OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Klomipramina

Klomipramina antidepresibo trizikliko bat da. Hainbat gaixotasun tratatzeko erabiltzen da, batez ere nahasmendu obsesibo-konpultsiboa. Ohikoa da ere hiperakusian, izu-nahasmenduan, depresio-nahasmendu larrian, trikotilomanian, gorputz dismorfikoaren nahasmenduan eta min kronikoan. Eragin nabarmena izan du eiakulazio goiztiarraren tratamenduan eta narkolepsiari lotutako kataplexian. Kataplexiaz gain, baliteke haluzinazio hipnanogiko eta hipnoponpikoetan eragina izatea, baina ez dago hain ebidentzia sendoa. Beste antidepresibo batzuetan bezala, suizidio arriskua areagotu dezake 25 urtetik beherakoen artean, gutxienez tratamenduaren lehenengo asteetan.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «ClomiPRAMINE Monograph for Professionals» Drugs.com (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Ingelesez) Swedo, Susan E.; Leonard, Henrietta L.; Rapoport, Judith L.; Lenane, Marge C.; Goldberger, Erica L.; Cheslow, Deborah L.. (1989-08-24). «A Double-Blind Comparison of Clomipramine and Desipramine in the Treatment of Trichotillomania (Hair Pulling)» New England Journal of Medicine 321 (8): 497–501. doi:10.1056/NEJM198908243210803. ISSN 0028-4793. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Ingelesez) Adebayo, Kazeem Olaide; Gureje, Oye; Nuhu, Tajudeen Folorunsho. (2012-11). «Body Dysmorphic Disorder in a Nigerian Boy Presenting as Depression: A Case Report and Literature Review» The International Journal of Psychiatry in Medicine 44 (4): 367–372. doi:10.2190/PM.44.4.f. ISSN 0091-2174. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Ingelesez) Dauvilliers, Yves; Siegel, Jerry M.; Lopez, Regis; Torontali, Zoltan A.; Peever, John H.. (2014-07). «Cataplexy—clinical aspects, pathophysiology and management strategy» Nature Reviews Neurology 10 (7): 386–395. doi:10.1038/nrneurol.2014.97. ISSN 1759-4758. PMID 24890646. PMC PMC8788644. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ Chen, C. N.. (1980). «The use of clomipramine as an REM sleep suppressant in narcolepsy» Postgraduate Medical Journal 56 Suppl 1: 86–89. ISSN 0032-5473. PMID 7393833. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58713
* Multimedia: Clomipramine / Q58713
# B3 bitamina

B3 bitamina, niazina, azido nikotinikoa edo PP bitamina ere deitua, C$_6$H$_5$NO$_2$ formula duen bitamina hidrodisolbagarria da, prozesu katabolikoetan zeregin garrantzitsua betetzen duena.
Niazinatik abiatuta funtsezko bi koentzima sintetizatzen dira: NAD eta NADP. B3 bitaminak, beraz, parte hartzen du bi koentzima horien sintesian, molekula aitzindaria baita.

## Funtzioak

Bitamina honek zenbait hormona esteroideen sintesian parte hartzen du (giltzurrungaineko guruinek jariaturikoak).
Bestalde, NAD eta NADP koentzimen molekula aitzindaria denez, funtsezkoa da gluzido, lipido eta protidoen prozesu katabolikoetan.

## Janari-iturriak

Landare zein animali-janarietan ugaria da: legamietan, onddoetan, frutan, lekaleetan, esnean, gibelean eta okelan, besteak beste.

## Beharrizanak eta gabezia

Gomendatutako dosia, egunero, adina eta egoeraren araberakoa da: 2-12 mg umeengan, 14-16 mg helduengan eta 18 mg haurdun dauden emakumeengan.
Bitamina honen gabeziak pelagra izeneko gaitza sortzen du. Gaitz honek digestio-aparatuari eragiten dio (sabeleko mina, beherakoak...), eta baita larruazalari (dermatitis, azal gorria...) eta nerbio-sistemari ere (insomnioa, depresioa...).

