OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gallaudet Unibertsitatea

Gallaudet Unibertsitatea (ingelesez: Gallaudet University) pertsona gorrei zuzendutako unibertsitate bakarra da. Estatu Batuetako Washingtonen dago kokatuta. Instituzio pribatua da baina Estatu Batuetako Kongresuaren laguntza zuzena du. Bertako hizkuntza nagusia Amerikar zeinu hizkuntza da; bigarrena, ingelesa da. Zeinu hizkuntzan ematen dira espezialitate gehienak eta ikasle-irakasleen arteko komunikazio lengoaia nagusia da. Unibertsitatean sartzeko garaian pertsona gorrek lehentasun guztia dute, nahiz eta entzuten duten pertsonen kopuru txiki bat onartu ere bai; pertsona horiek zeinu hizkuntza erabiltzen jakin behar dute.

## Gallaudet Unibertsitatearen jatorria

1856an Amos Kendallek, politikari aberatsa, hiriari lur eremu hori eman zion bertan haur gor eta itsuentzat barnetegi bat sortzeko asmoz. Instituzio horrek Columbia Institution for the Instruction of the Deaf and Dumb and Blind izenarekin 1857an ireki zituen ateak. Zuzendari bezala Edward Miner Gallaudet izendatu zen. Edward Thomas Hopkins Gallaudeten semea zen, Estatu Batuetako gorrentzat sortutako lehengo eskolaren sortzailea.
1864an Kongresuak unibertsitate tituluak emateko baimena eman zien. Une hartan matrikula zortzi ikasleena zen.
1954an Kongresuak instituzioaren izena aldatzea onartu zuen. Hortik aurrera Gallaudet University bezala ezagutu da. Gaur egun unibertsitate horren ikasleak ia bi mila dira eta gorrei maila guztietako hezkuntza eskaintzen zaie, lehengo hezkuntza unibertsitateraino. Unibertsitate mailan 40 karrera desberdinak eskaintzen dira. Zenbait ikerketa arlotan gailurreko unibertsitatea da, esaterako linguistikan eta zeinu hizkuntzaren irakaskuntza.
Nahiz eta baldintza egokiak izan, bertan ere pertsona gorrek ibilbide luze bat egin behar izan dute haien eskubideen alde. Hasieratik, instituzioaren kargu nagusiak entzuleak ziren, 1988 arte. Urte horretan, kale mobilizazioei esker, lortu zuten pertsona gorrak ere goi mailetako karguetarako onartuak izateko eskubidea. Horri esker gor batek, I. King Jordan doktorea, lortu zuen errektore izatea. Geroztik zuzendaritzaren erdia baino gehiago, %51, gorrak izan behar dira.
Gaur egun Gallaudet Unibertsitatea munduko gor guztientzat sinbolo bat da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Gallaudet Unibertsitatearen web ofiziala.
* Datuak: Q1056373
* Multimedia: Gallaudet University / Q1056373
# Georgetown Unibertsitatea

Georgetown Unibertsitatea (ingelesez: Georgetown University) AEBetako Washington Hirian dagoen unibertsitate pribatu eta katoliko bat da. Jesuiten ardurapean dago.
1789ko urtarrilaren 23an John Carroll apezpikuak sortua izan zen.

## Unibertsitatea eta esklabotza

1838an, Georgetowngo Unibertsitateak 272 esklabu afrikar saldu zituen, ala adierazi zuen 2016an The New York Timeseko berri batek. Esklabu horien jabeak Jesusen Lagundiko zenbait aipaiz nabarmen izan ziren, eta erakunde katoliko honen etorkizuna ziurtatzeko saldu zituzten. 2016an, John DeGioia, unibertsitateko lehendakariak saldutako pertsona horien ondorengoei barkamena eskatu eta unibertsitateko langile eta ikasle ohien seme-alabek jasotzen duten tratu bera jasoko zutela adierazi zuen. Mélisande Short-Colomb, saldutako esklabo horien ondorengoa, ikasle berri horien artean egon zen 2017an, 63 urterekin.
2017an The New York Timesek Frank Campbell-en argazkia argitaratu zuen, saldutako afrikar horien irudi ezagun bakarra. 2017ko martxoan, Jesuitek 100 milioi dolar ordainduko zituztela adierazi zuten, kalte ordain gisa, ondorengoen talde batekin izandako elkarrizketak eta gero.

