OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nabar (goldea)

    Artikulu hau goldearen zatiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nabar (argipena)».
Nekazaritzan, nabarra, golde-muturra edo pikoia goldearen hortza da, lurra ebakitzen edo iraultzen duena. Horretarako, beheko ertzak sorbatz zorrotza du. Belarriarekin batera, burdinazko goldeen eta golde belarridunen funtsezko zatiak dira. Nabarra torlojuz lotuta doa habera, belarria eta zizela bezala. Laurek osatzen dute goldearen gorputza.
Antzinako goldeetan nabarra egur gogorrez edo metalez egindako punta besterik ez zen. Horrela, lurra mugitzen zuen gainazaleko eskarifikatua baino ez zen lortzen, baina gleba alderantzikatu gabe. Golde-muturrak azaleko ildo bat uzten zuen, eta bertan uzten zen hazia. Horrela, sumertarrek golde-ereile bat zuten, eta erromatarrek azken lanean nabarrak uzten zuen ildoan ereiten zuten.
Europan XI. mendean belarria zabaldu zenean, burdin sareak trapezoide baten itxura hartu zuen gaur egun. Pixkanaka, hainbat hobekuntza sartu ziren, hala nola burdinaren erabilera, burdinaren gogortze-prozesuak eta altzairuaren erabilera.
Bere funtzioa dela eta, gehien higatzen den goldearen pieza da. Ertz zorrotza ere erabilerarekin apurtzen da, eta horrek egunkari zorrotza eskatzen du. Urraduraz egiten den aiztoak zorroztean ez bezala, altzairuzko nabarrean beharrezkoa zen gorriraino berotzea eta berotan irabiatzea mailu batekin, metala luzatuz angelu zorrotz bat eman arte aho egokiarekin, eta gero olio-bainuan epeltzea eremu zorrotza. Zorrozte-ekintza horri errementariek egiten zuten. Gaur egun, ertz ebakitzailea gogortuta duten nabarrak erabiltzen dira. Badira ahoa galtzean zuzenean ordezten diren nabarrak ere.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ «nabar». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2025-02-24.)
* ↑ Baraño, Teófilo V.; Chiesa, Carlos A.. (1982). Maquinaria agrícola. Buenos Aires: Hemisferio Sur, 347 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1553280
* Multimedia: Plowshares / Q1553280
# Rostra

Rostra, Erromako foroan hizlarientzat eraikita zegoen tribuna bat izan zen.

## Rostra hitza

Rostra rostrum, -i hitz latindarraren plurala da, literalki "karraskatzeko balio duena" esan nahi duena, ia beti, animalien aurpegi, moko edo ahoei erreferentzia eginez. Hedapenez, rostrum, moko formako objektu oro deitua izan zen.
* ontzi baten ezproia
* golde baten nabarra
* lanpara baten muturra
* mailu baten burua.
Nautikari dagokionez, rostruma, gerra itsasontzien branka indartzen zuen brontzezko ezproi bat zen, ontzi etsaiak erasotzen zituena hondoratzeko, oso emaitza onak eman zituen arma.

## Erromako Foroko Rostra

K.a. 338an, Errepublika garaian, Gaio Menio kontsula, volskoen ontzidiaren aurkako gudu batean sartua geratu zen, Antiumeko portuan, non garaipen handi eta erabakigarri bat lortu zuen. Kontsulak, etsaien ontzietako "rostrak" erauzarazi zituen, Erromara eraman eta Erromatar Foroko hizlarien tribunan jartzeko. Ordutik, tribuna hori, Rostra izena eman zitzaion, eta, hedapenez, izen hori eman zitzaien tribuna mota horiei. Jatorrian, tribuna honek, errepublikako garaiko foroa eta comitiumaren artean egon behar zuen, orduan banatuak zeudenak, eta, beraz, hizlariak, bi albo horietatik entzunak izan zitezkeen.
K.a. 44an, Julio Zesarrek, gaur egun foroan duen kokapenera eraman zuen. Tribunaren ondoan, Augustok eraikitako miliarium aureuma, inperioko galtzada guztien ustezko abiapuntua zena, Saturnoren tenpluarekin muga egiten duen aldetik dagoena, eta umbilicus urbis-a, tribunaren iparraldeko muturrean, beranduagokoa.
Foroaren beste muturrean eta Zesarren Tenpluaren podioko zati delarik, bigarren tribuna bat zegoen, rostra divi Iuliak, Aktiumeko guduan preso hartutako egiptoar itsasontzien ezproiekin apainduak.
Hirugarren tribuna bat, uste denez, Kastor eta Polluxen tenpluaren aurrean zegoen, iturriek, Rostra triak aipatzen baitituzte.

