# 2016ko Alborango itsasoko lurrikara

Alborango itsasoko lurrikara, Alhucemaseko lurrikara ere deitua, 2016ko urtarrilaren 25ean izan zen, 05:22:02an (UTC + 01:00)

## Xehetasunak eta berehalako ondorioak

2016ko urtarrilaren 25eko goizaldean, 05:22:02an (UTC + 01:00), 6,3 MW magnitudeko lurrikara bat izan zen, epizentroa Alborango itsasoan zuena, Marokoko Alhucemas hiritik 62 kilometro ipar-ekialdera eta Melillako (Espainia) hiri autonomotik 77 km ipar-mendebaldera dagoen puntu batean. Lurrikara Marokoko iparraldean (Alhucemasez gain, bereziki Tiganimin eta Einzoren herrietan, epizentrotik 64 eta 69 km-ra baitaude, hurrenez hurren) eta Melillako hiri autonomoan nabaritu zen gehien. Gibraltarren, Almeria, Granada eta Malagako kostalde osoan ere antzeman zuten. Iberiar penintsularen barnealdean, dardara beste probintzia urrunago batzuetan ere nabaritu zen, hala nola, Kordoban eta Sevillan. Guztira, 112 larrialdietarako telefonoak 600 dei baino gehiago jaso zituen Espainian, eta horietan gorabeherak jakinarazi eta askotariko aholkuak eskatu zituzten.

## Plaken tektonika eta sismikotasuna eskualdean

Eskualde mediterraneo osoko sismikotasuna plaka afrikarra iparralderantz joatean azaltzen da (4-10 mm inguru urteko), plaka euroasiarrarekin bat egiten duena. Prozesu hori Tetis itsasoaren itxieraren emaitza da, hau da, plaka horiek Mediterraneora hurbiltzeko prozesua duela 50 milioi urtetik gertatzen ari da. Konbergentzia-abiadura hori nahiko txikia da beste kostalde batzuetan ikusten denarekin alderatuta, hala nola Japonian edo Nazcako plakaren subdukzio-eremuan, Txileko kostaldean (urtean 100 mm baino gehiago). Mediterraneoko konbergentzia-tasa lokal handienak subdukzio helenikoko eremuan (35 mm urteko) daude Grezia hegoaldean, Ipar Anatoliako faila-eremuan, Turkiako mendebaldean eta Calabriako subdukzio-eremuan, Italiako hegoaldean. Alde horretatik, sismoa gertatu zen lekua ez dago konbergentzia handieneko eremuan.
Bereizmen handiagoko mapa batimetriko berri bat argitaratzeari esker, nahiko zehatz aztertu ahal izan da jarduera tektoniko berriena, bai haren ondorio geomorfologikoei dagokienez, bai faktore neotektoniko horiek Alborango itsasoko sismoen sorreran duten eraginari dagokionez. Hala, tolesdurak eta faila normalen egiturak osatzen dituzten egitura konpresiboek eragindako deformazioak deskribatu dira, eta horiei alboetako desplazamenduak (urradurakoak) gehitu behar zaizkie, sinestralerantz (NE-SO orientaziotik NNE-SSO orientaziora) eta destraletarantz (NO-SE orientaziora). Deskribatu dugun jarduera neotektonikoaren ondorioz, ertz-eremu hori handitu egin da, eta horrek auzokoen arroa desegin du. Faila normalak ere badaude, ia erabat bertikalak, eta, betegarri sedimentarioari eragiteaz gain, hondoaren gainazalean deformazioak eragitera iristen dira. Zonaren jarduera sismiko handia eta anomalia termikoen presentzia direla eta, deformazio neotektonikoen dinamika oso konplexua eta faktore anitzekoa da. Sektore horretako azala asko mehetu da (17 kilometroko lodiera), eta horrek oso baldintza egokiak eskaintzen ditu deformazio uzkurtuetarako eta erliebea era askotara sortzeko arroaren sektore guztietan.
Ipar Afrikako ertzean sismikotasun tasak baxuak dira, hala ere, sismo nahiko suntsitzaileak izan dira, 1980ko urriaren 10ean El Asnam-en izandako lurrikara adibidez, 7,3ko magnitudearekin XX. mendeko Afrikako lurrikararik bortitzenetako bat izan zena. Mediterraneoaren mendebaldeko muturrean ere sismo handiak izan dira, besteak beste, 2004an. Alhucemasetik gertu ere izan zuen epizentroa; 6,1eko magnitudea izan zuen arren, bereziki suntsitzailea izan zen, eta ehunka hildako utzi zituen.

