OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jules Feiffer

Jules Feiffer (New York, 1929ko urtarrilaren 26a – Richfield Springs, New,York, 2025eko urtarrilaren 17a) estatubatuar marrazkilaria izan zen.
Art Students Leaguen eta Pratt Institutuan ikasi zuen. 1949tik 1951ra bitartean, Clifford izeneko lana argitaratu zuen egunkarien igandeko gehigarri ilustratuetan. Armadan egin zituen bi urteetan, marrazki bizidunak egin zituen transmisio-taldearentzat. 1956an, New Yorkeko The Village Voice astekari intelektualean hasi zen lanean. Aldizkari horretarako egindako lehen marrazkiak bi liburuotan daude bilduta: Sick, Sick, Sick (1958) eta Boy Girl, Boy Girl (1961). Horiez gainera, beste lan hauek ere egin zituen: Passionella and Other Stories (1959), Munro, George´s Moon eta Boom! Music-Hallerako ere hainbat ikuskizun satiriko egin zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q975547
* Multimedia: Jules Feiffer / Q975547
# Anne Lister

Anne Lister (1791-1840) Yorkshireko lur-jabe, egunerokoen idazle, alpinista eta bidaiaria izan zen. Bere bizitzan zehar, bere egunerokotasuna jasotzen zuten egunerokoak idatzi zituen, emakumeekin izan zituen maitasun harremanak, bere finantza kezkak, industria jarduerak eta Shibden Hall bere etxea hobetzeko egindako lana biltzen zuen idazlan horietan.

## Biografia

1834an bere bikotearekin, Ann Walkerrekin ezkondu zen Yorkeko Hirutasun Santuaren elizan, legezko aitortzarik gabe. Bi emakumeren artean izandako ezagutzen den lehen ezkontza da Lister eta Walkerrena. Jazarpena jasan izan zuen bere bizitzan zehar bere izaeragatik, ezagutzera iritsi zen Llangollengo andreen antzera. Bizi izan zen Halifax herrian "Gentleman Jack" ezizena ematen zioten.
49 urterekin hil zen sukar batengatik Koutais-en (egungo Kutaisi, Georgia) Ann Walkerrekin egiten ari zen bidaia batean. Ann Walkerrek Listerren gorpua baltsamatu zuen eta Ingalaterrara eraman zuen eta Halifaxeko parrokian lurperatu zuen. Shibden Hall etxea Ann Walkerrek jaso zuen bizi artean, Ann Listerren heriotzaren ondoren.
Bere egunerokoek 4.000 hitz baino gehiago dituzte, eta hauen seiren bat, gutxi gora behera, bere harreman erromantiko eta sexualen xehetasun intimoei buruzkoak direnak, zifratuta zeuden. Kodea, aljebraren eta antzinako grezieraren konbinazio batetik eratorria, 1980ko hamarkadan dezifratu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Domenech, Cristina 1987. Señoras que se empotraron hace mucho. (Primera edición: octubre de 2019. argitaraldia) ISBN 978-84-17001-93-3. PMC 1129301280. (Noiz kontsultatua: 2020-03-13).
* ↑ (Ingelesez) The life and loves of Shibden Hall's Anne Lister. 2010-05-25 (Noiz kontsultatua: 2020-03-13).
* ↑ (Ingelesez) Correspondent, Harriet Sherwood Religion. (2018-07-28). «Recognition at last for Gentleman Jack, Britain’s ‘first modern lesbian’» The Observer ISSN 0029-7712. (Noiz kontsultatua: 2020-03-28).
* 1 2 Castle, Terry. (1989ko urtarrila). «Review: The Pursuit of Love» The Women's Review of Books 6 (4): 6-7..
* ↑ Bray, Alan (2003). The Friend. University of Chicago Press. ISBN 0-226-07180-4.
* ↑ "The Shibden Hall Estate". Leeds Times. 1882-07-22.
* ↑ «San Francisco Sentinel » Blog Archives » BBC UNVEILS DRAMA ABOUT GENTLEMAN JACK - ‘THE FIRST MODERN LESBIAN’» web.archive.org 2011-09-28 (Noiz kontsultatua: 2020-03-13).
* Datuak: Q2745195
* Multimedia: Anne Lister / Q2745195
# Hondarribiko alardea

Hondarribiko alardea Hondarribian (Gipuzkoa) urtero irailaren 8an egiten den alardea (herritarrek gudari itxuran egindako desfilea) da.

