OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kasuya Takenori

Kasuya Takenori (japonieraz: 糟屋 武則, 1562-1607) Japoniako historiako Azuchi-Momoyama aroan, Toyotomi klanaren zerbitzura egon zen samurai japoniarra izan zen.
Takenori, Kasuya Tadayasuren bigarren semea izan zen, Harima probintziako Bessho klanaren zerbitzari bat. Takenori, Toyotomi Hideyoshiren morroi bihurtu zen Kuroda Kanbeiren gomendioak jarraituz, eta, Shizugatakeko guduan izan zuen parte hartzeagatik nabarmendu zen, non Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala ezagutua izan zen, eta, honengatik, 3.000 kokuko saria lortuz. Hideyoshiren Koreako kanpainetan ere aritu zen, eta, beraz, Harima probintziako Kakogawa gaztelua eman zitzaion sari bezala.
Sekigaharako guduan, [Ishida Mitsunari]]ren alde borrokatu zuen, eta Fushimi-Momoyama gazteluaren aurkako erasora batu zen. Gudu honen ondoren, bere jabetza guztiak kendu zizkioten, 500 kokuko sari bat baimendu zitzaion arren. Tokugawa shogunerriaren garaian, hatamoto estatusa eman zitzaion.
Gaur egun, Takenoriren yaria, Nagahama Hiriko Museoan erakusten da, Nagahama gazteluan kokatua dagoena.
* Datuak: Q2261388
* Multimedia: Kasuya Takenori / Q2261388
# Katagiri Katsumoto

Katagiri Katsumoto (japonieraz: 片桐且元, Katagiri Katsumoto, 1556-1615eko ekainaren 24a) Sengoku Aroaren amaierako eta Edo Aroaren hasierako samurai bat izan zen, Toyotomi Hideyoshiren aginduetara zegoena.
Katsumotok, Shizugatakeko guduan parte hartu zuen, non Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala ezagutua izan zen, bere parte-hartze militar nabarmenagatik. Katsumoto, Toyotomi Hideyoriren zerbitzura mantendu zen, baina, beranduago, Osakan traditu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1882775
* Multimedia: Katagiri Katsumoto / Q1882775
# Katō Kiyomasa

Katō Kiyomasa (japonieraz: 加藤 清正, 1562ko uztailaren 25a - 1611ko abuztuaren 2a) Japoniako historiako Sengoku aroaren amaierako eta Edo aroaren hasierako daimyō japoniarra izan zen.

## Lehen urteak eta bere karreraren hasiera

Kiyomasa Owari probintzian jaio zen eta Katō Kiyotadaren semea zen. Kiyotadaren emaztea, Ito, Toyotomi Hideyoshiren amaren lehengusina zen. Kiyotada, bere semea oraindik oso gaztea zenean hil zen, eta, beraz, handik gutxira, Toyotomi Hideyoshiren zerbitzura sartu zen, hamalau urteko adina eta 170 kokuko sari bat baino ez zuenean.
Hideyoshiren armadarekin borrokatu zuen Yamazakiko guduan, eta, beranduago, Shizugatakeko guduan, non, bere parte-hartze nabarmenagatik, Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala ezagutua izan zen. Hideyoshik, Kiyomasaren saria 3.000 kokura igoz errekonozitu zuen.
1586an, Sassa Narimasari Higo probintzia konfiskatu zitzaionean, Kiyomasak 250.000 koku lur jaso zituen (ia probintziaren erdia), Kumamoto gazteluaz gain, bere egoitza ofiziala bihurtu zena.
1592an, Korearen japoniar inbasioetara batu zen.

## Kiyomasa, Korearen inbasioetan

Kiyomasa, Hideyoshik egin zuen Chosŏn dinastiak gobernaturiko Korearen inbasioko hiru komandante nagusietako bat izan zen. Konishi Yukinagarekin batera, Seul eta Busan hartu zituen, beste funtsezko hiri batzuen artean.

