OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Joseba Usabiaga

Joseba Usabiaga Amondarain (Tolosa, Gipuzkoa, 1981eko urriaren 4a) aktorea da, ETB 1eko Goenkale telesailean Tximista pertsonaia jokatzeagatik ezaguna. Hamaika urtez egon zen telesailean, 2001 tik 2011 rarte.
2008ko abenduaren 3an, Euskararen Nazioarteko Egunean, Begoña Bilbaok zuzendutako Ate joka antzezlanean antzeztu zuen Gasteizko Principal antzokian.
Goenkalek 3000 atal bete dituela eta Goenkalek izan duen cameorik aipagarrienean hartu zuen parte Iker Galartzarekin batera, Astiazaran eta Lamikiz, Erreala eta Athleticeko lehendakariekin, prentsako portada asko hartu zituelarik, Marca besteak beste, eta estatuko albistegi askotan ere bai.
2015ean bere lehen pelikula egin zuen, Pikadero, Donostiako Zinemaldian estrenatu zena, eta 2017an Handia pelikula protagonizatu zuen, 10 goya irabazi zituelarik pelikulak.
2017an Gure Zirkua martxan jarri zuen Iker Galartza eta beste kide batzuekin batera eta 2017ko irailean Tolosan estreinaldiko emankizuna eman ondoren Euskal Herriko herriz herri ibili ziren.
2021 an " el vasco " pelikula protagonizatu zuen, Eduardo Blancorekin batera.

## Lanak
### Antzerkian

* Poxpolo eta Mokolo pailazoak
* Erreleboa
* Bota patsa!
* Ate joka
* Hil arte Bizi
* NI ala Zu ?

### Telebista

* El internado: Las Cumbres (2021-orain)
* Goenkale (2001-2011)

### Zirkua

* Gure Zirkua (2017-orain)

## Zinema

* Tres 60 (2012)
* Pikadero (2015) Protagonista.
* Handia (2017) Protagonista.
* El silencio de la ciudad blanca (2019)
* Nora (2020)
* El Vasco (2022) Protagonista.
* Onbuaren itzala (2025). Protagonista

## Erreferentziak

* ↑ Joseba Usabiaga

## Kanpo estekak

* Poxpolo, Mokolo ta konpainiaren web-gune ofiziala
* (Gaztelaniaz) Joseba Usabiagaren agerpenak Youtuben.
* Datuak: Q12260768
* Multimedia: Joseba Usabiaga / Q12260768
# Filadelfia

    Artikulu hau AEBko hiriari buruzkoa da; Italiako udalerriari gaitzat duena beste hau da: «Filadelfia (Calabria)»
Filadelfia (ingelesez Philadelphia) AEBko bosgarren hiririk handiena da, New York, Los Angeles, Chicago eta Houston ondoren. Halaber, Pennsylvania estatuko hiri handiena da, bertako hiriburua Harrisburg izan arren.
2005ean hiriak 1.463.281 biztanle zituen, metropoli-guneak 5.823.233 edukita.
The City of Brotherly Love (Anai arteko maitasunaren hiria) ezizenez ere ezaguna da.

## Klima

Datu klimatikoak (Filadelfiako nazioarteko aireportua) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 23 | 26 | 31 | 35 | 36 | 39 | 40 | 41 | 39 | 36 | 29 | 23 | 41 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 5 | 7 | 12 | 18 | 23 | 28 | 31 | 30 | 26 | 19 | 13 | 7 | 18 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -4 | -3 | 1 | 7 | 12 | 18 | 21 | 20 | 16 | 9 | 4 | -1 | 8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -22 | -24 | -15 | -10 | -2 | 7 | 11 | 7 | 2 | -4 | -13 | -21 | -24 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 77 | 67 | 96 | 91 | 94 | 87 | 110 | 89 | 96 | 81 | 76 | 90 | 1054 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) | 10.6 | 9.4 | 10.5 | 11.3 | 11.1 | 9.8 | 9.9 | 8.4 | 8.7 | 8.6 | 9.3 | 10.6 | 118.3 |
| Elur egunak (≥ 0.1 in) | 4.5 | 3.7 | 1.7 | .4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | .2 | 1.9 | 12.4 |
| Eguzki orduak | 155.0 | 155.4 | 201.5 | 216.0 | 244.9 | 270.0 | 275.9 | 260.4 | 219.0 | 204.6 | 156.0 | 136.4 | 2495.1 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Historia

* 1682ko urriaren 27an fundatu zuten.
* 1701eko urriaren 25ean AEBetan sartu zen, lurralde osoko hiriburu bilakatuz.

