OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Laurak Bat (Buenos Aires)

Laurak Bat Buenos Airesko euskal etxeetako bat da. Bigarren Karlistaldiaren ondoren Euskal Herritik iritsitako 13 gaztek sortu zuten, 1877ko martxoaren 13an; beraz, Argentinako eta munduko euskal etxerik zaharrena da. Belgrano etorbideko 1144an du egoitza.

## Erreferentziak

* ↑ Centro Laurak Bat. euskalkultura.eus (Noiz kontsultatua: 2020-7-15).
* ↑ Eusko Jaurlaritzak bere errekonozimendua helarazi dio Laurak Bat euskal etxeari bere 140. urteurrena dela eta antolatutako oturuntzan. euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-7-15).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala, laurakbat.com.ar
* Datuak: Q97385629
* Multimedia: Laurak Bat - Buenos Aires / Q97385629
# Julian Assange

Julian Paul Assange (Townsville, Queensland, Australia, 1971ko uztailaren 3a - ) australiar ikerketa-kazetaria, aktibista politikoa, Interneteko ekintzailea eta programatzailea da. Bereziki nabarmendu da WikiLeaks webguneko sortzaile, bozeramaile eta buruetako bat baita. Webgune horrek iturri anonimoetatik jasotako mundu osoko herrialdeen ezkutuko informazioa plazaratzen du, gobernu eta erakundeen legez kanpoko jarduerak sarean eskuragarri jarriz. Horregatik sari ugari jaso ditu Julian Assangek, hala nola: Amnistia Internazionalaren Komunikabide Saria (2009), Stuttgart Peace Saria (2020) edo Konrad Wolf Saria (2023).
Assange 2019tik dago Erresuma Batuan kartzelatuta. Aurreko zazpi urteetan Ekuadorrek Londresen duen enbaxadan hartu zuen babes. Suediak nazioarteko atxilotze agindu bat eman zuen 2010ean, bortxaketa saiakera bat egotzita. 2010eko abenduaren 6an, bere burua ingeles epaitegien esku jarri zuen, eta estradizioaren inguruko lege prozesua zabalik zela lortu zuen Ekuadorren babes politikoa, 2012ko ekainean. Baina, baldintzapeko neurriak urratzea egotzita, asilo politikoa kendu zioten zazpi urte geroago, eta Westminsterko Magistratuen Auzitegiko epaile batek espetxeratzea erabaki zuen ondoren. Horren berri eduki eta berehala eskatu zuen estradizioa AEBetako Gobernuak —Donald Trump zen orduan Etxe Zuriko maizterra—.
AEBtako Gobernuaren salaketaren arabera, Assangek AEBtako dokumentu militar sekretuak legez kanpo eskuratu eta argitaratu zituen, eta horrela Ekialde Hurbileko eta Txinako espioien bizitzak «arriskuan» jarri zituen, baita AEBen beren «interesak» ere. Kazetariaren defentsarentzat, aldiz, «kriminalizatu» egin nahi dira «kazetaritza praktika arruntak», hala nola «interes publiko handia duen informazio klasifikatu egiatia argitaratzea». Nabarmendu izan du, bide batez, AEBen eta Erresuma Batuaren arteko estradizio hitzarmenak debekatu egiten duela arrazoi politikoengatik estraditatzea.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Amnesty announces Media Awards 2009 winners ("Amnistia Internazionalak 2009ko Hedabide-Sarien irabazleen berri ematen du"). .
* ↑ (Alemanez) Friedenspreisträger 2020: Julian Assange ("2020ko Bakearen Sariaren irabazlea: Julian Assange"). .
* ↑ (Alemanez) Konrad Wolf Prize 2023 goes to Julian Assange ("Julian Assangek irabazi du 2023ko Konrad Wolf Saria"). .
* ↑ Susaeta, Igor. Erresuma Batuan beste helegite bat jartzeko aukera eman diote Assangeri. (argitaratze data: 2024KO MARTXOAREN 26A).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q360
* Multimedia: Julian Assange / Q360
# Ilie Verdeț

