OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Barkamena, kondena, tortura

Barkamena, kondena, tortura Joxe Azurmendi filosofoak idatzitako saiakera liburua da. Liburuan Euskal Herriko egoera politiko-morala aztertzen da eta, gaiari dagokionez, Demokratak eta biolentoak, Oraingo gazte eroak eta Euskal Herria krisian bezalako liburuen multzoan ipini daiteke. Liburuak lantzen duen gai nagusia Estatuak burutzen duen kontzientziaren kontrola da, garai batean Elizak egiten zuen moduan. Kontzeptuen erabilera maltzurra, ustezko intelektual eta komunikabideen laguntzarekin, eta politikoek darabilten moralismo politikoa, hau da, auzi politikoak etikaren esparrura iraiztea, salatuko du:
| « | Hori da gure miseria: politika moralera ihesi, morala politikaren morroi, zuzenbidea moralaren guardia zibil. Bakoitza autonomo eta hirurak elkarren osagarri izan behar zuketenak, bata bestearen kaltetan kakanahastuta. | » |

## Ikus, gainera

* Karl Jaspers

## Erreferentziak

* ↑ Erru kolektiboa kontzeptuari begiratuko dio Die Schuldfrage testua (Jaspers, 1946) oinarri hartuta, ik. "Bakearen inguruko diskurtsoaren jasangaitza" kapitulua, 10.or.
* ↑ Elkarrizketa Joxe Azurmendirekin, hAUSnART 2: 170

## Bibliografia

* Agirre, L.: Joxe Azurmendirekin solasaldia jakingunea webgunean.
* Azurmendi, J. 2013: Berrogeita hamar urte idazlanean, RIEV, 58 (2): 260-283.
* Jimenez, J. eta Olariaga, A. 2010: Joxe Azurmendi. Askatasunaren pentsalaria, Hegats, 45: 163-182.
* Olariaga, A. 2020: Nola pentsatu etika orain eta hemen?, Jakin, 237/38: 85-96.
* Soto, I. 2020: Don't Think of 'Foro de Ermua', Jakin, 237/38: 111-119.

## Kanpo estekak

* Liburuaren inguruko solasaldiaren bideoak: Bideoa I, Bideoa II, Bideoa III
* Euskaldun askea oximoron ote?, Mikel Asurmendiren kritika BERRIAn
* liburuaren erreseina GARAn
* elkarrizketa Joxe Azurmendiri BERRIAn
* Esan ezin denaz (eta II) Garazi Arrularen iruzkina BERRIAn
* Datuak: Q16516482
# Demokratak eta biolentoak

Demokratak eta biolentoak Joxe Azurmendi zegamarrak idatzitako saiakera liburua da.
Liburuan Euskal Herriko egoera politiko-morala aztertzen da eta, gaiari dagokionez, Oraingo gazte eroak, Euskal Herria krisian eta Barkamena, kondena, tortura bezalako liburuen multzoan ipini daiteke. Demokrazia funtsatzen duen gehiengoaren kritika egingo du Azurmendik Miranderen pentsamendua lagun duela. Salatuko du Estatuak ez duela bere fundamentua demokratikoki eraiki, gehingoaren indarrarekin inposatu duela baizik. Gehiengoa arrazoi bihurtu da, dogma.
Azurmendik sarri aipatu izan du eliza katoliko indartsua izan duten herrialdeetan, Espainian eta Frantzian adibidez, demokrazia goitik behera ezarri izan dela eta Estatua, laikoa orain, eliza txar bat bihurtu dela:
| « | Bitartean Estatua zer ari den bihurtzen, zertarako errepikatu kontu zaharra. Garai bateko analisi kritiko mingotsak ( Marcuse: "One-Dimensional Man" ), utopia negatibo beltzak ( Huxley, Orwell ), garrasi protestak ( "68ko maiatza" ), ahazturik, ia gizarte zibilaren erresistentzia zipitzik ere gabe, goxo-goxo, gure buruon gainean amarauna ehuntzen ari da boterea bake-bakean horizonte guztietaraino. Alkobetako kuttundegietaraino. | » |
Demokratak eta biolentoak modu antagonikoan ez ezik, estilo polemistan idatzi du Azurmendik. Hona, esate baterako, liburuaren hasierako hitzak: "Zer zarete zuek lehenago: abertzaleak ala demokratak?"

