# Lehuntze

Lehuntze Lapurdiko iparraldeko udalerri bat da, Lapurdi Beherekoa.

## Geografia
### Ingurune naturala

Aturri ibaiak udalerria iparraldetik mugatzen du. Aturrik berak uharte bat sortzen du udalerri honetan, gaur egun Lehuntzeko uhartea deitzen dena; uhartea sortzen duen Aturriren adarrak l'Aiguèta du izen. Kondistegi errekak, Ardanabia ibaiaren ibaiadar batek, udalerriaren hegoaldea zeharkatzen du.
Udalerrian altuerak oso apalak dira: Aturriren ibarra itsasoaren mailan dago eta punturik altuena 97 metroko muinotxo bat da, Mugerrerekiko mugatik hurbil. Herri-barnea 70 bat metrotan dago.

### Udalerri mugakideak

Aturriren hegoaldeko auzokide lapurtarrak:
* Urketa ekialde eta hego-ekialdean.
* Mugerre mendebalde eta hego-mendebaldean.
Aturriz bestaldera, mendebaldetik ekialdera:
* Baiona.
* Tarnose eta Sent Martin de Senhans udalerri okzitaniarrak; Senhans eskualdekoak, administratiboki Landetan daude.

### Etxetalde eta auzoak

* Eliza
* Tarre Behere
* Tarre Garai

### Herri-elkargoak

Lehuntze zenbait herri-elkargoren kidea da, haien artean:
* Errobi-Aturri Herri Elkargoa.
* Baiona-Donostia Euskal Eurohiria.

## Historia

Udalerri honetan Nabasia izeneko aztarnategia (musteriar eta aurignaciar garaikoa) dago.
Lehuntzeren historiaren leku nagusia Premontretarrak kongregazio katolikoaren abadetxea da, 1227an eraikia, gaur egun parrokia-eliza dena.

## Demografia

Herri txikia zen Lehuntze XIX. mendean, 600 biztanle ingurukoa. Ez zuen hazkunde nabarmenik izan 1960ko hamarkadara arte; orduan hasi zen populazioa emendatzen, Baionaren inguruko udalerri guztietan bezala, eta bilakaera horrek aurrera segitu zuen XXI. mendearen hasieran, 2.000 biztanleen maila gaindituta.
* Lehuntzeko biztanleria
* Datuen iturburua: INSEE

## Politika
### Alkateak

2008an alkatetza eskuratu zuen Gillemotonia Réussir Lahonce-Lehuntze hobetu izaneko zerrendaren burua izan zen; ordura arteko François Bioy auzapezarenari irabazi zion.

## Azpiegiturak
### Errepideak

Udalerria departamendu mailako errepide hauek zeharkatzen dute:
* D 312: Aturriren ertzetik Lehuntzeko mendebaldeko bazterretara lehen eta hegoaldeko muga, Kondistegi errekaren parean gero pasatzen ditu Beskoitzerako bidean.
* D 261: Aturriren bidea segitzen du. Mugerreko Portua auzotik Ahurtirako bidean, beraz, iparraldeko auzoak zeharkatzen ditu.
* D 257: Hiru Elizateak (Milafranga, Mugerre, Hiriburu) mugarritik iparralderantz jota, D 312 gurutzatu, herri-barnera heldu eta hor ekialderantz abiatzen da, Urketarantz.
* D 161: herri-barnetik iparralderantz D 261ekin lotura egiteko, elizatik pasatuta.

### Garraiobideak

Gaur egun desagertu diren bi garraio-motak azpimarra daitezke:
* Aturrin ontzi mota desberdin batzuen (batez ere galuparen) bidezkoa. Orain Port de l'Aiguèta izeneko portutxo bat geratzen da, aisialdiarekin eta eskala txikiko arrantzarekin lotuta.
* Tolosa-Baiona trenbideak eman zion kolpe handia ibaiaren bidezko garraioari. Herriak geltokia izan zuen baina hori ere desagertu zen, autoen erabileraren garapenarekin.
* Gaur egun, beraz, garraiobide publiko bakarra autobusa da.

## Kultura
### Hezkuntza

Herrian Ama Eskola eta Lehen Hezkuntzako eskola publikoa dago; 2009-2010 ikasturtean 195 ikasle zituen eta adar elebiduna ere badu.

### Elkarteak

Lehuntzen elkarte ugari dago; denak Entente lahonçais delakoan biltzen dira. Haietako batzuk:
* Eskulari (esku pilota) eta Lehunztarrak (pala).
* "Atxik eta segi" eta ACPG-CATCM zaharren elkarteak.
* Football Club Lahonce-Urcuit-Briscous futbol taldea. Zelaia Lehuntzen dago.
* Hik hasi: euskara eskolak eta kantua.
* Lehuntze kantari.
* Ttirrittak: dantzak (mutxikoak...).
Igandero antolatzen den merkatua ere azpimarratzekoa da.

## Ondasun nabarmenak

* Andre Mariaren eliza, XII. mendekoa.
* Premontretar abadia, egun Jasokundearen eliza dena.
* Eliza eta herrigunea
* Eliza eta pilotalekua
* Herriko Etxea

## Lehunztar ezagunak

* Jean Pierre Darrigol (1790 - 1829) idazlea.
* Pierre Ducasse (1836-1892) lorezaina

## Kartografia

* IGNko 1344 OT (Bayonne Anglet Biarritz) 1:25.000 eskalako mapa.

## Erreferentziak

* ↑ Frantsesez Pierre Guillemotonia. Euskarazko izena hemen irakurgai.
* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Okzitanierazko toponimoa da, "ur txikia" esan nahi duena. Frantsesez ofizialki l'Aiguette.
* ↑ Lehuntze Sandreren webgunean.
* ↑ Paul Raymond, Dictionnaire topographique Béarn-Pays Basque.
* ↑ Abadetxea Kultura Ministerioaren webgunean.
* ↑ Albistea Euskal Herriko Kazetan.
* ↑ Hezkuntza Herriko Etxearen webgunean.
* ↑ Elkarteak Herriko Etxearen webgunean.
* ↑ Frantsestutako grafian Atchik.
* ↑ Iganderoko merkatua Herriko Etxeko webgunean.

## Ikus, gainera

* Errobi-Aturri Herri Elkargoa.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Lehuntzeko Herriko Etxe edo udalaren webgunea.
* (Frantsesez) Lehuntzera bisitaldia Fred Fort idazlearen eskutik Euskal Herriko Kazetan.
* Datuak: Q197079
* Multimedia: Lahonce / Q197079
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Lehuntze