# Amduateko Liburua

Amduateko Liburuak (jmj dwꜣt, "Beste mundu batean dagoena") Ra eguzki jainkoak Duatetik, beste mundutik, bere eguzki txalupan egiten duen bidaia deskribatzen du, gaueko hamabi orduetan zehar, arrisku mota anitz garaituz, eta goizeko lehen argiarekin, Khepri gisa, bere berpiztea. Kamera Ezkutuko Liburua izenaz ere ezagutu zen.
Errege hilobietan heriotzaz harandiko esistentziari buruzko testuetatik, Egiptoko Inperio Berrian erabili ziren hiru konposaketa erlijiosoetatik antzinakoena izan zen, eta haren ezagutzak hildakoari akh edo izpiritu bihurtuta berpizteko aukera ematen zion, jarraitu beharreko bidearen xehetasunak deskribatzen baititu, baita ofrenda eta erritu batzuk ere. Bi bertsio daude: bata, testuekin bakarrik eta bestea, testu eta marrazkiekin, XVIII. dinastia eta XIX. dinastiako errege hilobietan irudikatutakoak, antzinakoena, Tutmosis I.aren hilobian (KV38), eta osoena Tutmosis III.arenean (KV34), gaztelaniara itzuli duena Espainiako Arkeologia Museo Nazionalak. Bertsiorik hoberena Seti I.aren hilobian dago (KV17), osatu gabeko eskena eta testuak dauden arren.

## Deskribapena

Liburuak Rak Duateko lurralde ilunetatik bere gaueko txalupan bidaiatzen duen hamabi orduak ezartzen ditu, bere momia hamabigarrenean utzi eta berpizteko. Ordu bakoitzak hiru zati ditu:
* erdikoak, Ra eta bere segizioa irudikatzen ditu, Upuat (bide irekitzailea), Sia (Kontzeptua) Hu (Agindua) eta beste hainbat,
* goikoak,
* eta behekoak, azken biotan ibaiaren ertzak euren biztanleekin agertzen dira.
Liburuan irudikatutako jainkoen istorioaren bertsioa heliopolistarra da, Heliopoliseko apaizek idatzitakoa, eta Ra jainkoaren sorreraren nagusitasuna berresten duena, haren Khepri forma propioa sortzen duena, haren txalupako jainkoak, haren agerpenaren irudi bezala, gainontzeko jainkoak (Eneada) eta gizateria, behin eta berriz isladatzen den bezala: Duateko jainkoak (behe mundukoak, alegia) gauero berpizten dira haren ahotsa entzun eta deitzen dutenean. Aurretik existitzen zen amildegiak —hortik jainko handia bere kabuz sortu zen— uneoro mehatxatzen du, baita haren izakiak ere, jainkoek akabatzen dituztenak.

## Beste liburuekiko ezberdintasunak

* Txalupa ez da bera ordu guztietan
* Ez du leize edo aterik zeharkatzen
* Ez dago uneoro Mehen sugeak babestua
* Ez zaio hainbeste nagusitasunik ematen Osirisen epaiketari
* Jainko eta hildako gutxiago agertzen da

## Amduateko Liburuarekin apaindutako hilobiak

XVIII. dinastia
* Tutmosis I.a KV38 hilobia: kopiarik antzinakoena
* Hatshepsut KV20 hilobia
* Tutmosis III.a KV34 hilobia: kopia osoa
* Amenofis II.a KV35 hilobia: kopia osoa
* Amenofis III.a WV22 hilobia: kopia osoa, hezetasunagatik galdu egin den arren
* Tutankamon KV62 hilobia: 1. ordua baino ez
* Aÿ KV23 hilobia: 1. ordua baino ez
XIX. dinastia
* Seti I.a KV17 hilobia: bertsiorik hoberena. Lehen 11 orduak agertzen dira
* Setnajt KV14 hilobia: 6., 7., 8. eta 9. orduak
* Ramses II.a KV7 hilobia: 1., 2., 4., 5., 6., 7., 8. eta 12. orduak
* Merenptah KV8 hilobia: 3., 4., 5., 10. eta 11. orduak
* Seti II.a KV15 hilobia: 2., 3., 4. eta 5. orduak
* Siptah KV47 hilobia: ez dago osorik
XX. dinastia
* Ramses III.a KV11 hilobia: 4. eta 5. orduak
* Ramses VI.a KV9 hilobia, jatorriz Ramses V.arentzat: Lehen 11 orduak
* Ramses IX.a KV6 hilobia: 2., 3. eta 4. orduak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q460509
* Multimedia: Book of the Amduat / Q460509