OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sorabilla

Sorabilla Gipuzkoako udalerri-ohi bat da, egun Andoaingo auzoa dena.

## Kokapena

Andoaingo hirigune nagusiak eta beste auzoak ez bezala, Oria ibaiaren eskuineko ibarrean dago. Adunarekiko mugan dagoen Belkoain mendiaren hegoaldean dago gune historikoa.
N-1 errepidearen azpitik pasatuta, Azelain dorretxearen ondoan dagoen izen bereko zubia zeharkatuta berehala hasten da Karrika auzoa eta hortik herriko erdialderaino etxe-continuum bat dago.
Berez herri zaharra Sorabillako San Martin elizaren ondoan dagoen plazaren inguruko etxe eta baserriek osatua da. Horretaz gain auzo barreiatu anitz ere badaude; azken urteetan, gainera, etxemultzo berriak (txaletak eta beste) eraiki dira.

## Historia

Herri-ohi honen idatzizko lehen aipu ezaguna 1397koa da; orduan Aiztondoko Alkatego Nagusiaren kidea zen, Larraul, Asteasu, Urnieta, Astigarraga eta apurka-apurka banatuz joan ziren beste herri batzuekin batera. 1843an Asteasu eta Sorabilla besterik ez ziren geratu eta hori dela eta elkargoa desagertu zen eta udalerria osatu zuen, 1882an Andoainek anexionatu arte.

### Aipamen historiko bat

Ibarguen-Cachopin kronikak Karlos V enperadoreari Flandesetik zetorrela 1539an gertaturikoa aipatzen du; Sorabillako bi aitonen seme bidera atera eta hauxe esan omen zioten:
Kosk, Errege, kapela gorri!
Atxul ona, Sorabilan bost etxe;
Bost etxeak, bost urre.
Errege jauna, egiezu
Alkabalez mertxede.
Eta "alkabala" edo zerga horretatik libratu ei ziren sorabillarrak.

## Demografia

Udalerria izateari utzi zionean 300 biztanle baino gutxiago zuen (1860: 269). Mende bat beranduago ia populazio berbera zuen: 1970ean 378. Etxe-multzo berriak eraikitzearekin batera, biztanleria asko emendatu zen, baina XXI. mendean 1.000 biztanleen langatik behera jaitsi zen berriro.
* Sorabillako biztanleria

## Eraikinak

* San Martin eliza

## Kanpo estekak

* Sorabillari buruzko blog bat.
* Datuak: Q9079031
* Multimedia: Sorabilla / Q9079031
# Arrate Gisasola

Arrate Gisasola Izeta (Eibar, Gipuzkoa, 1979ko otsailaren 5a) Eibar KEn (emakumekoen taldea) jokatu zuen. Espainiako nazioarteko futboleko atezain ohia da.
Udako Euskal Unibertsitateko (UEU) Ebete hizkuntza-zerbitzuetako kidea da.

## Ibilbidea
### Futbolari

Gisasola 1993an hasi zen Eibar KEn jokatzen, eta gero atezain postuan jokatu zuen. 2003. urtera arte jokatu zuen Elbartar KEn, SD Eibar izena aldatu baino lehen. Nazioartean Gisasola Espainiako taldearen hirugarren atezaina izan zen 1997ko Europako Txapelketetan, eta finalerdiak lortu zituen.
Lorpenak:
* Espainiako Superkopa: 1999
* Liga Nazionala (lehen maila): 2000–01

### Idazle

Hainbat argitalpen ditu Arratek, taldean zein bakarka
* Euskararen erabilera indartzea Lehen Hezkuntzan: ikasleen euskararen erabilera eta hizkuntza-ohiturak lantzeko tresnak ikasgelarako eta ikasgelaz kanporako (2023, Glotodidaktika, Euskara, UEU).
* Haur eskolako hizkuntza indartzen familia etorri berriekin. Iñaki Eizmendi Arsuaga, Maddalen Aristegi Sanchez, Arrate Gisasola Izeta (2022, Hezkuntza (Eskola), Soziolinguistika, Euskara, UEU)
* Euskararen erabilera indartzea LHn: ikasleen euskararen erabilera eta hizkuntza-ohiturak lantzeko tresnak ikasgelarako eta ikasgelaz kanporako (2021, Hezkuntza (Eskola), Hizkuntzalaritza, Haurrak, Euskara UEU

### Irakasle

2021ean Euskararen erabilera indartzea LHn ikastaroko irakaslea da Arrate Gisasola Ebete hizkuntza zerbitzuetako kidea. Lehen hezkuntzako ikasleen euskararen erabilera eta hizkuntza-ohiturak lantzeko tresnak eman dizkie UEUk eta Nafarroako Gobernuak elkarlanean antolatutako ikastarora hurbildutako lagunei.

