OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Samak Sundaravej

Samak Sundaravej (1935eko ekainaren 13a - 2009ko azaroaren 24a) Thailandiako lehen ministroa izan zen, Defentsa ministroa eta Herriaren Boterearen Alderdiko buruzagi nagusia ere. "Mak osaba" edo "Mr. Rose sagar sudurra" izenekin komunikabideek izendatu zuten, sudurraren forma dela eta. Lehen ministro izateari uko egitera behartu zuten, telebistako ikuskizunean sukaldari gisa jardun baitzuen. Thailandiako auzitegi konstituzionalak esan zuen ezin zuela bi lanpostu izan.

## Biografia

Sundaravej Samian Sundaravejen eta Amphan Jitrakornen semea zen. Bangkoken jaio zen 1935. urtean. Lady Surat Sundaravejekin ezkondu zuen eta Kandapha eta Kanjanakorn izeneko bikiak izan zituzten. Unibertsitatea bukatu ondoren, "Siam gobernuak" eta "Bangkokeko" egunkarietarako politikari buruzko artikuluak idazten hasi zen.
1968an "Alderdi Demokratako" kide bezala hasi zen politikan. 1976an ezaguna bihurtu zen irratiaren kudeaketan, garai hartako hezkuntza-erakundea erasotzen zuen informazio izateagatik. Era berean, jendeak hezkuntza erakundea gaitzesten lagundu zuen. 1976ko urriaren 16an, ikasleen erresistentzia banda mugitzeko agindua eman zuen. Horren amaieran, Barne ministroa izan zen, baita Alderdi Demokrataren dimisioa aurkeztu zuen ere. 1979an, alderdi berria sortu zuen eta "Thailandiako Biztanleen Alderdiaren" liderra bihurtu zen.
Bangkokeko gobernadore izendatu zuten 2000. urtean, 1.016.096 botorekin, inoiz baino boto gehiagorekin. Bigarren postua Sudarat Keyuraphan-entzat izan zen (Tailandiarrek Tailandia Maite Dutenaren kidea).
2008ko irailaren 12an, Samak "Herriaren Boterearen Alderdiko" burua uztea erabaki zuen, bere eginkizuna betetzearen arrazoia zela eta, beraz, bere eginkizun politikoa amaitzeko eta bazkideek hurrengoan zer egin erabakitzea erabaki zuen.
Sundaravej 74 urterekin hil zen Bangkoken. Gibeleko minbiziaz hil zen, urtebeteko borrokan aritu ostean.
* Datuak: Q243623
* Multimedia: Samak Sundaravej / Q243623
# Sanya Dharmasakti

Sanya Dharmasakti (Thailandiera: สัญญา ธรรมศักดิ์; 1907ko apirilaren 5a - 2002ko urtarrilaren 6a) Thailandiako jurista, unibertsitate irakaslea eta politikaria izan zen. Thailandiako 12. lehen ministroa izan zen 1973tik 1975era.
* Datuak: Q974619
* Multimedia: Sanya Dharmasakti / Q974619
# Thawi Bunyaket

Thawi Bunyaket (Thailandiera: ทวี บุณยเกตุ; 1904ko azaroaren 10a - 1971ko azaroaren 3a) Thailandiako politikaria eta Thailandiako lehen ministroa izan zen denbora laburrean 1945eko abuztuaren 31tik, Khuang Aphaiwong-ek dimisioa eman zuen arte, bere dimisioa 1945eko irailaren 17an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q733268
* Multimedia: Tawee Boonyaket / Q733268
# Ontoteologia

Ontoteologia Kantek sortutako hitza da Arrazoimen hutsaren kritika (1781) liburuan bere teologia transzendentaleko bi moduetako bat izendatzeko baina Heideggerren eskutik zabaldu zen bere erabilera. Heideggerrek bere mendebaldeko metafisikaren kritikaren baitan erabili zuen kontzeptua, izate gorena metafisikaren historian nola pentsatu den azaltzeko. Modu horretan ontoteologia Jainkoaren ontologia eta Izatearen teologia bezala ulertu izan da eta bere jatorria Duns Eskoton bilatu nahi izan du zenbaitek.
Ontoteologiaren baitan Jainkoaren ordezko Absolutu metafisiko ezberdinak pentsatu izan dira. Izatearen teoria orokor bat egin nahirik izaki nagusi bat ezarri ohi da, ondoren, gauza guztiak ordena batean bildu ahal izateko teologia natural baten moduan.

## Erreferentziak

* ↑ Andonegi, Xabier (2004): “Erdi Aroko filosofia”, 71. or.

