OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Brooklyn Heights

Brooklyn Heights, AEBetako New York hiriko auzo bat da, Brooklyn barrutian.
2020ean 25.092 biztanle zituen.

## Auzoa

Old Fulton kalearen inguruan hedatzen da, iparraldean Brooklyn zubia du, ekialdean Cadman Plaza parkea, hegoaldean Atlantiko Etorbidea eta mendebaldean East River itsasartea.
# Cadman Plaza

Cadman Plaza, AEBetako New York hiriko Brooklyn barrutian dagoen hiri-parke publiko bat da.
1939an sortua izan zen eta Brooklyngo Eliza kongregazionalaren Samuel Parkes Cadman (1864-1936) ministroaren omenezko izena darama.
# Blacksmith Scene

Blacksmith Scene filma William K.L. Dickson zinemagilearen lana da, 1893. urtekoa. Charles Kayser eta John Ott aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak

* Charles Kayser
* John Ott

## Erreferentziak

* ↑ Blacksmith Scene
* ↑ BLACKSMITHING SCENE

## Kanpo estekak

* imdb.com
# René Privat

René Privat (Coux (Ardèche), 1930eko abenduaren 4a - Le Puy-en-Velay, 1995eko uztailaren 4a) txirrindulari frantziarra izan zen, profesionala 1953tik 1962ra.
Garaipenik nabarmenenak, 1960ko Milan-San Remo klasikoa eta Frantziako Tourreko lau etapa izan ziren.

## Palmaresa

1953
* Drôme-Ardèche Zirkuitua
* 3. Mendebaldeko Tourrean eta etapa 1
1954
* Dauphiné Libéréko etapa 1
* Mont-Blanceko Zirkuitua
1955
* Genova-Niza
* Critérium national
* Lyon-Montluçon-Lyon-eko etapa 1
* 2. Hego-ekialdeko Tourrean eta etapa 1
* 2. Morbihango Zirkuituan
* 3. Cannesko Sari Nagusian
* 4. Dauphiné Libérén eta etapa 1
* 5. Lombardiako Giroan
* 6. Paris-Nizan
1956
* Boucles de Seine Saint-Denis
* Vals-les-Bains Sari Nagusia
* Aingo Zirkuitua
* Pneumatique Sari Nagusia
* 2. Savoia Garaiko Zirkuituan
* 2. Midi Libren
* 2. Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 2. Tour du Loireten
* 2. Savoia Garaiko Tourrean
* 2. Challenge Yellow-ean
* 5. Dauphiné Libérén
* 9. Paris-Nizan
* 9. Frantziako Tourrean
1957
* Paris-Limoges
* Frantziako Tourreko 3 etapa
* 2. Flèche Wallonnen
* 2. Dauphiné Libérén eta etapa 1
1958
* Tour du Var eta etapa 1
* 6. Bordele-Parisen
1959
* Hego-ekialdeko Tourra eta etapa 1
* Stan Ockers Sari Nagusia
* Tour du Var-reko etapa 1
* 2. Genova-Nizan
* 2. Prestige Pernodean
* 3. Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 3. Frantziako Challenge-an
* 5. Romandiako Tourrean
1960
* Milan-San Remo
* Hego-ekialdeko Tourreko etapa 1
* Frantziako Tourreko etapa 1
* Ronde de Seignelay
* 3. Stan Ockers Sari Nagusian
* 5. Dauphiné Libérén
* 7. Lieja-Bastogne-Liejan
* 8. Paris-Nizan
* 8. Super Prestige Pernodean
1961
* 8. Dauphiné Libérén
1962
* 2. Boucles roquevairoises
* 2. Hego-ekialdeko Tourrean

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 |
| Italiako Giroa | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — |
| Frantziako Tourra | UT | 52. | — | 9. | 31. | 60. | UT | UT | UT | — |
| Espainiako Vuelta | X | X | — | — | — | — | — | — | — | — |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| UT | Utzi |
| X | Ez zen jokatu |

## Erreferentziak

* ↑ «Rene Louis PRIVAT» geneafrance.com.
* ↑ «René Privat,qu'on appelait la chatâigne ...» lncpro.fr.

