# Winifred Brenchley

Winifred Elsie Brenchley (Londres, 1883ko abuztuaren 10a - Harpenden, 1953ko urriaren 27a) agronomo, landare-fisiologo eta botanikaria izan zen, eta Erresuma Batuan nekazaritza-zientzietan gizonezkoen esfera nagusia hautsi zuen lehen emakumea izan zen. "Agian Britainia Handiak XX. mendearen hasieran belar txarrei buruz izan zuen autoritate nagusi" bezala deskribatua izan da.

## Hezkuntza eta bizitza goiztiarra

Winifred Londresen jaio zen, 1883ko abuztuaren 10ean. Bere gurasoak Elizabeth Beckett eta William Brenchley izan ziren. Elgorriak haurtzaroan partzialki gor utzi zuen. Dulwicheko James Allen's Girls School-en ikasi zuen, non bere irakasleetako bat Lilian Clarke botanikaria zen.
Bi urte eman zituen Swanley Horticultural Collegen, eta 1903an osatu zuen ikastaroa. Eskola britainiarretan, zientzian oinarritutako ikerketa berriak beste aukera bat ematen zion ikaskuntzako prestakuntza praktikoari, gizonak menperatutako baratzezaintza emakumeei zabalduz. 1903an, Swanley ikastetxeak emakume ikasleak baino ez zituen onartzen, emakume ezkongabeei lanbide egokiak emateko helburuarekin. (Britainiar kolonietan ere baratzezain eta nekazarien eskaria gero eta handiagoa izan zen, eta emakumeak lanbide horietarako egokiak zirela pentsatu zen). Brenchleyk Royal Horticultural Society Silver Gilt domina irabazi zuen baina lorezaintza utzi zuen botanika ikasteko.
1905ean Londresko University College-n lizentziatu zen, eta Francis Wall Oliver-en eskutik ikasi zuen. 1906-1907rako Gilchrist beka bat eman zioten eta 1911n Londresko Unibertsitateko doktoretza lortu zuen, On the strength and development of the grain of wheat (Triticum vulgare), (Gari alearen indarrari eta garapenari buruz (Triticum vulgare) tesiarekin.

## Ibilbidea

Gilchrist bekari esker, Harpenden-eko Rothamsted Experimental Station-en ikasi eta ikertu ahal izan zuen. Laborategiek iraun zuten 60 urteetan han lan egin zuen lehen emakumea izan zen, eta "eskura zegoen diruak ez zuelako gizon egoki bat erakarriko" izendatu zutela onartu zen. Laster ikusi zen bere lanaren kalitatea, eta urtebeteren buruan langile finko bihurtu zen Botanika Saileko buru gisa, 65 urterekin erretiroa hartu zuen arte bete zuen postua.
Hasieratik, Rothamsteden egindako lanari esker, bere trebetasun teknikoak erakutsi zituen, landareak hidroponian hazteko teknika hobetuz; eta, kobreak eta zinkak landareen elikaduran duten funtsezko papera aurkitzera hurbilduz, "Inorganic Plant Poisons and Stimulents" (1914, 1927an berrikusia) liburuan zehazten den bezala. Katherine Warington-ek boroak mikronutriente gisa duen eginkizuna 1923an aurkitu zuen, eta boroaren ondorioei buruzko ondorengo ikerketak bere laborategiko lanik ezagunena dira agian. Bere beste interes nagusia belar txarren ekologia izan zen eta Weeds of Farmland lanean (1920) Erresuma Batuan belar txarrei buruzko lehen ikerketa zientifiko integrala egin zuen. Rothamsted-eko Park Grass lurzati iraunkorretan egin zuen lanaren emaitza Manuring of Grass Land for Hay (1924) beste liburu bat izan zen. Bertan, kareak eta ongarriek belardietako konposizio botanikoari nola eragiten dioten deskribatzen da.
Lotura estua izan zuen Augustus Daniel Imms entomologoarekin, harekin biltzen baitzuen landan. Lepidopterak ziren haien interes entomologiko nagusia.

