OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Antonio Ecarri Bolívar

Antonio José Ecarri Bolívar (Valencia, 1947ko irailaren 2a) irakasle, abokatu eta politikari venezuelarra da, Venezuelako ordezkari diplomatikoa izan zen Espainiaren aurrean, Asanblada Nazionalak izendatua 2019ko otsailaren 19an.

## Bizitza pribatua

Ecarri Caraboboko Unibertsitateko irakasle titularra da. Antonio Ecarri Angolaren aita da. Lanaren Zuzenbideko magisterra, Caraboboko Unibertsitatean. Graduaurreko eta graduondoko irakasle izan zen han, eta 2007tik erretiratu zen irakasle titular gisa.
El Nacional, El Nuevo País, El Carabobeño eta La Patilla eta Reporte Confidencial atari digitaletako zutabegile iraunkorra da.

## Ibilbide politikoa
### Diputatua

1988ko Parlamenturako hauteskundeetan, Errepublikako Kongresurako diputatu hautatu zuten, 1989ko urtarrilaren 23an kargua hartuz. Carabobo Estatuaren Historia Akademiako kidea da. Ekintza Demokratikoko (AD) presidenteordea ere bada. 2015eko Parlamenturako hauteskundeetan, Asanblea Nazionaleko ordezko diputatu aukeratu zuten, Proyecto Venezuelako Carlos Berrizbeitiarekin batera. Barne Politikako Batzordeko eta Venezuela eta Espainiaren arteko Adiskidetasunaren Talde Parlamentarioko kidea da.

### Enbaxadorea

2019ko otsailaren 19an, Venezuelako Asanblada Nazionalak Venezuelako «Ordezkari diplomatiko» izendatu zuen Ecarri Bolívar Espainiaren aurrean, Juan Guaidó presidente arduradunak lagunduta. «Ekintza Demokratikoaren egituraren figura garrantzitsuenetako bat da», azaldu dio egunkari honi Sergio Contreras politikari ohi eta Herri Borondatea alderdiko buruzagiak. «Zorte handia da, ez enbaxadorearena, negozioen arduradunarena baizik», zehaztu du.

## Erreferentziak

* ↑ «Ecarri Bolivar Antonio Jose - Edo. Carabobo - Venezuela | Dateas.com» www.dateas.com.
* 1 2 3 «AN designa a Antonio Ecarri embajador de Venezuela ante España» Noticiero 52 2019ko otsailaren 20a.
* ↑ 20Minutos. (19 de febrero de 2019). «Guaidó designa a Antonio Ecarri como representante diplomático de Venezuela en España» 20minutos.es - Últimas Noticias.
* ↑ «Antonio Jose Ecarri Bolivar» www.asambleanacional.gob.ve.
* ↑ Manzi, Waleska. (2019ko otsailaren 19a). «Designados por la Asamblea Nacional 17 nuevos embajadores venezolanos» EvTV.
* ↑ «AN designa a Antonio Ecarri embajador de Venezuela ante España» Noticiero 52 2019ko otsailaren 20a.
* ↑ Razón, La. (2019ko otsailaren 5a). «Quién es Antonio Ecarri Bolívar, el nuevo "embajador" de Venezuela en España» www.larazon.es.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61781436
# Agapanthia cardui

Agapanthia cardui Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Lineok 1767an deskribatu zuena. Europa hegoaldean eta erdialdean hedaturik dago, Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Deskribapena

Kakalardo txikia da, 9-12 mm neurtzen ditu. Kolorez nahiko aldakorra izan daiteke, baina normalean beltza da, orban berdeak dituena eta ile finez estalita dagoena. Lerro zuri-horixka batek zeharkatzen du gorputza. Gorputza bera estua eta luzea da.
Antenak oso luzeak dira, gorputza baino luzeagoak, eta 12 artikulazio dituzte. Kolorez ilunak dira baina artikulazioak argiak dira.

## Habitata

Ingurune lehorrak atsegin ditu eta kardutaz elikatzen da, hortik cardui izena.

## Bizi zikloa

Helduak martxoa eta uztaila artean ikusten dira. Karduetan eta orburuetan ikustea ohikoa da. Lorez lore egiten dute hegan eguzki betean. Kardu espezie ezberdinetan arrautzak jartzen ditu emeak eta haien zurtoinetan urtebetez garatzen dira beldarrak.