## Historia

1638ko uztailaren 1ean Luis XIII.a Frantziakoaren gudarosteak Hondarribia setiatu zuen. Lehenbiziko egunetan hondarribiarrek udalerriko elizan bildu eta Guadalupeko Ama Birjinari setio hartatik libratzearen truke Olearso muinoko Guadalupeko baselizara urtero prozesioa egingo zutela hitzeman zioten. Udalerria 69 egunez setiatua egon zen, harik eta 1638ko irailaren 7an setioa amaitu zen arte. Ondorioz, hondarribiarrek hitzeman bezala, urtero herritar armatuz lagundurik prozesio herritar-erlijiotsua egin ohi da: alardea.

## Konpainiak

Alardea konpainiez dago osatuta. Konpainia bakoitzak bere janzkera eta ezaugarri bereizgarriak ditu, eta gudari sekzio bat, herriko talde bat edo auzo bat ordezkatzen du. Hauek dira alardea osatzen duten konpainiak:
| Hatxeroak Danborrada Musika Banda Zalditeria | Jaizubia Arkoll Olearso Ama Guadalupekoa | Gora Gazteak Beti Gazte Gora Arrantzale Gazteak Mixta Konpainia | Mendelu Jaizkibel Done Pedro Itsas Gizonen Kofradia Akartegi Herrikoa | Montaña Semisarga Kosta Gora Ama Guadalupekoa Artileriako Bateria |

## Gatazka eta pribatizazioa

Ohiko alardean, emakumeen eginkizun bakarra kantinerarena izan da. Konpainia bakoitzak emakume bat hautatzen du bere kantinera izateko. 1990eko hamarkadatik aurrera, hainbat pertsona eta alderdik emakume eta gizonen parte-hartze askea proposatu dute. Horrek gatazka piztu du: alde batetik, betiko alardearen aldekoak; eta, bestetik, alarde mistoaren aldekoak.
Horrenbestez, egun, bi alarde egiten dira: Betiko Alardea, Alarde Fundazioak antolatutako alarde pribatua, eta Jaizkibel Konpainiaren alardea, gizon eta emakumeen artean bereizten ez duen alarde publikoa.

## Bibliografia

* Arantza Urretabizkaia. Bidean ikasia (1993-2016)<ref>

## Ikus, gainera

* Irungo alardea

## Kanpo estekak

* Alarde Fundazioak antolatutako alarde pribatuaren webgunea (Gaztelaniaz)
* Alardearen seme-alabak, emakumeek alardeetan parte hartzearen aldeko eta kontrakoen testigantzak biltzen dituen telebista saioa, EITB, 2014-06-30. Iraupena: 1 h 20'.
* Datuak: Q17299707
* Multimedia: Hondarribiko Alardea / Q17299707
# Neomak

Neomak musika taldea 2019an sortu zuten folk taldea da, pandero eta perkusiotik abiatu eta abangoardiara jotzen duena, bai estetikoki eta baita musika aldetik ere. Zazpi partaide ditu, haietako hiru arrasatearrak dira eta gainerakoak Deba, Zarautz, Zizurkil eta Asteasukoak dira.

## Ibilbidea

Trikitilari txapelketatan bikoteka aritu ondoren Kepa Junkeraren Sorginak panderojole taldearen inguruan bildu ziren 2014an. Munduan zehar birak egin zituzten trikitilari bizkaitarrarekin; Washington, Krakovia, Danimarka, Alemania, Frantzia, Portugal, Maroko... Junkerak 2018an ezbeharra izan zuenean proiektua bertan behera gelditu zen eta zazpi trikitilarik Neomak taldea eratu zuten. COVID-19 pandemiak eraginda proiektu berriak geldialdi bat izan zuen baina egoera normaldu zenetik kontzertu ugari eman dituzte eta 2022an diskoa kaleratu zuten, taldearen izena daramana. "Hamen" eta "Ilargi berriak" izan ziren diskoko singleak.
2024ko Herri Urrats jaiaren abestia egin zuten: Hor gaude. Martxoaren 10ean aurkeztu zuten eta maiatzaren 12an izan zen Iparraldeko ikastolen aldeko jaia Ortzadarra lelopean, Senpereko aintziran. Bildutako dirua Beskoitzeko ikastola berria eraikitzeko izan zen.