## Azken urteak

Erretiroa hartuta, Brenchley bere lorezaintzara itzuli zen. Eta, bere ikerketa-koadernoetako material argitaragabearen kopuru izugarriak ere biltzen ari zen, baina istripu zerebrobaskular larria izan zuen, eta Harpenden hil zen 1953ko urriaren 27an.

## Obra
### Argitalpen batzuk

* Alfred Daniel Hall, Winifred Elsie Brenchley, Lilian Marion Underwood. The Soil Solution and the Mineral Constituents of the Soil. 1914.
* Weeds of Farm Land. London, Longmans Green, 1920
* Manuring of Grass Land for Hay. London, Longmans, Green, 1924
* Inorganic Plant Poisons and Stimulents, 2. arg. Cambridge, Cambridge University Press, 1927.
* Suppression of Weeds by Fertilizers and Chemicals (HC Longekin) London, Crosby Lockwood, 1949
* 52 lan zientifiko, asko Annals of Botany-n. Bildumaren bolumen koadernatu bat Rothamsted liburutegian dago.

## Sariak eta aintzatespenak

* Royal Horticultural Society Silver Gilt domina irabazi zuen.
* Brenchley Linnean Societyko kide hautatu zuten 1910ean.
* 1920an Royal Entomological Societyko bekadun bihurtu zen.
* 1948an OBE saria eman zioten, erretiratu zen urtean.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Winifred Brenchley» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2017-08-10). «Winifred Elsie Brenchley, fisióloga vegetal» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).
* ↑ Clinton L. Evans. The War on Weeds in the Prairie West: An Environmental History. Calgary, Univ. of Calgary Press, 2002, 219 or..
* ↑ Amanda Thomas. «"Dr.Winifred Brenchley, O.B.E. (1883-1953)"» amadon.org (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).
* ↑ Donald L. Opitz. (2013). 'A Triumph of Brains over Brute': Women and Science at the Horticultural College, Swanley, 1890–1910.. Isis 104(1) pp 30–62.
* ↑ University of London Library Catalogue. .
* ↑ Sir E J Russell. (1966). 'A History of Agricultural Science in Great Britain 1620–1954'. London, Allen & Unwin, 235 or..
* ↑ (Ingelesez) Russell, E. John. (1953-11). «Dr. Winifred Brenchley, O.B.E.» Nature 172 (4386): 936–936. doi:10.1038/172936a0. ISSN 1476-4687. (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).
* ↑ «The Effect of Boric Acid and Borax on the Broad Bean and certain other Plants 1» Annals of Botany os-37 (4): 629–672. 1923-10-01 doi:10.1093/oxfordjournals.aob.a089871. ISSN 0305-7364. (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).
* ↑ BRENCHLEY, WINIFRED E.; WARINGTON, KATHERINE. (1927-01-01). «The Role of Boron in the Growth of Plants» Annals of Botany os-41 (1): 167–188. doi:10.1093/oxfordjournals.aob.a090062. ISSN 0305-7364. (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).
* ↑ (Ingelesez) «Botany at Rothamsted : Dr. Winifred E. Brenchley» Nature 162 (4123): 727–727. 1948-11-01 doi:10.1038/162727c0. ISSN 1476-4687. (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).
* ↑ The Remarks (on Fellows who have died in the year 1953) Proceedings of the Royal Entomological Society C 18 p.79. .
* ↑ (Ingelesez) «Botany at Rothamsted : Dr. Winifred E. Brenchley» Nature 162 (4123): 727–727. 1948-11-01 doi:10.1038/162727c0. ISSN 1476-4687. (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).
* ↑ (Ingelesez) Brenchley, Winifred Elsie. (1914). Inorganic Plant Poisons and Stimulants. University Press ISBN 978-1-5084-1219-9. (Noiz kontsultatua: 2025-02-05).

## Kanpo estekak

* Rothamsted Research Archives
* Brenchleyren irudiak National Portrait Gallery-n
* Datuak: Q15972359
* Multimedia: Winifred Brenchley / Q15972359