## Erreferentziak

* ↑ Azurmendi, J.: Demokratak eta biolentoak, Donsotia, Elkar, 1997. 101. or.

## Bibliografia

* Agirre, L.: Joxe Azurmendirekin solasaldia jakingunea webgunean.
* Azurmendi, J. 2013: Berrogeita hamar urte idazlanean, RIEV, 58 (2): 260-283.
* Iturriotz, A. 2010: Azurmendi edo Konkretutasuna, Hegats, 45: 85-162.
* Jimenez, J. eta Olariaga, A. 2010: Joxe Azurmendi. Askatasunaren pentsalaria, Hegats, 45: 163-182.
* Olariaga, A. 2020: Nola pentsatu etika orain eta hemen?, Jakin, 237/38: 85-96.
* Soto, I. 2020: Don't Think of 'Foro de Ermua', Jakin, 237/38: 111-119.

## Kanpo estekak

* kritika
* Liburua irakurtzeko gomendioa Irati Marañonen eskutik
* (Ingelesez) The democrats and the violent
* Datuak: Q12256146
# Oraingo gazte eroak

Oraingo gazte eroak Joxe Azurmendi zegamarrak idatzitako saiakera liburua da. Liburuan Euskal Herriko egoera politiko-morala aztertzen da eta, gaiari dagokionez, Demokratak eta biolentoak, Euskal Herria krisian eta Barkamena, kondena, tortura bezalako liburuen multzoan ipini daiteke. Azurmendik, liburu honetan, egoera politiko eta morala tradizioaren apurketaren ikuspegitik azalduko du. Horretarako Ilustrazioaren eta modernitatearen alderdi iluna azaleratu zuten Simone Weil, Max Horkheimer edo Walter Benjamin erabiliko ditu Azurmendik.
Oraingo gazte eroak, hasieran, Pako Sudupek Nemesio Etxanizi buruz idatzi behar zuen liburuarentzat hitzaurrea izan behar zuen. Hitzaurre hura, azkenean, gogoeta-liburua bihurtu zen, irakurlea gogoetan jarriko duena, ez besterik gabe irakurleari pentsamendu oso itxi bat eskaini nahi diona. ETA hasi zeneko gizarte eta kultura giroa du abiapuntu, Euskal Herriak oinordekotzan jaso zuena, garai hartako diktadura faxistak bere instituzio guztien bidez moldarazi zuena eta garai hartako euskal abertzaletasunak, oztopoak oztopo -mundu berri bati begira batzuek, galtzer zegoen aurreko munduari begira besteek-, bultzatu nahi izan zuena. Nemesio Etxaniz, bi mundu horien arteko trantsizio-urteak kezkaz beterik bizi izan zituen apaiz abertzalearen inguruko gogoetetatik sorturiko liburua da hau, gurean lekua hartua zuten eta hartzen hasi ziren ideologia eta pentsamoldeak arakatu eta azaldu nahi dituena. "Oraingo gazte eroak" deitu zien orduan Nemesio Etxanizek pentsamendu eta ekinbide-molde berriak bultzatu zituztenei, Txillardegi kasu. Bizirik dirau ETAk egun ere. Parean jar ote daitezke orduko garaia eta egungoa? Pentsamendu bakarreko apostolu berrien eszeptizismo guztien muga da ETA, eta Estatua; bataren arbuioa kontestaezina da, eta bestearen onespena baldintzarik gabea. "Dogmatismoa lehen artxikatolikoa zela eta orain artxidemokratikoa dela, beharbada hortxe dago alde guztia", diosku Joxe Azurmendik eta, egungo egoeraren aurrean, askatasuna aldarrika datorkigu. "Zer ari zaigu gertatzen?", galdetuko dio behin eta berriro bere buruari, eta saiatuko da argia egiten, jakinik inoiz ez duela norberarenak erabateko osotasun biribil hori eskaini ahal izango: "filosofoa guretzat ez da gauzak pentsatu dizkiguna, pentsarazten dizkiguna baizik".