## Herri eta hiri senidetuak

Filadelfia ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
| Abruzzo (Italia) (1997) Aix-en-Provence (Frantzia) (1999) Douala (Kamerun) (1986) | Florentzia (Italia) (1964) Frankfurt am Main (Alemania) (2015) Incheon (Hego Korea) (1983) | Kobe (Japonia) (1986) Mosul (Irak) Nizhni Novgorod (Errusia) (1992) | Salvador da Bahia (Brasil) Tel Aviv (Israel) (1966) | Tianjin (Txina) (1979) Toruń (Polonia) (1976) |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .
* ↑ http://www.nws.noaa.gov/climate/xmacis.php?wfo=phi NOAA
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 (Ingelesez) Sister Cities International. (Noiz kontsultatua: 2018-08-13).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 (Ingelesez) Citizen Diplomacy International Philadelphia. (Noiz kontsultatua: 2018-08-14).

## Kanpo estekak

* Filadelfia hiriko webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q1345
* Multimedia: Philadelphia / Q1345
# Ostiral Zuria (1916)

Ostiral Zuria (nazioarteko historiografian), Santa Luzia Beltza (italiar historiografian; italieraz: Santa Lucia nera) edo 1916ko abenduaren 13ko elur-jausien hondamena (austriar historiografian; alemanez: Lawinenkatastrophe vom 13. Dezember 1916) 1916ko abenduaren 13an gertatu zen. Lehen Mundu Gerrako italiar frontean, elur-jausi batek Marmolada mendiko kuartel austriar bat suntsitu eta 270 soldadu hil zituen. Egun berean, beste elur-jausi batzuk Italiako eta Austriako posizioetara oldartu ziren, eta 9.000 soldadu baino gehiago hil ziren. Txosten batzuen arabera, bi aldeek nahita jaurti zituzten jaurtigaiak elur-kumuluen kontra, etsaia lurperatzeko ahaleginean.
Abenduaren 13ko data Santa Luzia eguna izan zen, Italiako katoliko gehienek ospatzen duten erlijio-festa. Dolomitetako lur-jausia 1916ko asteazken batean gertatu bazen ere, gertakizunak «Ostiral Zuria» izena jaso zuen.

## Herri-kulturan

Sabaton power metal taldeak "Soldier of Heaven" abestia eskaini zien Ostiral Zuriko hildakoei

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Thompson, Mark. (2009). The White War: Life and Death on the Italian Front, 1915-1919. Londres: Faber & Faber, 204 or..
* ↑ (Ingelesez) «1916. Soldiers perish in avalanche as World War I rages» History.
* ↑ (Alemanez) Die Marmolata. I. Viena: Kaiserschützbund.
# Socueva

Socueva, Espainiako Kantabriako Arredondo udalerrian dagoen parrokia bat da. 2023ko erroldaren arabera 15 biztanle zituen (10 gizon eta 5 emakume). Herria itsas mailatik 320 metrora dago, eta Arredondo hiriburutik 2,3 kilometrora.
San Juan labar-ermita nabarmentzen da (mozarabiar estilokoa), 1985.1 urtean Interes Kulturaleko Ondasun izendatu zena.

## Ondarea

* San Joan eliza (Arredondo)
* Socuevako San Joan labar-eliza haitzuloetako eremitegia da, gaur egun abandonatua, Goi Erdi Arokoa, XIX. mendearen bigarren erdiko tokiko demografiaren ugalketarekin batera gurtzarako birgaitua. Ason Garaiko karsteko leize-sistema bati atxiki zioten. Arredondoko Udala, bere titulartasuna erreklamatzen duena.
* 1985ean Kultura Intereseko Ondasun izendatu zuten1 eta, abandonatuta zegoenez, Hispania Nostra elkartearen Arriskuan dagoen ondarearen zerrenda gorrian agertzen da.
* Datuak: Q6131152
# Oier Gorosabel

