OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Txinatar Inperioa

Txinatar Inperioa, Txinako Inperioa, Txinatar Inperio Handia edo Txinako Inperio Handia, txineraz 中华帝国, Zhōnghuá dìguó, edo, 伟大的中华帝国, Wěidà de zhōnghuá dìguó, Txinako historian, Txina herrialdea inperio izandako garaia barne hartzen du, gutxigora behera, K.a. 221 eta 1912 artean.
* Datuak: Q12060881
* Multimedia: Imperial China / Q12060881
# Telestes

Telestes arrain genero bat da. Cyprinidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak

| # | Espeziea | Egoera |
| style='text-align:right' | Telestes beoticus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes brandtii | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes comes | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes croaticus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes dabar | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes fontinalis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes karsticus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes metohiensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes miloradi | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes montenigrinus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes muticellus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes pleurobipunctatus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes polylepis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes rysela | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes souffia | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes turskyi | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Telestes ukliva | daturik gabe |
# Àrreu

Àrreu, Kataluniako Alt Àneu udalerrian dagoen herrixka bat da, Lleida probintziako Pallars Sobirà eskualdean.
2023an 5 biztanle zituen.

## Izena

Joan Coromines hizkuntzalariaren arabera herriaren izena euskarazko Arro hitzetik omen dator.
# Txakur txiki

Txakur txiki izenaz ezagutzen da Hego Euskal Herrian 1870eko espainiar pezeta baten bost zentimoko txanpona. Aurrealdean, txakur antzeko itxura zuen lehoi baten irudia dauka, eta hortik etorri zitzaizkion "perra chica" deitura gaztelaniaz eta "txakur txiki" euskaraz. Antzeko arrazoiak zirela eta, sasoi hartako hamar zentimoko txanponari "txakur handi" deitzen zitzaion hizkera arruntean.

## Historia

Txanpon hau 1870ean jaulki zen, 1868ko urriaren 19an pezeta onartu eta gero. Garrantzi handia izan zuen Espainiako ekonomian, 1941eko urriaren 29an indargabetu zen arte. Aluminioz egindako bost zentimoko txanpon berriek ordeztu zuten, eta nahiz eta itxuraz desberdina izan, herriak izen berdina ematen jarraitu zion.

## Itxura

Kobrez egina zegoen, eta bost gramoko pisua zeukan.
Atzealdean, Pirinio mendien irudiaren gainean eserita, Hispania pertsonai alegorikoaren irudia agertzen zen. Goialdean "CINCO GRAMOS" testua zegoen, eta azpian jaulkitze urtea.
Aurrealdean, lehoi baten irudia agertzen zen, Espainiako ezkutuaren ondoan, eta "DOSCIENTAS PIEZAS EN KILOG." testua bere goialdean eta "CINCO CENTIMOS" behekoan.

## Esaerak

* Gaur egun besteak beste Lekeitioko agureen artean dirurik eza edo zerbaiten balioaren urritasuna adierazteko: "Txakur txikirik (ere) ez" esamoldea erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ «Pezetaren historia - FNMT» www.fnmt.es (Noiz kontsultatua: 2023-06-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6072832
* Multimedia: 0.05 peseta coins / Q6072832
# Petrovo (Rožňavako barrutia)

    Artikulu hau Eslovakiako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Petrovo».
Petrovo (hungarieraz: Pétermány) Eslovakiako udalerri bat da, Rožňavako barrutian kokatuta. 3,97 km²ko azalera du eta 110 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1320. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q930756
* Multimedia: Petrovo, Rožňava District / Q930756
# Zhou Enlai

