OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Antrodia albida

Antrodia albida
Sinonimoak: Antrodia serpens, Cellularia albida, Coriolellus albidus, Coriolellus sepium, Daedalea albida, Daedalea serpens, Lenzites albida, Polyporus stephensii, Trametes albida, Trametes salicina, Trametes sepium, Trametes serpens, Trametes serpens subsp. albida.

## Deskribapena

Basidioma: Fruitu sesilak, erresupinatua edo efuso-erreflexua, 2-3 cm-ko zabalerakoa, gainazal belusatua, zurixkatik krema zurbil kolorera doana, amaieran okre antzeko kolorekoa.
Poroak: Angelutsuak eta luzangak, milimetroko 1-3, zuri-krema kolorekoak, zahartzean hori zurbil kolorekoak.
Haragia: Gogorra eta larrukara, zurixka, usain eta zapore berezirik gabea.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua
## Sasoia eta lekua

Urte osoan zehar ohikoa. Batez ere hostozabalen hildako egurretan, koniferoetan gutxitan.

### Banaketa eremua
## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Aranzadi, zientzia elkartea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Velazquez Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Catalogo micológico. Banco de setas.
* Datuak: Q374786
* Multimedia: Antrodia albida / Q374786
* Espezieak: Antrodia albida
# Raffi

Hagop Melik Hagopian (armenieraz: Յակոբ Մելիք-Յակոբեան; Payajik, Persia, 1835 – Tbilisi, Georgia, 1888ko maiatzaren 6a/apirilaren 25a), Raffi (armenieraz: Րաֆֆի) ezizenaz ezaguna, armeniar idazlea izan zen. Armeniako iragan oparoan eta ohituretan oinarritutako eleberriak idatzi zituen. Armeniar abertzaletasunaren sinbolotzat hartua da. Mshak errusiar-armeniar egunkariko artikulugilea izan zen. Obra nagusiak: Jalaleddin (1878), Leloa (1880), David Bek (1880), The Golden Cockerel (1882, Urrezko oilarra), Sparks (1883-1890) eta Samuel (1885).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2610362
* Multimedia: Raffi / Q2610362
# Harun ar-Raxid

Harun ar-Raxid (arabieraz: هارون الرشيد‎; Ray, 763ko martxoaren 27a edo 766ko otsaila - Tus, 809ko martxoaren 24a) Abbastar Kalifa-herriko bosgarren kalifa izan zen. Ar-Raxiden agintaldian, 786ko irailaren 14tik hil zen arte, abbastarren inperioa bere gorenera iritsi zen. Bagdad, hiriburuan, zientzia, kultura, arte, musika eta erlijioa loratu ziren. Mendebaldean ezaguna da, batez ere, Mila gau eta bat gehiago liburuko protagonistetako bat delako.

## Bizitza

Al-Mahdi kalifaren eta Al-Khayzuranen, yemendar esklabo ohiaren, semea zen. 786an, Al-Hadi anaia zendu zenean, kalifa bilakatu zen. Agintaldiaren aurreneko urteetan amak eragin handia izan zuen beregan. Bere erreinaldia Abbastar Kalifa-herriaren distiratsuenetako bat izan zen, Ipar-Mendebaldeko Afrikan eta Transoxianan galerak izan zituen arren. Haren ospea Mendebaldeko Europara iritsi zen eta behin baino gehiagotan trukatu zituen enbaxadak Karlomagnorekin (797-801). Bagdaden jakintsu eta poetak, legelari eta gramatikariak, kadi eta idazlariak, artista eta musikariak bildu zituen. Bertan ezarri zuen Jakintzaren Etxea, liburutegi bikaina. Erlijio kontuetan oso hertsia zen, egunean ehun aldiz ematen zen ahuspez eta Mekako erromesaldia bederatzi edo hamar aldiz egin omen zuen. Inperioaren administrazioa bisirren eskuetan utzi zuen (garrantzitsuena Yahya ben Khalid izan zen).
808an Khorasanen matxinada bat sortu zen. Ar-Raxid harantz abiatu zen armadaren buru baina, Tusera iritsi zirenean, gaixotu zen. Hiri horretan hil zen, 809ko martxoaren 24an.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «1911 Encyclopædia Britannica/Hārūn al-Rashīd - Wikisource, the free online library» en.wikisource.org (Noiz kontsultatua: 2024-12-15).
* ↑ Islamaren hastapenak Nathan eskuliburua. IkasDoc