Oier Gorosabel Larrañaga (Eibar, 1972) euskalgintzako militante, espeleologo, fisioterapeuta, blogari eta hedabideetako iritzi-emailea da.
Fisioterapeuta ofizioz, "Garagoittiko Orakulua" blogeko idazlea da Gorosabel, eta beste zenbait hedabidetan ere argitaratzen ditu iritziak, adibidez Gaur8 Gara egunkariaren gehigarrian eta Info7 Irratian. ADES Espeleologia Elkarteko partaide da.
Euskal Diaspora Taldeko kidea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Gorosabel Larrañaga, Oier - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-01).
* ↑ Ades. (2017-03-15). «Armintxe: argazki berriak eta mapa topografiko eguneratua» Asteroko kronikie (Noiz kontsultatua: 2018-10-01).

## Kanpoko loturak

* Oier Gorosabelen bloga: Garagoittiko Orakulua
* Oier Gorosabelen agerpenak Info7 Irratian.
* Oier Gorosabel Twitterren: @txikillana
* Datuak: Q56834383
* Multimedia: Oier Gorosabel / Q56834383
# Javier Martón

Javier Martón Ansó (Alesbes, Nafarroa Garaia, 1999ko maiatzaren 6a) Euskal herritar futbolari profesionala da.

## Biografia

Aurrelarri moduan jokatzen du. Bere anaia Diego futbolean aritzen da ere. 2024ko abuztuaren 28an debuta egin zuen lehoi gisa, San Mamesen jokatutako lehen mailako 3.jardunaldian, Valentziaren aurkako 1-0 garaipena. 2025eko urtarrilean Albacete taldera joan zen lagatu gisa sei hilabeterako.

## Kirol ibilbidea

2024ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Peña Sport | 3. | 2016/17 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Peña Sport | Denera | Denera | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Berio | 3. | 2017/18 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 0 | 0 |
| Berio | Denera | Denera | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 0 | 0 |
| Peña Sport | 3. | 2018/19 | 26 | 16 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 26 | 16 |
| Peña Sport | Denera | Denera | 26 | 16 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 26 | 16 |
| Berio | 3. | 2019/20 | 18 | 7 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 7 |
| Berio | Denera | Denera | 18 | 7 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 7 |
| Covadonga | 2.B | 2020/21 | 24 | 9 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 9 |
| Covadonga | Denera | Denera | 24 | 9 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 9 |
| Sanse | 2. | 2021/22 | 15 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 | 0 |
| Sanse | 1.F | 2022/23 | 35 | 12 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 12 |
| Sanse | Denera | Denera | 50 | 12 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 50 | 12 |
| Mirandes | 2. | 2023/24 | 20 | 4 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 21 | 4 |
| Mirandes | Denera | Denera | 20 | 4 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 21 | 4 |
| Athletic | 1. | 2024/25 | 3 | 0 | 0 | 0 | - | - | 1 | 1 | - | - | - | - | 4 | 1 |
| Athletic | Denera | Denera | 3 | 0 | 0 | 0 | - | - | 1 | 1 | - | - | - | - | 4 | 1 |
| Albacete | 2. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Albacete | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 144 | 48 | 1 | 0 | - | - | 1 | 1 | - | - | - | - | 146 | 49 |

## Erreferentziak

* ↑ Estreinaldi hirukoitza lehoi gisa
* ↑ Javi Martonen lagapena Albacete Balompiera

## Kanpo estekak

* Profila, Athleticen webgunean
* Profila, Errealaren webgunean
* Datuak: Q107605559
# Erlantz Palacín

Erlantz Palacín Alfonso (Galdakao, Bizkaia, 2003ko otsailaren 10a) Euskal Herriko futbolaria da, Lezaman hezia.