## Diskografia

* Neomak (2022, Airaka)

## Erreferentziak

* 1 2 «Irati Gutierrez (Neomak): "Oso gustura gabiltza disko berriaren aurkezpen kontzertuetan" - Arrasate» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-01).
* ↑ MusikaZuzenean TB # 204 : Neomak. (Noiz kontsultatua: 2023-07-27).
* ↑ SL, TAI GABE DIGITALA. (2022-03-05). «Neomak taldea, pandero eta irrintzien bitartez ahalduntzen» naiz: (Noiz kontsultatua: 2022-10-01).
* ↑ «Herri Urrats 2024ko 'Hor gaude' abestia aurkeztu du Neomak taldeak - Debagoiena» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-21).
* ↑ «Neomak» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114345720
# Gartzia

Gartzia euskal jatorriko abizena dela uste da, gaztelerazko idazkerarekin (García) oso ohikoa Espainian ere, eta horrexegatik askok euskarazkotzat hartzen ez dutena. Euskaltzaindiak TZ-rekin idazteko gomendioa ontzat eman zuen 1994an, eta 1998an Euskal deituren izendegian sartu zuen.
Historikoki, euskarazko edo gaztelaniazko testuak agertu baino lehenagoko latinezko testuetan ere agertzen da deitura maiz, eta lehen aipuak Nafarroako Erresumakoak dira, 789. urtekoak eta Nafarroa Beherean, hain zuzen.
Deiturak badu ponte-izen gisako parekidea euskaraz: Gartzea.

## Etimologia

20. mendearen hasieran Ramón Menéndez Pidal eta Antonio Tovar hizkuntzalari espainiarrek deituraren etimologia euskaran aurkitu behar zela uste zuten; baina, iturria hartz animalia izenean zetzala pentsatu zuten, (h)artz 'hartza', Bertsio zahaztuan (h)artzea da; eta antzinako forma kartzea izanen zukeen.
Uste hori okerra dela uste dute geroagoako etimologia adituek, eta abizenaren forma zaharragoan, Garzea/Gartzea, gaztea hitza dagoela pentsatzen dute. Alfonso Irigoienek defenditu zuen bereziki ideia hau. Horretara, latinezko Iuvenis, frantsesezko Lejeune, italierazko Giovane, ingelesezko Young edota alemanezko Jung deituren parekoa da.
Badira Gartziaren kognate gaskoiak, Gassie eta Gassion bezalakoak (Biarn, Gassio XIV. mendea, [10] Edith Piafen benetako izena, Edith Gassion jaioa).
Bertze teoria batzuen arabera, García germaniar jatorrikoa da eta gerretatik gerlari gaztea edo garxa eta garcha hitz bisigotikoak (printze graziatsua) atera daitezke.

## Aldaketak

Aldaketa edo bariazio nagusiak, alfabetikoki, hurrengo hauek:
* Gacía.
* Gacías.
* Gació.
* Gaciot.
* Garcea.
* Garcés.
* Garces.
* Gárcez.
* Garceller.
* Garci.
* Garcia.
* Garcías.
* Garcias.
* Garsea.
* Garseand.
* Garsés.
* Garses.
* Garsinde.
* Gartzea.
* Gartzes.
* Gartzia.
* Garzea.
* Garzia.
* Garzón (kasu jakin batzuetan).
* Gasía.
* Gassía.
* Gassías.
* Gaztea.
Abizenak zenbait izen konposatu ditu Arabar jatorria dutenak: García de Vicuña, García de Madinabeitia, García de Zúñiga, García Orobio edo García de Guinea

## Erreferentziak

* ↑ «Gartzia - Deiturak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-08-24).
* 1 2 3 «Gartzia (Garzia, García) euskal deitura dela eta - JAGONET galde-erantzunak» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-08-24).

## Ikus, gainera

* Gartzea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q980636
* Multimedia: García (surname) / Q980636
# Luigi Riva

Luigi "Gigi" Riva (Leggiuno, Varese, Italia, 1944ko azaroaren 7a – Cagliari, 2024ko urtarrilaren 22a), izengoitiz Rombo di Tuono italiar futbol-jokalaria izan zen.

