OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wim Kok

Willem "Wim" Kok (Bergambacht, Herbehereak, 1938ko irailaren 29a - Amsterdam, 2018ko urriaren 20a) holandar politikaria izan zen.

## Biografia

Ikasketak bukatuta, 1961ean, Eraikuntzako Sindikatuen Holandar Federazioaren nazioarteko bulegoan sartu zen. 1965ean, Ekonomia Arazoetako Sailean hasi zen lanean, eta idazkari hautatu zuten 1967an. Bi urte geroago, Sindikatuen Holandar Federazioaren idazkaritza eskaini zioten, eta erakunde horretako lehendakari izan zen 1973tik 1985era. Sindikatuen Holandar Federazioak eta Sindikatu Katolikoen Holandar Federazioak bat egin zutenean ere, erakunde berriko lehendakari izan zen.
1986an, aulkia lortu zuen Herbehereetako Legebiltzarrean. 1989an, Finantzen ministro eta lehen ministrorde izendatu zuen lehen ministroak, Ruud Lubbers demokrata-kristauak. Urte horretan bertan, Internazional Sozialistaren lehendakari hautatu zuten. 1991n, OCDE Ekonomia Lankidetzarako eta Garapenerako Erakundearen batzordeburua izan zen, eta Europako Batasuneko Ekonomia eta Finantzen Ministro Batzordeko lehendakari. 1994ko hauteskunde orokorretan, Wim Kok izan zen boto gehien jaso zuen hautagaia, eta, negoziazio luzeen ondoren, hiru alderdiko koalizio-gobernu sozialdemokrata-liberala osatzeko agindu zion Beatriz erreginak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q221411
* Multimedia: Wim Kok / Q221411
# Ottorino Respighi

Ottorino Respighi (Bolonia, 1879ko uztailaren 9a - Erroma, 1936ko apirilaren 18a) italiar musikagile eta orkestra zuzendaria izan zen.

## Bizitza

1901. urtean Rimski-Korsakovekin egin zituen ikasketak, eta hark eragin handia izan zuen Respighiren musikagintzan. Urtebete geroago, musika-ikasketak Berlinen osatu zituen Max Bruchekin. 1913. urtean Erromako Santa Zezilia kontserbatorioko konposizio irakaslea izan zen, eta 1923-1925 urteetan, berriz, ikastetxe horretako zuzendaria. Ondoren, karguak utzi zituen musika idazteko eta orkestra-zuzendaritzan aritzeko. I. Pizzetti eta Malipierorekin batera, ahaleginak egin zituen Italian opera berriro indartzeko eta italiar kutsuko molde berriak sortzeko.
Opera asko idatzi bazituen ere, orkestrarako idatzi zituen lanak dira ezagunenak. Rimski-Korsakovez gainera, Richard Straussek eta Claude Debussyk eragin handia izan zuten Respighiren lanetan. Aipagarrienak ditu: Belfagor (1923) opera; La boutique fantastique (1919, Denda miragarria) balleta, Rossiniren gaietan oinarritua; orkestrarako Fontane di Roma (1914-16, Erromako iturriak); Pini di Roma (1924, Erromako pinuak); Txoriak (1927); Erromatar festa (1929); kontzertuak eta ganbera-musika.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q243837
* Multimedia: Ottorino Respighi / Q243837
# Franz Josef Strauss

Franz Josef Strauss (Munich, Alemania, 1915eko irailaren 6a - Regensburg, Alemania, 1988ko urriaren 3a) politikaria izan zen.