## Garapena

Geografia Institutu Nazionalak (IGN) 250 erreplika inguru erregistratu zituen 2016ko urtarrilaren 26an, 08:00ak aldera.

## Kalteak eta biktimak

Espainian kalte materialak eta 26 zauritu arin baino ez daude Melillan, telefono komunikazioak, argindar hornidura eta klaseak aldi baterako eten baitziren bertan. Lurrikararen ondorioak eraikin batzuetan nabaritu ziren bereziki, arrakalak agertu zirelako eta kanpoko elementu arkitektoniko batzuk erori zirelako, hala nola Asanbladaren Jauregia, Kasino Militarra, Kapera Militarra, Merkataritza, Industria eta Nabigazioko Ganbera Ofizialaren Eraikina edo General Pareja kaleko 7. zenbakian dagoen eraikina. Melillako agintariek zehaztu zutenez, lurrikarak 40 bat higiezini eragin zien, eta kalteak 11,9 milioi euro ingurukoak izan ziren.ASDough sohañojgpaoij ñoajgaogjañgojafdgñkjgñadlfkgjnadñfglkj adfgñlkajdf ñadklgj adfñgklj adñglk jadfgñadfklgjañgijpañgpajgñadkfljgadfgadfgadfgaASDough sohañojgpaoij ñoajgaogjañgojafdgñkjgñadlfkgjnadñfglkj adfgñlkajdf ñadklgj adfñgklj adñglk jadfgñadfklgjañgijpañgpajgñadkfljgadfgadfgadfga
Marokoko Alhucemas herrian 12 urteko haur batek bihotzekoa izan zuen dardararen ondorioz, eta hiriko ospitalera iritsi eta gutxira hil zen. 35 urteko beste pertsona bat zauritu zen bigarren solairuko leihotik salto eginda, eraikina eroriko zen beldur.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «M6.3 - 62km NNE of Al Hoceima, Morocco» USGS.
* ↑ Sentido en Córdoba el terremoto de Alhucemas. 25 de enero de 2016.
* ↑ El terremoto en Melilla causa 26 heridos por cortes, contusiones y crisis de ansiedad. 25 de enero de 2016.
* ↑ «Kinematics of the Western Africa-Eurasia plate boundary from focal mechanisms and GPS data» Geophysical Journal International 169 (3): 1180-1200..
* 1 2 Vázquez, J.T.; Vegas, R.; Medialdea, T.. (2008). «Estructuras recientes de deformación en el margen continental del mar de Alborán (Sector Benalmádena-Adra)» Geo-Temas 10: 595-598..
* ↑ Mueren al menos 229 personas en un terremoto registrado cerca de la ciudad marroquí de Alhucemas. 24 de febrero de 2004.
* ↑ Suárez Collado, Ángela. (2008). «El terremoto que cambió el destino de Alhucemas. De la crisis humanitaria al desenclave y desarrollo del Rif» Doctorado de Estudios Internacionales Mediterráneos (Madrid).
* ↑ Registradas unas 250 réplicas del terremoto del mar de Alborán. 26 de enero de 2016.
* ↑ La fuerza del terremoto deja dañado el patrimonio modernista de Melilla. 26 de enero de 2016.
* ↑ Un terremoto de 6,3 en el mar de Alborán sacude Andalucía y Melilla. .
* ↑ El terremoto provoca en Melilla daños por valor de 12 millones. 26 de enero de 2016.
* ↑ Ramos, Toñy. (265 de enero de 2016). Los técnicos evalúan los daños en el patrimonio histórico de Melilla. .
* ↑ Melilla cierra muchas heridas pero sin olvidar el terremoto un año después. .
* ↑ Un niño de 12 años muere al sufrir un infarto durante el terremoto. 25 de enero de 2016.

## Kanpo estekak

* http://politica.elpais.com/politica/2016/01/25/actualidad/1453697500_397724.html
* https://web.archive.org/web/20160127211921/http://www.ign.es/ign/layoutIn/sismoDetalleTerremotos.do?locale=es&evid=1362673&zona=1
* Datuak: Q22281586