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131002
* Multimedia: Harun al-Rashid / Q131002
# Aladino

Aladino (arabieraz: علاء الدين‎, Alā 'ad-Dīn) Mila gau eta bat gehiagoko "Aladino eta kriseilu miragarria" ipuineko pertsonaia da.
Aladino, jostun apal baten semea, Afrikako sorgin batek adierazitakoari jarraituz, Lurraren erdira abiatzen da kriseilu miragarri baten bila. Abentura askoren ondoan kriseilua eskuratuko du, eta haren bertutez lortutako aberastasun handiei esker, sultanaren alabarekin ezkonduko da.

## Adaptazioak

* A Book of Wizards (1966) eta A Choice of Magic (1971), Ruth Manning-Sanders.
* Aladdin: Master of the Lamp (1992), Mike Resnick eta Martin H. Greenberg.
* The Nobility of Faith (2007), Jonathan Clements.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Arabian Nights. doi:10.1163/1573-3912_ei3_com_0021. (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* ↑ «The Thousand Nights and a Night» www.wollamshram.ca (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* ↑ Allen, Roger. (1998). The Arabic literary heritage : the development of its genres and criticism. Cambridge University Press ISBN 0-521-48066-3. PMC 37245772. (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* ↑ «Alaeddin and the Enchanted Lamp, by John Payne» www.wollamshram.ca (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* ↑ The Arabian Nights = Alf laylah wa-laylah. W W Norton & Co Inc 2008 ISBN 978-0-393-33166-0. PMC 181139139. (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* ↑ Manning-Sanders, Ruth. (1982-12). A Book of Wizards. Methuen (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* ↑ Txantiloi:Gb «A Book of Wizards -by Ruth Manning-Sanders, Illustrations / Illustrated By Robin Jacques (inc.Aniello; Farmer… by Ruth ( Illustrations / Illustrated By Robin Jacques ) Manning-Sanders - First Edition - 1966 - from Leonard Shoup (SKU: 165030)» Biblio.co.uk (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* ↑ Manning-Sanders, Ruth. (1971). A choice of magic. Methuen ISBN 978-0-416-16950-8. (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* ↑ «About: A Choice of Magic» dbpedia.org (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* ↑ (Ingelesez) Resnick, Mike; Greenberg, Martin Harry. (1992). Aladdin: Master of the Lamp. DAW Books ISBN 978-0-88677-545-2. (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* ↑ «Title: The Nobility of Faith» www.isfdb.org (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15605357
* Multimedia: Aladdin / Q15605357
# Barmaktarrak

Barmaktarrak edo barmaktarren dinastia (persieraz: برمکیان‎ Barmakīyān; arabieraz: البرامكة‎ al-Barāmikah) irandar beso luzeko familia izan zen, Balkh hirian jatorria duena. Jatorriz, Baktriako budistak, Bagdadeko abbastar kalifen agintaldian potere handia lortu zuten. Khalid Al Saffahen bisirra izan zen. Yahya semeak Harun Al-Rashid lagundu zuen tronua bereganatzeko. Mila gau eta bat gehiagon aipatzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 182. arauaː Dinastien izenak. .
* ↑ van Bladel, Kevin. (2011). A. Akasoy, C. Burnett & R. Yoeli-Tlalim ed. Islam and Tibet: Interactions along the Musk Routes. Londres: Ashgate, 43–88 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q808354
# Omar Khayam

Omar Khayam (persieraz: عمر خیام‎, /ˈoːmɒːɾ xæjˈjɒːm/; Nixapur, 1048ko maiatzaren 18a – ib., 1131ko abenduaren 4a), persiar matematikari, filosofo, astronomo, mediku eta poeta izan zen. Mekanika, geografia eta musikari buruzko tratatuak idatzi zituen. Mendebaldean, batez ere, Rubaiyat (bere poemen bilduma) idazteagatik da ezaguna.

