OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Betty Mae Tiger Jumper

Betty Mae Tiger Jumper (1923ko apirilaren 27a - 2011ko urtarrilaren 14a) estatubatuar idazle, aktibista eta erizaina izan zen, Floridako Semínola Tribuko emakumezko buruzagi bakarra eta lehena.

## Ibilbidea

Lanbidez erizaina izan zen baita tribuko lehen egunkaria sortzailea ere, 1956an, Seminole News, gerora The Seminole Tribune-k ordezkatu zuena. Amerikar Kazetarien Elkarteak ematen duen Lifetime Achievement Award saria irabazi zuen argitalpenak. 2001ean liburu bat argitaratu zuen bere memoriekin, A Seminole Legend izenekoa.
Tiger izan zen ingelesez irakurtzen eta idazten ikasi zuen Floridako lehen seminola, eta bigarren hezkuntzako eta erizaintza-programa bateko lehen graduatua. Egunkariko editorea izateaz gain, tribuko komunikazio zuzendaria ere izan zen.
2011ko urtarrilaren 14an hil zen, 87 urte zituela. 16 urte lehenago Floridako Emakumeen Ospearen Aretoan sartu zuten.

## Lanak

* And With the Wagon - Came God's Word
* Legends of the Seminoles (1994)
* A Seminole Legend (Patsy West-ekin, 2001)

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Betty Mae Tiger Jumper» La Crosse Tribune.
* ↑ «Brechner Series: Florida’s Female Pioneers» bungalower.
* ↑ «32 books every little girl should read during Women's History Month» KCRA 20 de marzo de 2019.
* ↑ Man, Anthony. «Betty Mae Tiger Jumper, 88, Seminole leader dies» Sun Sentinel.
* ↑ «Woman's Club of Stuart to honor Betty Mae Tiger Jumper with historical marker» TCPalm.
* ↑ Bidney, Beverly. (28 de febrero de 2019). «Indiantown historical marker honors Betty Mae Jumper • The Seminole Tribune» The Seminole Tribune.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4898915
# Apatura ilia

Apatura ilia, lepidoptera ditrysia genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Europa Erdialdean oso arriskuan dagoen espeziea da, bere habitat-eremuak desagertu direlako.

## Deskribapena

Lepidoptero honek 32 eta 35 mm bitarteko hegalak ditu; Apatura iris antzekoa da: hegoen puntuen arabera bereizten da. Espezie honek bi puntu gehiago ditu eta, gainera, atzeko hegalen forma irtena falta zaio. Emea handiagoa da eta ez du kolore tornasolaturik.

## Banaketa

Paleartikoan zehar banatzen da: Frantzia, Erdialdeko Europa, Alemaniako iparraldean falta da eta mendebaldetik Ekialdeko Asiaraino iristen da. Hegoaldetik Italia erdialdera eta Grezia iparraldera iristen da. Mediterraneoko uharteetan falta da. Banaketa oso mugatua du Espainian eta Portugalen.
Baso hostotsuetako soilguneetan ikusten da, kareharrizko lurzoruetan, aintziretan, haran eguzkitsuetan eta, batez ere, belardiak eta makalak dituzten ibarretan. Beldarra uda amaieratik hurrengoaren hasierara arte garatzen da, negua beldarra bezala pasatzen da, bigarren mudaren ondoren, makalen adarretan egoten da. Makalez eta sahatsez elikatzen da.

## Azpiespezieak

* Apatura ilia ilia
* Apatura ilia barcina
* Apatura ilia clytie
* Apatura ilia extensa Le Moult, 1947
* Apatura ilia herastituta O. Bang-Haas, 1936
* Apatura ilia here Felder, 1862
* Apatura ilia hereoides O. Bang-Haas, 1933
* Apatura ilia huapingensis Yoshino, 1998
* Apatura ilia phaedra Leech, 1892
* Apatura ilia praeclara Bollow, 1930
* Apatura ilia pusilla O. Bang-Haas, 1936
* Apatura ilia serarum Oberthür
* Apatura ilia sobrina Stichel
* Apatura ilia subsobrina Mell, 1952
* Apatura ilia szechwanensis Le Moult, 1947
* Apatura ilia ussuriensis (Kurenzov, 1937)
* Apatura ilia yunnana Mell, 1952
* Apatura ilia yunnanensis (Le Moult, 1947).