## Erabilera terapeutikoa

Larruazaleko lehortasuna eragiten duenez, niazina pomada moduan erabiltzen da aknearen aurkako tratamenduan, erabilera topikoan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2009]
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [1991]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30715691
* Multimedia: Niacin / Q30715691
# Zuklopentixol

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Zuklopentixola eragin farmakologiko neuroleptiko motako farmako antipsikotiko tipikoa da, tioxantenoen taldekoa.
1961ean sortua, normalean eskizofreniaren tratamendurako erabiltzen dute. Beste nahasmendu psikotiko batzuetan ere erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Farmakoak Hiztegia] [2022]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q228143
* Multimedia: Zuclopenthixol / Q228143
# Kolekaltziferol

Kolekaltziferola edo D$_3$ bitamina D bitaminaren mota bat da. Ezinbestekoa da kaltzioa eta fosforoa hezurretan finkatzeko. Organismoak bi bidetatik lor dezake: larruazaleko sintesia, eguzki-argiaren izpi ultramoreek 7-dehidrokolesterolean eragiten duten ekintzagatik, edo digestio-bidea, hura duten elikagaiak hartuz. Kolekaltziferola, gibelean hidroxilazio bidez, 25-hidroxikolekaltziferol (kaltzidiola) bihurtzen da. Hau, berriz ere, giltzurrunean hidroxilatzen denean, 1-25 dihidroxikolekalziferola (kaltzitriola) sortzen du. D bitaminaren eskasia prebenitzeko sendagai gisa erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ D bitamina. in: ZTH zientzia eta teknologiaren hiztegi entziklopedikoa..
* ↑ «D bitamina helduengan: gainbaloratuta dago?» NFAC: 2..
* ↑ (Ingelesez) Coulston, Ann M.; Boushey, Carol; Ferruzzi, Mario. (2013). Nutrition in the Prevention and Treatment of Disease. Academic Press, 818 or. ISBN 9780123918840..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q139347
* Multimedia: Cholecalciferol / Q139347
# Santio belar

Santio belarra edo milazuloa (Hypericum perforatum) Hiperikazeoen familiako belar landare zuzen adartsua da, 30-90 cm luzea, sortako lore horiak eta elkarren aurka antolatutako hosto txiki luzaranak dituena. Asiki-belarra izenaz ere ezagutzen da. Oso iparraldeko uharteetan izan ezik Europako beste lurralde guztietan hazten da, tontor eguzkitsuetan, sasi artean eta basoetako argi guneetan batez ere. Santio egunez baserrietako ate alboetan jarri izan da Euskal Herriko zenbait eskualdetan.
Hiperforina duenez, sendabelar ezaguna da, ezaugarri antidepresibo, bakterio-kontrako eta antioxidatzaileak dituena.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Klingauf, P; Beuerle, T; Mellenthin, A; El-Moghazy, SA; Boubakir, Z; Beerhues, L. «Biosynthesis of the hyperforin skeleton in Hypericum calycinum cell cultures» Phytochemistry 66 (2): 139-45. doi:10.1016/j.phytochem.2004.11.003. PMID 15652570..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158289
* Multimedia: Hypericum perforatum / Q158289
* Espezieak: Hypericum perforatum
# Klorfenamina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Klorfenamina edo klorfeniramina (klorfenamina maleatoa) H1 errezeptoreen botika antagonista gisa erabiltzen den konposatu kimiko bat da. Propilaminatik eratorriko lehen belaunaldiko antihistaminiko bat da, muskulu lisoan, nerbio-sistema zentralean, endotelio baskularraren eta bihotzaren zeluletan dauden H1 errezeptorengatik, histaminarekin lehiatzen dena.
Koadro alergikoetan errinitisa, errinorrea, urtikaria, doministikua, begi, sudur eta eztarriko azkura, intsektuen ziztadak, huntz pozoitsua eta janariek edo kosmetikoek eragindako beltzuneak arintzeko erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Maroof, Kashif; Zafar, Farya; Ali, Huma; Korai, Ubaidullah; Shareef, Huma. (2012). «Chlorpheniramine maleate: an effective antiallergic agent» (pdf) Baqai J Health Science (Karatxi) 15 (2): 35-38..
* ↑ zureautoeskola.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q420133
* Multimedia: Chlorphenamine / Q420133
# Klotrimazol

