OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mirtha Ibarra

Basilia Mirtha Ibarra Collado (San José de las Lajas, 1946ko otsailak 28) antzerki, zinema eta telebistako gidoilari, dramaturgo eta aktore kubatarra da.

## Biografia

San José de las Lajas herri txikian jaio zen, Habanatik 30 km hego-ekialdera. Kubako Arte Eskola Nazionalean ikasi zuen eta Latinoamerikako Literaturan graduatu zen Habanako Unibertsitatean. 1967an hasi zen aktore lanetan, antzerki konpainia ezberdinetan. Nazioarteko hainbat zinema jaialditako epaimahaikide izan da, tartean Donostiakoa. 2000tik 2001era. Espainian zehar bira egin zuen Obsesión habanera lanarekin. Lan horren egilea da eta bertan parte hartzen du. 2008an Titón: de La Habana a Guantanamera dokumentala egin zuen, Tomás Gutiérrez Alea (1928-1996) bere senar zenduaren biografia. Miramar habanar auzoan bizi da, Gutierrez Alearekin partekatu zuen etxean.

## Antzerkiko emanaldiak

* Week-end en Bahía
* Tiene la palabra el camarada Mauser

## TBko telesailetan parte hartzea

* Pasos hacia la montaña
* El hombre que vino con la lluvia
* 1993: Shiralad: el regreso de los dioses, como Layla, la hechicera del bosque.
* 2002: La verdad de Laura, como Teresa

## Filmografia

* 1976: La última cena, Tomás Gutiérrez Alea.
* 1983: Se permuta, Juan Carlos Tabío.
* 1983: Hasta cierto punto, Tomás Gutiérrez Alea.
* 1986: Otra mujer, Daniel Díaz.
* 1986: Plácido, Sergio Girale.
* 1988: Cartas del parque, Tomás Gutiérrez Alea.
* 1990: Mujer transparente, Mayra Vilasís.
* 1991: Adorables mentiras, Gerardo Chijona.
* 1992: El triángulo, Rebeca Chávez.
* 1993: El plano, Julio García Espinosa.
* 1993: Fresa y chocolate, Tomás Gutiérrez Alea eta Juan Carlos Tabío.
* 1993: Golpes a mi puerta, Alejandro Saderman.
* 1995: Guantanamera, Tomás Gutiérrez Alea eta Juan Carlos Tabío.
* 1996: Ilona llega con la lluvia, Sergio Cabrera.
* 1998: Mararia, Antonio Betancourt.
* 1998: Cuarteto de La Habana, Fernando Colomo.
* 1999: Sobreviviré, Alfonso Albacete eta David Menkes.
* 1999: Ruleta, Roberto Santiago.
* 2000: Sagitario, Vicente Molina Foix.
* 2000: Quia, Silvia Munt.
* 2003: Aunque estés lejos, Juan Carlos Tabío.
* 2008: El cuerno de la abundancia, Juan Carlos Tabío.
* 2013: La partida, Antonio Hens.
* 2016: "Bailando con Margot", Arturo Santana.

## Kanpo estekak

* Mirtha Ibarra, Cubacine
* Datuak: Q6018309
* Multimedia: Mirtha Ibarra / Q6018309
# Guillermo Cabrera Infante

Guillermo Cabrera Infante (Gibara, 1929ko apirilaren 22a - Londres, 2005eko otsailaren 21a) kubatar idazle eta zinemarako gidoi-egilea izan zen. Kubatik alde egin ondoren britainiar hiritartasuna eskuratu zuen. 1997an Cervantes saria eman zioten.

