OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# R1 haplotalde

R1 haplotaldea edo R-M173 Y kromosomako DNA haplotalde bat da. R haplotaldearen (R-M207) haplotalde nagusiaren subklado bat da, M173 nukleotido bakarreko polimorfismoak markatuta. R haplotaldearen beste subkladoa R2 haplotaldea (R-M479) da.
R1 eta R2 R haplotaldearen ondorengo zuzenak dira, eta hau P1 haplotaldearena (P-M45), eta Q haplotaldearen anaia. R1en jatorria ezin da oraindik frogatu, baina uste da orain dela 25.000 eta 23.000 urte artean garatu zela Uralen eta Balkhash aintziraren artean, Siberiako mendebaldean.
R-M173 duten arrak bi subkladotan banatzen dira gaur egun, R1a haplotalde eta R1b haplotaldean, batez ere Eurasian aurki daitezkeenak. R1b haplotaldearen barruan dagoen R-DF27 haplotaldea bereziki ugaria da euskaldunen artean. R-M173 da R haplotaldearen subkladorik handiena.

## Erreferentziak

* ↑ «ISOGG 2008 Y-DNA R» isogg.org (Noiz kontsultatua: 2025-02-20).
* ↑ «SNP Tracker» scaledinnovation.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-20).
* ↑ (Ingelesez) Solé-Morata, Neus; Villaescusa, Patricia; García-Fernández, Carla; Font-Porterias, Neus; Illescas, María José; Valverde, Laura; Tassi, Francesca; Ghirotto, Silvia et al.. (2017-08-04). «Analysis of the R1b-DF27 shows that a large fraction of Iberian Y-chromosome lineages originated recently in situ» Scientific Reports 7 (1): 7341. doi:10.1038/s41598-017-07710-x. ISSN 2045-2322. (Noiz kontsultatua: 2025-02-20).
* ↑ (Ingelesez) Rosser, Zoë H.; Zerjal, Tatiana; Hurles, Matthew E.; Adojaan, Maarja; Alavantic, Dragan; Amorim, António; Amos, William; Armenteros, Manuel et al.. (2000-12-01). «Y-Chromosomal Diversity in Europe Is Clinal and Influenced Primarily by Geography, Rather than by Language» The American Journal of Human Genetics 67 (6): 1526–1543. doi:10.1086/316890. ISSN 0002-9297. PMID 11078479. PMC PMC1287948. (Noiz kontsultatua: 2025-02-20).
* ↑ Semino, Ornella; Passarino, Giuseppe; Oefner, † Peter J.; Lin, Alice A.; Arbuzova, Svetlana; Beckman, Lars E.; Benedictis, Giovanna De; Francalacci, Paolo et al.. (2000-11-10). «The Genetic Legacy of Paleolithic Homo sapiens sapiens in Extant Europeans: A Y Chromosome Perspective» Science 290 (5494): 1155–1159. doi:10.1126/science.290.5494.1155. (Noiz kontsultatua: 2025-02-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4133474
* Multimedia: Haplogroup R1 of Y-DNA / Q4133474
# Al-Xifa Ospitalea

