# Uztailaren 3

Uztailaren 3a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita laugarren eguna da, 185.a bisurteetan. 181 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Pello Salaburu Jaiotza: Arizkun, 1951 Josu Erkoreka Gervasio Jaiotza: Bermeo, 1960 Karmelo Etxegarai Jaiotza: Azpeitia, 1865 eta 1865 Heriotza: Gernika-Lumo, 1925eko azaroaren 4a Juan Antonio Larrañaga Jaiotza: Azpeitia, 1958 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Franz Kafka Jaiotza: Praga, 1883 Heriotza: Kafka Sterbehaus $^{(en)}$ eta Kierling $^{(en)}$ , 1924ko ekainaren 3a Tom Cruise Jaiotza: Syracuse, 1962 Julian Assange Jaiotza: Townsville $^{(en)}$ , 1971 Leoš Janáček Jaiotza: Hukvaldy, 1854 Heriotza: Ostrava eta Moravská Ostrava $^{(en)}$ , 1928ko abuztuaren 12a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian Fernando Garcia de Kortazar Jaiotza: Bilbo, 1942ko irailaren 4a Heriotza: Madril, 2022 Koldo Agirre Jaiotza: Sondika, 1939ko apirilaren 27a Heriotza: Bilbo, 2019 Esteban Terreros Jaiotza: Turtzioz, 1707ko uztailaren 12a Heriotza: Forlì, 1782 Joaquín Planell Jaiotza: Gasteiz, 1891ko azaroaren 22a eta 1891ko irailaren 23a Heriotza: Madril, 1969 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Franz Kafka Jaiotza: Praga, 1883ko uztailaren 3a Heriotza: Kafka Sterbehaus $^{(en)}$ , 1924 Jim Morrison Jaiotza: Melbourne, 1943ko abenduaren 8a Heriotza: Parisko 4. barrutia, 1971 Theodor Herzl Jaiotza: Pest (hiria), 1860ko maiatzaren 2a Heriotza: Reichenau an der Rax, 1904 Nasir al-Din al-Tusi Jaiotza: Tus, 1201eko otsailaren 18a eta 1201eko otsailaren 17a Heriotza: Kadhimiya $^{(en)}$ , 1274 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
* Gertaerak
* Konstantino I.a Handia
* 324 - Konstantino I.a Handiak Lizinio garaitu zuen Adrianopolisko guduan.
* 2005 - Sexu berekoen arteko ezkontza legalizatu zuten Espainian.
* 2006 - Metro istripua Valentzian, tren bat errailetatik atera eta beste tren batek jo zuen. 43 hildako eta 47 zauritu gertatu ziren.
* + Gertaera gehiago...
* Egutegia
* Txantiloi:Uztail2025
* Aurreko eta hurrengo urteetan
* 2022: Igandea
* 2023: Astelehena
* 2024: Asteazkena
* 2026: Ostirala
* 2027: Larunbata
* 2028: Astelehena
* Izendegia
* Santutegia:
* Tomas apostolua, Leon II.a, Gurthiern Bretainiakoa, Dato Ravennakoa
* Seaska egutegia:
* Idoia eta Isaba/Izaba.

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 2006 – Emakumeen aurkako indarkeria Basaurin, 21 urteko neska errumaniar bat erail zuen bere mutil lagun ohiak.

### Mundua

* 987 – Hugues Capet koroatu zuten frankoen errege.
* 1944 – Minskeko ghettoan sartu zen Armada Gorria. Ghettoa naziek sortu zuten, Sobietar Batasuna inbaditu zutenean 1941ean, eta 100.000 judu hartu zituen. Gehienak Holokaustoan hil zituzten.
* 1962 – Aljeriak independentzia aldarrikatu zuen, 132 urteko okupazio kolonial frantsesaren ostean.
* 1988 – Mekara zihoan Iran Air hegazkina misilez jo eta eraitsi zuten AEBek, 290 bidaiari hilez.
* 2001 – Hegazkin istripua Errusiako Irkutsken, Tupolev hegazkin bat pistatik atera eta 145 hildako izan ziren.
* 2006 – Metro istripua Valentzian, tren bat errailetatik atera eta beste tren batek jo zuen. 43 hildako eta 47 zauritu gertatu ziren.
* 2010 – Gutxienez 220 hildako eta 200 zauritu egon ziren Kongoko Errepublika Demokratikoan kamoi batek eztanda egitean.
* 2022 – Marmolada mendian izotz-jausi handi batek 9 hildako, 7 zauritu eta lau desagertu utzi zituen.