### Bertsolari

Arrate Gisasola bertso eskolako kideak 2023ko Eibarko San Andres bertsopaper lehiaketako bigarren saria eskuratu zuen amamarekin izandako elkarrizketa kontatu zuen bertso sortarekin.

### Zutabegile

Plaentxia.eus komunitateko kolaboratzailea da.

## Erreferentziak

* ↑ «ARRATE: Arrate Gisasola Izeta (Portera) / Jugadora Fútbol Femenino» www.txapeldunak.com (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).
* ↑ «Arrate Gisasola Izeta» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Fútbol Femenino: "Fuimos invisibles para todo el mundo a pesar de ser terceras de Europa"» Marca February 15, 2017.
* ↑ (Gaztelaniaz) Rementería, J. A.. (20 August 2020). «El Eibartarrak y las jugadoras en la selección absoluta» El Diario Vasco.
* ↑ (Gaztelaniaz) Tres jugadoras del Eibartarrak fueron semifinalistas en la Eurocopa de 1997. SD Eibar.
* ↑ Arrate Gisasola: “Gela barruan eta kanpoan euskara erabiltzeari begira espazio erosoak sortu behar ditu eskolak” – UEU365. (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).
* ↑ «Arrate Gisasolak bigarren saria eskuratu du San Andres bertsopaper lehiaketan -» Plaentxia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).
* ↑ «Urko Egaña oñatiarra eta Arrate Gisasola eibartarra dira San Andres bertso-paper lehiaketako irabazleak» eta kitto! euskara elkartea (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).
* ↑ «Arrate Gisasola - Komunitatea - Plaentxia.eus» plaentxia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-02-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q119154041
# Rkiya Talbensirt

Raïssa Rkiya Talbensirt edo Rkiya Demsiriya (taxelhiytez: ⵜⴰⵕⵕⴰⵢⵚⵜ ⵕⵇⵇⵉⵢⵢⴰ ⵜⴰⵍⴱⵏⵙⵉⵔⵜ‎, arabieraz: الرايسة رقية تلبنسيرت الدمسيرية‎;) emakumezko poeta eta musikari amaziga da, Marokoko ishelhiyen komunitatekoa, taxelhiyt hizkuntzan mintzatzen dena.
1948an jaio zen Demsiran, Imintanoutetik gertu dagoen eskualde batean. Haurtzaro zaila izan zuen, 4 urterekin ama galdu zuen, aitaren emazteak tratu txarrak eman zizkion eta ezkontzera behartu zuten. Hamalau urte bete baino lehen, Casablancara ihes egin zuen.
Casablancan zegoela, 1960ko hamarkadaren erdialdean hasi zen abesten, garai hartan ezagunenak ziren amazigh rwaiss artista batzuekin, Mohamed Demsiri eta Said Achtoukekin, esaterako. Bere lehen albuma 1967an grabatu zuen eta handik gutxira, oso ezaguna egin zen Marokon eta marokoarren artean Europan.
Amarg izeneko poesia lirikoa abestu izan du, Maroko hegoaldeko Souss eskualde amazigeko forma tradizionala, eta hortaz raiss edo taraisst (femeninoz) poeta tradizional bat da komunitate horretan.
Hainbat jaialdi nazionaletan parte hartu zuen Marokon, Timitar adibidez.Rkia Damsiriak diskografia aberatsa du, 800 abesti inguru biltzen dituena.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Rwais. (samedi 5 mars 2011). «Biographie des Rways et Rayssates: Raïssa Rkiya Demsiriya» Biographie des Rways et Rayssates (Noiz kontsultatua: 2025-02-26).
* 1 2 (Arabieraz) «رقية الدمسيرية حولت مأساتها لفن أمازيغي» صحيفة الخليج (Noiz kontsultatua: 2025-02-26).
* ↑ (Arabieraz) «رائدة الأغنية الأمازيغية الرايسة الدمسيرية في حوار مع "أخبار بلادي"» مغرس (Noiz kontsultatua: 2025-02-26).
* ↑ (Arabieraz) admin. (2011-07-18). «الرايسة رقية الدمسيرية: بدايتي لم تكن سهلة ولم تفرش لي الورود» Hespress - هسبريس جريدة إلكترونية مغربية (Noiz kontsultatua: 2025-02-26).
* ↑ (Frantsesez) Mountassir, Abdallah El. (2004). Amarg: chants et poésie amazighs, sud-ouest du Maroc. L'Harmattan ISBN 978-2-7475-6245-4. (Noiz kontsultatua: 2025-02-26).
* ↑ (Arabieraz) «رائدة الأغنية الأمازيغية الرايسة الدمسيرية في حوار مع "أخبار بلادي"» مغرس (Noiz kontsultatua: 2025-02-26).
* ↑ «Rkia Demsiria» Spotify (Noiz kontsultatua: 2025-02-26).