Al-Xifa ospitalea (arabieraz: مستشفى الشفاء‎, Al-Shifa ere letrakatua) Palestinak Gazan duen ospitalerik handiena da. Al-Remal auzoko iparraldean dago. Khaled Hassan da ospitaleko zuzendaria.'
Al-Xifa, arabieraz «sendatzea» esan nahi duena, britainiar armadaren kuartel bat izan zen hasiera batean, baina Palestinako Britaniar Mandatuaren gobernuko zentro bihurtu zen koarentena- eta sukar-gaixotasunei tratamendua emateko.
1948ko gerra Arabiar-israeldarren baino lehen, Al-Xifa zen Gazako ospitale bakarra. Egiptoarrek gerraren ondoren Gazako zerrenda administratu zutenean, koarentenako eta sukarrezko gaixotasunen saila hiriko beste eremu batera aldatu zen, eta Al-Xifa Gazako ospitale zentral gisa garatu zen. Hasieran, barne-medikuntzako sail bat ezarri zen, eta, ondoren, beste hegal bat kirurgiarako; ondoren, pediatria eta oftalmologiarako eraikin berriak gehitu ziren ospitalean.
2023-2024ko Israelen Gazako inbasioan, Al-Xifa ospitalea zaurituz eta hilzorian zeuden gaixoz gainezka egon zen, eta aldi berean, erregairik, oherik eta hornidura medikorik gabe geratu zen. Bonbardaketek zaurituak tratatzeko zuen gaitasunetik haratago eraman zuten ospitalea, eta kolapsutik hurbil zegoen. Azkenean Palestinako agintariek itxi egin behar izan zuten Al Shifa ospitalea, inguruko erasoengatik eta argindar faltagatik ebakuntzak. Bertan behera utzi behar izan zituzten Gazako ospitale handiena.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.dci-pal.org/english/display.cfm?. .
* ↑ Iraqi, Amjad. (2023-10-12). «‘The hospital yard is filled with corpses,’ says Gaza medical director» +972 Magazine.
* ↑ 2023-10-12 ISSN 0362-4331..
* ↑ Iztueta Olano, Maddi. (2023-11-12). «Gazan berehalako su etena ezartzeko deia egin dute Arabiar Ligak eta OICk» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).
* ↑ «Al Shifa ospitalea itxi dutela iragarri dute Palestinako agintariek, argindar falta dela eta» EITB 2023-11-12 (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).
# Garcilaso de la Vega

Garci Lasso de la Vega, (Toledo, 1501 inguruan - Niza, 1536ko urriaren 14a), Garcilaso de la Vega bezala ezagunagoa, espainiar militar eta Espainiako Urrezko mendeko olerkaria izan zen. (Eskuineko erretratua ez da, benetan, Garcilaso de la Vegaren erretratua, gizon garaikide batena baizik).

## Bizitza

Familia noblean jaio zen eta gortean hezi zuten. Anitz gudutan parte hartu zuen: komuneroen kontra Oliasen, turkiarren kontra Rodas uhartean, Nafarroako Gerran eta Hondarribiko setioan, Vienako eta Tunisiako guduetan. Proventzako kanpainan (1536) harri batek buruan jo, eta zauriturik utzi zuen, Muyko gotorlekuari erasoan ari zitzaiola; handik egun batzuetara hil zen.
Errenazimentu garaiko gizon eredugarria da Garcilaso: soldadu, gorteko gizona eta olerkaria. Hasierako bertsoak Gaztelako zortzikoan idatzi bazituen ere, Joan Boscà bere adiskide minaren eraginez, Italiako bertso-neurriak bereganatu zituen, Petrarkaren moldean. Sonetoak, eglogak eta eresiak idatzi zituen. Oso eragin handia izan du gaztelerazko poesian, eglogen bidez, batez ere. Garcilasoren olerkiak poeta hil ondoren argitaratu ziren, Boscárenekin batera, 1542an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q311405
* Multimedia: Garcilaso de la Vega / Q311405
# Sabiniano (505eko kontsula)

Flavius Sabinianus (grezieraz: Σαβινιανός; floruit 505–508) Ekialdeko Erromatar Inperio goiztiarreko politikari eta militarra izan zen.

## Bizitza

Sabiniano Magnoren semea zen, Iliriko probintziaren Magister militum-a (479 – 481). Anastasio I.a enperadorearen iloba batekin ezkondu zen, eta 517ko Anastasio Paulo Probo Sabiniano Ponpeio Anastasio kontsularen aita izan zen.
505ean kontsula izendatu zuten, eta 508an Iliriko probintziaren Magister militum-a. Armada handi eta ongi hornitua izan bazuen ere, Horreum Margiko inguruan Huno eta Ostrogodoen armadek garaitu zuten. Hunoak Mundo jeneralaren gidaritzapean zeuden eta Ostrogodoek Pitziasen gidaritzapean. Porrotaren ondoren Natoko gotorlekura joan zen, bizirik atera ziren bakan batzuekin.

