OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Iñigo Manzisidor

Iñigo Manzisidor Larrañaga, Mantxi (Zarautz, Gipuzkoa, 1977ko abenduaren 16a) bertsolari gipuzkoarra da.
Igeltseroa da ogibidez. 1999an Zarautz Jai Txiki taldearekin Gipuzkoako Herriartekoa irabazi zuen Julen Zulaika eta Andoni Egaña taldekide zituela.

## Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** finalaurrekoak (3): 2005, 2013, 2022
** final laurdenak (1): 2009
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa
** finalaurrekoak (5): 2003, 2007, 2011, 2019, 2024
** final laurdenak (1): 2015
** txapelduna, Herriartekoa (1): 1999

## Sariak

* Lizardi saria (2): 1996, 1998
* Orixe saria (1): 2013

## Erreferentziak

* ↑ Gabilondo, Nahikari. (1999). «Zarautz-Jai Txiki: Andoni, Mantxi etab» Bertsolari Aldizkaria (Andoain) (35. zkia.): 124-126 or...
* ↑ (Gaztelaniaz) Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Lizardi Saria (23. 1999. Zarautz) - Aldizkakoa - BDB. Base de datos sobre bertsolarismo» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Lizardi Saria (20. 1996. Zarautz) - Aldizkakoa - BDB. Base de datos sobre bertsolarismo» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Orixe Saria (14. 2013. Donostia, Añorga) - Aldizkakoa - BDB. Base de datos sobre bertsolarismo» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-10).

## Kanpo loturak

* Bertsozale.com: Iñigo Manzisidor
* Datuak: Q12260094
# San Salvador de la Punta gaztelua

San Salvador de La Punta gaztelua (1587–1600) Habanako hiru gotorleku garrantzitsuenetariko bat zen, La Fuerza gaztelua eta El Morro gazteluarekin batera. Hirurak hiriaren defentsarako oinarria ziren eta horrela ageri zen hiriaren armarrian.

## Historia

1555an Jacques de Sores kortsarioak Habana arpilatu zuen. Ondorioz, Filipe II.a Espainiakoak, hiria hobeto babesteko, gaztelu hau eraikitzeko agindua eman zuen. Lanak Battista Antonelli ingeniari militarrak zuzendu zituen. Gaztelu honen funtzioa Morroaren gazteluaren konplementarioa zen, hau da, badiaren sarrera babestea; helburu horrekin, garai kolonialean, gaztelu batetik bestera gauero 250 metroko kate bat jartzen zen, badiaren sarrera ixteko. Hasieratik eraikuntza polemikoa izan zen erabat eta altxatzeko prozesuan behin baino gehiagotan bertan behera gelditzeko arriskuan egon zen. Eraikina lau baluarte ditu eta horietako bat 1601an suntsitua izan zen. Eraikuntza harriz egindako poligonoa da eta ez ditu apaingarri handirik.
Ehun urtetan gazteluak bere funtzioa ondo bete zuen. 1762an, ordea, 44 eguneko setioa jasan ondoren, gotorlekua erori zen Ingalaterrako ejerzitoaren aurrean.
Gaztelu honetan 1851ko irailaren 1an, traizioaz akusatuta, Narciso López, Venezuelako heroia garrotez hilarazi zuten.

## Museoa

2002an gazteluan biziberritzeko lan sakonak egin ziren. Gaur egun, gaztelua bisitatu daiteke eta barruan urperatutako galeoietatik ateratako materialak eta armak erakusten dira. Halaber, inguruko parkean, San Antonio korbeta ikus daiteke; itsasontzi hau gazteluaren aurrean urperatu zen, 1909an.

## Erreferentziak

* 1 2 https://web.archive.org/web/20160713105133/http://www.paseosporlahabana.com/castillo-de-san-salvador-de-la-punta-la-habana-vieja-la-habana-cuba/

## Kanpo loturak

(Ingelesez):Puntako gazteluari buruzko informazioa.
* Datuak: Q2920340
* Multimedia: Castillo de San Salvador de la Punta / Q2920340
# Morroko gaztelua

Morroko Hiru Errege Magoen gaztelua (gaztelaniaz: castillo de los Tres Reyes Magos del Morro) Habanako hiru gotorleku garrantzitsuenetariko bat zen, La Fuerza gaztelua eta San Salvador de la Punta gazteluarekin batera. Hirurak hiriaren defentsarako oinarria ziren eta horrela ageri zen hiriaren armarrian.