## Iruditegia

* Campusaren ikuspegia.
* Healy Aretoa.
* Ikuspegi panoramikoa.
* Aireko ikuspegia.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Georgetown otorgará beneficios de admisión a descendientes de esclavos» Democracy Now! (Noiz kontsultatua: 2024-01-22).
* 1 2 (Ingelesez) «Craig Steven Wilder on How Georgetown & U.S. Catholic Church Expanded Thanks to Slave Holdings» Democracy Now! (Noiz kontsultatua: 2024-01-22).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «El legado esclavista de los jesuitas» La Vanguardia 2016-05-23 (Noiz kontsultatua: 2024-02-25).
* 1 2 3 4 5 (Ingelesez) «“Here I Am”: Meet a Descendant of One of 272 Enslaved People Sold on June 19, 1838, by Georgetown U.» Democracy Now! (Noiz kontsultatua: 2024-01-22).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q333886
* Multimedia: Georgetown University / Q333886
# Abraham Lincolnen hilketa

Abraham Lincolnen hilketa, Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilaren amaieran, 1865eko apirilaren 14an, AEBetako Washington Hirian jazotako garaiko Abraham Lincoln presidentearen erailketa izan zen, bertako gaueko 22:25 inguruan (UTC-5) gertatu zena.
Atentatua Robert E. Lee Ipar Virginiako Armadaren komandante jenerala Ulysses S. Grant Potomaceko Armadaren buruaren aurrean errenditu eta bost egun geroago gertatu zen. Lincoln erail zuten lehendabiziko Estatu Batuetako presidente bilakatu zen, izan ere hogeita hamar urte aurrerago, 1835ean, Andrew Jackson presidentea hiltzeko ahalegina kale egin zuelako.
John Wilkes Booth aktore konfederatuzaleak hilketa prestatu eta burutu zuen, gainerako gudaroste konfederatuak biltzeko eta borrokara eusteko asmoz. Horretarako Boothek gaizkide batzuk erreklutatu zituen: David Herold, Lewis Powell (Lewis Payne ere deitua) eta George Atzerodt. Heroldek eta Powellek William H. Seward estatu idazkaria eta Atzerodtek Andrew Johnson presidenteordea erailtzeko aginduak zituzten. Hilketa hirukoitza honi esker, Boothek anabasa sortzea eta Batasunaren gobernua uzkailtzea helburua zuen.
Abraham Lincoln hamaseigarren presidentea, bere emaztea eta bi gonbidatuekin batera Washington Hiriko Ford Antzokian Tom Taylorren Our American Cousin antzezlana ikusten ari zela buruan tiro bat jazo zuen. Lincoln erailtzea lortu arren, konplotaren gainontzeko planek porrot egin zuten: Powellek Seward zauritu baino ez zuen egin eta bizirik atera zen; Atzerodtek, berriz, Johnson erailtzeko agindua zuena, izutu eta ahaleginik egin gabe hiritik ihes egin zuen.
Hilketaren ostean armada hiltzailearen jazarpenaz arduratu zen. 1865eko apirilaren 17an Powell eta hilaren 20an Atzerodt preso hartu zituzten. Boothek eta Heroldek, berriz, ihes egitea eta Marylanden biltzea lortu zuten. Baina apirilaren 26an armadak biak inguratu egin zituen: Heroldek amore egin zuen baina Boothek errefusatu eta hil zuten. Armadak beste susmagarri batzuk ere hartu zituen preso. 1865eko maiatzaren 9tik aurrera, auzitegi militar baten zazpi gizon eta emakume bat- Mary Surratt deitua- epaitu zituen. Ekainaren 30ean auzitegiak denak erruduntzat jo zituen eta haietako lauk heriotza zigorra jasan zuten. Epaiketak irregulartasunak izanda ere, Edwin M. Stanton gerra-idazkariak ez zituen barkaberatasun deiak aintzat hartu eta uztailaren 7an denak urkatu zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) The Library of Congress. (2009-10-3). Lincoln Shot at Ford’s Theater. .
* ↑ (Ingelesez) Bingham, John A.. (1865). Trial of the Conspirators for the assassination of President Lincoln. Washington Hiria: Govt. Print. Office OCLC .49134480.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1025404
* Multimedia: Assassination of Abraham Lincoln / Q1025404
# Washingtoneko zooa

Washingtoneko zooa, ofizialki Parke Zoologiko Nazionala edo Zoo Nazionala (National Zoological Park / National Zoo), Estatu Batuetako zoologikorik zaharrenetakoa da, Washington hiriburuan kokatua. Smithsonian erakundeko zentroen parte da da eta doako sarrera dauka. 1889an sortua, "animaliekin esperientzia erakargarriak eskaintzea eta basa bizitza eta habitatak salbatzeko ezagutzak sortu eta partekatzea" du helburu.