## Arte eta kultura
### Mundua

* 1999 – Kinka Usher frantziar zinema zuzendariak zuzendu eta William H. Macy, Ben Stiller, Hank Azaria eta Geoffrey Rush aktoreek antzeztutako Mystery Men filma estreinatu zen.

## Zientzia eta teknologia
### Mundua

* 2020 – C/2020 F3 (NEOWISE) kometa periheliora iritsi zen.

## Kirolak
### Mundua

* 2010 – 97. Frantziako Tourra hasi zen Rotterdamen.

## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1682 – Pedro Ignazio Barrutia, euskal idazlea (h. 1759).
* 1845 – Apolinar Brull, nafar musikagilea, zarzuelatan aditua (h. 1905).
* 1865 – Karmelo Etxegarai, gipuzkoar idazle eta historialaria (h. 1925).
* 1884 – Inocencia Arangoa, gipuzkoar margolaria (h. 1935).
* 1888 – Roberto Maraury, arabar ekonomialari, filologo, afrikanista, abokatu, mediku eta esperantista (h. 1958).
* 1889 – René Delzangles, lapurtar politikaria, Pirinio Atlantikoetako Kontseilari Nagusia (h. 1979).
* 1920 – Sergio Mendizabal, gipuzkoar aktorea (h. 2005).
* 1929 – José Torrecilla Iturmendi, nafar kazetari, kronikagile eta idazlea (h. 2024).
* 1930 – Angel Aintziburu, nafar idazlea eta ohorezko euskaltzaina (h. 2019).
* 1933 – Pedro Aurtenetxe, bizkaitar enpresaburu eta Athletic Clubeko presidentea (h. 2016).
* 1934 –
** José Ramón Arteta, bizkaitar musika klasiko konpositorea.
** Espartaco Moscoso, bizkaitar haltera ohia.
* 1945 – Miguel Zestau, Zestau I.a, nafar pilotari ohia.
* 1951 – Pello Salaburu, Euskal Herriko Unibertsitateko errektore ohia, irakaslea, euskalaria eta idazlea.
* 1956 – Mikel Goikoetxea, Txapela, bizkaitar ETAkidea (1984an GALek eraila).
* 1958 – Juan Antonio Larrañaga, Errealeko futbolari ohia eta kirol esataria.
* 1959 – Esteban Garijo, UPNko nafar politikaria.
* 1960 – Josu Erkoreka, bizkaitar politikaria.
* 1968 – Juan Pedro Belza, arabar beisbol eta softbol jokalari ohia.
* 1969 –
** Carlos García Crespo, Mondragon Unibertsitateko Mondragon Goi Eskola Politeknikoko zuzendaria.
** Mari Karmen Garate, gipuzkoar panderojole eta trikitilaria.
* 1972 - Gartzen Telletxea, bizkaitar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1974 – Iñigo García, gipuzkoar atleta ohia.
* 1979 – Philippe Etxegarai, baxenafar errugbilari ohia.
* 1983 – Eneko Barberena, gipuzkoar idazlea.
* 1988 – Jon Urbieta, gipuzkoar abeslari, aktore eta telebista aurkezlea.
* 1992 –
** Aitor Kortabitarte, bizkaitar futbolaria.
** Alejandro Maestresalas, nafar futbolaria.
* 1995 –
** Jon Bautista, gipuzkoar futbolaria, Balearretan.
** Ander Santamaria, bizkaitar futbolaria.
** Gorka Santamaría, bizkaitar futbolaria.
* 1996 – Jaime Santos Latasa, gipuzkoar xakelaria.
* 1997 – Enara López, bizkaitar txirrindularia.
* 2006 - Jon Ander Barriga, arabar futbolaria.