## Iruditegia

* ♂ Apatura ilia
* ♂ △ Apatura ilia

## Bibliografia

* 1950. Le Moult (E.), Révision de la classification des Apaturinae de l'Ancien Monde, supplement to Miscellanea Entomologica.
* 1971. Rigout (J.), Une ponte d'Apatura en captivité, Alexanor.
* 1976. Nguyen (T. H.), Les Apatura. Polymorphisme et spéciation (Nymphalidae). Sciences Nat.

## Erreferentziak

* ↑ «Apatura iris» www.nic.funet.fi (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
* ↑ Reichholf-Riehn, Helgard; Matheu, Eloisa; Limona, Francesc; Biescas, Lidia (1985). Mariposas. Editorial Blume, S. A. ISBN 8470315552.
* ↑ funet

## Kanpo estekak

* Datuak: Q514036
* Multimedia: Apatura ilia / Q514036
* Espezieak: Apatura ilia
# Chavacano

Chavacanoa edo chabacanoa nagusiki gaztelaniatik sortutako kreolera da, Filipinetan eskualde mintzairaren estatusa duena eta batik bat Zamboanga penintsulan egiten dena.
Hizkuntzaren izenak "arrunt", "baldar", "zakar", "herri xumearena", "gustu txarrekoa" edo "kalitate baxukoa" esan nahi du jatorrian, eta gaztelaniaren beste aldaera batzuekin ere erabiltzen da.

## Dialektoak

Sei dialektotan sailkatzen da: alde batetik, tagaloarekin lotutako hiru aldaerak (caviteñoa, ternateñoa eta ermiteñoa —azkena, galdua da—); bestetik, zamboangueñoa (mintzatuena), davaoeñoa eta cotabateñoa, cebuerarekin kideturik.

## Testuak
### Esaldiak

Ya mirá yo con José (José ikusi nuen)
Ya mirá José (Josék ikusi zuen)
Ya pidí sila pabor con su tata (Beren aitari / Zure aitari mesedea eskatu zioten)
Ele ya empezá buscá que buscá con el sal (Gatza nonahi bilatzen hasi zen)
Ele ya andá na escuela (Eskolara joan zen)
Si Mario ya dormí na casa (Mariok etxean lo egin zuen)
El hombre, con quien ya man encuentro tu, es mi hermano (Topatu duzun gizona ene anaia / neba da)

### Aita gurea Zamboangako chavacanoz

Bertsio arrunta: Diamon Tata quien t'alli na cielo, bendito el diustéd nombre. Mandá vene con el diustéd reino, hacé el diustéd voluntad aquí na tierra, igual como allí na cielo. Dale kanamon el pan para cada día. Perdoná el diamon magá culpa, como ta perdoná kamé con aquellos quien tiene culpa kanamon. No dejá que hay caé kamé na tentación y librá kanamon na mal.
Bertsio formala: Nuestro Tata quien talli na cielo, bendito el de Ustéd nombre. Mandá vene con el de Ustéd reino, hacé el de Ustéd voluntad aquí na tierra, igual como allí na cielo. Dale con nosotros el pan para cada día. Perdoná el de nuestro maná pecados, como nosotros ta perdoná con aquellos quien ya peca con nosotros. No dejá que nosotros hay caé na tentación sino librá con nosotros de mal.

## Ikus, gainera

* Espainiar kreolerak
* Filipinetako hizkuntzak

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Ingelesez)"El Chabacano"
* (Ingelesez)Chavacanoa "Ethnologue" webgunean
* Chavacano ikasteko ikasgaiak.
* Zamboanga
* Ingelesa, Espainiera, Chavacano Hiztegia.
* Datuak: Q33281
# Soraya Rahim Sobhrang

Soraya Rahim Sobhrang (Herat, XX. mendea) afganistandar politikari, mediku eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da.

