# Karen Taft

Karen Marie Jenssen, ezagunagoa Karen Taft izenez (Kopenhage, Danimarka, 1905eko apirilaren 25a – Madril, 1997ko uztailaren 26a) dantzaria, koreografoa eta ballet irakaslea izan zen, 1943an Bigarren Mundu Gerran Madrilera iritsi zena. Kopenhagen, Parisen eta New Yorken hainbat urtez eskuratutako ballet klasikoko prestakuntza batekin, 1949an Madrilen dantza-akademia bat ireki zuen, hainbat hamarkadatan dantza klasikoaren tradiziorik garbienaren lekua izan zena. Bere estudioan hogeigarren mendearen bigarren erdiko Espainiako dantzari asko trebatu ziren.

## Bizitza

Karen Marie Jenssen Kopenhagen jaio zen, familia aberats batean. Bere jaioterrian hasi zen dantza ikasten, eta 20ko hamarkadaren hasieran zabaldu zituen ikasketak Parisen. Sorbonako ikastaroak eta Wacker eta Olga Preobrajenska eta Liubov Yegórova maistra errusiarrak txandakatu zituen.

### Dantza ibilbidea

1925ean hasi zuen bere ibilbide profesionala eta New Yorkera joan zen Mikhail Fokinen konpainiako bakarlari. Ordutik 1930era arte, Leonide Massinek zuzendutako New Yorkeko Roxy Antzokiko balleteko kidea izan zen. Europara itzuli zen eta Alemaniako, Frantziako eta Ingalaterrako hainbat konpainiarekin bat egin zuen, momentuko irakasle onenekin aritzen ziren tokietan entrenatzeari utzi barik. Parisen Preobrajenska eta Jegorovarekin entrenatu zuen, eta Londresen Tamara Karsavina eta Anton Dolinekin. 1939an, Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, konpainia txiki bat sortu zuen Kopenhagen, eta Suedian, Norvegian, Herbeheretan eta Alemanian ibili zen biran. 1943an, bere konpainia desegin ostean, Espainiara bidaiatu zuen lehen aldiz, eta Madrilen kokatu zen behin betiko 1949an. Urte hartan Fuencarral kaleko gimnasio zahar batean hasi zen eskolak ematen, Menorca kaleko 28. zenbakian bere dantza eskola propioa zabaldu baino lehen. Bere lehen ikasleen artean Alberto Lorca, Marianela de Montijo edo Alberto Portillo aipa daitezke.
1951n, Karen Taft Askatasunaren kaleko etxetzar batera joan zen. Hura egokitu eta modernizatu ostean, Madrilgo dantzaren gune enblematikoenetako bat bihurtu zen, eta ballet klasikoko nahiz Espainiako dantzako profesionalak eta zaleak erakarri zituen, baita antzerki- eta zinema-aktore asko ere. Koreografo gisa, Karen Taft-ek bere maistratasuna erakutsi zuen ikuskizun profesionaletan, hala nola Te espera en el Eslava Revista delakoan, 1957an estreinatua Luis Escobarren zuzendaritzapean Eslava izeneko antzokiberrituan Nati Mistral izarrarekin. Ikuskizun horretan Karen Taft-en ikasle ugarik parte hartu zuten, horien artean María Luisa Merlo, eta gero 1958an Ven y ven al Eslava, Escobarrek ere zuzendua, musikal amerikarraren elementu koreografikoak sartu ziren Revista tradicional delakoan, eta haize freskoa ekarri zuten genero agortu batean.
Karen Taft-ek dantzaren nazioarteko munduarekin zituen harremanei esker, 1954-1955 ikasturtean Birger Bartholin daniarraren mailako irakasle-estudioan edo 1961eko irailean Nina Vyroubova Parisko Operako lehen dantzariaren estudioan ikastaro magistralak eman zituen. Espainiako dantzak ere izan zuen Karen Taft-en estudioan, flamenkoarekiko eta espainiar klasikoarekiko zuen interesari esker, Norma Ortega edo Rosario bezalako irakasleak, Antonio, Mariemma (María Esparza) dantzariaren bikotea. Martha Graham edo José Limónen dantza modernoa 60ko hamarkadaren erdialdean sartu zen Karen Taften estudioetan, Arnold Taraborrelli dantzari, koreografo eta aktore-maisuaren eskutik.

## Sariak eta aitorpenak

* Dantzaren Nazioarteko Egunean, 1992ko apirilaren 29an, Madrilgo Albéniz Antzokian egindako gala batean, Karen Taft-ek dantzazaleen omenaldia jaso zuen, Rosario eta Antoniok osatutako bikote legendarioarekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Centro de Danza Karen Taft» go&dance (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Chueca, Somos. (2016-06-13). «Una amarga despedida para Karen Taft, el centro de danza más antiguo de España» ElDiario.es (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Centro de Danza Karen Taft» go&dance (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Centro de Danza Karen Taft» Time Out Madrid (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ «CENTRO DE DANZA KAREN TAFT - info» karentaft.avae.org (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Kayser, Belén. (2016-06-09). «Último baile en Karen Taft» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Ingelesez) «Karen E Taft, Hanover Public Records Instantly» ClustrMaps.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).

## Kanpo estekak

* Karen Taft-en nekrologikoa ABCn
* Karen Taft-ekin elkarrizketa El País egunkarian
* Datuak: Q24955447