## Hitz honetatik datozen lokuzioak

* In rostra ascendere tribunara igotzea
* Aliquem pro rostris laudere pertsona bat jende aurrean laudorioztatu
* Rostra movere herria astindu herri batzarraren tribunatik edo forokotik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q426372
* Multimedia: Rostra (Rome) / Q426372
# Erromatar golde

Erromatar goldea historiaurreko garaietatik erabilitako nekazaritza-tresna garrantzitsua da.
Erromatar goldea erromatarren garaitik gaur egun arte lurra lantzeko erabili izan den animalia-indarrez tiratutako tresnari esaten zaio. XX. mendearen erdialdean, lor-abereen ordez makinak jarri ziren, eta, oro har, makinak erabiltzea errentagarria ez zen laborantza-lurrak bertan behera utzi ziren.
Normandiar goldeak, burdinazkoak eta gurpildunak, golde lerragarria edo erromatarra ordezkatu zuen. Golde horri esker, ildo sakonagoak egin zitezkeen, lurra hobeto aireztatuz eta hezetasun-atxikipena hobetuz.

### Deskribapen tekniko konparatiboa

Erromatar goldea erabili ohi zen lur mediterraneo edo erdi-lehorreko eremuetan, 10 cm-ko sakoneran lantzeko lurra. Aldiz, goldea agertu zen klima ozeanikoko lurzoruak ustiatzeko, hezetasunak eta sastrakak arazo gaindiezinak sor zitzaketenez, eta simaurra lurperatzeko. Goldeak 15 eta 30 cm bitarteko sakonera har dezake.
Golde baten funtsezko elementuak, gutxi gorabehera, erromatar nabarrarenak bezalakoak dira: habea, nabarra eta eskulekua edo giderra. Alabaina, beste pieza batzuk gehitu zirenean aldaketa handiak eragin zituen: lehenik, aurrealdea, neurri desberdineko gurpilekin, goldaketak lanean zehar bere egonkortasunari eusteko (gurpil bat landu gabeko lurraren gainetik pasatzen da, bestea aurrez trazatutako ildoaren hondotik); eta aurrealderik ez ez badu, goldeak norabidea erregulatzeko gailu bat izan dezake, nabarrak zabalera lan egin dezan. Hortza ―beste elementu berri bat erromatar nabarrak ez zuena― burdinazko ganibet bat da, lur mokorra ebakitzeko erabiltzen dena, nabarrak altxa dezan eta belarriak albo batera iraul dezan. Goldea askoz astunagoa da erromatar nabarra baino, eta bi eskuleku edo gider behar ditu nekazariak hobeto gidatu dezan. Habean edo golde etxean finkatzen dira lan pieza guztiak. Nabarra eta belarria bata bestearen atzetik daude. Batzuetan, pieza bakar bat osatzen dute, habearen albo batera loturik dagoena; izan ere, goldaketa disimetrian oinarritzen baita.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Isolve, Mariana. (2002). Historia de la ciencia y de la tecnología. Limusa Noriega ediciones, 25 or. ISBN 9681856783..
* ↑ (Frantsesez) Le travail du sol pour une agriculture durable. web.archive.org 2023-11-04 (Noiz kontsultatua: 2024-06-15).
* ↑ (Frantsesez) Boüard, Michel de. (1965). «Points de départ d'une enquête historique sur la charrue en Normandie» Annales de Normandie 15 (1): 53–76. doi:10.3406/annor.1965.4581. (Noiz kontsultatua: 2024-06-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1196338
* Multimedia: Ploughs / Q1196338
# Golde belarridun

Golde belarriduna edo normandiar goldea XI. mendetik aurrera golde arrunta ordezkatu zuen nekazaritza-tresna izan zen. Golde hori belarri bat erabiltzean datza, ildo sakonagoak sortzeko eta lurra errazago iraultzeko.