## Ibilbidea

Sobhrang Heraten jaio zen eta Kabulgo Unibertsitatean osatu zituen medikuntza ikasketak. Ondoren, Alemaniara emigratu zuen. 1981ean, Afganistanera itzuli zen Emakumearen Gaietarako Ministerioan ministrorde tekniko eta politiko gisa lan egiteko.
2006ko martxoan, Hamid Karzai presidenteak Emakumearen Gaietarako ministro izendatu zuen, nahiz eta bere hautagaitza ez zuen onartu Herriko Ganberak.
Afganistango Giza Eskubideen Batzorde Independenteko emakumearen eskubideen komisario lanetan ere aritu zen, eta Afganistan osoan emakumearen eskubideak jagoteko, babesteko eta sustatzeko ardura izan zuen. Afganistanen giza eskubideen aldeko ekintzaile gisa jarduteagatik, jazarpena, difamazioak eta heriotza mehatxuak jasan ditu.

## Aintzatespenak

Arriskuan dauden Giza Eskubideen Defendatzaileentzako Front Line 2010 Saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Soraya Sobhrang | Gunda-Werner-Institut» Heinrich-Böll-Stiftung.
* ↑ انوری, رامين. (2006). «کابينه جديد افغانستان به پارلمان معرفی شد» BBC Persian.
* 1 2 3 «Case History: Soraya Rahim Sobhrang» Front Line Defenders 2015-12-17.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108312102
* Multimedia: Soraya Rahim Sobhrang / Q108312102
# Tagbo ur-jauzia

Tagbo ur-jauzia (ingelesez: Tagbo Falls) Ghana hego-ekialdean dagoen ur-jauzi bat da. Afadjato menditik gertu dago, Ghana eta Togo arteko mendilerroan. Liati Wote herrixkan dago, Hohoe herritik 27 kilometrotara.

## Deskribapena

Zirkulu erdi itxurako arroka formazio batena dago. Hainbat jauzi jarraian ditu eta guztira 60 metrotako erorketa egiten du. Oihan tropikalean zehar 45 minututako ibilbidea egin ondoren iristen da ur-jauzia dagoen tokira.
Apirila eta urria artean Ghanako eurite sasoia izaten da eta orduan ur gehiago izaten du Tagbo ur-jauziak, baina tokira iristeko bideak lokaztutab egongo dira.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Tagbo Falls | About Ghana» ghana.peacefmonline.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-29).
* ↑ Oltm0008. (2012-07-07). «Life in Ghana!: Mount Afadjato and Tagbo Falls» Life in Ghana! (Noiz kontsultatua: 2024-12-29).
* 1 2 (Ingelesez) «Tagbo Falls: A captivating waterfall in a lush forested amphitheatre» GhanaRemembers (Noiz kontsultatua: 2024-12-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q980134
* Multimedia: Tagbo Falls / Q980134
# Aitziber Errazkin

Aitziber Errazkin Navarro (Zarautz, Gipuzkoa, 1999ko abuztuaren 7a) euskal aktorea da, Goǃazen telesailean egindako paperagatik ezaguna. "Odio el verano" filmean "Lola"-ren papera egiten du.

## Bizitza

Filosofia ikasketak hasi zituen Euskal Herriko Unibertsitatean, baina alde batera utzi zituen aktore ibilbideari ekiteko. 2020ko udan Goǃazen 7.0 denboraldiko aktore berrietako bat izango zela iragarri zen. 13 ataletan Enara Garmendiaren papera egin zuen. Zenbait kontzertutan ere parte hartu zuen, telesaileko aktore batzuekin batera. Ordutik, interpretazioa ikasten ari da. 2020ko Urtezahar gauean ETB1eko Goǃ 2021 saio berezian parte hartu zuen.
2024an Itsatsita berriz musikalean hartu zuen parte.

## Filmografia

| Urtea | Izenburua | Papera | Katea | Oharrak |
| 2020-2021 | Goǃazen | Enara Garmendia | ETB1 | Pertsonaia nagusia (13 atal) |
| 2020 | Joseba Arguiñano Sukalerrian | Bere burua | ETB1 | Gonbidatua (atal 1) |
| 2020 | Goǃ 2021 | Bere burua | ETB1 | Urtezahar gaueko saio berezia |
| 2024 | Itsatsita berriz | Sua | Pausoka | Protagonista |

## Erreferentziak

* ↑ «Aitziber Errazkin 'Go!azen' telesaileko aktore berria - Zarautz» Zarauzkohitza.eus (Noiz kontsultatua: 2020-12-30).
* ↑ «Urte berriari hasiera emateko, 'Go! 2021' saio berezia ETB1en» Euskal Irrati Telebista 2020-12-29 (Noiz kontsultatua: 2020-12-30).
* ↑ «Itsatsita Berriz» primeran.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-29).
* Datuak: Q96634646
# Elsa Oblitas Roselio

Elsa Oblitas Roselio (Catavi, Bolivia, 1966 - Bartzelona, 2017ko azaroaren 7a) Hispanoboliviako kultur sustatzailea eta sindikalista izan zen.