Ilie Verdeț (Comănești, 1925eko maiatzaren 10a – Bukarest, 2001eko martxoaren 20a) errumaniar politikari komunista izan zen. Errumaniako lehen ministroa izan zen 1979tik 1982ra.
Hamabi urte zituenetik meatzari lanetan aritu zen eta 1945ean Errumaniako Alderdi Komunistan afiliatu zen. Bukaresteko Ikasketa Ekonomikoen Akademian ikasi ondoren, alderdiaren barruan igo zen. 1960ko hamarkadan, alderdiak Bukaresten duen bulego nagusian lan egin zuen, eta Gheorghe Gheorghiu-Dej hil ondoren, Nicolae Ceaușescu alderdiko idazkari nagusi bihurtzen lagundu zion.
Kargu garrantzitsuak izan zituen Estatuan, eta lehen ministrorde (1966-1974) eta lehen ministro (1979-1982) izan zen.
1989ko abenduan Ceaușescu erori ondoren, bere burua behin-behineko gobernuburu izendatu zuen, baina hogei minuturen ondoren Ion Iliescuk kargutik kendu zuen. 1990ean Lanaren Alderdi Sozialista sortu zuen.
* Datuak: Q322985
* Multimedia: Ilie Verdeț / Q322985
# Bahía Blancako artxidiozesia

Bahía Blancako artxidiozesia (gaztelaniaz: Arquidiócesis de Bahía Blanca, latinez: Archidioecesis Sinus Albi) Erromatar Eliza Katolikoaren argentinar artxidiozesia da. 1934ko apirilaren 20an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1957ko otsailaren 11n artxidiozesi egin zen. Apezpikuaren egoitza Bahía Blancan dago. Egun artzapezpikua Carlos Alfonso Azpiroz Costa da.

## Ordinarioen zerrenda

* Leandro Astelarra (1934-1943)
* Germiniano Esorto (1946-1972)
* Jorge Mayer (1972-1991)
* Rómulo García (1991-2002)
* Guillermo José Garlatti (2003-2017)
* Carlos Alfonso Azpiroz Costa (2017-)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Archdiocese of Bahía Blanca» Catholic Hierarchy (Noiz kontsultatua: 2023-09-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El papa Francisco aceptó la renuncia de monseñor Garlatti» AICA 2017-07-12 (Noiz kontsultatua: 2023-09-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1364054
* Multimedia: Roman Catholic Archdiocese of Bahía Blanca / Q1364054
# Labrador penintsula

Labrador penintsula (ingelesez: Labrador Peninsula; frantsesez: Péninsule du Labrador) Kanadako ipar-ekialdeko penintsula handia da. Quebec eta Labrador lurraldeen iparraldean dago. Guztira, 1.400.000 km$^2$-ko azalera du eta 2006ko erroldaren arabera, 150.000 biztanle.

## Administrazioa

Labrador-Ungava izenaz ere ezagutzen da Labrador penintsula eta Quebeceko probintziaren ipar eta ipar-ekialdea (Quebec Berria) eta Ternuako probintziaren barnealdea (Newfoundland) hartzen ditu. Administrazioaren aldetik, Kanadako ekialdeko muturreko lurraldea da, Quebec eta Newfoundland edo Ternuako lurraldeen artean banatua.

### Mugak

Mugakideok ditu: mendebaldean, Hudsoneko badia; iparraldean, Hudson itsasartea eta Ungavako badia; ekialdean, Labrador itsasoa (eta Ozeano Atlantikoa); eta hego-ekialdean, Ternuako uhartea, San Laurendi golkoa eta Eastmain ibaia.

### Eskualdeak

Penintsula Ternua eta Labradorreko Labrador eskualdeak eta Quebeceko Saguenay-Lac-Saint-Jean, Côte-Nord eta Nord-du-Québec eskualdeez osatuta dago.

### Hiri nagusiak

Schefferville (Quebec), Labrador City eta Wabush (Newfounland) dira hiri nagusiak.

## Geografia
### Orografia

300-700 m garai diren ordokiak dira Labradorreko lurralde gehienean, eta glaziar, aintzira eta ibai asko dago. Mendilerro bat da zabaldiaren iparraldean (Torngat, 1.675 m.).

