# Apirilaren 28

Apirilaren 28a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hamazortzigarren eguna da, 119garrena bisurteetan. 247 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Leopold Eyharts Jaiotza: Biarritz, 1957 Amaia Aberasturi Jaiotza: Gautegiz Arteaga, 1997 Javier Pradera Jaiotza: Donostia, 1934 Heriotza: Madril, 2011ko azaroaren 20a Barby Kelly Jaiotza: Beraskoain, 1975 eta 1975 Heriotza: , 2021eko apirilaren 15a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Saddam Hussein Jaiotza: Al-Awja $^{(en)}$ , 1937 Heriotza: Camp Justice $^{(en)}$ , 2006ko abenduaren 30a Penélope Cruz Jaiotza: Alcobendas, 1974 James Monroe Jaiotza: Monroe Hall $^{(en)}$ , 1758 Heriotza: New York, 1831ko uztailaren 4a Jessica Alba Jaiotza: Pomona, 1981 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian Fernando Sáenz Lacalle Jaiotza: Cintruénigo, 1932ko azaroaren 16a Heriotza: La Libertad, 2022 Juan Bautista Berasategi Jaiotza: Pasaia, 1951 Heriotza: , 2017 Carmelo Morales Jaiotza: Balmaseda, 1930eko abenduaren 4a Heriotza: Castro Urdiales, 2003 Mari Jose Urruzola Jaiotza: Irun, 1940ko maiatzaren 23a Heriotza: Bilbo, 2006 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Benito Mussolini Jaiotza: Predappio, 1883ko uztailaren 29a Heriotza: Giulino $^{(en)}$ , 1945 Petri Abelardo Jaiotza: Le Pallet, 1079 $^{(egutegigregorianoa)}$ Heriotza: Chalon-sur-Saône, 1142 Francis Bacon Jaiotza: Dublin, 1909ko urriaren 28a Heriotza: Madril, 1992 Anselmo Canterburykoa Jaiotza: Aosta, 1033 Heriotza: Canterbury, 1109 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
* Gertaerak
* Laneko Segurtasun eta Osasunaren Nazioarteko Eguna
* Kon-Tiki.
* 1366 - Gernikako hiribildua sortu zen.
* 1945 - Benito Mussolini eta Clara Petacci exekutatu zituzten italiar erresistentziako kideek.
* 1947 - Thor Heyerdahl eta beste bost kide Kon-Tiki ontzian (irudian) itsasoratu ziren Perun, antzinako perutarrak Polinesian ezarri zirela frogatzeko asmoz.
* 2001 - Dennis Tito, lehenengo espazio-turista, espazioratu zen.
* 2010 - Gaztelania, euskara, galiziera, katalana eta valentziera Espainiako Senatuan erabiltzeko proposamena aurrera atera zen.
* + Gertaera gehiago...
* Egutegia
* Txantiloi:Apiril2025
* Aurreko eta hurrengo urteetan
* 2022: Osteguna
* 2023: Ostirala
* 2024: Igandea
* 2026: Asteartea
* 2027: Asteazkena
* 2028: Ostirala
* Izendegia
* Santutegia:
* Prudentzio, Gianna Beretta Molla, Petri Chanel, Luis Montfortekoa
* Seaska egutegia:
* Pruden/Prundet eta Zuhuri/Zuhurni/Prontxo/Prudens.

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 1366 – Gernikako hiribilduaren sorrera.
* 1977 – ETAk Antonio Galan Aceituno guardia zibileko sargentua hil zuen Tolosan.
* 1979 – ETAk Pedro Ruiz Rodriguez udaltzaina hil zuen Durangon.
* 1980 – ETAk Rufino Muñoz Alcalde goardia zibila hil zuen Oiartzunen.
* 2009 – Txerri gripearen lehenengo kasua baieztatu zuten Euskal Herrian.
* 2014 – Akitania-Euskadi euroeskualdea: Iñigo Urkulluk Alain Rousset presidente karguan ordezkatu zuen.