## Kanpo estekak

* René Privat - ProCyclingStats
* Datuak: Q1674145
* Multimedia: René Privat / Q1674145
# María Dolores Gispert Guart

María Dolores Gispert Guart (Bartzelona, Katalunia, 1934ko martxoaren 22a – Ibidem, 2018ko uztailaren 20a) aktore, bikoizketako aktore eta irrati-esataria izan zen.

## Bizitza

Amaren aldetik artista familia batetik zetorren: aitona-amonak, Carlos Guart eta Carmen Illescas (Carmen Martínez-Illescas Navieras), eta ama Enriqueta Guart Illescas (Martín-Illescas) antzerki-aktoreak izan ziren. Amarekin Don Juan Tenorio lanean aritu zen, 1972an.
Radio Barcelonan hasi zuen irrati-karrera esatari gisa. Berrogeiko hamarkadaren erdialdean hasi zen lanean filmak bikoizten.
Hirurogeita hamarreko hamarkadan, Pippi Kaltzaluzeren ahotsa izan zen. Laurogeiko hamarkadan "V" izenburuko seriean Sarah Douglas bikoiztu zuen, eta laurogeita hamarreko hamarkadan, Friends seriean, Estelle pertsonaia izan zen, Joey Tribbianniren ordezkaria.
Hollywoodeko aktore askori ere eman zion ahotsa: Whoopi Goldberg, berrogeita hamaika filmatan; Kathy Bates, bost filmetan; Carole Lombard, Darlene Love eta Joanna Cassidy, besteak beste.
El color púrpura edo La lista de Schindler-en bikoizketako zuzendaria ere izan zen.
2018ko uztailaren 20an, Madrilgo Bikoizketako Artisten Sindikatuak (ADOMA) artista 84 urterekin hil zela jakinarazi zuen Twitter sare sozialaren bidez. "María Dolores Gispert hil dela jakinarazi digute. Gure afektu guztia familiakoei, lankideei eta lagunei helarazi nahi diegu. Atseden har beza", adierazi zuen mezuak.

## Filmografia

Besteak beste, film hauexek bikoiztu zituen:
* La isla del tesoro
* La noche del cazador
* I Confess
* Irma la dulce
* Bonnie & Clyde
* Una lucertola con la pelle di donna
* Duelo a muerte en OK Corral
* Sueños de seductor
* Grease
* Los caballeros de la moto
* Blade Runner, Joanna Cassidy bikoiztu zuen.
* Los Goonies
* El color púrpura, Whoopi Goldberg bikoiztu zuen
* Titanic, Kathy Bates bikoiztu zuen
* Ghost
* Soltera a los cuarenta
* La telaraña de Carlota.
* El rey León
* Sister Act

## Erreferentziak

* 1 2 Gispert, María Dolores. 2018.
* ↑ Fallece a los 84 años de edad la actriz de radio y doblaje Maria Dolores Gispert. 21 de julio de 2018.
* ↑ Redacción. (22 de julio de 2018). Mor la dobladora Maria Dolors Gispert, la veu de Whoopi Goldberg. .
* 1 2 3 Agencia EFE. (22 de julio de 2018). Muere María Dolores Gispert, la voz en español de Whoppi Goldberg y Pippi Calzaslargas. .
* ↑ Redacción. (21 de julio de 2018). Fallece la actriz de doblaje María Dolores Gispert, inconfundible voz española de Whoopi Goldberg. .
* ↑ Muere «la voz» de Pippi Calzaslargas y Whoppi Goldberg. 22 de julio de 2018.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55714233
# Eugenia Zuffoli

Eugenia Zuffoli Villademoros (Erroma, Italia, 1897ko maiatzaren 20a – Madril, 1982ko abenduaren 28a) Espainian bizi izan zen aktore eta kantari italiarra izan zen, eta José Bódalo komikoarekin ezkondu zen. Haren semea, aitaren izen bereko José Bódalo aktore espainiarra izan zen.