### Klima

Klima oso hotza da, eta neguan erraz iristen da -45 °C-ra (urteko batez besteko tenperatura -4,4 °C-koa da).

## Biztanleak

Labrador penintsulako itsasertzetan eskimalak bizi dira eta barnealdean, talde algonkindar gutxi batzuk. 37.000 europar bizi da gaur egun, meatzeetako lanean gehienak.

## Ekonomia

Meatze handiak dira (burdina, nikela, amiantoa, kobrea, urrea eta uranioa): arrantzarekin batera, bertako ekonomia jarduera nagusiak dira.

## Historia

Joan Caboto, Ingalaterrako koroaren zerbitzuan ziharduen italiar itsasgizona, Labrador penintsulan ibili zen XV. mendearen bukaeran eta haren hegoaldeko itsasertzetan jardun zuten arrantzale euskaldunek, bretoiek eta bestek XVI. mendearen hasieratik aurrera.
XVI. mendean Frantziako koroa nagusitu zen penintsulan.
Utrechteko Itunaren ondoren (1715), guztiz murriztu ziren arrantzale euskaldunen bidaiak Ternuara eta Labradorrera, eta ingelesen mende geratu zen Labrador osoa 1763. urtean. Kanadako lurraldea izan zen 1774an.
1890. urtean burdin hobi itzelak aurkitu ziren, baina 1950. urtea arte ez zen ustiakuntza hasi, teknika arazo handiengatik.
1927an zehaztu zen Labradorren, Quebecen eta Ternuaren arteko muga.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q84170
* Multimedia: Labrador / Q84170
# Bakailao irla

Bakailao irla (Bachalaos, Bacalhau, Bacalhaus, Bacalaieu, Baccalar edo Bakalhau ere deitua) XVI. mendeko mapetan irudikatutako uharte mamua da, Ipar Atlantikoko mendebaldeko sektorean, Ternuatik gertu. Izena, bistan denez, bakailao-arrainari zor dio, ozeanoaren alde horretan ugaria baita, eta 1508an agertu zen lehen aldiz mapa batean. Hala ere, ustezko uharte horren aurreko aipuak ere badira. Kondairak dioenez, "Bakajontxu" izeneko pertsonaia bat zegoen bertan, tokikoak hondartzara hurbiltzen zirenean, haize barealdi luzeekin madarikatzen zituena.
Hain zuzen, 1472an, Portugalgo erregeak João Vaz Corte Real nabigatzaileari eskatu zion, Azoreetatik abiatuta Terra do Bacalhau aurki zezan. Bestalde, Bartolomé de las Casas fraile espainiarrak, Bacalhauaren Lurra aurkitzen saiatu ziren portugaldarren bidaien zerrendak idatziak utzi zituen. Horrek iradoki duenez, litekeena da Corte-Realek Amerikako kontinentea Cristobal Kolonek baino hamarkada batzuk lehenago ikusi izana.
Gaur egun, Kanadan, Avalon penintsularen ipar-ekialdean, Ternuako uharte handian, Baccalieu izeneko uharte txiki bat dago.

## Kultura popularrean

* The Cliffs of Baccalieu ("Bakailaoko itsalabarrak") T. Whiters-en kanta baten izena da. Uharte horretako kostaldean ekaitz baten ondorioz hondoratzen de ontzi bati buruzko abestia da.
* Blogsoviet komunitate digitalaren sorreran, mito sortzaile bezala erabili zen Bakalhau irlaren ideia.

## Erreferentziak

* ↑ ch 1. Mark Kurlansky (1997). Cod: A Biography of the Fish That Changed the World. New York: Walker. ISBN 0-8027-1326-2.