## Iruditegia

* Alboko ikuspegia.
* Bikotea kopulan.
* Burua.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Longicornio de los cardos | Animalandia.» animalandia.educa.madrid.org (Noiz kontsultatua: 2024-04-27).
* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* 1 2 3 «Guía Visual de la Biodiversidad de Navarra» www.guiavisual-gorosti.org (Noiz kontsultatua: 2024-04-27).
* ↑ (Katalanez) Banyarriquer dels cards – El medi natural del Bages i del Moianès. (Noiz kontsultatua: 2024-04-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2557363
* Multimedia: Agapanthia cardui / Q2557363
* Espezieak: Agapanthia cardui
# 1984-85eko Erresuma Batuko meatzarien greba

1984-85eko Erresuma Batuko meatzarien greba, meatzeen itxiera ekidin nahian, ikatzaren industria gelditzeko mobilizazio handua izan zen. Erresuma Batuko Meatzarien Sindikatu Nazionaleko (NUM) Arthur Skargillek sustatu zuen Ikatzaren Mahai Nazionala (NCB) gobernuaren agentziaren aurka. Grebaren aurkako oposizioa Margaret Thacher Lehen Ministroaren gobernu kontserbadoreak gidatu zuen. Ezaguna egin zen Margaret Tacherrek grebalari eta grebaren antolatzaileen kontra egiteko, hauei "barne etsai" deitu izana. Thatcherren gobernuak gerra zikina erabili zuen langile klasearen sektore militanteena zapaltzeko.

## Historia

Greba 1984ko martxoaren 6an hasi zen eta %73ko jarraipena izan zuen herrialdean zehar, zonalde batzuetan beste batzuetan baino gehiago.
1985eko martxoaren 3an amaitu zen, meatzarien %60a oraindik greban zegoela. Grebaren amaiera eta meatzarien izan zuten porrota Tatcherren aurrean, honen gobernu kontserbadore eta neoliberala indartzea ahalbidetu zuen. NUMaren indarra asko ahuldu zen. Hiru pertsona grebarekin zerikusia zuten gertaeretan hil ziren, greban zeuden bi pikete eta eskirol bat lanera zeraman taxista bat.

### Grebaren nondik norakoak

Meatzarien parte-hartzea zonaldeka :
| Zonaldea | Langileak | Greban zeudenen ehunekoa | Greban zeudenen ehunekoa | Greban zeudenen ehunekoa |
| Zonaldea | Langileak | 1984-11-19 | 1985-02-14 | 1985-03-01 |
| Cokeworks | 4500 | 95,6 | 73 | 65 |
| Kent | 3000 | 95,9 | 95 | 93 |
| Lancashire | 6500 | 61,5 | 49 | 38 |
| Leicestershire | 1900 | 10,5 | 10 | 10 |
| Midlands | 19 000 | 32,3 | 15 | 23 |
| Derbyshire iparraldea | 10 500 | 66,7 | 44 | 40 |
| Ipar-ekialdea | 23 000 | 95,5 | 70 | 60 |
| Gales iparraldea | 1000 | 35 | 10 | 10 |
| Nottinghamshire | 30 000 | 20 | 14 | 22 |
| Eskozia | 13 100 | 93,9 | 75 | 69 |
| Derbyshire hegoaldea | 3000 | 11 | 11 | 11 |
| Gales hegoaldea | 21 500 | 99,6 | 98 | 93 |
| Workshops | 9000 | 55,6 | – | 50 |
| Yorkshire | 56 000 | 97,3 | 90 | 83 |
| Guztira | 196 000 | 73,7 | 64 | 60 |

## Greba zineman

Billy Elliot pelikula garai hartan oinarrituta dago.

## Erreferentziak

* ↑ Seumas,, Milne,. The enemy within : the secret war against the miners. (Fourth edition. argitaraldia) ISBN 1781683425. PMC 873482727..
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/erresuma-batuko-meatzarien-greba-historikoa-amaitu-zen-langileen-porrotarekin

## Kanpo estekak

* Datuak: Q918544
* Multimedia: UK miners strike (1984) / Q918544
# Białystok

Białystok (bielorrusieraz: Беласток, Belastok) Poloniako ipar-ekialdeko hiririk handiena eta Podlasiako voivoderriko hiriburua da. Biala ibaiaren ertzean kokatuta dago. 2010ean 294.989 biztanle zituen.

