# Astaputz berunkara

Astaputz berunkara edo otsoputz txikia (Bovista plumbea) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Gaztetan bakarrik kontsumi daiteke, gleba zuria denean, nahiz eta kalitate kaskarrekoa, oretsua, eta mingotsa izan. Arrautza-irinetan pasatuta edo bir-ineztatua, baita zuzenean frijituta ere. Kontuz ibili behar da ez apurtzeko, gleba erraz desegiten baita.
Sinonimoak: Lycoperdon ardosiaceum, Lycoperdon arrhizon, Lycoperdon pruinatum, Bovista arrhiza, Lycogala plumbea, Lycoperdon bovista var. 2 ardosiaceum, Bovista tunicata, Bovista nuciformis, Sackea plumbea, Lycoperdon plumbeum, Globaria plumbea, Globaria tunicata, Bovista ovalispora, Lycoperdon ovalisporum, Bovista brevicauda, Bovista pallida, Bovista ardosiaca, Bovista nigra, Bovista sulphurea, Bovista macrospora, Bovista plumbea f. brevicauda, Bovista plumbea var. brevicauda.

## Deskribapena

Karpoforoa: Oinik gabeko errezeptakulua, 2 eta 5 cm arteko diametrokoa. Hasieran globo formakoa, gero pixka bat zapaldu. Exoperidioa oso lodia, zuria, leuna eta hauskorra da, puska handietan apurtzen da. Endoperidioa papirazeoa da, mehea, lehenbizi zuria, gero gris-berun kolorekoa, goiko aldean zulo bat irekitzen zaio, ostioloa deitzen zaio, apikulatua, ia zirkularra eta nahiko txikia.
Haragia: Gleba, hasieran zuria eta trinkoa, gero horixka, ondoren oliba-arrea eta, azkenik, arre-purpura ilun koloreko hauts-itxurakoa bihurtzen da.
Etimologia: Bovista terminoa buff-fist-etik dator, hau da, vesciako dialekto alemaniarretik. Plumbea epitetoa latinetik dator, berunaren kolorekoa, esan nahi duen "plumbeus" hitzetik. Onddo helduak hartzen duen koloreagatik.

## Jangarritasuna

Sukaldaritzarako baliorik gabea. Gleba zuria duenean jan daiteke.

### Nahasketa arriskua

Bovista nigrescens delakoarekin.

## Sasoia eta lekua

Nahiko arrunta udan eta udazkenean, belardietan: zelaiak, larreak, bide bazterrak, etab.

### Banaketa eremua

Amerika osoa, Europa, Errusia, Kaukasia, Islandia, Kanariak, Azoreak, Maroko, Mongolia, Kazakhstan, Turkmenistan, Kirgizistan, Pakistan, Himalaiako eremua, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Etiopia, Hegoafrika.

## Erreferentzia

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 691 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 508 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 593 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando,. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 620 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ Bovista plumbea: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q948856
* Multimedia: Bovista plumbea / Q948856
* Espezieak: Bovista plumbea