## Kanpo estekak

* Shilha language
* Fatima Tabaamrant
* Aicha Tachinwit
* Datuak: Q48773729
# James Mangold

James Mangold (New York, 1963 - ) estatubatuar zinema zuzendaria da. Hainbat film zuzendu eta idatzi ditu eta, gainera, telebistan aritu da, non Men in Trees (2006-2008) NYC 22 (2011-2012) edota Vegas (2012-2013) zuzendu ditu.

## Biografia

Bere gurasoak margolariak ziren. Columbiako Arte Eskolako Arte Zinematografikoko fakultatean eta Kaliforniako Arte Institutuan ikasi zuen. Geroago, Disney multinazionalaren Oliver & Company film animatuan parte hartu zuen.
Mangoldek Liv Tyler protagonista zuen Heavy (1995) filmarekin egin zuen debuta zuzendari gisa. Film horrekin Gijongo Zinema Jaialdiko saria lortu zuen bi kategoriatan, baita Sundance Film Festival saria ere. Girl, Interrupted (1999) filma ere filmatu zuen Winona Ryder eta Angelina Jolierekin, azken honek film honekin Oscar bat lortuko zuelarik. 2005ean arrakasta handiko beste film bat filmatu zuen: Walk the Line, Johnny Cashi buruzko film biografikoa, Reese Witherspoonentzat Oscar saria ekarri zuena.
Bigarren mailako rola ere jokatu zuen La cosa más dulce (2002) komedian. Mangold 1998tik dago ezkonduta Cathy Konrad zinema ekoizlearekin.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Zuzendaria | Gidoigilea | Oscar izendapen | Oscar irabazle |
| 1988 | Oliver & Company | | Bai | | |
| 1995 | Heavy | Bai | Bai | | |
| 1997 | Cop Land | Bai | Bai | | |
| 1999 | Girl, Interrupted | Bai | Bai | 1 | 1 |
| 2001 | Kate & Leopold | Bai | Bai | 1 | |
| 2003 | Identity | Bai | | | |
| 2005 | Walk the Line | Bai | Bai | 5 | 1 |
| 2007 | 3:10 to Yuma | Bai | | 2 | |
| 2010 | Knight and Day | Bai | | | |
| 2013 | The Wolverine | Bai | | | |
| 2017 | Logan | Bai | Bai | 1 | |
| 2019 | Ford v Ferrari | Bai | | 4 | 1 |
| 2023 | Indiana Jones and the Dial of Destiny | Bai | | | |
| 2024 | A Complete Unknown | Bai | Bai | 8 | |

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):[www.imdb.com/es-es/name/nm0003506/?reasonForLanguagePrompt=browser_header_mismatch James Mangold IMDb webgunean.]
* Datuak: Q433893
* Multimedia: James Mangold / Q433893
# Mikel Essery

Mikel Essery Arruti (Zarautz, Gipuzkoa, 1953 - Mareb, Yemen, 2007ko uztailaren 2a) irakasle eta bidaiari euskalduna zen. Al Kaidak burututako atentatu batean hil zen, Magie Alvarez eta Mariasun Vitorica euskaldunekin batera.

## Bizitza

1970eko hamarkadan Euskadiko Mugimendu Komunistako kide ere izan zen. Inoiz atxilotu ez bazuten ere, noizbehinka ihes eginda egon izan zen. 1980ko hamarkadatik aurrera, irakasle lanetan aritu zen eta denbora librea bidaiatzeko erabiltzen zuen. Lehendabizi Berastegin eta azkenik Donostian irakasle izan zen. 2006an, Intxaurrondoko Hegoa ikastolan eszedentzia eskatu zuen, besteak beste, Yemenera bidaiatzeko. Brasil eta Ameriketako Estatu Batuetan ere egon izan zen Yemenera joan baino lehen. Azkenik, 2007ko uztailaren 2an, hamahiru lagunek osatutako turista-talde baten aurkako atentatuan hil zen Yemengo Mareb probintzian.