## Bizitza

Municheko unibertsitatean egin zituen ikasketak. Bigarren Mundu Gerran naziekin batera borrokatu zen, eta gerra amaitzear zegoenean aliatuek preso eraman zuten. 1945. urtean askatu ondoren, Bavariako Barne Arazoetako Ministerioan lan egin zuen. Bavariako Batasun Kristau eta Soziala (CSU) alderdiaren sortzaileetako bat izan zen, eta 1949. urtean diputatu aukeratua izan zen. 1953. urtean, berriz ere parlamenturako aukeratua izan ondoren, Adenauer kantzilerrak ministro izendatu zuen sail berezirik gabe. 1955ean Gai Atomikoetako ministro eta Defentsarako Batzordeko lehendakari aukeratua izan zen, eta hurrengo urtean kantzilerrak defentsa ministro izendatu zuen. 1962. urtean Straussek kargua utzi beharra izan zuen Der Spiegel astekariarekin izandako tirabiren ondorioz. Hala ere, alderdiaren lehendakari jarraitu zuen eta 1966. urtean Finantza ministro izendatu zuten. Hiru urte geroago Alderdi Sozial Demokratak irabazi zituen hauteskundeak, baina Straussek Bavarian ez zuen indarrik galdu, eta 1978. urtean Bavariako lehendakari aukeratu zuten, hil zen arte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q44620
* Multimedia: Franz Josef Strauß / Q44620
# Rudolf Virchow

Rudolf Ludwig Karl Virchow (Schivelbein, Pomerania, Prusiako Erresuma, 1821eko urriaren 13a - Berlin, Alemaniar Inperioa, 1902ko irailaren 5a) alemaniar mediku, antropologo, biologialari eta politikaria izan zen.

## Bizitza

Berlinen egin zituen medikuntza-ikasketak. Würzburgeko eta Berlingo unibertsitateetako irakasle eta Prusiako parlamentuko eta Reichstageko diputatu izan zen. 1848an Silesiako tifus exantematikoak eragindako izurritea ikertzeko ardura eman zitzaion. Oso ezagun egin zen gai horri buruz egin zuen txostena, ehundegietako langileen osasun eta gizarte egoera hobetzeko egin zituen eskaerengatik. Zelulen patologiari buruzko ikerketak egin zituen (1850), eta eritasunen jatorria zeluletan dela argitu zuen. Bere teoria Die Cellularpathologie (1862, Zelulen patologia) liburuan argitaratu zuen, eta lan horrek arras aldatu zuen eritasunen ordu arteko ikuspegia. Virchowek zelula oro beste zelula batean duela sorburua agertu zuen, harrezkero klasiko bihurtu den Omnis cellula e cellula aforismoaren bidez. Eritasun askori buruzko ikerketak egin zituen: bera izan zen leuzemia aipatu eta enboliari buruzko argitasunak eman zituen lehena, eta baita, 1846an, neuroglia deskribatu zuen lehena ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q76432
* Multimedia: Rudolf Virchow / Q76432
# Albert Bruce Sabin

Albert Bruce Sabin (Bialystok, Polonia, 1906ko abuztuaren 26a - Washington Hiria, AEB, 1993ko martxoaren 3a) jatorri poloniarreko estatubatuar sendagilea eta mikrobiologoa izan zen.

## Biografia

1921. urteaz geroztik Estatu Batuetan bizi izan zen. New Yorken egin zituen ikasketak eta doktoregoa 1931. urtean lortu zuen. Han egin zituen gizakiaren poliomielitisari buruzko lehenengo lanak. Ondoren New Yorkeko Bellevue Hospitalean lan egin zuen eta Londresko Medikuntzako Lister Institutuan ere bai. 1935ean New Yorkeko Rockefeller Institutuan sartu zen, handik bi urtera pediatria-eskolak ematen hasi zen Cincinnatiko Unibertsitatean eta 1974an Charlestonen (Hego Carolina) egon zen.
Poliomielitisaren birusaren hazkundea gizakiaren nerbio-ehunean in vitro frogatzen lehena izan zen, eta baita birus horren jatorrien kontrako ahoko txerto bat lantzen eta lortzen lehena ere (bazen beste bat Jonas Salkek garatua intramuskularra, baina ahozkoa emateko errazagoa zen eta bizitza osorako babesa ematen zuen, biek ala biek ez zuten haien txertoa patentatu mundu guztiarengan irits zedin). Sabinek frogatu zuen, orobat, infekzioa digestio-aparatuaren bidez zabaltzen zela, eta ez arnasbideetatik. Poliomielitisaren kontrako txertoa Estatu Batuetan erabili zen gizakietan eritasun hori eragiten duen birusaren kontra. Beste eritasun biriko batzuen kontrako txertoak era aztertu zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ López Tricas, José Manuel. (2015-09-05). La Vacuna Oral Contra la Polio: Albert Sabin. In Info-Farmacia.com. .
* ↑ Bernardo, Ángela. (2013-08-12). Por qué Jonas Salk no quiso patentar vacuna contra la polio. In Hipertextual. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q164790
* Multimedia: Albert Sabin / Q164790
* Espezieak: Albert Bruce Sabin
# Isaac Stern