## Bizitza

1897an jaio zen, Erroman. Txikia zela Espainiara etorrita, laster hasi zuen interpretazio-karrera, Madrilgo Alcalá kaleko Apolo Antzokiko harrobian.
Hamaika urte besterik ez zuen Álvarez Quintero anaien Los chorros del oro lanean. Operetetarako ahots bikaina zuenez, La viuda alegre edo El conde de Luxenburgo lanak egin zituen.
Hogeiko hamarkadan Madrilgo Apolo antzokian izan zen eta Tomás Borrásen Arco íris Errebista estreinatu zuen Juan Aulí Padróren eta Julián Benllochen musikarekin, eta 1923an Jacinto Guerreroren Los gavilanes estreinatu zuen. 1925ean José Bódalo senarrarekin bere enpresa propioa zuen. Konpainian María Puchol, Salvador Videgain edo Carlos Blanca aktoreak zeramatzala, La veneciana edo La mujer chic bezalako lanak estreinatu zituzten. Eszenatokietan zuen ospe handiarekin batera, zinema mutuan sartu zen Los guapos (1923), El niño de las monjas (1925) edo ahosdun El secreto del doctor (1930) filmen bidez.
Ondoren, batez ere ahosdun antzerkian lan egin zuen; Ramón Valle-Inclánen Cara de Plata (1945) estreinatu zuen, eta Meridako Antzerki Klasikoaren Jaialdian parte hartu zuen, Edipo Rey edo La Orestíada izeneko lanekin. Berrogeita hamarreko eta hirurogeiko hamarkadetan, berriro hartu zuen parte zenbait filmazio zinematografikotan.
1960 hamarkadaren hasieran erretiratu zen, eta bere azken paperetako bat Colette egile frantsesaren Chérí lanean izan zen Madrileko Teatro Reina Victoria antzokian, Vicente Parrarekin batera.

## Iruditegia

* Eugenia Zuffoli
* Eugenia Zuffoli,1922an La novela Teatral, Tovar

## Erreferentziak

* ↑ «Eugenia Zúffoli | Real Academia de la Historia» dbe.rah.es (Noiz kontsultatua: 2025-01-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Madridiario. «Eugenia Zúffoli (actriz, 1897-1982)» Madridiario (Noiz kontsultatua: 2025-01-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Tecglen, Eduardo Haro. (1983-01-05). «La muerte de Eugenia Zuffoli, una actriz histórica» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2025-01-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Eugenia Zúffoli» FilmAffinity (Noiz kontsultatua: 2025-01-14).
* ↑ Eduardo Haro Tecglen. (5 de enero de 1983). La muerte de Eugenia Zuffoli, una actriz histórica. .
* 1 2 «Eugenia ZÃºffoli» IMDb.
* ↑ Eugenia Zuffoli, alma de teatro. .

## Kanpo estekak

* Obituarioa 1982ko abenduaren 30eko ABC egunkarian
* Espainiako eta Hispanoamerikako 2002ko zarzuelaren hiztegia, hainbat autore.II. liburukia. ISBN 84-89457-23-9
* elpais.com/diario/1983/01/05/kultura/410569203_850215.html
* Datuak: Q5850393
* Multimedia: Eugenia Zuffoli / Q5850393
# Boucles de Seine Saint-Denis

Boucles de Seine Saint-Denis, Frantziako txirrindulartza lasterketa profesional bat izan zen.
1945tik 1974ra egin zen eta podiumeko txirrindulari ia guztiak frantziarrak izan ziren. Ezagunenak Louison Bobet, Jacques Anquetil eta Raymond Poulidor dira.
1998. urtean, hogeitabost urteko etenaldiaren ondoren, berriz antolatu zuten munduko futbol txapelketa Frantzian egiten zela eta. Urte honetan, belgikar batek irabazi zuen lasterketa.