## Bibliografia

* Andonegi, Xabier (2004): "Erdi Aroko Filosofia" in Joxe Azurmendi (Argk.): Filosofiako Gida, Bilbo, UEU. ISBN 84-8438-048-3
* Heidegger, Martin (1957): "Die onto-teo-logische Verfassung der Metaphysik" in Identität und Differenz. (“Metafisikaren konstituzio onto-teo-logikoa” in Identitatea eta Diferentzia)
* Kant, Immanuel (1999)[1781]: Arrazoimen Hutsaren Kritika, Bilbo, Klasikoak. ISBN 84-88303-39-4

## Kanpo estekak

* Datuak: Q465255
# Ugyen Wangchuck

Ugyen Wangchuck (dzongkhaz: ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག; Bumthang, 1862ko ekainaren 11 - Phodrang, 1926ko abuztuaren 26a) Bhutango dragoi-erregea (Druk Gyalpo) izan zen 1907tik hil zen arte.
Bere aita Jigme Namgyal gobernari sekularra edo "Druk Desi" izan zen Bhutango gobernu-sistema dualean. Nerabezarotik, bere aitarekin hainbat matxinadaren aurka borrokatu zen, eta 1881ean aita hil ondoren, bere eginkizunak bere gain hartu zituen. Gerra zibil batean garaile, bere boterea sendotu zuen eta 1907an monarkia budista sortu zuen herrialdean.
1907ko urtarrilaren 17an herriaren ordezkariek, ofizialek eta monje budistek aho batez errege aukeratu zuten. Harreman onak izan zituen britainiarrekin, monasterio budistak eraiki zituen eta hezkuntza sustatu zuen.
Bere laugarren emaztearekin, Tsundue Pema Lhamo, Jigme Wangchucken aita izan zen.
* Datuak: Q333866
* Multimedia: Ugyen Wangchuck / Q333866
# Historizismo (filosofia)

Historizismoa gizarte bateko gertakizunak ulertzeko historiaren garrantzia azpimarratzen duen ikuspegi filosofikoa da. Modernitatean garrantzi berezia hartuko du Hegel bezalako filosofoengatik. Historizismoa, sarri, bai onesteko zein gaitzesteko, erlatibismoarekin lotu izan da eta positibismoarekin talkan. Historizismoa eskola bat baino ikuspegi bat den heinean teoria filosofiko ezberdinak hartu ditzake bere baitan eta garapen ezberdinak izan ditzake, historizismo antropologikoa, epistemologikoa edo ontologikoa kasu.

## Kritikak

Historizismoari egindako kritika nagusiak bi esparrutik datoz. Estrukturalismotik, Louis Althusserek marxismoaren objektibotasuna azpimarratu nahiko du ikuspegi historizistaren aurka. Althusserrek Karl Marxen irakurketa humanista edo hegeliarra baztertu nahi du eta Das Kapital-eko Marxen irakurketa estrukturalista nabarmendu. Historizismoari egindako beste kritika zientziaren filosofiaren esparrutik dator Karl Popperen eskutik. Popperrek ere Hegelen kutsua duen historizismoaren aurka jotzen du historiaren ikuspegi determinista duelakoan. Zenbaiten ustez Popper izan da, bere alorrean, historiari garrantzia eman dion lehen filosofo anti-historizista.

## Erreferentziak

* ↑ Azurmendi, Joxe (2004): Filosofia Modernoa, 84. or.
* ↑ Althusser, Louis (et al.) (1965): Lire le Capital
* ↑ Popper, Karl (1944): The Poverty of Historicism
* ↑ Bengoetxea, Juan Bautista eta Eizagirre, Xabier (2003): Dogmak zientzian? Feyerabend, Kuhn, Popper, 24. or.

## Bibliografia

* Althusser, Louis (et al.) (1965): Lire le Capital
* Azurmendi, Joxe (2004): "Filosofia Modernoa" in Joxe Azurmendi (et al.): Filosofiako gida, Bilbo, UEU. ISBN 84-8438-048-3
* Bengoetxea, Juan Bautista eta Eizagirre, Xabier (2003): Dogmak zientzian? Feyerabend, Kuhn, Popper, Donostia, Jakin ISBN 84-95234-19-X
* Galfarsoro, Imanol (2012): “(Post)marxismoa, kultura eta eragiletasuna: ibilbide historiko labur bat” in Alaitz Aizpuru (et al.): Euskal Herriko pentsamenduaren gida, Bilbo, UEU. ISBN 978-84-8438-435-9
* Galparsoro, Jose Ignacio (2008): "Aro Garaikidea. Filosofia Kontinentala" in Agustin Arrieta eta Ibon Uribarri (koord.): Filosofiaren historia, Donostia, Elkar. ISBN 978-84-9783-403-2
* Popper, Karl (1944): The Poverty of Historicism

