OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jacopone da Todi

Jacopone da Todi, Jacobus de Benedictis ere deitua (Todi, 1230 – Collazzone, 1306ko abenduaren 25a), italiar poeta mistikoa izan zen.
Ehun poema mistikotik gora idatzi zituen, indar handikoak eta oso bereziak. Stabat Mater dolorosa izeneko poema berak idatzi zuela uste da, baina ez da horren ziurtasunik.

## Biografia

Emaztea hil zitzaion, eta 1278an frantziskotarren ordenan sartu zen; bizitza aszetikoa izan zuen ordutik. San Frantziskoren legeak zintzo-zintzo bete behar zirela zeritzon eta Bonifazio VIII.aren eraberritzearen aurka agertu zen. Zurruntasun hori zela eta, espetxera eraman zuten eta 93 Laudi idatzi zituen bertan; oso biziak dira eta gertaera asko agertzen dituzte, garratzak, estasizkoak, eta abar.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q317267
* Multimedia: Jacopone da Todi / Q317267
# Publio Papinio Estazio

Publio Papinio Estazio (c. 45 - c. 96), latinez Publius Papinius Statius, Erromatar Inperioko latinezko olerkari bat izan zen, latinezko literaturaren zilarrezko aroan kokatzen dena.

## Lanak

* Thebaid, 12 liburukietan, Zazpiak Tebasen aurka izeneko mito grekoan oinarritutako olerki epikoa;
* Silvae, bost liburukietan, elegiak, toki ezberdinen goraipenak eta lagunei zuzenduriko olerkiak biltzen dituena;
* Achilleid, bi liburukietan eta amaitu gabea, Akilesen istorioan oinarritutako olerki epikoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q243203
* Multimedia: Statius / Q243203
# Diego Lizarrakoa

Diego Ballestero de San Cristóbal y Cruzat, ezagunago frai Diego Lizarrakoa edo Didacus Stellae (Lizarra, 1524ko apirilaren 13 – Salamanca, 1578), elizgizon frantziskotar, teologo eta idazle aszetiko nafarra zen.

## Biografia

Frantzisko Xabierkoaren loba, Okzitaniako Tolosan eta Salamancako Unibertsitatean ikasi zuen, non greziera eta hebreera menperatu zituen. Portugalen eman zituen urte asko eta Filipe II.a Espainiakoak teologo izendatu zuen. Bere Lukasen Ebanjelioaren Enarrationes Inkisizioarekin arazoak sortu zituen.

## Liburuak

* Tratado de la vida, loores y excelencias del glorioso apóstol y bienaventurado evangelista san Juan (Lisboa 1554).
* Tratado de la vanidad del mundo dividido en tres libros (Toledo, 1562).
* Cien meditaciones devotisimas del amor de Dios (Salamanca, 1576)
* Modus concionandi (Salamanca, 1576).

## Bibliografia

* (Gaztelaniaz) Bujando, Jésus M. de: Diego de Estella. Erroma: Iglesia Nat. Esp., 1971.
* (Gaztelaniaz) Sagües Azcona, Pío: Fray Diego de Estella. Madrid: Inst. F. Suarez, 1980.
* Datuak: Q325647
* Multimedia: Diego de Estella / Q325647
# Walter Savage Landor

Walter Savage Landor (Warwick, 1775eko urtarrilaren 30a - Florentzia, 1864ko irailaren 17a) ingeles olerkaria izan zen.
Rugby Schoolen eta Oxfordeko Unibertsitatean ikasi zuen. Errepublikanoa eta jakobinismoaren mireslea izan zen. Lajos Kossuth eta Giuseppe Garibaldi babestu zituen, besteak beste. 1802an Bathen kokatu zen eta han Robert Southeyren lagun egin zen. 1808an Iberiar penintsulako gerran parte hartu eta Bilbon atxilotu zuten.
1811n Joanna Thuillier suitzarrarekin ezkondu zen eta Monmouthshirera joan ziren bizitzera. Frantzia, Como, Pisa eta Pistoiatik igaro ondoren, 1821ean Florentzian kokatu ziren. 1835ean emaztearengandik banandu eta Ingalaterrara itzuli zen, baina 1853an Florentziara itzuli eta bertan hil zen.
Kritikoengandik jasotako estimua ez zen publikoarenarekin bat etorri. Bere lanik ezagunena Imaginary Conversations da, pertsonaia historikoen arteko elkarrizketa filosofikoak.