## Klima

Datu klimatikoak (Białystok) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 12 | 16 | 20 | 24 | 30 | 30 | 33 | 32 | 28 | 22 | 12 | 11 | 33 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -1 | 0 | 4 | 11 | 17 | 20 | 21 | 21 | 16 | 10 | 3 | 1 | 10.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -6 | -6 | -2 | 1 | 7 | 10 | 12 | 11 | 7 | 3 | 0 | -3 | 2 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -34 | -25 | -23 | -7 | -3 | 1 | 5 | 2 | -4 | -10 | -16 | -26 | -34 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 30 | 20 | 30 | 30 | 50 | 70 | 70 | 70 | 50 | 40 | 40 | 40 | 580 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 8 | 7 | 8 | 8 | 8 | 10 | 10 | 9 | 9 | 8 | 10 | 10 | 106 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 7 | 7 | 8 | 9 | 7 | 8 | 8 | 7 | 8 | 9 | 9 | 6 | 93 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 9 | 10 | 7 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5 | 7 | 41 |
| Eguzki orduak | 21 | 54 | 139 | 138 | 207 | 236 | 217 | 205 | 162 | 97 | 27 | 20 | 1523 |
| Iturria (1): Weatherbase ||||||||||||||
| Iturria (2): ClimateData.eu ||||||||||||||

## Herritar ezagunak

* Ludwik Zamenhof oftalmologo eta filologoa, esperantoaren sortzailea.
* Yitzhak Shamir politikaria.
* Albert Bruce Sabin sendagile eta mikrobiologoa.
* Ryszard Kaczorowski
* Włodzimierz Cimoszewicz
* Izabella Scorupco, aktore, abeslari eta modeloa.
* Tomasz Bagiński
* Sofia Makarova, idazle eta irakaslea.
* Margarita Rudomino, liburuzaina.

## Kirolak

* Futbol taldeak:
** Jagiellonia Białystok Jagiellonia
** Hetman Białystok Hetman

## Erreferentziak

* ↑ Weatherbase: Historical Weather for Białystok, Poland. (Noiz kontsultatua: 2011-01-10).
* ↑ Climate Białystok – Poland. (Noiz kontsultatua: 2011-01-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q761
* Multimedia: Białystok / Q761
# Saperda populnea

Saperda populnea Cerambycidae familiako kakalardoa da. Iparraldeko hemisferioan oso hedaturik dago, Iberiar penintsulatik hasi eta Txina eta Korearaino, eta Afrika iparralden ere bai. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Taxonomia

Zientziarako Lineok 1758an deskribatu zuen Cerambyx populneus izenarekin.

## Deskribapena

Kakalardo txikia da, 9-15 mm artean neurtzen du. Kolore iluna du eta orbain horixkak ditu elitroetan. Burua eta pronotoa beltzak dira eta alboetan lerro horixkak ditu. Gorputz guztia ile finak estaltzen du.
Antenak luzeak dira, gorputzaren luzera bestekoak, eta eraztun itxuran kolore beltza eta zuria txandakatzen dituztenak.

## Habitata

Baso hostozabaletan aurkitzen da, makalei lotuta, bereziki lertxunari (Populus tremula), espeziearen populnea izenak adierazten duen bezala.
Makalaren izurria kontsideratzen da genero bereko Saperda carcharias espeziearekin batera. Kakalardo honek zurtoinaren oinarrian galeriak egiten dituenean haizeak erraz hausti dezake.

