# Patricia Rodríguez Brennan

Patricia (Patty) Rodríguez Brennan (Bogota, Kolonbia, 1971) biologo ebolutiboa, irakaslea eta ikertzaile aitzindaria da Massachusettseko Mount Holyoke Collegen (AEB), besteak beste, emakumeen koeboluzio genitalean espezializatuta dago. Animalia ornodunen, bereziki emeen genitalen morfologiaren koeboluzioa aztertzen du. Historikoki tabua izan den gaia ikertzen duenez, ikerketak AEBko komunikabideen arreta handia jaso izan du, aldeko zein kontrako jarrera nabarmenak.
Brennek hauxe esan zuen:
   «Aniztasuna garrantzitsua da zientzietan. Emakume gisa, galdera batzuk egin ahal izan ditut ikuspegi oso beharrezkoa eman diotenak emakumeen ugalketa-biologiari buruzko gure azterketari, eta hala ezagutzaren hutsune batzuk bete ahal izan ditut.»
2025eko Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Eguna ospatzeko Elhuyar Fundazioak eta Cristina Enea Fundazioak «Otsailaren 11 erakusleihoak» ekimeneko 12 emakumeetako bat izan zen.

## Bizitza

Itsas Biologian lizentziatu zen jaioterrian, eta itsas ugaztunen bihotz-fisiologia ikasi zuen. Brennanek Cornelleko Unibertsitatean osatu zuen doktoretza, eta bertan Tinamus major-eko ugalketa-biologia eta ugalketa-sistema ikasi zituen, ostrukarekin lotutako Hego Amerikako hegazti basala. Denbora horretan, hegaztien kopulazio osteko hautespenean interesa garatu zuen, eta ahateen ezaugarri genitalei eta espermatikoei buruzko doktoretza osteko lanarekin jarraitu zuen. Gero, ornodunen eboluzio genitala ulertzera zabaldu dira haren interesak; bereziki, emakumeen morfologia eta koeboluzio genitala aztertzera. Umass Amherst-en ikerketa irakasle gisa lan egin zuen Mount Holyoke College-ko fakultatera batu aurretik.

## Lan ibilbidea

Patricia (Patty) Brennanek ornodunetako genitalen morfologiaren bilakaeran eta genitalen dibertsifikazioa bultzatzen duten mekanismoetan lan egiten du, bereziki sexu-gatazkan. Lizentziatu ostean, Galapagoetan hasi zen lanean, ikerketa-ontzi batean (R/V Odyssey).
Brennanen ikerketak arreta handia jaso du hedabideetatik eta asko interesatu da dibulgazioan eta hezkuntza publikoan, eta komunikazio zientifikoaren eta oinarrizko zientziaren defentsaren garrantziaren defendatzailea da (argitalpen zein hitzaldietan).

### Hasiera

Ahate pekindar baten zakila ikusi zuen lehen aldian, animaliaren tamainarekin alderatuta erraldoia zela erreparatuta, zera pentsatu zuen:
   "Eta, orduan, emeek zer? Zer dute zakil itzel horren ordez? Galdera hark ikerketa-arlo zabal baten lehen pausua izan zen: animalien baginak. Ordura arte inork gutxik erakutsi zuen interesik arlo horretan.

### Ikerketa

Emeen bagina aztertzeak sorpresa bat baino gehiago eragin zizkion faunako emeen sexualitatearen ikerkuntzan. Hainbat aurkikuntza egin ditu, hala nola, ahateek "bortxaketen kontra" duten mekanismoa edo izurde emeen klitoria.
Brennanek ikusi zuen zenbait espezietako emeek bortxazko kopula saihesteko eboluzionatu dutela, nahi ez duten ernalketa zailtzeko bagina bat izateraino: bortxaketen kontrako mekanismo moduko bat. Horren ondorioz, espezie horietako arren zakilek ere eboluzionatu dute, egokitzeko.
Orobat aurkitu zuen izurde emeen klitoria emakumeena bezain atsegin-emailea eta baliagarria zela. Izurdeen klitoriaren azterketa anatomikoek iradokitzen dute erekziogune oso garatua duela, oso sentikorra dela ukituen kitzikapenarekiko eta, seguru asko, funtzionala dela. Klitori hori handia denez eta bagina-zuloaren sarreran dagoenez, penetrazioan saihestezina da kitzikatzea.
Naturako emeen sexualitateaz oso gutxi ezagutzen da, arrenarekin alderatuta. Izan ere, lehen, gizonezkoak ziren ia ikertzaile guztiak, eta beren buruari egiten zizkioten galderak beste era batekoak ziren. Brennani eta beste ikertzaile emakumezko batzuei esker, orain jakina da ugalketara bideratutako sexualitatea ondo ikertzeko ezin dela baztertu ekuazioaren erdia, emeak; batzuetan, gainera, haiek dira benetako giltza.
   «Zientzialari askok zakilak aztertu dituzte, baina hutsune izugarria dago baginei buruz dugun ulermenean.»
Patricia Brennan aitzindaria da emeek faunan duten sexualitatearen ikerketan, eta haren aurkikuntzak ahateen “bibrazioen aurkako” mekanismotik hasi eta izurdeen klitorietaraino doaz.