## Historia

1555ean Jacques de Sores kortsarioak Habana arpilatu zuen. Ondorioz, Filipe II.a Espainiakoak, hiria hobeto babesteko, gaztelu hau eraikitzeko agindua eman zuen. Lanak Battista Antonelli ingeniari militarrak zuzendu zituen. Gaztelu honen funtzioa San Salvador de la Punta gazteluaren osagarria zen, hau da, badiaren sarrera babestea; helburu horrekin, garai kolonialean, gaztelu batetik bestera gauero 250 metroko kate bat jartzen zuten, badiaren sarrera ixteko. Hasieratik eraikuntza polemikoa izan zen erabat eta altxatzeko prozesuan behin baino gehiagotan bertan behera gelditzeko arriskuan egon zen. Eraikinak bi baluarte ditu eta 1762an, ordea, 44 eguneko setioa jasan ondoren, gotorlekua erori zen Ingalaterrako armadaren aurrean.
1763an berreraikia, 1764an dorrea itsasargi bilakatu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q635199
* Multimedia: Castillo de los Tres Reyes del Morro / Q635199
# Habana Zaharra

Habana Zaharra Kubako hiriburuaren zonalde zaharrena eta historikoa da. Oraindik-orain garai kolonialaren aztarna ugari erakusten ditu, baita garai bateko harresien aztarnak. Harresiak botatzeko lanak 1863an hasi ziren. Habana Zaharrak 5 km² ditu eta Gizateriaren Ondarea da.

## Deskribapena eta berreskurapena

Habana hiria historian zehar oso hiri kosmpolita izan da eta, ondorioz, hiriaren antolaketan eta arkitekturan oso estilo eta garai desberdinek tokia aurkitu dute. Espainiako Koroak, britaniarren, frantsesen, estatubatuarren presentziak hiria markatu dute.
Espainiar kolonialismoak arrasto handiak utzi zituen baina XX. mendean zehar estatubatuarrek garai haietako eraikin asko bota zituen itxura neoklasikoaren beste batzuekin ordezkatzeko. Iraultzaren garaipenak, bestetik, eraikinen kontserbazioa mugatu zuen. 1990eko hamarkadan, azkenik, Habana Zaharraren antzinako estiloa berreskuratzeko lan handia eragin zion hiriak. Lan horretan garrantzitsua izan da Oficina del Historiador de la Ciudad edo Hiriaren Historialariaren Bulegoaren eragina. Aipagarria da ere bertako biztanleen lana.
1982an, Unescok Habana Zaharra Gizateriaren Ondarea izendatu zuen. Gaur egun oso zonalde turistikoa eta interesgarria da.

## Eraikin nagusiak

Hona hemen ezagunenak:
* Habanako Kapitolioa
* Habanako katedrala
* Habanako Castillo de la Real Fuerza
* Habanako Arma Plaza
* Morroko gaztelua
* San Carlos de La Cabaña gotorlekua
* Frantzisko Asiskoaren Basilika
* Kubako Arte Ederren museoa
* Gobernadorearen Jauregia
* Iraultzaren Museoa
* Bacardí eraikina
* Plaza Zaharra
* Antzoki Nagusia
* Neptunoren iturria

## Galeria

* Katedralaren plaza.
* Kapitolioa.
* Antzoki Nagusia.
* Katedralaren goiko partea.
* Habanako katedrala
* Merkatarien kalea.
* Kubako Arte Ederren museoa
* Aingeru Zaindariaren eliza.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20170222075511/https://elcomunista.net/2017/02/18/habana-zaharra-lankidetzari-edo-kubako-estatuak-egindako-90eko-ekarpenari-esker-zaharberrituta/

