OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cinema novo

Cinema Novo Brasilgo mugimendu zinematografiko bat da, 1960ko eta 1970eko hamarkadetan garatu zena eta desberdintasun sozialei egindako kritikagatik nabarmendu zena. Italiako neorrealismoaren eta Frantziako Olatu Berriaren eraginak jaso zituen. Cinema Novo-ko pelikulek aurre egin zioten ordura arte Brasilen egiten ziren pelikulei, hau da, Hollywood-en estiloko musikal, komedia eta kontakizun epikoei.
Glauber Rocha da Cinema Novoko zinemagilerik ezagunena.
Antzeko garai eta egoeran sortu arren, Cinema Novo ez da nahastu behar Novo Cinema-rekin (Portugalen 1963 eta 1974 artean sortu zen zinema mugimenduarekin).

## Funtsezko filmen zerrenda
### Lehen fasea

Cinema Novo-ren lehen faseak Italiako neorrealismoaren eta Frantziako nouvelle vagueren eragin handia izan zuen. Fase honetako filmeek gai sozial eta politikoak dituzte ardatz, eta Brasilgo pobreen eta baztertuen bizitza erretratatzen dute.
* Rio, 40 Graus (1955)
* Rio, Zona Norte (1957)
* Aruanda (1960)
* Arraial do Cabo (1960)
* A Grande Feira (1961)
* Porto das Caixas (1962)
* Cinco Vezes Favela (1962)
* Barravento (1962)
* Os Cafajestes (1962)
* Ganga Zumba (1963)
* Vidas Secas (1963)
* Sol Sobre a Lama (1963)
* Deus e o Diabo na Terra do Sol (1964)
* Os Fuzis (1964)
* O Desafio (1965)

### Bigarren fasea

Bigarren fasea erradikalagoa eta esperimentalagoa da, Brasilgo egoera politikoarekiko desadostasun gero eta handiagoa islatzen du. Fase honetan ikuspegiak alegorikoagoak dira, eta ez hain errealistak. Indarkeria eta zapalkuntza aztertzen dituzte pelikulek.
* O Padre e a Moça (1965)
* O Desafio (1965)
* Todas as Mulheres do Mundo (1966)
* A Falecida (1965)
* Terra em Transe (1967)
* O Bravo Guerreiro (1968)
* Fome de Amor (1968)
* A Vida Provisória (1968)
* O Dragão da Maldade contra o Santo Guerreiro (1969)
* O Bandido da Luz Vermelha (1968)
* Macunaíma (1969)

### Hirugarren fasea

Cinema Novoren hirugarren faseak 1964ko kolpe militarraren osteko errepresio politikorik gogorrena jorratzen du. Fase honetako filmak ezkorragoak eta introspektiboagoak izan ohi dira, Brasilgo politika eta gizartearekiko desilusioa islatzen dutenak.
* Os Herdeiros (1969)
* Os Deuses e os Mortos (1970)
* Como Era Gostoso o Meu Francês (1971)
* Pindorama (1971)
* Como Era Gostoso o Meu Francês (1971)
* São Bernardo (1972)
* Os Inconfidentes (1972)
* Quando o Carnaval Chegar (1972)

## Erreferentziak

* ↑ Johnson and Stam, Randal and Robert (1995). Brazilian Cinema. New York: Columbia. p. 33
* ↑ Gazetas, Aristides (2008). An Introduction to World Cinema. Jefferson, NC: McFarland & Company. p. 308
* ↑ Dixon, Wheeler Winston; Foster, Gwendolyn Audrey (2008). A Short History of Cinema. New Brunswick, NJ: Rutgers. p. 292

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1092442
# Vidas Secas (filma)

Vidas Secas 1963ko Brasilgo filma da, Nelson Pereira dos Santosek zuzendua. Graciliano Ramosen izen bereko liburuan oinarrituta dago gidoia. Filmearen hasieran aipatzen denez, filmaketa Minador do Negrão eta Palmeira dos Índiosen egin zen, Alagoasen. Filma Cinema Novo zinema mugimenduaren lehen fasean kokatzen da.

