OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jugo

Jugo Araban kokatuta dagoen herri bat da, Zuiako Kuadrillan. Gainera, Zuiako udalerria eratzen duten herrietariko bat da.

## Demografia

* Jugoko biztanleria

## Ondarea

Jugatxiko baseliza eta San Martin eliza, herriko parrokia, dira eraikin nabarmenak Jugon.

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## Ikus, gainera

* Zuia
* Zuia-Gorbeialdea

## Argazki galeria

* San Martin elizaren ataria
* San Martin elizaren kanpandorrea eta kontrahormak

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Herriaren informazioa udal webgune zaharrean
* Jugoren informazioa, Zuiako udalaren web orrian: https://web.archive.org/web/20230427193912/https://www.zuia.eus/Herriak/Jugo
* Datuak: Q3188116
* Multimedia: Jugo, Zuia / Q3188116
# Lukiano

Lukiano Arabako iparraldean dagoen herri txikia edo kontzejua da, Zuiako Kuadrillan. Gainera, Zuiako udalerria eratzen duten herrietariko bat da, honen hegoaldean dagoelarik.
Bi zatitan banatuta dago, alde batetik San Joan Bataiatzailearen elizaren inguruan dagoen herrigune nagusia, eta bestetik Baiaseko ibarraren etxe multzoa. Jaiak ekainaren 24an ospatzen dituzte.

## Mugakideak

Udalerri bera osatzen duten Aperregi hego-ekialdean, Gillerna iparraldean eta Bitoriano ipar-ekialdean mugakide ditu. Hego-mendebaldean bestela Kuartangoko udalerria dugu.

## Inguru naturala

Badaiako mendilerroaren iparraldean dago, eta Ganalto mendira igotzeko ohiko abiapuntua da beraz.
Abeltzaintza da jarduera tradizional nagusia oraindik ere.

## Demografia

* Lukianoko biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## Ondasun nabarmenak

* San Joan bataiatzailearen eliza
* San Joan Bataiatzailearen elizaren dorrea
* San Joan Bataiatzailearen eliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Herriaren informazioa udal webgunean
* Datuak: Q3267140
* Multimedia: Lukiano / Q3267140
# Markia

    Artikulu hau Arabako herriari buruzkoa da; Bizkaiko herria gaitzat duena beste hau da: «Markina-Xemein»
Markia (euskarazko izen ofiziala: Markina; gaztelaniaz: Marquina) Arabako iparraldean kokatuta dagoen herria da, Zuiako Kuadrillan. Gainera, Zuiako udalerria eratzen duten herrietariko bat da.
Iparraldean, Gorbeiako natura parkea, hegoaldean Sarria, mendebaldean Altube eta hego-ekialdean Aretxaga eta Zarate herriak ditu mugakide.

## Ingurune naturala

Berretin mendiaren (1.226 m) magalean dago herria, eta hortik goitik datozkio Ugalde ibaiaren urak. Aspaldian, errota bat eraiki zuten baliabide natural hori aprobetxatzeko, gaur egun zaharberrituta dagoena. Uraska eta iturria ere errekarekin lotuta daude, baita goiko eta beheko auzoak lotzen zituen harrizko ­zubia ere.

## Demografia

* Markiako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## San Joan

San Joan Bataiatzaile herriko zaindaria da, eta haren omenez eliza eraiki zuten, herriko goiko aldean. S. Joan egunaren bezperan, ekainaren 24an, jaia ospatzen dute.

## Markiar ospetsuak

* Jose Abezia («Markiako ikaslea»), gerrillaria, Espainiako Independentzia Gerran nabarmendu zen. Markian jaio zen 1785eko apirilaren 17an, Zuzenbidea ikasi zuen Zaragozan, eta han harrapatu zuen Napoleonen aurkako gerrak. Hiri hartako setioetan borrokatu zen. Amore eman ondoren, ihes egin ahal izan zuen, eta jaioterrira itzuli, indarberritzeko. Gero, gerrillari talde baten buru, Aragoin eta Euskal Herrian hainbat garaipen lortu zituen. Azkenean armadan sartu zen, komandante mailarekin, eta jeneral izatera iritsi zen. Heriotza data ez da ezaguna.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren Onomastika Datutegia

## Ikus, gainera

* Zuia
* Zuia-Gorbeialdea

## Kanpo estekak

* Markia udal webgunean
* Datuak: Q2744592
* Multimedia: Markina, Zuia / Q2744592
# Sarria (Zuia)

    Artikulu hau Sarria Arabako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sarria (argipena)».
Sarria Arabako iparraldean dagoen herri bat da, Zuiako Kuadrillan kokatua. Gainera, Zuiako udalerria eratzen duten herrietariko bat da, Murgiaren ipar-mendebaldean dagoena.

