OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Andoni Zubiaurre

Andoni Zubiaurre Dorronsoro (Ordizia, Gipuzkoa, 1996ko abenduaren 4a-) euskal herritar futbolaria da. Atezain gisa jokatzen du.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Berio | 3. | 2015/16 | 11 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 11 | 0 |
| Berio | 3. | 2016/17 | 20 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 20 | 0 |
| Berio | Denera | Denera | 31 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 31 | 0 |
| Sanse | 2.B | 2016/17 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 4 | 0 |
| Sanse | 2.B | 2017/18 | 31 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 31 | 0 |
| Sanse | 2.B | 2018/19 | 28 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 28 | 0 |
| Sanse | 2.B | 2019/20 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 4 | 0 |
| Sanse | Denera | Denera | 67 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 67 | 0 |
| Cultural Leonesa | 2.B | 2020/21 | 23 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 0 |
| Cultural Leonesa | Denera | Denera | 23 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 0 |
| Sanse | 2. | 2021/22 | 21 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 21 | 0 |
| Sanse | Denera | Denera | 21 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 21 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 2022/23 | 0 | 0 | 1 | 0 | - | - | 0 | 0 | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Real Sociedad | Denera | Denera | 0 | 0 | 1 | 0 | - | - | 0 | 0 | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Eldense | 2. | 2023/24 | 10 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 10 | 0 |
| Eldense | Denera | Denera | 10 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 10 | 0 |
| Mirandes | 2. | 2023/24 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Mirandes | Denera | Denera | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Eldense | 2. | 2024/25 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Eldense | Denera | Denera | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Johor Darul Takzim | 1. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Johor Darul Takzim | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 152 | 0 | 2 | 0 | - | - | 0 | 0 | - | - | - | - | 154 | 0 |

## Kanpo estekak

* Fitxa
* Datuak: Q66382817
* Multimedia: Andoni Zubiaurre / Q66382817
# Ivan Barannikov

Ivan Timofeievitx Barannikov (errusieraz: Иван Тимофеевич Баранников; 1921–1941), Tymlatken (koriakeraz: Тымлаткэн) koriakerazko izenez ere ezaguna, sobietar idazle, folklorista eta itzultzailea izan zen, koriakerazko lehen idazleetako bat izateagatik ezaguna.

## Bizitza

Ivan Barannikov 1921ean jaio zen Pakhtytkuvaiam kanpamentuan, Anapka herritik gertu. 1931n, aitak eskatuta, Kitxiginoko eskolan ikasten hasi zen. 1939an Komsomol erakundeko kide egin zen. Urtebete geroago Leningradera joan zen Iparraldeko Herrien Institutuan ikastera. Lehen mailako ikasle zelarik, Sergei Stebnitski hizkuntzalari eta etnografoaren zuzendaritzapean, koriak folklorea biltzen hasi zen. Besteak beste, bere amonak kontatu zizkion ipuinak eta kondairak jaso zituen, Kuikynniaku erroiaren eta haren seme Ememkuti buruzkoak. 1940an Amamkhatlymnylo (koriakskie skazki ob Ememkute) izeneko bilduma kaleratu zuen. Gainera, sobietar literaturako hainbat lan koriakerara itzuli zituen, Mikhail Zostxenkoren Rasskazy o Lenine barne.
Ustez Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen eta 1941ean hil zen Leningradeko guduan.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2025-02-13).
* ↑ (Errusieraz) Комановский, В. Л. «Корякская литература» Краткая литературная энциклопедия (КЛЭ) (Noiz kontsultatua: 2025-02-13).
* 1 2 (Errusieraz) Огрызко, Вячеслав. (1998). «Иван Тимофеевич Баранников» Писатели и литераторы малочисленных народов Севера и Дальнего Востока: биобиблиографический справочник, Часть 1. Москва: Концерн "Литературная Россия", 95 or. ISBN 5780900051. (Noiz kontsultatua: 2025-02-13).
* ↑ (Ingelesez) Golubchikova, V. D.; Khvtisiashvili, Z. I. (2005). «Barannikov Ivan Timofeyevich» Practical Dictionary of Siberia and the North. Moscow: European Publications, 78 or. ISBN 5987970024. (Noiz kontsultatua: 2025-02-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24010786
# Tasmaniako tigre

Tasmaniako tigrea, Tasmaniako otsoa edo otso martsupiala (Thylacinus cynocephalus) Holozenoko martsupial haragijalea izan zen, Australia, Tasmania eta Ginea Berrian bizi zena. Bizirik harrapatu zen azken alea Tasmanian izan zen, 1933an, eta handik hiru urtera Hobarteko (Tasmania) zoologikoan hil zen. Thylacinus generoko azken espeziea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Harris. (1808). 9 Trans. Linn. Soc. London, 174 or..