## Ikus, gainera

* Nemesio Etxaniz

## Erreferentziak

* ↑ Azurmendi, H. 2019: Joxe Azurmendiren nazioa Nazionalismo Ikerketen argitan. Abertzaletasun kulturalaren defentsa Euskal Herri garaikidean, Doktore tesia, EHU. 201.or.

## Bibliografia

* Agirre, L.: Joxe Azurmendirekin solasaldia jakingunea webgunean.
* Azurmendi, H. 2019: Joxe Azurmendiren nazioa Nazionalismo Ikerketen argitan. Abertzaletasun kulturalaren defentsa Euskal Herri garaikidean, Doktore tesia, EHU.
* Azurmendi, J. 2013: Berrogeita hamar urte idazlanean, RIEV, 58 (2): 260-283.
* Iturriotz, A. 2010: Azurmendi edo Konkretutasuna, Hegats, 45: 85-162.
* Olariaga, A. 2020: Nola pentsatu etika orain eta hemen?, Jakin, 237/38: 85-96.
* Soto, I. 2020: Don't Think of 'Foro de Ermua', Jakin, 237/38: 111-119.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12265220
# Arene 6

Arene 6 Punk Oi! musika taldea da, 2016an sortua Uribe Kostako Algortako auzoan.

## Historia

Taldea 2019ko irailean sortu zen, Erasoka taldeak jotzeari utzi zionean. Ibon eta Iñaki musikaren munduan jarraitzeko gogoekin zeuden, eta proiektu berri hau sortzea erabaki zuten. Bi gitarra- eta baxu-jole bat behar zituzten taldea osatzeko. Jokin (Smoking Barrels) eta nirekin (Koldo, Garrasika) hitz egin eta entseguekin hasi ziren. Taldeak hainbat diskotan eta zuzenekotan parte hartu du, eta Euskal Herriko rock eszenan leku garrantzitsua hartzen ari dira.

## Izenaren Jatorria

Taldearen izena Algortako kale baten izenetik dator, (Arene izeneko kaleko 6. atarian Guardia Zibilaren kuartel bat dago).

## Taldekideak

Ibon: Abeslaria Iñaki: Bateria Jokin: Gitarra Koldo: Baxua Jon: Gitarra

## Musika estiloa

Arene 6 taldearen musikan giro atmosferikoak eta pasarte energetikoak konbinatzen dira, eta horrek beren kantuetan intentsitate handiko zubiak sortzen ditu.
Taldekideak esperientzia zabala dute beste musika taldeetan, eta horrek Arene 6-ren estilo propioa aberasten lagundu du. Gainera, euskaraz abesten dute, eta hori ezinbesteko elementua da beren musika nortasunari dagokionez.Taldearen musika taldekideen eguneroko bizipenetatik sortzen da, baita euskal mitologiarekin eta gizarte-gai batzuekin lotutako gaiei buruz ere inspiratzen da.

## Diskografia
### Diskoak

-Errautsetatik (2022).

### EP-ak

-Split 12", (Streetwise Iruñear taldearekin),(2023) -Bereizezinak, (2023).

### Singleak

-Suak Gugan Dirau (2021) -Txikia(2023) -Bandera Negra (BKTS-rekin)(2023) -Herri Baten Arnasa(2024).

## Erreferentziak

* ↑ «Arene 6 > Spotify» open.spotify.com (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* ↑ Arene 6 Muxikebarri aretoan 24.09.27
* ↑ «Arene 6: "Aspaldiko taldeen 'mix' antzeko bat gara" - Getxo» Hiruka.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Face to Face: Streetwise + Arene 6 + Against You + Dirty Old Gasteiz» www.kulturklik.euskadi.eus 2024-02-28 (Noiz kontsultatua: 2024-10-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «KAOS URBANO + ARENE 6 - Stage Live Bilbao» Stage Live Bilbao (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* ↑ «Spotify» open.spotify.com (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
# Muxikako San Roman Saria

Muxikako San Roman Saria Muxikan antolatutako ziklo-kros lasterketa da.