## Izena

Euskarak inguru horretan izandako eragin sakonaren erakusgarri, gaztelaniaz ere herriaren izenak hiru silaba ditu eta i letra da azentu nagusia daramana.
Sarria izenaren bukaerako -a hori artikulua da. Beraz, Bizkaia izenaren antzera deklinatzekoa dugu: Sarria, Sarrian, Sarriaren... baina Sarriko, Sarritik, Sarrira...

## Inguru naturala

Gorbeiako Parke Naturalaren hegoaldean dagoen sarrera nagusia da herria, bai eta Gorbeia, Usategieta edo Odoriaga mendietara igotzeko abiapuntuak ere.
Bestela, Baias ibaiak mendi aldean jaio ondoren herria zeharkatzen du.

## Demografia

* Sarriko biztanleria

## Jaiak

San Lorentzoren omenezko jai nagusiaz gain, Gabon Bideko Taldea izeneko kalejira Eguberriko arratsaldean antolatzen dute Sarriko herritarrek duela hogeita hamar urte baino gehiago, eta gaur egun milaka bisitari erakarri ohi dituzte.

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 14 | Gasteiz (geltokia) | Zaitegi • Murgia • Sarria • Murgia (Paularrak) • Ametzaga • Beluntza (Soleta) | Izarra |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## Ondarea

Herriko parrokia San Lorentzo eliza da. Karobi zahar bat eta errota zaharra auzolanean berreskuratu dira, baita Sortzez Garbiaren baseliza sarrera. Baseliza hori 1590. urtean eraiki zen Pedro Ramírez Martínez de Sarria elizgizonaren aginduz. XVIII. mendeko erretaula barrokoa du, eta bertan kokatu zen XVII. mendeko Sortzez Garbi baten eskultura barrokoa, oso kalitate onekoa eta ziur aski Italiako tailer batean egin zena.

## Erreferentziak

* 1 2 Euskaltzaindia: Zuia toponimoa, Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Guía de Monumentos Abierto por un día - Murgia-Gopegi. Ermitaraba / El Correo, 4-5 or..

## Kanpo estekak

* Sarria, Zuiako Udalaren webgunean
* Datuak: Q3473717
* Multimedia: Sarría / Q3473717
# Bitoriano

Bitoriano Arabako herria da, Zuiako udalerrikoa eta, hortaz, Zuia-Gorbeialdeko Kuadrillakoa. Gasteiztik 15 bat kilometrora dago.

## Geografia
### Inguru naturala

Gorbeia mendigunearen hegoaldean dago. Baias ibaiak eta horren adar Ugalde errekak inguratua dago.

## Historia

Aditu batzuen ustez Leovigildo errege bisigodoak 581. urtean sortutako Victoriacum herriarekin erlazionatua egon daiteke Bitoriano.

## Demografia

* Bitorianoko biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## Kultura
### Jaiak

* Maiatzaren 15ean ospatzen dituzte, San Isidro egunean. Lehen, urtarrilaren 7an egiten zuten (San Julian).

## Ondasun nabarmenak

* San Julian eta Santa Basilisaren parrokia-eliza. Dorrea, 1753koa da.
* 17 zenbakia duen baserria, Beheko Auzoan dagoena. Monumentu izendatu zuen Eusko Jaurlaritzak 1996an.
* Oroko Santutegia, 900 metroko garaieran.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Shulten, A. Las referencias sobre los Vascones hasta el año 810 después de J. C. izeneko artikulua euskomedia.org webgunean
* ↑ (Gaztelaniaz) Izendapena EHAOn

## Ikus, gainera

* Zuia
* Zuia-Gorbeialdea

## Kanpo estekak

* Bitoriano zuia.com webgunean
* Datuak: Q796666
* Multimedia: Vitoriano / Q796666
# Leite Derramado

Leite Derramado Chico Buarqueren laugarren eleberria da, 2009ko martxoaren 28an Companhia das Letras argitaletxeak kaleratua.

