OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tāufaʻāhau Tupou IV.a

Tāufaʻāhau Tupou IV.a (Nuku'alofa, Tonga, 1918ko uztailaren 4a - Auckland, Zeelanda Berria, 2006ko irailaren 10a) Tongako erregea izan zen, Sālote Tupou III.a erreginaren eta Viliami Tungī Mailefihi uharteko lehen ministroaren semea.

## Bizitza

Ikasketak Newington eskola metodistan egin zituen, Hegoaldeko Gales Berrian. Ekonomia eta legeak ikasi zituen Sydneyko Unibertsitatean. 1942an Hezkuntza Ministerioan izan zen, eta ondoren Osasun Ministerioan. 1949an lehen ministro izendatu zuten, eta aldi berean, Kanpo Arazoetako ministro eta Nekazaritzako ministro ere izan zen. Kargu horiek 1965. urtera arte izan zituen. Urte horretan erregina hil zen, eta berak hartu zuen haren lekua. Agintean egon zen bitartean, Tongak erabateko burujabetasuna lortu zuen (1970), baina gobernu-sisteman ez zen oinarrizko aldaketarik izan. Tupou IV.ak hainbat domina jaso zituen, horien artean Alemaniako Errepublika Federalak ematen zuen Merituaren Ordenakoa (1978).

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
George Tupou V.a
Sālote Lupepauʻu Tuita-Tupou Taione
Siaosi Tukuʻaho
Viliami Tungī Mailefihi
Princess Sālote Mafile'o Pilolevu, Princess Royal of Tonga
Titilupe Fanetupouvava'u Tuita-Tupou Tu'ivakano
Taufa'ahau Tupou IV.a
George Tupou II
Fatafehi ʻAlaivahamamaʻo Tukuʻaho
Sālote Tupou III.a
Lavinia Veiongo Fotu
Princess Lātūfuipeka Tukuʻaho
Tupou VI.a
Tupoutoʻa ʻUlukalala
Prince Viliami, Prince Ata :

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q273739
* Multimedia: Tāufaʻāhau Tupou IV / Q273739
# Hugh Walpole

Hugh Walpole (Auckland, Zeelanda Berria, 1884ko martxoaren 13a - Londres, 1941ko ekainaren 1a) britainiar idazlea izan zen.
Cambridgen egin zituen ikasketak. Kazetari eta kritikari gisa lan egin zuen. Idazle oparoa izan zen, eta mota askotako eleberriak —ziklotan antolatuak gehienak—, biografiak eta saiakerak ondu zituen. Walpoleren ezaugarri nagusiak hitz-jario bikaina eta sorkuntza-ahalmena dira. Lehen eleberri nagusiak errealistak izan ziren: Mr. Perrin and Mr. Traill (1911), irakasle gisa emandako denbora laburraren testigantza; The Dark Forest (1916, Baso iluna), Lehen Mundu Gerran, Gurutze Gorrian, Errusian igarotako aldian (1914-1916) oinarritua. Geroago elementu fantastiko erromantikoak, eta are mistikoak ere, nagusitu ziren Walpoleren eleberrietan: The Duchess of Wrexe (1914, Wrexeko dukesa), The Cathedral (1922, Katedrala), Rogue Herries (1930).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q548004
* Multimedia: Hugh Walpole / Q548004
# James Alfred Van Allen

James Alfred Van Allen (Mount Pleasant, Iowa, 1914ko irailaren 7a - Iowa City, Iowa, 2006ko abuztuaren 9a) Estatu Batuetako fisikaria izan zen, bere izena eman zaien irrada-eraztunak aurkitu zituena.
Bigarren Mundu Gerran irratiz gidatutako kohete bat diseinatzen jardun zuen. Lehenengo satelite artifizialek bidalitako informazioa aztertuz bere izeneko irrada-eraztunak aurkitu zituen, Van Allenen gerrikoak: Lurraren magnetismo-eremuan garaiera handian energia handiz kargatutako partikulak biltzen diren eraztun gisako bi eremu. Bi eremuen artean ez da etenik, baina energiaz kargatutako partikulak dentsitate handiagoan dauden bi eremu bereiz daitezke: apalena eta garaiena. Eremu edo eraztunik apalena lurrazaletik 3.000 km ingurura dago; eraztun garaiena, berriz, lurrazaletik 15.000-20.000 km ingurura.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q271963
* Multimedia: James Van Allen / Q271963
# Sean Thomas O´Kelly