## Biografia

1963an, Sardiniako Cagliari futbol-taldeak fitxatu zuen eta han egin zuen karrera osoa. Aurrelaria zen, ezkerra, indar handikoa, azkarra eta ausarta. Sardiniako taldearekin Italiako Liga txapelketa irabazi zuen 1969-1970 denboraldian. Hiru denboralditan (1966-1967, 1967-1968 eta 1968-1969), Italiako txapelketako golegile nagusia izan zen. Cagliari taldeko jokalari gisa 315 partida jokatu zituen eta 164 gol sartu zituen.
Uko egin zion talde handietan jokatzeari, nahiz eta horietako batzuek (Turinek, esate baterako) dirutza handiak eskaini zizkioten. Italiako selekzioarekin 42 partida jokatu zituen eta 35 gol sartu zituen; 1968ko Eurokopa irabazi zuen, eta munduko txapeldunorde izan zen Mexikon 1970ean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q276026
* Multimedia: Luigi Riva / Q276026
# Ermitagaña-Mendebaldea

Ermitagaña-Mendebaldea Iruñeko auzo bat da, hiriaren mendebaldean dagoena. 1970ko hamarkadan eginiko hirigintza-garapenen bidez sortu zen.
Iparraldean Sanduzelai auzoa du mugakide, ekialdean Donibane, hegoaldean Iturrama eta mendebaldean Etxabakoitz auzoa eta Barañain udalerria.
Bi auzok osatzen dute:
* Ermitagaña
* Mendebaldea
* Biritxitu

## Erreferentizak

* ↑ https://www.pamplona.es/eu/node/15378

## Ikus, gainera

* Iruña
* Donibane
* Etxabakoitz
* Iturrama

## Kanpo estekak

* Datuak: Q99671509
# Mazmela

Mazmela Eskoriatza udalerriko (Gipuzkoa) mendebaldeko auzo bat da, Eskoriatzako zazpi elizateetako bat. Herrigunetik hiru kilometrotara dago.

## Mugakideak

Mugakide ditu ipar eta mendebaldean Arabako Aramaio udalerria; hegoaldean, Eskoriatzako Zarimutz auzoa; eta ekialdean, Eskoriatzako herrigunea.

## Demografia

* Mazmelako biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* Andre Mariaren Zeruratzearen eliza (1598) eta Santa Kolonbakoa, azken hori Gaztainadi auzoan kokatua.
* San Bartolome ermita: bertatik bertara dauka Erdi Aroko sarkofagoa. Baldintza txarretan dago gaur egun. Abuztuaren 24an ospakizuna dago, santu egunagatik.
* Abadetxea izandakoan Basauria elkarte gastronomikoa dago 2012tik.
* Gaztainadi auzoa: Santa Kolonba eliza.
* Errota baserria.

## Kanpo estekak

* Mazmela udal webgunean
* "Goitik begira: Mazmela auzoa" (Goiena).
* "Mazmela auzoa ezagutzeko aukera, Iban Diaz eta Juan Karlos Bengoarekin" (Goiena).
* Datuak: Q12263290
* Multimedia: Mazmela / Q12263290
# Erdialdea (Arrasate)

Erdialdea Arrasateko (Gipuzkoa) auzoa da, hirigune historikoa osatzen duena. Erdi Aroan harresi batek inguratzen zuen udalerria osatzen zuen gune hau, gaur egun ere aztarnak mantentzen dituena. Hiru ate mantentzen dira, besteak beste, gune honetarako sarrera daukatenak: Portaloia (sarrera nagusia), Iturriotz atea eta Zurgin kantoiko atea.

## Hiribildua

Antzina, Arrasateko hiribildua harresi batek inguratzen zuen eta ondorioz gaur egungo Alde Zaharrak oinplano obalatua dauka, Erdi Aroko hiribildua baita. Hiribilduaren barnealdera sartzeko bost ate zeuden baina gaur egun horietako hiru kontserbatu dira: Portaloiko atea, Zurgin kantoiko atea, zaharrena, eta Kontzesinoko edo Iturriotz atea. Hauek gauero itxi eta goizero zabaltzen ziren eta sute kasuan itxi egiten zituzten, bertako biztanleriak sua itzaltzen lagundu zezan.