## Kanpo estekak

* euskalnatura.net: Tasmaniako tigrearen geneak bizirik
* (Ingelesez) Tasmaniako tigreari buruzko film laburrak
* Datuak: Q123102
* Multimedia: Thylacinus cynocephalus / Q123102
* Espezieak: Thylacinus cynocephalus
# Zenturia

Zenturia (latinez: centuria, pluralean, centuriæ) Antzinako Erromako unitate militar txikiena zen, 100 bat gizonek osatutakoa (hortik izena), zenturioi baten buruzagitzapean. Baina kopuru hori izena eman bazion ere, zenturiaren tamaina aldatu egin zen aurrerago, eta K.a. I. mendetik aurrera, eta garai inperialaren parte handienean, ohiko zenturia 80 gizonek osatzen zuten, eta batzuetan, 60 gizonek bakarrik osatu zezaketen
Halaber, zenturia batek bozketa-unitate bat osatzen zuen, gorputz zibikoa Marteren Zelaian zenturiatar komizioetan (Comitia Centuriata) biltzen baitzen, eta zerga jasotzeko unitate fiskal bat ere bazen, soldaduen saldoa finantzatzeko tributua ordaintzeko erabiltzen zena.
Lurraren azalera neurtzeko unitate erromatar bat ere izendatzen zuen: 1 centuria = 100 heredia (706 eta 710 metro koadro bitartean).

## Erreferentziak

* ↑ {{en} The Cambridge History of Greek and Roman Warfare. .
* ↑ (Ingelesez) D’Amato, Raffaele; Rava, Giuseppe (ilustratzailea). (2011). Roman Centurions 753–31 BC: The Kingdom and the Age of Consuls. : 470 (Men-at-Arms). Osprey Publishing ISBN 9781849085410..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191306
# Gràcia pasealekua

Gràcia pasealekua (ofizialki eta katalanaz Passeig de Gràcia) Kataluniako Bartzelona hiriburuko etorbide nagusienetako bat da. Etorbidea hiriaren erdigunean kokatuta dago, Eixample barrutiko Dreta de l'Eixample auzoan, eta bere hegoaldean dagoen Katalunia enparantza iparraldean dagoen Gràcia kale nagusiarekin lotzen du.
Bertaratzeko Gràcia pasealekua (2,3,4, lineak) eta Diagonal-Provença (3 eta 5 lineak) metro geltokiak daude. ADIFen geltoki bat ere bada, baita hainbat autobus geltoki ere.

## Historia

1827an izan zen eraikia.
Pasealekuko Olano Etxean izan zen Eusko Jaurlaritzaren lehen erbesteko egoitza Espainiako Gerra Zibilean, Bizkaia matxinoen menpe erori ondoren (1937ko ekaina). 1939ko urtarrila arte egon ziren han Agirre lehendakaria eta Jaurlaritza.

## Ezaugarriak

Pasealekua arkitektura modernistaren erakusleku bikaina da, bertan Antoni Gaudí eta Lluís Domènech i Montanerren eraikinak ikusgai daude, haietako asko Gizateriaren Ondare gisa izendatuak.
Etxebizitza alokairuari dagokionez, 2008. urtean Kataluniako kalerik garestiena zen; bestalde, etorbide honetan hiriko denda garesti eta esklusibo gehienak ere hemen bertan topa daitezke.

## Eraikin interesgarriak

* Batlló Etxea
* Amatller Etxea
* Milà Etxea
* Lleó Morera Etxea
* Fuster Etxea
* Bartzelonako Burtsa
* Robert jauregia
* Olano Etxea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1419892
* Multimedia: Passeig de Gràcia / Q1419892
* ↑ (Gaztelaniaz) «Elcano, Estefanía de Mónaco y el Gobierno vasco en el exilio» La Vanguardia 2016-07-22 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
# Elizalde (Oiartzun)

    Artikulu hau Oiartzungo auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elizalde».
Elizalde Oiartzungo (Gipuzkoa) auzoa da, errealitatean udalerriaren herrigune moduan funtzionatzen duena. Bertan daude zerbitzu nagusiak, udaletxea, esaterako. Halaber, udalerriko herrigunerik populatuena da.

