OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lobi

Lobi Burkina Fasoko Gaoua eta Diébougou hirien inguruan eta Boli Kostan bizi den talde etniko bat da. Jatorrian, Ghanan bizi ziren, Volta Beltza eta Zuria ibaien arteko eremuan, eta 1700. urtearen amaieran, lur hobeen bila joan behar izan zuten gaur egungo lekuetara. Orain eskualdean sakabanatuta daude. Bere hizkuntza lobiera da. Lobi zenbait talde etniko izendatzeko termino orokorra da.
Gaoua Lobiko hiriburutzat jotzen da. Komunitateetan antolatzen dira, bakoitza bere nortasuna duelarik. Lobiek ez zuten inoiz antolaketa politiko zentralizaturik izan. 1901ean frantsesek beren lurraldea kolonizatu zuten arren, kolonizazioaren eragin txikia jasan zuten. Boli Kostan herrialdeko talde etniko pobreenen artean daude. Tusia, Banfora ekialdean bizi dena, eta dorosie, Lakosso inguruan bizi dena, biak Burkina Fason, lobien azpitaldeak dira.

## Historia

Lobiak mendebaldeko Afrikan bizi dira, Burkina Faso, Boli Kosta eta Ghanako mugako triangeluan. Kokagune nagusia Burkina Fasoko hego-mendebaldea da (antzinako Volta Garaia), hara emigratu baitzuten Ghanatik Volta Beltzean zehar XVIII. mendean. Bibliografia espezializatuan lobiak aipatzen dituztenean, lobia bera ez ezik, inguruko talde etnikoak ere aipatzen dira, hala nola Birifor, Téguessié (Thunna), Pougouli (Pwa), Dagara edo Gan, zeinekin lobiek lotura estua duten erlijioaren, tradizioen, ohituren eta, kasu batzuetan, hizkuntzaren bidez. Lobi termino generikoaren araberako elkarketa 1898an hasi zen, tribu horien kokalekua Frantziako potentzia kolonialak «Cercle du Lobi» delakoan administratiboki laburtu zuenean. Denbora luzez, bertako biztanleek uko egin zioten frantsesekin lankidetzan aritzeari. Oso gerrazaleak eta oldarkorrak ziren, ez europarrengatik bakarrik, baita Afrikako bizilagunengatik ere.

## Artea

1970eko hamarkadaz geroztik, lobien arte-lana gero eta ezagunagoa da mendebaldean. Hainbat ikertzailek lobi artea aztertu dute beren jatorrizko herrialdeetan. Aldi berean, Europako eta Estatu Batuetako bildumagileak, zaleak, etnologoak eta arte-historialariak kultura horretako objektuak aztertzen hasi ziren beren bildumetan. Ondorioz, ordura arte museo eta bildumagile pribatuen arreta gutxi jaso zuen talde etniko horrek arreta handiagoa jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. .
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Etnias - PASAPORTE A LA AVENTURA» pasaporte3.com.
* ↑ Klaus Schneider, "Ceramics and Brass of the Lobi people in Burkina Faso," in Earth and ore: 2500 years of African art in terra-cotta and metal, ed. Karl-Ferdinand Schaedler (Eurasburg: Edition Minerva, 1997), 111.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Aprende Todo lo Relacionado al Grupo Étnico de los Lobi» Conozcamos Todas Las Etnias Que Hay En El Mundo 2018-07-11.
* ↑ Rainer Greschik, Nils Seethaler (Vorwort): Lobi. Westafrikanische Skulpturen aus der Sammlung Greschik. 2016.
# Bobo

    Artikulu hau Otsagabiko dantzetako pertsonaiari buruzkoa da; Afrikako etniari gaitzat duena beste hau da: «Bobo (etnia)»
Boboa Otsagabiko dantzetako pertsonaia da, bi aurpegiko maskaraduna.
Dantza-taldearen buru da, eta arlekinen antzeko jantzi gorri-berdea darama. Bere jantziak bi kolore hauekin jokatzen du, gorputzaren simetria azpimarratuz. Adibidez, galtzerdi bat berdea eta bestea gorria eramanez, edo mauka bat gorria eta bestea berdea. Dantza-zikloa sei dantzak osatzen dute, hauen artean lau makil-dantza direlarik. Azken dantzan, bi aurpegiko mozorroa erabiltzen du bobok, bata beltza eta bestea zuria. Txirikorda gorri-berdea ere eramaten du. Jaietako lehen egunean, irailaren 8an alegia, meza baino lehen Muskildako ermitan egiten dute dantza, eta arratsaldean Blankoa plazan.

