OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Errege Magoak

Errege Magoak edo Hiru Erregeak Jesukristo jaio ondoren bera bisitatzera eta berari opariak emateko joandako Bibliako pertsonaiak dira. Mateoren Ebanjelioa lauetatik bakarra da hauek aipatzen, "Ekialdetik" joandakoak "juduen errege jaioberria" gurtzera. Mateoren arabera, urrea, intsentsua eta mirra eskaini zioten Jesusi. Euskarazko ebanjelioen itzulpenetan, jakintsuak, zuhurrak, magoak, aztiak, hitzak erabili izan dira.

## Pasartea

Biblian, honela agertzen da Erregen etorrera (Mateo 2,1-2):
| « | $^1$ Jesus Judeako Belen herrian jaio zen, Herodes erregearen garaian. Jesus jaio ondoren, "sortaldeko jakintsu" batzuk azaldu ziren Jerusalemen, $^2$ galdezka: –Non da juduen errege jaioberria? Haren izarra ikusi dugu sortaldean eta gurtzera gatoz. | » |
| —Mateo 2, 1-2 |||

## Kopurua eta izenak

Mateoren ebanjelioak kopururik zehazten ez badu ere, tradizionalki hiru zirela finkatu zen historian zehar, agi denez Mateoren ebanjelioak hiru opari mota zehazten dituelako, eta VI. mendetik Meltxor, Gaspar eta Baltasar izenak eman zizkieten (euskarazko forma arautuak), antzeko formak ere gorde direlarik.
| « | Etxean sarturik, haurra ikusi zuten Maria bere amarekin eta, ahozpezturik, gurtu; ondoren, beren kutxatilak zabalduz, eskuerakutsiak eskaini zizkioten: urrea, intsentsua eta mirra. | » |
| —Mateo 2, 11 |||
Ekialdeko eliza kristau batzuetan beste izen batzuk erabiltzen dira, adibidez errito siriarreko kristauen artean Larvandad, Gushnasaph eta Hormisdas; Etiopiako elizan Hor, Karsudan, eta Basanater, eta Armeniako elizan Kagpha, Badadakharida eta Badalilma. Siria eta Armeniako elizetan, halaber, 12 errege mago aipatzen dituzten tradizioak ere izan dira.
Historiako momentu batzuetan, Errege Magoak bi gizonezko eta emakume baten bidez irudikatu izan dira. XIV eta XV. mendeetan, Berpizkundeko artista handienek margotu zituzten erregeetan, oso maiz, emakume bat ageri da bi gizonekin batera Errege Magoen paperean.

## Epifania

Aztiekin lotutako jaieguna ospatzen da urtarrilaren 6an batez ere Espainian eta gazteleraz egiten duten herrialdeetan. Horren arabera, ume txintxoei opariak ekartzen dizkiete horiek aurretik idatzitako eskaera gutunen arabera. Aurreko egunean, urtarrilaren 5ean, tradizio handia daukate espainiar hirietan Erregeen kabalgata edo desfilea, Hego Euskal Herriko hiriburuetan ere oso arrakastatsua dena. Alcoi (Alacant) herrian horrelako desfilerik zaharrena egiten omen dute.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.
* ↑ Mt 2:11
* ↑ «Magoen antidotoa» astekaria.berria.eus (Noiz kontsultatua: 2020-01-17).
* ↑ Mt 2:1-2
* ↑ (Ingelesez) Dhabliwala, Fr Neil. (2020-01-01). «Where Do We Get the Names of the Three Magi?» St. Catherine (Noiz kontsultatua: 2023-10-21).
* ↑ «Hiru errege mago ekialdetik? Lau hitz eta lau oker» Argia (Noiz kontsultatua: 2025-01-08).

## Ikus, gainera

* Bizarzuri (Santa Claus)
* Olentzero

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51671
* Multimedia: Three Wise Men / Q51671
# Margaret Thomson Janvier

Margaret Thomson Janvier (New Orleans, 1844ko otsaila – Moorestown, 1913ko otsaila), Margaret Vandegrift izengoitiaz ere ezaguna, estatubatuar poeta eta haur literaturako idazlea izan zen.