### Mundua

* 1965 – Buenos Airesko Asociación Patriótica Española-ren egoitzan gezurrezko lehergailu bat jarri zuen ETAk.
* 1977 – Rote Zora, Alemaniako emakume eta lesbianek osatutako talde armatua, ezagutzera eman zuten, Medikuen Ganbera Federalaren Koloniako egoitzan bonba bat leherrarazita.
* 1981 – Galiziak bere autonomia-estatutua onartu zuen eta martxan jarri zuen.
* 2001 – Dennis Tito, lehenengo espazio-turista, espaziora abiatu zen.
* 2010 – Gaztelania, euskara, galiziera, katalana eta valentziera Espainiako Senatuan erabiltzeko proposamena aurrera atera zen.
* 2011 – Marokoko Marrakex hirian egindako atentatuan hamasei pertsona hil ziren, hildako gehienak turista atzerritarrak zirelarik.

## Arte eta kultura
### Mundua

* 1865 – Emakume afrikarra (frantsesez: L'Africaine), Giacomo Meyerbeerren musika eta Eugène Scriberen libretoa duen opera estreinatu zen Parisko Opera antzokian.
* 1970 – Elliot Silverstein estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Richard Harris irlandar aktoreak antzeztutako A Man Called Horse filma estreinatu zen.
* 1971 – Woody Allen estatubatuar zinema zuzendaria, gidoigilea eta aktorearen Bananas filma estreinatu zen.

## Zientzia eta teknologia
### Mundua

* 2009 – Kickstarter, proiektu sortzaile eta berriak finantzatzeko erabiltzen den mikromezenasgo plataforma abian jarri zen.

## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1773 – Bernard Dubourdieu, lapurtar itsasgizona eta Frantziako Itsas Armadako kapitaina (h. 1811).
* 1788 – Marcelino Oraa, nafar militar eta politikaria (h. 1851).
* 1873 – Prudentzio Abarrategi, Besamotza, bizkaitar bertsopaper saltzailea.
* 1883 – Prudentzio Gerekiz, Prudencio de la Cruz, bizkaitar apaiz trinitarioa (h. 1936).
* 1914 – Juan Agustin Zumalabe, euskal olerkaria eta itzultzailea (h. 1981).
* 1921 – Julio Catania, euskal opera abeslaria (h. 2002).
* 1934 – Javier Pradera, gipuzkoar abokatu eta kazetaria (h. 2011).
* 1953 – Margarita Uria, bizkaitar abokatu eta politikari jeltzalea.
* 1957 –
** Pedro Azpiazu, EAJko bizkaitar politikaria.
** Léopold Eyharts, Europar Agentzia Espazialeko (ESA) lapurtar astronauta, lehen euskal astronauta.
* 1960 – Joserra Fachado, gipuzkoar aktorea eta pailazoa.
* 1968 – Axun Aierbe, gipuzkoar hizkuntzalaria, EHUko irakaslea, itzultzailea eta euskalgintzako eragilea (h. 2008).
* 1970 – José Ramón Cuspinera, bizkaitar saskibaloi entrenatzailea.
* 1971 – Igor Leturia, gipuzkoar informatikaria eta ikertzailea.
* 1973 – Jabi Luaces, bizkaitar futbol entrenatzailea.
* 1975 – Barby Kelly, irlandar musikaria, The Kelly Family taldeko kidea, Beraskoainen (h. 2021).
* 1978 – Maria Eizagirre, gipuzkoar kazetaria.
* 1979 – Maider Esparza, nafar gimnasta ohia.
* 1982 – Pablo González Yagüe, bizkaitar-errusiar kazetaria eta politologoa, Moskun.
* 1984 – Joseba Olagarai, nafar telebista-aurkezlea.
* 1986 – Hedoi Etxarte, euskal idazlea eta biolin-jotzailea.
* 1990 – Jone Uria, bizkaitar bertsolaria.
* 1997 – Amaia Aberasturi, bizkaitar aktorea.
* 1998 – José Javier Hualde, nafar futbolaria.

