# 1. linea (Bilboko metroa)

Bilboko metroaren 1. linea Etxebarriko geltokian hasi eta Plentziako geltokian bukatzen da, eta bidetik Etxebarri, Bilbo, Bilboko itsasadarraren Eskuinaldea eta Uribe Kostatik igarotzen da. Gaur egun 28 geltoki ditu martxan.
Lineak tarte amankomuna dauka 2. linearekin, Etxebarri eta San Ignazioko geltokien artean. Tarte amankomuneko geltoki guztiak lurpekoak dira, Etxebarri eta Boluetako geltokiak izan ezik. Bestalde, San Ignaziotik Plentziara arteko tartea Eusko Trenbideak enpresak ustiatutako tren linea izan zen, moldatuta. Zati horren geltokiak lurgainekoak dira, Erandio, Areeta, Algorta eta Urdulizko geltokiak izan ezik.
Linearen proiektuak Getxo udalerrian geltoki bat gaineratzea aurreikusten du, Ibarbengoako geltokia, alegia, dagoeneko eraikita dagoena baina zerbitzuz kanpo dagoena. Geltokia martxan jartzean 1. lineak 28,83 km-ko luzera eta 29 geltoki izango ditu.
Lineak izandako azken luzapena 2005ko urtarrilaren 5ean izan zen, Etxebarriko geltokia ireki zenean. Hurrengo luzapenei dagokionez, Ibarbengoako geltokia eta hari lotutako disuasio-aparkalekua irekitzear daude, aipatu bezala, horrekin 1. linearen proiektua amaitutzat emanez.

## Historia
### Linea irekitzea

1995eko azaroaren 11n Jose Antonio Ardanza Lehendakariak Bilboko metroaren lehenengo 23 geltokiak inauguratu zituen, hots, Casco Viejo - Plentzia tartea. Honela, Bilboko metroaren 1. linea martxan jarri zen.

### Lehenengo luzapena

Metroa martxan jarri eta urte bat geroago, 1996ko ekainaren 24an, Getxon Areeta eta Neguri geltokien artean Gobelako geltokia inauguratu zen.

### Bigarren luzapena

1997ko uztailaren 5ean hiru geltoki berri gaineratu zitzaizkion Metro sareari, Bilbo udalerriko muturrean: Santutxu, Basarrate eta Boluetako geltokiak.

### San Mamés aldageltokia

1999an San Mamés aldageltokia eraikitzen hasi zen, non gaur egun Renfeko Aldiriak, Bilboko tranbia eta Termibusen zerbitzuak Metroarekin lotzen diren.

### Hirugarren luzapena

2005eko urtarrilaren 8an Juan José Ibarretxe Lehendakariak Etxebarriko geltokia inauguratu zuen.

### Laugarren luzapena

2011ko otsailaren 28an Patxi López Lehendakaria eta José Luis Bilbao Bizkaiko ahaldun nagusiak Basauri udalerrian Arizko geltokia inauguratu zuten, 1. eta 2. lineen geltoki-buru bihurtuz. Geltokiaren irekiera behin-behinekoa izan zen, geltokian tren unitateek ezin baitute trenbide gurutzadura egin. Hala, hasiera batean nasa bakar batean zerbitzu ematea pentsatu zen, hurrengo geltokia, Basaurikoa alegia, martxan jarri arte, non trenbide gurutzadura egin baitaitekeen. Arizko geltokiaren irekitze data aurreikusi zenean trenbide bakarra zegoen eraikita, baina bigarren trenbidea zerbitzuan jartzeko lanak aurreratu eta bi nasetan zerbitzu ematea erabaki zen, nahiz eta aipatutako trenbide gurutzadura egitea posible ez izan. Bi nasak martxan jarri zirenez, maiztasunak 10 minututik 5 minutura handitu ziren.
Ondoren, Basauriko geltokia zerbitzuan jarri zenetik, Ariz - Basauri tartea 2. lineari baino ez dagokio, 1. linearen geltoki-burua berriro ere Etxebarriko geltokia izatera pasaraziz.