## Bizitza

Francis de Haes Janvier eta Emma (Newbold) Janvierren alaba, Margaret Thomson Janvier New Orleansen jaio zen, Louisiana estatuan. Thomas Allibone Janvier idazlearen arreba zen. Lehenengo ikasketak etxean egin zituen eta geroagokoak ikastetxe publiko batean. 1859an Moraviar Anaiarteak zuzendutako nesken barnetegian sartu zen. Helduaro gehiena Moorestownen (New Jersey) eman zuen.
1880 inguruan hasita, haur eta gazteentzako poesia, abenturazko eleberriak eta ipuinak argitaratu zituen. Bere idazlana askok zailtasunak gainditzen dituzten protagonista ausartak dituzte —askotan neskak—. Garai hartako kritikariek «haurren entretenitzaile xarmangarriena» gisa deskribatu zituzten bere liburuak, eta bere bi liburu E. B. Bensellek ilustratu zituen.
Liburuak argitaratzeaz gain, St. Nicholas Magazine, Harper's Young People, eta Century Magazine bezalako aldizkari ezagunetarako idatzi zuen. Bere poema bat, Little Wild Baby, gizon zuri baten eta beste arraza bateko emakume baten arteko harremana aipatzen duena, orduko literatur aldizkari nagusiek baztertu zuten.

## Lan hautatuak

* Clover Beach (1880)
* Under the Dog Star (1881)
* Holidays at Home (1882)
* The Queen's Body Guard (1883)
* The Absent-Minded Fairy, and Other Verses (1884, E. B. Bensellek ilustratuta)
* Doris and Theodora (1884)
* Little Bell and Other Stories (1884, E. B. Bensellek ilustratuta)
* Rose Raymond's Wards (1885)
* Ways and Means (1886)
* The Dead Doll, and Other Verses (1888)
* Little Helpers (1888)
* Umbrellas to Mend (1905)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Ingelesez) Schwartz, Helen J. «Janvier, Margaret Thompson» Encyclopedia.com (Noiz kontsultatua: 2025-01-08).
* ↑ (Ingelesez) Derby, George; White, James Terry. (1904). «Janvier, Margaret Thomson» The National cyclopaedia of American biography, being the history of the United States as illustrated in the lives of the founders, builders, and defenders of the republic, and of the men and women who are doing the work and moulding the thought of the present time. 12 New York: J.T. White, 460 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-08).
* ↑ (Ingelesez) Turner, Michael R. (1992). Victorian Parlour Poetry: An Annotated Anthology. New York: Dover Publications, 194 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-08).
* ↑ (Ingelesez) Smith, Jewel A. (2008). Music, Women, and Pianos in Antebellum Bethlehem, Pennsylvania: The Moravian Young Ladies' Seminary. Associated University Presse, 134 or..
* ↑ (Ingelesez) «Contemporary Literature» The Universalist Quarterly and General Review 26: 114. January 1889.
* ↑ (Ingelesez) Keetley, Dawn. «19th Century Women's Poetry: Margaret Thomson Janvier (1844-1913)» Society for the Study of American Women Writers (Lehigh University) (Noiz kontsultatua: 2025-01-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37167918
* Multimedia: Margaret Thomson Janvier / Q37167918
# Aleksei Biriliov

Aleksei Alekseievitx Biriliov (errusieraz: Алексей Алексеевич Бирилёв) Errusiako Itsas Armada Inperialeko almirantea izan zen, Estatu Kontseiluko kide eta Gobernu Inperialeko Itsas Armada ministroa.

## Biografia

1880 eta 1894 bitartean Lazarev teniente fragata, Ilyin teniente (1886-1887), Plastun (1888), Minin (1890-1892), kostaldeko gudu-ontzia Ushakov teniente (1893) eta Gan-gut (189493). Birilev kontraalmirante izatera igo zen 1894an eta Errusiako Itsas Armadako artisautza saila izan zen.
1905eko uztailean Fiodor Avelan ordezkatu zuen Itsas Armada ministro gisa, kargu hori mantenduz 1907ko urtarrilera arte. Errusiar Itsas Armada Inperiala berreraikitzeko ahaleginak egin zituen, baina arrakasta mugatuarekin. 1905eko azarotik aurrera, Estatu Kontseiluko kide ere izan zen. Almirantetzako Kontseiluko buru izan zen eta Defentsa Nazionaleko Kontseiluan zegoen. Errusiaren eta Alemaniaren arteko Björköko itun sekretuaren sinatzaileetako bat ere izan zen. 1907ko uztailean almirante izendatu zuten. Lehen Mundu Gerraren hasieran, karitate bat sortu zuen zaurituei eta marinelen familiei laguntzeko. 1915ean hil zen.