## Bizi zikloa

Helduak airila eta abuztua artean ikusten dira. Emeak enborrean perra itxurako zuloa egiten du eta bertan jartzen ditu arrautzak. Zauria ixteko landareak kuskuilu bat sortzen du eta beldarrak horko ehun beriaz elikatzen dira. Bigarren udaren amaieran beldarrak enborrean barneratzen dira eta pupa ganbera eratzen dute. Pupa egoeran hibernatu egiten du eta hurrengo udaberrian ateratzen dira helduak enborrean egindako irekiune batetatik.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Saperda populnea (Linnaeus, 1758)» www.gbif.org (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* 1 2 3 4 5 «Saperda populnea populnea» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Saperda populnea - Medio Natural - Generalitat Valenciana» Medio Natural (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ Harde, K W; Severa, F. (2000). A Field Guide In Colour To Beetles. Enderby: Silverdale Books, 268–9 or. ISBN 1-85605-448-9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q572525
* Multimedia: Saperda populnea / Q572525
* Espezieak: Saperda populnea
# Margarita Aliger

Margarita Iosifovna Aliger (errusieraz: Маргарита Иосифовна Алигер;1915eko uztailaren 11 – 1992ko abuztuaren 1a) poeta, liburuzain, kazetari eta itzultzaile sobietarra izan zen. Bere benetako abizena Zeliger (errusieraz: Зейлигер) zen.

## Biografia

Familia judu batean jaio zen. Maksim Gorki Literatura Institutuan 1934an onartua izan zen eta ikasten zuen bitartean fabrika kimiko batean lan egin zuen. 1938an, Sobietar Idazleen Batasunaren partaide egin zen eta Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistarekin bat egin zuen 1942an. Bigarren Mundu Gerran Ekialdeko frontean gerra korrespontsala izan zen Leningradeko Gunean. Stalin saria lortu zuen 1943an.
Nicanor Parrak gaztelaniaz hitz egiten dutenen artean ezagutarazi zuen bere poema batzuk itzuliz, 1965ean argitaratutako Errusiako sobietar poesia antologia batean.

## Bizitza pribatua

Gaztetako lehen amodioa Jaroslav Smeliakov poeta izan zen. Gainera, bere biografoek Aleksei Ivanovitx Fatianov, Nikolai Semionovitx Tikhonov eta Arseni Tarkovskirekin ere lotzen dute.
1937an ezkondu zen lehen aldiz Konstantin Makarov-Rakitin konpositorearekin (1912-1941). Harekin, frontean hil aurretik, seme bat izan zuen, Dimitri (oso txikitan hil zen) eta alaba bat, Tatiana (1940-1974), leuzemiaz hil zena.
Alaba gazteena, Maria Aliger-Enzensberger, 1943ko ekainaren 28an jaio zen Aleksandr Fadeiev idazlearekin zuen harremanetik. Maria gero Hans Magnus Enzensberger poeta alemanarekin ezkondu zen, eta Londresen bizi izan zen itzultzaile gisa lan eginez.
Bere azken senarra Igor Tchernooutsan (1918-1990) literatoa eta alderdi komunistako kidea izan zen. Bere seme eta senar guztiak bizirik atera zituen eta zanga sakon batean erorita hil zen.

## Obra

* Год рождения, 1938
* Зоя, 1942
* Сказки о правде, 1945
* Ленинские горы, 1953
* Из записной книжки, 1957
* Несколько шагов, 1962
* Стихотворения и поэмы. В 2-х тт., 1970
* Зоя. Поэмы и стихи, 1971
* Стихи и проза. В 2-х тт., 1975
* Тропинки во ржи. Статьи, 1980
* Четверть века, 1981
* Собр. соч. В 3-х тт., 1984

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2023-09-14).
* ↑ Московские могилы. Черноуцан И.С