Sean Thomas O´Kelly irlandar politikaria izan zen (1882ko abuztuaren 25a, Dublin – 1966ko azaroaren 23a, Dublin). Kazetaria zen lanbidez. Arthur Griffithekin lan egin zuen, eta harekin eta beste zenbait kiderekin Irlandako burujabetasunaren alde borrokatzen den Sinn Féin alderdia sortu zuen. Kartzelara eraman eta deportatu egin zuten 1916ko Pazkoko matxinadaren ondoren. 1921ean Anglo-Irlandar Itunaren kontra agertu eta errepublikazaleekin elkartu zen. Fianna Fáil alderdia sortu zuen 1927an Eamon de Valerarekin batera, eta alderdi horretako lehendakariorde izendatu zuten. 1932an hauteskundeetan garaipena lortu ondoren behin baino gehiagotan izan zuen ministro kargua, eta bi aldiz izan zen Irlandako Errepublikako lehendakari (1945-1952 eta 1952-1959).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q327203
* Multimedia: Seán T. O'Kelly / Q327203
# Seiji Ozawa

Seiji Ozawa (japonieraz: 小澤 征爾, Ozawa Seiji, Hoten, Mantxuria, 1935eko irailaren 1a – Tokio, 2024ko otsailaren 6a) japoniar orkestra-zuzendaria izan zen. Tokioko Toho musika-eskolan ikasi zuen musika, eta, gero, Berlinen, H. Karajanekin. 1960an, Koussevitzky saria irabazi zuen. 1961-1962 eta 1964-1965 urteetan, L. Bernsteinen zuzendari laguntzailea izan zen New Yorkeko orkestra filarmonikoan. Gero, 1964-1969 urteetan, Chicagoko Ravinia Jaialdiaren zuzendari izan zen. 1965ean, Torontoko orkestra sinfonikoaren zuzendari nagusi izendatu zuten, eta 1970ean, San Franciscoko orkestrarena. 1973an, Bostongo orkestra sinfonikoaren zuzendari eta musika-arduradun izendatu zuten. Ospetsuak dira Ozawaren estilo kementsua eta XIX. mendeko lan sinfonikoen interpretazio bikainak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q313649
* Multimedia: Seiji Ozawa / Q313649
# Melvin Calvin

Melvin Calvin (Saint Paul, Minnesota, Ameriketako Estatu Batuak, 1911ko apirilaren 8a - Berkeley, Ameriketako Estatu Batuak, 1997ko urtarrilaren 8a) kimikaria izan zen. Kromatografiaz eta erradioaktibitateaz baliaturik, analisi kimikorako teknika guztiz zorrotzak asmatu eta fotosintesiaren mekanismoak ikertu zituen. 1961ean Kimikako Nobel saria jaso zuen.
Biologian, Calvin zikloa esaten zaio landareek protoplasmako gaiak sintetizatzeko premiazkoa duten CO$_2$ airetik hartu eta bereganatzeko fotosintesi-prozesuan gertatzen diren zenbait erreakziori.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q49347
* Multimedia: Melvin Calvin / Q49347
# John Joseph Pershing

John Joseph Pershing (Laclede, Missouri, 1860ko irailaren 13a - Washington Hiria, 1948ko uztailaren 15a) Estatu Batuetako militarra izan zen. West Pointen egin zituen ikasketak. Indiarren aurkako kanpainetan (Arizona, Mexiko Berria, Dakota) eta Kubako setioan parte hartu zuen (1898). Gogor zapaldu zituen Filipinetako 1900-1904. eta 1913. urteetako matxinadak. 1906. urtean jeneral egin zuten. Mexikon barneratu ziren Estatu Batuetako armaden buru izan zen 1916-1917 urteetan; 1917an, Lehen Mundu Gerran, Frantziako frontean borrokatzen ari ziren Estatu Batuetako osteen jeneral nagusi izendatu zuten. Pulitzer Saria eskuratu zuen My Experiences in the World War (1931, Nire esperientziak Mundu Gerran) obrari esker.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q272383
* Multimedia: John J. Pershing / Q272383
# Dean Rusk