## Kargu militarrak

| Aurretik Fiodor Avelan | Errusiako Inperioko 13. Itsas Armada ministroa 1905eko uztailaren 12 – 1907ko urtarrilaren 24 | Ondorengo Ivan Dikov |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1961075
* Multimedia: Aleksei Alekseyevich Birelev / Q1961075
# Cetinjeko tiroketak (2025)

Cetinjeko tiroketa Montenegroko hirian izan zen 2025eko urtarrilaren 1ean. Gizon batek hamabi pertsona hil eta beste lau zauritu zituen Cetinjen, bost tiroketa desberdinetan. Egun horretan bertan bere buruaz beste egin zuen. Herrialdearen historiako tiroketa masibo hilgarriena izan da, eta Cetinjeko bigarren tiroketa masiboa 2022ko tiroketaren ondoren.

## Gertakariak

2025eko urtarrilaren 1ean, bertako 17:30ak inguruan, borroka bat piztu zen Cetinjeko taberna batean. Borrokaren ondoren, Aco Martinović (Montenegroeraz: Ацо Мартиновић) izeneko gizon batek, 45 urtekoa, alde egin zuen eta etxera itzuli zen bere arma hartzera. Jatetxera itzuli eta tiroka hasi zuen, lau gizon hil eta beste lau larriki zaurituz. Gero beste leku batera joan zen, eta beste lau pertsona hil zituen. Berriro ihes egin eta beste bi lekutara joan zen, eta han bi haur eta bi heldu hil zituen. Hildakoen artean tabernako jabea eta 8 eta 13 urteko bi semeak zeuden. Biktimetako batzuk Podgoricako ospitale batera eraman zituzten, eta horietako lau egoera kritikoan zeuden.
Agintariek errepideak blokeatu zituzten susmagarria bilatzeko, indar bereziak zabaltzen ziren bitartean. Ondoren, hildakoetako batzuk Bajice herrian hil zituztela baieztatu zuten. Poliziak inguratu ondoren, susmagarriak bere buruan tiro egin zuen bere etxetik gertu. Ospitalera eramaten ari zirela hil zen.

## Hiltzailea

Martinović iraganean atxilotu zuten, su-armak legez kanpo edukitzeagatik eta etxeko indarkeriagatik. 2005ean, ondoren bertan behera utzitako epai bat ere jaso zuen, jokabide bortitzagatik. Tiroketaren aurretik «egun osoan alkohola kontsumituz» ibili zela esan zuten.

## Biktimak

Hamahiru pertsona, delitugilea barne, hil eta beste lau larri zauritu ziren, euren bizia arriskuan jarriz. Biktimen artean 8 eta 13 urteko bi haur eta Darko Martinovic kantariaren bi senide zeuden.

## Erreferentziak

* ↑ https://balkaninsight.com/2025/01/02/montenegro-mourns-victims-after-12-killed-in-mass-shooting/
* ↑ https://www.aljazeera.com/news/2025/1/2/at-least-10-killed-in-mass-shooting-in-montenegro-suspect-kills-himself
* ↑ https://www.npr.org/2025/01/02/g-s1-40807/armed-man-deadly-shooting-montenegro
* ↑ https://www.france24.com/en/live-news/20250102-montenegro-mourns-after-gunman-kills-12
* ↑ https://www.telegraf.rs/english/4030696-cetinje-massacre-as-it-happened-mass-killer-murders-12-seriously-wounds-4-shoots-himself-in-the-head
# Looe uhartea

Looe uhartea natura erreserba, Loe uhartea, San Jurgiren uhartea edo San Migelen uhartea, kornubieraz Enys Lann-Managh edo Ynys Logh, eta ingelesez Looe Island, St George's Island eta historikoki St Michael's Island, Ingalaterrako hego-mendebaldeko kostaldean dagoen uharte txiki bat da, Kornuallesko Looe herriaren parean.
# Looe

Looe, kornubieraz: Logh, Ingalaterrako Kornualles konderriko kostaldeko udalerri bat da.

## Toki interesgarriak

* Looe uhartea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1024896
* Multimedia: Looe / Q1024896
# Yattendon

Yattendon, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Berkshire konderrian.
2011n 369 biztanle zituen.
# Woolhampton

Woolhampton, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Berkshire konderrian. 2011n 886 biztanle zituen.
# Woodlands St Mary

Woodlands St Mary, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri txiki bat da, Berkshire konderrian.
# Bergantzu

Bergantzu (ofizialki Berganzo) Añanako Kuadrillan dagoen Zanbrana udalerriko herrietako bat da.