## Kanpo estekak

* Datuak: Q268994
# Leire Salaberria

Leire Salaberria Urdanpilleta (Andoain, Gipuzkoa, 1983) euskal idazle eta ilustratzaile bat da. 2006. urtean Euskal Herriko Unibertsitatean Bilbon Arte Ederretan lizetziatu zen, Margolaritza eta Ilustrazioan espezializatuz.
2011. urtean bere Euria ari duenean ipuinarekin Etxepare Saria irabazi zuen. Ipuin honetan nazketo batek euriaren aurrean duen jarrera kontatzen du. Gaztelania ("Cuando llueve"), galiziera ("Cando chove") eta bretainierara ("Pa ra glav") itzulia izan da.
Ondoren Italian bi urtez zaharberritze lanetan ibili ondoren, Bartzelonara joan eta ilustrazio munduan murgildu zen. 2009-2010 bitartean Bartzelonako EINA eskolan Haur eta Gazte Ilustrazioko postgradua burutu zuen. 2010-2011 bitartean eskola berean Elementu Grafioen Diseinuko beste postgradu bat egin zuen. 2010eko udan Italiako Sarmede hirian Jindra Capek ilustratzailearekin ilustrazio ikastaro bat egin eta herrialde berdineko Macereta hirian Javier Zabalarekin beste ilustrazio ikastaro bat ere burutu zuen.
Hautatua izan den lehiaketa eta beken artean honako hauek daude:
* "Paisaje Sogoviano", Segovia, 2005.
* "Meditaeuropa", Ravena, Italia, 2007.
* "Artefatto", Trieste, Italia, 2007.
* "A ritmo d'incanto, fiabe dal Brasile" , Sarmede, Italia, 2010.
* "Tapirulan 11", Cremona, Italia, 2010.
* "IConcurs d'il-lustració proa espais" finalista, Bartzelona, 2010.
* "Etxepare Saria". Irabazlea. Pamiela argitaletxea, 2011.

## Erakusketak

* 2014 - Arabiar Emirerri Batuak antolatutako Liburu Azokan Erakusketa",.

## Erreferentziak

* ↑ Leire Salaberria andoaindarrak irabazi du Etxepare Literatur Saria. Noticias de Navarra
* ↑ Nola eransten diote ilustratzaileek letrari balioa irudien bitartez?Leire Salaberria eta Maite Gurrutxagari elkarrizketa'. (EITB,2015). (Noiz kontsultatua: 2016/08/30).

## Kanpo estekak

* Leire Salaberria ilustratzaile eta idazlearen bloga (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q12262124
# Kate Orff

Kate Orff (Maryland, Ameriketako Estatu Batuak, 1971) Estatu Batuetako paisaiaren arkitektoa da.

## Ibilbidea

Paisaiaren arkitekturan oinarritutako SCAPE enpresa sortu zuen eta diseinu-zuzendaria da. Proiektuak diseinatu ditu Estatu Batuetan zein atzerrian. AEBetan eta atzerrian hitzaldiak ematen ditu hiri-paisaiari buruz eta antropozenoaren pentsamendu, lankidetza eta diseinu paradigma berriei buruz. Katek diziplina arteko mintegiak eta diseinu eskolak ere ematen ditu Columbiako Unibertsitatean.2017an, Orffek Genius Grant bat jaso zuen John D. and Catherine T. MacArthur Foundaziotik.
Orff-ek Virginiako Unibertsitatean eta Harvardeko Unibertsitatean egin zituen ikasketak. 2011n Elle aldizkariko zerrenda batean sartu zuten, gizateriaren bederatzi emakume "zuzentzaileen" artean.
Columbiako Unibertsitateko Graduate School of Architecture, Planning and Conservation ikastetxeko Hiri Diseinuko Programaren zuzendaria da, baita Hiri Paisaiaren Laborategiaren sortzailea eta zuzendarikidea ere.

## Aintzatespenak

* Hiri Paisaiaren Laborategiak emandako informazioaren arabera, haren bulegoak, SCAPEk, tokiko eta estatuko diseinu-sariak irabazi ditu. Dwell Magazinek diseinuaren lider izendatu zuen, eta H&Gk diseinuaren etorkizunean eragin handia izango duten 50 pertsonetako bat. 2008an Arkitekto Paisajisten Elkarte Amerikarraren sari bat jaso zuen, komunikazio kategorian.
* 2012an Orff United States Artists-eko kide izendatu zuten.
* 2014an, Orff 103 Kaleko lorategia diseinatzen egindako lanagatik aintzatetsi zuen Built by Women New York City enpresak. 2014ko udazkenean, Beverly Willis Architecture Foundation-ek antolatutako lehiaketa bat da, emakumeek diseinatutako eta eraikitako leku bikainak, askotarikoak eta askotariko guneak identifikatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Orff, Kate. (1296484980). Reviving New York's rivers -- with oysters!. .
* ↑ «MacArthur Foundation» www.macfound.org.
* 1 2 About - Impact Design Hub. .
* ↑ «http://www.architectmagazine.com/practice/professional-development/kate-orff-named-director-of-columbia-universitys-graduate-urban-design-program_o» www.architectmagazine.com.
* ↑ Landscape Architect Kate Orff Takes The Helm Of Columbia’s Urban Design Program | Co.Design. 30 de marzo de 2015.
* ↑ Kate Orff to emphasize "climate dynamics" as new Director of Columbia GSAPP's Urban Design Program. .
* ↑ «Home» United States Artists.
* ↑ «Beverly Willis Architecture Foundation Hosts Leadership Awards Gala, Kicks off Built By Women Exhibition | 2015-02-24 | Architectural Record» archrecord.construction.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6375703
* Multimedia: Kate Orff / Q6375703
# Sugeak txoriari begiratzen dionean