## Kanpo estekak

* Muskildako Gure Amaren dantzariak, Otsagabiko Udalaren webgunean.
* Datuak: Q12255386
# Libertadores de América estadioa

Libertadores de América-Ricardo Enrique Bochini estadioa, Argentinako Avellaneda hiriburuan dagoen futbol estadio bat da. Club Atlético Independiente taldearen jokalekua da.
2009ko urriaren 28an inauguratu zen eta 43.187 ikusleentzako edukiera du.
# Burkina Fasoko 2022ko iraileko estatu-kolpea

Estatu-kolpe bat jazo zen Burkina Fason 2022ko irailaren 30ean, Paul-Henri Sandaogo Damiba presidentea kenduz, urte berean herrialdean emandako insurgentzia jihadista maneiatzeko gai ez izateagatik. Damiba Burkina Fasoko lehendakari bilakatu zen 2022ko urtarrileko estatu-kolpearen ondoren. Estatu-kolpeaz geroztik Ibrahim Traoré kapitaina bilakatu da Burkina Fasoko buruzagia.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The Inquiry - Burkina Faso coup: Driven by a fear of extremists' insurgency - BBC Sounds» www.bbc.co.uk (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).
* ↑ (Ingelesez) «Burkina Faso’s writer-colonel coup leader starts a new chapter in country’s history» France 24 2022-01-25 (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).
* ↑ (Ingelesez) «Burkina Faso army says it has deposed President Kabore» www.aljazeera.com (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).
* ↑ (Ingelesez) «Who is Paul-Henri Damiba, leader of the Burkina Faso coup?» www.aljazeera.com (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).
* ↑ (Ingelesez) «Capt Ibrahim Traoré: Burkina Faso's new military ruler» BBC News 2022-10-03 (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114341504
# Burkina Fasoko bandera

Burkina Fasoko bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 1:2 |
| Erabakia | 1984ko abuztuaren 4a (40 urte) |
| Koloreak | Gorria Horia Berdea |
Burkina Fasoko bandera zabalera bereko bi errenkada horizontalez osatua dago. Goikoa gorri kolorekoa da, eta behekoa berdea. Banderaren erdian hori koloreko bost puntako izar bat dago. Koloreak panafrikanismoarenak dira (Etiopiako banderan oinarritzen direnak), iraultza sozialista (gorria) Burkina Fasoko lurraren emankortasuna (berdea) ere irudikatzen duten arren. Izar horiak iraultzaren gidaritza argitsua irudikatzen du.
Bandera hau 1984ko abuztuak 4an onartu zen eta une horretan presidentea zen Thomas Sankarak diseinatu zuen.

## Bandera historikoak

Egungo Burkina Faso Frantziagandik 1960ko abuztuak 1ean independizatu zen Volta Garaia izenarekin. Estatu honen bandera hiru kolorekoa zen, hiru errenkada horizontalez osatua. Beltz, zuri eta gorri koloreek herrialdea zeharkatzen duten Volta ibaiaren hiru adar nagusiak irudikatzen zituen.
Bandera hau Burkina Faso izena eta egungo bandera onartu zirenean baliogabetua geratu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134252
* Multimedia: National flag of Burkina Faso / Q134252
# J Martina

J Martina Larrabetzu (Bizkaia) eta Barañain (Nafarroa) arteko elektronika eta pop taldea da. 2019an sortu zuten taldea. EP eta bideo bidez aurkeztu izan dituzte euren lanak.

## Historia

Baseekin jolasteko gogoz abiarazi zuten Kattalin eta Ane Barcena ahizpek J Martina egitasmoa, eta Javi Jorajuriarekin batera osatu zuten hirukotea. Asmo argiz sortu zen taldea: kideek garbi zuten nola landu nahi zuten haien musika, baita zer komunikatu nahi zuten ere.