## Ibilbidea

Ingeniaritza agronomo titulua eskuratu zuen, eta Bolivian eta Sobietar Batasunean lan egin zuen. 1995ean Bartzelonara aldatu zen, eta Etxeko Langileen Eskubideen Defentsarako, Garbiketarako eta Pertsonen Zaintzarako Mahaiko kide izan zen, eta Langile Atzerritarrentzako Informazio Zentroarekin eta Kataluniako Langile Batzordeekin kolaboratu zuen. Hainbat erakunde sortu zituen, hala nola Centro Boliviano Catalán, Ballet Tinkuna eta Grupo de mujeres Libélulas, Boliviako kultura sustatzera bideratuak. Diseinu eta modan ere lizentziatu zen, Boliviako txolen estilo tradizionalean oinarritutako jantziak sortuz.

## Aintzatespenak

* 2017ko abenduaren 18a, hil eta aste gutxira eta Pertsona Migratzailearen Nazioarteko Egunarekin bat eginez, Bartzelonako Udalak eta Kataluniako Generalitateak elkarrekin egindako ekitaldi batean gogoratu zuten.
* Bartzelonako Udalak Emakumeen Hiria kanpainan omendu zuen pertsona ospetsuetako bat izan zen Oblitas, 2023ko martxoan.
* Kale bati bere izena jartzea ere eskatu dute.

## Erreferentziak

* ↑ Ergueta, Drina. (2017-11-09). Barcelona: El grup Las libélulas i altres organitzacions estàn de dol per la mort d’Elsa Oblitas. .
* 1 2 3 «Elsa Oblitas Roselio» Dones i feminismes. Drets Socials, Justícia Global, Feminismes i LGTBI 2023-03-01.
* ↑ CCOO lamenta profundament la mort d’Elsa Oblitas, portaveu del grup Las Libélulas. 2017-11-07.
* ↑ Barcelona reclama al govern espanyol ratificar el Conveni 189 de l'OIT i equiparar els drets laborals de les treballadores de la llar al de totes les persones. 18/12/2017.
* ↑ «Biografies» Ciutat de Dones març de 2023.
* ↑ Barcelona vol posar nom de migrants a carrers i places. 2021-03-25.

## Kanpo estekak

* Panyella, Jordi. (08 abril 2019). Adelita ho som totes. .
* Datuak: Q117707087
# Sedudo ur-jauzia

Sedudo ur-jauzia (indonesieraz: Air Terjun Sedudo) Indonesiako Java uhartean dagoen ur-jauzia da. Nganjuk hiritik 30 kilometro hegoaldera dago, 1.438 metrotako altueran. Uharteko turismoguneetako bat da eta Sato Sura erritualak egiten dira urteberri egunean.

## Deskribapena

Wilis mendiaren magalean Sedudo ibaiak egiten duen 105 metrotako jauzia da. Oihan tropikalaren erdian dagoen labar batean behera erortzen da ura.
Ur-jauziaren oinean putzua atondu du eskualdeko gobernuak eta inguruan turismorako baliabideak ezarri ditu.

## Errituala

Majapahit Inperioaren (1293-1500) garaitik uretan bainua hartzeko errituala Java ekialdeko kulturan erroturik egon da. Egunik aipagarriena urteberri eguna izaten da, Nganjuk eskualdeko milaka pertsona etortzen baitira Sedudo ur-jauziko putzura. Urtean zeharreko beste egun batzuetan Parna Prahistaren ikonoa sartzen dute urpean.