## Biografia

Eskuin hegalean aritzen da, erdialdean edo atzealdean. 2024ko udan Athleticek lagatu gisa bidali zuen Sestao Riverrera. 2025eko urtarrilean Avilésera joan zen lagatu gisa sei hilabeterako.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3.F | 2022/23 | 17 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | 0 |
| Baskonia | Denera | Denera | 17 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | 0 |
| Bilbao Athletic | 1.F | 2022/23 | 3 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2.F | 2023/24 | 18 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 18 | 1 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 21 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 21 | 2 |
| Sestao River | 1.F | 2024/25 | 6 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 6 | 0 |
| Sestao River | Denera | Denera | 6 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 6 | 0 |
| Avilés | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Avilés | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 44 | 2 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 44 | 2 |

## Erreferentziak

* ↑ Erlantz Palacinek Sestao Riverren utzita jokatuko du
* ↑ Palacin, Real Aviles Industrial taldeari utzita

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q117217714
# Diego Basterra

Diego Basterra Berastegi (Bilbo, Bizkaia, 1883ko urriaren 20a – ib., 1959ko maiatzaren 5a) arkitektoa izan zen, Manuel Basterra arkitektoaren anaia.
Madrilen egin zituen Arkitektura ikasketak, eta 1911n jaso zuen titulua. 1918an Bizkaiko Foru Aldundiko arkitekto bilakatu zen, eta auzuneetako hainbat eskola eraiki zituen. Modu pribatuan ere lan egin zuen. 1930eko hamarkadan ezaguna egin zen eskola arrazionalistako arkitektotzat, eta haren eraikin nabarmenenen artean dago Deustuko Elejabeitia etxea.
Espainiako Gerra Zibilaren ostean, anaiaren antzera, frankistek jazarri eta espetxeratu zuten.

## Ikus, gainera

* Hiru Probintzien Pabiloia, Sevillako 1929ko Erakusketa Iberoamerikarrean.

## Kanpo estekak

* «Diego Basterra Berastegui», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* Datuak: Q43181235
# Daniel Gómez

Daniel Gómez Alcón (Alcorcón, Madril, Espainia, 1998ko uztailaren 30a) espainiar futbolaria da eta Espainiako Lehen Mailako Levante U.D.ko aurrelari-postuan jokatzen du.

## Ibilbidea

Estudiantes Alcorcónen (2003-2009) eta A. D. Alcorcón (2009-2011) trebatutako jokalaria da, 2011. urtean Real Madrilen harrobian haur-kategorian sartu zen arte. Urte batzuk geroago, aurrelaria Real Madrileko Gaztetxoen A taldean ustiatu zen, eta 32 aldiz atezaina ikusteko gai izango zen. Horri esker, 19 urtez azpikoak izango zen nazioartean, 4 aldiz, eta 3 gol jasoko zituen.
2017-18 denboraldian, Real Madrid Castilla C.F. taldeko jokalaria izanik, 23 gol jokatuko lituzke eta 4 puntu idatziko lituzke. Gaztaroa izan arren, Dani Gómezek aurredenboraldia egin zuen Real Madril C. F-rekin, Zinedine Zidaneren agindupean.
2018-19 denboraldian, 28 titulartasun izango lituzke, eta 10 gol, berriz, Bigarren Mailara igotzeko play off-aren kanporaketak egingo lituzke filial madrildarrarekin.
2020ko uztailaren 31n, Levante U.D.ra pasatu zen hurrengo bost denboraldietarako, eta erakunde granotarekin abuztuaren 26an aurkeztu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66584157
# Aser Palacios

Aser Palacios Pimienta (Bilbo, Bizkaia, 2004ko abenduaren 28) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia

Athleticen harrobian hezia. Ezker atzelari moduan aritzen da. 2024ko udan Tudelanora abiatu zen lagatu gisa. 2025eko urtarrilean Alavesek fitxatu zuen 2027rarte.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3.F | 2023/24 | 30 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 30 | 0 |
| Baskonia | Denera | Denera | 30 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 30 | 0 |
| Tudelano | 2.F | 2024/25 | 12 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 0 |
| Tudelano | Denera | Denera | 12 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 0 |
| Mini Glorias | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Mini Glorias | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 42 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 43 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ Lezamako jokalarien lagapenak
* ↑ Aser Palacios, Deportivo Alaves B-ko jokalari berria

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q126968220
# Jakes Gorosabel

Jakes Gorosabel Añorga (Donostia, Gipuzkoa, 2004ko ekainaren 29a-) euskal herritar futbolaria da. Aurrelari lanetan aritu ohi da. 2023-2024 denboraldirako Errealak fitxatu zuen. Bere anaia gaztea Gorka Gorosabel futbolaria da ere.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Berio | 2.F | 2023/24 | 30 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 30 | 5 |
| Berio | 2.F | 2024/25 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 0 |
| Berio | Denera | Denera | 32 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 5 |
| Sanse | 1.F | 2024/25 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Sanse | Denera | Denera | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Arenas | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Arenas | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 35 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 5 |