Zhou Enlai (txinera tradizionalez: 周恩來; txinera sinplifikatuz: 周恩来; Huaian, Jiangsu, 1898ko martxoaren 5a - Beijing, 1976ko urtarrilaren 8a) Txinako politikaria eta jenerala izan zen. Tientsingo Unibertsitatean ikasi zuen, eta 1919an unibertsitarioen matxinadan parte hartzeagatik urtebeterako kartzelaratu zuten. 1920tik 1923ra Europan ikasi zuen, Frantzian bi urte, Britainia Handian, Alemanian, eta txinatar gazteen artean talde komunista bat eratu zuen. Txinara itzulirik, 1924tik 1926ra komisario politikoa izan zen Kuomintangeko akademia militarrean. 1927an Kantoneko matxinadan parte hartu zuen, eta hura zapaldua izan ondoren, Kiangsi probintzian gudaroste komunista eratzen jardun zuen. 1934an Ibilaldi Luzean parte hartu zuen. 1936an, japoniarren inbasioari aurre egitearren, Kuomintangekin elkar hartzearen alde azaldu zen. 1945ean Alderdi Komunistako politika batzordeko kidea zen, eta 1949an, Txinako Herri Errepublika aldarrikaturik, lehen ministro eta Kanpo Arazoetarako ministro izendatu zuten. Politikari eta diplomatiko trebea zen; protagonismo nabarmena izan zuen nazioarteko bilera garrantzitsuetan (Geneva, 1954; Bandung, 1955) eta goi-karguak izan zituen Txinako gobernuan. Kultura Iraultzaren garaian Maoren ondoan jarraitu zuen, baina ez zuen bat egin alderdiko buruekin (Lin Piao, Txen Po-ta eta Liu Shao-Shi). Kultura Iraultzaren ondoren, alderdiaren barruan indar handia hartu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17410
* Multimedia: Zhou Enlai / Q17410
# Jules Barbier

Jules Barbier (Paris, 1825eko martxoaren 8a - Paris, 1901eko urtarrilaren 16a) poeta, antzerkigile eta libretista frantziarra izan zen. Charles Gounodek egin zituen opera gehienen libretoak idatzi zituen, Fausto (1859) barne. Michel Carré (1821-1872) libretistarekin ere lan egin zuen. Jacques Offenbachen Les Contes d'Hoffmann (1881) operaren libretoa ere idatzi zuen. Pierre Barbier semeak aitaren ibilbidea ere jarraitu zuen, idazle eta libreto egile gisa. Ohorezko Legioaren zalduna 1865ean izendatu zuten; Ohorezko Legioaren ofiziala 1880an

## Lan nagusiak
### Antzerkia

* 1851, Les Contes d'Hoffmann, Michel Carrérekin batera, Odéon antzokian.
* 1873, Jeanne d'Arc, Gaîtéaren antzokian.

### Opera libretoak

Michel Carrérekin batera:
* Georges Bizet
** La Guzla de l'émir (1862), opera komikoa, inoiz ez antzeztua.
* Charles Gounod
** Le Médecin malgré lui (1858)
** Fausto (1859)
** Philémon et Baucis (1860)
** La Colombe (1860)
** La Reine de Saba (1862)
** Romeo eta Julieta (1867)
** Polyeucte (1878)
* Jacques Fromental Halévy
** Valentine d'Aubigny (1856)
* Victor Massé
** Galathée (1852)
** Les Noces de Jeannette (1853)
** Miss Fauvette (1855)
** Les Saisons (1855)
** Paul et Virginie (1876)
* Giacomo Meyerbeer
** Le Pardon de Ploërmel (1859)
* Ernest Reyer
** La Statue (1861)
* Camille Saint-Saëns
** Le Timbre d'argent (1877)
* Ambroise Thomas
** Psyché (1857)
** Mignon (1866)
** Hamlet (1868)
** Françoise de Rimini (1882)

### Beste libreto

* Léo Delibes
** Sylvia ou la Nymphe de Diane (1876, ballet)
* Jacques Offenbach
** Les Contes d'Hoffmann (1881, Michel Carrérekin batera idatzi zuenaren ondoren)
* Ambroise Thomas
** La Tempête (1889, ballet)

### Itzulpenak eta moldaketak

* Ludwig van Beethoven
** Fidelio (1860), Michel Carrérekin batera
* Wolfgang Amadeus Mozart
** Les Noces de Figaro (1858)
** Peines d'amour perdues (Cosi fan tutte, 1863) Michel Carrérekin batera
* Otto Nicolai
** Les Joyeuses Commères de Windsor (1866)
* Anton Rubinstein
** Néron (1884)

## Erreferentziak

* ↑ https://www.imdb.com/es-es/name/nm0053623/
* ↑ Louis Bilodeau, «Jules Barbier», Dictionnaire de la musique en France au XIXe siècle, Joël-Marie Fauquet (zuz.), Fayard, 2003 (ISBN 2-213-59316-7).

