassin Hangbè
* Shanakdakhete

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The Nubian Queen Who Fought Back Caesar's Army» HISTORY 2022-03-23 (Noiz kontsultatua: 2023-10-28).
* 1 2 (Gaztelaniaz) admin. (2021-07-20). «Amanirenas, la reina guerrera nubia que se enfrentó a Roma» Revista de Historia (Noiz kontsultatua: 2023-12-01).
* 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) «La Kandake Amanirenas: la desconocida guerra entre Roma y Kush | Universidad del Rosario» urosario.edu.co 2017-09-13 (Noiz kontsultatua: 2023-12-01).
* ↑ (Ingelesez) Kuckertz, Josefine. (2021-04-27). «Meroe and Egypt» UCLA Encyclopedia of Egyptology 1 (1) (Noiz kontsultatua: 2023-12-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q175784
* Multimedia: Amanirenas / Q175784
# All We Imagine as Light

All We Imagine as Light 2024ko Payal Kapadia indiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Cannesko Zinemaldian aurkeztu eta aitortua izan zen, Epaimahaiaren Sari Bereziarekin.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Mumbain, Prabha erizainaren errutina aldatu egingo da Alemanian lan egiten duen senarraren ezusteko opari bat jasotzen duenean. Haren pisukide Anu, gazteagoa, alferrik saiatuko da hirian leku bat aurkitzen bere mutil lagunarekin elkartzeko. Kostaldeko hiri batera egindako bidaia batek aukera emango die beren desioak azaleratzeko. Mumbai ezagutzeko parada eskaini digu Kapadiak filmean, bi erizainen begiradatik. Pisukideak dira, nahiz eta belaunaldi, egoera sozial zein sentimental ezberdinetako emakumeak izan, baina gizartean harrapatuta daude bata zein bestea, askatasun nahiari oihuka.

## Aktoreak

* Kani Kusruti : Prabha
* Divya Prabha : Anu
* Chhaya Kadam : Parvaty
* Hridhu Haroon : Shiaz, Anuren mutil-laguna
* Azees Nedumangad : Dr. Manoj
* Anandsami : gizona

## Erreferentziak

* ↑ «Musikaren laguntza apur batekin» Berria 2024-12-18 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* ↑ «Bi emakume, mundu oso bat» Irutxuloko Hitza 2025-01-24 Ander Makazaga, Irutxulo Hitza.

## Kanpo estekak

* Ander Makazaga: "Bi emakume, mundu oso bat", filmaren gaineko komentarioa Irutxuloko Hitzan, 2025/01/24.
* Datuak: Q125422662
* Multimedia: All We Imagine as Light / Q125422662
# Omni Shoreham hotela

Omni Shoreham Hotel monumentala Washington, D.C.-n dago. 1930an irekia, Waddy Wood izan zen arkitektoa. 1933an Franklin D. Roosevelt, Estatu Batuetako presidente berria bertan egon zen. Ondoren, urtetan, mundu osoko politikariak eta agintariak bertan egon dira.

## 801.gela

Baina hotelaren ospea batez ere haren gela batetik dator, 801.gelatik alegia. Hiri kondairaren jatorria hoteleko langile baten ondorioa da. Goizeko lauak ziren eta zerbitzuko neskame batek itolarria sentitu zuen. Laguntza eskatu zuenerako beranduegi zen. Une horretatik aurrera inork ez du gela horretan lo egin nahi izan. Testigantza batzuen arabera, aipatutako ordu horretan urrats batzuen eta zerbitzu-mahai baten soinua entzun daiteke. Aieneak ere entzuten omen dira.

## Bibliografia

* Lorenzo Fernández Bueno: 99 lugares encantados donde pasar una noche en vela. Bartzelona: Cúpula, 2014. ISBN:9788448019402.

## Erreferentziak

* ↑ http://ghostsofdc.org/2012/02/15/suite-870-the-haunted-ghost-suite-at-the-omni-shoreham-hotel/

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): Webgune ofiziala.
* (Ingelesez): Hotelaren historia
* Datuak: Q7090343
* Multimedia: Omni Shoreham Hotel / Q7090343
# Teke Teke

Teke Teke, japonieraz テケテケ;てけ てけ, Teketeke edo Teke-Teke, Japoniako hiri kondaira bat da.
Hiri kondaira honetako protagonista trenbidean erori eta tren batek jo, zatikatu eta bertan hildako emakume gazte edo neska nerabe baten itxurako espiritu gaizto bat da.
Espiritu mendekatzaile (Onryō) edo espiritu gaizto (Yōkai) gisa bere esku eta ukalondoen bidez arrastaka mugitzen da, bere gorputz-enborrak lurzoruarekin igurtzitzean soinu errepikakor bat eginez, japonieraz teke teke onomatopeiaz adierazia.
Gauez biktimaren batekin topatuz gero, zorigaiztokoarengana hurbilduz erasotu eta gorputza gerritik bitan ebaki ohi du.

## Zinema

* Teke Teke (2009)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q901809