## Erreferentziak

* ↑ La Real Sociedad ficha al delantero del Antiguoko Jakes Gorosabel

## Kanpo estekak

* Fitxa
* Datuak: Q130355716
# Cécile Telerman

Cécile Telerman (Brusela, Belgika, 1965eko urtarrilaren 17a) belgikar aktore, ekoizle, gidoilari eta zuzendaria da. Ezaguna egin zen, batez ere, Tout pour plaire (2005), Les yeux jaunes des crocodiles (2014) eta Atajo al infierno (2003) lanekin.

## Lan ibilbidea

Prestakuntza juridikoarekin, Cécile Telermanek SACD (Ikus-entzunezkoen Saila) zinemaren munduan hasi zuen bere ibilbidea, CNCrako misioaren arduraduna eta Sagittaire Films produkzio eta banaketa konpainiako exekutiboa. Bere ekoizpen-enpresa propioa sortu zuen, Las films de la Greluche, 2000. urtean. 2005ean Tout pour plaire zuzentzen saiatu zen, gero Quelque chose à te dire 2009an, eta lan horrekin epaimahaiaren sari berezia irabazi zuen Alpe d'Huezeko Umorezko Nazioarteko Zinemaldian. 2015ean Publikoaren Sarirako izendatu zuten Las Yeux jaunes des crocodiles filmarengatik, Katherine Pancolen literatur arrakastatik egokitua. 49 urterekin egin zuen pelikula hori, banantze batetik atera eta alabarekin bakarrik bizi zenean.

## Filmografia

Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:
* 2005: Tout pour plaire (zuzendaritza)
* 2008: Catherine Castelen 48 hiedras par jour (aktorea)
* 2009: Quelque chose à te dire (Blame It donde Mum) (zuzendaritza, gidoia, egokitzapena)
* 2013: Jean-Paul Saloméren Je fais le muerto (gidoian kolaborazioa)
* 2015: Las Yeux jaunes des crocodiles (zuzendaritza)
* 2023: Mi langue ave chat (zuzendaritza, gidoia)

## Sariak

* 2009: epaimahaiaren sari berezia Alpe d'Huezeko Nazioarteko Umore Zinemaldian, Quelque chose à te dire lanarengatik

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Cécile Telerman | Guion, Dirección, Producción» IMDb (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ «Cécile Telerman | L'ARP Membres» www.larp.fr.
* ↑ «Cécile Telerman» IMDb.
* ↑ «Les Yeux jaunes des crocodiles: la bande-annonce» L'express.fr.
* ↑ «Le film à voir ce soir : Les Yeux jaunes des crocodiles» TVMag 2015-03-10.
* ↑ «Cécile Telerman trouve son casting pour Les yeux jaunes des crocodiles » Le Blog d'Ecran Noir» ecrannoir.fr.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Cécile Telerman» FilmAffinity (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Cécile Telerman - 17 de Enero de 1965 - Edad | Biografía | Películas | Noticias | Filmografía | Premios» Decine21 2025-01-31 (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Frantsesez) AlloCine. Cécile Telerman. (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26214521
# Micromus

Micromus Neuroptera intsektuen generoa da, Hemerobiidae familiakoa. Intsektu txiki hauek, 4 eta 10 mm artekoak, mundu osoan bizi dira.

## Ezaugarriak

Neuroptero gehienen moduan, bai larbak baita ere animalia helduak depredatzaileak dira. Batez ere akaroak, coccoideaak, psilidoak, landare-zorriak, tripsak eta lepidopteroen zein euli zurien arrautzak jaten dituzte. Hori ezagututa, hau da, espezie kaltegarriei eregin dietela, espezie bat, Micromus tasmaniae, izurriteei aurre egiteko kantitate handietan hazi egin dira Australian.

## Espezieak

Ezagutzen dira 80 espezie genero honetan baina gehiago egongo dira.

## Iruditegia

* Micromus africanus
* Micromus angulatus
* Micromus bifasciatus
* Micromus posticus
* Micromus variegatus
* Micromus posticusen larba kanpodiformea.