## Sinopsia

1941ean, lehorteak bultzatuta, migratzaile familia bat bizirauteko moduen bila dabil. Ibai lehor bati jarraituz, Miguel nekazariaren abandonatutako txabola batera helduko dira.

## Erreferentziak

* ↑ Cinema Novo. InfoEscola.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2192521
# Zinemira Saria

Zinemira saria Donostiako Zinemaldian ematen den ohorezko sari bat da. Zinemaldiak eta EPE-Ibaia ekoizle elkarteak antolatzen dute, eta euskal zinemagintzaren alorreko pertsona edo eragile ospetsu baten ibilbidea aitortzen du. 2009. urtean sortu zuten, eta ordutik urtero banatu dute, iraileko jaialdian.
Sariarekin batera jarri zuten abian euskal zinemari eskainitako Zinemira saila Donostiako Zinemaldian. Ordura arte, Euskal Zinemaren Eguna antolatu ohi zuten, eta, sailaren bidez, euskal zinemaren presentzia areagotu zuten. Donostiako Zinemaldiak eta Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak antolatzen dute, Euskadiko Filmategiarekin, EPE-Ibaiarekin eta Zineuskadirekin lankidetzan.
Zinemira sailaren barruan antolatzen dute urtero Euskal Zinemaren Gala, Victoria Eugenia antzokian, eta gala horretan banatzen dute Zinemira saria.

## Zinemira saridunak

Euskal zinemagintzako arlo askotan aritutako pertsonek jaso izan dute Zinemira saria: aktore, zuzendari, ekoizle, gidoilari, muntatzaile... Hauek dira orain artekoak:
* 2009: Imanol Uribe zuzendaria
* 2010: Alex Angulo aktorea
* 2011: Elias Kerexeta ekoizlea
* 2012: Michel Gaztanbide gidoilaria
* 2013: Juanba Berasategi marrazkigile eta ekoizlea
* 2014: Pedro Olea zuzendaria
* 2015: Karmele Soler makillatzailea
* 2016: Ramón Barea aktorea
* 2017: Julia Juániz muntatzailea
* 2018: Ramon Agirre aktorea
* 2019: José María Txepe Lara ekoizlea
* 2020: Sara Bilbatua casting zuzendaria
* 2021: Kimuak film laburren programa
* 2023: Paco Sagarzazu aktorea
* 2024: Elena Irureta aktorea

## Erreferentziak

* 1 2 «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-19).
* 1 2 «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-19).

## Kanpo estekak

* Donostiako Zinemaldiaren webgunea
* Datuak: Q16519317
# Lalit Upadhyay

Lalit Kumar Upadhyay, (Varanasi, Uttar Pradesh, India, 1993ko abenduaren 1a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari indiarra da.
Lalit Kumar Upadhyay, (Varanasi, Uttar Pradesh, India, 1993ko abenduaren 1a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari indiarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Indiako taldearekin, Belgikaren eta Australiaren atzetik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Surender Kumar, Varun Kumar, Birendra Lakra, Vivek Prasad, Dilpreet Singh, Gurjant Singh, Harmanpreet Singh, Hardik Singh, Mandeep Singh, Manpreet Singh, Rupinder Pal Singh, Shamsher Singh, Simranjeet Singh, Nilakanta Sharma, P. R. Sreejesh, Sumit, Lalit Upadhyay eta Amit Rohidas-ek.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan ere brontzezko domina lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio | 03 ! | Gizonezkoa |
| 2024 | Paris | 03 ! | Gizonezkoa |

## Erreferentziak

* 1 2 «Lalit Upadhyay» olympedia.org (Ingelesez)
* 1 2 «Lalit Upadhyay» FIH (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26209508
* Multimedia: Lalit Upadhyay / Q26209508
# Euskal Zinemaren Irizar saria