## Taldekideak

* Kattalin Barcena
* Ane Barcena
* Javi Jorajuria

## Diskografia

* Mundu Zahar (2020, Egilea editore)
* Beste Zerbait (2020, Egilea editore)
* Su (2020, Egilea editore)
* Desira (2020, Egilea editore)
* Oraindik ez (2020, Egilea editore)
* Errekan behera (2021, Egilea editore)
* H.E.N.N.E.Z. (2021, Egilea editore)
* Jaio Naiz Baina (2022, Egilea editore)
* Mailu Honen Zarata (2022, Egilea editore)
* Efemerideak (2022, Egilea editore)
* Eseoese (2022, Egilea editore)
* Zer egin behar dut orain? (2023, Egilea editore)
* Negu Gorri (2024, Egilea editore)

## Erreferentziak

* ↑ Astiz, Iñigo. «'Baina' batekin jaiotako belaunaldia» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-01-13).
* ↑ «J Martina» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) zaratamondosonoro. (2022-02-02). «Elkarrizketa J Martina taldeari (2022)» MondoSonoro (Noiz kontsultatua: 2023-01-13).

## Ikus, gainera

* Datuak: Q116193323
# Juan Manuel Urtubey

Juan Manuel Urtubey (Salta, Argentina, 1969ko irailaren 6a) politikari eta abokatu argentinarra da, Saltako gobernadore ohia.
2007an aukeratu zuten lehenengoz gobernadore, 38 urte zituela. 2011n eta 2015ean berrautatua izan zen, botoen %57 eta %51 inguru eskuratuta, hurrenez hurren. Aurretik, Diputatu Nazionala izan zen 1999tik 2007ra. Kargu hori betez, Konstituzio Gaietarako Batzordeko presidente eta Bloke Justizialistako presidente izan zen.
Urtubeyk kudeatuta, Salta Argentinako lehen probintzia bihurtu zen, errolda osoan boto elektroniko bakarrarekin hauteskundeak izan eta Lehen Haurtzarorako Ministerio bat sortu zuena. Haurren eta amen heriotza-tasaren adierazle probintzialak historiako baxuenetara jaistea lortu zuen. 2019. urtearen amaieran, haurren heriotza-tasa 9,6koa zen bizirik jaiotako mila haurreko, eta 1,5ekoa 10.000 haurreko amen heriotza-tasa.

## Erreferentziak

* ↑ Elecciones en Salta: Juan Manuel Urtubey obtuvo un amplio triunfo sobre Juan Carlos Romero. .
* ↑ «Página/12 :: El país :: Salta elige con voto electrónico» Página/12.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4122243
* Multimedia: Juan Manuel Urtubey / Q4122243
# Ezko hori

Ezko horia (Hygrocybe chlorophana) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da. Sukaldaritza-baliorik gabea katalogatzen da, eta, kalterik egiten ez duen arren, haragi urria eta zapore eskasa duenez, ez du kontsumitzea merezi.
Sinonimoak: Hygrophorus chlorophanus, Hygrophorus pertractatus, Hydrocybe chlorophana, Godfrinia chlorophana.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 4 cm arteko diametrokoa, kanpai itxurakoa, ganbila, gero kamutsagoa; hori-limoi kolorekoa edo hori-laranja kolorekoa, ertz argiagoarekin, batzuetan leuna, beste batzuetan ildaskatua eta hortzekin; eguraldi hezearekin oso likatsua, eta oro har, hezea eta distiratsua.
Orriak: Zabal, adnatak, lodiak eta argizari-itxurakoak, kapelaren kolorekoak baino horixka argiagoak.
Hanka: Leuna, likatsua, zilindrikoa, kolore hori-limoi bizikoa, 4 eta 8 cm arteko diametrokoa eta 3 eta 9 cm arteko luzerakoa.
Haragia: Fina, mintzezkoa, horixka, usain eta zapore bereizgarririk gabe.
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin esan nahi du. Chlorophana epitetoa grekotik dator eta berdexka esan nahi du.

## Jangarritasuna

Jangarria, baina sukaldaritzarako baliorik gabea

### Nahasketa arriskua

Kolore horiko zenbait espezie erraz nahas daitezke: Hygrocybe aurantiosplendens, Hygrocybe constan, Hygrocybe quieta, eta abar, guztiak jangarriak dira, baina ez dute sukaldaritzarako baliorik. Azterketa mikroskopiko bat egin behar da bereizi ahal izateko.