### Mundua

* 1402 – Nezahualcóyotl, Texcocoko erregea (h. 1472).
* 1442 – Eduardo IV.a Ingalaterrakoa, Ingalaterrako erregea (h. 1483)
* 1758 – James Monroe, Ameriketako Estatu Batuetako 5. Presidentea (h. 1831).
* 1761 – Prudencio de Guadalfajara, espainiar noble eta militarra, Nafarroako erregeordea (h. 1855).
* 1838 – Tobias Asser, herbeheretar legelaria, 1911ko Bakearen Nobel Saria (h. 1913).
* 1854 – Hertha Ayrton, britainiar ingeniaria, matematikaria, fisikaria eta asmatzailea (h. 1923).
* 1868 – Émile Bernard, frantziar margolari postimpresionista eta idazlea (h. 1941).
* 1874 – Karl Kraus, austriar poeta eta idazle satirikoa (h. 1936).
* 1878 – Lionel Barrymore, estatubatuar antzerki, zinema eta irrati aktorea (h. 1954).
* 1883 –
** Alfredo Baeschlin, suitzar arkitekto, margolari, eskultore eta idazlea (h. 1964).
** Etta Federn, austriar idazle, itzultzaile, pedagogo, militante anarkista, anarkosindikalista eta anarkofeminista (h. 1951).
* 1889 – António de Oliveira Salazar, Portugalgo lehen ministro eta diktadorea (h. 1970).
* 1900 –
** Jan Hendrik Oort, frisiar astronomoa (h. 1992).
** Maurice Thorez, frantziar politikaria (h. 1964).
* 1902 – Alexandre Kojève, errusiar jatorriko frantziar filosofoa (h. 1968).
* 1906 –
** Anthony Accardo, estatubatuar mafiosoa (h. 1992).
** Kurt Gödel, austria-hungariar matematikari, logiko eta filosofoa, historiako logikari garrantzitsuenetakotzat joa (h. 1978).
* 1908 – Oskar Schindler, Sudeteetako alemaniar enpresaburua, 1.200 juduri Holokaustotik bizirik ateratzen lagundu zielako famatua (h. 1974).
* 1911 - Vera Peters, kanadar zirujaua, onkologoa eta ikertzaile klinikoa (h. 1993).
* 1916 – Ferruccio Lamborghini, italiar industria gizona, Lamborghini automobil-enpresaren sortzailea (h. 1993).
* 1917 – Valentín García Yebra, espainiar itzultzaile eta idazlea (h. 2010).
* 1918 – Eli Eduardo de Gortari, mexikar filosofo eta politikaria (h. 1991).
* 1919 – Franco Rossi, italiar zinemagilea (h. 2000).
* 1920 – Leonor Lambertini, brasildar aktore eta gidoilaria (h. 1993).
* 1922 – Pino Cerami, italiar-belgiar txirrindularia (h. 2014).
* 1924 – Kenneth Kaunda, lehendabiziko Zambiako presidentea (h. 2021).
* 1926 – Harper Lee, estatubatuar idazlea (h. 2016).
* 1928 –
** Yves Klein, frantziar artista, Body Arteko aitzindaria (h. 1962).
** Vitelio Ruiz Hernández, kubatar hizkuntzalari eta pedagogoa (h. 2019).
** Eugene Shoemaker, estatubatuar astronomoa eta geologoa, planetologia zientziaren sortzaileetako bat (h. 1997).
* 1929 –
** André Robert, kanadar zientzialaria (h. 1993).
** Rogelio Salmona, kolonbiar arkitektoa (h. 2007).
* 1930 – James Baker, estatubatuar politikaria.
* 1931 – Takashi Mizuno, japoniar futbolaria.
* 1932 – Francisco López Hernández, espainiar eskultore eta unibertsitateko irakaslea (h. 2017).
* 1936 – Tarek Aziz, irakiar politikaria, Saddam Hussein Irakeko diktadorearen laguntzailea (h. 2015).
* 1937 – Saddam Hussein, Irakeko diktadorea (h. 2006).
* 1941 –
** Lucien Aimar, frantziar txirrindulari ohia.
** Ann-Margret, suediar-estatubatuar aktore eta abeslaria.
** Ivà, kataluniar komikigilea (h. 1993).
** Karl Barry Sharpless, estatubatuar kimikaria eta unibertsitate-irakaslea, 2001eko Kimikako Nobel Saria.
* 1942 – Francisco Rico Manrique, kataluniar filologoa (h. 2024).
* 1943 – Jacques Dutronc, frantziar rock abeslari, kantautore, gitarrajole, konposatzaile eta aktorea.
* 1948 – Terry Pratchett, fantasia eta zientzia fikziozko ingeles idazlea (h. 2015).
* 1950 – Jay Leno, estatubatuar umorista eta telebista aurkezlea.
* 1953 –