David Dean Rusk (Cherokee konderria, Georgia, Ameriketako Estatu Batuak, 1909ko otsailaren 9a - Athens, Georgia, Ameriketako Estatu Batuak, 1994ko abenduaren 20a) politikaria izan zen.
Trumanen administrazioan Estatuko idazkariordearen laguntzailea (1949) eta Ekialde Urruneko Arazoetarako idazkariordea izan zen (1950-1951). Rockefeller Fundazioaren lehendakari izendatu zuten ondoren (1952-1960). Estatuko idazkari izendatu zuen John Fitzgerald Kennedyk 1961ean, eta kargu horretan iraun zuen Johnson lehendakariarekin 1968 arte. Robert McNamara politikariarekin batera Estatu Batuek Vietnamen izan zuen esku hartzearen ardura nagusia izan zuen. Georgiako Unibertsitateko irakasle izan zen 1970. urtetik aurrera Nazioarteko Zuzenbideko sailean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q313258
* Multimedia: Dean Rusk / Q313258
# Joan Sutherland

Dame Joan Alston Sutherland (Pont Piper, Sydney, 1926ko azaroaren 7a - Les Avants, Suitza, 2010eko urriaren 10a) australiar sopranoa izan zen.
Sydneyko Operan egin zuen debuta Henry Purcellen Dido eta Enea lanean, 1947an. Ondoren, Covent Gardenen (Londres) kantatu zuen Mozarten Txirula Magikoa(1952) eta Maria Callasekin Vincenzo Belliniren Norma(1953). 1955ean, Michael Tippetten The Midsummer Marriage opera antolatzen parte hartu zuen, eta 1959an Gaetano Donizettiren Lucia di Lammermoor lanean, Belliniren Sonnambulan eta Haendelen Julio Cesaren jardun zuen. Bere senar Richard Bonynge orkestra-zuzendariarekin batera, munduko agertoki nagusietan aritu zen kantari, eta arrakasta handia lortu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q207269
* Multimedia: Joan Sutherland / Q207269
# Stanley Miller

Stanley Lloyd Miller (Oakland, Kalifornia, 1930eko martxoaren 7a - National City, Kalifornia, 2007ko maiatzaren 20a) estatubatuar kimikaria izan zen.
1952an, Lurreko atmosfera primitiboaren baldintzak simulatuz, molekula organiko konplexuak lortu zituen sintesi bidez, bizitzaren aurrendariak. Saio horren bidez frogatuta utzi zuenez, atmosfera primitiboan, eguzki-izpi, izpi ultramore eta abarreko energiak, atmosferako eta ozeanoetako gai inorganikoetan ekinez, molekulen sintesia eragin zezakeen. Millerren saiotik bi ondorio atera daitezke: antzeko sintesi batek mailaz mailako eboluzio-prozesu luzea sortu zuela, edota sintesiak berak espaziotik inportatutako bizitza zabaltzeko baldintza egokiak sortu zituela planetan.
Honako erreakzioa lortu zuen: H$_2$O (g) + CH$_4$ (g) + NH$_3$ (g) + Energia -> Aminoazidoak

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q130347
* Multimedia: Stanley Miller / Q130347
# Faisal I.a

Faisal I.a , jaiotzez Faisal bin Hussein bin Ali al-Hashimi (arabieraz: فيصل بن حسين بن علي الهاشمي‎; Taif, Saudi Arabia, 1885eko maiatzaren 20 – Berna, Suitza, 1933ko irailaren 8a) Irakeko erregea izan zen 1921-1933 bitarteko urteetan.

## Bizitza

Husayn ibn Ali, Mekako jerifearen eta Hedjazko erregearen semea zen eta, Lawrence Arabiakoarekin batean, Otomandar Inperioaren kontrako matxinadaren buruzagi izan zen (1916-1918). Edmund Allenby britainiar jeneralaren ondoan, Damaskoko hiria hartu zuen 1918an. Frantziak onartzen ez zuela eta, Siriako erregetza utzi behar izan zuen 1920an, baina Irakeko erregetza eskuratu zuen Erresuma Batuaren laguntzarekin. Irakeko independentzia lortu ondoren (britainiarren babespeko aginpidearen amaiera, 1930), Nazio Batuetan sartu zuen Irak 1932an.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Princess Azza of Iraq
Ali bin Mohammed bin Abdul Moin
Princess Rajiha of Iraq
Hussein bin Ali
Faysal I.a
Salah Bani-Shahar
Princess Rafia of Iraq
Gazi I.a
Faisal II.a :