## Ikus, gainera

* Zarauztar ospetsuen zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Essery, Alvarez eta Bitorika hil ziren atentatua bere gain hartu du Al Kaedak Berria, 2008ko otsailaren 27a
* Datuak: Q12263609
# Magie Alvarez

Magie Alvarez Calleja (Zarautz, Gipuzkoa, 1983 - Mareb, Yemen, 2007ko uztailaren 2a) ostalari eta bidaiari euskalduna zen. Al Kaidak burututako atentatu batean hil zen, Mikel Essery eta Mariasun Vitorica euskaldunekin batera.

## Bizitza

Txikitatik munduan barrena bidaiatzeko desioa zuen. Ostalaritzan lan egiten bazuen ere, munduan zehar bidaiatzen denboraldi luzeak igarotzen zituen. Abenturazale hutsa zen: ETB 2ko El Conquistador del Fin del Mundo programan parte hartu zuen. Turisten gidari gisan lan egiteko prestatzen ari zen 2005etik, Mikel Esseryren laguntzaz. Al Kaidak Yemenen atentatu batek hil zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Essery, Alvarez eta Bitorika hil ziren atentatua bere gain hartu du Al Kaedak Berria, 2008ko otsailaren 27a
* Datuak: Q12262838
# Azido maleiko

Azido maleikoa edo azido cis-butenodioikoa konposatu organikoa da, HOOC—CH=CH—COOH formula duena azido dikarboxilikoen klasekoa. Azido fumarikoa bere trans isomeroa da. Solido kristalino kolorgea da. Alkoholetan, azetonatan eta azido azetiko glazialetan disolbagarria da. Narritagarria da.
Maleato ioia azido maleikoaren forma ionizatua da. Maleato ioia biokimikan erabilgarria da transaminasen erreakzioen inhibitzaile gisa. Azido maleikoaren esterrak maleato ere deitzen dira, adibidez dimetil maleatoa.

## Historia

Azido maleikoa 1834an sintetizatu zuen lehen aldiz Theophile-Jules Pelouzek, azido malikoa berotuz. Konposatua industrialki eskuragarria bihurtu zen 1919an, AEBetako Barrett Co enpresak bentzenoaren oxidazio katalitkoaren bidez ekoitzi zuenean. "Azido maleiko" izena azido malikotik eratorria da (latinezko "malum"etik = sagar)

## Sintesia

Azido maleikoa bentzenoa oxidatuz sintetizatzen da banadio pentoxidoa katalizatzaile gisa baliatuta.
Anhidrido maleikoa hidrolizatuz ere sintetiza daiteke azido maleikoa.

## Erabilera

Azido maleikoaren erabilera industrial nagusia azido fumariko bihurtzea da. Bihurketa hau, isomerizazioa, hainbat erreaktiboren bidez katalizatzen da, hala nola azido mineralak (azido klorhidrikoa adibidez) eta tiourea.
Azido maleikoa polimeroak, erretxina sintetikoak eta azido maleikoaren esterrak ekoizteko erabiltzen da, kotoiaren akaberan eta tindaketan eta azido amidosulfonikoan edo azido zitrikoan oinarritutako agente deskaltzifikatzaileen osagai gisa.
Farmakologian, antihistaminikoen maleatoen disoluzioek farmako injektagarri gisa balio dute.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Maleic Acid» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).
* ↑ O'Neil, M.J. (ed.). (2013). The Merck Index - An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals. Royal Society of Chemistry, 1059 or..
* ↑ Process for producing maleic acid. EP0864558A1 patentea.
* ↑ Seoane Rivero, Ruben & Gondra Zubieta, Koldo. (2023). Konpositeen zahartzearen analisia. Zientzia.eus.
* ↑ «Maleic acid - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).
* Datuak: Q42038
* Multimedia: Maleic acid / Q42038
# Yamaguchi

    Artikulu hau Japoniako hiriari buruzkoa da; Iruñeko parkea gaitzat duena beste hau da: «Yamaguchi parkea»
Yamaguchi edo Yamagutxi (japonieraz: 山口市, Yamaguchi-shi) Yamaguchi prefekturako hiriburua da, Japoniako prefektura-hiribururik txikiena. Izan ere, 2014ko erroldaren arabera 195.196 biztanle zituen. Prefeturako hiriburua izan arren, hiri handiena Shimonoseki da. Ehungintza da ekonomia jarduera zabalduena. Oso tenplu ederrak ditu, antzinako herri feudalaren garaikoak. Ur beroko iturriak ditu gertu.