## Lasterketa

Lehendabizikoz, Santo Tomas Saria izena izanik, 2000an egin zuten eta Régis Duro atera zen garaile. hala ere, 2003an aldatu eta San Roman Saria bihurtu zen

## Palmaresa

| Urtea | Garailea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 2000 | Régis Duros | Francisco Plá | Igor Beristain |
| 2001 | David Seco | Peter Willemsens | Régis Duros |
| 2002 | David Seco | Daniele Pontoni | Christophe Morel |
| 2003 | David Seco | Régis Duros | Juan Carlos Garro |
| 2004 | David Seco |
| 2005 | Isaac Suárez | Óscar Vázquez | David Seco |
| 2006 | David Seco |
| 2007 | Isaac Suárez | Unai Yus | Óscar Vázquez |
| 2008 | Unai Yus | Tino Zaballa | Javier Ruiz de Larrinaga |
| 2009 | |

## Erreferentziak

* ↑ Santo Tomas Sariaren emaitzak
* ↑ San Roman Sariaren emaitzak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7240440
# Ebakuntza-mahai

Ebakuntza-mahaia edo operazio-mahaia, batzuetan ebakuntza-gelako mahaia deitzen dena, ebakuntza kirurgiko batean pazientea etzaten den mahaia da. Kirurgia-ekipo hau ospitale bateko kirurgia-gelaren barruan egoten da. Ebakuntza-mahai mota espezializatu bat, haustura-mahai kirurgikoa (edo traumatismoen mahaia) izenekoa, zirujau ortopediko batek ohiko prozedura ortopedikoak egin ditzan diseinatzen da, hala nola Izterrezurraren hausturak, pelbiseko hausturak, tibia-hausturak, eta aldakako ordezkapen osoaren aurreko hurbilpena.

## Erreferentziak

* ↑ «Operating Tables | OR Tables | Surgical Tables | STERIS» www.steris.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2026556
* Multimedia: Operating tables / Q2026556
# Belusezko Iraultza

Belusezko Iraultza (txekieraz: sametová revoluce) edo Iraultza Atsegina (eslovakieraz: nežná revolúcia) 1989ko abenduan Txekoslovakian izandako matxinada eta manifestazioen ondorengo erregimen aldaketa izan zen. Varsoviako Itunaren parte ziren zenbait herrialdetan gertatu ziren 1989ko iraultzetako bat izan zen.
Pragan, 1989ko azaroaren 17an poliziak ikasleen manifestazio baketsua desegin zuen. Horrek manifestazio gehiago eragin zituen herrialde osoan zen, abendura arte iraun zutenak. Azaroaren 20rako, Pragan biltzen ziren manifestarien kopurua milioi erdira iritsi zen. Azaroaren 27an greba orokorra egin zen, Txekoslovakiako herritar guztiak kontuan hartuta.
Beste gobernu komunistak erortzen ari zirenez eta kaleetako protestak areagotu zirenez, Txekoslovakiako Alderdi Komunistak azaroaren 28an adierazi zuen botereari uko egingo ziola eta alderdi bakarreko sistema bertan behera utziko zuela. Mendebaldeko Alemaniarekiko eta Austriarekiko mugan hesiak eta gainerako oztopoak kendu zituzten. Abenduaren 10ean Gustáv Husák presidenteak komunista ez zen lehenengo gobernua 1948z geroztik izendatu zuen eta kargua utzi. Alexander Dubček hautatu zuten parlamentu federalaren eledun abenduaren 28an eta Václav Havel herrialdeko presidente abenduaren 29an. 1990eko ekainean Txekoslovakiak 1946z geroztik lehen hauteskunde demokratikoak izan zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Kukral, Michael Andrew. (1997). Prague 1989: Theater of Revolution. New York: Columbia University Press ISBN 0-88033-369-3..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q182817
* Multimedia: Velvet Revolution / Q182817
# Errumaniako Iraultza