Klotrimazola infekzioak (gizakienak zein beste animalia batzuenak) tratatzeko erabiltzen den sendagai antifungikoa da, hala nola legamien bidezko bagina-infekzioak, ahoko kandidiasia eta dermatofitosia (ezkabia). Atleta-oina eta iztaiko ezkabia tratatzeko ere erabiltzen dute. Askotan betametasonarekin batera erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Gipuzkoako Sendagileen Elkargo Ofiziala. Hiztegia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q413546
* Multimedia: Clotrimazole / Q413546
# Kinidina

Kinidina agente antiarritmiko gisa jarduten duen sendagai bat da eta, kimikoki, kininaren estereoisomero bat da, kinaren zurtoinen eta sustraien azal disekatuaren jatorrizko deribatua . Bihotz-maiztasun anormalaren eta bihotz-erritmoko beste nahasmendu batzuen tratamenduan adierazten da, bihotza jarduera elektriko anormalarekiko erresistenteagoa eginez.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Quinidine: MedlinePlus medicinas» medlineplus.gov (Noiz kontsultatua: 2023-03-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q412496
* Multimedia: Quinidine / Q412496
# Kinina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Kinina kina azaletik ateratzen den gai mikatza da, sukarraren aurkako sendagai gisa erabiltzen dena. Malaria sortzen duen Plasmodium falciparum protozooa erasotzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Esu, E; Effa, EE; Opie, ON; Uwaoma, A; Meremikwu, MM. (2014-9-11). «Artemether for severe malaria» The Cochrane database of systematic reviews 9: CD010678. PMID 25209020..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189522
* Multimedia: Quinine / Q189522
# Haloperidol

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Haloperidol eragin farmakologiko neuroleptiko motako farmako antipsikotiko tipikoa da, butirofenonen parte dena. Eskizofrenia eta beste gaixotasun mental batzuk tratatzeko XX. mendean erabili zuten lehen sendagaietako bat da.

## Historia

Paul Janssenek 1958an aurkitu zuen haloperidola. Belgikako Janssen Pharmaceutica enpresako laborategietan petidinatik (meperidina) sintetizatu eta lehen saiakuntza klinikoetarako aurkeztu zuen, urte horretan bertan.

## Akzioa

Garuneko dopamina hargailuen blokeatzaile ez-selektiboa da, dopaminak nahasmendu psikotikoetan duen jarduera handitzeaz gain, motore estrapiramidala ere eragiten du; berandu gara daiteke hartzaile horien etengabeko blokeoaren ondorioz epe luzeko tratamenduetan diszinesia berantiarra azaltzen duen hipersentikortasuna.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Farmakoak Hiztegia] [2022]
* ↑ (Ingelesez) Haloperidol. The American Society of Health-System Pharmacists.
* ↑ (Ingelesez) Sneader, Walter. (2005). Drug discovery : a history. Chichester: Wiley, 124 or. ISBN 978-0-471-89979-2..
* ↑ (Ingelesez) Ravina, Enrique. (2011). The evolution of drug discovery: from traditional medicines to modern drugs. (1. argitaraldia) Weinheim: Wiley-VCH, 62 or. ISBN 978-3-527-32669-3..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q251347
* Multimedia: Haloperidol / Q251347
# Klozapina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Klozapina eragin farmakologiko neuroleptiko motako farmako antipsikotiko atipikoa da.

