# Santiago de Compostela

Santiago de Compostela edo, izen historiko gisa, Compostelako Donejakue (galizieraz eta gaztelaniaz Santiago de Compostela) Coruñako probintziako udalerri historikoa da. Espainiako Galizia autonomia erkidegoko hiriburua denez, han dago Galiziako Xuntaren egoitza. Galiziako laugarren hiri jendetsuena da, 2009an 95.092 biztanle baitzituen.
1985ean, UNESCOk hiria gizateriaren ondare izendatu zuen, Donejakue bidearen amaiera baita.

## Geografia
### Mugakideak

Iparraldean Val do Dubra, Trazo eta Oroso, hegoaldean Teo, Vedra eta Boqueixón, ekialdean O Pino eta mendebaldean Ames udalerriak mugakide ditu.

### Ingurune naturala eta klima

2011. urtean, Europako Justizia Auzitegiak ebatzi zuen Santiagok oraindik ez zuela bete hondakin urak arazteko betebeharra. Betebehar hori 2000. urterako bete beharrekoa zen.
Datu klimatikoak (Santiago de Compostela (1931-1960)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 15.7 | 18.5 | 21.0 | 24.7 | 26.9 | 31.0 | 33.6 | 32.2 | 29.7 | 25.7 | 19.6 | 15.9 | 33.6 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 10.9 | 12.0 | 14.5 | 16.5 | 18.3 | 21.6 | 23.6 | 23.9 | 21.8 | 18.4 | 14.2 | 11.5 | 17.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 4.3 | 4.1 | 5.8 | 6.5 | 8.3 | 11.0 | 12.5 | 12.9 | 12.0 | 9.6 | 6.9 | 5.0 | 8.2 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -1.3 | -1.4 | 1.2 | 2.3 | 3.7 | 6.9 | 8.7 | 9.2 | 8.0 | 4.2 | 1.6 | 0.2 | -1.4 |
| Euria (mm) | 214.0 | 145.0 | 188.0 | 114.0 | 106.0 | 63.0 | 37.0 | 54.0 | 90.0 | 134.0 | 197.0 | 203.0 | 1545.0 |
| Iturria: Worldwide Bioclimatic Classification System ||||||||||||||

### Parrokiak

Santiago parrokiatan banatuta dago. Hemeretzi dira:
| Aríns (San Martiño) Bando (Santa Eulalia) A Barciela (Santo André) Busto (San Pedro) O Carballal (San Xulián) O Castiñeiriño (Nosa Señora de Fátima) Cesar (Santa María) Conxo (Santa María) O Eixo (San Cristovo) A Enfesta (San Cristovo) | Aríns (San Martiño) Bando (Santa Eulalia) A Barciela (Santo André) Busto (San Pedro) O Carballal (San Xulián) O Castiñeiriño (Nosa Señora de Fátima) Cesar (Santa María) Conxo (Santa María) O Eixo (San Cristovo) A Enfesta (San Cristovo) | Fecha (San Xoán) Figueiras (Santa María) Grixoa (Santa María) Laraño (San Martiño) Marantes (San Vicente) Marrozos (Santa María) Nemenzo (Santa Cristina) A Peregrina (Santa María) Sabugueira (San Paio) San Caetano (Santiago) | Fecha (San Xoán) Figueiras (Santa María) Grixoa (Santa María) Laraño (San Martiño) Marantes (San Vicente) Marrozos (Santa María) Nemenzo (Santa Cristina) A Peregrina (Santa María) Sabugueira (San Paio) San Caetano (Santiago) | San Lázaro (Santiago) San Paio (Santiago) Santa Cristina de Fecha (Santa Cristina) Santiago de Compostela, Sar (Santa María) Verdía (Santa Mariña) Vidán (Divino Salvador) Villestro (Santa María) Vista Alegre (San Xoán) | San Lázaro (Santiago) San Paio (Santiago) Santa Cristina de Fecha (Santa Cristina) Santiago de Compostela, Sar (Santa María) Verdía (Santa Mariña) Vidán (Divino Salvador) Villestro (Santa María) Vista Alegre (San Xoán) |