## Kanpo estekak

* Barbierren testu musikalizatuak The Lied and Art Song Texts Page webgunean.
* (Ingelesez):Barbier MUBI webgunean.
* Datuak: Q548181
* Multimedia: Jules Barbier / Q548181
# Aria taldea

ARIA 2023an Donostian sortutako musika taldea da. Euskarazko pop kantak egiten ditu giro intimista bati ukitu elektronikoa gehituz. Proiektuaren atzean Marina Landa kantautorea dago. Bere abestiei doinu eta forma berriak eman nahian, teklatuetan Iñaki Ortego Lauroba taldeko pianista ohia, baterian Ion Larrañaga, gitarra elektrikoan Iñaki Olaskoaga (Badmintones, Aphaxia) eta baxuan Maialen Urretabizkaia (Alargun Beltzak) batu zaizkio.
Italierazko hitza da ARIA, aire euskaraz. Naturarekin harremana, lasaitasuna eta beste dimentsio batean murgiltzeko aukera aldarrikatzen ditu taldeak pop melodia atseginen bidez. Airean hegan egin eta kezkak alde batera utzita, abestea nolabait badelako barnea askatu eta besterik gabe flotatzea bezalakoa.
Bakarlari nahiz talde gisa, Ormaiztegin, Hondarribian, Ordizian, Donostian, Tolosako Haragi Fest-en eta Errenteriako Atlantikaldian ibiliak dira, besteak beste.
2023ko abenduan kaleratu zuen taldeak bere lehenengo diskoa, Urdin izenekoa. Aurrerapen bezala, "Anime perdute" kanta aurkeztu zuten, Mediterraneoko krisiaz mintzo dena.
2024ko azaroan "Uhara" singlea kaleratu zuen boskoteak, Oriol Flores ekoizle lanetan zegoela. Kanta hau 2025ean argitaratuko duten lan berriaren aurrerapena da.
# Little Bird (telesaila)

Little Bird kanadar telesail dramatikoa da, Jennifer Podemskik eta Hannah Moscovitchek Crave eta APTN lumi kateeentzat egina.
«Sixties Scoop» izenez ezagutzen den politika arrazista 1950eko hamarkadatik 1980ko hamarkadaren hasierara arte Kanadan ezarritako praktika sistematiko bat izan zen; 1960ko hamarkadan jo zuen goia. Haur indigenak bahitu eta klase ertaineko familia zuriekin bizitzera behartzen zituzten. Adopzio horiek 20.000 haur indigena baino gehiagori eragin zieten.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bezhig Little Bird izeneko neskatxaren istorioa jorratuko du: Saskatchewaneko Long Pine erreserbako bere etxetik lapurtu, eta Montrealgo familia judu batek adoptatu zuen 5 urte zituela; bere izen berria Esther Rosenblum izango da. Orain, 20 urterekin, galdu zuen familiaren falta sumatuko du, eta guztia sakrifikatzeko prest agertuko da hura aurkitzeko. Bere ezkontzaren bezperan, sustraietan sakontzea eta benetan nor den argitzea erabakiko du. Rosenblum izango da istorio nagusiaren gidaria; haren begietatik, narrazio indartsu eta poetiko baten lekuko izango da ikuslea.