### Mundua

* 1423 – Luis XI.a Frantziakoa, Frantziako erregea (h. 1483).
* 1550 – Jacobus Gallus, esloveniar musikagilea (h. 1591).
* 1576 – Ana Prusiakoa, Prusiako dukesa (h. 1625).
* 1683 – Edward Young, ingeles idazle eta literatura-kritikaria (h. 1765).
* 1728 – Robert Adam, eskoziar arkitekto neoklasiko, etxe barruko eta altzari-diseinugilea (h. 1792).
* 1738 – John Singleton Copley, anglo-estatubatuar margolaria (h. 1815).
* 1767 – Jean-Joseph Dessolles, Frantziako lehen ministroa (h. 1828).
* 1778 – Carl Ludvig Engel, alemaniar arkitektoa (h. 1840).
* 1789 –
** Johann Friedrich Overbeck, alemaniar margolaria (h. 1869).
** Manuel Llauder, kataluniar noble eta militarra (h. 1851).
* 1805 – Jean-Baptiste Nothomb, Belgikako lehen ministroa (h. 1881).
* 1850 – Santu Casanova, korsikar idazlea (h. 1936).
* 1854 – Leoš Janáček, txekiar konposatzailea (h. 1928).
* 1860 – Charlotte Perkins Gilman, estatubatuar feminista, soziologoa, eleberrigilea, poeta eta gizarte erreformarako irakurlea (h. 1935).
* 1862 – Bolesława Lament, poloniar moja (h. 1946).
* 1866 – Ambroise Vollard, frantziar arte-saltzailea eta galerista (h. 1939).
* 1870 – Richard Bedford Bennett, Kanadako lehen ministroa (h. 1947).
* 1871 – William Henry Davies, ingelesez idatzi zuen galestar poeta (h. 1940).
* 1883 – Franz Kafka, txekiar idazlea (h. 1922).
* 1886 –
** Francis Carco, frantziar idazlea (h. 1958).
** Olga Rozanova, errusiar abangoardiako artista (h. 1918).
** Elsie Maud Wakefield, ingeles naturalista, irakasle, mikologo eta fitopatologoa (h. 1972).
* 1888 – Ramón Gómez de la Serna, espainiar idazle, kazetari eta itzultzailea (h. 1963).
* 1897 – Jesse Douglas, estatubatuar matematikaria (h. 1965).
* 1898 – Stefanos Stefanopoulos, Greziako lehen ministroa (h. 1982).
* 1900 – Margarita Rudomino, sobietar-errusiar liburuzaina (h. 1990).
* 1906 – George Sanders, britainiar aktorea (h. 1972).
* 1910 – Luis Rodríguez de Miguel, espainiar legelari eta politikaria (h. 1982).
* 1912 – María Ruanova, argentinar dantzari, koreografo, irakasle eta baleteko maistra (h. 1976).
* 1913 – Anders Hald, daniar estatistikaria, estatistikaren historian egindako ikerketengatik ezaguna (h. 2007).
* 1922 – Guillaume Cornelis van Beverloo, Corneille, belgiar margolari eta grabatzailea (h. 2010).
* 1924 –
** Amalia Aguilar, kubatar dantzari, vedette, abeslari, aktore eta umorista (h. 2021).
** Sellapan Ramanathan, Singapurreko presidentea (h. 2016).
* 1926 – Maria Lorenza Barrenetxe, euskal jatorrizko argentinarra, argentinako Lehen Dama (h. 2016).
* 1927 – Ken Russell, ingeles zinema zuzendaria (h. 2011).
* 1928 – Georges-Jean Arnaud, frantziar idazlea (h. 2020).
* 1930 – Carlos Kleiber, alemaniar-austriar orkestra-zuzendaria (h. 2004).
* 1932 – Enrique del Portal, espainiar tenorra eta aktorea , antzerki lirikoan nabarmendu zena (h. 2020).
* 1933 – Carmen Barbarà, kataluniar komikigilea eta ilustratzaiea.
* 1934 – Manfred Bieler, alemaniar idazlea (h. 2002).
* 1935 – Harrison Schmitt, estatubatuar geologo, astronauta eta senatari ohia.
* 1937 – Tom Stoppard, britainiar antzerkigile eta gidoi-idazlea.
* 1940 – Jerzy Buzek, Poloniako lehen ministroa eta Europako Parlamentuko lehendakaria.
* 1941 – Adoor Gopalakrishnan, indiar zinema-zuzendaria.
* 1942 – Eddy Mitchell, frantziar abeslari eta aktorea.
* 1947 – Rob Rensenbrink, herbeheretar futbolaria (h. 2020).