## Ondasun nabarmenak

Santiago de Compostelako eraikin nagusia Done Jakueren katedral erromanikoa da, Donejakue bidearen amaiera. Obradoiro enparantzan kokatzen da.
Santiago de Compostela (Alde Zaharra)$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | i, ii, vi |
| Erreferentzia | 347 |
| Kokalekua | Espainia |
| Eskualdea$^2$ | Europa eta Ipar Amerika |
| Izen ematea | 1985 (IX. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1930 | 1950 | 1981 | 2004 | 2005 | 2009 |
| 24.120 | 38.270 | 55.553 | 82.404 | 92.298 | 92.919 | 95.092 |

## Unibertsitatea

Santiago de Compostelako Unibertsitatea XVI. mendekoa da, eta Galiziako unibertsitaterik garrantzitsuena da, historiaren aldetik eta bestela ere. Gaur egun 19 fakultate ditu bere barnean. Beste campus bat du Lugo hirian.

## Garraioak

Hiriak garraiobidetzat ditu errepideak, trena eta Santiago de Compostelako aireportua (Lavacolla).
Tren geltokia 1873an eraiki zuten Cornes-en, West Galicia Railway Company-ren eskutik. Gaur egun, Galizia osoko erabiliena da, urtean milioi eta erditik gora bidaiarirekin. Zamora eta Coruña lotzen duen linearen barruan dago. Redondelarekin (Pontevedra) lotuta dago halaber. 2013ko uztailean, bestela, geltoki honetatik 2 km-tara gertatu zen Galiziako tren istripurik larriena, 80 pertsona hil zirenean.

## Kirolak

Obradoiro Clube de Amigos do Baloncesto hiriko saskibaloi talde nagusia da, ACB Ligan jokatzen duena. Bestela, Sociedad Deportiva Compostela Santiagoko futbol talderik garrantzitsuena da, 4 denboraldiz Espainiako futbol ligako lehen mailan ibilitakoa.

## Konpostelar ospetsuak

* Rosalía de Castro (1837-1885), idazlea.
* Antonio López Ferreiro (1837-1910), idazlea.
* Xerardo Fernández Albor (1917-2018), politikaria.
* Luz Fandiño (1931-2024), idazle eta aktibista.
* Xose Manuel Beiras (1936-), politikaria.
* Mariano Rajoy (1955-), politikaria.
* Suso de Toro (1956-), idazlea eta politikaria.

## Hiri senidetuak

Santiago ondorengo hiriekin senidetuta dago:
| Buenos Aires (Argentina)  Qom (Iran)  Santiago de los Caballeros (Dominikar Errepublika)  São Paulo (Brasil) | Santiago do Cacém (Portugal)  Mashhad (Iran)  Asis (Italia)  Santiago de Querétaro (Mexiko) |

## Erreferentziak

* 1 2 Euskaltzaindia. 32. araua: Espainiako erresumako autonomia-erkidegoen, probintzien eta probintzia-hiriburuen izenak. (Noiz kontsultatua: 2012-5-26).
* ↑ «El Tribunal de Justicia Europeo declara que España incumple la Directiva de Tratamiento de Aguas Residuales», iAgua, 2011-04-15. Eskuratze data: 2011-04-26.
* ↑ Centro de Investigaciones Fitosociológicas. ESP LA CORUÑA - SANTIAGO DE COMPOSTELA. .

## Ikus, gainera

* Santiago (Txile)
* Santiago de Cuba

## Kanpo estekak

* (Galizieraz)(Gaztelaniaz)(Frantsesez)(Ingelesez) Santiago de Compostelako Udalaren webgunea
* (Galizieraz)(Gaztelaniaz) Santiago de Compostelako Unibertsitatearen webgunea
* Datuak: Q14314
* Multimedia: Santiago de Compostela / Q14314