## Erreferentziak

* ↑ Whitby, Michael. (1992-03). «The Prosopography of the Later Roman Empire. By John Robert Martindale. 240mm. 2 vols. Pp. xlv + 1575. Cambridge: Cambridge University Press, 1992. ISBN 0-521-20160-8. £200.00.» The Antiquaries Journal 72: 209–209. doi:10.1017/s0003581500071444. ISSN 0003-5815. (Noiz kontsultatua: 2025-01-21).
* ↑ Ammien Marcellin; Croke, Brian. (2001). Count Marcellinus and his Chronicle. Oxford University Press ISBN 978-0-19-815001-5. (Noiz kontsultatua: 2025-01-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q977653
# Ngô Bảo Châu

Ngô Bảo Châu (vietnameraz : [ŋo ɓa᷉ːw cəw], 1972ko ekainaren 28an jaioa) Chicagoko Unibertsitateko vietnamdar-frantziar matematikaria da, forma automorfoen oinarrizko lema frogatzeagatik ezaguna (Robert Langlands eta Diana Shel-ek proposatua). Fields Domina jaso duen lehen vietnamdar nazionala da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) University of Chicago. (2011). "Homepage at University of Chicago". University of Chicago.
* ↑ (Ingelesez) Bellos, Alex. (2010). "Mathematics 'Nobel' rewards boundary-busting work".. New Scientist.
* Datuak: Q216350
* Multimedia: Ngô Bảo Châu / Q216350
# Ostariophysi

Ostariophysi arrain teleosteoen goiordena da. Oso talde zabala da, barnean 8.000 arrain espezie inguru dituena, hau da arrain espezie guztien %28a eta ur gezaren %68a. Kontinente guztietan bizi dira, Antartika izan ezik.

## Taxonomia

Nahiko sailkapen zalantzazkoa du, baina hona hemen gehien onarturiko sailkapena:
* Anotophysi saila
** Gonorynchiformes
* Otophysi saila (Euostariophysi)
** Cypriniformes
** Characiformes
** Siluriformes
** Gymnotiformes

## Erreferentziak

* ↑ Joseph S. Nelson. (1994). Fishes of the World. John Wiley & Sons ISBN 0-471-54713-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q149081
* Multimedia: Ostariophysi / Q149081
* Espezieak: Ostariophysi
# Herľany

Herľany Eslovakiako udalerri bat da, Košice-okolie barrutian kokatuta. 9,91 km²ko azalera du eta 294 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1487. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q550565
* Multimedia: Herľany / Q550565
# Al-Xati errefuxiatuen kanpamentuaren bonbardaketa

Al-Shati errefuxiatuen kanpamenduaren bonbardaketa Israelgo Defentsa Indarrek (FDI) 2023ko urriaren 9an egindako ekintza militar bat izan zen, Hamasen eta Israelen arteko 2023ko gerran. Gazako Zerrendaren iparraldean, Gazako Gobernazioaren Mediterraneoko kostaldearen parean, dagoen Al-Shati errefuxiatu-gunearen aurka egin zen jarduera. Erasoak lau meskita suntsitu zituen eta, hedabide palestinarren arabera, barruan zeuden pertsona asko hil zituen. Gazako hirugarren errefuxiatu-eremurik handiena da Al-Shatikoa, 90.000 biztanle baino gehiago dituena.
Urriaren 12an, FDIek bigarren eraso bat egin zuten. Hamahiru pertsona hil zituzten.

## Aire erasoa

2023ko urrian Hamasek Israelen aurka ezustean egindako erasoaren ondoren, Israelek hainbat aire eraso egin zituen Gazako Zerrendako hainbat eremutan. Al-Shatiren kanpamenduaren kontra egindako aire erasoetan, lau meskita harrapatu zituzten: Al-Gharbi meskita, Yassin meskita eta al-Sousi meskita tartean. Guztiak suntsitu ziren satelite irudien arabera, eta tokiko albisteek jakinarazi zuten zehaztu gabeko pertsona kopuru bat hil zela barruan. Palestinako Osasun Ministerioak «sarraskitzat» jo zituen aire erasoak.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20211204204858/https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/beach-camp
* ↑ https://web.archive.org/web/20231017110705/https://www.aljazeera.com/amp/gallery/2023/10/13/israeli-attack-on-gaza-refugee-camp-kills-dozens-of-palestinians
* ↑ https://web.archive.org/web/20231009155140/https://www.nytimes.com/2023/10/09/world/middleeast/israel-gaza-market-air-strike-jabaliya.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20231010233124/https://www.cnn.com/2023/10/08/middleeast/palestine-israel-hamas-gaza-conflict-intl/index.html

## Kanpo estekak

* Bonbardaketa ondorengo bideoa Youtuben.
# Vaughan F. R. Jones

Sir Vaughan Frederick Randal Jones (1952ko abenduaren 31 - 2020ko irailaren 6a) Zeelanda Berrriko matematikaria izan zen, von Neumann aljebrei eta korapilo-polinomioei buruz egindako lanagatik ezaguna. 1990ean Fields Domina eman zioten.