## Bizitza

Gaztea zela, Samarkandara joan zen ikastera, eta handik Bukharara; bertan Erdi Aroko matematikari eta astronomo nagusienetariko bat bilakatu zen. Garrantzi handiko aljebrako saiakera bat idatzi zuen, garaiko hoberena; hiperbole eta zirkuluen arteko ebaketa erabiliz, ekuazio kubikoak ebazten zituen.
Malik Shah sultanak Persiako egutegia aldatzeko behar ziren astronomia ikerketak egin zitzan deitu zuen. Isfahan hirian astronomia behategi bat eraiki zuen, beste zenbait astronomorekin batera. Nixapurera itzulirik, legeak, filosofia, historia, matematika, medikuntza eta astronomia irakasten jardun zuen. Iturri askoren arabera, Avizenaren filosofia irakatsi zuen jaioterrian. Prosazko lanetatik, ordea, oso gutxi iritsi dira gaur arte.
XIX. mendean Francis Scott Fitzgeraldek Rubaiyat poemak itzuli zituenean (itzulpen egokitua) ezagutu zen Europan haren poesia, bizi zelarik ere, ez baitzegoen oso zabaldua, agintarien beldurrez.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/2/22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2016-09-30). (PDF) 181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak. Iruñea, 15 or..
* ↑ Encyclopædia Britannica Online
* ↑ Omar Khayyam and Max Stirner
* ↑ Omar Khayyam. School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland.

## Ikus, gainera

* Samarcande (Amin Maaloufen eleberria)

## Kanpo loturak

* Euskarari ekarriak: Omar Khayyam, ekarriak.armiarma.eus
* Datuak: Q35900
* Multimedia: Omar Khayyam / Q35900
# Mirza Ghalib

Ghalib (urduz: غاؔلب; hindiz: ग़ालिब) Mirza Asadullah Beg Khan jaiotzez (Urdu: مرزا اسد اللہ بیگ خان; hindiz: मिर्ज़ा असदुल्लाह् बेग़ ख़ान), 1797ko abenduaren 27–1869ko otsailaren 15), Mogol Inperioaren amaierako urdu hizkuntzaz eta persierazko poeta handia izan zen. Haren izengoitia, Ghalib (Urdu: غالب, ġhālib "menperatzaile" esan nahi du) eta Asad (Urdu: اسد, Asad "lehoi" esan nahi du). Haren ohorezko izena Dabir-ul-Mulk, Najm-ud-Daula zen.

## Testuingurua

Ghalib Bahadur shah Zafar (1775-1862) Indiako azken enperadore mogolen zerbitzuan egon zen. Ghalibek 1857ko Zipaioen matxinada bizi izan zuen. Horren ondorioz mogol herria britaniarrek baztertuta eta, azkenik, garaituta izan zen. Idazleak gertaera hauek bere lanetan jaso zituen. Bere obran ghazal izeneko lanek garrantzi handia izan zuten; lan horiek interpretatzaile askoren eskutik zabaldu ziren. Mogolen garaiko poeta nagusia eta oso herrikoia da. XXI. mendearen hasieran Ghalib oso ezaguna da India zein Pakistanen baina baita ere herrialde horien diasporan mundu osoan.

## Biografia

Ghalib 11 urterekin hasi zen poesia idazten. Bere ama hizkuntza urduera zen, bere etxean ere persiera eta turkiera hitz egiten zen arren. Txikitatik, persieraz eta arabieraz hezia izan zen. Ghalib bere nerabezaroa hasten ari zenean, irandar bidaiari musulman bihurtu berri bat (Abdus Samad, jatorrian Hormuzd izenarekin, Zoroastra bat) Astrara iritsi zen. Abdusek Ghaliben etxean hartu zuen ostatu bi urtez, eta persiera, arabiera, filosofia eta logika irakatsi zizkion.