## Bizitza

Kubako zinemakoteka sortu zuen eta Kubako iraultzako lehen urteetan Lunes de la Revolución literatura aldizkariko zuzendaria izan zen. 1954. urtetik aurrera zinema kritikaria izan zen. Fidel Castroren politikaren aurkako izanik, 1962. urtean Kubatik alde egin eta Britainia Handian hartu zuen bizitokia. 1960. urtean Así en la paz como en la guerra (Gerran bezala bakean ere) ipuin-bilduma argitaratu zuen. 1963an zinemari buruzko artikuluak bildu zituen Un oficio del siglo XX (XX. mendeko lanbidea) liburuan. Argitaratu ditu, halaber: Tres tristes tigres (Hiru tigre triste, 1966); O (1975) eta La Habana para un infante difunto (Habana infante zendu batentzat) autobiografia-eleberria (1979).
Cabrera Infante Latinoamerikako beranduko barrokoko literatura eman duen idazle nagusietakoa da. Hauek izan zituen azken urteetako lanak: 1992an Mea Cuba argitaratu zuen, 1995ean Delito por bailar el chachachá, eta 1996. urtean Mi música extremada. Orobat idatzi zuen La ciudad perdida (1991) zinemarako. 1997. urtean zinemari buruzko saiakera bat idatzi zuen, Cine o sardina, eta urte horretan bertan Cervantes saria eman zioten. 1999. urtearen bukaeran El libro de las ciudades kaleratu zuen, bidaia kroniken bilduma. Urte berean 1952 eta 1992 bitartean idatzitako kontakizun-bilduma kaleratu zuen, Todo está hecho con espejos titulupean. 2000. urtean Puro humo argitaratu zuen, erretzailearen autobiografia modukoa, zinema kedunaren katalogoa eta puru erretzailearen gida.

## Liburuak

* Así en la paz como en la guerra (1960), ipuinak
* Un oficio del siglo XX (1963), zinema-kritikak
* Tres tristes tigres (1964 y 1967), eleberria
* Vista del amanecer en el trópico (1974)
* O (1975), saiakera
* Exorcismos de esti(l)o (1976)
* Arcadia todas las noches (1978), zinema-kritikak
* La Habana para un infante difunto (1979), eleberria
* Puro humo (2000), saiakera
* Mea Cuba (1992), artikuluak
* Delito por bailar el chachachá (1995), ipuinak
* Mi música extremada (1996), saiakera
* Ella cantaba boleros (1996)
* Cine o sardina (1997), zinema-kritikak
* Vidas para leerlas (1998), artikuluak
* El libro de las ciudades (1999), artikuluak
* Todo está hecho con espejos (1999), ipuinak
* La ninfa inconstante (2008), eleberria
* Cuerpos divinos (2010), memoriak

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Miren GARATE: Istorioen kontalaria Paperekoa.berria.info

## Kanpo loturak

* Elkarrizketa Argia.com
* Datuak: Q302675
* Multimedia: Guillermo Cabrera Infante / Q302675
# José Lezama Lima

José Lezama Lima (Habana, Kuba, 1910eko abenduaren 19a - Habana, 1976ko abuztuaren 9a) Kubako poeta, eleberrigilea eta saiakera-idazlea izan zen.

## Biografia

Zuzenbideko ikasketak egin ondoren Hezkuntza ministerioko Kultura Saileko arduradun izendatu zuten.
Lau aldizkari sortu eta plazaratu zituen: Verbum (1937), Espuela de plata (1939-1941), Nadie parecía (1942-1944) eta Orígenes (1944-1956).

## Idazlanak

* 1937: Muerte de Narciso (poesia).
* 1937: Juego de las decapitaciones (ipuin).
* 1937: Patio morado (ipuin).
* 1938: Coloquio con Juan Ramón Jiménez.
* 1941: Enemigo Rumor (poesia).
* 1945: Aventuras Sigilosas (poema).
* 1949: La Fijeza (poesia).
* 1950: Arístides Fernández (saiakera).
* 1953: Analecta del Reloj (saiakera).
* 1969: La expresión americana (saiakera).
* 1958: Tratados en La Habana (saiakera).
* 1960: Dador (poesia).
* 1965: Antología de la poesía cubana.
* 1966: Órbita de Lezama Lima.
* 1966: Paradiso (eleberria).
* 1966: Los grandes todos (antologia).
* 1969: Posible imagen de Lezama Lima.
* 1969: Esfera imagen. Sierpe de Don Luis de Góngora.
* 1970: Las imágenes posibles (saiakera).
* 1970: Poesía Completa.
* 1970: La cantidad hechizada.
* 1971: Introducción a los vasos órficos.
* 1971: Las eras imaginarias (saiakera).
* 1975: Obras completas.
* 1977: Oppiano Licario, bukatu gabeko eleberria, hil ondoren argitaratuta.
* 1978: Fragmentos a su imán (poesia).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q366949
* Multimedia: José Lezama Lima / Q366949
# Leonardo Padura

Leonardo Padura Fuentes (Habana, Kuba; 1955eko urriaren 9a) Kubako idazle eta kazetaria da.