## Historia

Golde berri honen jatorria ez dugu zehazki ezagutzen, baina germaniarren ekarpena izan zela dirudi, eta, beraz, iparraldetik sartuko zen Galietan, migrazio frankoen garaian, nahiz eta X. mendea baino lehen oso astiro hedatu zen.
Tresnaren zabalpena eta Erdi Aroko Beroaldia era berean izateak laboratu zitekeen azalera handitu egin zuen, bai eta nekazaritza-errendimenduak eta lanaren ekoizkortasuna ere, golde belarriduna gehitu baitzen, eta tiro-mekanismoak hobetu egin ziren. Guzti hori eta hiru urteko labore-txandaketa berriaren ondorioz, elikagai-soberakinak izan ziren, eta horrek eragina izan zuen merkataritzan eta aberastasun handiagoan. Horrek, azken batean, hazkunde demografiko handiagoa ekarri zuen Europa osoan, batez ere iparraldekoan.

## Deskribapena

Golde belarriduna erromatar goldearen berrikuntza izan zen, astunagoa zen, ildo sakonagoak egiten zituen, eta, ondorioz, lurra gehiago aireztatzen zen eta emankorragoa zen, hezetasunari eusten zion eta higadurari aurrea hartzen zion, lur harritsuan erabiltzeko erraztasun handiagoa zuen eta haziak ernetzeko sakontasun mesedegarriagoa ahalbidetzen zuen; horrela, lurraren ekoizkortasun handiagoa lortzen zuten.
XI. mendean erabiltzen hasi ziren goldeak gurpilak eta belarria zituen. Belarria ildoa gidatzeko gailu bat da.
Azkenik, golde berriak ebaketa bertikala egiteko aho bat zuen, zorua gainazalaren azpitik mozteko nabar bat, eta lurra iraultzeko eta lainoztatzeko isuria. Horrez gain, ildo hobeagoak ahalbidetzen dituzten gurpilak ere bazeuden, eta eskuartean darabilen nekazariaren lana errazten dute, goldea beti bere gustukoa betetzeko behar den mailan mantentzetik salbuetsiz.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Lorezaintza Hiztegia] [2019]
* ↑ (Gaztelaniaz) Alberola Romá, Armando. (2023-1-27). «El cambio climático de la Edad Media» National Geographic.
* ↑ (Gaztelaniaz) Castro, Gisela. (2009-10-23). Invención del arado de vertedera. .
* ↑ (Gaztelaniaz) El museo mexicano o miscelánea de amenidades curiosas e instructivas. 3.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2961175
# Witold Pilecki

Witold Pilecki (Olonets, Errusiar Inperioa, 1901eko maiatzaren 13a - Varsovia, 1948ko maiatzaren 25a) poloniar zalditeriako ofiziala, inteligentzia agentea eta erresistentziaren burua izan zen. Poloniako Armada Sekretuaren sortzaileetako bat izan zen Bigarren Mundu Gerraren hasieran.
Karelian jaio zen, 1863an Urtarrileko Matxinadan parte hartu ondoren bere arbasoak bertara erbesteratuak izan zirelarik. 1910ean, ama eta anai-arrebekin Vilniusera joan zen bizitzera.
Armada Gorriaren aurka eta Polonia-Sobietar Batasuna Gerran gerran borrokatu zuen.
Bigarren Mundu Gerraren hasieran alemaniarrei aurre egin zien Poloniaren inbasioan. Poloniako Armada Sekretuaren sorreran parte hartu zuen. Bere burua eskaini zuen alemaniarrek harrapatzeko eta Auschwitzeko kontzentrazio-esparrura bidaltzeko. Barruan erresistentzia antolatu zuen eta txostenak egin zituen aliatuei bidaltzeko. Auschwitzetik ihes egin ondoren, Varsoviako matxinadan parte hartu zuen 1944an, eta alemaniarrek harrapatu zuten.
Gerra amaitu ondoren, Poloniako Gobernua Erbesteanekiko leiala izan zen. 1947an Poloniako erregimen komunistako polizia sekretuak atxilotu zuen. Torturatu eta exekutatu egin zuten 1948an.
* Datuak: Q315691
* Multimedia: Witold Pilecki / Q315691
# Nabar (argipena)