## Obra

* Gutunak: bere lan ezagunenak dira. Gutunzalea zen eta bizitza osoan asko idatzi zituen. Gaur egungo herri-urdueraren oinarria izan zen eskutzitz horien estiloa. Egile hau aurretik gutunak oso ornituta egoten ziren. Ghalibek, aldiz, estilo hori aldatu zuen; hitzen eta otoitzen bitartez irakurlearekin hitz egingo balu bezala jokatzen zuen. Gutun horiek ez ziren oso formalak izaten eta bere umore ona adierazten zuten. Espezialista batzuen iritziz gutun horiek nahikoa izango litateke Ghalib urdu literaturan postu garrantzitsua izateko.
* Ghazale izeneko konposizioak.
* Persieraz idatzitako poemak.

## Erreferentziak

* ↑ https://artsandculture.google.com/entity/mirza-ghalib/m08nxx_?hl=es
* ↑ https://web.archive.org/web/20121103215537/http://www.megajoin.com/video/p01eCmEYmYI/mirza-ghalib-kahoon-jo-haal-ch-atma
* ↑ https://web.archive.org/web/20110730101659/http://www.hinduonnet.com/thehindu/br/2003/05/06/stories/2003050600090300.htm

## Bibliografia

* Urdu letters of Mirza Asaduʼllāh Khan Galib, Daud Rahbarren itzulpena. SUNY Press, 1987. ISBN 0-88706-412-4.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107000
* Multimedia: Mirza Ghalib / Q107000
# Saadi

    Artikulu hau poetari buruzkoa da; dinastia gaitzat duena beste hau da: «Saadiak»
Abū-Muhammad Muslih al-Dīn bin Abdallāh Shīrāz (Xiraz, 1210 - Xiraz, 1291), Saadi eta Saadi Xirazi moduan ere ezaguna, persiar poeta sufia izan zen. Persiako idazle klasiko nagusietakoa da.

## Bizitza

Teologo ospetsuak eman zituen familia batean sortu zen, eta Bagdadeko eskola nagusian ikasi zuen. Irak, Siria eta Arabian barrena bidaia ugari egin ondoren, sorterrira itzuli eta han bukatu zituen bere bi gogoeta liburu ospetsuak: Bustan (1257, «Barata»), poema epikoetan ohi zen neurri bera erabilita, eta Gulistan (1258, «Arrosadia»), hitz laua eta neurtua nahasian erabili zituen liburua.
Ghazal edo maitasunezko poemak landu zituen maisutasun handiz, eta, erabili zuen herri literaturako estilo lainoari esker, Ekialdeko poeta ospetsuenetako bat izan da mendeetan zehar. XVII. mendean, Saadiren Gulistan liburuaren bitartez ezagutarazi ziren Europan pertsiar literatura moldeak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-01-12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q170302
* Multimedia: Sa'di / Q170302
# Rudaki

Rudaki (Jaiotza-izena: Abu Abdollah Ja-´Far Ebn Mohammad ; Rudaki, Samandar Inperioa, 859 - ?, 940 edo 941) pertsiar poeta izan zen. Pertsiako poesiaren aitzindaritzat hartua da.
Bukharako Nasr II.a emir samanidaren (913-943) gorteko poeta izan zen, eta 100.000 poesia inguru idatzi bide zituen, gaur egunera 1.000 baino iritsi ez badira ere. Molde xumeko idazkera erabili zuen; baikortasunak inguratzen zituen bere poesia gehienak. Indiar jatorriko kondairak pertsierara egokitu zituen: Kalilah wa Dimnah (Kalila eta Dimna).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q312954
* Multimedia: Rudaki / Q312954
# Muqtada al-Sadr

Sayyid Muqtada al-Sadr (arabieraz: مقتدى الصدر‎, Muqtadā ṣ-Ṣadr; Najaf, 1973ko abuztuaren 12a) Irakeko ajatolah xiia da. Bagdadeko Sadr Hiria (lehen Saddam Hiria) de facto bere aginpean zegoen 2004rako. Xiiek osatutako al-Mahdi armadaren burua izan zen, eta oposizioko buruzagi nagusia 2003ko estatubatuar inbasioaren aurrean.
* Datuak: Q216826
* Multimedia: Muqtada al-Sadr / Q216826
# Hassan Rouhani

Hassan Rouhani (persieraz: حسن روحانی‎; Sorkheh, Semnan, 1948ko azaroaren 12a) irandar kleriko xiita, diplomazialaria eta estatu gizona da. 2013ko abuztuaren 3tik 2021eko abuztuaren 3ra, Irango presidentea izan zen.