## Biografia

Latinoamerikako literatura ikasi zuen Habanako Unibertsitatean. 1983an idatzi zuen bere lehen eleberria, Fiebre de Caballos.
Nobela beltzaren ordezkaria da eta Mario Conde bere detektibea oso ezaguna egin da.
Hainbat sari irabazi ditu eta hainbat gidoi idatzi ditu zinemarako.

## Eleberriak

* Fiebre de caballos, Letras Cubanas, Habana, 1988; Verbum, Madrid, 2013.
* Pasado perfecto, EDUG, Dirección de Publicaciones, Universidad de Guadalajara, 1991. (Mario Conde #1)
* Vientos de cuaresma, Ediciones Unión, Habana, 1994. (Mario Conde #2)
* Máscaras, Unión de Escritores y Artistas de Cuba; Tusquets, 1997. (Mario Conde #3)
* Paisaje de otoño, Tusquets, 1998. (Mario Conde #4)
* Adiós Hemingway, Ediciones Unión, Habana, 2001. (Mario Conde #5)
* La novela de mi vida, Ediciones Unión, Habana, 2002.
* La neblina del ayer, Ediciones Unión, Habana, 2005. (Mario Conde #6)
* El hombre que amaba a los perros, Tusquets, 2009.
* La cola de la serpiente, bertsio zuzendua; Tusquets, 2011. (Mario Conde #7)
* Herejes, Tusquets, 2013. (Mario Conde #8)
* La transparencia del tiempo, Tusquets, 2018. (Mario Conde #9)
* Datuak: Q454005
* Multimedia: Leonardo Padura / Q454005
# Zoé Valdés

Zoé Valdés (Habana, 1959ko maiatzaren 2a) kubatar eleberrigilea da.

## Biografia

Kubatik erbesteratu zen 1994an, eta espainiar herritartasuna eskuratu zuen 1997an. Parisen bizi izan zen urte askoan, senarra eta alabarekin, espainiar herritartasuna eman zioten arte. Zoé Valdésen obran, Habana berreskuratzeko (memorian behinik behin) ahalegina dago beti. 1996an, Planeta sariketako finalista izan zen Te di la vida entera (Bizitza osoa eskaini nizun) obrarekin. Arrakasta handia izan zuen lan horrek, eta lehenago argitaratzea lortu ez zituen zenbait obra plazaratu zizkioten orduan. Beste zenbait lan aipagarri: La nada cotidiana (1996, Eguneroko ezereza), La ira: cólera de los ángeles (1996, Hira: aingeruen haserrea), Sangre azul (1996, Odol urdina), Café nostalgia (1997, Nostalgia Kafea). 1998an, hamalau ipuineko bilduma bat argitaratu zuen Traficantes de belleza (Edertasun salerosleak) titulupean, eta 1999an, kezka existentzialei buruzko poesia-liburu bat, Cuerdas para el lince (Sokak katamotzarentzat). Bestalde, Espainiako eta Frantziako hainbat egunkari eta aldizkaritan idazten du, besteak beste, El País, El Mundo, Le Monde, Libération eta Le Nouvel Observateur argitalpenetan.

