# Nemesia Larrinaga

Nemesia Larrinaga Borde, Arrankudiagako santa edo Zolloko santa (Arrankudiaga-Zollo, Bizkaia, 1862 - Ibidem, 1880) neska santu eta heretikoa izan zen.

## Bizitza

Nemesia Larrinaga Borde Arrankudiagan jaio zen 1862. urtean. 13 urte zituela, Jesu Kristo agertu zitzaiola aitortu zion Gabriela amari. Honi jakinarazi zionez, gerrak milaka hildako eragingo zituela esan zion Jesu Kristok, eta hori eragozteko otoitz egin behar zutela. Urte gutxi batzuk igaro ostean, hilzorian aurkitu zuen Gabrielak alaba, etxeko zoruan botata. Koma luze batetik esnatu ostean, Jesu Kristo berriz ere agertu zitzaiola kontatu zion Nemesiak, eta harekin arrosarioak errezatzen aritu zela.
Informazio hori Arrankudiagan eta inguruko herrietan zabaldu zen, eta jendea Nemesia bisitatzen hasi zen, laguntza eske. Orduan jarri zioten Arrankudiagako santa ezizena.
Nemesia Larrinagaren kasuak oihartzun handia izan zuen Arrankudiagan, baina ospeak harana gainditu zuen eta Durangaldera heldu zen. Hain zuzen, Durangon bizi zen Francisco Uribarri Elgezuak izan zuen gertakarien berri. Gizon hori Manzanero eta Profeta ezizenez zen ezaguna, eta milenarista zen, apokalipsian sinesten zuen eta hainbat jarraitzaile zituen. Predikatzen zuenez, azken judizioan salbatzeko, ezinbestekoa zen egunerokoan otoitz egitea eta ondasun materialak bazter uztea. Horrela besterik ezin zuten lortu fededunek zerura iristea. Horrez gain, Tiburcio bere 5 urteko semea Jesu Kristo zela ziurtatzen zuen Uribarrik. Durangoko Artekale kaletik euren etxeko bigarren pisura gora egin zuela zioen, gorputzean eta ariman, Jesu Kristok berak egin zuen bezala. Horren ostean, Durango inguruko herriak bisitatzen hasi zen, eta, halako batean, bere emaztearen bitartez, Nemesiaren ama Gabriela ezagutu zuen. Francisco Uribarri Elgezuak, Gabriela Borde Aranak eta Nemesiak, munduaren amaierari buruz eztabaidatu, eta, 30 lagun bilduta, elkarrekin abiatu ziren bizitako agerraldiak inguruko herrietan predikatzera.
Sortzen ari zena ikusita, alkateak mikeleteak deitu zituen, eta hauek Nemesia Larrinaga, honen ama eta Francisco Uribarri atxilotu zituzten Arrankudiagan.
Eskandalu publikoagatik epaitu zituzten 1878ko abenduaren 19an eta 1879ko apirilaren 24an. Uribarri izan zen deklaratzen lehenengoa, eta bere semearekin gertatutako guztia kontatu zuen epaiketan. Gabrielak, berriz, Nemesiarekin bizitakoak jakinarazi zizkion epaileari. Nemesiaren deklarazioa, ordea, kontraesanez beterik egon zen. Euskaldunak ziren guztiak, eta, orduan ohikoa ez bazen ere, deklarazioak euskaraz egin ahal izan zituzten, Agapito Ulizar itzultzailearen laguntzarekin. Ulizarrek haien hitzak gaztelerara itzuli zituen, eta, agian, horregatik egon ziren gaizki-ulertuak Nemesiaren bertsioan. Dena den, Nemesiak beti mantendu zuen Jesu Kristok ez ziola esan mundua amaitzear zegoela; milaka hildako izango zirela baino ez zuen ziurtatu.
Epaileak Arrankudiagako alkatearekin hitz egin zuen, eta galdetu zion ea Uribarrik, Gabrielak edo Nemesiak herri horretako biztanleen dirua edo ondasunak eskuratu zituen iruzurren bitartez. Alkateak ezetz esan zion; are gehiago, kontatu zion herriko apaizari hainbat ardi saldu zizkiotela. Iruzur zantzurik ez zegoenez, libre utzi zituen.
Uribarri Durangora bueltatu zen, eta Gabriela eta Nemesia ama-alabak Arrankudiagan geratu ziren. Hala ere, herritarren babesa galdu zuten guztiek, eta jendeak Nemesia bisitatzeari utzi zion. Tristurak jota hil zen Nemesia Larrinaga Borde, 18 urte zituela.
Herriak ahaztu egin zuen Arrankudiagako santa; izan ere, garai hartan inguruko gizartea oso katolikoa zen, eta Nemesiak ez zuen jaso Elizaren babesa. Gainera, haren heriotza ez dago Elizaren artxiboetan erregistratuta, eta horrek esan nahi du hileta elizkizunik ere ez ziotela egin. Ziurrenik, heretikoak lurperatzen zituzten hilerriko aldean lurperatu zuten haren gorpua.
Txomin Egiluz historialariaren ustez, karlistaldien osteko porrotaren eta egoera etsigarriaren lekuko da istorioa.

## Erreferentziak

* ↑ bizkaikohitza. ««Tristurak jota hil zen Nemesia, 18 urte zituela»» bizkaia.hitza.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* ↑ León Hernández, Irati; Gómez Pintado, Ainhoa; Lasarte Leonet, Gema; Bizkarra Morales, Maria Teresa; Martinez Abajo, Judit. (2019-05-20). «Nolako prentsa nahi dute emakume kirolariek?» III. Ikergazte. Nazioarteko ikerketa euskaraz. Kongresuko artikulu bilduma. Gizarte Zientziak eta Zuzenbidea (UEU arg) doi:10.26876/ikergazte.iii.02.07. (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* ↑ «Archivo Foral de Bizkaia» apps.bizkaia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132171413