## Ondorengo bizitza

Budista sutsu bezala, Kiyomasak, Nichiren tenpluen eraikitzea bultzatu zuen. Konishi Yukinagarekin gatazka batzuk izan zituen, ondoko Higo probintzia gobernatzen zuena, eta, gainera, kristaua zena. Kiyomasa, kristautasuna ezabatzeagatik izan zen ospetsu, eta, beraz, Hondoko guduan, haurdun zeuden emakume kristau guztien sabelak ireki eta haien haurrei burua mozteko agindu zuen.
Sekigaharako guduan, Kiyomasa Kyushun geratu zen, Tokugawa Ieyasuren ekialdeko armada babestuz. Tokugawa klanarenganako bere leialtasunagatik, Kiyomasa, bere antzinako arerioa izan zen Konishiren (Ishida Mitsunariren alde egin zuena) lurrekin saritua izan zen, bere domeinua, 530.000 kokuraino handitu zuelarik.
Bere ondorengo urteetan, Kiyomasa, Toyotomi Hideyori eta Tokugawa Ieyasuren arteko geroz eta arazotsuagoak ziren harremanetan bitartekari bezala aritzen saiatu zen. 1611n, batzar horietako batetara joateko itsasozko bidaian, gaizki sentitzen hasi zen, eta joan beharreko lekura iritsi eta gutxira hil zen. Honmyō tenpluan lurperatua izan zen, Kumamoton, baina baditu hilobiak Yamagata prefekturan eta Tokion ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1069843
* Multimedia: Katō Kiyomasa / Q1069843
# Katō Yoshiaki

Katō Yoshiaki (japonieraz: 加藤 嘉明, 1563 – 1631ko urriaren 7a) Japoniako historiako Sengoku Aroaren amaieran, Toyotomi Hideyoshiren zerbitzura egon zen samurai japoniarra izan zen.
Yoshiakik, oso parte hartze nabarmena izan zuen Shizugatakeko guduan, eta, ondorioz, Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala hartua izan zen. Hideyoshiren flotaren buru bezala ere parte hartu zuen hark antolatutako Korearen inbasioetan, baita Kyushuko bere kanpainetan ere.
Hideyoshi hil ondoren, Tokugawa Ieyasuren ondoan borrokatu zuen Sekigaharako guduan, gudu honen ondoren, Tokugawak, bere hana, 100.000 kokutik 200.000ra bikoiztu zuelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1371657
* Multimedia: Katō Yoshiaki / Q1371657
# Wakizaka Yasuharu

Wakizaka Yasuharu (japonieraz: 脇坂 安治, 1554-1626ko irailaren 26a) Japoniako historiako Sengoku aroaren amaierako Awaji uharteko daimyo bat izan zen.
Yasuharu, hasieran, Oda Nobunagaren basailu bat zen Akechi Mitsuhideren agindupean egon zen. 1581ean, Nobunagaren tropen buruetako bat izan zen Hijiyamako setioan. Hurrengo urtean, Mitsuhidek Nobunaga traditu zuen, Honnō-jiko gertakaria bezala ezagutu zen gertaera, eta, bi aste beranduago, Yamazakiko guduan garaitua izan zen.
Yasuharu, orduan, Toyotomi Hideyoshirekin elkartu zen, Nobunagaren agindupean pertsonarik nagusienetako bat bihurtu zena. 1583ko Shizugatakeko guduan, Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala ezagutua izan zen, aipaturiko guduan izan zuen partehartze nabarmenagatik. Yasuharu, 1585ean, 30.000 kokuko balioa zuen Awaji uharteko han batekin saritua izan zen.
Hideyoshiren flotaren zati baten komandante bihurtu zen, eta, beraz, 1587ko Kyushuko kanpainetan, 1590eko Odawarako setioan eta Korearen japoniar inbasioetan parte hartu zuen.
Korearen desastrezko inbasioan, Yasuharuk, porrot ugari jasan zituen Yi Sun Sin almirantearen aurka, horietatik aipagarriena, Hansandoko gudua delarik, non flota osoa eta 10.000 soldadu inguru galdu zituen.
1600ean, Wakisaka, Tokugawa Ieyasuren ondoan borrokatzeko prest zegoen, baina Ishida Mitsunariren aldera batzera behartu zuten, honek, Yasuharuren armada handitu baitzuen Osakan egon zenean. Urriak 21ean, Sekigaharako guduan, Yasuharuk aldez aldatu zuen Kobayakawa Hideakirekin batera, eta Ōtani Yoshitsuguren armada garaitu zuten, Tokugawaren garaipenean lagunduz.
Gudu honen ondoren, Tokugawak. Yasuharuri, honen Awaji uharteko domeinua gobernatzen jarraitzen utzi zion. Hurrengo urteetan, bese han bat eman zioten, Ozun, Iyo probintzian, 53.000 kokuko balioa zuena.
Bere semeak, Wakisaka Yasumotok, bere aitaren domeinuak oinordetu zituen hau 1626an hil ondoren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1194978
* Multimedia: Wakisaka Yasuharu / Q1194978
# Ōtani Yoshitsugu