## Historia

1950eko hamarkadaren amaieran sortua, laster bere ezaugarri bereziak nabarmendu ziren: kontrako efektu neurologiko estrapiramidalen tasa txikia (dardara eta parkinsonismoa) eta eraginkortasun handiagoa beste antipsikotiko batzuen aurrean. Hala ere, beste maila batzuetan ondorio kaltegarri ugari dituen farmakoa da (sedazio handia, pisu-igoera, tentsio arterialaren jaitsiera, hiltzeko arriskua duen hipertriglizeridemia eragin dezaketen triglizeridoen igoera, etab.) eta 1970eko hamarkadaren hasieran Finlandian eta Estatu Batuetan heriotza eragin zuten agranulozitosi kasu batzuekin lotu zen. Hori dela eta, herrialde askotan merkatutik erretiratu zen, eta 1980ko hamarkadaren amaiera arte ez zen erabaki terapeutika psikiatrikorako berreskuratzea, eraginkortasun eta tolerantzia profil berezia baitzuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Farmakoak Hiztegia] [2022]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q221361
* Multimedia: Clozapine / Q221361
# Buprenorfina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Buprenorfina opioide erdi sintetikoa da, modulatzaile misto agonista–antagonista dosi altuetan opioaren eratorrien menpekotasuna tratatzeko erabiltzen dena, dosi baxuagoetan min akutu moderatua arintzeko eta are baxuagoetan min kroniko moderatua.

## Erabilpen terapeutikoa

Klasikoki, buprenorfina erabili izan da metadona bezala heroina eta beste opiazeoen adikzioa sendatzeko, ahotik hartuta. Antzeko albo-ondorioak ditu metadonarekin konparaturik, baina arnas-depresio eta sedazio gutxiago eraginez.
Horretaz gain, minbizi, lokomozio-aparatuaren gaixotasun eta beste eritasun kroniko batzuen mina tratatzeko ere erabiltzen da, eta hartzeko modurik ohikoena txaplataren bidez izaten da, 72 ordutik behin.

## Eragin desiragaitzak

Sarrien agertzen diren buprenorfinaren albo-ondorioak honakoak dira, familia honetako beste botika batzuekin gertatzen den moduan:
* Gorakoak
* Idorreria
* Logura
* Astenia
* Disnea

## Ikus, gainera

* Fentanilo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q407721
* Multimedia: Buprenorphine / Q407721
# Ziklosporina

Ziklosporina botika immunosupresorea da, organoen transplanteetan batik bat erabiltzen dena errefusaren fenomenoa saihesteko. Immunosupresore guztien antzera, ziklosporinak immunitate-sistemaren jarduera moteltzen du.
Botika hau MOE-ren "funtsezko botiken" zerrendan agertzen da.
Transplanteen errefusa saihesteko ez ezik, ziklosporina hainbat gaitz autoimmuneren tratamenduan ere erabiltzen da.
Lurzoruko onddo batek (Tolypocladium inflatum) ekoizten du modu naturalean ziklosporina. 1971ean onddo horretatik isolatu zen, baina bere erabilera terapeutikoa 1980ko hamarkadaren hasieran abiatu zen.
Bere egitura kimikoari dagokionez, 11 aminoazidoak dituen peptido zikliko berezia da. Berezia, aminoazido horietako bat D-aminoazidoa delako, eta baita erribosometan sintetizatzen ez den peptido bat ere badelako
Aho bidetik hartu ohi da. Bere jarduerari dagokionez, T linfozitoen eginkizuna moteltzen du modu selektiboan; B linfozitoen jarduerari, aldiz, ez dio eragiten. Horrek esan nahi du errefusarekin lotuta dagoen erantzun immunea murrizten duela, antigorputzen bitartez bideratzen dena gutxiago aldatuz. T linfozitoek minbiziaren prebentzioan funtsezko zeregina betetzen dutenez (tumore baten zelula minbizidunak ezagutu eta suntsitzen dituztelako), ziklosporina luzaro hartzeak minbizi batzuk pairatzeko arriskua areagotu egiten du.
Dituen albo-ondorio ugariak direla-eta (infekzioak harrapatzeko joera eta minbizia garatzeko arriskua, besteak beste) ziklosporina kontrol mediko zorrotz baten menpe hartu behar da beti.