## Kanpo estekak

* Habe Ikasbil webguneko informazioa.
* "Habana Zaharra zaharberritzen hasi dira", EITB, Mikel Reparaz, 2015/8/16.
* (Ingelesez):Unescoren informazioa.
* Datuak: Q1165566
* Multimedia: Havana Vieja / Q1165566
# Habanako Kapitolioa

Habanako Kapitolio Nazionala (gaztelaniaz: Capitolio Nacional de La Habana) Habanako eraikina da, 1929an eraikia. Gerardo Machado presidenteak hala aginduta, Eugenio Raynieri Piedra arkitektoak eraiki zuen Parisko Panteoian, San Petri basilikan eta Ameriketako Estatu Batuetako Kapitolioan oinarrituta. Fatxada neoklasikoa du eta baita 91,73 metroko altuera duen kupula bat ere.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La restauración del Capitolio de La Habana» El Nuevo Herald.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1352908
* Multimedia: El Capitolio, La Habana / Q1352908
# Kazan katedrala (Habana)

Kazango Andre Mariaren katedrala (gaztelaniaz: Catedral Ortodoxa Nuestra Señora de Kazán eta errusieraz: Православный Собор Богоматери Казанской, translit.: Pravoslavnyj Sobor Bogomateri Kazanskoj), Habanako hiriko katedral errusiar ortodoxoa da. Katedrala hiriko alde zaharrean eraiki zen, Sol eta San Pedroko kaleen artean, erortzear zegoen eraikin bat ordezkatuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2035783
* Multimedia: Our Lady of Kazan church in Havana / Q2035783
# Neptunoren iturria (Habana)

Neptunoren iturria, baita ere Komertzioren iturria eta Taconen iturria bezala ezaguna, Habanan, Portuko ibilbidean, dagoen monumentu neoklasikoa da. Miguel Tacón espainiarrak, garaian Kubako jenerala gorenak, egiteko agindua eman zuen 1836. Gaur egun Habana Zaharreko elementu enblematikoa da. urte luzeetan biltzeko toki ohikoa izan zen.

## Historia

1836an, oraindik uhartea Espainiako kolonia zenean, Miguel Tacónek, Kubako jenerala gorenak Italiatik ekarritako materialez egindako iturria eraikitzea agindu zuen. Iturria, apaingarria izatetik aparte, itsasontziei uraz ornitzeko erabiltzen zen; hiru itsasontzi aldi berean ornitzeko pentsatuta zegoen eta, horregatik, burni-uztai egokitu zitzaizkion. Urteen poderioz, bere funtzioa galdu zuen eta, ondorioz, 1871an gaur egungo Pradoko Pasealekura eraman zuten. Leku desberdinak ezagutu ondoren azkenik gaur egungo tokian lekuratu zen, Portuko ibilbidean, Oficina del Historiador de la Ciudad edo Hiriaren Historialariaren Bulegoaren lanari esker.

## Ezaugarriak

Genovako Carrarako marmol zuriz eginda sei tonako pisua du.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):De Cuba webgunea.
* Datuak: Q5870194
# Plaza hotela (Habana)

Plaza hotela Habanako hotel ospetsua da. Habana Zaharrean dago kokatuta, Zulueta kalean 267. zenbakian.

## Historia

XIX. mendearen amaieran, 1895ean, lehen Las Murallas auzoan zegoen inguruan, Pedroso familiak etxebizitzak bezala sortu zuen lehen eraikina. Ondoren, bertan, Diario de la Marinaren bulegoak egokitu ziren. XX. mendean, 1901an, Fletcher Smith-ek eraikina berritu eta handitu egin zuen eta hotela bezala hasi zen funtzionatzen. 1906an Leopoldo Carvajal espainiarrak erosi zuen eta 1909an Plaza Hotela inauguratu zen; beraz hotelak ehun urte baino gehiago ditu. Nahiz eta berritua izan, neurri handi batean jatorrizko eklektizismo gorde zuen bai orniduran baita fatxadan ere.
1987 eta 1991 urteen artean, uhartean eman zen boom turistikoarekin batera, berriro ere berritu zen, orduan Gladys Figueral Freire arkitektoaren agindupean. Urte horietan Gran Caribe hotel katean kokatzen da. Gaizki zeuden aldeak bota egin ziren egitura nagusia ikutu gabe. Orokorrean, instalazioak modernizatu ziren, esaterako, lobby-bar bat eginez.