## Palmaresa

| Urtea | Txapelduna | Txapeldunordea | Hirugarrena |
| 1945 | Louis Gauthier | Sylvère Jezo | Giuseppe Tacca |
| 1946 | Louis Caput | Joseph Soffietti | Louis Thiétard |
| 1947 | Louison Bobet | Henri Aubry | Lucien Teisseire |
| 1948 | Urbain Caffi | Jean Lauk | Alfred Macoriq |
| 1949 | Robert Dorgebray | Bernard Gauthier | Attilio Redolfi |
| 1950 | Maurice Diot | Bernard Gauthier | Roger Desbats |
| 1951 | Attilio Redolfi | Jean-Marie Cieleska | Paul Giguet |
| 1952 | Maurice Quentin | Raoul Rémy | Eugène Telotte |
| 1953 | Amand Audaire | Albert Platel | Jean Le Guilly |
| 1954 | Robert Varnajo | Jean-Marie Cieleska | Eugène Telotte |
| 1955 | Albert Bouvet | Isaac Vitré | Fernand Picot |
| 1956 | René Privat | Louison Bobet | André Ruffet |
| 1957 | Jacques Dupont | Roger Hassenforder | Charles Coste |
| 1958 | Joseph Groussard | Jean Graczyk | Jacques Anquetil |
| 1959 | Roger Hassenforder | Robert Cazala | Arnaud Geyre |
| 1960 | Marcel Rohrbach | Raymond Poulidor | René Pavard |
| 1961 | Joseph Groussard | Jean Gainche | Robert Cazala |
| 1962 | Joseph Groussard | Jean Gainche | Robert Cazala |
| 1963 ez zen jokatu ||||
| 1964 | Jean Anastasi | Louis Rostollan | André Foucher |
| 1965 | Louis Rostollan | Georges Chappe | Jacques Anquetil |
| 1966 | Jean-Louis Bodin | Paul Lemeteyer | Maurice Benet |
| 1967 | Anatole Novak | André Zimmermann | Michel Grain |
| 1968 ez zen jokatu ||||
| 1969 | Bernard Guyot | Anatole Novak | Jean-Jacques Sanquer |
| 1970 | Jean-Pierre Genet | Raymond Riotte | Jean Jourden |
| 1971 | Gérard Moneyron | José Catieau | Alain Santy |
| 1972 ez zen jokatu ||||
| 1973 | Robert Mintkiewicz | Alain Santy | Patrick Béon |
| 1974-1997 ez zen jokatu ||||
| 1998 | Tony Bracke | Jimmy Casper | Lauri Aus |

## Erreferentziak

* ↑ «www.cyclingnews.com presents ...» autobus.cyclingnews.com (Noiz kontsultatua: 2023-08-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q894985
# Arantzazuko Ama Birjinaren ereserkia

Arantzazuko Ama Birjinaren ereserkia, Arantzazuko Ama Birjinaren omenezko ereserkia da. Igandero, Arantzazuko santutegiko meza amaieran abestu ohi da.
Hitzak J. J. Aranak idatzi zituen eta doinua M. Letamendiak konposatu.

## Hitzak

    Arantzazuko Ama Birjina,
    zeruko erregin handia,
    kendu bekatu danen arantzak
    eman Jaunaren grazia,
    eman Jaunaren grazia.
    Agur zeruen edertasuna
    arrosa zuri gorria,
    apaindurien lore bikañez
    Jaungoiko berak jantzia.
    arantzartean arantza gabe
    arantzan gora jaikia,
    agur Amatxo bihotz biguina
    grazi beraren jargoia
    grazi beraren jargoia.
    Hortikan zaude Euskal Herriko
    seme gaixoei begira,
    gaur zure seme hoien kontrako
    etsaiak naiko badira.
    zugana gatoz, Ama maitea,
    zure estalpe argira,
    isuri ezazu zure indarra
    euskal bihotzen erdira.