## Lanak

* 2008 La ficción Fidel
* 2004 La eternidad del instante
* 2003 Lobas de mar
* 2001 Milagro en Miami
* 2000 El pie de mi padre
* 1999 Querido primer novio
* 1999 Los aretes de la luna
* 1999 Cuerdas para el lince
* 1998 Traficantes de belleza
* 1997 Café Nostalgia
* 1997 Los poemas de la Habana
* 1996 Te di la vida entera
* 1996 Cólera de ángeles
* 1995 La nada cotidiana
* 1995 La hija del embajador
* 1993 Sangre azul
* 1986 Respuestas para vivir
* 1986 Todo para una sombra
* 1986 Vagón para fumadores

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Zoé Valdésen bloga
* Datuak: Q227108
* Multimedia: Zoé Valdés / Q227108
# Cintio Vitier

Cintio Vitier (Key West, Florida, AEB, 1921eko irailaren 25a - Habana, Kuba, 2009ko urriaren 1a) kubatar poeta izan zen, jatorriz estatubatuarra.

## Biografia

1935ean Habanara joan zen eta Zuzenbideko ikasketak egin zituen han (1947). Orígenes taldeko kide izan zen, Lezama Lima eta Eliseo Diegorekin batera, besteak beste. 1947-1961 bitartean frantseseko eskolak eman zituen Habanako Irakasle Eskolan, eta 1959-1960 urteetan Kubako eta Hispanoamerikako literatura-irakasle izan zen, eta Hispaniar Ikasketen Saileko zuzendari, Las Villasko Unibertsitate Zentralean (Universidad Central). Liburutegi Nazionaleko ikertzaile gisa lan egin zuen eta Revista de la Biblioteca Nacional «José Martí» aldizkariaren zuzendari izan zen, besteak beste. Kubako eta atzerriko argitalpen askotan parte hartu zuen. Paul Valéry, Stéphane Mallarmé, Paul Claudel eta Arthur Rimbauden obren gaztelaniarako itzulpenak egin zituen.
Bere poesian eguneroko gauzez hitz egiten du, eta hitzaz kezkaturik agertzen da eta estutasun metafisiko nabarmena agerian uzten du.
Obra nagusiak: Vísperas (1938-1953) (1953, "Bezperak [1938-1953]"); Testimonio (1953-1968) (1968, "Lekukotasuna [1953-1968]"); La fecha al pie (1981, "Data oinean"); Hojas perdidizas (1988, "Hosto galkorrak"); Poemas de mayo y junio (1990, "Maiatz-ekaineko poemak").
Aipagarriak ditu Kubako literaturaz egindako lanak: Diez poetas cubanos. 1937-1947 (1948, "Hamar poeta kubatar. 1937-1947"); Cincuenta años de poesía cubana. 1902-1952 (1952, "Kubatar poesiako berrogeita hamar urte. 1902-1952"); Las mejores poesías cubanas (1959, "Kubatar poesiarik onenak"); Los grandes románticos cubanos (1960, "Kubatar erromantiko handiak"); La crítica literaria y estética en el siglo XX cubano (1968-1974, "Kubako XX. mendeko kritika literarioa eta estetikoa"). José Martíri buruzko zenbait saiakeraren egilea ere bada: Estudios Críticos (1964, "Azterketa kritikoak"); Temas Martianos (1969, "Martiren inguruko gaiak").
Hainbat sari jaso zituen; besteak beste, Literaturako Sari Nazionala, 1988an, Juan Rulfo saria 2002an, eta Kubako Zientzia Akademiaren domina. Aurrekoez gain, Habanako Unibertsitateak, Las Villasko Unibertsitate Zentralak eta Japongo Soka Unibertsitateak emandako Honoris causa doktoregoak jaso zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1092590
# Aurora Villar Buceta

Aurora Villar Buceta (Pedro Betancourt, Matanzas, Kuba, 1907ko irailaren 7a - Habana, 1981eko abenduaren 6a) idazle, kazetari eta ekintzaile kubatarra izan zen, 1920ko eta 1930eko hamarkadetako abangoardiari atxikia.

## Bizitza eta lana

Froilán Villar Gonzálezen eta Petra Bucetaren alaba izan zen. Gaztetan egin zuen debuta narratiban. Bere literatura-lana kritika sozialera bideratu zuen nagusiki; 1940ko hamarkadaren hasieran erretiratu zen. Hainbat sari jaso zituen bere ibilbidean zehar.María Villar Buceta (1899-1976) poetisaren ahizpa izan zen, eta harekin borrokatu zen Gerardo Machadoren diktaduraren aurka.
Hainbat argitalpenetan parte hartu zuen, besteak beste: Social, Antenas, Kartelak, Bohemia eta El País-en.