Nabar izan daiteke:
* Nabar, kolore argi eta ilunen nahasteaz osatua, kolore askotakoa (batzuetan arre);
* Nabar, izaera edo alde asko dituena;
* Nabar, goldearen hortza;
* Nabar-lore (Centaurea cyanus), landarea.
# Naomi Graetz

Naomi Graetz (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1943) idazle judu lesbiana eta feminista da.

## Ibilbidea

35 urtez ingelesa irakatsi zuen Graetzek Negeveko Ben Gurion Unibertsitatean.
Feminismoari buruzko ikastaroak ematen ditu, juduen testuen ikuspegi feministak irakatsiz.
Bere liburuetan, Bibliako emakumeak iturri postbiblikoetan goraipatzeko arrazoietako batzuk arakatzen ditu, preskribatutako rolei atxikitzen zaizkienean, baina haiek hitz egiten dutenean iturri midrashiko horiek beraiek gaitzesten dituzte.Juduen testuetan emazteari emandako tratu txarrei emandako erantzun errabinikoetan ere interesa agertzen du. Urte luzez idatzi zuen Bridgesen: A Jewish Feminist Journal izeneko egunkariak.

## Lanak

* Forty Years of Being a Feminist Jew (available on her website, 2018),
* Unlocking the Garden: A Feminist Jewish Look at the Bible, Midrash and God (Gorgias Press, 2005),
* The Rabbi’s Wife Plays at Murder (Shiluv Press, 2004),
* S/He Created Them: Feminist Retellings of Biblical Stories (Professional Press, 1993; second edition Gorgias Press, 2003),
* Silence is Deadly: Judaism Confronts Wifebeating (Jason Aronson, 1998).

## Erreferentziak

* ↑ «Naomi Graetz» Jewish Women's Archive.
* ↑ «Naomi Graetz | TheTorah.com» www.thetorah.com.
* ↑ Unlocking the Garden: A Feminist Jewish Look at the Bible, Midrash, and God. Gorgias Press, Piscataway..
* ↑ «Contributors» Bridges: A Jewish Feminist Journal 14 (2): 157–162. 2009 ISSN 1558-9552..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q119113198
# Guelmim-Oued Noun

Guelmim-Oued Noun (arabieraz: كلميم-وادي نون‎; frantsesez: Guelmim-Oued Noun) Marokoko hamabi eskualdeetako bat da. Lurraldearen hego-ekialdea Mendebaldeko Saharan dago, eta eremu horretako lur-zerrenda txiki bat Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoak administratzen du. Eskualdeak osotasun gisa 46.108 km²-ko eremua hartzen du eta 433.757 biztanle zituen 2014ko Marokoko erroldaren arabera. Eskualdeko hiriburua Guelmim da.

## Historia

Guelmim-Oued Noun 2015eko irailean sortu zuten, Sidi Ifni probintzia (lehenago Sus-Mas-Draa eskualdeko zati bat) Guelmim-Es Smara eskualde zaharreko hiru probintziekin fusionatzean.

## Geografia

Guelmim-Oued Noun Souss-Massa eskualdearekin egiten du muga ipar-ekialdean, eta Aaiun-Sakia El-Hamra eskualdearekin hegoaldean. Aljeriako Tinduf probintziarekin egiten du muga ekialdean, eta Mauritaniako Tiris Zemmour eskualdearekin ekialdean. Ipar-mendebaldean, hondartza birjinaren zati luzeek inguratzen dute kostalde atlantikoa. Eskualdea bitan zatituta dago Draa ibaiaren beheko ibaibideak (normalean lehorra), ekialdetik mendebaldera doanak. Guelmim hiriburua eta Oued Noun ibaia (arabieraz: واد نون‎, Wad Noun) iparraldean daude eta biek batera ematen diote izena eskualdeari. Marokoko harresiaren zati bat eskualdeko hego-ekialdeko muturrean dago: ekialdeko eremua Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoaren kontrolpean dago.
Guelmim-Oued Nounak lau probintzia hartzen ditu:
* Assa-Zag probintzia
* Guelmim probintzia
* Sidi Ifni probintzia
* Tan-Tan probintzia