Ōtani Yoshitsugu (japonieraz: 大谷 吉継, 1558 – 1600ko urriaren 21a) Japoniako historiako Sengoku aroko eta Azuchi-Momoyama aroko samurai bat izan zen.
Yoshitsugu, Toyotomi Hideyoshiren basailu bihurtu zen, eta, beraz, Kyushuren baketze kanpainan parte hartu zuen. Sekigaharako guduan, Yoshitsuguk Ishida Mitsunariren alde egin zuen, Tokugawa Ieyasuren aurkaria zena. Guduan zehar, Yoshitsuguk, Kobayakawa Hideakiren erasoa jaso zuen, nork, guduaren erdian, aldez aldatu eta Tokugawaren "Ekialdeko Armada"ren alde egitea erabaki zuen. Etsaien eskuetan erortzea eragozteko, Yoshitsuguk, bere zerbitzarietako bati, burua mozteko eskatu zion, eta burua, etsaiak garaikur bezala ez hartzeko moduan ezkuta zezala, eta bere zerbitzariak hala egin zuen.
Yoshitsugu, legenarra jasan zuelako ere ospetsua da. Gudu zelaira ere, palankin batean iritsi zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q386265
* Multimedia: Otani Yoshitsugu / Q386265
# Saitō Dōsan

Saitō Dōsan (japonieraz: 斎藤 道三, 1494-1556ko maiatzaren 28a) Japoniako historiako Sengoku aroan, boterera dramatikoki igo zen eta modu berean erori zen daimyo japoniar bat izan zen. Gainera, Minoko Sugea (japonieraz: 美濃の蝮, Mino no Mamushi) bezala ezagutua izan zen bere taktika militarrengatik.

## Biografia

Jatorrian, Yamashiro probintziako (gaur egun Kioto prefetura) merkatari garrantzitsu bat izan zen, eta bere boterea eta eragina, Mino probintziako Toki Yorinari daimyoaren basailu bihurtzeko erabili zituen. Dosanek, domeinu horretan, ezegonkortasun orokorra sorarazi zuen, eta, beraz, Yorinarik bere ohaidea eman zion, hala asetuko zelakoan. Halako batean, probintziako magistratu izendatua izatea lortu zuen, eta Gifuko gazteluan ezarri zen. Lortutako bere boterea eta aberastasuna erabiliz, Tokiren aurkako estatu kolpe baten buru izan zen 1542an, bere burua daimyo bezala aldarrikatuz. Toki Yorinari, Oda Nobuhiderekin aliatu zen, baina Kanōguchiko guduan garaituak izan ziren, 1547an, eta Dosanek ospea lortu zuen herrialde osoan. Oda Nobuhidek, berarekin bakeak egin zituen, eta bere seme Oda Nobunaga eta Dosanen alaba Nohimeren artean ezkontza bat adostu zuen, hala, etsaitasunak amaitzeko asmoz.