## Ikus gainera

* Erlatibismo
* Hermeneutika
* Epistemologia
* Historiaren filosofia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q460501
* Multimedia: Historicism / Q460501
# Markel Etxeberria

Markel Etxeberria Mendiola (Erandio, Bizkaia, 1995eko otsailaren 15a) Euskal Herriko futbolaria da, Athleticeko harrobian hezia. Eskuin aztelari lanetan aritu ohi da.

## Kirol Ibilbidea

2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3. | 2012/13 | 30 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 30 | 0 |
| Baskonia | Denera | Denera | 30 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 30 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2013/14 | 13 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 13 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2014/15 | 30 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 30 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2. | 2015/16 | 30 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 30 | 1 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 73 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 73 | 1 |
| Valladolid | 2. | 2016/17 | 5 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 9 | 0 |
| Valladolid | Denera | Denera | 5 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 9 | 0 |
| Numancia | 2. | 2017/18 | 28 | 0 | 5 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 33 | 0 |
| Numancia | 2. | 2018/19 | 12 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 13 | 0 |
| Numancia | Denera | Denera | 40 | 0 | 6 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 46 | 0 |
| Cartagena | 2.B | 2019/20 | 4 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 4 | 0 |
| Cartagena | 2. | 2020/21 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 0 | 0 |
| Cartagena | Denera | Denera | 4 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 4 | 0 |
| Barakaldo | 2.B | 2020/21 | 16 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 16 | 0 |
| Barakaldo | Denera | Denera | 16 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 16 | 0 |
| Eldense | 2.F | 2021/22 | 11 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 11 | 0 |
| Eldense | Denera | Denera | 11 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 11 | 0 |
| Sestao River | 2.F | 2021/22 | 15 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 | 1 |
| Sestao River | 2.F | 2022/23 | 30 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 30 | 1 |
| Sestao River | 1.F | 2023/24 | 33 | 1 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 1 |
| Sestao River | 1.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Sestao River | Denera | Denera | 78 | 3 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 80 | 3 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 257 | 4 | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 269 | 4 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q20492448
# Gorri (futbolaria)

Jon Rojo Sagarna edo futbolean Gorri bezala ezaguna, (Bilbo, Bizkaia, 1996ko abenduaren 22a) Euskal Herriko futbolaria da. Normalean ezker atzelari lanetan aritzen da. Danok Bateko harrobian ibili da. 2025eko urtarrilean Sestao Riverrera batu zen.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Deustu | 3. | 2015/16 | 35 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 35 | 0 |
| Deustu | 3. | 2016/17 | 34 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 34 | 2 |
| Deustu | Denera | Denera | 69 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 69 | 2 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2017/18 | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 10 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2018/19 | 35 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 35 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2019/20 | 13 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 13 | 0 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 58 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 58 | 0 |
| Unionistas | 2.B | 2020/21 | 23 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 3 |
| Unionistas | Denera | Denera | 23 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | | | 23 | 3 |
| Zamora | 1.F | 2021/22 | 32 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 2 |
| Zamora | Denera | Denera | 32 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 2 |
| Unionistas | 1.F | 2022/23 | 37 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 37 | 1 |
| Unionistas | 1.F | 2023/24 | 30 | 2 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 2 |
| Unionistas | Denera | Denera | 67 | 3 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 71 | 3 |
| Alcoyano | 1.F | 2024/25 | 15 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 | 0 |
| Alcoyano | Denera | Denera | 15 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 | 0 |
| Sestao River | 1.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Sestao River | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 264 | 10 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 269 | 10 |

## Erreferentziak

* ↑ Jon Rojo, Sestao River Clubeko jokalari berria

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q113980173
# Iñigo Ariztimuño López

Iñigo Ariztimuño López (Bilbo, Bizkaia, 2004ko urtarrilaren 18a) Euskal Herriko futbolaria da. Ezker aztelari lanetan aritzen da.