Euskal Zinemaren Irizar saria Donostiako Nazioarteko Zinemaldiko sari bat da. 2011n sortu zuten, eta Euskal Herriko zinema ekoizpenak saritzea du helburu. Donostiako Zinemaldiak badu Euskal Herriko zinemari eskainitako sail bat 2009tik, Zinemira, baina Euskal Zinemaren Irizar sarirako hautagaiak ez dira sail horretako filmak, baizik eta zinemaldiko edozein sailetan mundu osorako estreinatutako Euskal Herriko ekoizpenak.
Euskal Zinemaren Irizar saria lortzeko lehian izateko, filmek, mundu mailako estreinaldiak izateaz gain, honako baldintza hauetakoren bat bete behar dute: gutxienez ekoizpenaren %20 Arabakoa, Bizkaikoa edo Gipuzkoakoa izatea; hizkuntza nagusia euskara izatea; edo euskal komunitatea gaitzat izatea.

## Euskal Zinemaren Irizar sariaren irabazleak

Film hauek irabazi dute Euskal Zinemaren Irizar saria 2011z geroztik. Urte batzuetan, epaimahaiak aipamen berezi bat ere egin du.
| Urtea | Filma | Zuzendaria | Aipamen berezia |
| 2011 | Bi anai | Imanol Rayo | |
| 2012 | Pura vida | Pablo Iraburu eta Migueltxo Molina | |
| 2013 | Asier eta biok | Amaia Merino eta Aitor Merino | |
| 2014 | Negociador | Borja Cobeaga | |
| 2015 | Amama | Asier Altuna Iza | Un otoño sin Berlín (Lara Izagirre) |
| 2016 | Pedaló | Juan Palacios | |
| 2017 | Handia | Aitor Arregi eta Jon Garaño | |
| 2018 | Oreina | Koldo Almandoz | |
| 2019 | La trinchera infinita | Aitor Arregi, Jon Garaño eta Jose Mari Goenaga | Glittering Misfits (Iban del Campo) |
| 2020 | Ane | David Pérez Sañudo | Non dago Mikel? (Amaia Merino eta Miguel Angel Llamas) |
| 2021 | Maixabel | Icíar Bollaín | Kuartk Valley (Maider Oleaga) |
| 2022 | Suro | Mikel Gurrea | A los libros y a las mujeres canto (Maria Elorza) |
| 2023 | El sueño de la sultana | Isabel Herguera | |
| 2024 | Chaplin - Espíritu gitano | Carmen Chaplin | Erreplika (Pello Gutierrez) |

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).

## Kanpo estekak

* Zinemaldiaren gune ofiziala, sansebastianfestival.com
# Arbolaren egia (oroitarria)

Arbolaren egia Koldobika Jauregiren oroitarri bat da, jatorriz Baiona Ttipiko Roland Barthes zelaigunean 2018an instalatua, ETAren armagabetzea irudikatzeko. Dimentsio handiko altzairu eta burdinazko eskultura bertikala da, zortzi metro luze, lau metro zabal, eta pisuz 2,5 tonakoa. Arbolaren adaburuan, forja lana du. Eskultoreak adierazi zuenez, izena ez zen berea, adosturikoa baizik. Baionako herriko etxearen udalbatzak gehiengoz, baina ez aho batez, onartu zuen, eta eskultura apirilaren 23an inauguratu zen.
Lehenago, ETAren armagabetze egunerako Gara egunkariaren azalerako irudi gisa agertu zen, Jauregiri egunkariak hala eskatuta. Harrezkero, eskultoreak adierazi zuenez, urtebete jo zuen paperezko irudi hori eskultura bihurtzea. «Oso laster» gauzatuagatik, eskultorea pozik agertu zen emaitzarekin eta, bereziki, prozesuarekin: behetik gorakoa.
Jean-René Etxegarai Baionako auzapezak armagabetzetik urtebetera egin ekitaldian adierazi zuenez, «armagabetzearen eskulturak bakearen, batasunaren eta elkarbizitzaren apologia izan nahi du». Haatik, eskultura polemikan murgildu zen, Espainiako terrorismoaren biktimen elkarte batzuen interbentzioaz, eskultura gogor kritikatu zutenak; "birbiktimizazioaz" hitz egin zen. COVITE elkarteak, zehazki, adierazi zuen «biktimen eta Espainiako gizartearen kontrako beste irain bat gehiago» zela. Bada, Jauregiren artelana bere tokitik kendu zuten.
* Ur mara Museoan