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.
* Datuak: Q212486
* Multimedia: Faisal I of Iraq / Q212486
# Benjamin Britten

Edward Benjamin Britten (Lowestoft, Suffolk, Ingalaterra, 1913ko azaroaren 22a - Aldenburgh, Suffolk, Ingalaterra, 1976ko abenduaren 4a) musikagilea izan zen.
F. Bridge eta John Ireland maisuen ikasle izan zen. Opera berritu zuen. Aipatzekoak dira: Peter Grimes (1945), The rape of Lucretia (1946, Lukreziaren bortxatzea), Albert Herring (1947), Let´s make an opera (1949, Egin dezagun opera), Billy Budd (1951), The turn of the screw (1954, Buelta), The prodigal son (1968, Seme galdua) eta The death in Venezia (1973, Heriotza Venezian). Harenak dira, halaber, Requiem (1940) eta Spring (1950, Udaberria) sinfoniak. War requiem (1962, Gerrako requiema) lan bikaina da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q150767
* Multimedia: Benjamin Britten / Q150767
# Ernst Barlach

Ernst Barlach (Wedel, 1870eko urtarrilaren 2a - Rostock, 1938ko urriaren 24a) alemaniar eskultorea, margolaria eta idazlea izan zen, espresionismo modernoak izan duen eskultore nagusietakoa.
1906an Errusiara egindako bidaiaren ondoren, ekin zion eskulturari. Erdi Aroko eskultura eta forma kubistak inspirazio-gai harturik, brontzezko, eta batez ere, zurezko lanak egin zituen: Izu laborria (1912), Alde batera utziak (1913), Mendekari (1920), Iheskari (1920), Heriotza (1925). Naziek Barlachena sasi-artetzat hartu zuten, eta Kiel eta Güstrowen hildakoei eraikitako monumentuak suntsitu eta haren lanak bahitu zituzten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q156890
* Multimedia: Ernst Barlach / Q156890
# Max Ophüls

Max Ophüls, jaiotza izenez Max Oppenheimer (Saarbrücken, 1902ko maiatzaren 6a - Hanburgo, 1957ko martxoaren 25a) frantses zinema zuzendaria izan zen, jatorriz alemaniarra.
Antzerkian hasi zen lanean hamazazpi urte zituela, baina geroago zinema lanak egiten hasi zen. Ophülsen lanek oso estilo berezia dute: xehetasunak, dekoratuaren eta gaiaren arteko harreman estua, kamera-mugimendu laster bereziak. Austrian, Frantzian, Italian, Holandan eta Estatu Batuetan egin zituen filmak. Lan aipagarrienak: Liebelei (1930), La ronde (1950), Le plaisir (1951), Madame de... (1953), Lola Montes (1955).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55410
* Multimedia: Max Ophüls / Q55410
# Gustav Holst

Gustav Holst, jaiotza-izenaz Gustavus Theodore von Holst (Cheltenham, Ingalaterra, 1874ko irailaren 21a - Londres, Ingalaterra, 1934ko maiatzaren 25a), ingeles musikagilea izan zen.

## Biografia

Errege Kontserbatorioko irakaslea izan zen. Hasieran Wagnerren eragina jaso zuen, eta geroago Stravinskirena. Gehienbat lan sinfonikoz osaturiko obra du, eta ekialdeko moldeak zein Ingalaterrako antzinako musikako erritmo irregularrak erabili zituen. Kontrapuntuzko estiloa eta izaera politonala dira Holsten musikaren ezaugarri nabarienak.
Obra ezagunenetako batzuk: Rig Veda, koro eta orkestrarako (1903); Planets, orkestrarako suitea (1916); The Hymn of Jesus (1917).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q200867
* Multimedia: Gustav Holst / Q200867
# Ludwig Erhard

Ludwig Wilhelm Erhard (Fürth, Alemania, 1897ko otsailaren 4a - Bonn, Alemania, 1977ko maiatzaren 5a) alemaniar politikaria izan zen.