## Emakumeak eta zientzia

2025ean 'Hazia erein' leloa izan zuen IX. Emakumeak Zientzian jarduerak. 35 erakundek egin zuten bat jarduera zientifiko-teknikoak gizonezkoen kontua diren ustea apurtu nahi zuen ekimena.
Antolatzaileen esanetan:
   «Ekintza txiki bakoitzak zientzian berdintasuna lortzeko bidean aldea markatu dezakeela nabarmendu eta azpimarrartu nahi dugu».
   «Irmoki uste dugu hitzaldi, tailer edo historia partekatu bakoitzak belaunaldi berriak inspiratzeko gaitasuna duela, eta urtean aste bakar batetik harago doan aldaketa ereiteko ahalmena duela».

### Emakume eta neska zientzialarien nazioarteko eguna

2025aren otsailaren 11n, bosgarren urtez Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Eguna ospatzeko, «Otsailaren 11 erakusleihoak» ekimena jarri zuten martxan Elhuyar Fundazioak eta Cristina Enea Fundazioak, eta Abanto-Zierbena, Arrasate, Arrigorriaga, Barakaldo, Bilbo, Durango, Elgoibar eta Irurako 218 saltokik hartu zuten parte, otsailaren 3tik 11ra.
Saltoki bakoitzak emakume zientzialari bati eskaini zion erakusleihoa. Zientzialariarekin lotutako ilustrazioak eta informazioa batzen zuten horma-irudiak jarri zituzten dendan, eta haren ikerketan inspiratuta apaindu zuten dendako erakusleihoa. Horrela, emakume zientzialarien bizitzaren eta lanaren dibulgatzaile bihurtu ziren dendariak, eta emakumeek zientziari egin zioten ekarpena ikusarazten lagundu zuten.

#### 2025

2025. urtean hauexek izan ziren 12 emakume eta neska zientzialari omenduak:
Euskal Herrikoak: Lurdes Ansa Maiz (Andoain, Gipuzkoa, 1961) material zientifikoen editoreburua; Maria Jesus Esteban Galarza (Alonsotegi, Bizkaia, 1955) matematikaria; Uxue Lazcano Dobao (Bergara, Gipuzkoa, 1995) biologo konputazionala.
Nazioartekoak: Amena Karimyan (Herat, Afganistan, 1996). Astronomoa, aktibista eta idazlea; Dorotea Barnés González (Iruñea, Nafarroa, 1904-2003) kimikaria; Halet Çambel (Berlin, Alemania, 1916-2014) Arkeologoa eta esgrimalaria; Harriet Martineau (Norwich, Erresuma Batua, 1802-1876) Ekonomialaria eta soziologoa; Jeanne Baret (La Comelle, Frantzia, 1740-1807) botanikaria; Margaret Crane (Indiana, AEB, 1941) publizista eta asmatzailea; Nawal El Saadawi (EKairo, Egipto, 1931-2021) medikua, idazlea eta aktibista; Patricia Rodríguez Brennan (Bogota, Kolonbia, 1971) biologo ebolutiboa; Suzuko Ainhoa Tamura (Aichi, Japonia, 1934-2015) hizkuntzalaria.

## Aintzatespenak

* 2025ean Emakume zientzailarien dibulgazio helburuaz «Otsailaren 11 erakusleihoak» izeneko ekimeneko partaideetako bat izan zen, Elhuyar Fundazioak eta Cristina Enea Fundazioak antolatua Abanto-Zierbena, Arrasate, Arrigorriaga, Barakaldo, Bilbo, Durango, Elgoibar eta Irurako 218 saltokiren laguntzaz.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 «10- Patricia Rodríguez Brennan» Bizilabe (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* 1 2 3 4 5 6 (Gaztelaniaz) «Patricia Brennan» Jornada sobre comunicación científica con perspectiva de género 2022-10-29 (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* 1 2 «Emakume zientzialariak argitara, leihoak irekitzeko egunean» Berria 2025-02-11 (Noiz kontsultatua: 2025-02-14).
* ↑ «12- Uxue Lazcano Dobao» Bizilabe (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) cristinaenea@donostia.eus, Cristina Enea Fundazioa |. «Mujeres en la ciencia, las eternas olvidadas que Fundación Cristina Enea desea recuperar en su próxima muestra | Noticias» Cristina Enea Fundazioa (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* ↑ (Ingelesez) «De clítoris y vaginas: Estudios de los genitales de las hembras en los vertebrados | Universidad del Rosario» urosario.edu.co (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Salas, Javier. (2022-03-05). «“Muchos científicos han estudiado penes, pero hay un vacío increíble en nuestro entendimiento de las vaginas”» El País (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* 1 2 3 A, J.. (2025-01-17). «'Hazia erein' lelopean izango da IX. Emakumeak Zientzian» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) Dominguez, Anabel. (2025-02-03). «Los comercios de Arrasate homenajean a las mujeres científicas, entre ellas la bergararra Uxue Lazcano Dobao» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) Martín, Susana. (2025-02-05). «Comercios de Arrigorriaga visibilizan a mujeres científicas» Deia (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* ↑ «[ARGAZKI GALERIA: Emakume zientzialarien lana, ikusezintasunetik argitara - Durango»] Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* 1 2 Lasa, Gaizka. (2025-02-03). «Lurdes Ansa eta Uxue Lazcano, emakume zientzilari omenduen artean» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).

## Kanpo estekak

* Audioa: Patricia Brennan, la bióloga que analiza la evolución de las vaginas. ¿Qué es la belleza? 2022 otsaila
* Datuak: Q132231428