Errumaniako Iraultza (errumanieraz: Revoluția Română) 1989ko abenduan Errumanian izandako matxinada eta manifestazioen ondorengo erregimen aldaketa izan zen. Varsoviako Itunaren parte ziren zenbait herrialdetan gertatu ziren 1989ko iraultzetako bat izan zen.
1989ko azaroan, 71 urteko Ceauşescu hautatu zuten berriz beste bost urtez agintaldian jarraitzeko, Errumaniako Alderdi Komunistako buru gisa. Ceauşescuk adierazi zuen Ekialdeko Europan zehar hedatzen ziren komunismoaren kontrako mugimenduak gaindituko zituela.
Iranera joatear zegoela, abenduaren 16an, Securitate poliziak László Tőkés artzain kalvinista hungarieraduna atzeman zuen, erregimenaren kontrako sermoiak botatzeagatik. Istiluak hasi ziren orduan, batik bat Timişoara hirian, 5 egunez.
Irandik itzulitakoan Ceauşescuk agindu zuen haren aldeko manifestazioa egin zedila Bukaresten. Hala ere, Ceauşescuren ustekaberako, jendea txistuka hasi zitzaion hitz egiten ari zelarik. Timişoara eta Bukarest hirietako gertaeren berri izan ondoren, urteetan metatutako nahigabea azaleratu zen errumaniar mordoren artean, baita gobernuko zenbait kideren artean ere. Manifestazioak herrialde osoan zehar hedatu ziren. Hastapenean, manifestarien kontra tiro egiteko aginduei men egin zieten segurtasun indarrek, baina abenduaren 22an, militarrek alderantziz jokatu zuten, eta gerra-gurdiak Komite Zentralaren eraikinaren aldera eraman zituzten. Ceauşescuk eta Elena haren emazteak lortu zuten ihes egitea helikoptero batean. Hala ere, ezin zuten herrialdea utzi eta atxilotu zituzten.
Nolanahi ere, eguberri egunean, Errumaniako telebistak erakutsi zuen Ceauşescu senar-emaztea epaitu ondoren, segituko exekuzioa izan zutela. Nazioaren Salbaziorako kontseilu batek boterea bereganatu zuen eta 1990eko maiatzaren 20an hauteskundeak egin ziren.

## Erreferentziak

* ↑ George Galloway & Bob Wylie. Downfall: The Ceaușescus and the Romanian Revolution. , 170 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q204213
* Multimedia: Romanian Revolution of 1989 / Q204213
# José de Carvajalen gobernua

Carvajaleko gobernua 1746 eta 1754 artean Fernando VI.a Espainiakoaren erregealdian José de Carvajal buru izan zuen gobernu espainiarra izan zen.
Espainiako gobernuaren aurreko enfasi antibritainiarraren aldean, Carvajal neutrala zen, eta askoz harreman hobeak bilatzen zituen, Fernando erregeak partekatzen zuen ikuspegia. Gobernuak Madrilgo Itun anglo-espainiarra negoziatu eta sinatu zuen 1750ean, anglo-espainiar Gerra eraman zituzten arazoak konponduz. Akordio bat ere sinatu zuen, Portugalekin Hego Amerikan izandako gatazka bati amaiera emanez.
1754an Carvajal hil zenean erori zen Ministerioa, eta iraupen laburreko Huéscarreko dukearen gobernuak ordezkatu zuen.

## Kabinetea

1746ko abenduaren 4a – 1754ko apirilaren 8a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Denbora |
| Lehen Estatu idazkaria | José de Carvajal y Lancáster | 1746ko abenduaren 4a – 1754ko apirilaren 8a |
| Gerrarako Estatu idazkaria | Ensenadako markesa | 1746ko abenduaren 4a – 1754ko apirilaren 8a |
| Itsas Armada eta Indietako Estatu idazkaria | Ensenadako markesa | 1746ko abenduaren 4a – 1754ko apirilaren 8a |
| Ogasun Estatu idazkaria | Ensenadako markesa | 1746ko abenduaren 4a – 1754ko apirilaren 8a |
| Eliz Gaietarako, Justiziarako eta Jurisdikziorako Estatu idazkaria | Villaríaseko markesa | 1746ko abenduaren 4a – 1747ko urtarrilaren 3a |
| Eliz Gaietarako, Justiziarako eta Jurisdikziorako Estatu idazkaria | Villaríaseko markesa | 1747ko urtarrilaren 3a – urriaren 8a (bitarteko) |
| Eliz Gaietarako, Justiziarako eta Jurisdikziorako Estatu idazkaria | Alonso Muñiz y Caso Osorio | 1747ko urriaren 8a – 1754ko apirilaren 8a |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5047503
# 1990eko Sabadellgo atentatua