## Bisitari ilustreak

* Albert Einstein
* Anna Pavlova
* Isadora Duncan
* Babe Ruth
* Frank J. Marshall

## Hotelaren informazioa

* Helbidea: Ignacio Agramonte 267 zk. Habana Zaharra, Habana, Kuba.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20180430124052/http://www.cubatravelnetwork.com/en/hotels/hotel.asp?hotel=299&ad_code=A$CTNpENmultip&gclid=CNKssKWnodQCFW4A0wodazEKuw

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Hotelaren webgunea.
* Datuak: Q5903421
* Multimedia: Plaza Hotel (Havana) / Q5903421
# San Frantzisko Asiskoaren komentua (Habana)

San Frantzisko Asiskoaren komentua (gaztelaniaz: Convento de San Francisco de Asís) Habana Zaharrean dagoen eraikin enblematikoa da. Barroko estilokoa, eraikitzeko lanek 1548tik 1738 arte iraun zuten. Bere fatxadan Sortzez Garbiaren, San Frantzisko Asiskoaren eta San Domingo de Guzmánen eskulturak daude. Habana Zaharrak 1982tik UNESCOren Gizateriaren Ondarearen izendapena du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4703397
* Multimedia: Basilica Menor de San Francisco de Asis (Havana) / Q4703397
# Foixko Konderria

    Artikulu hau eskualde historikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Foix (argipena)».
Foixko Konderria Frantziako eskualde historikoa da, gaur egun Ariège departamenduaren ekialdea osatzen duena.
Erdi Aroan, Foixko kondeek konderria gobernatu zuten Foix herrian zuten gaztelutik. 1290ean Bearnoko bizkonde bilakatu eta eskualde biek lotu zituzten. Hala ere, konderria bere burujabetasuna mantendu zuen Frantziako erresumaren barnean. XVII. eta XVIII. mendeetan Frantziako hogeita hamahiru gouvernement edo eskualde militarra osatu zuen Frantziako Iraultzara arte bere Estatuak mantenduz. 1790ean bere 2.466 km² lurraldeak Couseransekin batera Ariège sortu zuen.
1999ko erroldaren arabera konderrian zegoen egungo eskualdeak 76.809 biztanle ditu, hiri nagusiak Pamiers (17.715 bizt.) eta Foix (10.378 bizt.) izanik.

## Ikus, gainera

* Foix Herria
* Foixko kondeen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1481436
* Multimedia: County of Foix / Q1481436
# Tiozetona

Kimika organikoan, tiozetonak, tiona edo tiokarbonillo izenez ere ezagunak, zetona konbentzionalekin lotutako organosulfre konposatuak dira, non oxigenoa sufrez ordezkatu den. R$_2$C=O egitura izan beharrean, tiozetonek R$_2$C=S egitura dute, eta hori tio aurrizkian islatzen da. Hala, tiozetona sinpleena tioazetona da, azetonaren sufre-analogoa. Alkiltiozetonek polimeroak edo eraztunak osatzrko joera dute.

## Sintesia

Tiozetonak Lawenssonen erreaktiboa usatuz prestatzen dira nagusiki.
Hidrogeno kloruroz eta hidrogeno sulfuroz osatutako nahaatea ere usa daiteke karbonilo funtzio-taldea tiokarbonilo bihurtzeko.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Pedersen, B. S.; Scheibye, S.; Nilsson, N. H.; Lawesson, S.-O.. (1978). «Studies on organophosphorus compounds XX. syntheses of thioketones» Bulletin des Sociétés Chimiques Belges 87 (3): 223–228. doi:10.1002/bscb.19780870310. ISSN 0037-9646. (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* ↑ (Ingelesez) McGregor, William M.; Sherrington, David C.. (1993-01-01). «Some recent synthetic routes to thioketones and thioaldehydes» Chemical Society Reviews 22 (3): 199–204. doi:10.1039/CS9932200199. ISSN 1460-4744. (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q420244
* Multimedia: Thioketones / Q420244
# Jose Ramon Furundarena

