# Aga Lahowska

Jadwiga Romańska (Lviv, 1892ko urtarrilaren 1a – ?), Jadwiga (Aga) Lachowska izen artistikoz ezagunagoa, poloniar opera abeslaria (sopranoa eta mezzosopranoa) izan zen. Bere ibilbide profesionalaren zati bat Espainian egin zuen, Manuel de Fallarekin lankidetza estuan.

## Bizitza

Lviven jaio zen 1892ko urtarrilaren 1ean (edo beste datuen arabera, 1886an). Jaiotzez Jadwiga Romańska jarri zioten izena, eta Lachowska abizena izengoiti moduan erabili zuen. 1904an Musika Elkarteko Kontserbatorioan graduatu zen eta Dresdenera joan zen Adelina Paschalis-Souvestre eta August Souvestre senar-emazteen eskolan ikasketak jarraitzera. 1907an eszenatokian debutatu zuen Lviven, Stanisław Moniuszkoren Halka operan, Zofiaren papera interpretatuz. 1911ko martxoan Varsoviara joan zen bizitzera. Jan Reszkeren eskutik ikasi zuen. 1912an Ernest Lang ingeniariarekin ezkondu zen.
Lehen Mundu Gerran Polonia utzi zuen eta Espainian, Portugalen, Monakon, Suitzan eta Ameriketan aritu zen. 1917ko urriaren 8an, Manuel de Fallarekin batera, Fuendetodosera joan zen Ignacio Zuloaga margolariaren finantzaketarekin eraikitako eskola eta Francisco Goyaren omenezko monumentua inauguratzera. Mezaren eta udaletxean egindako oturuntzaren ondoren, Siete cancionesko jota abestu zuen akonpainamendurik gabe.
1918an kontzertuak ematen jarraitu zuen. Apirilean, Debussyri egindako omenaldian parte hartu zuen Madrilgo Ateneoan.
Bere errepertorioan musikagile ugariren lanak zeuden, Manuel de Falla eta Joaquín Turinarenak nabarmentzen zirelarik, beste askoren artean.
1920ko maiatzaren 22an, Jesus Guridiren Amaya operaren estreinaldian parte hartu zuen Bilboko Coliseo Albian, Ofelia Nieto, Isidoro Fagoaga, Giulio Cirino eta Gabriel Olaizolarekin batera. Opera horretan, Amagoya interpretatu zuen.
Bartzelonako El Liceu antzokian aritu zen 1919-1920 eta 1921-1922 denboraldietan. 1921eko azaroan opera denboraldiari hasiera eman zion Louise obrarekin, La Rotella maisuaren zuzendaritzapean, Genevieve Vix, Paul Goffin eta Julien Laffontekin batera.
1925eko abuztuaren 12an, Singapurren bizi izan zen Howell Dawson Mundell abokatu ingelesarekin ezkondu zen Londresen. Bere bigarren senarra itsasontzian ezagutu zuen, Australiako emanaldi batetik itzultzen ari zela. Karrera utzi zuen eta Singapurren kokatu zen. Hainbat aldiz Poloniara etorri zen eta ongintzazko kontzertuetan parte hartu zuen Krakovian, Poznańen, Lviven eta beste hiri batzuetan. Bigarren Mundu Gerran Poloniako erbesteko gobernuari lagundu zion eta errefuxiatu poloniarrentzako dirua bildu zuen. 1945eko maiatzean kontzertu bat eman zuen Australian.
Gerra amaitu ondoren, denbora batez Singapurren bizitzen jarraitu zuen. 1949ko martxoan Hegoafrikara joan zen senarrarekin eta Durbanen kokatu zen. 1962. urtearen ondoan hil zen, eta bere senarra, berriz, 1970ean.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Suchowiejko, Renata. (2020). «15 - Carmen in Poland prior to 1918» Carmen Abroad. Bizet's Opera on the Global Stage. Cambridge University Press, 230-244 or. (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Polonieraz) «Jadwiga Lachowska» Connaisseur Kraków (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* 1 2 (Polonieraz) «Osobiste. Pani Jadwiga Lachowska» Kuryer Lwowski (Lemberger Courier): 3. 1912-01-20 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Polonieraz) «Publiczny konkurs» Kuryer Lwowski (Lemberger Courier): 4. 1903-07-02 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Polonieraz) «Jadwiga Lachowska» Nowości Illustrowane 7: 16. 1912-02-17 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Polonieraz) «Z teatru. Inauguracja sezonu operowego» Kuryer Lwowski (Lemberger Courier): 4. 1907-09-24 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Polonieraz) «Koncert pożegnalny J. Lachowskiej» Kuryer Lwowski (Lemberger Courier): 5. 1911-03-24 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* 1 2 (Polonieraz) «Jadwiga Lachowska w Poznaniu» Kurier Poznański 202: 3. 1937-05-05 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Polonieraz) «Jadwiga Lachowska» Encyklopedia teatru polskiego (Noiz kontsultatua: 2019-03-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) Del Pino, Rafael. «Falla ante Goya: una romería espiritual» La Opinión de Granada: 43. 2006-11-26 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Bedmar Estrada, Luis Pedro. «“El sombrero de tres picos”, de Manuel de Falla» Conservatorio Superior de Música “Rafael Orozco” de Córdoba jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2016-03-09) (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Duque, Julio. «En el ateneo de Madrid. La Señorita (Aga) Lahowska (Soprano) y los Sres. Salvador, falla y Rubinstein, que Tomaron parte en el homenaje al músico Debussy, celebrado ayer» Archivo ABC 1918-04-26 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Op. 19 Poema en forma de canciones. (1917)» Joaquín Turina jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2018-09-4) (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Archivo Joaquín Turina» Fundación Juan March (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Ingelesez) Requejo Ansó, Alberto Ángel. (2003). A Study of Jesús Guridi’s Lyric Drama Amaya (1910-1920). The University of Texas at Austin, 79 or. (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Amaya: drama lírico en thes actos y un epílogo (1920)» Jesús Guridi (1886-1961) (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «En Batcelona» La Voz (Madrid): 4. 1921-11-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Ingelesez) «Domestic occurrences: births, marriages» eresources.nlb.gov.sg (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* ↑ (Polonieraz) «Przygoda jak z bajki» Dziennik Białostocki 259: 4. 1932 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Ingelesez) «Polish Songs For Local Concert» eresources.nlb.gov.sg (Noiz kontsultatua: 2019-03-12).
* ↑ (Ingelesez) «Local Fund For Refugees From Poland» eresources.nlb.gov.sg (Noiz kontsultatua: 2019-03-12).
* ↑ (Ingelesez) «Aga Lahowska's recital» The Sydney Morning Herald: 8. 1945-05-22 (Noiz kontsultatua: 2025-02-10).
* ↑ (Ingelesez) «Sucessful concert» eresources.nlb.gov.sg (Noiz kontsultatua: 2019-03-12).
* ↑ (Ingelesez) «Farewell Luncheon» eresources.nlb.gov.sg (Noiz kontsultatua: 2019-03-12).
* ↑ (Ingelesez) «Back for a visit» eresources.nlb.gov.sg (Noiz kontsultatua: 2019-03-12).
* ↑ (Ingelesez) «Ex-Straits Times director dies» eresources.nlb.gov.sg (Noiz kontsultatua: 2019-03-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24961058
* Multimedia: Aga Lahowska / Q24961058