## Bizitza

Hassan Rouhani 1948ko azaroaren 12aan jaio zen, Semnan probintziako Sorkhe herrian. 1960an hasi zituen ikasketa erlijiosoak Semnango seminarioan, eta 1961ean Qom hirikora aldatu zen. 1972an, Zuzenbide judizialeko lizentzia atera zuen Teherango unibertsitatean. Eskoziako Glasgow Caledonian University-n jarraitu zuen prestakuntza, eta Zuzenbide konstituzionaleko doktoregoa lortu zuen 1999an.
Politikan Ruhollah Khomeiniren eskutik sartu zen. Mohammad Reza Pahlavi xahren aurkako hitzaldiak egin zituen, eta zenbait aldiz atxilotu zuten. Azkenik, 1977an Parisa erbesteratu zen. 1979an itzuli zen Iranera, Iraultzaren ostean. Handik aurrera, garrantzi handiko karguak izan zituen. 1980-2000 bitartean Islamiar Kontsulta-Biltzarreko kidea izan zen, Defentsa Kontseilu Goreneko kidea 1983-1988 bitartean, eta Irango Aire Armadako komandantea 1985-1991 bitartean. 1989an, Irango buruzagi goren Ali Jameneiren eledun bilakatu zen Nazio Segurtasunerako Kontseilu Gorenean. 2000an, berriz, Adituen Batzarreko kide hautatu zuten. 2002an ezagutzera eman zen Iranek programa nuklear sekretu bat zuela. Auzia konpontzako egin ziren negoziazioetan, Rouhani izan zen Irango ordezkaritzaren burua 2003-2005 bitartean.
2013an, presidentetzarako hauteskundeetara aurkeztu zen. Haxemi Rafsanjani eta Muhammad Khatami buruzagi erreformistek haren aldeko kanpaina egin zuten eta, aurreikuspen guztien aurka, aise nagusitu zen, botoen %50,7 bildurik. 2015eko uztailean, Iranek akordioa lortu zuen munduko sei potentziekin (AEB, Errusia, Txina, Erresuma Batua, Frantzia eta Alemania) energia nuklearra modu baketsuan erabili ahal izateko.

## Erreferentziak

* ↑ Naji, Kasra. Profile: Hassan Rouhani, President of Iran. bbc.com (Noiz kontsultatua: 2017-4-4).
* 1 2 Hassan Rouhani Fast Facts. edition.cnn.com (Noiz kontsultatua: 2017-4-5).
* ↑ Graham-Harrison, Emma. Hassan Rouhani: reformist insider who has ended Iran’s isolation. theguardian.com (Noiz kontsultatua: 2017-4-5).
* ↑ Rodriguez, Mikel. Urteak, orduen mende. berria.eus (Noiz kontsultatua: 2017-4-5).
* ↑ Rodriguez, Mikel. Hassan Rohani hautatu dute Irango presidente. berria.eus (Noiz kontsultatua: 2017-4-5).
* ↑ Mendizabal, Martin. Zeintzuk dira Irango akordio nuklearraren irabazle eta galtzaileak?. argia.eus (Noiz kontsultatua: 2017-4-5).
* Datuak: Q348144
* Multimedia: Hassan Rouhani / Q348144
# Mahmud Ahmadinejad

Mahmud Ahmadinejad (persieraz: محمود احمدی‌نژاد‎, Mahmūd Ahmadinezhād; Aradan, Semnan, 1956ko urriaren 28a) irandar politikaria da. Irango presidentea izan zen 2005-2013 bitartean, eta Teherango alkatea 2003-2005 bitartean.