## Biografia

Jones Gisbornen (Zeelanda Berria) jaio arren Cambridgen (Zeelanda Berrian) hazi zen, St Peter's Schoolera joan zela. Ondoren, Auckland Grammar Schoolera aldatu zen Gillies Beka irabazi zuelako, eta 1969an Auckland Grammar-en graduatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) "Vaughan Jones (New Zealand mathematician)".. Encyclopedia Britannica. Encyclopedia Britannica, Inc.
* ↑ (Ingelesez) "Celebrated NZ mathematician Sir Vaughan Jones dies".. The New Zealand Herald.
# Athyma perius

Athyma perius Nymphalidae familiako tximeleta espezie bat da, Hegoaldeko Asian eta Hegoekialdeko Asian bizi dena.
Arrak hego beltzak ditu marka zuriekin, eta emeak marroi ilunak. Hegoen beheko aldea, ordea, hori-laranja dute, lerro zuriekin eta puntu beltzekin. Toraxa eta abdomena zuriak dira, baina emeek puntu beltz ñimiñoak dituzte gorputzean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3704208
* Multimedia: Athyma perius / Q3704208
* Espezieak: Athyma perius
# Hafida Bachir

Hafida Bachir (Tanger, 1961eko abuztuaren 13a) Marokon jaiotako ekintzaile feminista belgikarra da. Vie Féminine Belgikako mugimendu feminista frankofonoaren egungo idazkari politikoa da. Mugimendu hau etengabeko hezkuntzan ari den Belgikako mugimendu feminista frankofonoa da, eta emakumeen autonomia sustatzea du helburu, eta, bereziki, herri-jatorriko emakumeen emantzipazio indibiduala eta kolektiboa sustatzea..

## Ibilbidea

Marokon jaioa, 8 urte zituela iritsi zen Bruselara gurasoekin 1969an.
1988an, Vie Féminine Bruxellesen animatzaile gisa lan egin zuen eta1991n, bertako eskualdeko gerente bihurtu zen. 2006-2019 bitartean, Vie Féminineko presidente nazional izendatu zuten eta etorkin jatorriko emakume taldeekin hasi zen lanean.
2019an, "490 Hors la Loi" manifestua sinatu zuen, Leila Slimani idazleak abiarazitako ekimena. Bertan Hajar Raissounik legez kanpoko abortuagatik eta libertinajeagatik egindako epaiketaren berri ematen du, Marokoko Zigor Kodearen 490. artikuluari erreferentzia eginez.
2019an, Hafida Bachir-ek "Politique", analisi eta eztabaidarako aldizkari belgikarrean laguntzen du bi artikulu argitaratuta: "Dokumentaziorik gabeko emakumeak: erregularizazioa larrialdi bihurtzen da! " eta " Emakume gazteen eta mugimendu feministen arteko elkarrizketa: beste aukera batzuk asmatuz",

## Sariak

2014an, Hafida Bachirrek Koroaren Ordenako komandante titulua jaso zuen.
2019an, Marokoko munduko garaikurren 3. edizioan, Hafida Bachir "Gizarte Zibila" kategorian saritu zuten, eta epaimahaiaren adostasuna jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Des femmes ambassadrices à Riyad et à Téhéran : la Belgique joue les pionnières» TV5MONDE 21 de diciembre de 2017.
* ↑ «Hafida Bachir» Expertalia.
* ↑ Vie Féminine - L'égalité pour changer. .
* ↑ Hafida Bachir: "Redécouvrir une Palestine libre". 29 de julio de 2014.
* ↑ «Dossier femmes 80 Hafida Bachir» Le Soir 7 de mayo de 2011.
* ↑ «Hafida Bachir» La Marocaine 24 de marzo de 2015.
* ↑ «Hafida Bachir est une des 490 "femmes hors-la-loi": "3000 personnes incarcérées pour adultère depuis janvier 2018"» Vivre Ici 30 de septiembre de 2019.
* ↑ https://www.revuepolitique.be/wp-content/themes/revue-politique/humans.txt. (24 de mayo de 2019). «Hafida BACHIR» Politique.
* ↑ «Give women a say in women's rights issues, say several feminist organisations» The Brussels Times 14 de junio de 2019.
* ↑ (Frantsesez) «Les trois Ordres nationaux» Service public fédéral Affaires étrangères 2016-03-23 (Noiz kontsultatua: 2025-02-19).
* ↑ https://femmesdumaroc.com/archives/quatre-femmes-distinguees-aux-trophees-marocains-du-monde
* ↑ http://aujourdhui.ma/societe/une-3eme-edition-tmm-pour-rendre-hommage-aux-marocains-dailleurs