** Roberto Bolaño, txiletar idazle eta poeta (h. 2003).
** Kim Gordon, estatubatuar abeslaria, gitarrista, baxu-jotzailea eta idazlea, Sonic Youtheko kide sortzailea.
* 1955 – Saeb Erekat, palestinar politikari eta diplomazialaria, Palestinaren Askapenerako Erakundeko idazkari nagusia (h. 2020).
* 1957 - Maria Jose Toro Nozal, espainiar zientzialaria, irakaslea eta ikertzailea.
* 1958 – Mary McDonnell, estatubatuar aktorea.
* 1959 –
** Elspeth Beard, arkitekto eta motozalea, munduari bira motoz eman dion lehen emakume ingelesa.
** Erhard Loretan, suitzar alpinista, 14 zortzimilakoak igotzea lortu zuen munduko hirugarren mendizalea (h. 2011).
* 1960 –
** Pedro Bordaberry, uruguaitar abokatua, irakaslea eta politikaria, Colorado Alderdikoa.
** Ian Rankin, eskoziar eleberrigilea.
** Walter Zenga, italiar futbol atezain ohia.
* 1963 - Obiageli Ezekwesili, nigeriar aditua ekonomia-politikan.
* 1970 – Cholo Simeone, argentinar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1971 –
** Bridget Moynahan, estatubatuar aktore eta modeloa.
** Jaume Ponsarnau, kataluniar saskibaloi entrenatzailea.
* 1972 –
** Edwin Ifeanyi, kamerundar japoniar futbolari ohia.
** Koji Kondo, japoniar futbolaria (h. 2003).
* 1973 –
** Jorge Garcia, estatubatuar aktorea.
** Andrew Mehrtens, zeelandaberritar errugbilari ohia.
* 1974 –
** Penélope Cruz, espainiar aktorea.
** Margo Dydek, poloniar saskibaloi jokalaria (h. 2011).
* 1975 – Jose Luis Marti, espainiar futbolari ohia.
* 1977 –
** Rôni, brasildar futbolari ohia.
** Trần Thị Nga, giza eskubideen defendatzaile vietnamdarra.
* 1978 – José Adrián Bonilla, costaricar txirrindularia.
* 1980 –
** Karolina Gočeva, ipar mazedoniar abeslaria.
** Bradley Wiggins, pista eta errepideko britaniar txirrindularia.
* 1981 – Jessica Alba, estatubatuar aktorea.
* 1985 – Nausicaa Bonnín, kataluniar aktorea.
* 1986 – Ankhmaa, mongoliar abeslari, aktore eta ekoizlea.
* 1987 – Leiomy Maldonado, puertorricar jatorriko estatubatuar modelo, dantzari, dantza-irakasle eta ekintzailea.
* 1988 –
** Juan Mata, espainiar futbolaria.
** Jiyai Shin, hegokorear golflaria.
* 1989 –
** Miriam Giovanelli, espainiar aktorea.
** Emil Salomonsson, suediar futbolaria.
* 1994 –
** Milos Degenek, australiar futbolaria.
** Mina Tanaka, japoniar futbolaria.
* 1995 – Tim Kempton Jr., estatubatuar saskibaloi jokalaria.
* 1997 – Olivia Nova, estatubatuar aktore pornografikoa (h. 2018).
* 1999 - Valeria Castro, kanariar kantautorea.
* 2001 – María Parrado, espainiar pop abeslaria.
* 2006 – Kiawentiio, kanadar aktore eta abeslaria.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1575 – Juan Martinez Zaldibiakoa, gipuzkoar historialaria eta agintari oinaztarra (j. c. 1500).
* 1773 – Joan Batista Gamiz, euskal olerkaria (j. 1696).
* 1874 – Castor Andetxaga, bizkaitar militar karlista (j. 1801).
* 1890 – Jean Iribarne, zuberotar idazlea (j. 1814).
* 1894 – Felix Aramendia, nafar medikua, Madrilen (j. 1856).
* 1933 – José María Amilibia, gipuzkoar abokatu eta politikaria (j. 1900).
* 1960 – Manex Etxamendi, euskal idazle eta bertsolaria (j. 1873).
* 1993 – Enrique Txabarri, euskal belar hockey jokalaria, Madrilen (j. 1903).
* 2003 – Carmelo Morales, euskal txirrindularia, Castro Urdialesen (j. 1930).
* 2006 – Mari Jose Urruzola, gipuzkoar pedagogoa, feminista eta gaztelaniazko idazlea (j. 1940).
* 2009 – Javier Ortiz, donostiar kazetaria, Madrilen (j. 1948).
* 2013 – Sunti Amilibia, gipuzkoar idazle eta poeta, Txileko Santiagon (j. 1917).
* 2017 –
** Juan Bautista Berasategi, gipuzkoar zinema-zuzendaria (j. 1951).
** Imanol Oruemazaga, bizkaitar apaiz, kultur eragile, politikari eta historialaria (j. 1931).
* 2022 – Fernando Sáenz Lacalle, nafar apaiza, San Salvadorreko artzapezpikua, La Libertaden (j. 1932).