## Kaleak

Hiru dira hasiera-hasieratik Arrasateko erdigunea osatzen duten kaleak: Iturriotz, Erdiko kalea eta Ferrerias. Hauez gain, hiru kantoi ere badaude, kale hauek zeharkatzen dituztenak: Zurgin kantoia, Olarte kantoia eta Kanpatorpea kantoia.
Bertan, gainera, herriko plaza ere badago, Iturriotz eta Erdiko kalearen artean kokatuta dagoena eta herriko udaletxea eta Joan Bataiatzailea deunaren parrokia alboetara dituena. Plaza honetan egiten dira herriko ospakizun nagusienak, errementari dantza tartean.

## Ondarea

* Andikano-Loiola jauregia
* Arrasateko herriko plaza
* Arrasateko udaletxea
* Bañez Artazubiaga jauregia
* Monterron jauregia
* Okendo jauregia (Barrutia-Mendi)
* San Joan Bataiatzailearen eliza
* San Frantzisko eliza eta komentua

### Ateak

Arrasateko erdigunea inguratzen duen harresiak bost ate izan ditu historikoki:
* Gazteluondoko errebalean, Gasteiz eta Gatzaga ingurutik zetozenentzako. Ate hau XX. mende hasieran desagertu zen.
* Zurgin kantoirako sarrera ematen duena, Monterron jauregiaren parean eta Arbolapeta izenez ezaguna den gunearen ondoan kokatuta dagoena.
* Olarte kantoirako sarrera ematen zuena. 1892an desagertu zen ate hau.
* Kanpatorperako sarrera ematen duena.
* Portaloia, guztietan ezagunena dena.

## Udal hauteskundeetako emaitzak

2007ko maiatzaren 25ean udal hauteskundeak izan ziren. Egun hartan, 6.141 hautesle zeuden Arrasateko erdialdean (%100), baina 2.181 abstenitu egin ziren (%35,52). Alderdien botoak horrela banatu ziren:

## Erreferentziak

* ↑ Arrasateko Udala - 2007ko Udal Hauteskundeak

## Kanpo estekak

* "Goitik begira: Arrasateko Alde Zaharra" (Goiena).
* Datuak: Q12256971
# Garagartza (Arrasate)

Garagartza Arrasateko (Gipuzkoa) auzoa da, herrigunetik Aramaioko bidean dago. Gesalibar auzoaren mugakidea da.
San Migel eliza XIII. mendekoa da.
Plazan marmol zuriz egindako lamina baten eskultura dago.

## Lezetxiki

Ezaguna da auzo honetan dagoen Lezetxiki kobazuloa, bertan aurkitu baitzuen Euskal Herriko giza aztarnarik zaharrena Jose Miguel Barandiaranek.

## Demografia

* Garagartzako biztanleria

## Argazki galeria

* Garagartzako Lamia.

## Kanpo estekak

* "Goitik begira: Garagartza" (Goiena).
* (Gaztelaniaz) Lezetxikiri buruzko artikuloa
* (Gaztelaniaz) Lezetxiki, treinta años después
* (Gaztelaniaz) Lezetxiki, catálogo espeleológico de Gipuzkoa
* Datuak: Q12258174
* Multimedia: Garagartza (Arrasate) / Q12258174
# Deguria

Deguria edo Degurixa Gipuzkoako haran bat da, Debagoiena eskualdean dagoena. Eskoriatza, Aretxabaleta eta Oñati artean dago, Mendebaldetik Ekialderako norantzan. Mendebaldeko sarrera, Arlutz mendiak adierazten du. Ekialdekoa, berriz, Maruatx mendi bakartiak adierazten du.
Deguria edo Degurixa, 900-975 metroko garaieran dago, Zaraiako mendilerroaren erdi-erdian.
Hegoaldean, Elgeako mendilerroak harana ixten du, Arabako mugan.