Isaac Stern (ukraineraz: Исаак Стерн, errusieraz: Айзек Стерн; Kremenets, Ukraina, 1920ko uztailaren 21a - New York, Ameriketako Estatu Batuak, 2001eko irailaren 22a) biolin-jotzailea izan zen.
Ukrainan jaioa, estatubatuar herritartasuna zuen, gurasoak San Frantziskora (Ameriketako Estatu Batuak) joan baitziren Sternek urtebete zuela. Biolina Naoum Blinderrekin eta Louis Persingerrekin landu zuen, eta hamabost urte zituela eman zuen lehenengo kontzertua (Brahmsen biolinerako kontzertua San Franciscoko Orkestra Sinfonikoarekin). New Yorken Pierre Monteuxen zuzendaritzapean jo ondoren, errezital ahaztezina eskaini zuen Carnegie Hallen. Gerra ondoren, bira bat egin zuen Europan zehar, eta Luzerna, Prades eta Edinburgoko jaialdietan jo zuen. Ganbera-musikan ere nabarmendu zen, Pablo Casalsek Leonard Rose eta Eugène Istominekin osatu zuen hirukotean. Maisutasun handiz jo zituen Bach, Vivaldi, Bartok, Prokofiev eta Stravinskiren lanak, eta Mozart, Beethoven, Paganini, Mendelssohn, Txaikovski, Brahms eta Bruchen pianorako kontzertuak ere sartzen zituen bere errepertorioan. Teknika liluragarria eta doinu indartsu eta beroa ziren Sternen ezaugarriak, eta XX. mendeko biolin-jotzaile handienetako bat bihurtu zen trebetasun horiei esker.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q311317
* Multimedia: Isaac Stern / Q311317
# William Vickrey

William Vickrey (Victoria, Columbia Britainiarra, 1914ko ekainaren 21 – New York, 1996ko urriaren 11) kanadar ekonomialaria izan zen. Yaleko eta Columbiako unibertsitateetan, Estatu Batuetan, egin zituen ikasketak. 1946tik aurrera, Yaleko Unibertsitatean Ekonomia Politikoko eskolak eman zituen. Bere lanaren parte handi bat enkanteen eragina hobetzeko bideak aztertzea izan da. Bigarren prezioko enkanteak deitutako bidea proposatu zuen: enkantean lehian ari direnek idatziz aurkeztu behar dute beren eskaintza; gehien eskaintzen duenari adjudikatuko zaio, baina bigarren prezio handiena besterik ez du ordainduko. Vickreyren arabera, era horretara enkantea sozialki eraginkorra da, gehien ordaintzeko prest dagoen pertsonak lortzen baitu enkantean jarritako gaia. 1996ko urrian Ekonomiako Nobel saria jaso zuen, James Mirrlees britainiarrarekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q295673
# Arthur Mitchell (dantzaria)

Arthur Mitchell (New York, AEB, 1934ko martxoaren 27a – ibidem, 2018ko irailaren 19a) estatubatuar dantzari, maisu, koreografo eta zuzendari artistikoa izan zen. Dantzari afroamerikarrez eratutako ballet klasikoko lehen konpainia handiaren sortzailea da.