## Esparruak

Zoologiko Nazionalak bi inguru okupatzen ditu ditu. Lehenbizikoa 66 hektarea dituen hiri-parkea da. Rock Creek Parken dago, Washingtongo ipar-mendebaldean Bestea Smithsonian Conservation Biology Institute (SCBI) delakoa da, 1.300 hektareako alorra, hiriburuko aldirietan, Front Front Royal hirian (Virginia) dagoena. Bigarren esparru horretan alor botanikoa zaintzen da bereziki: 180 zuhaitz espezie daude, 850 zurezko zuhaixka eta belar landare, 40 belar espezie eta 36 banbu espezie.
Bi instalazioetan 390 espezieko 2.700 animalia inguru daude. Bosten bat inguru arriskuan edo mehatxupean daude. Espezie gehienak Rock Creek Parkeko hiriko parkean daude ikusgai. Bertan gordetako aniomalia ezagunenak panda handiak dira, baina zoologikoak hegaztiak, tximino handiak, katu handiak, Asiako elefanteak, intsektuak, anfibioak, narrastiak, uretako animaliak, ugaztun txikiak eta beste asko ere biltzen ditu. SCBIren instalazioak 30 eta 40 espezie bitarte ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «National Zoological Park (United States)» artikulutik itzulia izan da, 2022-08-21 data duen 1105671161 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2022-08-21 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ «Mission» nationalzoo.si.edu (National Zoological Park).
* ↑ «By MetroRail» nationalzoo.si.edu (National Zoological Park).
* ↑ «National Zoo Facts and Figures» si.edu.
* ↑ «History of the National Zoo» si.edu April 20, 2016.
* ↑ «National Zoo Species» nationalzoo.si.edu (National Zoological Park).
* ↑ «Smithsonian Conservation Biology Institute» nationalzoo.si.edu (National Zoological Park).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1043283
* Multimedia: Smithsonian National Zoological Park / Q1043283
# American Airlinesen 77 hegaldia

American Airlinesen 77 hegaldia Ameriketako Estatu Batuetan egon zen hegaldi komertziala zen. Virginian dagoen, baina Washington Hiriazerbitzatzen duen Washington-Dulles nazioarteko aireportutik irten eta Los Angeles zuen helburu. Al Kaidako 5 terroristen hegazkina bahitu zuten eta Pentagonoaren aurka jo zuten hegazkina bidaiari guztiekin. Bahiketa hau 11-Seko atentatuetan parte hartu zuen hegaldietako bat izan zen.
Hegazkina goizeko 09:37etan egin zuen talka Arlingtongo Pentagonoaren aurka. Hegazkineko 64 pertsonak hil ziren terroristak barne.

## Hegazkinean zihoazen terroristak

* Hani Hanjour (saudiarra eta ustezko pilotua)
* Khalid al-Mihdhar (saudiarra)
* Majed Moqed (saudiarra)
* Nawaf al-Hazmi (saudiarra)
* Salem al-Hazmi (saudiarra)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q463237
* Multimedia: American Airlines Flight 77 / Q463237
# Kostas Sloukas

Konstantinos "Kostas" Sloukas (Tesalonika, 1990eko urtarrilaren 15a-) saskibaloi jokalari greziarra da. Antolatzaile-eskolta postuan jokatzen du.
Zortzi aldiz jokatu du EuroLeagueko finala (2012, 2013, 2015, 2016, 2017, 2018, 2023 eta 2024an), horietako lautan irabaziz: 2012an eta 2013an Olympiacos BCekin, 2017an Fenerbahçerekin eta 2024an Panathinaikos BCekin.
Greziako selekzioarekin 2011an jokatzen hasi zen, eta orain arte EuroBasket 2011, 2013, 2015, 2017 eta 2022an jokatu du. Munduko Txapelketan 2014an eta 2019an jardun du.