1990eko Sabadellgo atentatua ETA erakundeak urte hartako abenduaren 8an Sabadell hirian bonba-autoz eginiko atentatua da, zeinaren ondorioz 6 pertsona hil ziren eta 10 zauritu izan ziren. Etakideek kotxea Josep Aparici eta Ribot i Serra kaleen bidegurutzean aparkatu zuten eta Nova Creu Altako partida batetik zetorren polizia nazionaleko auto bat pasatzean leherrarazi zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Sílvia, Marimon. (2005/12/09). «Sabadell recuerda a los seis policías que murieron en un atentado terrorista en 1990» (html) El País.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16821614
# Cartagenako kuartel-etxearen aurkako atentatua

Cartagenako kuartel-etxearen aurkako atentatua ETA erakundeak 1990eko irailaren 12an, goizeko 02:00an, Guardia Zibileko kuartel-etxean bonba-autoz eginiko atentatua da, zeinaren ondorioz 8 zauritu izan ziren. Chrysler 150 batean zegoen bonbak 50 kilogramo amonal zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Rocamora, José; Mercado, Francisco. (1990/09/12). «Un coche bomba de ETA causa 17 heridos en la casa cuartel de Cartagena» (html) El País.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55821577
# Puerto Hurracoko sarraskia

Puerto Hurracoko sarraskia Benquerencia de la Serena udalerriko herri horretan 1990eko abuztuaren 26an izandako erailketa masiboa izan zen, noiz Antonio eta Emilio Izquierdo anaiek familien arteko liskar batek bultzaturik auzokoak tirokatu zituzten bederatzi hildako eta sei zauritu utziz. Hiltzaileek ihes egin arren, hurrengo goizean Guardia Zibilak mendian atxilotu zituen eta 684 urteko espetxe zigorra jaso zuten. Espetxean hil ziren 72 eta 74 urte zituztela.

## Biktimak

Hona hemen hildakoak:
* Reinaldo Benítez Romero, 62 urte
* Manuel Cabanillas Carrillo, 55 urte
* Antonia Cabanillas Rivero, 14 urte
* Encarnación Cabanillas Rivero, 12 urte, Antonia Cabanillasen ahizpa
* Isabel Carrillo Dávila, 70 urte
* Andrés Ojeda Gallardo, 36 urte, Isabel Carrilloren suhia
* Araceli Murillo Romero, 60 urte
* Antonia Murillo Fernández, 58 urte
* José Penco Rosales, 43 urte
Zaurituak, berriz, hauek izan ziren: Guillermo Ojeda Sánchez, 6 urte, Antonio Cabanillas Benítez, 24 urte, Juan Antonio Fernández Trejo, 31 urte, Ángela Sánchez Murillo, 42 urte, Felicitas Benítez Romero, 59 urte, Vicenta Izquierdo Sánchez, Isabel Cabanillas eta Manuel Calero Márquez.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Los hermanos Izquierdo, condenados a 684 años de cárcel por la matanza de Puerto Hurraco» El Mundo 1994/01/26.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6005185
# Blons

Blons Austriako udalerri bat da, Bludenz barrutian. Azken zentsuaren arabera 349 biztanle zituen, 14,87 kilometro karratuko azaleran.
Vorarlberg estatuaren hegoaldean dago, Ill ibaiaren ertzetik — Rhin ibaiaren eskuineko ibaiadarra — eta Liechtenstein, Suitza eta Tirolgo mugetatik gertu.
1954an bi elur-jausik 125 pertsona hil zituzten; horietako 57, hain zuzen, Blonsen.