Sugeak txoriari begiratzen dionean Bernardo Atxagak idatzitako liburua da, haur eta gazte literaturarena.
1984an argitaratu zuen "Erein"en argitaletxearen eskutik. 2025ean edizio zuzendua berrargitatu zen, Malen Amenabaren marrazkiekin.

## Argumentua

Sugeak txoriari begiratzen dionean, txoria itsutu egiten da, eta ordurarte begien bistan eduki duen munduaren zati laburra -zuhaitz batzuk, bizpahiru teilatu, bidea, zeruaren urdina- ezkutatu egiten zaio bat-batean. Barraketako magoen paineluekin gertatzen den bezala, une batez hantxe dauka guztia: koloreak, mugimendua, argia. Hurrengoan, berriz, guztia joan egin da, ezin liteke hutsune beltz bat baizik sumatu.

## Gaia

Iniziazio istorio baten kronika dela narrazio hau. Alegia, protagonistak haur izateari uzten dion unea erretratatzen du, eta, akaso, bitartekarion lana da senti-bide hau eskura jartzea halako trantzean dagoenari. Heriotzak ere presentzia handia du istorioan.

## Filma

Pello Varela zuzendari gasteiztarra arduratu zen ipuina zinemara eramateaz, Aitona Martin eta biok izeneko filmean.

## Kanpo estekak

* Sugeak txoriari begiratzen dionean, Gizapedian.
* Imanol Mercero: "Obababko pieza ederra", Berria, 2025/03/02.
* Liburuaren komentarioa Gizapedia webgunean.
* Datuak: Q12267730
* ↑ https://www.atxaga.eus/bibliografia/sugeak-txoriari-begiratzen-dionean
* ↑ https://www.berria.eus/kultura/kritikak/obabako-pieza-ederra_2138113_102.html
# The Wall

The Wall Pink Floyd taldeak sortu zuen 11. albuma da, 1979. urtearen amaieran kaleratuta. Musika komertzialaren historian lehenengo hamar albumik salduenen artean egon da urte askotan. "The Wall" ("Horma", euskaraz) rock opera erraldoitzat jo daiteke, eta 81 minutuko iraupena du, bi diskotan bananduta. Diskoan oinarrituta, 1982. urtean izen bereko pelikula pantalairatu zen.
Diskoaren muinean gizarte modernoak gizakiarengan eragiten duen alienazio gordina agertzen da. Gaia Waters-en oso gogokoa zen, aurreko lan batzuetan agertzen zena ere ("The Dark Side of the Moon" eta "Animals" diskoetan, esate baterako). "The Wall"-en, ordea, era bortitzagoan azaltzen da aipatutako alienazioa: "We don´t need no education, We don´t need no thought control" ("Ez dugu heziketarik behar, ez dugu kontrol-pentsamendurik behar"), abesten dute. Eskolak, familiak, estatuko erakundeek....gizakia erotzen dute, eta diskoan zein pelikulan kritika gogorra jasotzen dute egileen partez.
"The Wall" Roger Watersek asmatutako, garatutako eta gauzatutako produktua da. Bakarkako lana, bizpahiru gai izan ezik ("Comfortably Numb", tartean). Aurreko lanekin alderatuta ("The Dark Side of the Moon" eta "Wish You Were Here"), "The Wall"ek rock konbentzionalagoa du oinarri; beste lanetan sortzen zen soinu lasaigarriak -rock kosmiko deritzonak- pisu urria dauka album honetan. "Comfortably Numb" gaia ("Lasaitze erosoa", euskaraz) salbuespena da, bertan Pink Floyden berezko kutsu elektronikoa gailentzen baita.
Disko honen grabaketa prozesuan agerian geratu ziren Waters eta beste taldekideen arteko harreman txarrak. Roger Waters] taldetik urruntzen hasi zen, eta hurrengo urteetako liskarrek bere betiko irteerarekin bukatu zuten.