## Kanpo estekak

* Arantzazuko Ama Birjinaren ereserkia entzungai, Youtube.com
* Datuak: Q61070721
# Loretto Petrucci

Loretto Petrucci (Pistoia, Toscana, 1929ko abuztuaren 18a – ib., 2016ko ekainaren 18a) txirrindulari italiarra izan zen, profesionala 1949tik 1960ra.
Klasikoetan bereziki nabarmendu zen eta Milan-San Remo bitan irabazi zuen, 1952an eta 1953an, baita 1953ko Paris-Brusela ere. Garaipen hauek, gehi Flèche Wallonnen lortutako hirugarren postuak, Challenge Desgrange-Colomboko sailkapena eman zioten 1953an.

## Palmaresa
### Amateurretan

1948
* Pistoiako Sari Nagusia
1949
* 2. Milan-Busseton

### Profesionaletan

1950
* 3. Bernocchi Kopan
* 3. Piemonteko Giroan
* 4. Venetoko Giroan
1951
* Toscanako Giroa
* Massaua-Fossati Sari Nagusia
* 9. Erroma-Napoli-Erroman eta etapa 1
* 3. Milan-San Remon
* 3. Baracchi Sarian (Alfredo Martinirekin)
* 4. Flandriako Tourrean
1952
* Milan-San Remo
* 2. Flandriako Tourrean
* 2. Baracchi Sarian (Giuseppe Minardirekin)
* 4. Emiliako Giroan
* 9. Paris-Roubaixen
1953
* Challenge Desgrange-Colombo
* Milan-San Remo
* Paris-Brusela
* 2. Milan-Turinen
* 2. Campaniako Giroan
* 2. Piemonteko Giroan
* 3. Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 3. Flèche Wallonnen
* 5. Flandriako Tourrean
1954
* 5. Milan-San Remon
* 10. Paris-Toursen
1955
* Lazioko Giroa
1956
* 8. Milan-Vignolan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan

| Lasterketa | 1949 | 1950 | 1951 | 1952 | 1953 | 1954 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 |
| Italiako Giroa | - | - | UT | 67. | - | UT | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | X | - | X | X | X | X | - | - | - | - | - |
| Munduko errepideko txapelketa | - | - | - | 10. | UT | - | - | - | - | - | - |
-: Ez zuen parte hartu X: Ez zen jokatu UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak

* ↑ (Italieraz) «E' morto Loretto Petrucci, l'uomo che osò sfidare Coppi» repubblica.it 2016-06-17.

## Kanpo estekak

* Loretto Petrucci - ProCyclingStats
* Datuak: Q1830707
# Peter Brown (errugbilaria)

Peter Currie Brown (Troon, 1941eko abenduaren 16a – 2025eko urtarrilaren 12a) eskoziar hamabosteko errugbilaria izan zen, hirugarren lerroko erdi eta bigarren lerroko postuetan aritzen zena.
West of Scotland FC eta Gala RFC taldeetan jokatu zuen eta probintzia mailan Glasgow District taldearekin. Eskoziako errugbi selekzioarekin 27 partida jokatu zituen 1964 eta 1973 artean, eta horietako hamarretan kapitaina izan zen. 67 puntu lortu zituen eta taldeko kapitaina izan zen Ingalaterraren aurkako hiru garaipenetan.
Sei Nazioen Txapelketan eta Europako Errugbi Txapeldunen Kopan diziplina batzordeko kide izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Barnes, David. «Scotland loses another giant with the death of Peter ‘PC’ Brown» The Offside Line (Noiz kontsultatua: 2025-1-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3376482
# Demetrio Basilio Lakas

