# Camille du Gast

Marie Marthe Camille Desinge du Gast, ezaguna Camille du Gast, edo Camille Crespin du Gast izenez (Paris, Frantzia, 1868ko maiatzaren 30a –Ibidem, 1942ko apirilaren 24a) frantziar erizaina, automobil-pilotua, esploratzailea, aeronauta, paraxutista, eskrimalaria, eskiatzailea, pistola eta errifledun tiratzailea, zaldi-entrenatzailea, piano kontzertista, abeslaria eta feminista izan zen. Frantziako Aro Ederreko hiru aitzindari ospetsuetako bat izan zen, Hélène de Rothschild (Hélène van Zuylen) eta Anne de Rochechouart de Mortemartekin batera. Frantziako alargun ezagun aberats eta arrakastatsuenetako bat izan zen. Nazioarteko automobil-lasterketa batean lehiatu zen bigarren emakumea izan zen.
Frantzian ere aitortza lortu zuen karitatezko lan handiarengatik. Animalien Babeserako Elkarteko (Société protecttrice des animaux, SPA) presidentea izan zen hil zen arte eta zezenketaren aurkako kanpainan ekintza disruptiboak sartu zituen plazetan. Osasun zainketak eman zizkien Parisko emakume eta haur babesgabeei, eta zeregin horrek Bigarren Mundu Gerran alemaniarren okupazioan jarraitu zuen.
Feminista aitzindaria ere izan zen, eta Frantziako Emakumearen Eskubideen Ligako (Ligue Française du Droit des Femmes) presidenteordea izan zen Lehen Mundu Gerraren ostean. 1904an Frantziako Automobil Klubeko (Automobile Club de France, ACF) emakumezko zuzendari bakarra bihurtu zen.
Prentsak "amazona" eta "Automobilaren Valquiria" (Mekanikako Walkyriea) deitzen zion.

## Bizitza

Marie Marthe Camille Desinge du Cate bere haurrideetan gazteena izan zen eta txikitan marimutiltzat hartzen zuten.
1890ean Jules Crespinekin ezkondu zen, Dufayeleko gerentea eta akziodun nagusia zena, Frantziako departamendu-denda handienetako bat. Jules Crespin gazte hil zen (1896 edo 1897an), 27 urte zituela, alarguna eta alaba bakarra bizimodu oparoa izeteko moduan utzita. Aldeko egoera ekonomiko horrek bultzatu zuen kirol jardueretan parte hartzera.
Bere kirol anitzeko profila zela eta, James Gordon Bennett, Jr. (New York Herald egunkariko editorea) "inoizko kirolaririk onena" zela esan zuen.
1910ean bere alaba, hiltzen saiatu ostean, Du Gastek debozio handiagoz zaindu zituen bere animaliak, 1942an hil zen arte. Parisko Père-Lachaiseko hilerrian lurperatu zuten, Crespin familiaren kriptan.

## Kirol ibilbidea
### Aeronautika globoan eta paraxutismoa

Du Gastek eta bere senarrak globo aerostatikoen aeronautika zale sutsuak ziren eta Louis Capazza pilotu erdi-profesionalarekin hegan egin zuen. 1895ean globo batetik 610 metroko altuerara jauzi egin zuen paraxut bat erabilita. Globoa bere senarraren dendaren publizitatea egiteko erabiltzen zen bi puxiketako bat zen, festa eta ekitaldi publikoetan, nahiz eta senarrak behin eta berriz esaten zion Du Gast, bere ezkongabe izena erabil zezala, bere saltoak publizitate ekintzatzat har ez zitezen.