## Kantu zerrenda

* "In The Flesh?" (3:16)
* "The Thin Ice" (2:27)
* "Another Brick in the Wall" (3:21)
* "The Happiest Days of our Lives" (1:46)
* "Another Brick in the Wall" (2. zatia) (3:59)
* "Mother" (5:32)
* "Goodbye Blue Sky" (2:45)
* "Empty Spaces" (2:10)
* "Young Lust" (3:25)
* "One Of My Turns" (3:40)
* "Don´t Leave Me Now" (4:08)
* "Another Brick in the Wall" (3. zatia) (1:48)
* "Goodbye Cruel World" (0:48)
* "Hey You" (4:40)
* "Is There Anybody Out There?" (2:22)
* "Nobody Home" (3:26)
* "Vera" (1:35)
* "Bring the Boys Back Home" (1:21)
* "Comfortably Numb" (6:23)
* "The Show Must Go On" (1:36)
* "In The Flesh" (4:13)
* "Run Like Hell" (4:20)
* "Waiting For The Worms" (4:04)
* "Stop" (0:39)
* "The Trial" (5:13)
* "Outside The Wall" (1:41)

## Kanpo estekak

* Iban Zalduaren albumaren inguruko komentarioa.
* Datuak: Q151114
* Multimedia: The Wall / Q151114
# Ezekiel (Itoiz)

Ezekiel Itoiz musika taldearen bigarren diskoa da, 1980an argitaratutakoa. Iban Zalduaren hitzetan "euskal (eta, oro har, historiako) rock sinfonikoko disko nagusienetako bat" da.

## Kantuen zerrenda

* "Ezekielen prophezia"
* "Ezekielen esnatzea I"
* "Ezekielen esnatzea II"
* "Ezekiel"
* "Ezekielen ikasgaia"
* "Ezekielen ametsa"
* "Ezekielen erantzuna"
* "Ezekiel: Ia maitasun kantu bat"

## Erreferentziak

* ↑ https://www.berria.eus/kultura/anakronismo-agian-ez-horren-anakronikoak_2137958_102.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4779858
# Tetrops praeustus

Tetrops praeustus Cerambycidae familiako kakalardoa da. Europa guztian eta Afrika iparraldean hedaturik dago eta Ipar Amerikaren ekialdean ere sartua izan da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Taxonomia

Zientziarako Lineok 1758an deskribatu zuen Tetrops praeusta izenarekin.
Genero bereko beste espezie batzuetatik berezitea ez da erraza izaten: T. gilvipes (Faldermann, 1837), T. praetermitus (Sláma, 2020) T. peterkai (Skořepa, 2020).

## Deskribapena

Kakalardo txikia da, 3-6 mm baino ez ditu neurtzen. Antena luzeak ditu, ia gorputzaren luzeraren bestekoak.
Burua, pronotoa ta antenak beltzak dira eta elitroak marroi-urre kolorekoak. Hankek kolore argia dute. Ile finak estaltzen du gorputz osoa.

## Habitata

Zuhaitz eta zuhaixka hostozabaletan aurkitzen da, fruitarboletan (sagarrondoa, udareondoa...) eta Rosaceae familiako zuhaixketan; Rosa, Crataegus, Prunus... generoetan.

## Bizi zikloa

Helduak apirila eta uztaila artean ikusten dira. Emeak enbor azalaren azpian jartzen ditu arrautzak eta haietatik jaiotako beldarrak zuraz elikatzen dira. Beldarrek hibernatu egiten dute eta ondoren zurgizenean eratzen dute pupa. Hurrengo udaberrian aterako dira helduak.

## Erreferentziak

* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* 1 2 3 4 «Tetrops praeustus praeustus» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).
* ↑ «Cerambycidae (Longhorns)» titan.gbif.fr (Noiz kontsultatua: 2025-03-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1766771
* Multimedia: Tetrops praeustus / Q1766771
* Espezieak: Tetrops praeustus