## Taldeak

* 2008–2015 Olympiacos
* 2010–2011 →Aris Thessaloniki
* 2015–2020 Fenerbahçe
* 2020–2023 Olympiacos
* 2023–present Panathinaikos

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2618541
* Multimedia: Kostas Sloukas / Q2618541
# Quinndy Akeju

Quinndy Akeju (Zaragoza, 2000) nigeriar jatorriko espainiar emakumeen eskubideen aldeko eta arrazakeriaren aurkako ikertzaile, erizain, dantzari eta aktibista ezaguna da. Afro-kolektiboaren sortzaileetako bat eta koordinatzailea da, eta Afrikar Komunitate Beltzaren eta Afrikar ondorengoen kidea Euskadin. Bere gurasoen nigeriar nazionalitatearekin jaio zen eta nahiz eta betidanik Espainian bizi, urte luzez atzerritar Nortasun Zenbaki bat izan zuen, azkenean espainiar nazionalitatea jaso zuen arte, nigeriar nazionalitateari uko eginez.

## Lehen urteak

Quinndy Akeju 2000. urtean jaio zen, Zaragozan, guraso nigeriarrengandik. Txiki-txikitatik erizaintzan aritzeko gogoa agertu zuen. Haurtzaroan, indarkeria arrazistaren biktima izan zen, azalaren koloreagatik eta jatorriagatik.
14 urterekin hasi zen aktibismo feministaz interesatzen, El feminismo es para todo el mundo irakurri ostean arrazakeriaren aurkako aktibismoan ere sartu zen.

## Ibilbidea

2022ko ekainean, testu bat idatzi zuen Pikara Magazine aldizkari digitalerako, non salatzen baitzuen sare sozialen erabiltzaileek ematen zieten trataera eraso arrazisten bideo eta albisteei, eta gai horiek tratatzeko modua deshumanizatzailea suerta daitekeela erasandako pertsonentzat. Urte horretan bertan, Afrocolectiva sortu zuen, arrazakeriaren aurkako aktibismoa, afrofeminismoa eta panafrikanismoa ardatz dituen komunikabide digitala.
2023ko ekainean, Europar Batasuneko migrazio-politikei buruzko eztabaida batean parte hartu zuen kontu-hartzaile eta moderatzaile gisa, Melillaren Justiziaren aldeko I. Martxaren eremuko mahai-inguru batean.
2024an, 8M: Las mujeres facturan de Playz saio bereziko parte-hartzaileetako bat izan zen. Henar Álvarezek gidatu zuen, eta Emakumeen Eguna ospatzeko eman zen.
Afrodance dantzari eta koreografo gisa ere aritzen da.

## Filmografia
### Telebista

* Itzulezinak (2023)
* 8M: Las mujeres facturan (2024)

## Erreferentziak

* ↑ «Quinndy Akeju: “El racismo va desde decir 'me pones negra' hasta asumir que soy prostituta por estar de pie en la calle”» El Diario.
* ↑ «Quinndy Akeju: “Ocupamos espacios que históricamente nos han negado”» El Salto.
* 1 2 «Quinndy Akeju: «El racismo partió de la biología»» Mundo Negro.
* ↑ «El abuso de las imágenes de violencia contra cuerpos no blancos» Pikara Magazine.
* ↑ «Quinndy Akeju sobre el 24J en Melilla: «Las familias no han identificado ni enterrado a sus muertos»» El Periódico de Ceuta.
* ↑ «‘8M: Las mujeres facturan’ con Henar Álvarez y seis mujeres pioneras» RTVE.
* ↑ «Quinndy Akeju» Down by the Riverside.
* ↑ «IRREVERSIBLES. Quinndy Akeju: «El racismo partió de la biología»» YouTube.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124806074
* Multimedia: Quinndy Akeju / Q124806074
# UCLouvain

Lovainako Unibertsitate Katolikoa (UCLouvain; frantsesez: Université catholique de Louvain) Belgikako unibertsitate frankofonoa da.
Lovainako Unibertsitate Katolikoaren ondorengoa,Lovainako aferaren ondorioz, 1968an unibertsitatea bitan zatitu zen:
* Katholieke Universiteit Leuven (KUL), neerlandofona.
* Université catholique de Louvain (UCL), frankofona.
Egun, Louvain-la-Neuve eta Woluwe-Saint-Lambert udalerrietan ditu fakultateak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q378134
* Multimedia: Université catholique de Louvain / Q378134
# Ernst Ludwig Kirchner

Ernst Ludwig Kirchner (Aschaffenburg, 1880ko maiatzaren 6a - Frauenkirch, Davos, 1938ko ekainaren 15a) alemaniar pintore eta grabatzailea izan zen. Espresionismoaren jarraitzailea izan zen.