## Ikus gainera

* Cod lurmuturra
* Vinland

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1415099
# Avalon penintsula

Avalon penintsula (ingelesez: Avalon Peninsula; frantsesez: Péninsule d'Avalon) Kanadako penintsula handia da, Ternua uhartearen hego-ekialdean dagoena. 242.875 pertsona bizi dira bertan, Ternuako biztanle guztien % 49, gutxi gorabehera.
Avalon penintsulak bost puntako izar baten forma du gutxi gorabehera, lau penintsulaz osatuta baitago eta gainerakoei Avalon istmoaren bidez lotuta baitago, 5 kilometroko zabalerakoa. Penintsulako ipar-ekialdean Saint John's dago, Kanadako Ternua eta Labrador probintziako hiriburua. Lau badia ditu: Trinity badia, Conception badia, St. Mary badia eta Placentia badia.
Ikuspegi geologikotik, Avalon penintsula Kanbriarraurre garaiko arroka igneoz eta sedimentarioz osatuta dago. Ozeano Atlantikoa irekita dago gaur egun, 150 milioi urte lehenago, antzinako Kaledoniar katearen ondorioz, Aro Paleozoikoko sistema menditsua antzinako kontinente Laurentiaren (egungo Ipar Amerikaren aitzindaria) eta Baltikaren (iparraldeko Europako eskualdeen oinarria) elkarreraginetik sortu zena. Irekiera, ordea, ez dator guztiz bat jostura zaharrarekin. Fosilen azterketa batek erakusten du Avalon penintsula Gales, Espainia eta Afrikako iparraldearen antzekoa dela geologikoki. Beste era batera esanda, Avalongo penintsula Ternuako gainerako lurraldeetatik desberdina da, eta Europar Batasuneko lekuetako lurraldeen antzekoa. Izan ere, Avalon penintsula ere geologikoki desberdina da paleokontinente Baltikatik eratorritako lurretatik, eta ziurtzat jotzen du Avalonia izeneko auto-kontinente txiki batekoa izan zela. Richard Forteyk iradoki duenez, lehen ordobizkoan, Baltikako ozeano batek banandu zuen Avalonia, eta Tornquist izena jarri zioten.

## Erreferentziak

* ↑ "Avalon Peninsula". The Canadian Encyclopedia
* ↑ (Ingelesez) Statistics Canada. (2012-2-8). Census Profile - Avalon Peninsula. .
# Eate

Eate euskal mitologiako pertsonai bat da. Ekaitzak eta hondamen naturalak sortzen ditu. Juan Garmendia Larrañagaren arabera, Mariren agintepeko jeinua da, ekaitzak gidatzen dituena.
Goierri aldean, ekaitzen, uholdeen eta haize erauntsi handien egilea dela uste izan dute. Txingor erauntsia edota sute ikaragarri bat hurbiltzen denean, bere ahotsa entzuten omen da.
Beste izen batzuk : Egata Zegaman, Ereheta Azpeitian, Erots Arakilen , Erreate.
Ereetaren bizarrak sutan dagoen baso zein etxe batetik sortzen diren sugarrak dira.

## Eate hitzaren erroko beste zenbait irelu eta Jainko zaharrak

Edelate, Edelas Commingesko Pirinioetako Jainko bat zen, erromatarren garaian. Bere izena zenbait inskripzioetan agertzen da, eta bere izenagatik baliteke Eaterekin zer ikusirik izatea.
Aldare bat inskripzio batekin topatu zen Luscanen Edelat Jainkoari zuzenduta.

## Bibliografia

* Jose Miguel de Barandiaran, obras completas. Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1976.
* Enciclopedia General Ilustrada del Pais Vasco, Historia General de Euskal Herria. Argitaletxea, Auñamendi, Zarautz 1978.
* "Pequeño diccionario de mitologia vasca y pirenaica". Egilea Olivier de Marliave. Argitaletxea, Alejandria, Barcelona 1995.