## Irispideak

Deguria edo Degurixara heltzeko ibilbiderik argiena eta errazena, Aitzorrotz menditik gertu dago. Eskoriatzako herrigunetik irten, eta, Bolibar elizaterantz doan bidearen hasieran, eskuinetara, Agiriano baserri ondoan amaitzen den aldapa bat dago. Aldapa hau amaitu eta ondoren, eskuinetara hartu behar da. Hor, bi bide daude, gorago, bihurgune batean batzen direnak. Bihurgune horretan, aurrera joan behar da, eta, handik gutxira, beste bidegurutze bat dago. Eskuinetara doan bidea hartu behar da. Eta handik, denbora guztian gora eta gora segitu. Bidearen eskuinaldean, 700 metro inguruko garaieran, Aitzorrotz mendirantz doan bidea dago, bidearen ezkerraldean, garaiera txikiagoan, Gomixtiturriko Iturria dagoelarik. Bi bide hauek atzean utzi, eta aurrera jarraitu behar da, Urizar edo Uxarko bidegurutzera heldu arte. Hara helduta, Alabita jartzen duen bidea hartu behar da, bidegurutzearen ezkerraldean. Eta aurrera jarraitzea baino ez da. Handik berrogeita hamar minutu ingurura, Lizargarateko bidegurutzera heltzen da. Eta bidegurutze haren parean dago gas hodiaren bidea, aldapa batetik doana. Aldapa hori igo, ezkerretara hartu eta zuzen jarraitu behar da, parean Arlutz mendiarekin topo egin arte. Orduan, eskuinetara hartu eta, malda luze bat jaitsi ondoren, Degurixan sar daiteke.
Beste bide eroso bat ateratzen da Urkuluko uharkatik, Goroeta auzotik (Aretxabaleta) hegoalderantz, Kurtzebarri mendebaldean eta Ametzueta eta Iruaitz mendiak ekialdean daudelarik. Lehenik eta behin Ugaztegi aldera iritsi eta gero aurrera Andarto mendirantz Degurixara ailegatzen da.
Azkenik, Araotzetik (Oñati) ateratzen dira bide bat baino gehiago Degurixa aldera. Ezagunena, Santikurtz ermitatik pasatzen da.

## Inguruko mendiak

* Arlutz
* Andarto
* Andarto Txiki
* Aranguren
* Aranguren Txiki
* Atain
* Aizkorri II edo Axkorri.
* Bizkarlatza
* Erlaitz
* Maruatx
* Maiputz

## Artzainak

Haranean artzainen hainbat borda edo txabola daude, jarduera horretarako erabiliak gaur egun ere. Besteak beste, Lur Pagoagaren artaldea uda aldean bertan egoten da.

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako mendiak

## Kanpo estekak

* "Goitik begira: Degurixako larreetatik etxera" (Goiena).
* Datuak: Q12256122
# Coralie Fargeat

Coralie Fargeat (Paris, Frantzia, 1976ko azaroaren 24a) frantziar zinema zuzendari eta gidoilaria da. 2017ko Revenge izeneko bere lehen film luzearekin egin zen ezaguna, eta hari esker hainbat sari jaso zituen zinema jaialdi independenteetan, hala nola Sitgeseko Zinemaldian, Monster Festen, Bucheongo Zinema Fantastikoaren Nazioarteko Jaialdian, Calgaryko Nazioarteko Zinemaldian zein Clevelandeko Nazioarteko Zinemaldian. Fargeaten bigarren filma, The Substance, 2024an Cannesko Zinemaldian estreinatu zen, eta bertan gidoi onenaren saria eman zioten.

## Bizitza

Fargeat Parisen jaio eta hazi zen. Parisko Ikasketa Politikoen Institutuan ikasi zuen, eta gero La Femisen, Parisko zinema eskola batean, ikasi zuen. Han zegoela, Atelier Scenario urtebeteko gidoiak idazteko tailerrean parte hartzeko hautatu zuten.
La Femisera joaten zen bitartean, Fargeat-ek eta bere lagun zuzendari taldeak La Squadra izeneko kolektibo bat sortu zuten, non denak saiatu ziren beren film luzeak elkarrekin sortzen eta editatzen, antzeko zailtasunei aurre eginez.

## Zinema-estiloa eta ideologia

Fargeat txundituta dago sinesgaiztasunaren suspentsioarekin, eta irudiak eta sinboloak erabiltzen ditu zerbait sinplea modu indartsuan adierazteko. Bere mundu propioa sortzeko gauza diren eta errealitatearen eremutik kanpo existitzea lortzen duten filmek liluratzen dute, Kill Bill eta Rambo bezalako mendekuzko filmak aipatuz horren adibide gisa.