### Mundua

* 1069 – Magnus II.a Norvegiakoa, Norvegiako erregea (j. 1048).
* 1076 – Svend II.a Danimarkakoa, Danimarkako erregea (j. c. 1019).
* 1109 – Hugo Clunykoa, Clunyko abadea (j. 1024).
* 1192 – Konrado Montferratokoa, Jerusalemgo erregea.
* 1721 – Mary Read, pirata ingelesa, garai guztietako emakumezko pirata ospetsuenetakoa.
* 1754 – Giovanni Battista Piazzetta, italiar pintorea, dekoratzailea eta eskultorea.
* 1807 – Jacob Philipp Hackert, alemaniar margolaria (j. 1737).
* 1811 – Jacques-André Emery, frantziar apaiza (j. 1732).
* 1813 – Mikhail Kutuzov, errusiar militarra (j. 1745).
* 1853 – Johann Ludwig Tieck, alemaniar idazlea (j. 1773).
* 1892 – Ludvig Holstein-Holsteinborg, Danimarkako lehen ministroa (j. 1815).
* 1900 – Jennie Drinkwater Conklin, estatubatuar idazle eta aktibista (j. 1841).
* 1901 – Paule Minck, frantziar idazle, kazetari eta hizlari sozialista, komunista eta feminista (j. 1839).
* 1903 – Josiah Willard Gibbs, estatubatuar fisikarian, termodinamikaren oinarrien finkatzaileetako bat (j. 1839).
* 1908 – Belle Gunness, norvegiar-estatubatuar serieko hiltzailea (j. 1859).
* 1918 – Gavrilo Princip, Franz Ferdinand Austriakoa eta honen emazte Sophie Chotek hil zituen serbobosniar abertzalea (j. 1894).
* 1922 – Paul Deschanel, Frantziako presidentea (j. 1855).
* 1927 – Li Dazhao, txinatar iraultzailea (j. 1888).
* 1936 – Fuad I.a Egiptokoa, Egiptoko erregea (j. 1868).
* 1945 –
** Benito Mussolini, Italiako Erresumako lehen ministroa eta Italiako Errepublika Sozialaren ducea (j. 1883).
** Clara Petacci, Benito Mussoliniren azken amorantea, berarekin batera fusilatua (j. 1912).
* 1954 – Léon Jouhaux, frantziar sindikalista, 1951ko Bakearen Nobel Saria (j. 1879).
* 1960 – Carlos Ibáñez del Campo, Txileko presidentea (j. 1877).
* 1964 – Milton Margai, Sierra Leonako aurreneko lehen ministroa (j. 1895).
* 1970 – Ed Begley, estatubatuar aktorea (j. 1901).
* 1972 – Rainer von Fieandt, Finlandiako lehen ministroa (j. 1890).
* 1973 – Jacques Maritain, frantziar filosofo katolikoa (j. 1882).
* 1978 –
** Mohammed Daoud Khan, Afganistango lehen presidentea, estatu kolpean eraila (j. 1909).
** Roman Karmen, sobietar zinemagilea, zinemagintzaren historiako dokumentalgile handienetakoa (j. 1906).
* 1983 – Fritz Luchsinger, suitzar alpinista, Lhotse mendiaren lehen igoera egin zuenetako bat (j. 1921).
* 1984 – Sylvia Ashton-Warner, zeelandaberritar idazle, poeta eta hezitzailea (j. 1908).
* 1989 – Raúl Sendic, uruguaiar politikaria eta gerrillaria (j. 1925).
* 1991 – Eduardo Moreiras, galiziar idazlea (j. 1914).