### Automobilismoa

Du Gast harrituta geratu zen 1900eko Gordon Bennett Cup lasterketaren hasierarekin, Paristik Lyonerako bidea. 1901ean Peugeot eta Panhard et Levassor bat zituen, eta horrek gidatzeko eta lasterketetarako zuen interesa pizten lagundu zion. Du Gast gidabaimena lortu zuen lehen emakumeetakotzat hartzen da, Anne de Rochechouart Mortemartekin batera. Bere gogoa eta ausardia halakoak izan ziren, non Frantziako Automobil Klubeko (ACF) emakumezko buruzagi bakarra izatea lortu zuen 1904ko abenduaren 1ean. (Iturria: ACFren Aldizkari Ofiziala)
1901ean, Du Gast eta Hélène van Zuylen baronesa, ACFko presidentearen emaztea, Paristik Berlinerako lasterketan parte hartu zuten emakume bakarrak izan ziren. Zuylen baronesa ordurako Paris-Amsterdam-Paris lasterketan lehiatua zen 1898an, eta Du Gast nazioarteko lasterketa batean parte hartu zuen bigarren emakumea izan zen. Du Gastek mekanikari lanetan laguntzaile izan zuen Hélie de Talleyrand-Périgord Saganeko printzea. Bere 20 HP Panhard autoa ez zen kirol-lasterketetarako egokia, beraz, 122 parte-hartzaileetatik azken postuan hasi zuen lasterketa, baina 33. postuan amaitu zuen, guztira 25 ordu 30 minutu eta 23 segundoko bidaiaren ostean. Bere emaitzarekin, gainera, 19. postua lortu zue. "Heavy class (astunen mailan)" kategorian.
1902an Du Gastek Parisetik Vienarako lasterketan parte hartu zuen. New Yorketik San Frantziskorako lasterketan izena ematen ere ahalegindu zen, baina bere eskaera atzera bota zuten antolatzaileek, emakumea izateagatik.
1903ko Paris-Madril lasterketarako, Adrien de Turckheimek 5,7 litroko De Dietrichs auto bat gidatzeko konbentzitu zuen Du Gast. De Gastek ikusle frantsesen artean entzute handia bazuen ere, The Autocar egunkarian hari buruz argitaratutako iruzkin batek argitu zuen emakume pilotuekiko etsaitasuna:
   "Frantziar galantek txalo egin zuten eta beren kapelak altxatu zituzten, baina, gure artean, zalantza sentimendu bat aitortu behar dugu distantzia luzeko lasterketa gogorrak emakumeei dagokien kontua ote den".
"Death Race (Heriotzaren lasterketa)" delakoa bi gidari eta sei ikusleren istripu hilgarriek markatu zuten (hildakoen kopuru osoa ez zen inoiz erregistratu), beraz, Frantziako Gobernuak Bordelen gelditzea erabaki zuen. Du Gast hogeita bederatzigarren postuan hasi zen eta bederatzigarren postura igo zen lehen 120 kilometroetan. Zortzigarren postura igota zegoen, Libourne ondoan gelditu zenean bere taldekide Phil Stead ingelesari laguntzeko, autoaren azpian harrapatuta, lubaki batean irauli ostean. Berak zaindu zuen anbulantzia bat heldu arte; Stead artatu zuten medikuek bere bizitza salbatu zuela aitortu zioten. Du Gastek lasterketa berriro hasi zuen eta Bordelera iritsi eta lasterketa gelditu zenean, 77. postuan zegoen.
1904an Mercedes Benz etxeko Gordon Bennet (Gordon Bennett Cup) Koparako eserlekua eskaini zion 1903ko lasterketan aritzeagatik, baina ordurako Frantziako gobernuak debekatu egin zuen emakumeek automobilismoan parte hartzea, "emakumeen urduritasuna" zela eta.
Urtebete geroago, 1905eko uztailean, Du Gastek Brighton Speed Trials lasterketaren inaugurazio-proban lehiatu zuen. 35 HP-ko automobil bat gidatu zuen, baina Dorothy Levittek garaitu zuen, zeinak 80 HP-ko Napier autoa gidatu baitzuen, munduko abiadura-errekorra ezartzeko.

### Motonautika, debekuaren ostean

1904an, Frantziako Gobernuak debekatu egin zuen emakumeek automobilismoan parte hartzea, eta Du Gastek motonautikara aldatu behar izan zuen motordun txalupa motorrekin. Frantzian hasi eta bost urte baino gutxiago zituen kirol horrek, baina modako kirol berria bihurtu zen, hemeretzigarren mendeko azken hamarkadan automobilismoko abiadurak berdindu zituela. 1903ko Paris-Madril lasterketaren gertaera hilgarriak eragindako irudi negargarriak 1905erako egutegi nautikoko probak automobilismoko probak baino gehiago izatea, eta, era berean, jende asko erakartzea eragin zuen.
1904ko irailean, Du Gastek Marsoin txalupa pilotatu zuen, Darracq motor batek bultzatuta, Sena ibaian, Juvisy-sur-Eroso eskualdean, Paris kanpoaldean. Prentsaren arabera, Du Gastek ausardiaz egin zuen, bere dotoreziak erakarrita.
1905eko apirilean Du Gastek Monakoko proban lehiatu zuen La Turquoise txalupan, Tellier fils & Gérard markakoa eta 6 zilindro eta 150 zaldiko indarra zuen Panhard motor batek bultzatua; hala ere, ez zuen lasterketa bukatu, S. F. Edgek irabazi zuen bere Napier II-an, ordu bat eta 5 minututan.
Hilabete geroago, Du Gastek Aljerretik Toulonera egin zuen Mediterraneoz haraindiko lasterketan lehiatu zen Camille txalupan. Txalupa proba horretarako berariaz eraiki zuten, eta Charron, 90 zalditako motorea Girardot et Voigt (C.G.V. ) etxekoa zen. Probaren bigarren etapan, ekaitz bortitz batek parte hartu zuten zazpi txalupetatik sei hondoratu zituen, Camille barne. Ezbeharra izan eta bi hilabete geroago, Du Gast izendatu zuten irabazle, hondoratu baino lehen helmugara gehien hurbildu zen parte-hartzailea izan zen eta.