## Erorketa

Saitō Yoshitatsuk, Dosanen adopziozko semea zena, Dosanen aurkako estatu kolpe baten buru izan zen 1556an. Berea baino armada handiago batekin, Nagaragawako guduan garaitua izan zen, bertan erahila izan zelarik 1556ko maiatzak 28an.

## Ezizenak

Saito Dosan, ezizen ugari izateagatik eta etengabe izenez aldatzeagatik zen ospetsua. Bere bizitzan zehar erabili zituen izen batzuk, honako hauek dira: Minemaru (japonieraz: 峰丸) , Horenbo (japonieraz: 法蓮坊) , Matsunami Shogoro (japonieraz: 松浪庄五郎) , Nishimura Kankuro Masatoshi (japonieraz: 西村勘九郎正利) , Shinkurō (japonieraz: 新九郎) , Nagai Norihide (japonieraz: 長井規秀) eta Saitō Sakondayu Toshimasa (japonieraz: 斎藤左近大夫利政) .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1202670
* Multimedia: Saitō Dōsan / Q1202670
# Tōdō Takatora

Tōdō Takatora (japonieraz: 藤堂 高虎, 1556ko otsailaren 16a-1630eko azaroaren 9a) Japoniako historiako Azuchi-Momoyama aroa eta Edo aroaren arteko daimyō japoniar bat izan zen. Takatorak, oso jatorri xumea izan zuen, eta bere karrera militarra, ashigaru soldadu bezala hasi eta daimyo boteretsu bezala amaitu zuen. Bere bizitzan zehar, zazpi aldiz aldatu zuen jaun feudalez, eta hamar pertsona ezberdinentzako lan egin zuen, azkenean, bere azken maisua izan zen Tokugawa Ieyasuri leial izan zitzaion arren.
Takatora, laster bultzatua izan zen Toyotomi Hideyoshiren anaia txikia zen Hashiba Hidenagaren agindupean, eta Korearen japoniar inbasioetan parte hartu zuen, non Hideyoshiren flotaren komandantea izan zen. Garai horretan, Iyo-Uwajima hana eman zioten, 70.000 kokutan balioztatua zegoena
1600ean gertatu zen Sekigaharako guduan, Tokugawa Ieyasuren aldean borrokatu zuen, gudu honen ondoren, feudo handiago bat jaso zuelarik, Iyo-Imabari, 200.000 kokutan balioztatua. Beranduago, Tsuko jaun bihurtu zen, honek, bere domeinuak, 320.000 kokura handitu zituelarik,
Takatora, ospetsua da, gainera, gazteluen planifikazioan zuen abileziagatik.
Bere azken parte-hartze garrantzitsuetako bat, Osakako setioan izan zen.
* Datuak: Q1377984
* Multimedia: Tōdō Takatora / Q1377984
# Sanada Yukitaka

Sanada Yukitaka (japonieraz: 真田 幸隆, c. 1512 – 1574ko ekainaren 8a) Shinano probintziako daimyō japoniarra izan zen, baita Takeda Shingenen hogeita lau jeneraletakotzat hartua izan zen pertsona bat ere.
Takeda Shingenen agindupean, Yukitakak, 1546ko Odaiharako guduan eta 1550 eta 1551ko Toisihiko setioetan parte hartu zuen, eta Shingenen hiru Danjōchūetako bat deitua zen.
Sanada Masayukiren aita eta Sanada Yukimura samurai gerlari ospetsuaren aitona izan zen, honi buruz, Toyotomi Hideyoshik, "ehun urtetik behin agertzen den heroi bat" zela esan zuelarik.
Yukitaka, 1574an hil zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1373396
# Sanada Masayuki

Sanada Awanokami Masayuki (japonieraz: 真田 安房守 昌幸, c. 1547 – 1611ko uztailaren 13a) Japoniako historiako Sengoku aroaren amaiera eta Edo aroaren hasierako samurai bat izan zen. Sanada Yukitakaren hirugarren semea izan zen, Takeda klanaren daimyō basailu bat Shinano probintzian. Sanada Nobuyoki eta Sanada Yukimura ziren bere semeak.