### Argitalpenak
#### Ipuinak

* Cuentos contemporáneos (1937).
* Cuentos cubanos. Antología (1945).
* Antología del cuento en Cuba 1902-1952 (1953).
* Cuentos rurales cubanos del siglo XX (1984).

#### Bestelakoak

* Cielo de piedra
* La estrella

## Erreferentziak

* ↑ Emisora Habana Radio » Nace la escritora Aurora Villar Buceta. (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
* ↑ «Cubaliteraria - Autores» web.archive.org 2011-07-06 (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
* ↑ Alonso, Nancy. (2018). Damas de social: intelectuales cubanas en la revista Social. ISBN 978-959-294-170-0. PMC 1042243325. (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
* Datuak: Q16534300
# Gastón Baquero

Gastón Baquero (Banes, Kuba, 1914ko maiatzaren 4a - Madril, Espainia, 1997ko maiatzaren 15a) gaztelaniazko olerkari eta kritikaria izan zen.

## Biografia

Gaztetan, Habanako Unibertsitatean agronomia ikasten ari zela, poema batzuk argitaratu zituen Verbum eta Espuela de plata aldizkarietan. Gainera, Europako eta Ipar Ameriketako literaturak liluraturik, T.S. Elliot eta beste idazle handi batzuen lanak itzuli zituen. 1943an Información egunkarian hasi zen lanean, itzultzaile gisa, eta geroago, Diario de la Marina egunkariko erredakzio-burua izan zen. Clavileño literatura-aldizkaria sortu zuen. Ospe handiko olerkari bilakatu zen, eta sari ugari jaso zituen. 1959an Miami Herald egunkarian idazten zuen, eta José Lezama Limak Orígenes aldizkariaren inguruan gidatzen zuen literatura-taldeko kidea zen; baina, iraultza gertatu zenean, Madrilera joan zen ihesi, eta han antolatu zuen bere jarduera intelektuala, hainbat egunkari eta aldizkaritan kulturaren inguruko artikuluak idatziz. Irakasle gisa, Literatura Hispanoamerikarra eta Ameriketako Historia irakatsi zituen Madrilgo Kazetaritza Eskola Ofizialean.
1993an nazioarteko omenaldia egin zioten Salamancan, eta 1994an, berriz, beste omenaldi bat egin zioten Habanako Unibertsitateko Arte eta Letren Fakultatean. 1995ean Salamancako Unibertsitate Pontifikalak haren lan guztiak argitaratu zituen. Gastón Baqueroren obrak bi gai nagusi ditu, mundua Jainkoaren obra gisa eta erbesteratuaren barneko drama, modernismoan sustraiturik. Poesia-liburu nagusiak: Poemas (1942), Memorial de un testigo (1966, Lekuko baten oroitzapen-bilduma) eta Poemas invisibles (1991, Poema ikusezinak). Saiakeraren arloan, berriz, aipagarriak dira Escritores hispanoamericanos de hoy (1961, Gaurko idazle hispanoamerikarrak), eta Darío, Cernuda y otros temas poéticos (1969, Darío, Cernuda eta beste gai poetiko batzuk).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2069702
# Alba de Céspedes

Alba de Céspedes (Erroma, 1911ko martxoaren 11 – Paris, 1997ko azaroaren 14a) italiar idazlea izan zen.
Kubatar jatorriko familia batean jaio zen. Hainbat poema idatzi zituen (Prigionie, 1936; Chansons des filles de mai, 1969), baina, batez ere, bere lehen nobelagatik da ezaguna: Nessuno torna indietro (1938, Ezer ez da berriz etortzen). Idazlan askotan feminitateaz hitz egiten du emozio xumeaz eta ironia finaz, Katherine Mansfield gogorarazten duen estilo batez. Lanetako batzuk: Dalla parte di lei (1949, Haren partetik), Quaderno proibito (1952, Koaderno debekatua), Invito a pranzo (1955, Bazkarirako gonbita), Bambolona (1967).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q453614
* Multimedia: Alba de Céspedes / Q453614
# Manuel Díaz Martínez

Manuel Díaz Martínez (Santa Klara, 1936ko irailaren 13a – Las Palmas de Gran Canaria, 2023ko ekainaren 17a) Kubatar jaiotako poeta, kazetaria eta diplomazialaria izan zen, gero espainiar nazionalizatua. Espainiako Errege Akademiako urgazlea izan zen.