## Filmografia

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 2003 | El telegrama | Zuzendaria eta gidoilaria | Film laburra |
| 2007 | Campanas Les Fées | Zuzendaria | Telesailak |
| 2014 | Realidad+ | Zuzendaria eta gidoilaria | Film laburra |
| 2017 | Venganza | Zuzendaria, gidoilaria eta ekoizlea | |
| 2022 | El hombre de arena | Zuzendaria | Telesaila; Atala: "Bildumagileak" |
| 2024 | La sustancia | Zuzendaria, gidoilaria eta ekoizlea | |

## Erreferentziak

* ↑ «2018 Awards - Calgary Underground Film Festival» www.calgaryundergroundfilm.org.
* ↑ «The fantastic fable 'Jupiter's Moon' wins Sitges 2017 - Sitges Film Festival - Festival Internacional de Cinema Fantàstic de Catalunya» sitgesfilmfestival.com.
* ↑ «MONSTER FEST Announces 2017 Award Winners!» Monster Fest 2017-11-27.
* ↑ «Bucheon International Fantastic Film Festival» BIFAN.
* ↑ «Revenge - Cleveland International Film Festival :: March 30 - April 10, 2022» www.clevelandfilm.org.
* ↑ «Noticias: Festival de Cannes 2024: MUBI compró “The Substance”, película de Coralie Fargeat con Margaret Qualley, Demi Moore y Dennis Quaid, para América Latina - Otros Cines» www.otroscines.com.
* ↑ EFE. (2024-05-25). «Listado completo de los ganadores del Festival de Cannes 2024» Levante-EMV.
* 1 2 «Coralie Fargeat» Academy Films.
* ↑ Jean-Pierre Thiollet, Hallier Edernellement vôtre, Neva Editions, 2019, p. 60. ISBN 978-2-35055-273-6
* 1 2 «Rencontre avec Coralie Fargeat, la réalisatrice du très énervé Revenge» EcranLarge.com 2018-02-11.
* 1 2 Fargeat, Coralie. (2018-05-09). «Matilda Lutz & Coralie Fargeat on women fighting back in Revenge - Exclusive Interview» YouTube.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60837652
* Multimedia: Coralie Fargeat / Q60837652
# Anna Connelly

Anna Connelly (Filadelfia, Pennsylvania, AEB, 1868ko irailaren 23a – 1969ko apirila) estatubatuar asmatzailea izan zen. 1877. urtean suteen aurkako eskala patentatzeagatik da ezaguna.

## Bizitza

Guraso ingelesak izan zituen, eta Pennsylvania estatuko Filadelfia herrian jaio zen 1868an. Uste denez, hiri hartan bizi izan zen hil arte, 1969ko apirilean 100 urte zituela hil zelarik.

### Egoera

1860an, hainbat familia hil ziren New Yorkeko labe batean izandako sute baten ondorioz. Irtenbide bat lortzeko, suteen aurkako segurtasun-lege bat onartu zen, legegileek aurkeztutakoa. Lege horrek hauxe zioen: "Suaren aurkako balkoiak suaren aurkako eskalen bidez konektatu behar dira", eta horrek kostu handia ekarri zien jabeei". Anna Connellyk, arazoaz jabetuta, irtenbide hobe baten beharra ikusi zuen. Erabakita zegoen sute-ihesen diseinu eraginkor bat sortzea, hirietako eraikinen segurtasuna hobetzeko zabal har zitekeena.

### Suteen aurkako eskala

1870ean, legea aldatu egin zen. Eraikin publiko guztiek izan behar zuten sistema gogor bat, solairu guztietarako suteen aurkako tresna gisa. Anna Connellyren gailua 1877ko abuztuan patentatu zuten, 386.816 zenbakiarekin. Sutan zegoen eraikinetik konpartimentu batera ihes egin eta sua heldu baino lehen eskalak jaisteko plataforma bat jartzean zetzan asmakuntza. Denborarekin, haren diseinua sistema seguruago eta fidagarriago baterantz garatu zen: eraikin baten alboari atxikitako metalezko plataforma batzuk ziren, eskala batzuen bidez konektatuta zeudenak. Berrikuntzarik handiena eskala burdinaz eraikitzea izan zen, suaren aurkako elementua eta pisu handiekiko indarra zuena. Anna Connellyren sute-ihesen diseinuak berehala lortu zuen ospea, eta berehala instalatu zen herrialdeko eraikin askotan, eta herrialde osoko hainbat sailek hartu zuten ideia.

## Erreferentziak

* 1 2 «A Celebration of Anna Connelly» Living Fires 2022-03-03.
* ↑ Anna Connelly (1868 - 1969). Ancient Faces.
* 1 2 Kelly, Kate. (2022-10-09). «The Invention of the Fire Escape» America Comes Alive.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117865142