## Bizitza

Ernst Ludwig Kirchner Aschaffenburgen jaio zen, Alemanian, 1880ko maiatzaren 6an. Dresdennen eta Munichen egin zituen arkitektura- eta pintura-ikasketak. 1905ean, Die Brücke artista-taldearen sortzaileetakoa izan zen.
Haren lanean eragin handia izan zuten Alemaniako pintura gotikoak, Afrikako eta Ozeaniako eskulturak eta Frantziako fauvistek. Indar handiko kolorea erabiltzen zuen bere lanetan, zenbaitetan bortitza eta marrazki sendoa. 1937an, Alemaniako agintari naziek haren pintura dekadentetzat salatu eta 639 margolan atera zituzten bilduma publikoetatik. Hurrengo urteko ekainaren 15ean, bere buruaz beste egin zuen tiroz.

## Irudi galeria

* Marzella (1909–1910)
* Selbstbildnis als Soldat (1915, Autorretratua soldadu gisa)
* Vier Holzplastiken (1912)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Ernst Ludwig Kirchner. German Expressionism, moma.org (Noiz kontsultatua: 2025-1-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q229272
* Multimedia: Ernst Ludwig Kirchner / Q229272
# Luca Wackermann

Luca Wackermann (Rho, 1992ko martxoaren 13a) italiar txirrindularia da. Errepidean ibili ostean mendi bizikletan aritu da.

## Palmaresa
### 2016

Oran Giroa eta bi etapa
Blida Giroa eta 2 etapa
Annaba Giroa eta etapa bat
Azerbayango Tourreko etapa bat

### 2018

Limousingo Tourreko etapa bat

### 2020

Limousingo Tourra eta etapa bat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3265011
* Multimedia: Luca Wackermann / Q3265011
# Nicolas Edet

Nicolas Edet (La Ferté-Bernard, 1987ko urtarrilaren 17a) frantziar txirrindularia da.

## Palmaresa
### 2013

Espainiako Vueltako Mendiko Sailkapena

### 2014

Rhone-Alpes Isere Tourreko etapa bat

### 2018

Limousingo Tourra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1364319
* Multimedia: Nicolas Edet / Q1364319
# Anthony Roux

Anthony Roux (Verdun, 1987ko apirilaren 18a) frantziar txirrindulari ohia da. Frantziako Txapelduna izan zen.

## Palmaresa
### 2009

Espainiako Vueltako etapa bat

### 2010

Lorena Zirkuituko etapa bat

### 2011

Lorenako Zirkuitua eta bi etapa

### 2013

Burgosko Itzuliko etapa bat

### 2014

2. Frantziako Erlojupeko Txapelketan

### 2015

Sartheko Zirkuituko etapa bat

### 2016

2. Frantziako Erlojupeko Txapelketan

### 2017

3. Frantziako Erlojupeko Txapelketan

### 2018

Frantziako Txapelduna
Limousingo Tourreko etapa bat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q512801
* Multimedia: Anthony Roux (cyclist) / Q512801
# Marco Canola

Marco Canola (Vicenza, 1988ko abenduaren 26a) italiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa
### 2012

Langkawi Tourreko etapa bat

### 2014

Italiako Giroko etapa bat

### 2017

Volta Limburg Classic
Japoniako Tourreko 3 etapa
Utah Tourreko etapa bat
Japan Cup

### 2018

2. Limousingo Tourrean

### 2019

Utah Tourreko etapa bat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3276702
* Multimedia: Marco Canola / Q3276702
# Alexis Vuillermoz

Alexis Vuillermoz (Saint Claude, 1988ko ekainaren 1a), frantziar txirrindulari ohia da. Europako eta Munduko Txapelduna izan da mendiko bizikletan.

