# Catatumboko erasoak (2025)

Catatumboko erasoak 2025ean urtarrilaren 16an eman ziren. Borrokak piztu ziren FARC Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileen adar disidente baten eta ELN Nazioa Askatzeko Armadaren artean Kolonbiako Catatumbo eskualdean. Horien ondorioz, 80 pertsona baino gehiago hil ziren. Horiek horrela, «barne asaldurako egoera» ezarri zen herrialdean. ELN gerrilla erakunde matxinoa, narkotrafikatzailea eta ezker muturreko terrorista kolonbiarra da. Kolonbian eta Venezuelan jarduten du.

## Aurrekariak

Catatumbo eskualdean (Santanderreko iparraldean) talde armatuen arteko etengabeko indarkeria-aldia izan da XX. mendeaz geroztik. 2016an, Kolonbiako gobernuaren eta Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileak-Herriaren Armadaren (FARC-EP) arteko bake-akordioa egin zen, Kolonbiako gatazkari amaiera emateko. Hala ere, hainbat gerrillarik ez zuten akordioa onartu eta beste batzuek armei heldu zieten talde armatuak osatuz. Horietako bat ELN da. Kolonbiako gobernuaren eta ELNren arteko bake-elkarrizketak garatu ziren, eta behin baino gehiagotan hautsi ziren ELNren ekintza terroristen ondorioz.
Catatumbon narkotrafikatzaileak eta gerrilariak ere badaude, hala nola Los Pelusos (ELNrekin gerran 2018tik) eta Golkoko Klana.
ELNko talde gerrillariak hainbat hamarkadatan ukatu egin du narkotrafikoarekin lotutako jarduerekin finantzatzen dela, baina gobernuak 2014an jakitera eman zuen informazioaren arabera, gerrillari talde hau Los Rastrojos talde kriminalarekin lotzen duten dokumentu eta mezu elektronikoak daude, gaur egun desagertuta daudenak, non azken hauek ELNri droga kargamentuak finantzatzea proposatzen zioten herrialdearen Mendebaldeak (zehazki, herrialdeko departamenduetan).

## Erasoak

Erasoak ELNk egin zituen FARC-EPren disidentzietako Frente 33 taldearen aurka; azken hauek FARCen disidenteak dira eta ez zituzten armak utzi bake akordioaren ostean.
Indarkeriak, gainera, desplazatuak eragin zituen. OCHA (Office for the Coordination of Humanitarian Affairs) gai Humanitarioak Koordinatzeko Nazio Batuen Bulegoak eman zuen datua urtarrilaren 20an: 16az geroztik gutxienez 18.359 pertsonak alde egin behar izan dute eskualde horretatik, eta behin-behineko aterpeetara eta hoteletara jo dute. Venezuelarekin muga egiten du Catatumbok, eta, «nazioartearen babes bila», hara desplazatu ziren 1.000 lagun inguru, OCHAk ohar batean zehaztu zuenez. Muga egiten duelako ez ezik, eskualde hori estrategikoa da koka landarearen sail handiak dituelako.
OCHAren arabera azken egunetan bi aldeen artean izandako borroketan, zibilei eta komunitateetako liderrei ere egin zieten eraso, eta, gainera, zibilak bahitu zituzten, etxebizitzak okupatu, eta osasun laguntzari murrizketak ezarri. Kolonbiako iturri ofizialek ziotenez, hogei pertsona zauritu ziren, eta litekeena zen hildako gehiago egotea.
Gobernuaren txosten baten arabera, biktimen artean Carmelo Guerrero tokiko buruzagi komunitarioa eta FARC-EPko zazpi borrokalari ohi daude, 12, baita bake-elkarrizketetan parte hartzen zuten beste hiru pertsona bahitu izana ere. Indar Publikoek dozenaka zibil erreskatatzea eta kaltetutako eremuetatik ateratzea lortu zuten.

## Ondorioak

Kolonbiako Armada Nazionaleko 5.000 soldadu baino gehiago hedatu ziren eskualde osoan, eta Ocaña eta Tibuko komunitateetan lekualdatutako pertsonei 10 tona elikagai eta higiene-kit bidaltzeko prestatu ziren. Helikopteroetan dozenaka pertsona eta animalia erreskatatu eta ebakuatu zituzten era bai.

## Erreferentziak

* 1 2 «ELNren eta FARCen adar disidente baten arteko borrokek astinaldia eragin dute Kolonbiako eskualde batean», Igor Susaeta, 2025/01/21.
* ↑ https://www.cbsnews.com/news/kidnapped-colombia-peace-talks-fail-rebel-national-liberation-army/
* ↑ https://edition.cnn.com/2025/01/19/americas/colombia-80-killed-peace-talks-fail-intl-latam/index.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131838925