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Décret fixant le nom des régions» Portail National des Collectivités Territoriales 2015eko otsailaren 20a.
* ↑ Coste, Christine. (2005eko abenduaren 7a). «Les plages blanches du Sahara» Le Monde.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19951051
* Multimedia: Guelmim-Oued Noun / Q19951051
# Oued Noun

Noun ibaia edo Oued Noun (arabieraz: واد نون‎, Wad Noun) iparraldeko Afrikako ibaia da, Saharaz iparraldetik azken ibaia iraunkorra dena. Marokoko hegoaldean dago, Guelmim inguruko eskualdean, Draa ibaitik 70 kilometro iparraldera. Antiatlaseko hegoaldeko hegaletik abiatzen da eta Ozeano Atlantikoan itsasoratzen da Foum Assakan.
Ifni espainiar probintzia zaharraren hegoaldeko muga izan zen. Bere bokaletik gertu espainiar portu bat- San Miguel de Asaca edo San Miguel de Saca izenekoa - zegoen, Kanariak konkistatzeko erabili zutena.
Sbouya eskualdeko herrixka bati eta inguruko eremuari ematen die izena.

## Ibaiadarrak

* Oued Houda
* Oued Das
* Oued Siyad

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Robert Rézette, The Western Sahara and the Frontiers of Morocco. (1975)., 54 or..
* ↑ (Ingelesez) Eric Heinze, M. Fitzmaurice. (1998). Landmark cases in public international law. , 107 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) Rumeu de Armas, Antonio. (1996). España en el África Atlántica. 1 Ediciones del Cabildo Insular de Gran Canaria.
* ↑ (Gaztelaniaz) Historia general de España y América: Los Trastámara y la unidad española, 1369-1517. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2834409
# Guelmim

Guelmim (arabieraz: كلميم‎, kulmīm, marokoar arabieraz: ڭلميم‎, gulmīm, Txantiloi:Lang-mey, Txantiloi:Lang-shi; gaztelaniaz: Egleimín), « Bab Sahra » edo «Saharako Atea» deitua, Marokoko hegoaldeko hiria da, Guelmim-Oued Noun eskualdeko hiriburua dena. Eskualdea hegoaldeko Marokoz (Souss-Massa eskualdetik hegoaldeko eremua) Mendebaldeko Saharako ipar-ekialdeaz osaturik dago. 2014an 187.808 biztanle zituen, eskualdeko handiena izanda. N1 eta N12 autobideek Guelmim eta gertuko Souss-Massa eskualdea lotzen dituzte.
Guelmim Asrirretik iparraldera dago. Hau karabansarai ospetsua izan zen eta baita Saharako tribu amazigen hiriburua ere. Biztanle gehienek taxelhiytez edo sahararren hassaniaz egiten dute.

## Klima

Basamortuko klima beroa du.
Datu klimatikoak (Guelmim (1991–2020)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 30.4 | 32.2 | 37.2 | 38.8 | 44.2 | 46.3 | 47.6 | 47.0 | 44.5 | 42.6 | 35.3 | 30.0 | 47.6 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 20.9 | 22.4 | 24.9 | 25.4 | 27.0 | 29.2 | 32.9 | 34.1 | 31.3 | 29.1 | 24.9 | 21.8 | 27.0 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 14.7 | 16.1 | 18.4 | 19.2 | 20.9 | 22.9 | 25.5 | 26.5 | 24.3 | 22.5 | 18.7 | 16.0 | 20.5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 8.5 | 9.8 | 11.7 | 13.0 | 14.7 | 16.5 | 18.1 | 18.9 | 17.4 | 15.9 | 12.4 | 10.0 | 13.9 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 0.7 | 1.3 | 4.0 | 6.0 | 7.4 | 10.2 | 13.4 | 13.2 | 9.2 | 7.2 | 3.0 | 1.6 | 0.7 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 13.4 | 16.6 | 16.8 | 5.5 | 2.8 | 0.6 | 0.1 | 2.9 | 5.2 | 11.6 | 22.2 | 21.2 | 118.9 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) | 2.5 | 2.8 | 2.6 | 1.2 | 0.4 | 0.2 | 0.0 | 0.6 | 0.5 | 1.6 | 2.5 | 3.1 | 18.0 |
| Iturria: NOAA ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Servicio Geográfico del Ejército, Instituto Geográfico Nacional. (1960). Mapa del Sáhara Español (1 de 2). .
* ↑ (Frantsesez) Haut Commissariat au Plan. (2015-4-8). POPULATION LÉGALE DES RÉGIONS, PROVINCES, PRÉFECTURES, MUNICIPALITÉS, ARRONDISSEMENTS ET COMMUNES DU ROYAUME D’APRÈS LES RÉSULTATS DU RGPH 2014. .
* ↑ (Ingelesez) National Oceanic and Atmospheric Administration. Guelmim Climate Normals 1991–2020. in: World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020)..
# Souss-Massa