## Erreferentziak

* ↑ Juan Garmendia Larrañaga - Xabier Mendiguren Bereziartu: Juan Garmendia Larrañagaren hiztegi etnografikoa. Donostia: Ikastolen Elkartea, 2003. 63.or.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Edelate, Auñamendi entziklopedia
* Datuak: Q2582586
# Burin penintsula

    Artikulu hau Ternuako geografiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Burin (argipena)».
Burin penintsula Ternuako uharte nagusiaren hego-mendebaldean dagoen penintsula da, Fortune badia badia geratzen zaio mendebaldera, eta Placentia badia ekialdera. 130 km (81 mi) luze da gutxi gorabehera, eta 15-30 kilometro zabal. Terrenceville eta Monkstown artean dagoen 30 km (19 mi)zabaleko istmo batetik luzatzen da penintsula hego-mendebalderantz.
Frantziako kolonia diren Saint-Pierre eta Mikelune uharteak gertu dira penintsulatik, eta bertako Fortune herritik 25 km-ra baino ez daude ferryan.

## Izenaren euskal jatorri posiblea

Izenaren jatorrian euskararen aztarna dagoelako hipotesia bada, euskal arrantzaleek Buria esaten omen zioten eta. 17. mendeko testuak daude euskal arrantzaleek Buria Chumea eta Buria Au(n)dia izeneko tokiak bisiatzen zituztela, ingelesez Little Burin eta Great Burin emanak. Buria hori penintsularen 'bota' formarekin lotu dute batzuek, baina ez dirudi hori euskal hitza denik.

## Erreferentziak

* ↑ St-Pierre-Miquelon tourism sector bracing for COVID-19 challenges | SaltWire. .
* ↑ Burin Peninsula hopes to cash in as St-Pierre-Miquelon gets new car ferries | CBC News. .
* ↑ (Ingelesez) «Burin, Newfoundland» www.wikitree.com (Noiz kontsultatua: 2023-11-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1016312
* Multimedia: Burin Peninsula / Q1016312
# Placentia badia

Placentia badia (ingelesez: Placentia Bay; frantsesez: Baie de Plaisance) Kanadako badia handia da, Ternua uhartearen hego-ekialdean dagoena. Mendebaldean Burin penintsulak eta ekialdean Avalon penintsulak osatzen dute badia.
Euskal Herriko baleazaleak Ternua eta Quebec aldean ibili ziren baleak harrapatzen, bereziki XVI. eta XVII. mendeetan. Horregatik euskal toponimoa du. Hasieran, badia Frantziarena zen, eta Placentian ezarri zuen hiriburua. Baina 1713an britainiarrek badiaren kontrola irabazi zuten Utrechteko Itunaren bidez.
Gaur egun, badian zehar dauden komunitate nagusiak Burin, Marystown eta Placentia dira.

## Erreferentziak

* ↑ Guide historique de Terre-Neuve et du Labrador - 1988
* ↑ Placentia Bay. in: The Canadian Encyclopedia. McClelland & Stewart.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3321555
* Multimedia: Placentia Bay, Newfoundland / Q3321555
# Placentia (Ternua eta Labrador)

Placentia Kanadako Ternua eta Labrador probintziako hiria da, izen bereko badian dagoena. Bere barnean Placentia ("Townside"), Southeast Placentia, Freshwater, Dunville eta Jerseyside komunitateak eta Argentia Industrial Park biltzen ditu.

## Historia

Beothuk herriaren arabasoek aldizka bizi ziren bertan XVII. mendera arte. Euskal Herriko baleazaleak Ternua eta Quebec aldean ibili ziren baleak harrapatzen, bereziki XVI. eta XVII. mendeetan. Placentia bere operazioetarako egoitza bezala erabili zuen. Euskal marinel baten azken testamentua aurkitu zuten artxibo batean, non Domingo de Lucak zera eskatu zuen 1563an: "Nire gorpua Plazençiako portu honetan lurperatua izan dadila, hemen hiltzen direnak lurperatu ohi diren lekuan". Kanadan idatzitako jatorrizko dokumentu zibilik zaharrena dela uste da.
Egungo adituen arabera, Vinland Eskozia Berritik L'Anse aux Meadowseraino hedatzen zen eta zenbait kokapelu zituen; ziur asko Avalon penintsulan ere. "Placentia" toponimoa Soraluzeren erromantzezko toponimoaren antzekoa izanda, oso litekeena da euskaldunek sortua izatea. Latinezko placentia ("gozo") hitzetik ekarri omen zuten.