## Historia

XIV. mendean fundatu zuen Ōuchi familiak eta Kyoto bezala gainontzeko hirientzako eredu izateko asmoarekin diseinatu zen. 1550ean, Frantzisko Xabierkoa bertan izan zen kristautasuna predikatzen bi hilabetez eta herri aberats eta sofistikatua zela esan zuen. Hori dela eta, 1980. urtean Yamaguchi Iruñearekin senidetu zen.
Yamaguchi hiri modernoa 1889ko apirilaren 1ean eratu zen, Yamaguchirekin inguruko 40 herri elkartu zirenean. XX. mendean zehar, herri gehiago bereganatu ditu, azkena 2010ean.

## Klima

Datu klimatikoak (Yamaguchi) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 8.6 | 9.4 | 13.2 | 19.1 | 23.5 | 26.5 | 30.1 | 31.4 | 27.5 | 22.3 | 16.8 | 11.2 | 20 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 3.7 | 4.4 | 7.6 | 13.4 | 17.9 | 21.8 | 25.7 | 26.6 | 22.5 | 16.5 | 10.8 | 5.7 | 14.7 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -0.5 | 0.1 | 2.4 | 7.6 | 12.3 | 17.5 | 22.1 | 22.7 | 18.4 | 11.4 | 5.9 | 1.1 | 10.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 73.4 | 91.1 | 142.3 | 199.8 | 175.7 | 305.4 | 299.2 | 154.0 | 180.9 | 97.6 | 71.2 | 53.5 | 1844.1 |
| Eguzki orduak | 120.2 | 119.2 | 161.0 | 181.6 | 203.4 | 159.0 | 174.6 | 203.2 | 157.4 | 178.0 | 144.6 | 128.1 | 1930.3 |
| Hezetasuna (%) | 76 | 75 | 73 | 71 | 72 | 77 | 80 | 78 | 79 | 77 | 78 | 68 | 75.3 |
| Iturria: NOAA (1961-1990) ||||||||||||||

## Ondasun nabarmenak

* Hiriaren ikuspegia.
* Frantzisko Xabierkoaren eliza.
* Rurikō-ji pagoda.
* Ryūfuku-ji tenplua.
* Chomonkyo harana.

## Hiri senidetuak

* Iruñea (Euskal Herria)
* Jinan (Txina)
* Gongju (Hego Korea)
* Zouping (Txina)

## Ikus, gainera

* Iruñeko Yamaguchi parkea.

## Erreferentziak

* ↑ Eusko Jaurlaritza. (2011-07-18). «Yamagutxi» Kultura eta Hizkuntza Politika Saila (Noiz kontsultatua: 2025-02-26).
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Yamaguchi Climate Normals 1961-1990. National Oceanic and Atmospheric Administration (Noiz kontsultatua: January 6, 2013).

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q207876
* Multimedia: Yamaguchi, Yamaguchi / Q207876
# Azido fumariko

Azido fumarikoa edo azido trans-butenodioikoa konposatu organikoa da, HOOC—CH=CH—COOH formula duena azido dikarboxilikoen klasekoa. Azido maleikoa bere cis isomeroa da. Solido kristalino kolorgea da. Alkoholetan disolbagarria da. Narritagarria da.
Fumarato ioia azido fumarikoaren forma ionizatua da. Azido fumarikoaren esterrak eta gatzak furmarato ere deitzen dira, adibidez dimetil fumaratoa.