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Bat eginda, «behingoz»» Berria 2018-04-07 (Noiz kontsultatua: 2024-06-17).
* ↑ «Koldobika Jauregi eskultorea zendu da, 64 urterekin» Argia (Noiz kontsultatua: 2024-06-17).
* 1 2 (Frantsesez) «Pays Basque : la sculpture polémique commémorant le désarmement d'ETA a été inaugurée - France Bleu» ici par France Bleu et France 3 2018-04-09 (Noiz kontsultatua: 2024-06-17).
* ↑ «Etchegaray: 'Bakearen eta elkarbizitzaren apologia izan nahi du eskulturak'» EITB (Noiz kontsultatua: 2024-06-17).
* ↑ «Foro Sozialak ulertzen du Arbolaren Egia eskulturak 'birbiktimazioa' eragitea» EITB (Noiz kontsultatua: 2024-06-17).
* ↑ «Biktimen elkarteak haserre, ETAren amaiera irudikatzeko eskultura dela eta» EITB 2018-04-05 (Noiz kontsultatua: 2024-06-17).
* ↑ «Opari pozoitsua» artekaria.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-15).

## Ikus, gainera

* Oroimena euskal gatazkan
* Haizearen orrazia
* Bakearen usoa
# Asia-Pazifikoa

Asia-Pazifikoa edo APAC Ozeano Barearen mendebaldeko eremuari deritzo. Ekialdeko Asia, Hego-ekialdeko Asia, Ozeania eta Australasia hartzen ditu behe barnean.

## Herrialdeak

Asia-Pazifikoko eskualdeak herrialde hauek hartzen ditu barne:
* Afganistan
* Ashmore eta Cartier uharteak
* Australia
* Bangladesh
* Bahrain
* Bhutan
* Txantiloi:Herrialde info Bougainville
* Brunei
* Txantiloi:Herrialde info Chuuk
* Kanbodia
* Txina
** Hong Kong
** Macau
* Taiwan
* Txantiloi:Herrialde info Gabonetako Uhartea
* Txantiloi:Herrialde info Cocos Uharteak
* Fiji
* Txantiloi:Herrialde info Pazko Uhartea
* Heard eta McDonald uharteak
* India
* Indonesia
* Iran
* Irak
* Israel
* Japonia
* Jordania
* Koral itsasoko uharteak
* Kazakhstan
* Kiribati
* Ipar Korea
* Hego Korea
* Kurdistan
* Kuwait
* Kirgizistan
* Laos
* Libano
* Malaysia
* Maldivak
* Marshall Uharteak
* Mikronesiako Estatu Federatuak
* Mongolia
* Myanmar
* Nauru
* Nepal
* Kaledonia Berria
* Zeelanda Berria
* Norfolk uhartea
* Oman
* Palau
* Pakistan
* Palestina
* Papua Ginea Berria
* Filipinak
* Txantiloi:Herrialde info Pitcairn Uharteak
* Qatar
* Txantiloi:Herrialde info Salas y Gómez uhartea
* Samoa
* Saudi Arabia
* Singapur
* Salomon Uharteak
* Sri Lanka
* Siria
* Tajikistan
* Thailandia
* Ekialdeko Timor
* Tokelau
* Tonga
* Txantiloi:Herrialde info Torres Itsasarteko Uharteak
* Turkmenistan
* Tuvalu
* Uzbekistan
* Vanuatu
* Vietnam
* Txantiloi:Wallis eta Futuna
* Yemen
* Ameriketako Estatu Batuen lurraldeak:
** Samoa Estatubatuarra
** Guam
** Hawaii
** Ipar Marianak
** Wake Uhartea
** Txantiloi:Herrialde info Midway uharteak
** Txantiloi:Herrialde info Johnston atoloia
** Txantiloi:Herrialde info Howland uhartea
** Txantiloi:Herrialde info Palmira atoloia
** Txantiloi:Herrialde info Kingman arrezifea
** Txantiloi:Herrialde info Jarvis uhartea
** Txantiloi:Herrialde info Baker uhartea
Batzuetan ere barne hartzen dira:
* Mongolia
* Myanmar (Birmania)
* Errusia (Errusiako ekialdeak Ozeano Barean dago)
* Hegoaldeko Asiako herrialdeak:
** Afganistan
** Bangladesh
** India
** Maldivak
** Nepal
** Sri Lanka
** Pakistan
** Bhutan