## Bizitza

Aradan herrian jaio zen, Garmsarretik hurbil. Urtebete zeukanean bere familia Teheranera aldatu zen. 1976tik aurrera, ingeniaritza zibila ikasi zuen Teherango Elm-o Sanaat unibertsitatean. Bertan, Daftar-e Tahkim-e Vahdat ikasle-talde ultrakontserbadoreko kidea izan zen. Haren esanetan, 1979an parte hartze garrantzitsua izan zuen estatubatuar enbaxadako bahiketan. 1980 aldean Pasdaran (Iraultzaren Zaindariak) milizian sarturik, Iran-Irak gerran jardun zuen, baina ez dago garbi zein izan zen bere zeregina. 1987an, doktoretza lortu zuen trafiko eta garraio ingeniaritzan eta plangintzan.
2003an Teherango alkate hautatu zuen Hiriko Kontseiluak, Iran Islamikoaren Eraikitzaileen Batasuna (Etelaf-e Abadgaran-e Iran-e Eslami) talde ultraeskuindarraren sostenguarekin. Bi urteko agintaldian ezeztatu zituen aurreko alkate moderatu eta erreformisten aldaketa asko. 2005eko presidentetzarako hauteskundeetan nagusitu zen, bigarren itzulian botoen %61,69 bildurik; Haxemi Rafsanjanik %35,92 jaso zuen. Hala ere, kontuan hartu behar da Zaindarien Kontseiluak 1.000 hautagaitza baino gehiago baliogabetu zituela.
Ahmadinejaden hitzek polemika sortu zuten mendebaldeko zenbait herrialdetan, besteak beste Israelen aurkako jarrera izateagatik eta Holokaustoa ukatzeagatik. 2009ko hauteskundeak ere irabazi zuen, lehen itzulian %62,63ko babesa lortuta. Hala ere, oposizioak iruzurra salatu zuen, eta potesta jendetsuak izan ziren.

## Erreferentziak

* 1 2 Mahmoud Ahmadinejad. cidob.org (Noiz kontsultatua: 2017-4-6).
* ↑ Mahmoud Ahmadinejad remporte l'élection présidentielle en Iran. lemonde.fr (Noiz kontsultatua: 2017-4-6).
* ↑ Zubiaurre, Ixiar. Arrazakeriaren aurkako ituna onartuta, bileraren porrota ekidin dute Genevan. Berria egunkaria, 2009ko apirilak 22, CC BY-SA 4.0, medios.mugak.eu (Noiz kontsultatua: 2017-4-4).
* ↑ Irango Zaindarien Kontseilua prest dago botoak berriro kontatzeko, baina ez denak. Berria egunkaria, 2009ko ekainak 16, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2017-4-4).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34448
* Multimedia: Mahmoud Ahmadinejad / Q34448
# Husain ibn Ali

Al-Ḥusain ibn ‘Alī ibn Abī Ṭālib (arabieraz: الحسين ابن علي ابن أبي طالب‎; Medina, 625eko urriaren 10a – Karbala, 680ko urriaren 10a), Husain ibn Ali deitua, Mahomaren iloba izan zen, zehazki Mahomaren alaba Fatima az-Zahraren eta Alī ibn Abī-Tāliben bigarren semea. Islam xiitak gurtzen duen pertsonaia bat da, eta haren martirioa oroitzen du Ashura izeneko ospakizunean. Nolanahi ere, musulman sunitek ere errespetatzen dute, Mahomaren etxekoa izateagatik. Ama gazte hil zelarik, bi anaiek harreman ona izan omen zuten aitonarekin, baina haien aitak kalifatoa zela-eta izan zituen borroketan ere sartuta egon ziren. Al-Husayn Yezdegerd II.a azken enperadore sasandarraren alabetako batekin ezkondu zen, Shahrbanurekin. Iman bilakaturik, Karbalako guduan hil zuten. Gerra haren ondorioz abbastar iraultza piztu zen, Omeiatar Kalifa-herriaren bukaera ekarri zuena.