## Sinopsia

Gizon zahar bat ospitaleko ohe batean dago. Brasilgo familia tradizional bateko kidea da. Bere alabari, erizainei eta entzun nahi duen edonori zuzendutako bakarrizketa batean, bere leinuaren istorioa kontatzen du: arbaso portugaldarrak, Inperioko baroi bat, Lehengo Errepublikako senatari bat edota gaur egungo Rio de Janeiroko mutil gaizki hezia.
Dekadentzia sozial eta ekonomikoa erakusten duen familia-saga bat da, azken bi mendeetako Brasilgo historian kokatua. Egileak Brasilgo gizarteaz eskaintzen digun ikuspegia oso ezkorra da: lagunkeria, klase eta arraza aurreiritziak, matxismoa, oportunismoa, ustelkeria, naturaren suntsiketa eta delinkuentzia.

## Erreferentziak

* ↑ 'Leite Derramado' é o título do novo livro de Chico Buarque. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6520356
# Blackpink

Blackpink (koreeraz: 블랙핑크; BLACKPINK edo BLΛƆKPIИK letrekin idatzia) Hego Koreako neskez osatutako musika taldea da. YG Entertainment agentziaren eskutik sortua, ondorengo taldekideek osatzen dute: Jisoo, Jennie, Rosé eta Lisa. Taldeak 2016ko abuztuan hasi zuen ibilbidea Square One izeneko single-diskoarekin eta berehalako arrakasta lortu zuten, Whistle abestia Hego Koreako abesti-zerrendaren lehen postuan sailkatuz.
Blackpink Hego Koreako emakumezko musika-taldeen artean Billboard Hot 100 abesti-zerrendan posturik onena lortu duena da, 13. egin zuen Ice Cream izeneko abestiarekin.

## Taldekideak

* Jisoo (koreeraz: 지수) – abeslaria
* Jennie (koreeraz: 제니 ) – rapeatzailea, abeslaria
* Rosé (koreeraz: 로제) – abeslaria, dantzaria
* Lisa (koreeraz: 리사) – dantzaria, rapeatzailea, abeslaria

## Diskografia

Koreako EP
* Square one (2016)
* Square two (2016)
* Square up (2018)
* Kill This Love (2019)
Koreako disko osoak
* The Album (2020)
* Born Pink (2022)
Japoniako diskoak
* Blackpink in Your Area (2018)
* The album JP version (2021)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) (Koreeraz) Blackpinken webgune ofiziala
* Datuak: Q25056945
* Multimedia: Blackpink / Q25056945
# 1745
## Gertaerak
### Arte eta kultura

* Aita Larramendik Hiztegi elehirudun (Gaztelania, Euskera eta Latinezkoa) erraldoia argitaratu zuen.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 6a – Jacques-Etienne Montgolfier, frantziar industriagizon eta asmatzailea, bere anai Joseph-Michelekin batera baloi aerostatikoaren sortzaileetako bat (h. 1799).
* Urtarrilaren 7a – Johan Christian Fabricius, daniar zoologo eta entomologoa (h. 1808).
* Urtarrilaren 10a – Isaac Titsingh, herbehereetar kirurgialari, jakintsu, agente komertzial eta enbaxadorea (h. 1812).
* Otsailaren 2a – Hannah More, ingeles idazlea eta filantropoa (h. 1833).
* Otsailaren 18a – Alessandro Volta, italiar fisikaria, pilaren asmatzailea (h. 1827).
* Martxoaren 8a – Jose Mazarredo, euskal itsasgizona (h.1812).
* Martxoaren 11 – Bodawpaya, Birmaniako erregea (h. 1819).
* Apirilaren 1a – François Batbedat, lapurtar negoziogizon eta politikaria, Baionako alkate ohia (h. 1806).
* Apirilaren 20a – Philippe Pinel, frantziar sendagilea (h. 1826).
* Apirilaren 29a – Oliver Ellsworth, estatubatuar legegizon, politikari eta diplomatikoa (h. 1807).
* Ekainaren 4a – Xosefa Xovellanos, asturierazko poeta (h. 1807).
* Ekainaren 7a – Jose Ignazio Viar Mendiguren, bizkaitar diplomatikoa, Espainiako Erresumaren ordezkaria (h. 1818).
* Irailaren 16a – Mikhail Kutuzov, errusiar militarra (h. 1813).
* Urriaren 12a – Felix Maria Samaniego, arabar idazlea (h. 1801).
* Urriaren 16a – Olaudah Equiano, Ingalaterran eta bere kolonia amerikarretan bizi izandako nigeriar idazlea (h. 1797).
* Azaroaren 13a – Valentin Haüy, itsuentzako lehen eskolaren sortzailea (h. 1822).
* Azaroaren 24a – Maria Luisa Espainiakoa, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperatriza (h. 1792).
* Abenduaren 6a – Juan Antonio Mogel, euskal idazlea (h.1804).
* Abenduaren 12a – John Jay, estatubatuar politikari, epaile eta diplomazialaria (h. 1829).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 20a – Karlos VII.a, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (j. 1697).
* Urriaren 19a – Jonathan Swift, irlandar idazlea (j. 1667).
* Martxoaren 18a – Robert Walpole, Erresuma Batuko lehen ministroa (j. 1676).
* Azaroaren 9a – Frantzisko Antonio Agirre, Montehermosoko II. markesa, arabar aitoren seme eta politikaria (j. 1685).
* Pablo Agustin Agirre, gipuzkoar itsasgizona, Espainiako Armadaren Kapitaina.
* Juriaen Pool, herbehereetar margolaria (j. 1665).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7586
* Multimedia: 1745 / Q7586
# Artza