## Palmaresa
### 2014

Gevaudan Langueloc-Roisillan Tourreko etapa bat

### 2015

Frantziako Tourreko etapa bat

### 2016

3. Frantziako Txapelketan

### 2017

Plumelec-Morbihanso Sari Nagusia
Limousingo Tourra eta etapa bat

### 2019

La Drome Classic

### 2022

Dofinerriko Kriteriumeko etapa bat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2834674
* Multimedia: Alexis Vuillermoz / Q2834674
# Kantauri

    Artikulu hau itsasguneari buruzkoa da; Kantauri ezizena duen etakidea gaitzat duena beste hau da: «Jose Javier Arizkuren»
Kantauri edo Kantauri itsasoa Galiziako Estaca de Bares muturretik Aturriraino doan kostaldeko itsasgunea da, Bizkaiko golkoaren zati dena. Kantauri itsasoa ez da Bizkaiko golkoarekin nahastu behar. Lehenengoa bigarrenaren zati bat da. Izen hau gehienbat Espainian erabiltzen da, gainerako lurraldeetan izen hau ia-ia ezezaguna da eta "Bizkaiko golkoa" hitzak erabiltzen dira honen ordez.

## Etimologia

Cantabricus Oceanus izena erromatarrek ezarri zioten K.a. I. mendean, kostaldean bizi zen kantabriar leinuarengatik.

## Ezaugarriak

Iparraldeko itsaso hotzen eta hegoaldeko itsaso tropikalen artean kokaturik dago. Britaniar uharteetako behe presio gunearen eta Azoreetako antizikloiaren arteko talkak haizearen norabidea konstante mantentzen du eta honek 2-3 metrotako altuera duten olatuak sortzen ditu. Itsaso zakarra da beraz eta marea biziak nabariak izaten dira, bai eta enbatak ohikoak ere. Golkoko itsaslasterrak ere eragina badu.
Ekialdera joan ahala udan ura beroagoa da (22-24ºC) eta neguan hotzagoa (10-12ºC), eta bere gazitasuna %35ekoa da. Itsasaldien anplitudea handia da. Itsaso sakona da, plataforma txikia duena.

## Herri nagusiak

* Lugoko probintzian:
** O Vicedo
** Viveiro
** Burela
** Foz
** Ribadeo
* Asturiasen:
** Navia
** Ḷḷuarca
** Luanco
** Gijón
** Ribeseya
** Llanes
* Kantabrian:
** San Vicente de la Barquera
** Comillas
** Santander
** Santoña
** Laredo
** Castro Urdiales

## Euskal Herriko kostaldeko herriak

* Bizkaian:
** Muskiz
** Zierbena
** Santurtzi
** Portugalete
** Getxo
** Sopela
** Barrika
** Plentzia
** Gorliz
** Lemoiz
** Bakio
** Bermeo
** Mundaka
** Ibarrangelu
** Elantxobe
** Ea
** Lekeitio
** Ondarroa
* Gipuzkoan:
** Mutriku
** Deba
** Zumaia
** Getaria
** Zarautz
** Orio
** Donostia
** Pasaia
** Hondarribia
* Lapurdin:
** Hendaia
** Ziburu
** Donibane Lohitzune
** Getaria
** Bidarte
** Miarritze

## Erreferentziak

* 1 2 3 Euskaltzaindia. 159. araua: Europako toponimia fisikoa. (Noiz kontsultatua: 2010-10-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2090594
* Multimedia: Cantabrian Sea / Q2090594
# Élie Gesbert

Élie Gesbert (Saint-Brieuc, 1995ko uztailaren 1a) frantziar txirrindularia da. Arkea-BB Hotels taldean aritu da.

## Palmaresa
### 2015

Etorkizuneko Tourreko etapa bat

### 2016

Ronde dIsardko etapa bat

### 2017

Bretañako Tourreko etapa bat
Limousingo Tourrean eta etapa bat

### 2021

Algarve Itzuliko etapa bat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16631838
* Multimedia: Élie Gesbert / Q16631838
# Diphylleia

Diphylleia landareen genero bat da hiru espezie dituena eta Berberidaceae familiakoa dena.