## Kanpo estekak

* Datuak: Q87575254
# Iriarte eraikina

XVII. mendekoa. Sarrera nagusia harrizko eskaileretatik du eta atea nahiz leiho inguruak ere harrizkoak ditu.
# Tximutx

Tximutxa (Panurus biarmicus) Panuridae familiako hegazti paseriformea da, Eurasiako eskualde epeletan bizi dena.
16 zentimetro inguru luze, gorputz sendoa eta isats luzea du. Bizkarreko eta isatseko lumak gorrixkak izaten ditu, burukoak gris berdexkak eta papar-sabeletakoak gorri zurixkak. Begiaren azpian hiruki baten egiturako orban beltz bat izaten du arrak. Europako hego-ekialdean bizi da; kanabera artean ibiltzen da batez ere. Intsektuak eta belar hazia jaten ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Svensson, Lars; Peter J. Grant (1999). Collins Bird Guide. Londres: HarperCollins
* Datuak: Q192817
* Multimedia: Panurus biarmicus / Q192817
* Espezieak: Panurus biarmicus
# Alontso baserria

XV. mendeko baserria da. Alontsok teilatuko hegalagatik ezaguna da. Arku ikusgarria dauka. Teilakuko bigak oso politak dira, marrazkiak dauzka.
# Peciña

Peciña San Vicente de la Sonsierra udalerriko herri bat da, Errioxa Garaia eskualdean, Espainiako Errioxako Autonomia Erkidegoan dago kokatua. Herrigunetik 6 km-ra aurkitzen da, Toloño mendilerroaren erdian. Itsas mailatik 700 m-ra dago eta 5 biztanle ditu, 2023ko erroldaren arabera.

## Historia

Hasiera batean, La Piscina bezala ezagutzen zen, gaur egun Santa Maria de la Piscina baseliza dagoen leku berean eraiki zelako. XIV. mendean Henrike II. Gaztelakoak suntsitu zuen, San Vicenteko gaztelua hartu ezinik, herrixka erretzea agindu zuen eta. XV. mende inguruan, hiribildua berriro eraiki zen, gaur egungo izen eta kokapenarekin.
$^{Espainiakohiztegigeografiko-historikoa}$$^{renarabera1841eanPeciñak16bizilaguneta81arimazituen.}$

## Demografia

2023ko urtarrilaren 1ean Peciñak 5 biztanle zituen, 3 gizon eta 2 emakume.
* 2000 eta 2010 urteen artean Peciñak izandako bilakaera demografikoa

## Leku interesgarriak
### Monomentu erlijiosoak

* San Martin eliza.
* Santa Maria de la Piscina baseliza.

## Erreferentziak

* ↑ Hergueta y Martín, Domingo (1906). Noticias Históricas de la muy noble y muy leal ciudad de Haro. Imprenta Sáenz López de Haro.
* ↑ «La aldea de Peciña» Ayuntamiento de San Vicente de la Sonsierra.
* 1 2 «Peciña, algunas notas sobre su historia» Ayuntamiento de San Vicente de la Sonsierra.
* ↑ Govantes, Ángel Casimiro de (1846). Diccionario geográfico-histórico de España.

## Bibliografia

* Velilla Córdoba, Salvador; Muntión Hernáez, Carlos (2010). Toloño y Cantabria. Dos sierras, dos mundos (2.ª edición). Logroño: Piedra de Rayo. ISBN 978-84-937248-7-0.