Souss-Massa (arabieraz: أستان‎‎‎‎; taxelhiytez: ⵙⵓⵙ-ⵎⴰⵙⵙⴰ‎) Marokoko eskualde administratibo bat da, 2015eko lurralde-zatiketaren ondorioz sortua, 6 prefektura edo probintzia dituena. Eskualdeko hiriburua Agadir da.
Biztanleria nagusiki amazigeko bi eskualde izen hartzen ditu: Massa edo Masst (amazigeraz) kostaldeko zonalde txikiagoa, eta Souss delako eskualde zabalagoa (amazigeraz Tamazirt n Sus), ishelhiyen komunitateko amazigen lurra, taxelhiyt hizkuntzaren eremu tradizionala.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20652586
* Multimedia: Souss-Massa / Q20652586
# Eulogia Echaurren

Trinidad Eulogia Echaurren García-Huidobro (Santiago, 1830 – ibid, 1887ko apirilaren 27a) Txileko etxekoandrea izan zen, Federico Errázuriz Zañartu presidentearen emaztea, lehen dama gisa jokatu zuena.

## Bizitza goiztiarra

José Gregorio de Echaurren y Herrera eta Juana García-Huidobro y Aldunate-ren alaba zen.

## Ezkontza eta seme-alabak

Federico Errázuriz Zañarturekin ezkondu zen 1848ko abuztuaren 24an .
Ezkontzak hamalau seme izan zituen. Bere seme nagusia, Federico, Errepublikako presidentea ere izan zen (1896-1901), bere alaba María Germán Riesco Errázuriz Errepublikako presidentearen (1901-1906) emaztea zen, eta bere alaba Emilia Fernando Lazcano Echaurren senatari liberal nabarmenaren emaztea.

## Erreferentziak

* 1 2 Federico Errázuriz Zañartu (1825 - 1877).

## Kanpo estekak

* Eulogia Echaurren García-Huidrobro Genealog.cl.
* Datuak: Q5409445
* Multimedia: Eulogia Echaurren / Q5409445
# Luken Beitia

Luken Beitia Agirregomezkorta (Elgoibar, Gipuzkoa, 2004ko ekainaren 30a-) euskal herritar futbolaria da.

## Biografia

Erdiko atzelari lanetan aritzen da. Errealaren harrobian hazia da. Errealaren lehen taldearekin Rico Pérez zelaian egin zuen debuta 2024ko azaroaren 21ean Jove Españolen aurkako Errege Kopako neurketan. Lehen mailan egin zuen debuta 25.jardunaldian.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Berio | 3.F | 2021/22 | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Berio | 2.F | 2022/23 | 30 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 30 | 0 |
| Berio | 2.F | 2023/24 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Berio | Denera | Denera | 42 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 42 | 0 |
| Sanse | 1.F | 2023/24 | 19 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 0 |
| Sanse | 1.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Sanse | Denera | Denera | 19 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Real Sociedad | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 61 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 61 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ 0-5: La Real hace debutar a cinco potrillos mientras arrasa con comodidad al Jove
* ↑ Un debut liguero redondo para Luken Beitia

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.realsociedad.eus
* Fitxa
* Datuak: Q124218201
# Azido azelaiko

Azido azelaikoa edo azido nonanodioikoa, konposatu organikoa da, HOOC(CH$_2$)$_7$COOH. formula duena azido dikarboxilikoen klasekoa. Solido kristalino horixka da.. Etanoletan disolbagarria da. Narritagarria da.
Produktu natural gisa garian, zekalean eta garagarrean aurkitzen da. Halaber, giza larruazalean bizi den Malassezia furfur legamiak sortzen du normal-normal.