## Biokimika

Azido fumarikoa naturalki sortzen da organismo eukariotoetan. Halaber, azido fumarikoa Fumaria generoko landareetan, hainbat onddotan (zehazki Boletus fomentarius var. pseudo-igniarius delakoan), likenetan eta Islandiako goroldioan (Cetraria islandica) aurkitzen da.
Fumarato ioia tarteko produktua da Krebsen zikloan, zein zelulek elikagaietatik adenosina trifosfato moduan (ATP) energia ekoizteko erabiltzen duten. Ioia sortzen da sukzinato deshidrogenasa entzimaren bidez suzinatoaren oxidazioaren ondorioz. Fumaratoa fumarasa entzimak malato bihurtzen du.
Giza larruazalak modu naturalean azido fumarikoa sortzen du eguzkiaren argia jartzen duenean.
Bestetik fumarato ioia urearen zikloaren produktua ere bada.

## Sintesia

Erabilera komertzialetarako azido fumarikoa presta daiteke glukosa Rhizopus nigricans onddoaren eraginaren bidez azido maleikoaren eta anhidrido ftalikoaren prestakuntzaren albo-produktu moduan. Dena dela, ohikoagoa da azido maleikoa isomerizatzea beroa edo katalizatzaile egoki bat usatuz azido klorhidrikoa edo bromo/peroxido nahasteak esaterako.

## Erabilera

Azido fumarikoa elikagai-gehigarri gisa erabiltzeko onartuta dago Europar Batasunean eta hainbat estatutan. Elikagai-gehigarri gisa, azidotasun-erregulatzaile moduan usatzen da eta E297 zenbakiarekin adierazten da. Edarietan eta gozogintzako hauts altxagarrietan usatzen da bereziki.
Azido fumariko ardogintzan ere erabiltzen da: Ardoei gehitzen zaienean, azido fumarikoak hartzidura areagotzea eragozten, pH baxua mantentzen eta elementu metalikoen arrastoak ezabatzen laguntzen du. Modu honetan, ardoaren zaporea egonkortzen laguntzen du.
Farmakologian, dimetil fumaratoa psoriasia tratatzeko usatzen da.
Azido fumarikoa sintesi organikoan baliatzen da poliester-erretxinak eta aldiolak sintetizatzeko. Halaber tindu-finkatzaile moduan ere usatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Fumaric Acid» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-02-26).
* 1 2 Safety Assessment of Fumaric Acid And Related Salts and Esters as Used in Cosmetics. Cosmetic Ingredient Review.
* ↑ Lohbeck, K, et als. (2008). 'Maleic and Fumaric Acids' in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 7th ed.. John Wiley & Sons;.
* ↑ REPORT OF THE S CIENTIFIC COMMITTEE ON ANIMAL NUTRITION ON THE SAFETY OF FUMARIC ACID. Europar Batasuna.
* ↑ «T3DB: Fumaric acid» www.t3db.ca (Noiz kontsultatua: 2025-02-26).
* Datuak: Q139857
* Multimedia: Fumaric acid / Q139857
# Nerea Kortajarena

Nerea Kortajarena Ibañez (Donostia, Gipuzkoa, 1974) gizarte langile eta politikari gipuzkoarra da.
Gizarte Langintzan eta Gizarte Hezkuntzan diplomaduna da eta Gizarte Eskuhartzean Bioetika formazioa du. Emaus Gizarte Fundazioan bergizarteratze zuzendari izan da 17 urtetan ,
EH Bilduko kidea eta 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetatik legebiltzarkidea da.Gasteizko parlamentuan EH Bilduren bozeramailetza lanak ere egiten ditu.
2025eko ostailaren 8tik EH Bilduren Programa idazkaria ere bada, koalizio subiranistaren III. Kongresuan militantziak hala erabakita. Ondorioz, EH Bilduren Mahai Politikoko eta Idazkaritzako kidea da.

## Parte hartzea elkarteetan

Pobrezia eta gizarte bazterketaren alorrean jarduten duten hainbat elkarteetako kide eta eragilea da:
* Donostiako Udalean Gizarte Kontseiluko kidea da Gizarte Ekintzako Aholku batzordeko ordezkari gisa
* Demokrazia Zuzenaren inguruan sortutako taldeko kidea ere.
* SARGI, Gizarte eskuhartzeko erakundeen elkarteko lehendakariordea hainbat urtez.
* Hiri kontsultaren erregelamenduaren inguruan sortutako kontraste taldeko kidea.
* Donostiako Gure esku dago taldeko kidea.

## Sariak

* 2016: Galiziako Gizarte Langileen elkarteko praktika onen saria, "Inclue: Innovación en inclusión social" ikerketarengatik.