## Demografia
### Historical demographics

Kolonia garaiko Plaisanceko biztanleria :
| Urtea | Biztanleria | Urtea | Biztanleria |
| 1671 | 74 | 1673 | 71 |
| 1685 | 153 | 1687 | 119 |
| 1691 | 107 | 1693 | 108 |
| 1698 | 208 | 1704 | 158 |
| 1705 | 192 | 1706 | 205 |
| 1710 | 248 | 1711 | 189 |
Egungo Placentiako biztanleria :
| Urtea | Biztanleria | Urtea | Biztanleria |
| 1900 | 16,099 | 1921 | 8.504 |
| 1921 | 8,504 | 1935 | 8,454 |
| 1991 | 5,515 | 1996 | 5,013 |
| 2001 | 4,426 | 2006 | 3,898 |
| 2011 | 3,646 | 2016 | 3,498 |
| 2021 | 3,289 |

## Herritar ospetsuak

* Rex Murphy, kazetaria
* Patricia Murphy, sukaldaria
* Greg Power, poeta
* Leonard J. Miller, enpresari eta politikaria
* Harry Verran, politikaria
* Alastair Ralphs, A-1, borrokalari professionala
* Shannon Tweed, aktorea
* Agnes Walsh, poeta
* Ray Guy, umorista

## Erreferentziak

* ↑ Guide historique de Terre-Neuve et du Labrador - 1988
* ↑ (Ingelesez) Canada's History - The 1563 Basque Will. .
* ↑ (Ingelesez) The Oldest Original Civil Document Written in Canada. .
* ↑ (Ingelesez) «The Norse: An Arctic Mystery» CBC Television.
* ↑ Gérard Galliene (Quebec), Les Basques dans l'estuaire du Saint-Laurent by René Belanger. 1971. Les Presses de l'Université du Québec. ISBN 0-7770-0026-1
* Iturria: Archives d'outre-mer, G1 vol. 467 (Plaisanceko erroldak)
* ↑ Placentia, NL history, Placentiahistory.ca
# Raewyn Connell

Raewyn Connell (Sydney, Australia, 1944ko urtarrilaren 3a), soziologo australiarra da, R.W. Connell sinatu ohi duena. Robert gizonezko izena eta identitatea eman zizkioten jaiotzean, baina emakumezko transexuala da. Australiako New Left mugimendu intelektualean nabarmendu izan da. Sydneyko Unibertsitateko irakasle izendatu zuten 2004an eta 2014ko uztailean bere Unibertsitate Katedratik erretiratu zen.
Maskulinitatearen inguruan teorizatu eta idatzi izan du, batik bat maskulinitate hegemoniko eta genero-indarkeriaren arteko loturari buruz. Bere ekarpen terminologiko eta teoriko funtsezko bat gizontasun hegemonikoarena da. Testuinguru soziokultural jakin batean erreferentziazkoa den gizon-ereduari egiten dio erreferentzia, gizarte taldeen edo adin tarteen arabera aldaerak eduki ditzakeen arren. Eredu horrekin bat ez datozen gizontasunak menpeko gizontasun bihurtzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Williams-Brooks, Llewellyn (2016). "Radical Theories of Capitalism in Australia: Towards a Historiography of the Australian New Left", Honours Thesis, University of Sydney, viewed 20 April 2017, https://ses.library.usyd.edu.au/handle/2123/16655
* ↑ Her Bio in her official personal website. http://www.raewynconnell.net/p/about-raewyn_20.html
* ↑ (PDF) Ikastetxeetan genero-indarkeriaren prebentziorako esku-liburua. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila.
* ↑ (PDF) Gazteriaren tresnak sexu-ustiapena helburu duen emakume eta nesken salerosketa saihesteko. Nafarroako Gobernua.
* Datuak: Q453592
# Guantánamoko badia