## Demografia

* Elizaldeko biztanleria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256736
# Erlojuaren Etxea museoa

Museo Casa del Reloj Espainiako Melilla hiriko museo bat izan zen, Velaren Dorrean kokatua, Melilla Zaharreko lehen gotorlekuan. Bertatik, Errege Bateriara eta Enramadaren Kaperara iristen da.

## Historia

Andrés García Ibáñez artista almeriarrak bere bildumaren zati bat Melillako Hiri Autonomoari utzi zionean sortu zen, eta Melillak bere bilduma artistikoaren zati bat ere erakusten du.

## Edukiak

XVIII. mendetik aurrera egiten duten sei areto zituen, Hemeretzigarren mendeko errealismoa, Figurazio Berria eta Espainiako Argazki Dokumentalismoa erakusten dira bertan, baita Juan Lopez, Emilio Manescau Baccarelli, Felix Alonso edo Mustafa Arruf-en eskulturak eta Vicente Maeso Cayuela, Victorio Morserrón edo Mustafa Moruf-en margolanak ere.

## Erreferentziak

* ↑ «El Museo Ibañez abre 'delegación' en Melilla - Almeria 360» almeria360.com.
* ↑ «El 24 de septiembre se inaugura la pinacoteca de la Casa del Reloj» El Faro de Melilla 15 de septiembre de 2012.
* ↑ «Museos» http://www.melillamonumental.org.
* ↑ «Museo Histórico Militar» http://www.melillaturismo.com.
* ↑ «Museo Ibáñez de Melilla» http://museocasaibanez.org.
* ↑ «Pinacoteca de Melilla: estudio estadístico, Simón Benguigui Levy» Revista Akros 7: 60-65. 2008 ISSN 1579-0959..
* ↑ COMIENZAN LAS LABORES DE MUSEALIZACION DEL MUSEO IBÁÑEZ DE MELILLA (REPORTAJE). .

## Ikus, gainera

* Melillako Museoa
* Melillako Museo Historiko Militarra
* Melillako Egiptoar Museoa
* Melillako Automobilaren Museoa

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q47486950
# Morella Muñoz

Morella Muñoz (Caracas, Venezuela, 1935eko uztailaren 29a – Ibidem, 1995eko uztailaren 15a) venezuelar abeslari mezzosopranoa izan zen, musika herrikoi eta klasikoaren interpretatzailea.

## Bizitza

Caracasko San Jose parrokian jaioa, Mercedes Muñoz eta Juan Antillano Valarinoren alaba izan zen. 1946an Andrés Bello Lizeoan sartu zen, eta bertan hasi zen abeslari, erakunde horretako orfeoian parte hartu zuenean. Gero, Venezuelako Unibertsitate Zentraleko Orfeoi Unibertsitarioko kidea izan zen. 1948an, Venezuela Irratidifusioko abeslari ezaguna zen, Morella Kenton ezizenarekin, eta, gero, telebistan sartu zen Víctor Saumeren saioan.
1953an, José Ángel Lamas Goi Mailako Musika Eskolan hasi zituen kantu-ikasketa formalak, eta Inocente Carreño, Vicente Emilio Sojo eta Juan Bautista Plaza izan zituen irakasle.
1961ean Veronako Palazzo Forten debuta egin zuen, hiri horretako Musika Kulturaren Akademiaren babespean. Urte horretan bertan Pragako Udaberri Saria eman zioten, Quinteto Contrapunto taldean sartu zen eta Pedro Alvarezekin ezkondu zen.
1989 eta 1992 urteen artean Kulturarako Estatu ministroaren aholkularia izan zen.
2007an Morella Muñozen musika lana Caracasko Udalerri Askatzailearen kultur ondare izendatu zuten.

## Morella Muñoz Fundazioa

Artista desagertu eta gutxira, artistaren senide eta lagun talde batek Morella Muñoz Fundazioa sortu zuten, haren ondare kultural eta artistikoa erreskatatu eta mantentzeko asmoz. Fundazioak Morellaren ondarea bizirik mantentzeko ekitaldiak antolatzen eta babesten ditu, eta, gainera, talentu gazteei laguntzen die plataforma bat eskainita.

## Diskografia

Boskote Kontrapuntuarekin 1962. urtean grabatu zuen lehen diskoa eta 1967an atera zen Alirio y Morella de canciones, tonadas y aguinaldos venezolanos diskoa, berak eta Alirio Diaz gitarristak interpretatua. 1982an 12 diskoren edizio antologikoa agertu zen, La invención del canto de Carlos González Vegas testigantzazko liburuarekin batera. 1994an "Morella Muñoz, nuestra voz" argitaratu zuten, disko konpaktu bat eta liburu bat izan zituen argitalpena, Disco Club Venezolanok argitaratua.