## Biografia

Masayukik, bere izena, Muto Kheigatik aldatu zuen Muto klana oinordetzeko, Takeda klanaren adar bat zena. Takeda Shingenek, Masayuki talentu handikoa zela ikusi zuen, eta, beraz, bere zerbitzari nagusietako bat bihurtu zuen. Shingenen heriotzaren ondoren, klanari zerbitzatzen jarraitu zuen Takeda Katsuyoriren agindupean. 1575eko Nagashinoko guduan, bere anaia nagusiak ziren Nobutsuna eta Masateru, erailak izan ziren, eta, honen ondorioz, Sanada abizena hartu zuen berriz, klanaren buruzagitza mantentzeko.
1600eko Sekigaharako guduan, Ishida Mitsunariren alde egitea erabaki zuen, bere seme nagusia zen Nobuyukik, Tokugawa Ieyasuren alde egin zuen bitartean. Gatazkan zehar, Masayukik Ueda gaztelua defendatu zuen Ieyasuren semea zen Tokugawa Hidetadaren tropen setioaren aurka. Setioa, urriak 12an hasi zen, eta, azkenik, Hidetadak, setio hori haustea erabaki zuen lau egun beranduago, urriak 16an, gaztelua hartzerik lortu gabe, bere armada, gaztelua defendatzen ari zena baino askoz handiagoa zen arren.
Sekigaharako gudua, Ieyasuren garaipen batekin amaitu zen, eta, beraz, jatorrian, Masayuki eta bere seme Yukimura, exekutatuak izatera zigortuak izan ziren, baina, alde garailean Nobuyukik parte hartu zuenez, soilik Kii probintzian erbesteratuak izatera zigortuak izan ziren.
Masayuki 1611n hil zen Kudoyaman.
* Datuak: Q1144171
* Multimedia: Sanada Masayuki / Q1144171
# Ukita Hideie

Ukita Hideie (japonieraz: 宇喜多 秀家, 1573-1655eko abenduaren 7a) Japoniako historiako Sengoku aroko Bizen probintzia eta Mimasaka probintziako (gaur egun Okayama prefektura) samurai eta daimyō bat izan zen. Hideie Ukita Naoieren semea izan zen eta Maeda Toshiieren alabarekin ezkondu zen.
Hideiek aktiboki parte hartu zuen Toyotomi Hideyoshik antolatutako Korearen japoniar inbasioetan, eta Bost erregeordeen kontseilua deritzon taldekideetako bat bezala izendatua izan zen, Hideyoshik eratu zuena bera hil ondoren goberna zezaten bere seme Toyotomi Hideyori adin nagusikoa izan eta honek hala gobernuaren ardura hartu ahal izan arte.
Tokugawa Ieyasuk, aipaturiko kontseiluko beste kideetako bat zena, herrialdea gobernatzeagatik borrokatu zuen eta ondorioz herrialdea bi alde handitan banatu zen, Sekigaharako guduan amaituko zena. Gudu honetan Hideieik Ieyasuren aurkaria zen Ishida Mitsunariren alde egin zuen. Tokugawa klana gudu honetan garaile izan ondoren, Hideiek ihes egin zuen eta erbestean egon zen zenbait urtez.
Hideie 1655ean hil zen.
* Datuak: Q1329792
* Multimedia: Ukita Hideie / Q1329792
# Toyotomi Hideyoshi