## Biografia

Dantza-ikasketak egin zituen New Yorkeko High School of Performing Arts eta School of American Ballet eskoletan. 1956an, George Balanchine koreografoaren New York City Balleten hasi zen lanean, eta beretzat bereziki prestatutako paper asko jokatu zituen, hala nola Puckena "Udako gau bateko ametsa" obran (1962).
1968an, bere bizitzako proiektua hasi zuen: Harlemgo Dance Theatre konpainia, baztertutako gazteak prestatzera bideratutako dantza klasikoko taldea. Karel Shook ballet-irakaslearekin batera, DTH izenaz ezagutzen den eskola eta konpainia sortu zuen. Konpainiaren errepertorioan, Balanchineren lanak ez ezik, XX. mendearen hasierako maisuen obrak eta egungo koreografo onenenak ere sartu ziren. 1995ean, Estatu Batuetako Arteen Domina eman zioten, dantzaren alde egindako lanaren sarigarri.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3753500
* Multimedia: Arthur Mitchell (dancer) / Q3753500
# Nicolaas Bloembergen

Nicolaas Bloembergen (Dordrecht, Herbehereak, 1920ko martxoaren 11 – Tucson, 2017ko irailaren 5a) estatubatuar fisikaria izan zen, jatorriz herbeherearra.

## Biografia

Utrechteko Unibertsitatean egin zituen fisikako ikasketak. 1945ean, Estatu Batuetara aldatu zen, eta ikerketa-lanak egiten hasi zen Harvard Unibertsitatean. Han, irakasle laguntzaile gisa jardun zuen lehenik, irakasle izendatu zuten 1957an, eta irakasle emeritu egin zuten 1990ean.
Gai likido, solido eta gasen erresonantzia magnetiko nuklearraren eta erresonantzia ferromagnetikoaren inguruan egindako lanengatik da, batez ere, ezaguna. Laser bidez bakarrik antzeman daitezkeen fenomenoak ikertu zituen, eta erradiazio elektromagnetikoek eta materiak nolako elkarreragina duten aztertu zuen.
1981ean, Fisikako Nobel saria irabazi zuen Bloembergenek, A. L. Schawlow eta K. Siegbahn lankideekin batera, laser-espektroskopiari buruz egindako lanengatik eta laser-irradiazioek molekularen egiturari buruzko informazio xehea lortzeko duten baliagarritasuna nabarmendu izanagatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189987
* Multimedia: Nicolaas Bloembergen / Q189987
# Stella Adler

Stella Adler (New York, 1901eko otsailaren 10a - Los Angeles, Kalifornia, 1992ko abenduaren 21a) estatubatuar antzezle eta irakaslea izan zen. Antzezle handia izateaz gainera, Stella Adlerrek Interpretazio Kontserbatorioa sortu zuen, eta han Konstantin Stanislavskik asmatutako Method interpretazio-teknikaren arabera trebatu ziren Marlon Brando, Warren Beatty, Robert De Niro eta beste aktore handi batzuk.

## Bizitza

Yiddish hizkuntzako antzezle-familia batean sortu zen, eta lau urterekin hasi zen bera ere antzezten, baina Group Theatre talde esperimentalarekin egin zen ezagun. Irakasteaz landa, Adlerrek hainbat antzerki-lan zuzendu zuen New Yorken; antzezle moduan aritu zen Lover on Toast (1938), Shadow of the Thin Man (1941) eta My Girl Tisa (1948) filmetan, eta lehen antzezle gisa, berriz, He Who Gets Slapped (1946) eta Oh Dad, Poor Dad, Mama´s Hung You in the Closet and I´m Feelin´ So Sad (1961) antzerki-lanetan. 1988an, Stella Adler on Acting («Stella Adlerrek antzezteari buruz») liburua argitaratu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q32788
* Multimedia: Stella Adler / Q32788
# Charlotte Moore Sitterly

Charlotte Emma Moore Sitterly (Ercildoun, Pennsylvania, AEB, 1898ko irailaren 24a - 1990eko martxoaren 3a) estatubatuar matematikaria eta astronomoa izan zen.