## Ikus, gainera

* Errioxako udalerriak
* Errioxa (Espainia)

## Kanpo estekak

* Aldea de Peciña San Vicente de la Sonsierraren webgunean
* Datuak: Q6067926
* Multimedia: Peciña / Q6067926
# Telleri baserria

XVII. mendeko baserria.
# Rivas de Tereso

Rivas de Tereso Errioxako Autonomia Erkidegoko San Vicente de la Sonsierra udalerriko herri bat da.

## Geografia

Toloño mendilerroan kokatzen da, 644 m-ko altueran. Bi auzotan banatuta dago: goikoa, San Migel elizaren inguruan (XIII. mendekoa), eta behekoa, Concepcion elizaren inguruan dagoena.

## Historia

Udaletxe propioa izan zuen. 1916an udal-nomenklatura berritu zenean, udalerriak Ribas zuen izena, besterik gabe. Urte hartan, Ribas de Tereso izatera aldatu zen. Udalerria garai hartan desagertu zen, San Vicente de la Sonsierran sartu zutenean.

## Demografia

* Rivas de Teresok 2000 eta 2021 urteen artean izandako bilakaera demografikoa
Rivas de Teresok 23 biztanle zituen 2021eko urtarrilaren 1ean, 13 gizon eta 10 emakume.
* Rivas de Teresoko bilakaera demografikoa

## Ondarea

* Orzaleseko San Bartolome baseliza. Herriaren kanpoaldean, Peciñara bidean, aurkitzen da. Orzales herrixka abandonatuaren jabetzakoa izan zen, eta, ondoren, bidelapurrek erabili izan zuten. Ustez, Independentzia Gerran frantsesek herrixkaren hondarrak eraitsi zituzten, gerrilarien gordelekua zelakoan.
* Gobateko eremutarren lekua: Erdi Aroko bi eremutar lekuek osatzen dute, IX. mendetik XI. mendera bitartekoak. Hareharrian zulatutako kobazulo txikiak dira, hilobi antropomorfikoen aztarnak dituztenak. Toponimoa euskarazko goba hitzetik dator.
* Peña Lachako menhirra. 3,35 m-ko megalitoa, 2006an aurkitua

## Jaiak

* San Martin "Gaztea". Iraileko azken igandean ospatzen da.
* San Martin "Zaharra". Azaroak 11.

## Erreferentziak

* ↑ «[Real decreto aprobando la reforma propuesta por la Real Sociedad Geográfica, cambiando la denominación a los 573 Ayuntamientos de España comprendidos en la mismas, y disponiendo que en lo sucesivo se designen con los nombres con que figuran en la relación que se publica»] Gaceta de Madrid (184): 11-16. 1916-07-02 ISSN 0212-1220..
* ↑ Variaciones de los municipios de España desde 1842. Ministerio de Administraciones Públicas. Secretaría General Técnica NIPO: 326-08-017-8.

## Ikus, gainera

* Zerrenda:Errioxako udalerriak

## Bibliografia

* Velilla Córdoba, Salvador; Muntión Hernáez, Carlos (2010). Toloño y Cantabria. Dos sierras, dos mundos (2.ª edición). Logroño: Piedra de Rayo. ISBN 978-84-937248-7-0.

## Kanpo estekak

* Aldea de Rivas de Tereso San Vicente de la Sonsierraren webgunean
* Rivas de Tereso en canales.larioja.com
* Datuak: Q6109243
* Multimedia: Rivas de Tereso / Q6109243
# Orzales (Errioxa)

San Vicente de la Sonsierra herrian (Errioxa, Espainia) dagoen herri hustua da Orzales. Toloñoko tontorretik gertu aurkitzen zen.
Egun geratzen den hondar bakarra Orzaleseko Ermita da, Hispania Nostra elkartearen arabera desagertzeko arriskuan dagoen Errioxako zazpi eraikinetako bat dena (2009). Eliza San Bartolomeri eskainia zegoen.

## Historia

1556ko Gil lizentziatuaren bisita-liburuan 8 auzokide zituela agertzen da. 1769ko Tomas Lopezen mapan baserri bat bezala agertzen da.
P. Gonzalezen arabera 1808an erre zuten frantziarrek. Espainiako Independentzia Gerran, Verdier jeneralak herrixka suntsitzeko agindu zuen, Logroñon izandako matxinada bat itzali ondoren.