Toyotomi Hideyoshi (japonieraz: 豊臣 秀吉) (Nakamura-ku, Nagoia, 1536 edo 1537ko otsailaren 2a- Fushimi gaztelua, Kyoto, 1598ko irailak 18) Japonia bateratu zuen Sengoku aroko daimyō bat izan zen. Korearen japoniar inbasioengatik eta zenbait ondare kultural uzteagatik da ezaguna, hauen artean armak soilik samurai klaseko kideek eraman zitzaketela ezarri izana. Jatorri umilekoa, Hideyoshi bere garaiko gizonik garrantzitsuenetako bat bihurtu zen, eta bere eraberritze politikoek herrialdea baketzea lortu zuten, baita Tokugawa shogunerriaren oinarriak ezartzea ere.

## Biografia
### Gaztaroa

Ez da askorik ezagutzen zehatz Hideyoshiren bizitzari buruz 1570 aurretik, bere izena egundaino mantendu diren agiri eta kartetan agertzen hasten denean. Bere autobiografia 1577an hasten da, baina bertan Hideyoshik oso gutxi hitz egiten du bere iraganari buruz. Tradizioak dioenez Nakamura-kun jaio zen, Nagoian, Owari probintzian, Oda klanaren bizitokia. Ez zuen samurai leinu argirik: Bere aita, Yaemon izenekoa, ashigarua izan zen Oda Nobunagaren aita izan zen Oda Nobuhideren armadetan, guduan zauritua izan eta nekazaritza lanetara itzuli zen arte. Jaiotza baldintzen ondorioz Hideyoshik ez zuen abizenik izan. Haurtzaroan eman zitzaion izena Hiyoshimaru ("Eguzkiaren Oparia") izan zen, izen honi buruzko aldaerak dauden arren.
Elezahar askok diotenez Hideyoshi, gaztea zenean tenplu batera ikastera bidalia izan zen, baina tenpluko bizimoduari uko egin zion eta abentura bila ihes egin zuen. Kinoshita Tokichiro izenarekin Imagawa klanera batu zen tokiko gobernaria zen Matsushita Kaheiren zerbitzari bezala. Hortik Imagawa Yoshimotoren lurretara bidaiatu zuen, Suruga probintziako daimyōa zena, eta hor zerbitzatu zuen denbora batez, Matsushita Yukitsuna samuraiak enkargatu zion diru kopuru batekin ihes egin zuen arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187550
* Multimedia: Toyotomi Hideyoshi / Q187550
# Toyotomi Hideyori

Toyotomi Hideyori (japonieraz: 豊臣 秀頼, 1593ko irailaren 8a - 1615eko ekainak 5) Toyotomi Hideyoshi jeneralaren semea eta oinordekoa izan zen. Bere ama, Yodo andrea, Oda Nobunagaren iloba zen.
Hideyoshi 1598an hil ondoren, hil aurretik bere oinordekotzarako izendatu zuen Bost erregeordeen kontseiluko kideak elkarren artean borrokan hasi ziren boterea lortzeko. Tokugawa Ieyasun herrialdea bere kontrolpean hartu zuen 1600ean, Sekigaharako guduan garaipena lortu ondoren. Hideyori Ieyasuren biloba zen Senhimerekin ezkondu zen, une horretan zazpi urte baino ez zituena, Tokugawa klanari bere leialtasuna adierazteko, baina Ieyasuk Hideyori oraindik mehatxu handi bat bezala ikusten zuen, eta, ondorioz, 1614ko neguan Osakako setioan erasotzea erabaki zuen. Setioak huts egin zuen, baina Hideyorik Osakako gazteluaren defentsak desegitea onartzen zuen hitzarmen bat sinatzea beste erremediorik ez zuen izan.
1615ean Ieyasuk Hideyori tropak biltzen ari zenaren eta gazteluaren lubakia ixtea eragozten saiatzen ari zenaren berri izan zuen, eta, beraz, bere tropei shogunaren armadari Osakatik gertu erasotzeko agindu zien. 1615eko ekainak 5ean, gudua galtzen ari zela, Hideyoriren tropak ahuldu egin ziren eta gazteluaren barnera jazarri zuten. Armada inbaditzaileari aurre egiteko modurik ez zuenez, seppukua egin zuen. Hau izan zen Tokugawa klanaren aurka gertatu zen altxamendurik garrantzitsuena klan honen shogunerriak ondoren iraun zituen 250 urteetan.
Hideyoriren semea, Kunimatsu, zortzi urtekoa, harrapatu egin zuten eta burua moztu zioten; bere alaba Tokei-jira eramana izan zen, Kamakurako komentu bat, non abadesa bihurtu zen.
* Datuak: Q313641
* Multimedia: Toyotomi Hideyori / Q313641
# Fudai-daimyō

