# Cicerbita plumieri

Cicerbita plumieri Asteraceae familiako landare belarkara da. Piriniotan eta Alpeetan bizi da eta Euskal Herrian Leitzaranen, Aralarren eta Nafarroako eta Zuberoa arteko Piriniotako haranetan soilik azaltzen da.

## Taxonomia

Frédéric Kirschleger botanikari frantsesak deskribatu zuen zientziarako 1852. urtean.
Cicerbita plumieri-ren sinonimoak dira Sonchus plumieri L. eta Lactuca plumieri (L.) Gren. & Godr..

## Deskribapena

Errizoma etzana du eta handik zurtoinak tente ateratzen zaizkio 40-150 cm arteko altuera hartuz. Alboan dauden landareen zurtoinak elkar nahasturik ikustea ere ohikoa da.
Zurtoinen oinarrian ateratzen dira hostoak erroseta bat sortuz. Zurtoinean gorago ateratzen direnek zurtoina bera besarkatzen dute. Hostoak triangeluarrak dira, zabalak badira ere zatikatuak daude eta ertzak horzdunak dira. 60 cm-ko luzera ere har dezakete. Hostoak zabalak eta jangarriak direnez landare honek "mendiko uraza" izena hartzen du hainbat hizkuntzatan.
Infloreszentzia oso bereizgarria da. 3 cm-ko diametroko egitura osatzen duten ligula urdinak ditu eta inbolukru biluziak. Lore horien pedunkuluak altuera desberdinetatik abiatzen dira baina loreak maila berean daude kokatuta. Fruitua akenioa da.

## Habitata

Lurzoru heze eta freskoak atsegin ditu, horregatik hazten da belarra handi dagoen tokietan, baso hezeen argiunetan, haitzarte ospelen oinarrian eta mendiko ibaien ertzetan. Normalean 1.400-2150 metro artean hazten bada ere Euskal Herrian Leitzaran ibaiaren ertzean aurkitzen dugu.

## Ugalketa eta bizi-zikloa

Uztaila eta iraila artean loratzen da. Honen infloreszentziek erleak, tximeletak eta hainbat hegazti erakartzen dituzte, eta horiek burutzen dute polinizazioa. Haziak akenioak izanik anemokoriaz barreiatzen da, hau da, haizearen bidez.
Landare hemikriptofitoa da, hau da, neguan zati aereoa galtzen du baina udaberrian adar berriak ateratzen zaizkio errizoma etzanetik.

## Mehatxuak

Euskal Herrian oso bakana da eta populazioak elkarren artetik isolaturik daude, Gipuzkoan bereziki. Leitzaranen esate baterako gune bakarrean aurkitzen da eta populazioak beheranzko joera du.

## Hibridazioa

Cicerbita plumieri Cicerbita alpina espeziearen antzekoa da, baina C. alpina iletsua da eta C. plumieri ez. Espezie bien arteko hibrido bat existitzen da, Cicerbita × favratii Wilczek.

## Iruditegia

* Zurtoinak.
* Infloreszentzia.
* Hostoa.
* Akenioak.

## Erreferentziak

* ↑ «Atlas de la Flora de los Pirineos -- Proyecto POCTEFA» www.florapyrenaea.com (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ «Cicerbita plumieri» galasearch.de (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* 1 2 Maialen García Otero, Nerea de Goñi Corthay eta Mireia Ugarteburu Amuategi. (2020). Estrategia de Sostenibilidad Energética de Gipuzkoa 2050. Gipuzkoako Foru Aldundia, 25 or..
* ↑ «Guía Visual de la Biodiversidad de Navarra» www.guiavisual-gorosti.org (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ «Mindat.org» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ «Herbario digital Xavier de Arizaga» herbario.ian-ani.org (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Barbatus. (2019-05-08). «Cicerbita Plumieri» Son de Aragón (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* 1 2 Garrote, Jose Luis Iglesias. (sábado, 17 de mayo de 2008). «FLORA DE PIRINEOS: Cicerbita plumieri (L) Kirschleger (Hospital de Benasque, Vallhibierna, Bassa d'Oles)» FLORA DE PIRINEOS (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ «LECHUGA DE MONTAÑA - cicerbita plumieri» LECHUGA DE MONTAÑA - cicerbita plumieri (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Ingelesez) «Achicoria (Cicerbita plumieri)» PictureThis (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ «herbarium» www.plantasyhongos.es (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ P. M. Uribe-Echebarría. Herbario de Jaca. Gobierno de Aragón.
* ↑ Aranzadiana 16 zenbakia, Aranzadiko berriak 2015. Aranzadi Zientzia Elkartea, 160 or..
* ↑ (Ingelesez) «Cicerbita × favratii Wilczek | Plants of the World Online | Kew Science» Plants of the World Online (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3216429
* Multimedia: Cicerbita plumieri / Q3216429
* Espezieak: Cicerbita plumieri