## Udalerri izana

1920ko hamarkadan Zanbranara pasa arte berezko udalerria izan zuen, Zabalate ere barnean hartzen zuena.

## Demografia

* Bergantzuko biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren onomastika datutegia. (Noiz kontsultatua: 2010-08-07).

## Ikus, gainera

* Zanbrana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2897053
* Multimedia: Berganzo / Q2897053
# Ozio

Ozio Añanako Kuadrillan dagoen Zanbrana udalerriko herrietako bat da. 1920ko hamarkadan Zanbranako udalerriaren zati bihurtu zuten arte, berezko udalerria izan zuen.

## Demografia

* Ozioko biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* Lanosko gaztelua

## Argazki galeria

* Bolatokia
* Ikuspegi orokorra eta gaztelua

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Euskal Onomastikaren Datutegia. Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordeak emandako irizpen eta gomendioa da (Noiz kontsultatua: 2017-11-03).

## Kanpo estekak

* Ozioko gazteluaz, Hiru.com webgunean.
* Datuak: Q3348744
* Multimedia: Ocio (Álava) / Q3348744
# Almondsbury

Almondsbury, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderrian. 2021ean 4.705 biztanle zituen.
# Zabalate

Zabalate (ofizialki Portilla / Zabalate) Añanako kuadrillan (Araba) dagoen Zanbrana udalerriko herrietako bat da. 1920ko hamarkadan Zanbranara igaro zuten arte, Bergantzu udalerrikoa zen.

## Demografia

* Zabalateko biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* Zabalateko gazteluaren aztarnak: Nafarroako Erresumaren gaztelu horrek historia luzea izan zuen.
* Zabalateko santutxoa: pizkundetar santutxoa, XVI. mendekoa. Bide Zaharrean dago. Babes ertaineko kultura ondasun sailkatua da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren onomastika datutegia. Onomastika Batzordeak emandako irizpen eta gomendioa da (Noiz kontsultatua: 2010-08-07).
* ↑ Zabalateko santutxoaren izendapena

## Ikus, gainera

* Zanbrana

## Kanpo estekak

* «Zabalate», Hiru.eus. Zabalateko gazteluari buruz dihardu.
* Datuak: Q3399305
* Multimedia: Portilla (Álava) / Q3399305
# Alveston

Alveston, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderrian. 2021ean 3.048 biztanle zituen.
# Alvington (Gloucestershire)

Alvington, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderrian. 2021ean 506 biztanle zituen.
# Altube

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Altube (argipena)»
Altube Arabako iparraldeko herri bat da, Zuia udalerrikoa eta Zuiako kuadrillakoa. Altubeko mendatea (620 m) ohiko abiapuntua da Gorbeia mendira (1481 m) igotzeko. Lehen Monreal de Zuya izenaz ere ezaguna zen.

## Demografia

* Altubeko biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## Ondasun nabarmenak

* Santa Marina baseliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Ikus, gainera

* Gorbeiako natura parkea

## Kanpo estekak

* Altube auzoaren informazioa, udal webgunean.
* Datuak: Q12253246
* Multimedia: Altube / Q12253246
# Ampney Crucis

Ampney Crucis, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderrian. 2011n 636 biztanle zituen.
# Andoversford

Andoversford, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderrian. 2019an 905 biztanle zituen.
# Ametzaga (Zuia)

    Artikulu hau Zuiako herri bati buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ametzaga (argipena)».
Ametzaga Arabako iparraldeko herri bat da, Zuiako Kuadrillakoa. Gainera, Zuiako udalerria eratzen duten herrietariko bat da. Baias ibaiaren eta San Fausto mendiaren artean dago.

## Izena

Inguru hartan euskarak utzitako arrastoaren erakusgarri, gaztelaniaz ere bigarren silaban du azentu nagusia herriaren izenak.

## Geografia
### Mugakideak

Mugakide ditu ekialdean Murgia ondo-ondoan, hegoaldean Gillerna eta Bitoriano, mendebaldean Urkabustaizko udalerria eta iparraldean Gorbeiako natura parkea.