## Erreferentziak

* ↑ Transparency International
* ↑ Amnesty International 2007

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1070940
* Multimedia: Asia-Pacific / Q1070940
Asiako herrialde eta lurraldeak    (Nazio Batuen azpi-eskualdeka) :
| Erdialdeko Asia | Afganistan • Errusia • Kazakhstan • Kirgizistan • Uzbekistan • Tadjikistan • Turkmenistan | Asiako Ekialdea (Asia-Pazifikoa) | Hego Korea • Ipar Korea • Japonia • Mongolia • Txina |
| Hego-mendebaldeko Asia Ekialde Hurbila | Arabiar Emirerri Batuak • Armenia • Azerbaijan • Bahrain • Egipto • Georgia • Iran • Irak • Israel • Jordania • Kuwait • Libano • Oman • Qatar • Saudi Arabia • Siria • Turkia • Yemen | Hego-ekialdeko Asia | Brunei • Ekialdeko Timor • Filipinak • Indonesia • Kanbodia • Laos • Malaysia • Myanmar • Singapur • Thailandia • Vietnam |
| Hegoaldeko Asia | Bangladesh • Bhutan • India • Maldivak • Nepal • Pakistan • Sri Lanka | Beste entitate politiko batzuk | Palestina • Taiwan |
# Julia Caba Alba

Julia Caba Alba (Madril, 1902ko abuztuaren 28a – ibidem, 1988ko azaroaren 14a) madrildar aktorea izan zen.

## Bizitza

Pascual Albaren biloba, Irene Albaren alaba, Leocadia Albaren iloba, Irene Caba Albaren arreba eta, beraz, Irene, Julia eta Emilio Gutierrez Caba neba-arreben izeba.
Pascual Albaren biloba, Irene Albaren alaba, Leocadia Albaren iloba, Irene Caba Albaren arreba eta, beraz, Irene, Julia eta Emilio Gutierrez Caba neba-arreben izeba.
1935ean ezkondu zen Manuel San Román Alonso (Madril, 1908ko otsailaren 12a - Madril, 2000ko azaroaren 28a) aktorearekin.

### Ibilbidea

Aktore-dinastia luze bateko kidea zen, eta haren moldakortasunak paper komikoak —gogoratuagoa da haiengatik— zein pertsonaia dramatikoak interpretatzeko aukera ematen zion.
Hamabi urte zituela egin zuen debuta antzerkian aktore gisa, La duquesa antzezlanean.
Bere lehen filma El crimen de la calle de Bordadores izan zen, 1946an.
1988ko azaroaren 14an hil zen, 86 urte zituela, Madrilen.