## Biografia

Diplomazialaria izan zen Bulgarian, Kubako Zientzien Akademiako Literatura eta Hizkuntzalaritza Institutuko ikertzailea, Hoy Domingo kultur gehigarriaren (Habanako Noticias de Hoy egunkarikoa) eta Kubako Idazle eta Artisten Batasun Nazionaleko (UNEAC) La Gaceta de Cubako erredaktore-burua.
1991. urtean Kubako Intelektualen Adierazpenaren (Hamarren Gutuna izenez ezagunagoa) sinatzaileetako bat izan zen, Fidel Castrori Kubako hamar idazleren gutun irekia, non erregimena demokratizatzea eskatzen zuten.
Encuentro de la Cultura Cubana aldizkaria zuzendu zuen eta Madrilen zuzendutako Revista Hispano-Cubana aldizkariko erredakzioko kide izan zen.
Espainiar herritartasuna zuen eta 1992tik Las Palmas Kanaria Handikoan bizi zen.
Manuel Díaz Martínez 2023ko ekainaren 17an hil zen, koloneko minbiziaren biktima, 86 urte zituela.

## Argitaratutako lana

Hamalau poema liburu argitaratu zituen, beste genero batzuez gain.
* 2002: Solo un leve rasguño en la solapa, memoriak (Logroño, AMG Editorea).
* 2002: Poemas Cubanos del Siglo XX, antologia (Madril, Hiperión).
* 2005: Paso a nivel (Madril, Editorial Verbum), poesia.
* 2005: Un caracol en su camino, bere lan poetikoaren zati handi bat biltzen duen antologia (Cádiz, Editorial Aduana Vieja, 2005).
2001ean argitaratu zuen bere poemen aukeraketa, gaztelania-italiar edizio elebidun batean, Bulzoni argitaletxeak, Erroman.
Gustavo Adolfo Bécquer-en Rimas-en (Habana, Arte y Literatura, 1982; Madril, Akal, 1993) bi edizio komentatuen eta Severo Sarduy-k Habanara bidali zizkion gutunen edizio baten (Verbum, 1996) egilea da.
Bere poemak hainbat herrialdetan argitaratutako antologia ugaritan agertzen dira eta dozena bat hizkuntzatara baino gehiagotara itzuli dira.

## Sariak

1967an, Vivir es eso liburuak Julián del Casal Poesia Saria irabazi zuen, Kubako Idazle eta Artisten Batasunaren eskutik.
1994an Las Palmas de Gran Canaria Saria eman zioten Memorias para el invierno liburuagatik.
2006an, New Yorkeko Kubako Kultur Zentroak "Medalla La Avellaneda" domina eman zion, Kubako kulturari egindako ekarpena aitortzeko.

## Erreferentziak

* 1 2 Redacción. (2023-06-17). «Fallece en Gran Canaria el poeta Manuel Díaz Martínez» Canarias7 (Las Palmas de Gran Canaria (España)).
* ↑ Redacción. (2023-06-17). «Muere el poeta Manuel Díaz Martínez "pensando en una Cuba en libertad"» 14ymedio (La Habana (Cuba)).
* ↑ Redacción. (2006-04-24). «Homenaje al poeta Manuel Díaz Martínez en el Centro Cultural Cubano de Nueva York» Cuba Encuentro.