## Erreferentziak

* 1 2 «Sedudo Waterfall in Nganjuk Regency, East Java Province» www.eastjava.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-29).
* 1 2 Sedudo Waterfall; history site of majapahit empire. (Noiz kontsultatua: 2024-12-29).
* ↑ «Cool of Sedudo Waterfall» web.archive.org 2014-04-13 (Noiz kontsultatua: 2024-12-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19646379
# Bersted

Bersted, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 8.496 biztanle zituen.
# Patching

Patching, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 259 biztanle zituen.
# Rustington

Rustington, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 13.883 biztanle zituen.
# Slindon

Slindon, Ingalaterrako hegoaldean dagoen baserri giroko herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 595 biztanle zituen.
# South Bersted

South Bersted, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
# Burpham

Burpham, Ingalaterrako hegoaldean dagoen baserri giroko herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 145 biztanle zituen.
# Edburton

Edburton, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri txiki bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
# Ciudad Rodrigo

Ciudad Rodrigo Salamancako udalerria eta hiria da, Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan. 2024ko erroldaren arabera 11 846 biztanle dauzka. Salamancako hego-mendebaldeko biztanle-gune garrantzitsuena da, baita eskualdeko, barruti judizialeko eta elizbarrutiko hiriburua ere. Antzinatik ditu «Antzinako Hiria, Hiri Noblea eta Hiri Leiala» tituluak.
Bere udal-mugarteak, Agueda, Arrabal de San Sebastian, Bocacara, Ivanrey, Sanjuanejo, Pedro Toro eta Valdecarpinteros herriak ere hartzen ditu. 240,11 km$^2$-ko azalera dauka.
2016tik "Los Pueblos Más Bonitos de España" elkartearen kide da.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q820476
* Multimedia: Ciudad Rodrigo / Q820476
# Itchingfield

Itchingfield, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 1.477 biztanle zituen.
# Faygate

Faygate, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
# Wisborough Green

Wisborough Green, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 1.414 biztanle zituen.
* Datuak: Q8027079
* Multimedia: Wisborough Green / Q8027079
# West Wittering

West Wittering, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 2.700 biztanle zituen.
# West Chitington Common

West Chitington Common, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 3.377 biztanle zituen.
# Warnham

Warnham, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 2.068 biztanle zituen.
# Upper Beeding

Upper Beeding, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 3.763 biztanle zituen.
# Stedham

Stedham, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2016an 561 biztanle zituen.
# Heyshott

Heyshott, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 270 biztanle zituen.
# Bepton

Bepton, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 234 biztanle zituen.
# Bignor

Bignor, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2001ean 103 biztanle zituen.
# Coolham

Coolham, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
# Egdean

Egdean, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
# Slinfold

Slinfold, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 1.647 biztanle zituen.
* Datuak: Q963759
* Multimedia: Slinfold / Q963759
# Rusper

Rusper, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2001ean 1.389 biztanle zituen.
* Datuak: Q930549
* Multimedia: Rusper / Q930549
# Thakeham

Thakeham, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 1.816 biztanle zituen.
# Bramber

Bramber, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 785 biztanle zituen.
# Eric Hänni

Eric Hänni (Delémont, 1938ko abenduaren 19a – 2024ko abenduaren 25a) suitzar judo bortokalaria izan zen.
1959 eta 1974 artean Suitza ordezkatuz lehiatu zen. 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen 68 kilogramo baino gutxiagoko pisuan. Takehide Nakatani japoniarraren aurka galdu zuen finalean.
1964an zilarrezko domina ere lortu zuen Eutopako Txapelketan. Zazpi aldiz izan zen Suitzako txapeldun, eta Europako hamabi txapelketatan eta munduko hiru txapelketatan parte hartu zuen.
Ondoren, arbitro eta judoko entrenatzaile izan zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 1964 | Tokio Japonia | 02 ! | 68 kilogramo baino gutxiagoko pisua |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q648874
* Multimedia: Eric Hänni / Q648874
# Gaintzorrotz

Gaintzorrotz edo Gaintxorrotx Bizkaiko mendia da, Aramozko mendilerroan kokatutakoa. 780 metroko altuera du.

## Abiapuntuak

* Bernagoitiatik (Zornotza): Ordu 1 eta laurden.
* Eubatik: Ordu 2.
* Zornotzatik: Ordu 2 eta erdi.