## Erreferentziak

* ↑ La historia se esconde entre ruinas. La Rioja: www.larioja.com.
* ↑ Una nave varada en Toloño. La Rioja: www.larioja.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6053661
# Andres Deunaren eliza

Andres Deunaren elizan kapera bat dago, kapera bat errezatzen den tokia da. Koadroak daude eta Andresek eskuetan liburu bat dauka. Kontrahorma bat pareta eusten duen laguntza da. Bobeda bat sabaian dagoen estruktura kurbatu bat da, Berrobikoak gurutze forma dauka. Mentsula bat bobedari eusten dion irteengunea da, adibidez Berrobin 8 mentsula daude. Arkibolta arku bat da, apaingarri bezala erabiltzen dutena.

### Noiz eraiki zen?

1555ean kaperako lehen harria jarri zen. 1562an galdeketa bat egin zen jakiteko zein harginek egingo zuen eliza eta Juan de Amiak egitea erabaki zuten. 1586ean kapera eta sakristia bukatu zuten. Horregatik 1570 dukat ordaindu zen.
# Fina Birulés

Fina Birulés Bertran (Girona, 1956ko martxoaren 29a) kataluniar filosofiako irakaslea da, Bartzelonako Unibertsitatean "Filosofia eta Generoa" Mintegia sortu zuena. Hannah Arendten obran espezialista ezagunenetako bat da.

## Ibilbidea

Filosofia irakaslea da Bartzelonako Unibertsitatean, eta irakasle bisitaria izan da Puerto Rico, Txile, Parma, Florentzia eta Vienako unibertsitateetan.
1990ean, "Filosofia eta Generoa" izeneko mintegia sortu zuen Bartzelonako Unibertsitatean, eta, Rosa Rius eta beste ikertzaile batzuekin batera, filosofoen lana eta pentsamendua berreskuratzen jardun du. Berreskuratze horretan, kronologiatik kanpo geratu zen bidegabekeria historikoa arintzeaz gain, nagusitu zen diskurtsoaren hutsune teoriko garrantzitsuak konpondu ahal izatea dago jokoan.
Bere ikerketa-lana bi guneren inguruan egituratu du: subjektibotasun politikoa, historia eta ekintza, teoria feministako gaiak eta emakumeen ekoizpen filosofikoaren azterketa, arreta berezia eskainiz Hannah Arendten lanari, izan ere haren gaztelaniarako itzultzaile nagusietako bat izanik. XX. mendeko filosofoen lana ere ikertu du, hala nola Simone Weil, Sarah Kofman, Rachel Bespaloff, Simone de Beauvoir eta Françoise Collinena.

## Bizitza pertsonala

Maria Mercè Marçal idazlearen bikotekidea izan zen.

## Argitalpenak

Filosofia garaikideko hainbat lanen itzultzailea da, saiakera ugariren egilea eta Hannah Arendt eta beste pentsalari garaikide batzuen pentsamenduari buruzko liburuki kolektiboen editorea (Filosofia eta generoa, Memoriaren generoa, Hannah Arendten inguruan, Manuel Cruzekin; Pensadoras del Siglo XX. Pentsamendu filosofiko eta politikoari egindako ekarpenak eta Simone Weil-en Irakurleak, biak Rosa Rius-ekin).
Bere lan nagusien artean honako hauek daude:
* Una herencia sin testamento: Hannah Arendt (Herder, 2007)
* Hannah Arendt. Más allá de la filosofía. Escritos sobre cultura, arte y literatura con Ángela Lorena Fuster (Trotta 2014) ISBN 978-84-9879-531-8
* Entreactes, Entorn del pensament, la política i el feminisme (El Trabucaire, 2014)

## Erreferentziak

* 1 2 3 Carlos Javier González Serrano. (6 de marzo de 2015). «Entrevista a Fina Birulés» filosofiahoy.es.
* ↑ «Fina Birules | Cátedra de Filosofía Contemporánea» www.ub.edu.
* ↑ Fina Birulés. .
* ↑ Fina Birulés Bertran. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19290780
* Multimedia: Fina Birulés / Q19290780