## Erreferentziak

* ↑ «EHBildu» www.egitekoprest.eus (Noiz kontsultatua: 2020-07-08).
* ↑ «Eusko Legebiltzarra - Legebiltzarkideak eta organoak - Norberaren fitxa» www.legebiltzarra.eus (Noiz kontsultatua: 2020-07-08).

## Kanpo estekak

* Nerea Kortajarenaren Twitter profila
* Eusko Nerea Kortakajarena Ibañez, Legebiltzarreko kidearen fitxa
* #AmetsEkin Inklusioa. Nahi ditugun herri eragileak, nahi dugun eraldaketarako. - Nerea Kortajarena. (Emaus ONG, Youtube) AmetsEkin:
* Datuak: Q30337348
# Litografia

Litografia (antzinako grezieratik λίθος, lithos, 'harria', eta γράφειν, graphein, 'idatzi') marrazki, testu edo argazki bat kare-harri edo metalezko plaka batean trazatzean datzan inprimatzeko prozedura bat da. Gaur egun bakarrik erabiltzen da margolanen kopiak egiteko. 1796an Alois Senefelder alemaniar asmatzaileak sortu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133036
* Multimedia: Lithography / Q133036
# 1771
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 1a – Georges Cadoudal, bretoi politikaria, Chouannerieko buruzagietako bat (h. 1804).
* Urtarrilaren 17a – Charles Brockden Brown, Estatu Batuetako eleberrigilea (h. 1810).
* Otsailaren 7a – Adélaïde-Isabelle-Jeanne Vivien Deschampsy, frantziar idazlea (h. 1840).
* Martxoaren 16a – Antoine-Jean Gros, frantziar margolaria (h. 1835).
* Apirilaren 7a – Fra Diavolo, italiar abenturazalea, Calabria frantsesen kontra errebela zedin saiatu zena (h. 1806).
* Apirilaren 18a – Karl Philipp Schwarzenberg, Austriako mariskala (h. 1820).
* Maiatzaren 11 – Laskarina Bouboulina, greziar andre heroia Greziako 1821eko Independentzia Gerran (h. 1825).
* Maiatzaren 14a – Robert Owen, galestar enpresaburu eta gizarte-ekintzailea (h. 1858).
* Maiatzaren 15a – Jacques Bergeret, Frantziako Itsas Armadako almirante lapurtarra (h. 1857).
* Ekainaren 5a – Ernesto Augusto Hannoverkoa, Hannoverko erregea (h. 1851).
* Uztailaren 1a – Ferdinando Paër, italiar musikagilea (h. 1839).
* Abuztuaren 15a – Walter Scott, ingelesez aritu zen Eskoziako eleberrigile historiko eta olerkaria (h. 1832).
* Irailaren 5a – Karlos Austria-Teschengoa, Austriar armadaren komandantea (h. 1847).
* Irailaren 11 – Mungo Park, eskoziar esploratzailea, botanikoa eta naturalista (h. 1808).
* Irailaren 18a – Beñat Larralde, lapurtar bertsolaria (h. 1853).
* Irailaren 23a – Kōkaku enperadorea, Japoniako enperadorea (h. 1840).
* Irailaren 24a – Andoche Junot, frantziar jenerala (h. 1813).
* Azaroaren 6a – Alois Senefelder, alemaniar aktore, antzerkigile eta litografiaren asmatzailea (h. 1834).
* Azaroaren 11 – Horace François Bastien Sébastiani de La Porta, frantziar soldadu, diplomatiko eta politikaria (h. 1851).
* Abenduaren 26a – Julie Clary, Espainiako erregina ezkontidea (h. 1845).

## Heriotzak

* Otsailaren 12a – Adolfo Frederiko Suediakoa, Suediako erregea (j. 1710).
* Martxoaren 20a – Louis-Michel van Loo, frantziar margolaria (j. 1707).
* Martxoaren 30a – Juan Ignacio Madariaga, bizkaitar itsasgizona (j. 1717).
* Apirilaren 29a – Francesco Bartolomeo Rastrelli, italiar arkitektoa (h. 1700).
* Uztailaren 30a – Thomas Gray, ingeles olerkaria (j. 1716).
* Irailaren 17a – Tobias Smollett, eskoziar idazle eta sendagilea (j. 1721).
* Abenduaren 26a – Claude-Adrien Helvétius, frantses filosofoa (j. 1715).
* Abenduaren 27a – Henri Pitot, frantziar ingeniaria eta fisikaria (j. 1695).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7686
* Multimedia: 1771 / Q7686