## Ikus, gainera

* Bizkaiko mendiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258097
# Jack Lovelock

Jack Lovelock (Crushington, 1910eko urtarrilaren 5a – Brooklyn, 1949ko abenduaren 28a) zelandaberritar atleta izan zen.
Zeelanda Berrian jaio zen, etorkin ingelesen semea. Eskola garaian atletismoan, errugbian, igeriketan eta boxeoan parte hartu zuen eta ondoren Medikuntzan graduatu zen Otagoko Unibertsitatean.
1932ko Udako Olinpiar Jokoetan zazpigarren izan zen 1.500 metroko lasterketaren finalean. 1933an munduko errekorra ezarri zuen miliako lasterketan. 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 1500 metroko lasterketan eta munduko errekor berria ezarri zuen 3:47.8ko denborarekin.
Bigarren Mundu Gerran Armadako Errege Mediku Taldeko komandantea izan zen. 1946an New Yorkeko Manhattan Ospitalean hasi zen lanean. 1949an hil zen, konortea galdu, trenbidera erori eta trenaren kolpea jaso ondoren.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 1936 | Berlin Alemania | 01 ! | 1.500 metro |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q558580
* Multimedia: Jack Lovelock / Q558580
# Mónica Gonzaga

Mónica Gonzaga, jaiotzez Mónica Hebe González (Buenos Aires, 1957ko urriaren 27a ), Argentinako modeloa, vedette ohia eta aktorea da.

## Biografia

1957an jaioa, ibilbide oparoa du zineman eta telebistan, eta hamaika rol interpretatu zituen bertan.
Monica Gonzaga 1975ean agertu zen lehen aldiz zineman, 18 urte besterik ez zituenean, eta "Noticiario Panamericano" izeneko albistegi zinematografiko baterako izan zen, non beltzarantzeko marka bat iragartzen den.
Zineman Adolfo Aristarainen La discoteca del amor (1980), Gran Valor en la Facultad de Medicina (1981) Juan Carlos Calabrorekin batera, Enrique Carrerasen Mirame la palomita (1985) Alberto Olmedo eta Jorge Porcel komikoekin batera, haiekin zineman debuta egin zuen paper txiki batekin.
Telebistan, Alberto Olmedorekin batera, No toca botón telesailean aritu zen, "El psicoanalista" pelikulako esketxean emanaldi gogoangarri eta sentsual batean, Juan Carlos Mesaren Pizza Party, Las hormigas eta Stress komedietan, eta Juan Carlos Altavistarekin Supermingo (1987) ftelesailean.
Albert Hammond Jr. gitarrista eta konpositore estatubatuarraren izeba da.

## Kanpo estekak

* Mónica Gonzaga Internet Movie Databaseren webgunean (Ingelesez)
* Datuak: Q5659599
* Multimedia: Mónica Gonzaga / Q5659599
# Fabipirabir

Fabipirabirra edo 5-fluoro-2-oxo-1H-pirazina-3-karboxamida (IUPAC) da, C5H4FN3O2 formula duena, pirazinen klasekoa. Konposatu organofluoratutzat eta karboxamidatzat ere jo daiteke. Solidoa da.
Fabipirabirra botika antibirala da RNA-menpekotasun duen RNA polimerasa duten hainbat birusen RNA inhibitzen du eta birusak bere burua errepikatzea eragozten du. Japonian gripea tratatzeko onartuta dago. 2020an Errusiak eta Txinak COVID-19 tratatzeko onartu zuten.

## Sintesia

Fabipirabirra sintesi ohikoena azido 3-hidroxipikolinikoa tionil kloruroz tratatuaz abiatzen da. Beheko eskemak adierazten du sintetibide osoa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Favipiravir» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-12-29).
* ↑ (Ingelesez) Jin, Zhinan; Smith, Lucas K.; Rajwanshi, Vivek K.; Kim, Baek; Deval, Jerome. (2013(e)ko uzt. 10(a)). «The Ambiguous Base-Pairing and High Substrate Efficiency of T-705 (Favipiravir) Ribofuranosyl 5′-Triphosphate towards Influenza A Virus Polymerase» PLOS ONE 8 (7): e68347. doi:10.1371/journal.pone.0068347. ISSN 1932-6203. PMID 23874596. PMC PMC3707847. (Noiz kontsultatua: 2024-12-29).
* ↑ Shiraki, Kimiyasu; Daikoku, Tohru. (2020-05-01). «Favipiravir, an anti-influenza drug against life-threatening RNA virus infections» Pharmacology & Therapeutics 209: 107512. doi:10.1016/j.pharmthera.2020.107512. ISSN 0163-7258. (Noiz kontsultatua: 2024-12-29).
* Datuak: Q16934561
* Multimedia: Favipiravir / Q16934561