## Biografia

1920an eskuratu zuen Matematiketako lizentzia, eta ondoren irakasle laguntzaile gisa lan egin zuen Princetongo Unibertsitatean. Han hasi zen, besteak beste, izar binarioen gaineko artikuluak idazten beste lankideekin batera, eta izarren masari buruzko liburu garrantzitsu bat idatzi zuen lankidetzan.
1920ko hamarraldiaren amaieran, Mt. Wilson Behatokian hasi zen lanean, eta eguzkiaren espektroari buruzko garrantzizko ikerketak egin zituen, Charles E. St. John eta Harold Babcock zientzialariekin batera.
Kaliforniako Unibertsitatean doktoregoa eskuratu zuen, eguzkiaren orbanen espektroko lerro atomikoez egindako ikerketa bati esker. 1945etik aurrera, National Institute of Standards and Technology delakoan lan egin zuen, espektroen ikerketaren alorrean; hainbat lan antolatu eta osatu zituen, laborategiko datuak aztertu zituen, eta liburuak argitaratu zituen eguzkiaren espektroari buruzkoak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Charlotte Moore Sitterly, astrónoma | Efemérides» Mujeres con ciencia 2014-09-24 (Noiz kontsultatua: 2021-03-03).
* Datuak: Q266261
* Multimedia: Charlotte Moore Sitterly / Q266261
# Leonid Andreiev

Leonid Nikolaievitx Andreiev (Orel, Errusiar Inperioa, 1871ko abuztuaren 21a/abuztuaren 9a - Mustamäggi, Finlandia, 1919ko irailaren 12a) errusiera idazlea izan zen.

## Bizitza

Lege-karrera labur baten ostean, idazteari ekin zion, Gorkik hartarako bihotz emanik. Bazen behin bere lehen eleberri laburrak ospea ekarri zion. Sexu-kontuak errealismoz tratatu zituen Lezea eta Lainopean (1902) eleberri laburretan, eta kritika gogorrak bildu zituen. Horietan eta 1906an agertuko zen Gobernaria izenburukoan, agerikoak ziren Gorkiren errealismoa eta Tolstoiren giro tragikoa, bizitzaren zentzugabetasunaren kontzientziarekin batera. Beste zenbait kontakizunetan, The Red Laugh (1904, Irri gorria), Ilunpea (1907), The Seven Who Were Hanged (1907, Zazpi urkatuak, Jose Morales Beldak euskaratua) lanetan, esaterako, arazo sozialak tratatu zituen, iraultzaileen adorea gai harturik. Haren antzerkian, batetik, Errusiako bizitza, Anfissa (1904), ukitu zuen, modu aski errealistaz, eta bestetik, drama sinboliko ezkorrak ondu zituen: Pentsamendua (1902), Gizon baten bizitza (1907), Ozeanoa (1911), Storitsin irakaslea (1912).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q310866
* Multimedia: Leonid Andreev / Q310866
# Jean Arthur

