# Mary Earle

Mary Davidson Earle, ezkongabean Cameron (Banavie, Eskozia, 1929ko urriaren 20a - Palmerston North, Zeelanda Berria, 2021eko apirilaren 18a) Eskozian jaiotako Zeelanda Berriko elikagaien teknologoa izan zen. Zeelanda Berriko unibertsitate bateko ingeniaritza departamentu bateko lehen emakume kidea izan zen 1965ean Massey Unibertsitateko Elikadura Teknologia Sailean sartu zenean.

## Lehen urteak

Earle Mary Davidson Cameron bezala jaio zen 1929ko urriaren 20an Banavie-n, Ben Nevis-etik gertu, Eskozian. Ingeniaritza kimikoa ikasi zuen Glasgowko Unibertsitatean eta elikagaien zientzietako doktoregoa osatu zuen bertan 1957an. The purification of soya lipoxidase («Soja-lipoxidasaren purifikazioa») izan zen bere doktore-tesiaren izenburua. Ondoren, Britainia Handiko elikagaien industriako produktuen garapenean lan egin zuen bost urtez.
Glasgown ikasten ari zela, bere senarra, Richard Lawrence Earle, ezagutu zuen, bera ere doktoretza ikasketak egiten ari zena, eta bikotea 1961ean ezkondu zen.

## Ibilbidea Zeelanda Berrian

1961ean Zeelanda Berrira joan ondoren, Earle Zeelanda Berriko Haragiaren Industriaren Ikerketa Institutuan hasi zen lanean. Massey Unibertsitateko Elikagaien Teknologia Saileko langileekin bat egin zuen 1965ean, eta ingeniaritzako lehen emakume akademikoa izan zen Zeelanda Berrian. Bere hasierako lana unibertsitateko elikadura-teknologiako graduondoko ikastaroari, Masseyn sartu baino aurreko urtean ezarri zenari, zorroztasuna gehitzea izan zen. Denborarekin, Elikagaien Teknologiako Ikerketa Zentroa garatu zuen, unibertsitatearen baliabideak industriaren esku jarri zituena.
1992an, Earle irakasle titular bihurtu zen Massey Unibertsitateak katedra pertsonal bat eman zionean, unibertsitateko teknologia fakultateko lehena. Laugarren irakaslea izan zen Masseyn. 1994an erretiratu zen Masseytik, eta irakasle emeritu titulua eman zioten.
Earle Zeelanda Berriko Laboreen eta Elikagaien Ikerketarako Institutuko batzordean aritu zen, eta Txerri Industriaren Batzordeko zuzendaria izan zen.

## Geroko bizitza eta heriotza

Erretiroa hartu zutenean, Maryk eta Dick Earlek zortzi liburu idatzi zituzten elkarrekin, Creating New Foods: The Product Developer's Guide («Elikagai berriak sortzen: Produktuen garatzailearen gida») barne, 2009an. Beka eta dirulaguntza programak ezarri zituzten ikasleei laguntzeko, bereziki emakumeei, ingeniaritzan eta teknologian, eta Earle Creativity and Development Trust sortu zuten zientzia eta teknologia, arte bisualak eta arte ederrak, literatura eta historia, eta musika garatu eta sustatzeko Manawatún eta Rangitikeiko eskualdeetan.
Mary Earle Palmerston Northen hil zen 2021eko apirilaren 18an, eta Turakinan lurperatzea erabaki zuen, Zeelanda Berriko lehen etorkin eskoziar batzuk bizi izan ziren lekuan. Zeelanda Berriko Clan Cameron Elkarteko presidentea izan zen, zeinaren kideek beren eskoziar sustraiak ospatzen dituzten.

## Sariak eta aintzatespenak

* 1992an, Earle Zeelanda Berriko Ingeniarien Erakundeko ohorezko kide izendatu zuten.
* 1993ko Erreginaren Urtebetetze Ohoreetan, Britainiar Inperioko Ordenako ofizial izendatu zuten, elikagaien teknologiaren zerbitzuengatik.
* 1993an Zeelanda Berriko Sufragioaren Mendeurreneko Dominaren 544 jasotzaileetako bat izan zen.
* 2018an, Earlek Zientzietako Doktore ohorezko titulua jaso zuen Massey Unibertsitatean.
* Ohorezko doktoretza ere jaso zuen Thailandiako Khon Kaen Unibertsitatean, eta Elikagaien Zientzia eta Teknologia Institutuko ohorezko kide izan zen.
* 2022an Mary D Earle saria aurkeztu zen, eta laguntza moral, sozial eta intelektualaren bidez besteei tutoretza ematen bikain aritu diren kideak aitortzen ditu.

## Erreferentziak

* 1 2 3 ««Food technology pioneer and generous mentor Mary Earle remembered»» www.stuff.co.nz (Stuff) (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ (Ingelesez) «Ben Nevis from near Banavie (The J. Paul Getty Museum Collection)» The J. Paul Getty Museum Collection (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ Cameron, Mary D.. (1957). The purification of soya lipoxidae. (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* 1 2 3 4 5 6 7 (Ingelesez) ««Pioneering technologist granted personal chair»» Massey University Library (Universidad Massey) (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) «Honorary doctorate citation, Richard and Mary Earle, 2018» Massey University Library (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* 1 2 3 «Professor Emerita Mary Earle: A life dedicated to food technology and scholastic endeavour» riddet.ac.nz (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ (Ingelesez) Earle, Mary D.. (2009). Creating New Foods: The Product Developer's Guide. New Zealand Institute of Food Science & Technology (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ «Page 38 | Supplement 53334, 11 June 1993 | London Gazette | The Gazette» www.thegazette.co.uk (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ (Ingelesez) «The New Zealand Suffrage Centennial Medal 1993 - Register of recipients | Department of the Prime Minister and Cabinet (DPMC)» www.dpmc.govt.nz 2018-07-26 (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ (Ingelesez) «Honorary Degree Citations» Massey University Library (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ «NZIFST - Mary D Earle Mentorship Award» nzifst.org.nz (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104639612
* Multimedia: Mary Earle / Q104639612