## Sasoia eta lekua

Udazkeneko espeziea da, belar baxuko zelaietan ohikoa.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Panama, Islandia, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Japonia, Australia, Txina.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 124 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 198 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 106 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Hygrocybe chlorophana: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2255926
* Multimedia: Hygrocybe chlorophana / Q2255926
# Ezko gorri-koniko

Ezko gorri-konikoa (Hygrocybe conica) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da. Toxikotasunari buruzko adostasunik ez badago ere, Hygrocybe nigrescens susmagarriaren oso antzekoa da, eta honek esteetako nahasmenduak eragin baititzake.
Sinonimoak: Agaricus dentatus, Agaricus aurantius, Amanita viscida, Agaricus hyacynthus, Agaricus laceratus, Amanita dentata, Agaricus conicus var. d aurantius, Hypophyllum conicum, Agaricus ceraceus var. ß laceratus, Hygrophorus conicus, Hygrophorus conicus var. aurantius, Godfrinia conica, Hydrocybe conica.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 5 cm arteko diametrokoa, kanpai formarekin aurkezten da beti, koniko zorrotza (izenak adierazten duen bezala) gutxi edo asko itxita, adinaren arabera, inoiz ez irekia edo zabaldua; azal fibrilosoa, leuna baina likatsua ez. Hori-laranja kolorekoa edo gorria, belzteko joerarekin, eguraldi lehorrarekin distiratsua.
Orriak: Itsatsitik libreetara. Zabal, zabalak. Zurixkak edo hori zurbilak.
Hanka: Horitik hori-laranja kolorekora, gero belztu egiten da, zilindrikoa, leuna, zuntzezkoa, ildaskatua, barnehutsa.
Haragia: Mehea, hauskorra; horixka kolorekoa; usain eta zapore gabea.
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin esan nahi du. Conica epitetoa berriz latinetik dator, koniko esan nahi duen "conicus" hitzetik. Bere kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna

Zalantzazkoa, Hygrocybe nigrescens delakoaren antza duelako, autore batzuentzat susmagarria da.

### Nahasketa arriskua

Hygrocybe nigrescens delakoarekin, honek kapela handiagoa du eta haragitsuagoa da, gorri kolorekoa eta fibrila gorriz estalita, ale helduetan, denean beltzez zikintzeko joera du; batzuetan, heldua izan gabe ere, erabat beltza aurkitzen dugu. Hygrocybe conicoides, hareazko dunetan agertzen da, gerezi-gorri kolore bizikoa.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean, larre-zelaietan. Ohikoa.

### Banaketa eremua

Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 129 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas.. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 200 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 202 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 461 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Hygrocybe conica: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1434668
* Multimedia: Hygrocybe conica / Q1434668
# Ezko gorri-handi

Ezko gorri-handia (Hygrocybe punicea) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da. Batzuek kontsumitzen dute, baina balio gastronomiko txikia du.
Sinonimoak: Agaricus aurantiocrocatus, Agaricus coccineus subsp.* puniceus, Hygrophorus puniceus, Hydrocybe punicea, Godfrinia punicea, Pseudohygrocybe punicea.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 11 cm arteko diametrokoa, gorrimin kolorekoa, zahartzean koloregabetutako eremuekin; lehenengo kamuts kanpai itxurakoa, gero ganbila edo ia laua; azal lehorra, ilegabea eta distiratsua; eguraldi euritsuan hezea eta likatsua.
Orriak: Zabal, sabeldunak, libreak, horixkak edo erabat horiak, ondoren gorriak edo laranja kolorekoak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Lodia, sendoa, hori laranja kolorekoa edo gerezi-gorri kolorez tindatua, barnehutsa, fibrilosoa, ildaskatua, zilindrikoa, oinarrian mehetua, zuria izaten da.
Haragia: Zuria edo azalaren azpian laranja kolorekoa, nahiko mehea, usain gabea eta zapore leunekoa.
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin esan nahi du. Punicea epitetoa latinetik dator, gorri bizia esan nahi duen "puniceus" hitzetik. Bere koloreagatik

## Jangarritasuna

Zapore gutxiko jangarria da, baina batzuentzat nahiko ona da.

### Nahasketa arriskua

Badira kolore gorrixkako beste Hygrocybe batzuk ere, Hygrocybe coccinea, esaterako, antz handikoa, baina Hygrocybe punicea handiagoa eta haragitsuagoa da. Badira beste txikiago batzuk ere, Hygrocybe miniata, Hygrocybe intermedia, Hygrocybe marchii eta Hygrocybe turunda, antzekoak direnak, baina ez dago arriskurik, guztiak jangarriak baitira.