Demetrio Basilio Lakas Bahas (Colón, 1925eko abuztuaren 29a – Panama Hiria, 1999ko azaroaren 2a) panamar politikaria izan zen, Panamako presidentea 1969tik 1977ra.
Etorkin greziarren semea izan zen, Panaman hezi zen eta 1957an Texasko Unibertsitate Teknologikoan graduatu zen. Gero negozioei ekin zien.
Omar Torrijosek kolpe militar batek porrot egitea lortu zuen 1969ko abenduaren 16an, eta Lakas behin-behineko gobernu batzordeko presidente izendatu zuen.
Lakasen agintaldian, botere efektiboa Torrijos jeneralaren eskuetan egon zen. Prentsa-zentsura eta oposizio-mugimenduak ezabatzea izan zituen ezaugarri nagusi. 1977an Torrijos-Carter itunak negoziatu zituen Panamako kanalaren kontrola Estatu Batuetatik Panamara transferitzeko.
* Datuak: Q888447
* Multimedia: Demetrio B. Lakas / Q888447
# Euskarazko irrati kateak

Euskarazko irrati kateak hizkuntza honetan emititzen dutenak dira.

## Hedadura handikoak

Hego Euskal Herrian gai orokorrak jorratzen dituen Euskadi Irratia da katerik entzunena, EiTB talde publikokoa. Ipar Euskal Herrian hedatuena Gure Irratia kate pribatua da. Euskal Herri osoko katea den Naiz irratia pribatua da.
* Euskadi Irratia
* Euskalerria irratia
* Naiz Irratia
* Gure Irratia
CIESen ikerketaren azken neurketaren arabera, Euskadi Irratiak 2024ko abenduan 153.000 entzule zituen astelehenetik ostiralera —%6,3 handitu da 2023ko abenduko datuekin alderatuta—. Nekez irudika daiteke euskarazko podcast batek halako datuak lortzea, birala egin eta promozio ikaragarria eginda ere. Gaztea Irratiak ere ez zuen datu makala lortu 2024ko abenduko neurketan: 116.000 entzule —aurreko urtean baino %9,4 gehiago—. Kontuan hartzen baldin bada belaunaldi berriak gero eta urrunago daudela hedabide tradizionaletatik, Euskadi Irratiaren eta Gaztearen datuak sekulakoak dira.
Bestalde Naiz irratiak, Ipar Euskal Herriko Euskal Irratiak, Euskalerria Irratiak eta Arrosa sareko irratiek milaka entzule dituzte egunero.
Podcastgintzak izan duen erauntsia handia bada ere, irrati tradizionalak luze jarraituko duela antzeman daiteke. Euskararen munduari eta euskal kulturari aurrez aurre begiratzen diete irrati horiek, eta funtsezkoa da haien eguneroko lana.
* Arrosa Irrati Sarea

## Tokian tokikoak

Hiriburuak kontuan hartuta, "Bilbo Hiria Irratia" eta "Euskalerria irratia" (Iruñea) ditugu alde batetik. Beste batetik, "Herri Irratia" eta "Hala Bedi" kate elebidunak aipagarriak dira Donostian eta Gasteizen, hurrenez hurren.
Probintziaka, "Bizkaia Irratia" eta "Xiberoko Botza" ditugu, Bizkaiko eta Zuberoako euskalkietaz lan egiten dutena.
Eskualdeka, nabarmentzekoak dira Nafarroako euskarazko irratiak, Antxeta irratia (Bidasoaldea) eta Zintzilik irratia Oarsoaldean.

## Espezializatuak

Kate espezializatu bakarra "Gaztea" dugu, musika arlokoa.

## Beste batzuk

"Irratia.com" lehen irrati digitala bihurtu zen 2000. urtean.