* 1948 – Marc Okrand, estatubatuar hizkuntzalaria, klingon fikziozko hizkuntzaren asmatzailea.
* 1949 –
** Almudena Domínguez Arranz, arkeologoa da, Antzinaroko arkeologia eta numismatika ondarean aditua.
** Luz Salgado, perutar kazetaria eta politikaria.
** Bo Xilai, txinatar politikaria.
* 1951 – Jean-Claude Duvalier, Baby Doc, Haitiko presidentea (h. 2014).
* 1952 –
** Laura Branigan, estatubatuar abeslari eta aktorea (h. 2004).
** Andy Fraser, ingeles baxu jotzailea, Free taldeko kidea (h. 2015).
* 1953 – Nidia Morrell, argentinar astronomoa.
* 1957 – Paloma Pedrero, espainiar aktorea, gidoilaria, zuzendaria, antzerki-egilea eta arte dramatikoko irakaslea.
* 1958 – Ángel Acebes, Alderdi Popularreko espainiar politikaria.
* 1962 –
** Kate Asabuki, japoniar aktorea eta glamour-modeloa.
** Tom Cruise, estatubatuar aktorea eta ekoizlea.
* 1964 –
** Tom Curren, estatubatuar surflaria.
** Joanne Harris, britainiar irakaslea eta idazlea.
* 1965 – Connie Nielsen, daniar aktorea.
* 1966 – Daniel Plaza, kataluniar atleta ohia, ibilketan aditua.
* 1970 –
** Lolita Bosch, kataluniar idazlea.
** Serhiy Honchar, ukrainar txirrindulari ohia.
* 1971 – Julian Assange, australiar kazetaria, Interneteko ekintzailea eta programatzailea, WikiLeaks webguneko buruetako bat.
* 1973 –
** Jorge Andrés Martínez Boero, argentinar motoziklista (h. 2012).
** Patrick Wilson, estatubatuar aktorea.
* 1976 - Laura Vilagra, kataluniar politologoa eta politikaria.
* 1979 –
** Berta Collado, espainiar aurkezlea, kazetaria eta komediantea.
** Ludivine Sagnier, frantziar aktorea.
* 1981 – Inés Arrimadas, kataluniar politikari eta abokatua.
* 1984 –
** Elisabet Benavent, komedia erromantikoko nobelen idazle espainiarra.
** Nicolas Roche, irlandar txirrindularia.
* 1985 – Yulianna Avdeeva, errusiar piano-jotzailea.
* 1987 – Sebastian Vettel, 1 Formulako alemaniar pilotua.
* 1990 – Fabio Aru, italiar txirrindularia.
* 1991 –
** Silma Lopez, espainiar aktorea.
** Anastasia Pavliutxenkova, errusiar tenislaria.
* 1992 – Nathalia Ramos, espainiar-estatubatuar aktorea.
* 1995 – Heidi Crowter, pertsona desgaituen eskubideen aldeko aktibista ingelesa.
* 1997 – Narumi Miura, japoniar futbolaria.
* 2000 –
** Nacho Castillo, espainiar futbolaria.
** Maria Khoreva, errusiar ballet-dantzaria.
* 2003 – Pablo Marín, espainiar futbolaria.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1782 – Esteban Terreros, bizkaitar filologo eta lexikografoa, Forlìn (j. 1707).
* 1848 – Joaquín Julián Altzaa, gipuzkoar legelari eta militarra (j. 1798).
* 1963 – Jose Tomas Uruñuela, arabar musikagilea, musikologoa eta dantzako maisua (j. 1891).
* 1968 – Concha Catalá, euskal aktorea, Madrilen (j. 1881).
* 1969 – Joaquín Planell, arabar militar eta politikaria, Madrilen (j. 1891).
* 2012 - Lucia Arrube, Lutxi, Lucina, bizkaitar erraketista (j. 1923).
* 2019 –
** Koldo Agirre, bizkaitar futbolari eta entrenatzailea (j. 1939).
** Frantxiska Iragorri, gipuzkoar ekintzailea eta abertzalea (j. 1920).
** Txomin Saratxaga, bizkaitar politikari jeltzalea.
* 2021 – Iñaki Larrañaga, gipuzkoar apaiza, soziologoa, soziolinguista eta SIADECO kooperatibaren nahiz Bizi-Hitza Fundazioaren sortzaileetako bat (j. 1933).
* 2022 – Fernando Garcia de Kortazar, euskal historialaria, Espainiako Aro Garaikidearen historian aditua, Madrilen (j. 1942).