## Taxonomia

André Michauxxk deskribatu zuen generoa eta Flora Boreali-Americana 1: 203, 19–20. laminetan argitaratu zuen 1803an. Espezie tipoa: Diphylleia cymosa da.

## Espezieak

World Fora Online orrian jasota daude:
* Diphylleia cymosa
* Diphylleia grayi espezieari izen arrunt gisa "hezurdura lorea" eta "beirazko lorea" deitzen zaio, petalo zuriak dituelako, baina euriarekin eta urarekin garden edo transluzido bihurtzen direlako eta lehortzean berriro zuri. Asia ekialdean hazi ohi da, Japonian eta Korean esate baterako, eta Ameriketako Estatu Batuetako ekialdeko Apalatxe mendietako basoetan.
* Diphylleia sinensis

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Diphylleia Michx.» www.worldfloraonline.org (Noiz kontsultatua: 2025-01-18).
* ↑ Diphylleia en PlantList
* ↑ «Tropicos» www.tropicos.org (Noiz kontsultatua: 2025-01-18).
* ↑ «Diphylleia grayi: la "flor esqueleto" que se vuelve transparente con la lluvia» en National Geographic.
* ↑ http://sweetgum.nybg.org/science/vh/specimen-list/?SummaryData=Diphylleia+grayi
* ↑ «Diphylleia in Flora of China @ efloras.org» www.efloras.org (Noiz kontsultatua: 2025-01-18).
* ↑ «Diphylleia in Flora of North America @ efloras.org» www.efloras.org (Noiz kontsultatua: 2025-01-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2563273
* Multimedia: Diphylleia / Q2563273
* Espezieak: Diphylleia
# Mark Ella

Mark Gordon Ella (La Perouse, Hegoaldeko Gales Berria, 1959ko ekainaren 5a) australiar errugbilari ohia da, aborigen jatorrikoa, zabaltzaile postuan aritzen zena. 25 partida jokatu zituen Australiako errugbi selekzioarekin, horietako 10 kapitain. Historiako zabaltzailerik hoberenetakotzat hartua da. World Rugbyren Hall of Fameko kidea da 2013tik.

## Bizitza

Glen eta Gary anaiekin batera ikasi zuen errugbian jokatzen Sydneyko Matraville High Schoolen. Hirurek jokatu zuten Australiako errugbi selekzioan. Markek 1980an egin zuen debuta Wallabiekin, Zeelanda Berriaren aurka, Bledisloe Kopa jokoan zelarik. Denera 25 partida jokatu zituen 1980-1984 bitartean, horietako hamar kapitain.
1984an, Australiak Erresuma Batuko lau selekzioei irabazi zien bira gogoangarrian parte hartu zuen, eta partida guztietan entsegu egitea lortu. Bira horren ostean, ordea, denen harridurarako, errugbitik erretiratu zen; 25 urte besterik ez zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 Mark Gordon Ella. classicwallabies.com.au (Noiz kontsultatua: 2025-1-19).
* 1 2 Mark Gordon Ella. world.rugby (Noiz kontsultatua: 2025-1-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q373771
# Joey Rosskopf

Joseph "Joey" Rosskopf (Decatur, 1989ko irailaren 5a), estatubatuar txirrindulari ohia da. Bere herrialdeko txapelduna izan zen.

## Palmaresa
### 2011

Ruandako Tourreko etapa bat

### 2013

Paris-Arras Tourra eta etapa bat
Beauce Tourreko etapa bat

### 2014

Redlands Bycicle Classic eta etapa bat

### 2016

Limousingo Tourra eta etapa bat

### 2017

Estatu Batuetako Erlojupeko Txapelduna

### 2018

Estatu Batuetako Erlojupeko Txapelduna

### 2021

Estatu Batuetako Txapelduna

### 2023

3. Estatu Batuetako Erlojupeko Txapelketan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q895846
* Multimedia: Joey Rosskopf / Q895846
# Hubert Dupont

Hubert Dupont (Lyon, 1980ko azaroaren 13a) frantziar txirrindulari ohia da. Ag2r La Mondiale taldean aritu zen. Ez zuen garaipenik lortu profesionaletan baina Limousingo Tourrean 3. sailkatu zen 2016an.

## Palmaresa
### 2016

3. Limousingo Tourrean

## Kanpo estekak

* Datuak: Q529501
* Multimedia: Hubert Dupont / Q529501