Artza (gaztelaniaz eta ofizialki, Arza) Burgosko probintziako Mena Haranean kokatzen den herri bat da, Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan.
2023an, Artzak, Ayegako populazio entitate bereiziaren barnean, 13 biztanle zituen erroldatuak.
Artza Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan altuera baxuenean aurkitzen den herria da. Itsas mailaren gainetik 182,7 metrora.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 149. araua. .
* ↑ Nomenclátor Arza. Instituto Nacional de Estadística.
* ↑ El Correo de Burgos. Un kilómetro y medio entre la tierra y el cielo.. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131340966
# Erosketa orga

Erosketa orga batik bat supermerkatu eta azalera handiko beste saltokietan bezeroak erositako produktuak garraiatzeko ibilgailu bat da. Beste diseinu bat dutela, aireportu eta tren geltokietan ere aurki daitezke orgak maletak garraiatzeko. Bezeroak supermerkatuan zehar erosi behar dituen produktuak gurdira sartu eta kutxara iristean, produktuak banan banan ateratzen ditu, ordainketarako kontua egitearren. Gehienetan orgak supermerkatuetako kanpo aldera edo parkingera ere eraman daitezke, zama orgatik automobilera edo beste ibilgailu batera aldatzeko. Orgak ilaretan gordetze dira, bata bestearen atzetik, kanpo aldean zein barru aldean, leku txikiagoa har dezaten. Horretarako, erosketarako gurdiaren atzeko aldea altxatu egiten da, orgak bata bestearen barnean sartzeko. Ilara hauetatik orga bat hartu ahal izateko, orgak berak duen zirrikitu batetik txanpon bat sartu behar izaten da, ilarako aurreko orgarekin duen lotura askatzeko. Orga ilaran sartu eta aurreko orgarekin lotzean, txanpona berreskuratu egiten da.
Erosketa orgen edukiera 60-240 litrokoa izaten da. Haurrek gidatzeko orga txikiagoak ere daude supermerkatu askotan. Pisuari buruz, 80-150 kg zamak eraman ditzakete. Askotan, orgako alde bat zabaldu eta haur txikiak orga gainean eramateko eserleku bat izaten da. Orga gidatzen laguntzeko kautxuz estalitako lau gurpil mugikorren gainean ibiltzen dira. Orgak burdinazkoak, kaiola baten antzeko diseinuaz, edo plastikozkoak izan daitezke.