## Erreferentziak

* ↑ WHO Model List of Essential Medicines World Health Organization, 23rd list, 2023
* ↑ Cyclosporine The American Society of Health-System Pharmacists
* ↑ Ciclosporina AEP, Asociación Española de Pediatría, 2020-10-1ean
* ↑ Borel JF, « History of the discovery of cyclosporin and of its early pharmacological development », Wien. Klin. Wochenschr., vol. 114, no 12,‎ 2002, 433-7 orr.
* ↑ Ingraham, J., Ingraham, C.: Introducción a la microbiología Vol. II, Ed. Reverté (1998), 439 orr. ISBN: 84-291-1871-3
* ↑ Ingraham, J., Ingraham, C.: Introducción a la microbiología Vol. II, Ed. Reverté (1998), 439 orr. ISBN: 84-291-1871-3
* Datuak: Q367700
* Multimedia: Ciclosporin / Q367700
# Bupropion

Bupropiona, lehen anfebutamona deitua, propietate psikoestimulatzaileak dituen sendagaia da, antidepresibo gisa eta tabakismoa tratatzeko erabiltzen dutena. Klorpropiofenonaren deribatu bat da, dopaminaren eta noradrenalinaren errekaptazio neuronala inhibitzen duena.
Ahoko lehortasuna, goragalea, idorreria, insomnioa, antsietatea, dardarak eta gehiegizko izerditzea dira bupropionaren ondorio kaltegarri ohikoenak, plazeboarekiko alderik handienarekin. Presio arterialaren igoera nabarmena da. Bigarren mailako ondorio arraroak baina larriak konbultsioak, gibeleko toxikotasuna, psikosia eta gaindosi-arriskua dira. Haurdunaldian bupropioia erabiltzea sortzetiko bihotzeko akatsen probabilitate handiagoarekin lotuta egon daiteke.

## Egitura kimikoa

Kimikoki fenetilamina bat da, eta estrukturalki aminozetonekin eta anfetaminekin ahaidetuta dago. Bere ekintza desinhibitzaileak edo estimulatzaileak, ziurrenik, molekula psikoestimulatzaile indartsuekin erlazionatuta daude, metkatinona eta metanfetamina kasu.

## Ekintza-mekanismoa

Bupropioia aminozetona bat da, , dopamina eta noradrenalina neuronalki birgaitea ahulki eragozten duen depresioaren aurkako feniletilamina bat.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Farmakoak Hiztegia] [2022]
* ↑ (Ingelesez) Patel, Krisna; Allen, Sophie; Haque, Mariam N.; Angelescu, Ilinca; Baumeister, David; Tracy, Derek K.. (2016-4). «Bupropion: a systematic review and meta-analysis of effectiveness as an antidepressant» Therapeutic Advances in Psychopharmacology 6 (2): 99–144. doi:10.1177/2045125316629071. ISSN 2045-1253. PMID 27141292. PMC 4837968..
* ↑ (Ingelesez) Wilens, Timothy E.; Hammerness, Paul G.; Biederman, Joseph; Kwon, Anne; Spencer, Thomas J.; Clark, Sarah; Scott, Megan; Podolski, Amy et al.. (2005-02-15). «Blood Pressure Changes Associated With Medication Treatment of Adults With Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder» The Journal of Clinical Psychiatry 66 (2): 0–0. ISSN 0160-6689..
* ↑ (Ingelesez) De Vries, Courtney; Gadzhanova, Svetla; Sykes, Matthew J.; Ward, Michael; Roughead, Elizabeth. (2021-03-01). «A Systematic Review and Meta-Analysis Considering the Risk for Congenital Heart Defects of Antidepressant Classes and Individual Antidepressants» Drug Safety 44 (3): 291–312. doi:10.1007/s40264-020-01027-x. ISSN 1179-1942..
* ↑ (Ingelesez) PubChem. Bupropion. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Golan E., David. (2017). Principios de farmacología. Lippincott, 245 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q834280
* Multimedia: Bupropion / Q834280
# Sesamo