## Sariak eta aintzatespenak

* 1992: Musika Sari Nazionala.
* Andrés Bello Ordena
* Francisco de Miranda ordena
* Merituaren ordena lanean
* Vicente Emilio Sojo Ordena
* Luisa Amelia Perozo Ordena

## Erreferentziak

* 1 2 Venezuela: Nace Morella Muñoz. Aporrea.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Morella Muñoz: Una leyenda de la música que hubiese cumplido 86 años» El Universal 2021-01-08 (Noiz kontsultatua: 2025-02-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Morella Muñoz» La Venciclopedia 2022-10-26 (Noiz kontsultatua: 2025-02-13).
* 1 2 Morella Muñoz. Venezuela Tuya.
* ↑ Homenaje a Morella Muñoz. Analítica 20 de julio de 2005.
* ↑ Zinnia Martínez.. Morella Muñoz revive en el Aula Magna. El Universal.

## Kanpo estekak

* Teresa Carreño Antzokiaren Dokumentazio Zentroa
* Datuak: Q431145
# Ipar-ekialde

* Puntu kardinalak
* Iparra
* Ipar-ekialdea
* Ekialdea
* Hego-ekialdea
* Hegoa
* Hego-mendebaldea
* Mendebaldea
* Ipar-mendebaldea
Ipar-ekialdea edo Ipar-sortalde, IE (edo NE) laburduraz adierazita, iparra eta ekialdea puntu kardinalen bitarteko zona da (zehazki 45 gradura bakoitzetik). beste hitzez, iparra eta ekialdearen bitarteko ostertzaren puntua da.

## Ikus, gainera

* Puntu kardinal
* Haize-arrosa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6497686
# Coritiba Foot Ball Club

Coritiba Foot Ball Club Brasilgo futbol taldea da, Curitiba hirian egoitza daukana. 1909an sortua, egun Brasileirão txapelketan dabil.
Errekorren Guinness Liburuan agertzen da 2011 urtean 24 garaipen jarraian eskuratzeagatik.

## Palmaresa

* Brasilgo liga (1): 1985.
* Txapelketa Paranaerensea (39): 1916, 1927, 1931, 1933, 1935, 1939, 1941, 1942, 1946, 1947, 1951, 1952, 1954, 1956, 1957, 1959, 1960, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1978, 1979, 1986, 1989, 1999, 2003, 2004, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2017, 2022

## Ereserkia

    Lá no alto de tantas glórias
    Brilhou, Brilhou um novo sol
    Clareando com seus raios verde e branco
    Encantando o país do futebol
    Palco de artistas, jogadores, de um passado sem igual
    Da arte dos teus grandes valores
    O seu nome pelo mundo vai brilhar
    Coritiba, Coritiba campeão do Paraná
    Tua camisa alviverde
    Com orgulho para sempre hei de amar
    Jogando pelos campos brasileiros
    Despertando na torcida emoção
    Coritiba Campeão do Povo
    Alegria do meu coração
    Coxa, Coxa, é garra, é força, é tradição
    Coxa, Coxa, explode coração.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q478317
* Multimedia: Coritiba Foot Ball Club / Q478317
# Jon Uriarte

Jon Uriarte Lauzirika (Bilbo, 1966ko martxoaren 5a) bizkaitar kazetari, irrati esatari eta telebista aurkezle bat da. Urte luzez Radio Euskadiko esataria izan zen, ETB 2 telebista kateko zenbait saioetan ere agertu zen.
Gaur egun Madrilen bizi da eta COPE irratiko esataria da.