## Pertsonaiak

* Darla Contois : Bezhig Little Bird / Esther Rosenblum
* Ellyn Jade : Patricia « Patti » Little Bird
* Osawa Muskwa : Morris Little Bird
* Braeden Clarke : Leo Little Bird
* Joshua Odjick : Niizh
* Imajyn Cardinal : Dora Little Bird
* Eric Schweig : Asin Halpern
* Rowen Kahn : David Altman
* Lisa Edelstein : Golda Rosenblum
* Michelle Thrush : Brigit
* Alanna Bale : Adele Halpern
* Janet Kidder : Jeannie Young

## Erreferentziak

* 1 2 «Kanadako haur indigenen merkatu beltza» Berria 2025-01-25 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
# Azucarera Alavesa

Azucarera Alavesa Gasteizko Ehari-Gobeun dagoen azukre-fabrika zen, gaur egun bulego-eraikin gisa erabiltzen dena. Fausto Iñiguez de Betolaza arkitektoak diseinatu zuen 1904an.
2000ko ekainaren 27an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Deskribapena

Gasteizko azukre fabrika 1904. urtean ireki zen, urte bat beranduago Espainiako «Sociedad General Azucarera» osatuko zuelarik. Fabrika zaharrak 1966. urtera arte jarraitu zuen produkzioan, beronen berrikuntzarekin, egungo instalakuntza biltegi bezala jarri zelarik. Produkzio pabilioi desberdinetatik soilik pabilioi nagusia eta tximinia mantendu dira jarduera garrantzitsu honen osagai erakusle eta esanguratsuen moduan.
Babestutako higiezina, produkzio konplexuaren eraikin nagusi bezala, erremolatxa pulpan eraldatzeko erabiltzen zen. Industria eraikinek berezko duten ekonomia eta funtzionaltasun betekizunei erantzunez, Manchesterko estetika gordetzen duen eraikina eraikitzen da, ageriko adreiluzko kanpoko hormekin, zeinetan arkiboltaz apaindutako leihateria zabalak eta tudor estiloko arkuz amaituak irekitzen baitira. Prisma itxurako bolumenak barne espazio bakar bati erantzuten dio, hau hiru hormartetan dagoelarik banatuta metalezko saretaz egindako zutabeen bitartez, estalkiaren Ponlanceau zertxak beren gain hartuz.
Tenplu gotikoen modura estilo historizista duen eraikina hiru nabe dituen oin basilikalean finkatzen da, kanpandorrea tximini biribilak ordezten duelarik. Bere fabrika izaeratik eratorritako muga bakarra material merkeago eta erabilgarriagoen erabilerak adierazten du, paramentuak ageriko adreiluz burutuz. Era berean argiteria era horrela konpontzen da, zentzu funtzional eta erlijiosoa nahastuz, beiradun zelosiazko lehiateria zabalen bidez, sarrera nagusian bere tenplu izaera nabarmenduz erdi puntuko tinpano bat kokatuz sarbide nagusiaren gainean.
Urte berean eraikitako tximinia liraina nabe honen atzealdean kokatzen da. Adreiluzko erakusle ederra da, goiko errematea gailentzen delarik lombardiar erako arkuekin, honen funtzioa lurrun kalderetatik irtendako gasen ihesleku eta haizebide izatea zelarik.
«Azucarera Alavesa»ren eraikina Autonomia Erkidegoko industria ondarearen erakuslerik onenetakoa dugu, bere antzinatasuna, bere balio ikonografikoa eta berezko bere arkitektura balioak kontutan hartuz.

## Eraberritzea

Gaur egun bulego-eraikin modernoa dugu azukre-fabrika ohia, 1999an guztiz eraberritu baitzuten, Mikel Garbizu arkitektoaren gidaritzapean.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Datuak: Q8963162
* Multimedia: Edificio Azucarera / Q8963162
# Tubacex

Tubacex 1963. urtean, sorturiko hodi ekoizle arabarra da. Gaur egun 50 herrialde baino gehiagora saltzen ditu bere produktuak. 2003. urtetik aurrera petrolioaren prezioak izandako gorakadak, eta hodien eskariaren gorakadak, Tubacexen salmentak izugarri hazi ditu
Tubacexen egoitza eta lantegi nagusia Arabako Laudio herrian dagoen arren, gaur egun talde industrialak lantegiak ditu Espainia, Austria, Frantzia, eta Ameriketako Estatu Batuetan, eta delegaritzak Europa eta Asiako beste hainbat herritan.