Jose Ramon Furundarena Salsamendi (Usurbil, 1961) mediku usurbildarra Hematologia eta hemoterapian espezializatuta dago Donostia Unibertsitate Ospitalean, eta EHUko irakaslea ere bada.
Aitzindaria izan da osasun arloko gaietan euskaraz argitaratzen. Euskal komunitate zientifikoaren datu-basean 13 argitalpen biltzen dira, Elhuyar Zientzia eta Teknologia aldizkarian, Osagaiz aldizkarian eta Osasungoa Euskalduntzeko Erakundearekin argitaratutakoak (OEE). Administrazioari eta Osakidetzari osasungintza euskalduntzeko plana eskatzeko egin ziren lehenengo urratsetan ere parte hartu zuen 2001ean OEEko ordezkari gisa.
Osasun-zientziez euskaraz argitaratzen den Osagaiz aldizkari akademikoaren zuzendaria da. Bi elkarteren artean egiten dute aldizkaria: Osasungoa Euskalduntzeko Erakundea (OEE) eta Udako Euskal Unibertsitatea (UEU). Osasunarekin erlazionaturiko ikerkuntza mota guztiei buruz artikulu zientifikoak argitaratzen ditu, ikerketa taldeen lanak ezagutzera emateko helburuarekin. Euskal komunitate zientifikoak egiten dituen aurkikuntza zientifikoetarako transferentzia-tresna ere izan nahi du.

## Erreferentziak

* ↑ «Jose Ramon Furundarena: “Osasun-zientzietan asko ikertu eta berritasun ugari sortzen da, baina orain arte ez da euskarazko aldizkaririk izan"» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-09).
* ↑ Jose Ramon, Furundarena. (2019). Argitalpenak. Furundarena Saldamendi, Jose Ramon.. Elhuyar fundazioa.
* ↑ «Jose Ramon Furundarena Salsamendi :: Inguma - Euskal komunitate zientifikoaren datu-basea» www.inguma.eus (Noiz kontsultatua: 2019-10-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Jose Ramon Furundarena» Dialnet (Noiz kontsultatua: 2019-10-29).
* ↑ Aranburu, Iker. (2001-11-21). «Osasungintza euskalduntzeko plana eskatu dute UEMA, ELA, LAB eta OEEk 'Osasunak euskaraz baleki!' kanpaina abian jarri dute administrazioei presio egiteko asmoz» Euskaldunon egunkariaren hemeroteka (Berria.eus) (Noiz kontsultatua: 2019-10-29).
* ↑ «Osagaiz: osasun-zientzien aldizkaria» www.osagaiz.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-13).

## Ikus, gainera

* Osasun-zientziak
* Udako Euskal Unibertsitatea
* Osagaiz aldizkaria

## Kanpo estekak

* Osagaiz aldizkariaren webgunea
* Gipuzkoako medikuen Elkargoak diruz lagunduko du Osagaiz aldizkaria. OEE, 2018-07-10. Youtube.
* Datuak: Q72855783
# Nonano

Nonanoa konposatu organikoa da, CH$_3$-(CH$_2$)$_7$-CH$_3$ formula duena, hidrokarburoen familiakoa eta alkano linealen klasekoa. Likido kolorge sukoia da, gasolina usainekoa. Narritagarria da. Erradikalari nonilo esaten zaio.