### Ingurune naturala

Inguruetan erkametzak eta haritzak dira nagusi. Herriko biztanleen bizimodu nagusia ziren nekazaritza eta abeltzaintza jarduerak ia osorik desagertu dira.

## Demografia

Gasteiztik Ametzagara iristea erraza denez, azken urteetan etxebizitza ugari eraiki da, eta biztanle kopurua handitu.
* Ametzagako biztanleria

## Garraioa

Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 14 | Gasteiz (geltokia) | Zaitegi • Murgia • Sarria • Murgia (Paularrak) • Ametzaga • Beluntza (Soleta) | Izarra⁠ |
| 15 | Gasteiz (unibertsitatea) | Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (geltokia) • Zaitegi • Murgia • Sarria • Murgia (Paularrak) • Ametzaga • Beluntza (Soleta) • Izarra • Lezama • Larrinbe • Amurrio • Amurrio (San Jose) • Luiaondo (Malato) • Luiaondo • Laudio (Gurutze Gorria) • Laudio • Areta • Laudio (Ugarte) • Okondo | Artziniega |

## Ondasun nabarmenak

* San Andres eliza: XVI. mendean eraikitako eliza horri, geroagoko zenbait eraikuntza erantsi zaizkio. Tenpluak burualde oktogonala eta estalkian izar gangak ditu. Hegoaldean dagoen portadak zorrozten hasten den erdi puntuko arkua dauka. Kanpai horma ere, elizaren hego-ekialdeko ertzari erantsita dagoena, XVI. mendekoa da, nahiz eta eliza baino beranduago eraiki zen. Kanpai dorrean erdi puntuko arkua duten bi bao irekitzen dira eta ekialdean bolekin daude dekoratuta. Altzari ondareari dagokionez, zutabe eta oinarri karratuaren gaineko bataiarria dauka, kopa lisokoa. Zaharberrituta dago.

## Kultura
### Jaiak

Herriko jaiak San Andres egunez izaten dira, azaroaren 30ean.

### Kirolak

Urtero Ametzagako ziklo-kross lasterketa korritzen da.

## Ametzagar ospetsuak

* Javier Ruiz de Larrinaga (1979-), ziklo-kroslaria.

## Erreferentziak

* 1 2 «Ametzaga Zuia», Zuiako Udalaren webgunea.
* ↑ «San Andres eliza», Arabako Foru Aldundiaren webgunea.

## Kanpo estekak

* Ametzaga, Zuiako udalaren web orrian: https://web.archive.org/web/20230427195729/https://www.zuia.eus/Herriak/Ametzaga_Zuia
* Datuak: Q2843151
* Multimedia: Ametzaga Zuia / Q2843151
# Lucy Foster Madison

Lucy Foster Madison (Kirksville, 1865eko apirilaren 8a – Hudson Falls, 1932ko martxoaren 16a) estatubatuar idazle eta irakaslea izan zen.

## Bizitza

George W. Foster eta Almira Parkerren alaba, Lucy Foster Missouri estatuko Kirksville hirian jaio zen eta estatu bereko Louisiana hiriko bigarren hezkuntzako eskola batean graduatu zen. Nerabia zela, aita, ama eta neba hil zitzaizkion, eta Lucyk bi ahizpa gazte zaindu zituen. Irakasle lanetan aritu zen Louisianan (Missouri) eta geroago Kansas Cityn (Missouri). 1890ean Winfield Scott Madisonekin ezkondu zen.
1893an, Nev Yorkeko egunkari batek antolatutako lehiaketan parte hartu zuen, ipuin bat idatziz, eta bigarren saria irabazi zuen. Ipuin laburrak zein eleberriak idatzi zituen eta helduen alfabetatzerako hainbat bilduma osatu zituen Chautauqua mugimendurako. Bere Peggy Owens saila eta neska gazteei zuzendutako beste ipuinak oso ezagunak izan ziren XX. mendeko Estatu Batuetan. 1924an, senarraren osasun arazoak zirela eta, New York estatuko Hudson Falls ondoko landetxe batera joan zen bizitzera. Han hil zen 1932an, istripu zerebrobaskular bat izan eta egun batzuk gutxira.