## Ibilbidea

2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Arenas | 2.F | 2022/23 | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Arenas | 2.F | 2023/24 | 8 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 8 | 0 |
| Arenas | Denera | Denera | 9 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Deustu | 3.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Deustu | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 9 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |

## Kanpo estekak

* Fitxa
* Datuak: Q122972507
# Aimar Peña

Aimar Peña Vázquez (Elorrio, Bizkaia, 2004ko urtarrilaren 6a) Euskal Herriko futbolaria da. Aurrelari lanetan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3.F | 2022/23 | 23 | 6 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 6 |
| Baskonia | 3.F | 2023/24 | 12 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 12 | 3 |
| Baskonia | Denera | Denera | 35 | 9 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 9 |
| Gernika | 2.F | 2023/24 | 14 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 14 | 1 |
| Gernika | Denera | Denera | 14 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 14 | 1 |
| Arenas | 2.F | 2024/25 | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 10 | 0 |
| Arenas | Denera | Denera | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 10 | 0 |
| Teruel | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Teruel | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 59 | 10 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 59 | 10 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q125056897
# Lander Arenal

Lander Arenal Antuñano (Basauri, Bizkaia, 2004ko uztailaren 18a) Euskal Herriko futbolaria da, Lezaman hezia. Eskuin aztelari lanetan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3.F | 2022/23 | 21 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 21 | 0 |
| Baskonia | Denera | Denera | 21 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 21 | 0 |
| Arenas | 2.F | 2023/24 | 22 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 22 | 0 |
| Arenas | 2.F | 2024/25 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Arenas | Denera | Denera | 23 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 0 |
| Tudelano | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Tudelano | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 44 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 44 | 0 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q120559112
# Besalúko zubia

Besalúko zubia, katalanez: Pont de Besalú, Kataluniako Besalú udalerrian dagoen zubi erromaniko bat da, Gironako probintziako Garrotxa eskualdean. Fluvià ibaia zeharkatzen du.
Zazpi arkuz osaturiko arku-zubi bat da. Hainbat berreraikitze eta zaharberritze izan dituen eraikina da.
Lehen aipamena 1075 urtekoa da. 1954an Kultura Intereseko Ondasuna izendatua izan zen.
# Besalú

Besalú Kataluniako udalerria da, Garrotxa eskualdean eta Gironako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.361 biztanle zituen. 4,92 km²-ko azalera du.

## Toki interesgarriak

* Besalúko zubia

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 1.350 | 1.340 | 1.437 | 1.276 | 1.262 | 1.219 | 1.285 | 1.798 | 2.091 | 2.098 | 2.032 | 2.361 |

## Ikus, gainera

* Gironako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Besalúko udalaren webgunea.
* Datuak: Q12586
* Multimedia: Besalú / Q12586
# Camprodongo zubi berria

Camprodongo Zubi Berria, katalanez: Pont Nou de Camprodon, Kataluniako Camprodon udalerrian dagoen zubi bat da, Gironako probintzian. Ter ibaia zeharkatzen du. Udalerri honetako ikurretako bat da. Harriz egina dago eta bi malda ditu.
Ziurrenik 1196-1226 artean eraiki zen, XIV. mendean Cerdanyara zihoan perra-bidea igarotzeko eraldatua izan zen. 1930ean ziurrenik Jeroni Martorellek zaharberritu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18005892
* Multimedia: Pont Nou de Camprodon / Q18005892
# El Imposible Vencido. Arte de la Lengua Vascongada

El Imposible Vencido. Arte de la Lengua Vascongada (jatorrizko izenburua, El Impossible Vencido. Arte de la Lengua Bascongada; euskarazko itzulpenean, Ezina egina) Manuel Larramendik idatzitako euskal gramatika izan zen, 1729an argitaratua. Lehen edizioa Salamancan egin zen, Antonio José Villagordo y Alcarazen tipografian.

## Laburpena

Euskararen lehen "arte" edo gramatika argitaratua dela esan daiteke. Garai hartako jakintsuen artean arras zabaldua zen ideia baten arabera, hebreerak, grekoak, latinak eta berorren eratorriek bakarrik zuten gramatika. Euskara bezalako hizkuntzak, ordea, jende ezjakinaren hizkerak ziren; ia animalien orroen gisakoak eta beraz, liburuetan irakatsi ezin zirenak. Horiei erantzunez idatzi zuen liburua Aita Larramendik eta hortik izenburua, "Ezina egina". Horrekin, euskara beste hizkuntzen parean zegoela adierazi zuen. Oro har, Arnaut Oihenartek Notitia utriusque Vasconiae lanean mende bat lehenago egindakoa baino txarragoa da.