## Erreferentziak

* ↑ Drexel, A.,ggd G., & Kessler, J. (2018). Blons in Vorarlberg, Austria- 60 Years Sustainable Avalanche Protection: Experience, Setbacks and Lessons Learned (pp. 1-8). Retrieved from https://arc.lib.montana.edu/snow-science/objects/ISSW2018_P03.5.pdf

## Kanpo estekak

* Datuak: Q700980
* Multimedia: Blons / Q700980
# Mocoako tragedia

Mocoako tragedia 2017ko martxoaren 31ko gauean eta apirilaren 1eko goizaldean, Kolonbiako Mocoa udalerrian, Putumayo Departamenduko hiriburuan, gertatutako hondamendi naturala izan zen. Eurite handiek Mocoa, Mulato eta Sangoyaco ibaiek gainezka egin zuten, baita La Taruca eta La Taruquita errekak ere, lur-jausiak eta lokatz-jarioak sortuz, eta Udal hiriburuko hainbat sektoreri eragin, eta etxeen eta zubien suntsiketa eragin zuten arrastaka eramanez ibilgailuak euren bidean. Hiriko hamazazpi auzo suntsitu zituzten, eta horietatik bost erabat suntsitu zituzten.
1.400 pertsona baino gehiago hil ziren eta 400 baino gehiago zauritu ziren, 200 desagertutako kopuru ofiziala eta 15.500 baino gehiago kaltetuta. Kaltetutako auzo gehienetan ez zen erroldarik egin, eta ez ziren Putumay hiriko biztanle kopuruari gehitu, auzo “ezezagun” horietako kaltetutako pertsonei egindako elkarrizketei esker, antza denez, guztiz ezberdina izan zen hildakoen eta desagertutako pertsonen kopurua. Mocoako jendeak ziurtatzen du hildakoen kopurua 2.000tik gertu dagoela eta desagertutakoen kopurua 200 lagunetik gorakoa dela.

## Erreferentziak

* ↑ Colombia está de luto: avalancha deja muerte y destrucción en Mocoa. Noticias Caracol TV 2017ko apirilaren 1a.
* ↑ «Cruz Roja de Colombia eleva a 320 el balance de muertos en las inundaciones y avalanchas de Mocoa» www.expansion.com.
* ↑ «Cifra de muertos por la avalancha en Mocoa asciende a 320 | ELESPECTADOR.COM» ELESPECTADOR.COM 2017ko apirilaren 12a.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29073138
# Paul Urkijo

Paul Urkijo Alijo (Gasteiz, 1984ko ekainaren 22a) arabar gidoilari eta zinemagilea da.

## Ibilbidea

2017an Errementari, bere estreinako film luzea, aurkeztu zuen Sitgesko Fantasiazko Zinemaldian. Filma, Lehen Karlistaldiaren garaiko Arabako herrixka batean girotua, Arabako euskalkian grabatu zuten Koldo Zuazo hizkuntzalariaren laguntzaz.
2022ko udazkenean, Euskal Herrian orain arte egindako ekoizpenik handiena zuzendu du, Irati, filma, haren bigarren pelikula luzea. 2023ko otsailean, zinema aretoetan aurkeztu da, eta hasieratik sekulako arrakasta izan du.
Hortzak metal taldeko abeslaria ere bada eta 2021ean Heriotza ala hil diskoa atera dute.

## Filmografia
### Zuzendutako filmak

* Errementari (2017).
* Dar-Dar (2020; film laburra).
* Irati (2022).
* Gaua (2025)

## Diskografia
### Hortzak

* Heriotza ala hil (2021, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ «Aizu! AEKren aldizkaria - Paul Urkijo: “Bihotzean, erraietan, sentitzen duzunarekin egin behar da aurrera”» aizu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-17).
* ↑ Erostarbe, Gorka. (2017ko urriaren 28a). «Nahiago dut munstroak fisikoki ikustea zineman» Berria (Noiz kontsultatua: 2017ko urriaren 28an).
* ↑ Sarasola, Ainhoa. «Maitasun istorio bat bere plaza kutunean» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-03-17).
* ↑ Ostolaza, Paulo. «'Irati'-rena da euskarazko film batek inoiz izan duen estreinaldirik arrakastatsuena» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-03-17).
* ↑ Imaz, Andoni. ««Filma egiteko hautuak erraietatik eta bihotzetik eraman nau»» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-02-27).
* ↑ Gorraiz, Uxue Rey. «Paul Urkijoren 'Irati' filmak bi sari jaso ditu Sitgesko jaialdian» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-03-17).

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko zinema zuzendarien zerrenda
* Gasteiztar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak

* Autoerretratua sekuentziatan.
* Datuak: Q42380938