## Sariak eta aintzatespenak

* Zinema Idazleen Zirkuluaren dominak
| Urtea | Kategoria | Filma | Emaitza |
| 1949 | Bigarren mailako emakumezko aktore onena | La mies es mucha | Irabazlea |
| 1960 | Bigarren mailako emakumezko aktore onena | Maribel y la extraña familia | Irabazlea |
| 1983 | Sari berezia | | Irabazlea |

## Erreferentziak

* ↑ El País. (17 de noviembre de 1988). Julia Caba Alba, actriz de cine y teatro. .
* 1 2 Un siglo de teatro en una sola familia de actores. 26 de marzo de 1960.
* 1 2 Cuatro generaciones de actores: los Caba Alba. 22 de junio de 1974.
* ↑ «Medallas del CEC a la producción española de 1949» Círculo de Escritores Cinematográficos.
* ↑ «Premios del CEC a la producción española de 1960» CEC.
* ↑ «Premios del CEC a la producción española de 1983» CEC.

## Kanpo estekak

* Julia Caba
* Hari buruzko saioa Fernando Méndez-Leiteren La noche del cine español saioan.
* Dokumentala: Compañía Caba Alba Gutiérrez Escobar, TVEko ezinbestekoak programaren edizioa.
* Datuak: Q5954644
# Felisa Munárriz Armendáriz

Felisa Munárriz Armendáriz (Iruñea, 1892ko maiatzaren 2a – Iruñea, 1977ko azaroaren 13a) iruindar soprano dramatikoa izan zen.

## Bizitza

Francisco Munarrizen eta Francisca Armendarizen alaba, bera Iruñeko arotza zen eta bera Tiebasekoa. Ezer gutxi dakigu abeslariaren bizitza pertsonalari buruz: ezkongabea zela eta Iruñeko Ziudadela kalean bizi zela eta Donostian ere bizi izan zela, ekonomiak huts egin zion arte. Iruñera itzuli zen Erruki-etxean hil zen .
Gaztetan, Iruñeko Orfeoia osatzen zuen lehenengo emakumeetako bat izan zen, Remigio Mugicaren zuzendaritzapean abesbatza misto bihurtu zenean. Aldaketa hori funtsezkoa izan zen berea bezalako ahots eta talentu berriak behar zituen errepertorio handiari ekiteko.
Felisa Munárriz Armendariz abeslari sopranoak Villavellarekin hasi zituen kantu ikasketak, Donostian, eta gerora Italian gehitu zituen.Milanera joan zen, eta han kantu-ikasketak hobetu zituen. 1924an, Bellunoko Sociale Antzokian (Veneto) debutatu zuen Santuzza interpretatuz Mascagniren Cavalleria Rusticana operan. Hainbat antzokitan aritu zen kontzertu artistikoak ematen, eta horietan oso harrera ona izan zuen, oso kritika onak jaso zituen eta arrakasta handia lortu zuen: Gran Casino (Donostia); Bergamoko Nuovo antzokia (Italia), non Toscarekin aurkeztu zen 1926an eta Italiako publikoari irabazi zion “spartito” pucciano ezagunarekin; Gran Kursaal,(Madril) etab. .
Felisa Munarrizek bere ibilbidearen zati handi bat Italian igaro bazuen ere, azkenean penintsulara itzuli zen, eta Donostian finkatu zen 1930eko hamarkadan.
Madrilgo Gran Kursaalen “Tosca”ren erromantza bat interpretatu zuen, Granadosen tonadilla batez gain; kontzertuaren bigarren zatian, Falla, Granados eta Albenizen konposizio batzuk interpretatu zituen, baita Albenizen beste obra bat, kontzertuaren amaieran gehigarri gisa.
Munárriz abeslariak erromantza melodikoak, opera zatiak, espainiar abestiak eta abar interpretatzen zituen.
Iruñean Arrosadia (La Milagrosa) auzoan dagoen plaza batek bere izena darama.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) Navarra, Diario de. (2024-08-25). «Quién fue Felisa Munárriz y por qué tiene una plaza en Pamplona» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2024-08-25).