## Erreferentziak

* ↑ Jon Uriarte, recuerdos de infancia. Amorebieta.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57203705
# Ikastolen Elkartea

Ikastolen Elkartea ikastola guztiak bere barnean hartzen dituen erakundea da. Euskal Herriko Ikastolen Kondeferazioak barne hartzen dituen bost federazioetako (Bizkaia, Gipuzkoa, Araba, Nafarroa Garaia, Seaska) ikastolak daude jasota.
Ikastolak Euskal Herriko lurralde guztietan daude, eta Euskal Herritik kanpo ere, badago ikastola pare bat, Necochean eta Boisen hain zuzen ere. "Kopuruan 111 ikastola gara, 57.000 ikasletik gora".
Ikastolen Elkartearen aterkiaren barruan Euskal Herriko Ikastolak Europar Kooperatiba Elkartea europar kooperatiba dago, ikastoletan irakasteko erabiltzen diren testuliburuak argitaratzeaz arduratzen dena. Elkartearen hiru azpiatal ere badaude: Gipuzkoako ikastolak biltzen dituen Gipuzkoako Ikastolen Elkartea Kop. El., Nafarroa Garaikoak biltzen dituen Nafarroako Ikastolen Elkartea S. Coop., eta Ipar Euskal Herriko Seaska
Elkarteko lehendakaria, 2023ko ekainaren 13tik aurrera, Nekane Artola da. Lehen Ikastolen Elkarteko lehendakariordea izan zen eta 14 urtez elkarteko buru izan zen Koldo Tellitu ordezkatu zuen.

## Ikus, gainera

* Zerrenda:Ikastolen Elkarteko ikastolak

## Erreferentziak

* ↑ Larruzea Román, Gonzalo. (2017). La dialéctica público-privado en la educación vasca: Historia, realidad y superación. Bilbo: Ediciones Beta III Milenio ISBN 978-84-16809-78-3..
* ↑ (Gaztelaniaz) «El Colegio Ikastola de Necochea y sus métodos para una educación "con bienestar, emociones y creatividad"» Noticias de Necochea 2022-02-26.
* ↑ (Gaztelaniaz) Urrutikoetxea, Urtzi. (2019ko apirila). «Ir a la ikastola en Idaho» Jot Down Cultural Magazine.
* ↑ «Ikastolen Elkartea: "Ez gaude prest herritik eta herriarentzat sortutako hezkuntza proiektuak ezein administrazioren esku uzteko"» Argia (Noiz kontsultatua: 2020-12-22).

## Kanpo estekak

* Ikastolen Elkartea.
* EKI proiektuko ikas materialak.
* Datuak: Q12259498
# Sehaska

    Artikulu hau txikientzako ohea gaitzat duenari buruzkoa da; Iparralaldeko ikastolen federazioa gaitzat duena beste hau da: «Seaska»
Sehaska haur txikientzako ohe mota bat da. Jatorrian, saski ahurrak edo egurrezko ontzi txikiak izan ziren. Sehaska tradizionalek oin erdizirkularrak zituzten, kulunkatzeko eta, hala, haurtxoaren loa eragiteko. Mekanika-asmamen horren ordez, gurpildun hankak jarri dira, mugitzeko aukera ematen dutenak. Antzina, zumez edo zurez eginak izaten ziren, eta plastikoari, metalari eta gainerako material garbigarriei utzi diete lekua. Sehaska tradizionalek gaza-oihalez estaltzeko eta haurra intsektuetatik babesteko errezela izan zezaketen; modernoetan, zintzilikarioetarako edo mugikorretarako (pieza artikulatu mugikorrak) ezarkinak edo besoak jartzen dira, haurraren arreta distraitzeko. Sehaskak zintaz, lakioz edo beste objektu estetiko batzuez apaintzen diren gonekin janzteko ohitura ere bazegoen. Hiru edo lau urte bitarteko haurrentzako sehaska modeloak handiagoak dira eta albo altuak dituzte jauziak edo erorketak prebenitzeko. Kasu batzuetan, alboetako bat eraisgarria da, haurra esfortzu txikiagoarekin sartu edo ateratzeko.

## Motak

* Bidaiatzeko sehaska: joan-etorrietarako erabiltzen den modelo tolesgarria.
* Moises: Jaioberriek erabiltzen duten sehaska mota da. Neurriak txikiagoak dira, haurtxoak amaren sabela harritu ez dezan. Sehaskara aldatu ohi da 6 hilabeteren ondoren.

