# Gharb (Maroko)

    Artikulu hau Marokoko eskualdeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gharb».
Gharb (frantsesezko testuetan batzuetan Rharb deitua; arabieraz: غرب‎, Gharb gaztelaniaz: Algarbe, euskaraz: «mendebaldea») Marokoko lautada eta eskualde historiko eta kulturala da. Gharbeko lautada (arabieraz: سهل الغرب‎, sahl al-ġarb, euskaraz: «mendebaldeko lautada») ere esaten zaio; izan ere, 6.000 km²-ko lautada handia da, eta 4 eta 5 metro bitarteko batez besteko igoera, Rabateko ipar-ekialdean eta Meknesko ipar-mendebaldean. Ozeano Atlantikoak mendebaldean eta Rifek iparraldean inguratzen dute eskualdea. Neguan euri asko egiten badu, padurak agertu direla ikus daiteke. Sebu ibaiak zeharkatzen du. Garai batean Gharb-Chrarda-Beni Hssen eskualdea, gaur egun Rabat-Sale-Kenitra, osatzen zuten azpieskualdeetako bat zen Gharb.
Gharb arroza, kanabera eta erremolatxa-azukrea ekoizten dituen eskualdea da, baita tabakoa eta ureztatze bidezko nekazaritza-produktuak ere. Zitrikoak ere landatzen dira bertan.. Neurri txikiagoan, Gharben basoak eta lotutako industriak ere badaude.

## Geografia

Gharb uholde-lautada batean dago. Lautada hori Sebu ibaiak eta haren ibaiadarrek herrestan eramandako buztinez eta sedimentu alubialez beteta dago. Eskualdeko klima mediterraneoa da, hezea neguan eta lehorra udan, ozeanotik gertu egoteak eraginda. Gharbeko lautadak muga egiten du iparraldean eta ekialdean Rifeko mendien inguruekin, hegoaldean erdiko goi-lautadarekin eta mendebaldean Ozeano Atlantikoarekin. Sebu ibaia Gharbeko lautadako azaleko ur-iturri garrantzitsuena da. Gharberen azalera 616.000 hektarea ingurukoa da, horietatik 388.000 hektarea inguru nekazaritzarako egokiak direlarik.
Euri garaian, eskualdea paduraz betetzen da. Bere erliebe laua itsasoaren mailatik 6 metrora baino ez da iristen, bereziki ekialdetik mendebaldera zeharkatzen duen Sebu ibaiaren inguruko eremuetan. Alde batetik, lurrak urez betetzeko joera horrek arroz-ekoizpena ahalbidetzen du, eskualdeko funtsezko elementua baita. Bestetik, euri-jasa gogorrek galera ekonomiko eta giza galera handiak eragiten dituzte, 2009an gertatu zen bezala, Marokoko Gobernuak 10.000 pertsona lekualdatu behar izan baitzituen.

## Demografia

Gharbeko hiri garrantzitsuenetako batzuk Ksar el-Kebir, Sidi Kacem, Sidi Slimane eta Kenitra dira, Gharb-Chrarda-Beni Hssen eskualde ohiko hiriburua. Gharb X forman planifikaturiko Marokoko trenbide-sarearen bihotzean dago eta bi lineen elkargunea Sidi Kacemen dago.
Gharb eskualdean, antzina hemen finkatu ziren zenbait tribu arabiarren izenak ezagutzen dira (Beni Hssen, Safiane, Beni Malek, Khlout, Chrarda eta Sahel), baina bere antzinako esanahi politiko eta kulturalak gaur egun ez du eraginik. XX. mendearen bigarren erdian, berbereen familia askok Marokoko eskualde menditsuetatik emigratu zuten; gaur egun, hizkuntza nagusia marokoar arabiera da.

## Ekonomia

Nekazaritza, Gharben duela 2000 urte baino gehiagotik egiten dena, gaur egun ere iturri ekonomiko nagusia da. Gharb Berberiako aletegia zen, Erromatar Inperioko zerealak hornitzeko eskualde garrantzitsua. Volubilis, Mauritania Tingitana probintzia erromatarreko bigarren hiri garrantzitsuena, Gharbetik kilometro gutxi batzuk hegoaldera zegoen. Frantziako kolono ugari finkatu ziren eskualde horretan protektoratu garaian (1912-1956), eta gaur egun Gharbeko lautada Marokoko nekazaritza-eremu garrantzitsuenetako bat da. Ia 4.000 km²-ko azalera erabilgarrian, batez ere garia, erremolatxa, arroza, ekilorea, artoa eta azukre-kanabera landatzen dira nagusiki aberatsak diren lurzoruetan. Kanabera-laboreetatik zetorren azukrea inportazio-ondasun oso ezaguna izan zen Europan Erdi Aroan. Behi-azienda ere hazten da gizentze-haztegietan, esnea eta haragia ekoizteko.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Encyclopaedia Britannica. Gharb. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Marugán y Martín, José. (1833). Descripción geográfica, física, política, estadística, literaria del reino de Portugal y los Algarbes. Madril, 191 or..
* ↑ (Frantsesez) El Blidi, Souad; Fekhaoui, Mohamed; Serghini, Amal; El Abidi, Abdellah. (2006). «Rizières de la plaine du Gharb (Maroc): qualité des eaux superficielles et profondes» Bulletin de l’Institut Scientifique: Sciences de la Vie (Rabat) (28): 55-60..
* ↑ (Ingelesez) Maghreb Arabe Presse. (2009). «Marruecos: más de 10.000 víctimas de las inundaciones en la región de Gharb recibieron asistencia» ReliefWeb.
* ↑ (Frantsesez) Camps, G.. (1998-10-01). Gharb. in: Encyclopédie berbère., 3086–3092 or. doi:10.4000/encyclopedieberbere.1917. ISSN 1015-7344..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21657008
* Multimedia: Gharb / Q21657008