## Erreferentziak

* ↑ The Global Biodiversity Information Facility: GBIF Backbone Taxonomy doi:10.15468/39omei Accessed via https://www.gbif.org/species/2097002 on 2016-09-12
* ↑ http://actazool.nhmus.hu/48Suppl2/newlacev.pdf

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10584468
* Multimedia: Micromus / Q10584468
* Espezieak: Micromus
# Z hiri galdua

Z hiri sekretua Percy Fawcett topografo britainiarrak bere ustez Amazoniako ohianean zegoen indigenen hiri galdu bati eman zion izena da. Haren ustez Brasilgo Mato Grosson oso zibilizazio garatua izan zen eta haren aztarnak derrigorrez inguruan gelditu behar dira. Hipotesi hori planteatzeko Ameriketak historia zaharretan eta berak Amazonia harroan egindako azterketetan oinarritu zen. Hipotesi honek literaturan zein zineman eragina izan du.

## Historia

Fawcettek Brasilgo Liburutegi Nazionalean gordeta, 512 Eskuizkribua izeneko dokumentu bat aurkitu zuen; dokumentua ustez João da Silva Guimarães bandeirante portugaldarrak idatzia zen. Dokumentuaren arabera, 1753an, bandeirante talde batek antzinako hiri baten hondakinak aurkitu zituen. Hiri horrek arkuak, estatua bat eta hieroglifikodun tenplu bat zituen. Hiriko hondakinak xehetasun handiz deskribatu zituen, tokiaren kokapenik eman gabe.
512 Eskuizkribua Bahia estatuko sertãoan egindako miaketen ondoren idatzi zen. Fawcettek hiri hau "Z" ondoren bigarren mailako helburu bezala bilatzeko asmoa zuen. "Z" aurkitzeko espedizio bat prestatzen ari zen Lehen Mundu Gerra hasi zenean eta gobernu britainiarrak bere babesa bertan behera utzi zuen. Fawcett Britainia Handira itzuli zen eta mendebaldeko frontean zerbitzatu zuen gerran. 1920an, hiria aurkitzeko espedizio pertsonal bati ekin zion baina gaixotasun bat harrapatu zuen eta bidaia utzi egin behar izan zuen. Bost urte geroago, bigarren espedizio batean, Fawcett, bere seme Jack eta Raleigh Rimell Mato Grossoren oihanean desagertu ziren.
Ikertzaileek uste dute Fawcettek bere pentsamenduan eragina izan zezakeela indigenengandik Kuhikuguko arkeologia-guneari buruz lortutako informazioak, Xingu ibaiaren goi-ibarretik gertu. Fawcett ustez oihanean hil ondoren, Kuhikugu Mendebaldekoek aurkitu zuten, 1925ean. Gune honetan 50.000 pertsona bizi izan ziren hogei bat hiri eta herriren hondakinak daude. Ordutik, Amazonia hegoaldeko ibaien arteko inguruneetan beste lur-mugimendu handi batzuk aurkitu izanak Fawcetten teoria babesten duela onartu da.

## Z kulturan

2005ean, David Grann kazetari estatubatuarrak Fawcetten espedizio eta aurkikuntzei buruzko "The Lost City of Z" izeneko artikulu bat argitaratu zuen, The New Yorker egunkarian. 2009an izenburu bereko liburu batean garatu zuen eta, 2016an, James Gray idazle-zuzendariak Charlie Hunnam, Robert Pattinson, Tom Holland eta Sienna Miller aktoreek antzeztutako izen bereko film batera egokitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Grann, David (September 19, 2005). «The Lost City of Z». The New Yorker LXXXI (28): 56-81. ISSN 0028-792X.
* ↑ Grann, David (2009). The Lost City of Z: A Tale of Deadly Obsession in the Amazon. Doubleday. ISBN 978-0-385-51353-1.
* ↑ Jonas Gregorio de Souza (Martxoaren 27, 2018). «Pre-Columbian earth-builders settled along the entire southern rim of the Amazon». Nature.com webgunean.

## Ikus, gainera

* The Lost City of Z filma.
* El Dorado

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):"Under the Jungle" (2010) David Grann-en erreportaia The New Yorker aldizkariaren webgunean.
* (Ingelesez):512 Eskuizkribuaren ingelesezko itzulpena.
* Datuak: Q28130030