## Bibliografia

Custodia Plantón Meilán. (2005). Nafarroako musikariak. Mintzoa argitaletxea.
* Datuak: Q104586019
# Mercedes Barcha Pardo

Mercedes Raquel Barcha Pardo, ezizenez La gaba (Magangué, Bolivar, Kolonbia, 1932ko azaroaren 6a – Mexiko Hiria, 2020ko abuztuaren 15a) kolonbiar artista, musa eta zaintzailea izan zen, Gabriel García Márquez kolonbiar idazle eta Nobel saridunaren emazte.

## Bizitza

Aita, Demetrio Barcha, botikaria zen; ama, Rachel Pardo, etxekoandrea. Mercedes, zazpi seme-alabatik zaharrena, Sucren hazi zen eta, ondoren, Barranquillan, Kolonbiako Karibeko kostaldean. Bertara joan zen bizitzera bere familia, XIX. mendearen erdialdean eskualde hori asaldatzen zuen indarkeria politikotik ihes egiteko.
Barcha eta García Márquez 1941ean ezagutu zuten elkar eta 1958an ezkondu ziren, Barranquillako Perpetuo Socorro elizan. Bi seme izan zituzten, Rodrigo Garcia zuzendaria eta Gonzalo.
Garcia Marquezek 2003an bere memorietan “Vivir para contarla” hauxe idatzi zuen berataz:
   "Galderetatik ihes egiteko ilusionista talentu bat dauka".
   “Mercedes nire liburu guztietan sakabanatuta geratu da”, esan zuen behin. “Zatiak alde guztietatik”.
   “Krisi saileko arduraduna deitzen zion”, esan zuen Rodrigo Garcia semeak, “batzuetan berak jakin gabe zein zen krisia”.
Gabriel García Márquezek Literaturako Nobel Saria irabazi zuen 1982an, eta ospea handitu ahala, denboraren eskakizunekin batera, bere emazteak ere irabazi zuen, krisi-kudeatzaile eta langile-buru gisa.
“Ezkontza epiko horietako bat izan zen”, adierazi zuen Andersonek . “Mercedesek alderdi praktikoen ardura hartzen zuen. Berak eguneroko bizitzako eskakizunetatik aldentzen zuen”.
2017an, Barchak Gabo Fundazioa sortu zuen, Garcia Marquezen ondarea sustatzeko. Senarra hil ondoren, Iberoamerikako Kazetaritza Berrirako (FNPI) Gabriel Garcia Marquez Fundazioko (gaur egun Gabo Fundazioa) presidente emeritu izendatu zuten Cartagenan, Kolonbian.
80 urte zituenerako, Barchak gamuza urdinezko zapata pare bat oparitu zizkion bere buruari, eta gau osoan dantzatu zuen. "Goizeko ordu bietan joan nintzen festatik", gogoratzen du Garciak, "eta berak jarraitu egiten zuen".
Mercedes Barcha Mexiko Hirian hil zen 2020ko abuztuaren 15ean, urte askotan izan zituen arnasketa-arazoen ondorioz. 87 urte zituen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 «BIBLIOGRAFÍA» La responsabilidad ganancial frente al acreedor por la actuación conyugal individual. Actualizado a la Ley 16/2022, de 5 de septiembre (Dykinson): 259–268. 2022-12-31 ISBN 978-84-1122-980-7. (Noiz kontsultatua: 2024-09-09).
* ↑ «Addio a Mercedes Barcha, moglie di Gabriel Garcia Marquez» L'HuffPost 16 de agosto de 2020.
* ↑ «Mercedes Barcha, 1932-2020» Financial Times.
* 1 2 «Mercedes Barcha, el gran amor y la musa de Gabriel García Márquez» ABC 16 de agosto de 2020.
* ↑ «Muere Mercedes Barcha, la mujer que hizo posible el éxito de García Márquez» EL PAÍS 15 de agosto de 2020.
* ↑ «Fundador» Fundación Gabo 30 de noviembre de 2016.
* ↑ Bhattacharyya, Indradeep. (24 de agosto de 2020). «Mercedes Barcha Pardo Fuelled Gabriel Garcia Marquez's Literary World» The Wire.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22087347