## Euskarazko irrati kateen zerrenda

* Anboto Irratia
* Antxeta Irratia
* Aralar Irratia
* Arraio Irratia
* Arrasate Irratia
* Arrate Irratia
* Beleixe Irratia
* Bilbo Hiria Irratia
* Bizkaia Irratia
* Biztu irratia
* Eguzki Irratia
* Euskadi Irratia
* Euskalerria irratia
* Esan erran Irratia
* France Bleu Pays Basque
* Gaztea
* Gorbeialde Irratia
* Gure Irratia
* Hala Bedi
* Herri Irratia
* Hit Zarautz Kosta
* Info7
* Irati irratia
* Irola Irratia
* Irulegiko irratia
* Itsuki Irratia
* Karrape Irratia
* Koska irratia
* Molotoff Irratia
* Naiz irratia
* Oñati Irratia
* Segura Irratia
* Tas-Tas Irratia
* Ttan Ttakun irratia
* Txapa irratia
* Txolarre Irratia
* Uhinak Irratia
* Xiberoko Botza
* Xorroxin Irratia
* Zintzilik Irratia
* Zirika Irratia

## Erreferentziak

* 1 2 3 Urkizu, Urtzi. (2025-01-12). «Irrati eta telebista tradizionala, oraindik» Berria (Noiz kontsultatua: 2025-01-12).

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko hedabideak

## Kanpo estekak

* IAmetzaː Euskaraz entzun daitezkeen irratien zerrenda.
* Arrosa sareko irratien mapa
* Datuak: Q12257635
# Arrosa Irrati Sarea

Arrosa Irrati Sarea Euskal Herriko 21 irrati biltzen dituen federazioa da. Askotariko irratiak biltzen dira: irrati libreak, udal irratiak, eskualde mailakoak eta irrati nazionalak.
* Arrosa Irrati Sarea
* Irrati kideak
* Ikus: Euskarazko irratiak mapa interaktiboan

## Historia

Herria Mugi! ekimenak, Joxemi Zumalabe Fundazioaren laguntzarekin, 2001eko udaberrian Euskal Herriko Herri Mugimenduen III. Topaketak antolatu zituen Barrian (Araba). Ekimen horretako Komunikazio lan taldeak proposatuta, Euskal Herriko irrati batzuk bat deitu ziren helburu zehatz batekin: irratien arteko elkarlana areagotu, eta euren baliabideei probetxu hobea ateratzeko ezer egin ote zitekeen hausnartzea.
Euskal Herria Zuzenean festibalean egin zen sortze bilera, Arrosa herrian, eta bertatik datorkio izena sareari. Hogeigarren urteurrenean, dokumental bat egingo zutela iragarri zuten.

## Irrati partaideak

* 97 Irratia
* Aiaraldea irratia
* Antxeta Irratia
* Arraio Irratia
* Ataria Irratia
* Bilbo Hiria Irratia
* Eguzki Irratia
* Esan erran Irratia
* Gure Irratia
* Hala Bedi
* Info7
* Irati Irratia
* Irulegiko irratia
* KKinzona Irratia
* Kontrako Eztarrixe
* Laixiar Irratia
* Oiartzun Irratia
* Radiokultura Irratia
* Radixu Irratia
* Txapa irratia
* Uhinak Irratia
* Xiberoko Botza
* Xorroxin Irratia
* Zintzilik Irratia

## Erreferentziak

* ↑ Arrosa aurkezpena. CC-BY-SA lizentzia.
* ↑ Kafea, Bigarren. (2021-06-27). «20 urte bete ditu Arrosa Irrati Sareak» irratia.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2021-07-02).

## Ikus, gainera

* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak

* Arrosa Irrati Sarearen webgunea
* Datuak: Q25475428
# Little Boy

Little boy (euskaraz "mutiko edo ume txikia"), Japoniako Hiroshima hiriaren gainean 1945ean estatubatuarrek jaurtitako bonba atomikoari jarritako izena da. 1945eko abuztuaren 6an Paul Tibbets koronelak gidaturiko Enola Gay izenpeturiko B-29 hegazkinak bota eta 90.000–166.000 lagun hil zituen. Hau Abuztuaren 6an gertatu zen. Bonba 10.450 metrotik jaurti zuten eta hiri gainetik 600 metrora egin zuen eztanda goizeko zortziak eta laurdenean. Bederatzi egun geroago eta hein handi batean bonba honek egin zuen sarraskiagatik Japoniak errenditu egin zen.