### Mundua

* 1035 – Roberto I.a Normandiakoa, Normandiako dukea (j. 1000).
* 1503 – Pierre d'Aubusson, Jerusalemgo San Joan Ordenaren 40. Maisu Handia (j. 1423).
* 1642 – Maria Medici, Nafarroako eta Frantziako erregina (j. 1575).
* 1672 – Francis Willughby, britainiar ornitologo eta iktiologoa (j. 1635).
* 1863 – Bele Txiki, mdewakanton leinuko siux tribu indiarreko buruzagia (j. c. 1810).
* 1884 – Maren Elisabeth Bang, norvegiar sukaldari eta idazlea (j. 1797).
* 1895 – Leopold Blaschka, alemaniar eskultorea, beiraz egindako itsas animaliengatik eta Harvard Unibertsitateko loreen beirazko eskulturengatik ezaguna (j. 1822).
* 1897 – Matilda Hays, ingeles idazlea, itzultzailea, kazetaria, editorea eta aktorea (j. 1820).
* 1903 – Harriet Rebecca Lane, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (j. 1830).
* 1904 –
** Édouard Beaupré, Willow Buncheko erraldoia, akromegaliaren ondorioz 2,51 metro garai izatera heldu zen kanadarra (j. 1881).
** Theodor Herzl, austriar-hungariar kazetari, idazle eta sionismoaren sortzailea (j. 1860).
* 1908 – Joel Chandler Harris, estatubatuar kazetari, idazle eta folklorista (j. 1848).
* 1918 – Mehmed V.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1844).
* 1929 – Pascal Dagnan-Bouveret, frantziar margolaria (j. 1852).
* 1933 – Hipólito Yrigoyen, euskal jatorriko argentinar politikaria, Argentinako presidentea (j. 1852).
* 1935 – André Citroën, frantziar ingeniaria eta industrialaria, Citroën automobil fabrikatzailearen sortzailea (j. 1878).
* 1937 – May Sybil Leslie, Marie Curie eta Ernest Rutherfordekin lan egin zuen ingeles kimikaria (j. 1887).
* 1940 – Detlof von Winterfeldt, alemaniar jeneral eta agregatu militarra, Compiègneko Armistizioaren sinatzailetako bat izateagatik ezaguna (j. 1867).
* 1941 – Friedrich Akel, Estoniako estatuburua (j. 1871).
* 1946 – Edoardo Bianchi, italiar enpresaburu eta asmatzailea, Bianchi bizikletak eta Autobianchi automobilak fabrikatzeko enpresen sortzailea (j. 1865).
* 1951 – Tadeusz Borowski, poloniar kazetari eta idazlea (j. 1922).
* 1959 – Johan Bojer, norvegiar kontalari eta eleberrigilea (j. 1872).
* 1969 – Brian Jones, ingeles musikari eta gitarra-jotzailea, The Rolling Stones taldearen kide sortzailea (j. 1942).
* 1971 – Jim Morrison, estatubatuar idazle eta poeta eta The Doors taldeko abeslaria (j. 1943).
* 1977 – Hugh Le Caine, kanadar fisikaria, musikagilea eta musika tresnen egilea (j. 1914).
* 1984 – Raoul Salan, frantziar jenerala (j. 1899).
* 1991 – Ernst Witt, alemaniar matematikaria (j. 1911).
* 1992 –
** Luigi Marchisio, italiar txirrindularia (j. 1909).
** Kristin Tattar, estoniar disko golflaria.
* 1994 – Zelma Watson George, afro-amerikar opera-abeslari, musikologo eta diplomatikoa (j. 1903).
* 1995 – Pancho Gonzales, estatubatuar tenislaria (j. 1928).
* 1999 – Pelageya Polubarinova-Kotxina, sobietar matematikari eta zientzialaria (j. 1899).
* 2000 –
** John Hejduk, estatubatuar arkitektoa (j. 1929).
** Enric Miralles, kataluniar arkitektoa (j. 1955).
* 2001 – Mordecai Richler, quebectar idazlea (j. 1931).
* 2004 – Andrian Nikolaev, sobietar kosmonauta (j. 1929).
* 2005 –
** Alberto Lattuada, italiar zinema zuzendaria (j. 1914).
** Motosaburo Masuyama, japoniar estatistikaria (j. 1912).
* 2007 - Claude Pompidou, frantziar politikaria eta lehen dama (j. 1912).
* 2009 –
** Jorge Enrique Adoum, ekuadortar idazlea (j. 1926).
** María Asunción Català, kataluniar irakaslea, matematikaria eta astronomoa (j. 1925).
* 2012 – Sergio Pininfarina, italiar automobil-diseinatzailea (j. 1926).
* 2018 – Eva Serra, kataluniar historialari eta saiakeragilea (j. 1942).
* 2021 –
** Carmen Bernardos, espainiar aktorea (j. 1927).
** Haunani-Kay Trask, hawaiiar idazlea, poeta eta unibertsitate irakaslea, Hawaiiko subiranotasun-mugimenduko burua (j. 1949).
* 2022 – Robert Curl, estatubatuar kimikaria, 1996ko Kimikako Nobel Saria (j. 1933).
* 2024 –
** Justo Beramendi, espainiar historialaria (j. 1941).
** Roland Dumas, frantziar politikari eta abokatua (j. 1922).

## Jaiak eta urteurrenak

* Sehaska egutegiko izendegia: Idoia eta Isaba/Izaba.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2699
* Multimedia: 3 July / Q2699