## Kanpo estekak

* Manuel Diaz Martinezen bloga
* Datuak: Q5992783
# María Villar Buceta

María del Carmen Villar Buceta (Pedro Betancourt, Matanzas, Kuba, 1899ko apirilaren 25a – Habana, 1977ko ekainaren 29a) poeta, kazetari eta ekintzaile kubatarra izan zen, 1920ko eta 1930eko hamarkadetako Kubako abangoardiari atxikia, eta 1927an bere Unanimismo poema-liburua nabarmendu zen. Bere herrialdeko bibliotekonomiaren arloko aitzindarietako bat izan zen, eta lehen irakaslea.

## Bizitza eta lana

Froilán Villar Gonzálezen eta Petra Bucetaren alaba izan izan zen, eta Aurora Villar Buceta kontalariaren (1907) ahizpa. Gerardo Machadoren diktaduraren aurka borrokatu zen harekin. 1915ean, Desilusión sonetoa argitaratu zuen Diario de La Marinan.
Poetisa gisa egindako lanaren barruan, 1927ko Unanimismo poema-liburua nabarmentzen da, «XX. mendearen lehen hereneko lan garrantzitsuenetako bat»; gainera, hainbat argitalpenetan parte hartu zuen, besteak beste, El Heraldo de Cuba eta La Nochen, baita El Fígaro, Castalia eta Social aldizkarietan.
Grupo Minorista izenekoan parte hartu zuen, Kubako abangoardiaren kultura-erakunde bultzatzailean. 1927ko maiatzaren 6an, manifestu bat argitaratu zuen, eta Villar Buceta eta Mariblanca Sabas Alomá izan ziren sinatzaile bakarrak. Horrez gain, Gorki taldearen sortzaileetako bat izan zen.
Milena Rodríguezen XIX. eta XX. mendeetako Antología de poetas cubanas en el XIX y del XX poetas de Milena Rodríguezen poema originalenen artean, Autorretro dago.
Habanan hil zen 1977an.

## Erreferentziak

* ↑ Alonso, Nancy. (2018). Damas de social: intelectuales cubanas en la revista Social. ISBN 978-959-294-170-0. PMC 1042243325. (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).
* ↑ «María Villar Buceta, la maestra de los bibliotecarios en Cuba» Una mirada al mundo de las bibliotecas 2020-11-13 (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).
* ↑ Rodríguez Cruz, Martha; Rivera, Zoia. (2006-08). «María Villar Buceta: la primera profesora de biblioteconomía en Cuba» ACIMED 14 (4): 0–0. ISSN 1024-9435. (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).
* ↑ Mestas, María del Carmen. (2021-04-29). «Una mirada a la vida de María Villar Buceta» Cubaperiodistas (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).
* ↑ «Poemas de María Villar Buceta - Poesía» Isliada - Literatura Cubana 2018-01-29 (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).
* ↑ Central, Redaccion. (2019-04-29). «María Villar Buceta: una vida ejemplar» Radio Reloj, emisora cubana de la hora y las noticias (Noiz kontsultatua: 2021-12-27).
* Datuak: Q16601541
# Catherine Amelia Fay Ewing

Catherine Amelia Fay Ewing (1822ko uztailaren 18a - 1897ko apirilaren 4a) Massachusettseko estatubatuar hezitzaile, misiolari, filantropo, ekintzaile eta gizarte erreformatzailea izan zen. 1857an Washington County Infirmaryko haurrak hartu eta babestu zituen, Ohio estatuko lehen haur-etxea sortuz eta antolatuz.

## Ibilbidea

Ewingek misiolari bihurtu aurretik, Ohioko eskolan irakatsi zuen, bertako Choctaw natiboen artea. Hamar urte geroago, Ohiora itzuli zenean, haur behartsuentzako etxe bat sortu zuen. Bere ahaleginei esker, Ohioren legealdiak lege proiektu bat onartu zuen Columbusen, konderri guztiei haur-etxe bat ezartzeko eskubidea ematen ziona. Washington konderriko haur etxeen mugimenduaren jatorriari eta hazkundeari buruzko txosten historiko zabala ere egin zuen Ewingek.

## Erreferentziak

* ↑ «Catherine Amelia Fay Ewing» Find a Grave.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Catherine Amelia Fay Ewing» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q28939002
* Multimedia: Catherine Amelia Fay Ewing / Q28939002