## Bizitza
### Lehen urteak

Narrazio gehienen arabera, Husain Hejira Ondorengo 4. urteko Sha'abaneko 3. egunean jaio zen Medinan (626ko urtarrilaren 11an). Bere aitona Mahoma profeta izan zen, bere aita Ali eta bere ama Fatima, profetaren alaba. Gurasoak Banu Hashim klanekoak ziren, Quraix tribukoak. Umeari izena ipini ziona Mahoma profeta izan zen, eta umearen jaiotza ospatzeko ahari bat sakrifikatu zuen. Fatimak bere ilea moztu zuen eta haren pisua zilarretan eman zuen limosna gisa.
Hasieran, Mahomaren etxean hazi zuten Husain. Husain eta bere anaia Hasan hainbat hadithetan aipatzen dira. Hadith hauetako batzuk xiitek aipatzen dituzte Mahomaren ondorengoek Imam izateko eskubidea dutela aldarrikatzeko. Batez ere, hadith hau: "Hasan eta Husain Paradisuko gazteen jaunak dira".

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2016-09-30). (PDF) 181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak. Iruñea, 13 or..
* 1 2 Madelung, Wilferd (2004). "Ḥosayn b. ʿAli i. Life and Significance in Shiʿism". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica. Vol. XII. New York: Bibliotheca Persica Press.
* 1 2 Veccia Vaglieri, L. (1971). "(al-) Ḥusayn b. ʿAlī b. Abī Ṭālib". In Lewis, B.; Ménage, V. L.; Pellat, Ch. & Schacht, J. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume III: H–Iram. Leiden: E. J. Brill.
* ↑ Poonawala, Ismail; Kohlberg, Etan (1985). "ʿAlī b. Abī Ṭāleb". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica. Vol. 1. New York: Bibliotheca Persica Press.
* 1 2 Madelung, Wilferd (2003). "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB". Encyclopædia Iranica. Encyclopedia Iranica Foundation.
* ↑ Madelung, Wilferd (1997). The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. Cambridge University Press.
* ↑ Haider, Najam I. (2016). "al-Ḥusayn b. ʿAlī b. Abī Ṭālib". In Fleet, K.; Krämer, G.; Matringe, D.; Nawas, J.; Rowson, E. (eds.). Encyclopaedia of Islam. Vol. 3rd. E. J. Brill.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112128
* Multimedia: Al-Husayn / Q112128
# Nuri al-Maliki

Nuri Kamil Mohammed Hasan al-Maliki (arabieraz: نوري كامل محمد حسن المالكي‎; al-Hindiya, Kerbala probintzia, 1950eko ekainaren 20a) irakiar politikaria da, Dawa alderdi xiitako burua, eta Irakeko presidenteordea 2016tik. 2006-2014 bitartean, lehen ministroa izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Maliki gives up Iraq PM job to rival. aljazeera.com (Noiz kontsultatua: 2018-7-8).
* Datuak: Q57673
* Multimedia: Nouri al-Maliki / Q57673
# Muhammad Khatami

Sayyid Muhammad Khatami (persieraz: سید محمد خاتمی‎; Ardakan, Iran, 1943ko irailaren 29a -) irandar teologo xiita eta politikaria da. Irango presidentea izan zen 1997-2005 bitartean.

## Biografia

Teologia eta filosofia ikasi zuen Irango hainbat unibertsitatetan. Mohammad Reza Pahlavi agintean zegoela, Khatamik haren kontrako kanpaina egin zuen. 1978an, Alemaniara alde egin zuen, eta hango Zentro Islamiarreko buru izan zen. 1979an, Pahlavi agintetik kendu zutenean, Iranera itzuli zen Khatami.
1982tik aurrera, Kulturako ministroa izan zen, baina 1992an postutik kendu zuten jarrera irekiegia zuelako. Unibertsitateko irakasle eta Liburutegi Nazionaleko buru izan da. 1997an Irango lehendakari aukeratu zuten. Berriz aukeratu zuten 2001ean, eta, 2005ean, gobernua utzi zuen, hauteskundeak Mahmoud Ahmadinejadek irabazi zituenean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q180795
* Multimedia: Mohammad Khatami / Q180795
* Aipu famatuak: Muhammad Khatami