Guantánamoko badia (gaztelaniaz: bahía de Guantánamo) Guantánamoko probintzian dago, Kubakohego-ekialdeko muturrean. Uhartearen hegoaldeko porturik handiena da, eta muino aldapatsuek inguratzen dute. Muino horiek kokagune bat sortzen dute, bere berehalako eragin-eremutik bereizia.
Estatu Batuek bere gain hartu zuten Guantanamoko badiaren hegoaldeko zatiaren lurralde-kontrola, 1903ko Kubako eta AEBko Itunaren arabera. Estatu Batuek jurisdikzioa eta kontrola erabiltzen dute lurralde horretan, eta, aldi berean, Kubak behin betiko subiranotasunari eusten diola onartzen du. Kubako egungo gobernuak Estatu Batuak Guantanamoko badian legez kanpokotzat jotzea aipatzen du, eta Kubatar-estatubatuar ituna indarraren mehatxuaren bidez lortu zela eta nazioarteko zuzenbidea urratzen ari dela azpimarratu zuen. Guantanamoko Badia Basean dago Guantanamoko atxilotze eremua, AEBen kontrolpean.

## Klima

Datu klimatikoak (Guantánamoko badia) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 35 | 35 | 33 | 35 | 37 | 37 | 39 | 37 | 37 | 38 | 39 | 35 | 39 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 29 | 29 | 30 | 31 | 31 | 32 | 33 | 33 | 33 | 32 | 31 | 30 | 31.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 20 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 21 | 22.5 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 13 | 13 | 16 | 17 | 18 | 20 | 21 | 20 | 19 | 18 | 16 | 13 | 13 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 25 | 23 | 30 | 33 | 91 | 53 | 28 | 48 | 76 | 130 | 46 | 28 | 612.1 |
| Iturria: Weatherbase ||||||||||||||

## Galeria

* Badiaren ikuspegia.
* Estatubatuar Tampa itsasontzia badian.
* Egunsentia.
* Guardia.
* CIAren mapa.

## Erreferentziak

* ↑ De Zayas, Alfred. (2003.) The Status of Guantánamo Bay and the Status of the Detainees.
* ↑ Weatherbase. Weatherbase: Historical Weather for Guantanamo Bay, Cuba. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208035
* Multimedia: Guantanamo Bay / Q208035
# Cochinos badia

Cochinos badia (gaztelaniaz: Bahía de Cochinos) Kuba uharteko badia da, egungo Matanzasko probintzian dagoena.

## Izena

Bertoko kubatar gazteleraz cochino sufflamen verres arrainaren izena da, ez txerriena.

## Historia

Bertan 1961eko apirilaren 17an lehorreratu ziren Fidel Castro bere postutik kendu nahi zuten hainbat erbesteratu kubatar antikastrista eta Estatu Batuetako CIAko kideak.
Ekintza edo inbasio ahalegin hau Estatu Batuetako gobernuaren laguntzarekin burutu zen (bai militarki, ekonomikoki zein entrenatzaile moduan) baina porrot egin zuen. Nahiz eta lehorreratu zuten lehenak estatu batuarrak izan, Estatu Batuetako gobernuak denbora luzez ukatu zuen hau, eta erbesteratu kubatarrei leporatu zien ardura guztia.
Gertaera honen ostean Kubak Sobietar Batasunarekin zituen loturak estutu egin zituen eta 1963an uhartean sobietar misilak ipintzea onartu zuen. Horrek Gerra Hotzeko krisirik larrienetakoa sortu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak
* ↑ www.fishbase.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208508
* Multimedia: Bay of Pigs / Q208508
# Liang Qichao

Liang Qichao (Hsinhui, Kwangtungeko herrialdea, 1873ko otsailaren 23a - Pekin, 1929ko urtarrilaren 19a) Txinako politikaria izan zen.
Guangxu enperadorearen aholkularia izan zen (1898) eta Txinako mendebaleko herrietako ereduari jarraitzearen alde agertu zen, baina Ehun Eguneko Berrikuntza aldiaren ondoren Japoniara erbesteratu behar izan zuen. 1911n itzuli zen Txinara eta liburu politiko-filosofiko ugari idatzi zituen konfuzianismoa gogor kritikatuz. Liang Qichaoren obrak eragin handia izan du Txina modernoan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q379836
* Multimedia: Liang Qichao / Q379836