## Erreferentziak

* ↑ Merkataritza hiztegia (221. terminoa, 16. or)
* ↑ (Gaztelaniaz) Carro de compras, carro del supermercado, carretilla de las compras. 2009-07-22.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Orgen historia, www.designboom.com webgunean.
* Datuak: Q796894
* Multimedia: Shopping carts / Q796894
# Davy lanpara

Davy lanpara Sir Humphry Davy kimikari britainiarrak asmatutako segurtasun lanpara bat da, ikatz meategietako suzko gasa sutzeak eragindako leherketak saihesteko.
Lanpararen deskribapena Londresko Royal Society-ri 1815eko azaroaren 9an aurkeztu zitzaion paper batean. Kerosenozko linterna bat zen, zeinaren sugarra metalezko sare fineko pantaila batek babesten zuen, eta horrek sugarra zabaltzea eragozten zuen.
Linterna honen bertsio moderno bat erabiltzen da su olinpikoa eramateko.

## Erreferentziak

* ↑ BioMania.com.br - Biografía de Humphry Davy accedida el 21 de mayo 2009
* ↑ Australian Broadcasting Corporation - Tecnología de la Antorcha Olímpica{es}}{acceso 21 de mayo 2009

## Kanpo estekaak

* Datuak: Q902796
* Multimedia: Davy lamp / Q902796
# Idi beltzdun orga

Idi beltzdun orga Vincent van Goghek 1884ko uztailan, Nuenen margotutako lana da. 60 x 80 zm. ditu. Portlandgo Arte Museoan (Portland) gordetzen da. Bere hasierako lan garrantzitsuetako bat bezala aipatua izan da.

## Historia

Fred eta Frances Sohn eta bere familia obraren jabe izan ziren 1950etik. 2007an margolana Portlandeko Arte Museoari eman zioten opari gisa. Urte berean egin zen antzeko pintura bat, Gurdia idi zuri eta gorriarekin izenburukoa; azken hau Otterloko Kröller-Müller Museoaren eskuetan dago (Herbehereak).

## Deskribapena

Oso lan iluna da, gogorra. Kolore nagusia beltza da. Van Gogh Frantziako hegoaldera joan aurretik Nuenen herrian sortua, koadroak paleta iluna du eta giro "kezkagarria" erakusten du, agian txori beltzen agerpenarekin. Idia eta gurdia biak zaharrak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Susan Stamberg, "Gift Brings Van Gogh's 'Ox-Cart' to Oregon Museum", Morning Edition, National Public Radio.
* ↑ https://www.npr.org/2007/12/03/16792247/gift-brings-van-goghs-ox-cart-to-oregon-museum
* ↑ https://www.oregonlive.com/visualarts/2007/10/a_van_gogh_arrives_in_portland.html

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Margolanaren fitxa Orsay museoan.
* Datuak: Q5047026
* Multimedia: Cart with Black Ox / Q5047026
# Errota

Errota, eihera (Ipar Euskal Herrian eta Nafarroa Garaiko iparraldeko hainbat eskualdetan) edo bolua (Bizkaian eta Gipuzkoa mendebaldean) material solidoak zati txikietan ehotzeko funtzioa duen tresna da. Errota mota asko daude, eta haietan prozesatzen diren materialak ere askotarikoak dira. Historikoki, errotak mugiarazteko indarra eskulana, animalien indarra, haizea (haize-errotak) edo ura (ur-errota) izan dira. Gaur egun, elektrizitatea ere erabiltzen da.
Birrintzea gerta dadin, materialak beren egituran ildaskak sortzen dituzten eta beren barneko loturak hausten dituzten indar mekanikoen eraginpean jartzen dira. Ehotzearen ondoren, solidoaren egoera aldatu egiten da aleen tamainari, garauen kokapenari eta garauen formari dagokionez.
Ehotzeak hurrengo erabilerak izan ditzake:
* Solido baten azalera handitzea.
* Ale tamaina jakin bat duen solidoa sortzea.
* Baliabideak ore bihurtzea.
Errotaren funtsezko osagaiak errotarri higigaitz bat eta haren gainean kokatutako eta indarraren bidez birarazten den beste errotarri bat dira. Hedaduraz, delako tresna dagoen etxea ere bada.