## Erabilera

Nonanoa petrolioa fintzean lortzen da keroseno izeneko frakzioan zeina erregai gisa baliatzen den. Nonanoa disolbatzaile eta erregai-aditibo gisa ere usatzen da. Diesel erregaietan osagai munta txikikoa izaten da.
Nonanoa nonenoa hidrogenatuz ere lor daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Nonane» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* ↑ Griesbaum K, et als. (1999). ; Hydrocarbons. Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 7th ed.. John Wiley & Sons.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q150694
* Multimedia: Nonane / Q150694
# Ján Zachara

Ján Zachara (Kubrá, 1928ko abuztuaren 27a – Nová Dubnica, 2025eko urtarrilaren 2a) eslovakiar boxeolaria izan zen.
Hamabost urterekin hasi zen boxeatzen, mekanikaria izateko prestatzen ari zela. 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen luma pisuko kategorian, Txekoslovakian lehiatuz. 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan ere parte hartu zuen eta final-laurdenetan kanporatu zuten. Erretiratu ondoren boxeolariak entrenatzen hasi zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 1952 | Helsinki Finlandia | 01 ! | Luma pisua |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q280121
* Multimedia: Ján Zachara / Q280121
# Itsas Armadaren frontea

Itsas Armadaren Frontea Melillako Melilla la Vieja gotorleku espainiarraren Lehen Esparru Gotortua inguratzen duten lau fronteetako bat da. Lehen Esparru Gotortuaren hegoaldean dago.

## Deskribapena

Ekialdetik mendebaldera honako hauek osatzen dute: Florentinako Dorrea, Florentinako Harresia, San Juan Dorrea, Santa Ana Kuartela, Aljibe Zaharrera sartzeko, Maestrantzako Kuartela eta San Felipeko Bateria. 1677 eta 1678 artean berreraiki zuten, eta 1914an balaustrada bat jarri zioten, eta 1927 eta 1930 artean almenen parapeto bat jarri zuten aurrerago, baita Itsas Atea ere.
La Avanzadilla dorretxea, 1604an eraikia Pedro de Herediak Lurreko Frontera igarotzeko egindako proiektuaren arabera. Florentziako Harresiaren oinetan Francisco Franco Bahamonde Legioko komandantearen estatua zegoen, Francisco Franco diktadorearen azken estatua bide publiko batean, 2021eko otsailaren 23an erretiratua.

## Erreferentziak

* ↑ «Primer recinto» http://www.melilla.es.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34566840
* Multimedia: Frente de la Marina, Melilla / Q34566840
# San Juan Zaharreko biltegia

San Juan Zaharreko Biltegia Melilla hiri espainiarreko antzinako biltegi bat da. San Juan kalean dago, Melilla Zaharreko Lehen Esparru Gotortuan.

## Historia

1716-1719 bitartean eraiki zuen Pedro Borras gobernadoreak, bonba bidezko elikagaien biltegi gisa; 1740an, garagar-biltegi gisa erabili zen; eta 24 urte geroago, goiko solairuak garagarra biltegiratzen jarraitzen zuen, behekoak egurra biltegiratzen zuen bitartean.
Bere funtzioa betetzen jarraitzen du, XX. mendean bere balioa galdu zuen arte. Abandonu-garai baten ondoren, Melillako Udalak zaharberritu egin zuen 1985ean, Akropoli Bizilagunen Elkartea bertan kokatzeko. Bertan egon zen duela gutxira arte, eta bertan Melillako Historiaurreko, Arkeologiako eta Ondareko Zentroa kokatu zen, nahiz eta Melillako Ceutako Etxea beheko solairuan egon.

## Deskribapena

Eraikina harrizkoa da paretetarako eta adreilu trinkoz egina arkuetarako eta bi isurkiko estalkiak dituzten gangetarako. Kontrahormak ditu kanpoaldean, nabe bakarra du eta beheko solairuan Melillako Ceutako Etxea dago, eta goikoan Historiaurre, Arkeologia eta Melillako Ondarearen Zentroa dago.

## Historiaurre, Arkeologia eta Ondare Zentroa

2010. urtean inauguratu zuten, San Juaneko Biltegian. Lehenago Acropolis elkartea zegoen, baina hezetasun arazoak zeudenez eta 2007ko euriteetan lokala urez bete zen.
Zentroak eraikin laguntzaile gisa funtzionatzen zuen 2012an inauguratu ziren Peñuelen Museoetarako. Hainbat urtez ikerketa arkeologikoaren epizentroa izan zen, auzolandegiak eginez, eta enplegu planetako langileak zituen. 2016an, Melillako Ceutako Etxeari eman zioten bere beheko solairua, jatetxe-taberna gisa. Goiko solairuan zenbait birmoldaketa egin dira, hezetasun-arazoak daudelako, eta horiek zaintzen diren bildumei eragiten dietelako.