## Ikus, gainera

* Tubos Reunidos
* Espainiako burtsako baloreen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Tubacexen webgunea
* Datuak: Q12268268
* Multimedia: Tubacex / Q12268268
# Vidrala

Vidrala 1965. urtean, sorturiko beira ekoizle arabarra da. Gehienbat botila eta jangaiak gordetzeko beirazko ontziak ekoizten ditu, eta bereziki ardoa gordetzeko botilak. Espainiako ekoizlerik garrantzitsuenetakoa da Vidrala. 2006. urtean lantegi bat erosi zuen Italian.
2015eko urtarrilaren 13an, Vidralak Irlandako Encirc enpresa erosi zuen 408 milioi euro ordainduta. Ondorioz, bere neurria ia bikoiztu egingo zuen.

## Ikus, gainera

* Espainiako burtsako baloreen zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ «Vidralak Irlandako Encirc erosi du, 408 milioi euroren truke», Berria, 2015-01-14

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Vidralaren webgunea
* Datuak: Q9093556
* Multimedia: Vidrala / Q9093556
# Jose Maria Urkixo Gardeazabal

    Artikulu hau politikariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Urkixo».
Jose Maria Urkixo Gardeazabal (Laudio, 1896ko apirilaren 5a - ib., 1971ko apirilaren 9a) arabar politikaria eta kazetaria izan zen.

## Biografia

Forja y Construcciones Metálicas tailer familiarrean egin zuen bere lehen lan profesionala, 1936ko gerra zibila hasi zenean bertan behera utzi zuena. Elena Espada Antiarekin ezkondu zen, eta hamar seme-alaba izan zituen. Bere bizitzaren zatirik handiena gauza publikoan zerbitzatzen eman zuen, kirol-, kultura-, gizarte- eta politika-izaerako tokiko hainbat jardueratan parte hartuz. Bere katolizismo errotuak izaera erlijiosoko hainbat elkartetan modu aktiboan parte hartzera eta harremanak izatera eraman zuen.
1927an Llodio Kirol Elkartearen sortzaile eta zuzendari izan zen, baita Club Deportivo Villosaren presidente ere, 1940ko hamarkadan, eta txirrindularitza profesionaleko Laudioko Sari Nagusiaren sustatzaile, hamarkada honen amaieran.
Laudiotar Talde Artistikoa zuzendu zuen, antzerki-emanaldietarako, eta haren kide izan zen gaztetatik. Kazetaritzari dagokionez, «La Gaceta del Norte» egunkariko korrespontsala izan zen 1930eko hamarkadaren lehen erdian, eta, ondoren, «El Correo Español» egunkariko korrespontsala izan zen 1950eko hamarkadaren lehen erdian. Era berean, «Pensamiento Alavés»eko aholkularia izan zen 1936 eta 1940 artean. Toki mailan, Vidrierias de Llodio SAk argitaratutako «Ventanal» aldizkariaren zuzendaria izan zen 1961etik 1971ra. Azkenik, Arabako Foru Aldundiko Kultura Kontseiluko kide izan zen.
1940tik 1966ra, Laudiotar Kasinoko presidentea izan zen, baita herriko jaietako Ongintzako Bekadurako (1940-1965) batzorde antolatzaileko presidentea ere. Arabako Foru Aldundiaren ordezkari gisa, Arabako Aurrezki Kutxako kontseilari izan zen bost urtez.
Jose Maria Urkixo Gardeazabal zinegotzi, alkateorde eta alkate-lehendakari gisa aritu zen Udalbatzan, hainbat etapatan. Era berean, Arabako Foru Aldundiko foru diputatu izendatu zuten, eta hainbat alditan aritu zen diputatu. Arabako udalerrien ordezkari gisa, Gorteetako prokuradore izan zen bi legealditan.
Ideologia karlista zuen, eta Laudioko Zirkulu Tradizionalistako buru izan zen, ireki zenetik (1933) Gerra Zibilaren ondorioz itxi zen arte (1936ko uztaila). Elkarte Tradizionalistaren Batzorde Probintzialeko kide izan zen urtearen aurreko urteetan. Hil baino hilabete batzuk lehenago, Xabier Borboi-Parmakoak Zilegitasun Debekatuaren Ordenako zaldunaren domina eman zion Arbonan egindako kongresu karlista batean.