## Galeria

* 1661eko haritz-sehaska
* Egurrezko sehaska, madreperla eta metalezko haria, Damasco, XIX. mendea
* Saski itxurako sehaska
* Sehaska zintzilik
* Moisés
* Indiako egurrezko sehaska bat

## Kanpo loturak

* Datuak: Q412770
* Multimedia: Baby beds / Q412770
# Esko Aho

Esko Tapani Aho (Veteli, 1954ko maiatzaren 20a) finlandiar politikaria da, Finlandiako lehen ministroa 1991tik 1995era.
1974tik 1979ra Finlandiako Gazteriaren Zentroko presidentea izan zen. 1981ean gizarte-zientzietan graduatu zen Helsinkiko Unibertsitatean.
1983an Finlandiako Parlamentuko kide hautatu zuten Finlandiako Zentroko Alderdiaren hautagaitzan, eta 1990etik 2002ra alderdiko presidente izan zen. 1991n, 35 urterekin, Finlandiako historiako lehen ministro gazteena bihurtu zen. Zentro-eskuineko koalizio gobernua zuzendu zuen 1995 arte. Bere gobernuak Finlandia Europar Batasunean sartzea lortu zuen. 1990eko hamarkadako finantza-krisian austeritate-neurriak aplikatu zituen, eta, horren ondorioz, 1995eko hauteskundeak galdu zituen. 2000. urtean Finlandiako presidente izateko hautagaitza aurkeztu zuen eta Tarja Halonenek garaitu zuen. Ondoren, politikatik erretiratu zen.
* Datuak: Q29024
* Multimedia: Esko Aho / Q29024
# Berrogei akre eta mando bat

Berrogei akre eta mando bat (Forty acres and a mule ingelesez) Ameriketako Estatu Batuetako historiako gertaera bati erreferentzia egiten dion esaldia da. 1865eko urtarrilaren 16an Sezesio Gerraren baitan William Tecumseh Sherman jeneral unionistak eman zuen 15 zenbakiko Agindu Bereziak esaten zuen esklabotzatik askatutako familia batzuei 40 akreko (16 hektarea) lursailak eta mando bat emango zitzaiela, nekazaritza-erreforma hasteko. Agindu horiek Edwin M. Stanton Gerra Idazkarin, Charles Sumner eta Thaddeus Stevens abolizionista errepublikar erradikalekin eta beltzen komunitateko hainbat ordezkarirekin izandako elkarrizketen ondorio izan ziren, Gerra Zibilak esklabotzaren instituzioan eragindako nahasmenduen ondoren.
400.000 akre (160.000 ha) lur konfiskatu zituzten Hego Carolina, Georgia eta Floridako kostalde atlantikoan zehar, eta 40 akre baino gutxiagoko lursailetan banatu zituzten; eta asmoa zen lursail horietan, gutxi gorabehera 18.000 familia eta garai hartan inguruan bizi ziren beste pertsona beltz batzuk bizitzen jartzea. Zenbait figura politikok esklabo gisa lan egitera behartuak izan ziren lurra edukitzeko eskubidea zutela ziurtatu ondoren, esklabo liberatu asko beren jabetzako lur bat kontrolatzeko irrikaz zeuden. Hala ere, Abraham Lincolnen ondorengo presidente Andrew Johnsonek, Shermanen agindu honetan eta antzerako beste batzuetan atzera egin zuen.
Gerran zehar eta ondorengo aldi labur batean, jurisdikzio militarraren pean lurrak birbanatu ziren. Hala ere, Berreraikuntza garaiko politika federal eta estatalak beltzen soldatapeko lanean zentratu ziren, ez lurraren jabetzan. Gerran zehar esleitutako ia lur guztiak gerra aurretik zituzten jabe zuriei itzuli zitzaizkien.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Belz, Herman. (2000). A New Birth of Freedom: The Republican Party and Freedmen's Rights, 1861 to 1866. Fordham University Press ISBN 978-0-8232-2010-6. (Noiz kontsultatua: 2025-02-11).
* ↑ (Ingelesez) fultonk. (2013-01-06). «The Truth Behind '40 Acres and a Mule' | African American History Blog» The African Americans: Many Rivers to Cross (Noiz kontsultatua: 2025-02-12).
* ↑ (Ingelesez) Nieman, Donald G.. (1994). From Slavery to Sharecropping: White Land and Black Labor in the Rural South, 1865-1900. Garland ISBN 978-0-8153-1440-0. (Noiz kontsultatua: 2025-02-11).
* ↑ (Ingelesez) Bois, W. E. B. Du. (1998). Black Reconstruction in America 1860-1880. Simon and Schuster ISBN 978-0-684-85657-5. (Noiz kontsultatua: 2025-02-11).
* ↑ (Ingelesez) McCurdy, Devon. (2007-12-15). Forty Acres and a Mule •. (Noiz kontsultatua: 2025-02-11).
* ↑ (Ingelesez) fultonk. (2013-01-06). «The Truth Behind '40 Acres and a Mule' | African American History Blog» The African Americans: Many Rivers to Cross (Noiz kontsultatua: 2025-02-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2299355