## Biografia

Ekonomiako irakaslea eta nazismoaren aurkaria izan zen. 1949an Parlamenturako hautatu zuten, eta handik bi urtera Ekonomia-ministro izendatu zuen Adenauerrek. Liberalismo ekonomikoaren aldeko sutsua izan zen, eta «Alemaniaren mirariaren aita» deitu zioten. 1963an kantziler hautatu zuten, Adenauerren ondorengo, baina alderdi demokristau barruan izan ziren tirabiren ondorioz, utzi egin behar izan zuen kargua; Kurt Georg Kiesingerrek hartu zuen haren lekua 1996an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2496
* Multimedia: Ludwig Erhard / Q2496
# Burton Richter

Burton Richter (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1931ko martxoaren 22a – Stanford, Kalifornia, 2018ko uztailaren 18a) estatubatuar fisikaria izan zen. 1967. urtea ezkero, Stanford Unibertsitateko irakasle eta ikertzaile zen. Materia osatzen duten oinarrizko partikulei buruzko lan asko egin zituen, eta berak diseinatu eta zuzendu zuen Stanford Unibertsitatean partikula-azeleragailuaren eraikuntza 1974an, zeinak erresonantziak aurkitzen lagundu baitzuen. 1976an, Fisikako Nobel saria eman zieten berari eta S. Tingi, azken horrek gauza bera aurkitu baitzuen bere aldetik Brookhavenen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192106
* Multimedia: Burton Richter / Q192106
# Lionel Hampton

Lionel Hampton (Louisville, 1908ko apirilaren 20a - New York, 2002ko abuztuaren 31) estatubatuar jazz musikaria izan zen.
Besteak beste, Louis Armstrong, Benny Goodman, Charlie Mingus eta Clifford Brownekin jo eta abestu zuen. 1940an, bere orkestra eratu zuen berriro. Pianoa, bateria eta bibrafonoa jotzen zituen (Hamptonek erabili zuen lehenbizikoz bibrafonoa jazzean). Bere garaian, eredu nagusietako bat izan zen swing eta big band musikan. Hamptonen lanen artean, Vibraphone blues (1964) da aipagarriena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q313525
* Multimedia: Lionel Hampton / Q313525
# Vítězslav Nezval

Vítězslav Nezval (Biskupovice, Moravia, 1900eko maiatzaren 26a - Praga, Txekoslovakia, 1958ko apirilaren 6a) txekiar olerkaria izan zen.

## Biografia

Hasieran, inpresionismoaren jarraitzaile izan zen (Zubia, 1922; Pantomima, 1924), eta, gero, surrealismoarena (Gaueko olerkiak, 1930; Agurra eta zapia, 1934). 1936tik aurrera, mugimendu hori alde batera utzi, eta errealismo soziala landu zuen (Stalin, 1949; Bakearen kanta, 1950).
Hitz lauz idatziak: Marat jauna (1932) eta Zorionaren katea (1936), besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q471184
* Multimedia: Vítězslav Nezval / Q471184
# Karl Guthe Jansky

Karl Guthe Jansky (Oklahoma, 1905eko urriaren 22a - New Jersey, 1950eko otsailaren 14a) Estatu Batuetako ingeniaria izan zen.
Lurraz kanpoko iturri bati irrati-uhinak jaulki dakizkiokeela frogatu zuen, eta irrati-astronomiaren oinarriak ezarri zituen. Bi norabidetako antena bat eraiki zuen, eta horri esker aurkitu ahal izan zituen interferentzia-iturriak, bat izan ezik. Izarretatik zetorren irrati-interferentzia bat aurkitu zuen 1931n.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q319212
* Multimedia: Karl Guthe Jansky / Q319212
# Jean-Pierre Rampal

Jean-Pierre Louis Rampal (Marseilla, Frantzia, 1922ko urtarrilaren 7a - Paris, Frantzia, 2000ko maiatzaren 20a) frantses flautista izan zen.

## Biografia

Marseillako eta Parisko kontserbatorioetan egin zituen ikasketak. 1955. urtean Operako bakarlaria izan zen, eta, geroago, Parisko Haize-instrumentuen frantses boskotean (Quintette à vent français) eta Parisko talde barrokoan (Ensemble baroque de Paris) jo zuen.
Mundu osoan jo zuen, eta flautistarik ospetsuenetako bat bihurtu zen. XVII. eta XVIII. mendeetako musika klasikoko lan ugari eman zituen ezagutzera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q186359
* Multimedia: Jean-Pierre Rampal / Q186359