## Deskribapena

4.400 kilogramo pisatzen zuen, baina 64 kilogramo leherkari zuen. Guztira 13 kilotoikoa zen, hiru metroko luzera eta hirurogeita hamahiru zentimetro diametro zituen. Radar sentsoreak eta barometroak zituen azalean. Berde kolorez margotuta zegoen.
Jaurti baino lehen ez zuten inolako testik egin. Testak plutonioz egin ziren baina Little Boy uranioz egindako bonba zen.

## Hiroshimako jaurtiketa

Hegazkinean gantxo berri batzuk ezarri ziren bonba eusteko. Zeppo Marx zen gantxoak fabrikatu zituen enpresaren nagusia. Tinian herrira zatika eraman zuten. Zati bat USS Indianapolis (CA-35) itsasuntziak eraman zuen eta besteak egazkinez eraman zituzten.
Jaurtiketaren egunean, bonbaren pixua zela eta egazkinak pista osoa behar izan zuen ahalik eta seguruen aireratzeko. Hegaldian, William Sterling Parsons eta Morris Jeppson tekniariek armatu zuten bonba. Bi zaku kordita (leherkari normala) jarri zituzten uranio-235 eraztunak lehertzeko. Bonba elektrikoki armatu eta konprobazioak egin ondoren, azkenik segurtasun obturadore berdeak gorriengatik aldatu zituzten.
Historian hirien kontra erabili diren bi bonba atomikoetan lehena izan zen. Bigarrena Fat Man izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Radiation Effects Research Foundation. Frequently Asked Questions #1. .

## Ikus, gainera

* Fat Man
* Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa nuklearrak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181013
* Multimedia: Little Boy / Q181013
# Ivar Lykke

Ivar Lykke (Trondheim, 1872ko urtarrilaren 9a – ibidem, 1949ko abenduaren 4a) norvegiar politikaria izan zen, Norvegiako lehen ministroa 1926tik 1928ra.
Alderdi Kontserbadoreko kide izan zen eta 1916an hautatu zuten lehen aldiz diputatu. 1919tik 1927ra Stortingeko presidentea izan zen. 1923an bere alderdiko kide izendatu zuten eta 1936an Haakon VII.a erregeak lehen ministro izendatu zuen. Gobernua kontserbadoreek eta ezkerreko liberalek osatu zuten eta bi urtez boterean egon zen.
Bere gobernuaren amaieraren ondoren Lykke diputatu izan zen 1945era arte eta 1930eko hamarkadan Kanpo Arazoetarako Batzorde Parlamentarioan parte hartu zuen. 1940an Stortingeko bitarteko presidentea izan zen, Alemaniak Norvegia inbaditu ondoren. Haakon erregearen abdikazio eskaera baten sinatzaileetako bat izan zen. Gerra amaitu ondoren gogor kritikatu zuten horregatik.
* Datuak: Q727748
* Multimedia: Ivar Lykke / Q727748
# Mario Adan de Iartza

Mario Adan de Iartza Torre Lekerika (Bilbo, 1846ko urtarrilaren 19a - 1920ko abuztuaren 9a) bizkaitar politikaria eta agronomoa izan zen. Herrialde batzuk bisitatu zituen gaztetan nekazaritza eta basogintza gaietan interesaturik. 1874 urtean Bilboko defentsan hartzen du parte, karlisten setioa dela eta. Garai haietan Bilboko zinegotzia ere izan zen. 1877 urtean Bizkaiko diputatu nagusi izan zen, handik gutxira bere dimisioa aurkeztu bazuen ere. Hortik aurrera, nekazaritza eta basogintza-ikerketari ekingo zion eta espezie konifera zenbaiten landaketa bultzatzen du, bereziki pinus insignis delakoa.