Gladys Greene (izengoitia: Jean Arthur) estatubatuar zinema-antzezlea izan zen (New York, 1900eko urriaren 17 – Carmel, Kalifornia, 1991eko ekainaren 19a). Argazkietarako modelo-lanak egin ondoren, zineman John Forden Cameo Kirby (1923) filmarekin egin zuen debuta. Columbia etxeak kontratatu zuen, eta film soinudunak egiten hasi zirenean, komediaren generoan espezializatu zen. Zuzendaririk handienekin lan egin zuen: John Fordekin The Whole Town´s Talking (1934), Cecil B. De Millerekin The Plainsman (1936), Frank Borzagerekin History is Made at Midnight (1937), Mitchell Leisenekin Easy Living (1937), eta Frank Caprarekin Mr. Deeds Goes To Town (1936), You Can´t Take it With You (1938) eta Mr. Smith Goes To Washington (1939). Azken film hauetan Gary Cooper eta James Stewartekin batera jardun zuen protagonista gisa. 1940ko hamarraldian film gutxiagotan parte hartu zuen: Billy Wilderren A Foreign Affair (1948), eta George Stevensen The Talk of Town (1942), The More the Merrier (1943) eta Shane (1953). Hori izan zen bere azken filma. Ondoren, telebistako zenbait programatan ere agertu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q229338
* Multimedia: Jean Arthur / Q229338
# Roberto Eduardo Viola

Roberto Eduardo Viola' (Buenos Aires, 1924ko urriaren 13a – Buenos Aires, 1994ko irailaren 30a) argentinar militar eta politikaria izan zen. Diktadura garaiko aldi labur batean, 1981eko martxotik abendura, Argentinako de facto-ko presidentea izan zen.

## Bizitza

Militar-ikasketak egin zituen, eta garrantzi handiko postuak izan zituen, Estatu Nagusiko buru eta armadako buruzagi nagusi, besteak beste. 1976an, María Estela Martínez de Perón lehendakaria (1974-1976) kargutik kenarazi zuen estatu-kolpean parte hartu zuen, eta 1978tik aurrera herrialdean diktadura gogorra ezarri zuen Batzorde Militarreko kide izan zen. Bi urte geroago, Errepublikako lehendakari izendatu zuten 1981-1984 urte-bitarterako. Ezin izan zuen agintaldia amaitu, kargutik kendu baitzuten, 1981eko abenduan.
Erregimen militarra bukatu zenean, eta ostera demokrazia ezarri zenean, 17 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, diktadurako urteetan giza eskubideak urratzeagatik. 1990ean, Carlos Menem lehendakariaren gobernuak zigorra barkatu zion, eta askatasunean bizi izan zituen bere bizitzako azkeneko lau urteak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q313996
* Multimedia: Roberto Eduardo Viola / Q313996
# Karlheinz Stockhausen

Karlheinz Stockhausen (kaʁlˈhaɪnts ˈʃtɔkhaʊzn̩ ahoskatua; Mödrath, Kerpen, 1928ko abuztuaren 22a - Kürten, 2007ko abenduaren 5a) alemaniar musikagilea izan zen. F. Martin, O. Messiaen eta D. Milhaudekin egin zituen musika-ikasketak. Parisko Musique Concrète Estudioan lan egin zuen P. Schaefferrekin. Koloniara itzuli zenean, alemaniar irratiko musika elektronikoaren estudioko laguntzaile izan zen, eta, geroago, zuzendari. A. Schoenberg, A. Webern eta B. Bartóken lana aztertu zuen, eta Darmstadteko uda-ikastaroetan irakasle aritu zen. Gerra osteko musika-abangoardiaren aitzindari izan zen. Serieko musika idatzi zuen, eta maisu izan zen musika elektronikoan. Lan-mota ugari egin zituen. Orkestrarako: Formel (1951), Punkte (1952), Gruppen (1955-1957), Trans (1971), Licht (1977-1978). Ganbera musika: Kreuzspiel (1951); Zeitmasse (1955-1956); Tierkreis (1975). Musika elektronikoa: Kontakte (1959-1960); Hymen (1966-1967); Sirius (1975). Ahotserako, pianorako eta perkusiorako musika ere egin zuen. Sari ugari eman zizkioten, Alemanian bertan zein beste herrialde askotan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q154556
* Multimedia: Karlheinz Stockhausen / Q154556