## Lanak

* A maid of the first century (1899)
* A maid at King Alfred's court (1900)
* A colonial maid of old Virginia (1902)
* A daughter of the Union (1903)
* A maid of Salem Towne (1906)
* Peggy Owen, patriot: a story for girls (1908)
* Peggy Owen at Yorktown (1910)
* Bee and butterfly: a tale of two cousins (1913)
* Time's follower (1914)
* Joan of Arc: the warrior maid (1918)
* In doublet and hose: a story for girls (1919)
* Lafayette (1921)
* Washington (1925)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Ingelesez) Leonard, John William. (1914). Woman's Who's who of America. 1 New York: The American Commonwealth Company, 534 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-08).
* 1 2 3 (Ingelesez) «Lucy Madison Dies; Popular Author; Was Widely Known for "Peggy Owen" Books, Which Had Host of Girl Readers. Also Wrote Three Novwls Author of 200 Short Stories -- Honored by a Paris Society for Her "Joan of Arc."» The New York Times (New York): 24. 1932-03-17 (Noiz kontsultatua: 2025-01-08).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (Ingelesez) Rines, George Edwin. (1920). «Madison, Lucy Foster» The Encyclopedia Americana. (Noiz kontsultatua: 2025-01-08).
* ↑ (Ingelesez) Smith, Geoffrey D. (1997). American Fiction, 1901–1925: A Bibliography. Cambridge University Press, 440 or. ISBN 0521434696. (Noiz kontsultatua: 2025-01-08).
# Aperregi

Aperregi (azentua bigarren silaban) Arabako iparraldean dagoen herri txikia da, Zuiako Kuadrillan. Gainera, Zuia eratzen duten herrietariko bat da, udalerriaren hegoaldean dagoelarik.

## Mugakideak

Udalerri berekoak diren Lukiano mendebaldean, Domaikia ekialdean eta Bitoriano iparraldean mugakide ditu. Hegoaldean, aldiz, Badaiako Sierra Bravako Komunitatea dugu.

## Demografia

* Aperregiko biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## Ondarea

San Esteban eliza, harraska-iturria eta burdinola zaharra ikustekoak dira eta herriko ondare arkitektonikoa osatzen dute zenbait baserri eta etxerekin batera.
* San Esteban eliza
* San Esteban eliza eta bolatokia

## Inguru naturala

Herria hegoaldean Badaiako mendilerroa eta iparraldean Atxabal-Oroko mendigunearen artean dago, Ganalto mendira igotzeko ohiko abiapuntua izanda.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Herriaren informazioa udal webgune zaharrean
* Aperregi, Zuiako udalaren web orri berrian: https://web.archive.org/web/20230427204134/https://www.zuia.eus/Herriak/Aperregi
* Datuak: Q948822
* Multimedia: Aperregi / Q948822
# Ziorraga

Ziorraga Araban kokatuta dagoen auzo bat da, Zuiako Kuadrillan (Zuiako udalerrian) nahiz Aiaraldean (Amurrio, 1976 arte Lezamako lurrak; azken honetako Baranbiorekin dauka harremanik gehien eta Urkabustaizko lurrak ere hurbil-hurbil ditu.

## Demografia

* Ziorragako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 3 | Amurrio Urduña | Tertanga • Delika • Artomaña • Aloria • Urduña (geltokia) • Lekamaña • Saratxo • Inoso • Ziorraga • Baranbio • Lezama • Larrinbe • Amurrio (gasolindegia) • Amurrio (geltokia) | Amurrio Urduña⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## Ikus, gainera

* Zuia
* Zuia-Gorbeialdea
* Lezama

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Auzoaren informazioa udal webgunean
* Datuak: Q3575599
* Multimedia: Ziorraga / Q3575599
# Gillerna

Gillerna Arabako ipar-mendebaldeko herri eta kontzeju bat da, Gorbeialdeko kuadrillakoa, Zuiako udalerrikoa.

## Izena

Gillerna da herriaren izen ofiziala eta Euskaltzaindiak hobetsitakoa.

## Demografia

* Gillernako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## Ondasun nabarmenak

* Donejakue apostoluaren eliza

## Erreferentziak

* ↑ «Gillernako Administrazio Batzarraren erabakia» Arabako Lurralde Historikoaren Aldizkari Ofiziala 2019-11-06 (Noiz kontsultatua: 2023-01-03).
* ↑ Euskaltzaindia: «Gillerna», Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Gillerna, udal webgune zaharrean.
* Gillerna, Zuiako udalaren web orrian: https://web.archive.org/web/20210819080323/https://www.zuia.eus/Herriak/Gillerna
* Datuak: Q3120567
* Multimedia: Gillerna / Q3120567