### Sopela-Plentzia tartea ixtea

2015eko apirilaren 2an Sopeta-Plentzia tartea itxi zen, Urdulizen zegoen pasonibela kendu eta Urdulizko geltokia lurperatzeko lanen ondorioz. Metro zerbitzua ordezkatzeko Plentzia eta Sopelako geltokien artean autobus zerbitzua eskaini zen.
2017ko apirilaren 10ean Sopela-Plentzia tartea berrireki zen, Urdulizen egindako lanak amaitu ondoren. Geltokia berrirekitzearekin batera Plentziako geltokian sarbide eta bestibulu berriak estreinatu ziren.

### Gobelako geltokia ixtea

2017ko azaroaren 13tik azaroaren 17ra bitartean Gobelako geltokia itxi zen, geltokian mantenu lanak egiteko.

### Bosgarren luzapena

2020ko ekainaren 15ean Ibarbengoa geltokia inauguratu zen Bidezabal eta Berango geltokien artean. Geltokiari lotuta disuasio-aparkalekua eraiki zuen Bizkaiko Garraio Partzuergoak. Luzapen honekin, 1. linea amaitutzat eman da.

## Lotuneak

* Etxebarri:
** Bilboko metroa: L2 (Basauri - Kabiezes) linea.
* Zazpikaleak/Casco Viejo:
** Bilboko metroa: L3 (Matiko - Kukullaga) linea eta Mallonako igogailua.
** Euskotren: E1 (Bilbo-Matiko - Donostia-Amara), E3 (Kukullaga - Lezama) eta E4 (Matiko - Bermeo) lineak.
** Bilboko tranbia: Atxuri - La Casilla tranbia.
* Abando:
** Bilboko Renfe Aldiriak: C-1 (Abando - Santurtzi), C-2 (Abando - Muskiz), C-3 (Abando - Orduña) eta C-4 (Concordia - Balmaseda) lineak.
** Renfe Feve: R3b (Concordia - Karrantza) , R3 (Bilbo-Concordia - Santander) eta R4 (Bilbo-Concordia - León) lineak.
** Bilboko tranbia: Atxuri - La Casilla tranbia.
** Renfe: Distantzia Luzeak.
* Santimami/San Mamés:
** Bilboko Renfe Aldiriak: C-1 (Abando - Santurtzi) eta C-2 (Abando - Muskiz) lineak.
** Bilboko tranbia: Atxuri - La Casilla tranbia.
** Termibus
* San Ignazio:
** Bilboko metroa: L2 (Basauri - Kabiezes) linea.
* Lutxana:
** Euskotren Trena: Lutxana - Sondika anezka.

## Erreferentziak

* ↑ Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko garraio publikoaren txostena» (Noiz kontsultatua: 2017-07-19).
* 1 2 Metro Bilbao. «"Y" trazadura» (Noiz kontsultatua: 2018-02-11).
* ↑ Metro Bilbao. «Metro Bilbaok Ostegun Santuan, apirilak 2, hasita, trenen ordezko autobus zerbitzua eskainiko du Sopela eta Plentzia artean» (Noiz kontsultatua: 2015-03-26).
* ↑ Metro Bilbao. «Bus Sopela-Plentzia. Ordutegien aldaketa» (Noiz kontsultatua: 2017-07-20).
* ↑ Metro Bilbao. «Gobela geltokia aldi batez ixtea» (Noiz kontsultatua: 2017-11-08).
* ↑ www.deia.eus (Noiz kontsultatua: 2020-06-15).

## Ikus, gainera

* 2. linea (Bilboko metroa)
* 3. linea (Bilboko metroa)
* 4. linea (Bilboko metroa)
* 5. linea (Bilboko metroa)
* Mamarigako funikularra
* Bilboko metroa
* Bilbo-Plentzia trenbidea
* Bilboko aldirien sarea

## Kanpo estekak

* Bilboko metroaren webgunea
* Datuak: Q3011576
* Multimedia: Bilbao Metro line 1 / Q3011576