Sesamoa (Sesamum indicum) pedaliazeoen familiako landare belarkara da, metro bete inguru luzea, hazi oliotsuak, jateko onak, dituena. Zurtoin sendo zuzena, lantza-egiturako hosto zerradun berde ilunak, txandaka antolatuak, eta titare-itxurako loreak, zuriak nahiz arrosak, ditu. Jatorriz Asiakoa (Indiakoa) edo Afrikako ekialdekoa da, baina Ekialde Hurbileko lurralde gehienetan, Mexikon, Venezuelan, Kolonbian eta Nikaraguan ere lantzen da gaur egun. Sesamo-haziekin olio preziatua egiten da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2763698
* Multimedia: Sesamum indicum / Q2763698
* Espezieak: Sesamum indicum
# Sulkonazol

Sulkonazola edo IUPAC-en nomenklaturaren arabera 1-[(2R)-2-[(4-klorofenil)metilsulfanil]-2-(2,4-diklorofenill)etill]imidazola botika moduan usatzen den konposatu organikoa da C$_{18}$H$_{15}$Cl$_3$N$_2$S formula duena.
Onddoen kontrako botika topiko hau imidazolaren familiakoa da eta disolbaturik edo krema moduan usatzen da. Atleta-oinaren, ezkabiaren, iztaiko ezkabiaren eta pitiriasi aldagarriaren moduko larruazaleko infekzioak tratatzeko erabiltzen da, normalean nitrato moduan.
Covid-19a tratatzeko eta SARS-CoV-2aren bidezko infekzioa eragozteko ikertzen ari diren botiken artean sulkonazolak emaitza oso onak eman ditu, nahiz eta oraindik goiz den bere erabilera teraupeutikoa aldarrikatzeko.

## Eragite-mekanismoa

Sulkonazolak, imidazolaren beste beste deribatu batzuek bezala, P450 zitokromoaren mendeko sistema entzimatikoekin elkarreragiten du, eta horrek lanosterolaren metabolismoa oztopatzen du (14-desmetilazioa zailtzen du) ergosterol-kontzentrazioa txikiaraziz, eta, ondorioz, esterol anomaloak metatzen dira (14-alfametilatutako esterolak). Onddoen paretetarentzat ergosterola inportanteagoa denez giza zelulen paretetarentzat baino eta haiek azolekiko duten afinitatea aintzat harturik esplikatzen da sulkonazolaren eragin selektiboa. Ergosterola faltan izateak onddoen mintzen permeabilitatea aldarazten du eta, ondorioz, zelula barneko organuluen desegituraketa produzitzen da eta zelulen zatiketa-ahalmena murrizten da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Sulconazole» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2021-08-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Gipuzkoa, Noticias de. «Sulconazol: la 'pomada' que podría frenar al covid» www.noticiasdegipuzkoa.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-10).
* ↑ Telleria, Beñat Mujika. ««Gure aurkikuntza txertoen osagarri izan daiteke»» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-08-20).
* ↑ (Gaztelaniaz) Fortún Abete, J.. (1998). Antifúngicos: azoles, imidazoles,triazoles. Medicine 7(91).
* ↑ (Ingelesez) Rippon, J.W.. (1986). A new era in antimycotic agents. Arch. Dermatol.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2392530
* Multimedia: Sulconazole / Q2392530
# Klorokina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Klorokina edo klorokinina malariaren tratamenduan erabiltzen den sendagaia da, Hans Andersagek 1934an aurkitu zuena. Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaien zerrendan dago. Aurkitu zenean, aurrerapauso handia eman zen, merkea eta eraginkorra zelako. Asko erabili da, baina gizakian malaria eragiten duten lau Plasmodium espezieek, ordea, erresistentzia garatu dute.