## Beste jarduera batzuk
### Bidaiak eta gobernuaren lana

Senarra hil ondoren, Du Gastek bidaia luzeak egin zuen. 1906an Marokon zehar zaldi bidaia bat egin zuen, 1909an Je sais tout aldizkarian argitaratutako Ce que m’a dit le Rogui artikuluan dokumentatu zuena. 1910ean eta 1912an berriz ere Maroko bisitatu zuen, Frantziako gobernuaren aginduz, eskualdean bere eragina areagotzera bideratutako lan diplomatikoak egiteko.

### Argitalpenak

Du Gastek hainbat artikulu argitaratu zituen bere kirol lorpenei buruz, besteak beste:
* A deux doigts de la mort (Heriotzaren ondoan), Je sais tout aldizkarian, 1905eko otsailaren 15ean, non Aljerretik Tolonerako motonautika lasterketa deskribatu zuen.
* Ce que m’a dit le Rogui, (Roguiak esan zidana), 1909an aldizkari berean argitaratua; Marokon zehar zaldiz egindako bidaiaren kronika.
La Vie heureuse aldizkari femeninoan ere argitaratu zituen bere bidaien narrazioak, non bere burua esploratzaile gisa deskribatzen zuen.

### Karitatezko lanak

Camille du Gastek lan altruista egin zuen, batez ere animaliak zaindu eta babesten (Animalien Babeserako Elkarteko presidentea izan zen 1910etik 1942ra). Zezenketaren aurkako borrokan ere jardun zuen.
Bestalde, Du Gastek emakume eta haur ezgaituekin lan egin zuen, umezurztegiak eta pobrezian bizi ziren emakumeei laguntzeko zentroak ezarriz. Alemaniarren okupazio garaian eta hil arte jarraitu zuen lan horretan.

### Feminismoa

Du Gastek emakumeen eskubideen aurrerapenarekin kezkatuta zegoen feminista izan zen. Frantziako Emakumeen Eskubideen Ligako (Ligue Française du Droit des Femmes) presidenteordea izan zen Lehen Mundu Gerraren ostean. Emakumearen Eskubideen Frantziako Ligak 1921ean argitaratutako "Berrogeita hamar Urte Feminismoan" (Cinquante-ans de féminisme: 1870-1920) liburuan landu ziren haren nagusitasuna eta kirolak emakumeen garaipenetan izan zuen papera.

## Iruditegia

* Camille du Gast - 1890 inguruan
* Camille du Gast Paris-Berlin 1901ean
* LA VIE ILLUSTREE, 1902an
* Camille du Gast, auto loratuaren lehiakide bakarra, gauez iritsi zen Paris-Madril 1903an
* Camille del Gast, 1904an
* Camille du Gast et le Camille (1905eko maiatzean, Aljer-Toulon)
* Plaka omentzeko
* Plaka omentzeko

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Hilary Resteck y Casey Schuster/The Henry Ford. Women in the Winners Circle Foundation - Camille du Gast. .
* 1 2 3 4 Alexandre Buisseret. Les femmes et l'automobile à la Belle Époque. .
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Appl-Lachaise.net. Amis et Passionnes du Père-Lachaise - CRESPIN DU GAST Camille (1868-1942). .
* 1 2 3 4 5 Laura Godsoe. Proceedings of the Western Society for French History - Exploring their Boundaries: Gender and Citizenship in Women's Travel Writing, 1880–1914. .
* 1 2 3 4 5 6 7 8 Céline CAUVIN. LES FEMMES ET L’AUTOMOBILE A LA BELLE EPOQUE (1898-1922). .
* ↑ Grace's Guide. 1901 Paris-Berlin race. .
* ↑ Teamdan.com. 1901 Grand Prix and Paris Races. .
* ↑ Teamdan.com. 1903 Grand Prix and Paris Races. .
* ↑ Grace's Guide. Dorothy Levitt. .
* ↑ Peter Knight / Foro Autosport. Sin título / Transcripción completa de la imagen en The British Library del Penny Illustrated Paper and Illustrated Times (Londres, Inglaterra), del sábado 17 de noviembre de 1906, pag. 309, edición 2373. The Sensational Adventures of Miss Dorothy Levitt, - Champion Lady Motorist of the World. .
* 1 2 3 W. P. Stephens (transcrito de The Rudder, edición de mayo de 1905, p. 283-287). Hydroplane History - French Launches and Launch Engines of 1905. .
* ↑ Sin firma de autor (transcrito de The New York Times, edición del 8 de mayo de 1905, p. 8). 1905 Algiers to Toulon race. .
* ↑ The New York Times. (23 de septiembre de 1906). THE PERFIDIOUS PRETENDER.; Moorish Rebel Gave Concessions to Mme. du Gast, but Repudiated Them. .
* ↑ The New York Times. (3 de febrero de 1912). WOMAN TO EXPLORE MOROCCO; France Commissions Mme. Dugast to Investigate Conditions. .
* 1 2 Amisdesbetes.info. Madame Du Gast Présidente de la SPA de1910 à 1942. .
* ↑ Historic Racing. Camille du Gast. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2935120
* Multimedia: Camille du Gast / Q2935120