* 1992 – Francis Bacon, irlandar margolaria (j. 1909).
* 1993 –
** Dominique Bozo, frantziar museo-arduraduna (j. 1935).
** Valentina Grizodubova, Sobietar Batasuneko lehen emakume pilotuetako bat, Sobietar Batasuneko Heroia (j. 1909).
* 1999 –
** Alf Ramsey, britainiar futbolaria eta entrenatzailea, bere herrialdean sari gehien jaso zituen futbolaria (j. 1920).
** Arthur Leonard Schawlow, estatubatuar fisikaria, 1981eko Fisikako Nobel Saria (j. 1921).
* 2000 – Penelope Fitzgerald, ingeles eleberrigile, olerkari, saiakeragile eta biografoa (j. 1916).
* 2002 – Aleksandr Lebed, errusiar militar eta politikaria (j. 1950).
* 2007 –
** Joaquin Navarro Estevan, espainiar politikari eta epailea (j. 1939).
** Carl Friedrich von Weizsäcker, alemaniar fisikari eta filosofoa (j. 1912).
* 2009 – Idea Vilariño, uruguaitar poeta, saiakera eta literatur kritikaria, itzultzailea, musikagilea eta irakaslea (j. 1920).
* 2011 – Erhard Loretan, suitzar alpinista, 14 zortzimilakoak igotzea lortu zuen munduko hirugarren mendizalea (j. 1959).
* 2012 –
** Fred Allen, zeelandaberritar errugbilari eta entrenatzailea (j. 1920).
** Matilde Camus, espainiar poeta eta idazlea (j. 1919).
* 2015 – Marcia Brown, estatubatuar idazle eta ilustratzailea, 30 haur liburu baino gehiagoduna (j. 1918).
* 2018 – Tetsuro Miura, japoniar futbolari eta entrenatzailea (j. 1956).
* 2019 – John Singleton, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1968).
* 2020 –
** Robert May (Oxfordeko May Baroia), australiar zientzialaria, Erresuma Batuko Gobernuko aholkulari zientifiko nagusia (j. 1936).
** Eddy Pieters Graafland – herbehereetar futbolaria, Herbehereetako atezainik onenetakoa (j. 1934).
** Michael Robinson, irlandar-britainiar futbolaria eta telebista aurkezlea (j. 1958).
* 2021 –
** Michael Collins, estatubatuar astronauta (j. 1930).
** Jean-Guy Pilon, quebectar olerkari eta eleberrigilea (j. 1930).
** El Risitas, espainiar umoregile eta aktorea (j. 1956).
** Federico Salas, Peruko lehen ministroa (j. 1950).
* 2022 – Juan Diego, espainiar aktorea (j. 1942).
* 2024 – Luz Fandiño, galiziar idazle, poeta eta aktibista (j. 1931).

## Jaiak eta urteurrenak

* Sehaska egutegiko izendegia: Pruden/Prundet eta Zuhuri/Zuhurni/Prontxo/Prudens.
* Laneko Segurtasun eta Osasunaren Nazioarteko Eguna
Jaieguna, ondoko herrietan:
* Araban: San Prudentzio Arabako zaindariaren eguna, jaieguna Araba osoan.
* Bizkaian: Barakaldo (Lutxana).
* Gipuzkoan: Lazkao.
* Nafarroan: Corella.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2534
* Multimedia: 28 April / Q2534