## Erreferentziak

* ↑ World Health Organization Model List of Essential Medicines. 21st List. 2019. apps.who.int (Noiz kontsultatua: 2020-3-22).
* ↑ Roa Zubia, Guillermo; Galarraga Aiestaran, Ana. Malariaren errudunen genomak agerian. Elhuyar aldizkaria, 2002ko azaroak 1, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-3-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q422438
* Multimedia: Chloroquine / Q422438
# Erritonabir

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Erritonabirra proteasaren inhibitzaileen familiako antirretrobirala da. Lopinabirrarekin eta lamibudinarekin batera subterapeutiko gisa erabiltzen dute, GIB-1 eta GIB-2 bidez infektatutako pazienteentzako terapia antirretrobiral oso supresiboan.

## Ekintza-mekanismoa

Medikamentu hau terapia konbinatuan erabiltzen da GIBaren karga birala murrizteko proteasa inhibituz, nahiz eta duela gutxi P450 3A4 edo CYP3A zitokromoaren inhibitzaile gisa ere erabiltzen den. Zitokromoak erretrobirusaren aurkako beste sendagai batzuk katabolizatzen ditu, hala nola lopinabirra, eta, beraz, sendagaiaren kontzentrazioa odolean eta organismoan duen potentzialtasunean mantentzen du.

## Administrazio-bidea eta albo-ondorioak

Ahotik ematen da, elikagaiekin batera. Ondorio kaltegarri nagusia hipergluzemia da, intsulinaren bitartekariak inhibitzen baititu, eta, ondorioz, 1. motako diabetes mellitusa duten gaixoei arazoak eragin diezazkieke.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Farmakoak Hiztegia] [2022]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q422618
* Multimedia: Ritonavir / Q422618
# Hidroxizina

Hidroxizina botika antihistaminiko bat da, batez ere Atarax izen komertzialarekin saltzen dena. Hazkura, antsietatea eta goragalearen tratamenduan erabiltzen da, baita zinetosi kasuetarako ere. Ahoz bidez edo muskulu-injekzio bidez hartzen da.
Bere albo-kalteak logurea, buruko mina eta aho lehorra izaten dira. QT luzearen sindromea luza dezake kasu gutxitan. Ez dago haurdunaldi eta edoskitzean segurua ote den argi. Hidroxizinak histaminaren efektuak blokeatzen ditu. Piperazinaren familiako lehen-belaunaldiko antihistaminikoa da.
1956an Union Chimique Belgek garatu zuen eta, urte horretan bertan, Pfizerrek saltzeko baimena lortu zuen AEBn. Herrialde horretan gehien eskaintzen den 78. botika da, 10 milioi preskripzio baino gehiagorekin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «HydrOXYzine Monograph for Professionals» Drugs.com (Noiz kontsultatua: 2021-06-30).
* ↑ BNF 74 : September 2017-March 2018.. 2017 ISBN 0-85711-319-4. PMC 1007245090. (Noiz kontsultatua: 2021-06-30).
* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Hydroxyzine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2021-06-30).
* ↑ (Ingelesez) Shorter, Edward. (2008-10-28). Before Prozac: The Troubled History of Mood Disorders in Psychiatry. Oxford University Press ISBN 978-0-19-970933-5. (Noiz kontsultatua: 2021-06-30).
* ↑ «The Top 300 of 2021» clincalc.com (Noiz kontsultatua: 2021-06-30).
* ↑ «Hydroxyzine - Drug Usage Statistics, ClinCalc DrugStats Database» clincalc.com (Noiz kontsultatua: 2021-06-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q421937
* Multimedia: Hydroxyzine / Q421937