## Liburuaren edukia

Lehenengo edizioan, liburuaren korpus nagusiaren aurretik, hitzaurre eta komentario batzuk daude:
* Lamina bat (liburuko bakarra) Gipuzkoako armarriarekin.
* "A la muy noble y muy leal provincia de Guipúzcoa", Larramendik berak idatzitako hitzaurrea.
* "Aprobación del Doctor D. Joseph Larumbe".
* "Licencia de los Señores Provisores".
* "Aprobación del Licenciado Don Juan Domingo de Arzac y Echeveste".
* "Licencia del Consejo".
* "Tassa".
* "Erratas"
* "Licencia de la religión"
* "Prólogo".
* Lehenengo atala: Izenaren deklinabideak, izenordeak eta aditza.
* Bigarren atala: Sintaxia.
* Hirugarren atala: Prosodia.
* Poesiaren gehigarria: Atal horretan, gaztelaniazko komentarioekin, euskal poema sorta biltzen da.

## Testua

Artikulu honetan, 1853ko edizioaz ari gara: Donostian egin zen, Pio Zuazuaren San Bizenta kaleko inprimategian. Pio Zuazuak bere osaba Marcelino Zuazuari idatzitako eskaintza jaso zen bertan. Ortografia berritu zen, irakurketa errazteko.

## Erreferentziak

* ↑ Alberdi, Andres. (1990). Manuel de Larramendi. Eusko Jaurlaritza, 20 or..
* ↑ "Manuel Larramendi", Auñamendi Entziklopedia Jon Kortazaren komentarioa.

## Kanpo estekak

* Liburuaren faksimilea Espainiako Liburutegi Nazionalean.
* El imposible vencido Commonsen
* Datuak: Q65216402
# Vasconia: Estudio dialéctico de una nacionalidad

Vasconia: Estudio dialéctico de una nacionalidad Federico Krutwigek 1962an plazaratu zuen liburua da, Fernando Sarrailh de Ihartza izengoitia erabiliz. Bertan, Krutwigek EAJk ordezkatzen zuen abertzaletasun tradizionala kritikatu, euskal gizartea analizatu, euskal nazioa era etnokultural batez definitu eta nazio askapenerako borroka armatua aldezten zuen. Eragin handia zuen ETAk geroztik egin zuen estrategia politiko militarrean. Pako Miangolarrak finantzatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Zubizarreta, Patxi. (2023). Sakonean itsasoa ikusten da. Miangolarratarren uberan.. Txalaparta ISBN 978-84-19319-62-3..

## Ikus, gainera

* Pako Miangolarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268826
# Izengoiti

Izengoitia (halaber, ezizena, goitizena, gaitzizena edo pseudonimoa) bataio eta familia izenen ordez erabiltzen den izena da. Izenaren aldean egon daiteke edo izena ordezkatu, edozein arrazoirengatik jatorrizko izena anonimatuan mantentzeko. Ez dira gutxi literaturaren munduan, esate baterako, benetako izena ezkutatu eta beren obrak izengoiti batez sinatu dituztenak, Bernardo Atxaga kasu.
Interneten IP helbidearen ordez, nickname anglizismoa (nick laburtua) erabiltzen da. Kiroletan oso ohikoak dira, norbaiten ezaugarri fisikoak adierazteko edo: adibidez, Diego Armando Maradona futbolariak el pibe de oro ("urrezko mutikoa") izengoitia zuen.
Borroka armatuan ere erabiltzen dira, jatorrizko izena ezkutatzeko: nom de guerre galizismoaz ezagutzen dira. Adibidez, Marcos komandanteordeak darabil.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61002
# Yvo Molenaers

Yvo Molenaers (Riemst, 1934ko otsailaren 25a-) flandriar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

1956
* Gembloux
1958
* Hoeilaart-Diest-Hoeilaart
* 9. Flandriako Tourrean
* 9. Flèche Wallonnen
1959
* Houtem
* Tienen
* Wavre
* Lommel
* Molenstede
1960
* Paris-Nizako etapa bat
* 3. Milan-San Remon
* 5 Paris-Bruselan
1961
* Suitzako Itzuliko etapa bat
* 3. Gante-Wevelgemen
1962
* 2. Milan-San Remon
1963
* Luxenburgoko Tourra
1964
* 2. Gante-Wevelgemen
* 2. Dunkerqueko Lau Egunetan
* 2. Flèche Brabançonnen
* 3. Het Volken
* 3. Paris-Roubaixen
* 3. Frankfurteko Sari Nagusian
* 10. Milan-San Remon
1966
* Omloop Mandel-Leie-Schelde

## Kanpo estekak

Yvo Molenaers - ProCyclingStats
* Datuak: Q977799