Fudai-daimyōak (japonieraz: 譜代大名) Japoniako Edo garaiko Tokugawa shogunerriaren basailu izan ziren daimyō mota bat izan ziren. Fudaiak ziren orokorrean Tokugawa administrazioko postu garaiak betetzen zituztenak.

## Jatorria

Fudai-daimyōetako zati ziren familietako asko, Tokugawa klana, klan honek Sekigaharako guduan boterea lortu aurretik, zerbitzatu zutenak ziren. Klase hau osatzen zuten klanetako batzuk Honda klana, Sakai klana, Sakakibara klana, Ii klana, Itakura klana, Ogasawara klana, Doi klana eta Mizuno klana ziren. Tokugawaren "Lau General Handiak" (Honda Tadakatsu, Sakakibara Yasumasa, Sakai Tadatsugu eta Ii Naomasa, bere zerbitzari nagusiak zirenak) modu berean bihurtu ziren Fudai-daimyō Edo garaian. Gainera, Tokugawa klanak bere jatorria zuen Matsudaira klanaren adar batzuk ere fudai bihurtu ziren.

## Edo garaian

XVI. mendean boterea lortzean Tokugawa Ieyasuk nabarmen handitu zituen bere domeinuak, horren ondorioz, horietako gehienak bere basailuen eskuetan utzi behar izan zituelarik, hauek, hala, daimyō titulua lortuz. Tozama-daimyōekin kontrastean, fudaiek, orokorrean, han txikietan gobernatzen zuten, bide nagusietan zehar edo shogunerriak Kantō eskualdean zituen egoitza nagusietatik gertu zeuden toki estrategikoetan zeudenak.
Noiz behinka, familia batzuk fudaira igoak edo fudaitik shinpan-daimyōra igoak ziren, Matsudaira klanaren kasuan bezala, fudaitik shinpanera igoa izan zena, nortzuk, ofizialki, Tokugawa klanaren senide bezala ezagutzen ziren. Euren arroz sarrerak 10.000 kokutik gora handitzen zituzten hatamotoak ere fudai bihurtzen ziren.

## Fudai-daimyōak Bakumatsuan

Fudai asko aktiboki aritu ziren politikan Bakumatsu garaian, baita garai horretako aktibitate militarretan ere.
1868-1869ko Boshin Gerran, fudairen batzuk Ogaki eta Tsu domeinuetakoak kasu, shogunerriaren alde borrokatu zuten Toba-Fishimiko lehen guduan, alabaina, porrotaren ondoren, fudai klan askok ez zuten shogunaren ondoan, ezta bere armadan ere parte hartu, hau, iparraldera, Ezo errepublikaren aurka borrokatzera joan zenean. Beste batzuk neutral mantendu ziren, Tsu eta Ogaki domeinuetako bezalako batzuk aliantzak aske ezarri zituzten bitartean, Japoniako Armada Inperialaren alde eginez. Ogasawara Nagamichik eta Itakura Katsukiyok armada inperialaren aurkako lehen borrokan euren zerbitzariek osatutako talde txikiak zuzendu zituzten, baina euren domeinuak jada armada inperialak okupatzen zituenez, gerran inperioaren alde parte hartzera behartuak izan ziren. Fudai-daimyō bakarra, Jōzai Domeinuko Hayashi Tadataka egon zen prest bere lurraldea utzi eta bere armadarekin shogunerriaren alderdiari batzeko. Beste fudai talde batzuk Ōuetsu Reppan Dōmei (Iparraldeko Aliantza]]) osatu zuten batasunaren alde borrokatzeko, baina ez orain erretiratua zegoen shogunagatik.
Fudai gehienak Meiji arora modu baketsuan iritsi ziren, eta euren domeinuak 1871n Han sistemaren aboliziora arte gobernatu zituzten. Honen ondoren familiak Japoniako noblezia sistema berrira sartu ziren, kozaku bezala ezaguna.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q643640
# Ōta Dōkan