## Erreferentziak

* ↑ congreso.es
* Datuak: Q21499950
# Llodio Kirol Elkartea

Laudio Kirol Elkartea Laudioko futbol taldea zen. 1940an sortua, 2002an desagertu zen Laudio Kirol Kluba sortzeko. Villosa Kirol Kluba izenaz ere ezaguna izan da.

## Historia

Laudioko lehendabiziko futbol kluba Llodio Club (1912) zen. Gero, Sociedad Deportiva Llodiana (1927) sortu zen, 1934an desagertuko zena.
1940an, Club Deportivo Villosa sortu zen, Villosa (Vidrieras de Llodio S.A.) enpresaren babespean. Egun enpresaren izena Guardian Llodio da.
1954an Villosa lehendabizikoz Hirugarren Mailara igo zen. 1960ko hamarkada taldeko urterik onenak ziren eta Bigarren Mailara igotzekotan zegoen.
1972an Villosa babesari utzi eta Sociedad Deportiva Llodio izena jarri zioten. 1993an, Bizkaiko Federakuntza utzi eta Arabakoan sartu zen 1995-96 denboraldian berriro igotzen.
2002an, herriko Salleko Lagunak Kirol Klubarekin batera Laudio Kirol Kluba sortu zuen.

## Uniformea

* Lehenengoa: Zamarra txuri-gorria, praka urdinak eta galtzerdi gorriak
* Bigarrena:Zamarra urdina, praka urdina eta galtzerdi urdinak

## Futbol Zelaia

Hasieran Altzarraten jokatzen zuten, 1945an eraikia. 1973an zelaia bota zuten eta San Martinen jokatu zuten Ellakuri 1978an ireki arte. Zelaia berriak 3.000 ikusleentzako tokia eta 100 x 63 metro ditu.

## Jokalari ezagunak

* Jose Ramon Alexanko
* Daniel Ruiz Bazan
* Javier Eskaltza
* Gorka Garcia Zubikarai

## Datuak

* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 12
* Emaitzarik onena: 3.a (Hirugarren Maila, 56-57 denboraldia)

### Mailak

* 1940-1954: Erregional Mailak
* 1954-1958: Hirugarren Maila.
* 1958-1964: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1964-1965: Hirugarren Maila.
* 1965-1966: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1966-1970: Hirugarren Maila.
* 1970-1971: Bizkaiko Goren Erregional Maila.
* 1971-1973: Hirugarren Maila.
* 1973-1975: Bizkaiko Goren Erregional Maila.
* 1975-1976: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1976-1979: Bizkaiko Goren Erregional Maila.
* 1979-1981: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1981-1983: Bizkaiko Goren Erregional Maila.
* 1983-1984: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1984-1987: Bizkaiko Goren Erregional Maila.
* 1987-1993: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1993-1996: Arabako Goren Erregional Maila.
* 1996-1997: Hirugarren Maila.
* 1997-2002: Arabako Goren Erregional Maila.

## Ikus, gainera

* Laudio Kirol Kluba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q538421
# Guardian Llodio

Guardian Llodio Laudioko industrialdean kokatuta dagoen fabrika bat da, Guardian Industries enpresarena.