## Erreferentziak

* ↑ Carmen Carrasco. «Los Almacenes de Melilla la Vieja» http://viajesylugares.es.
* ↑ «Las instalaciones portuarias de Melilla en época moderna» Revista Akros 9: 43-50. 2010 ISSN 1579-0959..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46110487
* Multimedia: Almacén de San Juan Viejo, Melilla / Q46110487
# Manuel Buxedas Aupiren etxea

Manuel Buxedas Aupiren Etxea, El Gurugú gozotegia ere deitua, Melilla hiri espainiarreko Zabalgune Modernistako eraikin modernista bat da, General Pareja kaleko 3. zenbakian kokatua, eta Melilla Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia

1910etik 1911ra bitartean eraiki zen, 1909ko abenduaren 7an sinatutako eta 1910eko urtarrilaren 21ean onartutako lehen proiektu baten arabera. Lehenengo proiektu horren arabera, solairu bat eraiki zen, 1911ko urtarrilean onartutako beste batekin aldatu zena. Biak Enrique Nieto arkitektoarenak ziren, eta hau izan zen Melillan egin zuen lehen obra, eta ziurrenik hirira etortzearen arrazoia, Manuel Buxedas Aupi-rentzat, Angela Grau-ren senarrarentzat.

## Deskribapena

Beheko solairua eta beste bi solairu ditu. Harri lokaleko eta adreilu trinkoko harlangaitz-hormaz egina dago, eta burdinazko habeak eta adreilu bereko gangatilak ditu. Fatxaden artean, moldurak, sareta kurbatuak dituzten balkoiak eta erremateak nabarmentzen dira, baita orla ere, higiezinaren amaiera-datarekin, 1911.

## Erreferentziak

* ↑ «La llegada del arquitecto Enrique Nieto en el centenario de su llegada a Melilla (14 de mayo 1909)» Revista Akros 9: 51-58. 2010 ISSN 1579-0959..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47489575
* Multimedia: Casa de Manuel Buxedas Aupi, Melilla / Q47489575
# Juan García y Margallo

Juan Garcia-Margallo y García (Montánchez, 1839ko uztailaren 12a - Melilla, 1893ko urriaren 28a) espainiar militarra izan zen.

## Biografia

1839ko uztailaren 12an jaio zen, Caceresko Montánchez herrian. 1855ean kadetea izan zen eta 1858an alferezera igo zen. 1859an Afrikako gerrara abiatzen zen armadan sartu zen, urtarrilaren 14ko ekintzan zauritua izan zelarik eta gudu zelaian kondekoratua. 1866ko eta 1869ko ekitaldietan parte hartu zuen. Melillako gobernadorea izan zen, 1891ko irailaren 30ean hartu zuen agintea, eta 1893ra arte egon zen karguan. Margallo jeneral mailara igo zuten gero. Riftarren erasoaldi baten ondoren, Cabrerizas Altaseko Gotorlekuan harrapatuta geratu zen, non urriaren 27an eta 28an izandako borrokaldietan erori zen, non Margalloko gerra bezala ezagutzen den.
Haren gorpuzkiak Melillako (Espainia) Sortzez Garbia udal hilerriko Margallo panteoian daude. Jose Manuel Garcia-Margallo ministroaren birraitona izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ La Ilustración Artística Txantiloi:Sin cursiva: 722. ISSN 1889-853X..

## Bibliografia

* Fernández Rodríguez, Manuel (1985). España y Marruecos en los primeros años de la Restauración (1875-1894). Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Científicas. ISBN 84-00-06113-6.
* Morales, Gabriel de (1995) [1921]. Efemérides de la Historia de Melilla (1497-1913). (Editado por Vicente Moga Romero y Antonio Bravo Nieto). Melilla: Universidad Nacional de Educación a Distancia. ISBN 84-87291-25-2.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q941478
* Multimedia: Juan García y Margallo / Q941478