Ōta Dōkan (japonieraz: 太田道灌, Ōta Dōkan, 1432 – 1486ko abuztuaren 25a) , Ōta Sukenaga (japonieraz: 太田資長, Ōta Sukenaga) bezala jaioa, Japoniako samurai bat izan zen. Daimyoen familia feudal batean jaio zen, Minamoto no Yorimasaren ondorengoa. Ogigayatsu adarreko basailu bezala zerbitzu zuen Uesugi familian. Ota Dokanek, estratega militar bikain bat izatearen fama du. Exekutatua izan zen, Uesugi familiarekiko desleialtasuna leporatu ondoren, familia hau, barne gatazka garai batetik pasatzen ari zenean. Ezaguna da Edoko gaztelua 1457an eraiki izanagatik.
* Datuak: Q386144
* Multimedia: Ōta Dōkan / Q386144
# Saitō Tatsuoki

Saitō Uhyōe-Taihitsu Tatsuoki (japonieraz: 斎藤 右兵衛・大筆 龍興, Saitō Uhyōe-Taihitsu Tatsuoki, 1548 – 1573ko abuztuaren 14a) Mino probintziako japoniar samuraia eta daimyōa izan zen Japoniako historiako Sengoku Aroan. Tatsuoki Yoshitatsu bere aitaren Saitō klana heredatu zuen 14 urterekin. Oda Nobunagarekin lehia handia izan zuen, 1564an galdu zuenean, nahiz eta bere bizitza salbatzeko gai izan. Tatsuoki ere Nobunagaren lehen emaztearen (Nōhime) iloba zen.

## Erreferentziak

* Turnbull, Stephen (1998). 'The Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co. ISBN 1-85409-523-4
* Datuak: Q2880879
* Multimedia: Saitō Tatsuoki / Q2880879
# Saitō Yoshitatsu

Saitō Yoshitatsu (japonieraz: 斎藤 義龍, 1527ko uztailaren 8a - 1561ko ekainaren 3a) Japoniako historiako Sengoku Aroko samurai japoniarra izan zen.

## Bizitza

Yoshiatsu Mino probintzian jaio zen 1527an Toki Yoshiyoriren semea eta Saitō Dōsanek adoptatua.
Yoshitatsuk estatu kolpea bat deitu zuen bere aitaordearen aurka honek oinorderik gabe uzten saiatu zenean, 1556an Nagaragawako guduan garaituz. Yoshitatsuk klanaren edozein aurkaritza deuseztatu zuen, eta daimyō izendatu zion bere buruari.

## Ondorioak

Yoshitatsu bere aitaren gaineko garaipenak hainbat Daimyo ernegatu zituen, hala nola, Oda Nobunaga, bere gazteluak erasotu eta Minorako sarbidea mugatu zuena.
Yoshitatsu legenarrez hil zen 1561ean, eta Saitō Tatsuoki gazteak Saitō klanaren kontrola hartu zuen.

## Erreferentziak

* Turnbull, Stephen (1998). 'Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co. ISBN 1-85409-523-4

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2994679