## Sintesia

Azido azelaikoa azido oleikoaren edo azido errizinoleikoaren oxidazioz sintetizatzen da.
${\ce {CH3(CH2)7CH=CH(CH2)7COOH ->[O3]2 HOOC(CH2)7COOH}}$

## Erabilera

Azido azelaikoa sintesi kimikoan usatzen da lakak, erretxina alkilikoak, adhesiboak, poliamidak eta beste konposatu batzuk ekoizteko.
Bestalde, medikuntzan aknea tratatzeko erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Azelaic Acid» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-02-24).
* ↑ (Ingelesez) «Azelaic acid» go.drugbank.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-24).
* 1 2 Lewis, R.J. Sr. (2007). Hawley's Condensed Chemical Dictionary 15th Edition. John Wiley & Sons, Inc, 113 or..
* ↑ (Ingelesez) «Azelaic acid topical Uses, Side Effects & Warnings» Drugs.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-24).
* Datuak: Q413504
* Multimedia: Azelaic acid / Q413504
# Kristoren Berpizkundearen eliza (Rabat)

Kristoren Berpizkundearen eliza (errusieraz: Церковь Воскресения Христова, translit.: Tserkov Voskresenia Khristova) Marokoko Rabat hiriburuan dagoen eliza ortodoxoa da, herrialdeko hiru eliza ortodoxo aktiboetako bat. Errusiako Eliza Ortodoxoaren jurisdikziopean dago eta 2021eko abenduaren 29tik Ipar Afrikako elizbarrutiari dagokio.

## Historia

Eulogio (Georgievski) metropoli-artzapezpikuaren oroitzapenen arabera, Rabateko parrokia ortodoxoa 1925ean sortu zen, baina lehen urteetan ez zuen elizarik izan. 1927an, Eulogio artzapezpikuak Barsanufio (Tolstukhin) apaiza Rabatera bidali zuen, errusiar komunitateak eskatuta. Urte berean Eglise orthodoxe et foyer russe au Maroc erakundea sortu zen. Rabateko parrokiak Maroko osoko errusiar ortodoxoak batzen zituen (1931ko datuen arabera, 280 familia inguru).
Eraikinaren lehen harria 1931ko uztailaren 6an jarri zen. 1932ko azaroaren 13an, Eulogio artzapezpikuak eliza sagaratu zuen Kristoren Berpizkundearen omenez.
2010-2011 urteetan, Moskuko ikono-margolariek hormak margotu zituzten.

## Iruditegia

* Kristoren Berpizkundearen eliza 2009an.
* 2012ko Larunbat santua.
* 2012ko Larunbat santua.
* Ama Birjina eta Ipar Afrikako santuak.
* San Martzelo eta San Kasiano.

## Erreferentziak

* ↑ (Errusieraz) «Журнал № 100» «Журналы Священного Синода от 29 декабря 2021 года» Русская Православная Церковь 2021-12-29 (Noiz kontsultatua: 2025-02-24).
* ↑ (Errusieraz) Евлогий (Георгиевский), митрополит. (1994). «Марокко» Путь моей жизни. Москва: Московский рабочий (Noiz kontsultatua: 2025-02-24).
* ↑ (Errusieraz) Кораев, Т. К. «Марокко» Православная энциклопедия (Noiz kontsultatua: 2025-02-24).
* 1 2 (Errusieraz) Сухов, Николай. (2016). «Эмиграция из России в Марокко в XX в.» Исторический формат (Noiz kontsultatua: 2025-02-24).
* ↑ (Errusieraz) «Храм Воскресения Христова. Г. Рабат, Марокко» Артель "Радость" (Noiz kontsultatua: 2025-02-24).