## Sorrera eta bilakaera

Guardianek —lehen Villosa (Vidrierias de Llodio) zenak— 90 urteko historia du Laudion. Delclaux familiak sortu zuen, eskualde eta sektore bereko beste enpresa garrantzitsu bat bezala: Vidrala. Laudioko fabrikan beti aritu dira eraikuntzarako eta autoetarako beira lauak egiten. 1970eko hamarkadan 1.500 langile ere izan zituen, eta Europako beira fabrikarik garrantzitsuenetako bat bihurtu zen. 1984an, AEBetako Guardian multinazionalak konpainiaren %48 erosi zuen; hurrengo urtean, bere egin zituen gainerako akzio guztiak, eta enpresaren izena aldatu. 2016. urtetik, Koch Industries AEBetako taldearen esku dago Guardian. Urte horietan guztietan, Laudioko lantegian gatazka sonatu batzuk izan dira langileen eta zuzendaritzaren artean. Adibidez, 2012ko azaroan 57 eguneko greba egin zuten 139 langile kaleratzeko espedientearen aurka. Akordio bat lortu ondoan amaitu zen gatazka hura, enplegua aldi baterako erregulatzeko espediente bat ezarrita.
Laudioko fabrikan, eraikin esanguratsu batzuen beira egin da, hala nola Dubaiko Khalifa dorrearena. Bilbon ere badira Laudioko enpresan egindako beira duten eraikin ezagun batzuk: besteak beste, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren egoitza, Miribillako Udaltzaingoarena eta suhiltzaileena, eta IMQ klinikarena.

## Erreferentziak

* 1 2 Ostolaza, Paulo; Sagarzazu, Jokin. (2025-01-21). «Laudioko Guardian enpresa itxi egingo dute, eta 171 langile kaleratu» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131903282
* Multimedia: Guardian Llodio Uno / Q131903282
# Isidoro Delclaux Arostegi

    Artikulu hau semeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Isidoro Delclaux».
Isidoro Delclaux Arostegi (Bilbo, 1894ko ekainaren 19a - Areeta, 1984ko martxoaren 30a) bizkaitar politikaria eta enpresaburua izan zen.

## Biografia

Batxilergoa ikasi zuen Bergarako Errege Mintegian, eta, ondoren, Deustuko Unibertsitatera igaro zen. Han, Bide Ingeniari ikasketak hasi zituen. 1914ko uztailean ekonomia ikasketak hasi zituen Londresko Pittman Schoolen, eta ikasketa horiek eten egin zituen Mundu Gerrak. Hori dela eta, ikasketak Bilbon jarraitu zituen, bere kabuz osatuz.
1920an, ikasketak erabat amaituta zituela, Isidorok bazkide kudeatzaile gisa parte hartu zuen «Delclaux y cía.» enpresan, milioi bat pezetako kapital sozialarekin eratua. 1934an Vidrieras de Llodio, S.A. (Villosa)-egun Guardian Llodio dena- sortu zuen. Beira lau ekoizle honek bere langileentzako etxebizitzak izan zituen enpresa handi bat; 1970eko hamarkadan, 1.500 pertsonak egin zuten lan hartan.
1943 eta 1961 artean, hiru legelealdi ezberdinetan, Gorteetako prokuradorea izan zen. Ideologiaz monarkikoa, 1943an Hogeita Zazpien Manifestuaren sinatzaileetako bat izan zen. Ricardo de la Ciervaren arabera, Franco jeneralaren erreakzioa zuhurra izan zen, Ez zekien oso ondo ekimenak zuen indarra eta denbora pasatzen utzi zuen, hori argitu arte. 1943ko ekainaren 26an, azkenik, Batzorde Politikoa bildu zen, eta erabaki zuen sinatzaile guztiak Mugimenduaren Kontseilu Nazionaletik kanporatzea.

## Erreferentziak

* ↑ Alonso Olea, Eduardo J.. (2000). Torres, Eugenio ed. Los 100 empresarios españoles del siglo XX. Madril: LID Edit. Empresarial, 344-349 or..
* 1 2 bilbaopedia.info
* ↑ patrimonioindustrialdeeuskadi.com
* ↑ Ricardo de la Cierva, Franco, la historia, Fénix, Madril, 2000. ISBN-84-88787-34-0 621-622 or.
* ↑ Luis Suárez Fernández, Franco, 247 or., Bartzelona, Ariel, 2005. ISBN 84-344-6781-X.
* Datuak: Q79863668