## Biliogafia

* Aguirre Sorondo, Antxon: "Nuestros molinos". Altza, hautsa kenduz- X 11. 157-166 or.
* Aguirre Sorondo, Antxon: Tratado de Molinología: Los molinos de Guipúzcoa. Colección Barandiarán, 3. Donostia. Eusko Ikaskuntza. 1988. ISBN: 9788486240660
* Aguirre Sorondo, Antxon: "Molinos de viento en el País Vasco". Eusko News& Media, 255. 2004/05/21-28. ISSn: 1139-3629

## Ikus, gainera

* Aerosorgailu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44494
* Multimedia: Mills / Q44494
# Merkantzia-tren

Merkantzia-trena potentzia handiko tren-makina batek eta karga-garraiorako prestatutako bagoi batzuek osatutako trena da; ohikoa da tren horiek bi tren-makinarekin ikustea, potentzia handia behar baitute beren karga-tonak mugitzeko, eta malda handieneko ibilbideetan lokomotor gehiago ere behar izan ditzakete.
Askotan tren horiek geltoki propio batzuk erabiltzen dituzte, hirietatik gertu dauden industrialdeetan egon ohi direnak, zerbitzua ematen duten enpresetatik hurbilago daudenak eta bidaiarien trafikoa oztopatzen ez dutenak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q954927
* Multimedia: Freight trains / Q954927
# Bagoi

Bagoia edo kotxea trenaren motorrik gabeko ibilgailua, da bidaiariak, salgaiak eta bagajeak eramateko erabiltzen dena. Karga mota jakin batzuetarako bagoi espezializatuak daude. Bagoi irekiek mineralak garraiatzeko balio dute, zisterna-bagoiak produktu likidoak garraiatzeko erabiltzen dira, esnetik petroliora. Beste bagoi mota batzuek edukiontziak edo kamioi-atoiak garraiatzeko aukera ematen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Garraioa eta Logistika Hiztegia] [2017]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9166501
* Multimedia: Freight rail vehicles / Q9166501
# Triziklo

Trizikloa hiru gurpildun ibilgailu bat da. Txirrinduen antzera gizakiaren propultsioaren eraginez mugitu liteke, bai eta motozikleten antzera motor baten eraginez ere. Lehenbiziko kasuan belozipedo bat litzateke, hots, gizakiak pedaleoi eraginez mugitzen den ibilgailua. Aldiz, bigarren kasuan hiru gurpildun mikroautoa edo autoa litzateke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q536135
* Multimedia: Tricycles / Q536135
# Patin gurpildun

Patin gurpildun edo Irristailu gurpildun patin mota bat da lurraren gainean ibiltzeko prestatuta; horretarako azpian errodamenduak dituzte. Zapata arruntei gehitzen zaizkien gurpilak edota gurpilak dituzten bota bereziak izan daitezke.

## Historia

Patentatutako lehen patin gurpilduna 1760an izen zen eta asmatzailea Belga John Joseph Merlin belgiarra izan zen. Lehenengo asmakizun hori izotz gainean ibiltzeko patina zen baina gurpilekin xaflen ordez. Ez ziren gehiegi zabaldu zeren eta erabiltzeko ez ziren erosoak: ezin zen ondo frenatu ezta azeleratu ere.

## Egungo patinak

Patinak asko garatu dira eta modalitate desberdinak garatu dira. Halaber, haien erabilera zabaldu da, bai kirola bezala baita ere garraio-sistema bezala. Arrakasta horren adierazgarri datu bat emango dugu: 2000. urtean lerroko abiadura-patinaje kirol olinpikoa izateko proposamena aurkeztu zela. Ziur aski 2020ko Olinpiadetan leihan aurkeztuko dira. Hona hemen patinatzeko sistema batzuk:
* Izotz gaineko patinaje
* Lerroko abiadura patinaje
* Gurpil gaineko irristaketa artistiko

## Erreferentziak

* ↑ https://sites.google.com/a/patinarbarcelona.com/www-patinarbarcelona-com/Home/historia-del-patinaje/historia-del-inline-en-eeuu?tmpl=%2Fsystem%2Fapp%2Ftemplates%2Fprint%2F&showPrintDialog=1
* ↑ Williams, Carlesa. «The Olympic Status of Inline and Roller Sports». «What Does It Take to Get Roller Sports Into the Olympics?»

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1031639
* Multimedia: Roller skates / Q1031639
# Patinete

Patinetea hankari eraginez mugitzen den jolaserako ibilgailua da, 2, 3 edo 4 gurpil txiki eta norabidez aldatzeko eskulekua dituena.

## Ikus, gainera

* Skateboard

## Kanpo estekak

* Datuak: Q502057
* Multimedia: Kick scooters / Q502057