## Sasoia eta lekua

Udazken aurreratuan, zelai eta larreetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Ecuador, Islandia, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, India, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 133 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 202 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 439 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 106 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Hygrocybe punicea: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42054
* Multimedia: Hygrocybe punicea / Q42054
# Ezko gorri-txiki

Ezko gorri-txikia (Hygrophorus coccinea) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria, baina interes gastronomiko handiegia ez du.
Sinonimoak: Agaricus miniatus, Agaricus kermesinus, Agaricus scarlatinus, Agaricus fulvus, Agaricus aurantius, Agaricus coccineus var. a fulvus, Gymnopus coccineus, Hygrophorus coccineus, Hygrophorus spectandus, Pseudohygrocybe coccinea.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa,kanpai itxurakoa edo hemisferiko kamutsa, gorri-gerezi kolore ederrekoa, koloregabetzean laranja kolorera pasatzen da, baita horira ere zahartzean. Gainazala hezea, leuna eta glabroa du eta ertza ildaskatua.
Orriak: Zabal, Itsatsiak edo eskotatuak, gorri-laranja edo gorri-adreilu kolorekoak, ertz horia eta tartekatutako orritxoekin.
Orri eskotatuak: Oinera Iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: Barnehutsa, askotan luzetara konprimatua, ildaska arraildu bat osatuz; kolorea gorria du, kapelarena bezalakoa, eta oinarria zurbilagoa.
Haragia: Hauskorra, mehea, usaingabea eta zapore leunekoa.
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin, esan nahi du. Coccinea epitetoa berriz latinetik dator, gorri-bermiloi kolorea esan nahi duen "coccineus" hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna

Jangarria, baina sukaldaritzan balio gutxikoa.

### Nahasketa arriskua

Hygrocybe miniata delakoarekin, hau txikiagoa da eta kapela zuntz finekin. Baita txikiagoak diren Hygrocybe intermedia], Hygrocybe marchii, eta Hygrocybe turunda espeziekin eta handiagoa den Hygrocybe punicea-rekin ere bai.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean, belardietan, larreetan eta bide ertzetan.

### Banaketa eremua

Amerika, Islandia, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Japonia, Taiwan, Ozeania, Togo, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 136 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 451 or. ISBN 84-282-0540-6 (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 204 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 203 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ Hygrocybe coccinea: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39528
* Multimedia: Hygrocybe coccinea / Q39528
# Ezko herdozuri

Ezko herdozuria (Hygrophorus cossus) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da. Ez da erabiltzen sukaldean. Koko olio zaharraren usaina du; gainera zapore mikatza.
Sinonimoak: Agaricus elongatus, Agaricus eburneus var. ß pallens, Agaricus eburneus var. b cossus, Limacium eburneum var. cossus, Limacium cossus, Hygrophorus eburneus var. cossus, Hygrophorus eburneolus.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 6 (10) cm bitarteko diametrokoa, ganbila edo lau-ganbila, titi pixka batekin, hasieran zuria, ondoren krema antzeko kolorekoa, gainazala likatsua du.
Orriak: Dekurrenteak, zuriak, lodiak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 6 - 10 x 0,5 - 1,5 cm-koa, berehala lehorra; zuria, liraina, pikortsua goian.
Haragia: Lactarius volemus-aren antzeko usaina du. Oinaren oinarriak ez du erreakzionatzen KOH (potasa) erreaktiboarekin.
Etimologia: Hygrophorus hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko, "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik.

## Jangarritasuna

Sukaldaritzarako interesik gabea.

### Nahasketa arriskua

Hygrophorus eburneus delakoarekin, honek usain aromatikoagoa eta gogorragoa du; oinaren oinarriak kolore horia hartzen du KOH erreaktiboarekin; orriak lehortzen direnean okre antzeko kolorekoak bihurtzen dira; pagadietakoa da. Hygrophorus chrysaspis espeziearekin ere bai, honek usain aromatiko leuna du eta oinaren oinarria arre-laranja bihurtzen da KOH-rekin.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean; hostozabalen azpian edo baso mistoetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Tunisia, Algeria, Maroko.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 103 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 184 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 343. or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 114 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Hygrophorus cossus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10480811
* Multimedia: Hygrophorus cossus / Q10480811