## Lanak

* The Poems of Walter Savage Landor (1793).
* Moral Epistle'.
* Gebir (1796).
* Count Julian (1812).
* Imaginary Conversations (1824-1846).
* The Citation and Examination of William Shakespeare (1834).
* Pericles and Aspasia (1836).
* The Pentameron (1837).
* Poemata et inscriptiones (1847).
* Hellenics of Walter Savage Landor (1847).
* The Last Fruit off an Old Tree (1853), Five Scenes on the martyrdom of Beatrice Cenci barne.
* Antony and Octavius: Scenes for the Study (1857).
* Dry Sticks Fagoted by W. S. Landor (1858).
* Heroic Idyls, with Additional Poems, English and Latin (1863).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q645138
* Multimedia: Walter Savage Landor / Q645138
# Cosmas Pragakoa

Cosmas Pragakoa (c. 1045-1125eko urriak 21), Bohemiako familia noble batean jaiotako erlijioso, idazle eta historialari txekiar bat izan zen. 1075 eta 1081 bitartean, Liejan ikasi zuen. Bohemiara itzuli zenean, Božetěcharekin ezkondu zen, honekin, ziur asko, kapilau izan zen seme bat izan zuelarik. 1086an, Cosmas, Pragako errazionero izendatua izan zen, posizio sozial eroso bat ziurtatzen zion eta sarri Europatik bidaiatzea ahalbidetu zion kargu bat.
Bere lanik garrantzitsuena, latinez idatzia, Chronica Boemorum da (Kronika txekiarra), eta hiru liburutan banatua dago.
* Lehena, 1119an amaitutakoa, munduaren sorrerarekin hasi eta 1038. urtearekin amaitzen da. Txekiar estatuaren sortzea deskribatzen du Bohemiako lehen eslaviarren aldetik 600. urte inguruan, eta Bohemiako erregeen ezarpena Přemysl eta bere emazte Libuše mitikoekin.
* Bigarrenak, 1038tik 1092rarte hartzen du, Břetislav I.a Bohemiakoa eta Vratislav I.a Bohemiakoaren erregealdiekin.
* Hirugarrenak, 1092tik 1125 arte hartzen du, baita Vratislav hil ondoren sortu zen gerra zibila ere. Ladislao I.a Bohemiakoaren erregealdiarekin amaitzen da, 1109 eta 1125 bitartean, azken urte honetan, Cosmas bera hil zelarik.
* Datuak: Q317916
* Multimedia: Cosmas of Prague / Q317916
# Jean Fernel

Jean François Fernel (Montdidier, Somme, Frantzia, 1497 – Paris, Frantzia, 1558ko apirilaren 26a) frantses astronomo, matematikari eta sendagilea izan zen.

## Biografia

Antzinakoen (Eratostenes) metodoak erabiliz, meridianoaren graduaren luzera zehaztu nahi izan zuen, Eguzkiaren eguerdiko garaiera neurtuz eta Paris-Amiens arteko distantzia kalkulatuz.
Bere mendeko sendagile garrantzitsuenetako bat izan zen; fisiologiari buruzko lehen monografia modernoa egin zuen (De naturali parte medicinae, 1542). Poitiersko Diana sendatu ondoren, Henrike II.aren mediku izendatu zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q741189
* Multimedia: Jean Fernel / Q741189
# Leonardo Bruni

Leonardo Bruni edo Leonardo Aretino (Arezzo, 1370eko otsailaren 1a - Florentzia, 1444ko martxoaren 9a) italiar politikari, historialari eta humanista izan zen.
Coluccio Salutati buruzagi politiko eta kulturalaren ikasle izan zen, eta Florentziako kantziler karguan jarraitu zion. Harengandik ikasi zituen gizalegezko humanismoaren ideiak. 1405etik 1414ra lau aita santuren idazkari apostolikoa izan zen.
Lehen historialari modernoa deitu izan zaio. Historia hiru etapatan banatzen lehena izan zen: Antzinatasuna, Erdi Aroa eta Aro Modernoa. Bere lanik ezagunena Historiarum Florentini populi libri XII da (Florentziako herriaren historia, 12 liburu). Zizeron, Dante eta Petrarcaren biografiak ere idatzi zituen. Historia eta filosofiako lan asko ere itzuli zituen grekotik latinera. Aristotelesen lanen itzulpenak asko zabaldu ziren.

## Lanak

* Leonardo Bruni, Laudatio florentine urbis 1403-1404 Florentziaren goraipamena.
* Leonardo Bruni, Diaologi ad Petrum Paulum Histrum, 1401 Florentzia literarioaren goraipamena (Dante, Petrarca, Boccaccio)
* Leonardo Bruni, Vita Ciceronis o Cicero novus, 1415
* Aristoteles, Ethica nicomachaea (grekoaren itzulpena), 1416-17
* Leonardo Bruni, Oratio in hypocritas, 1417
* Leonardo Bruni, De primo bello punico
* Pseudo-Aristotele, Libri oeconomici (grekoaren itzulpena), 1420-21
* Leonardo Bruni, Commentarius de bello punico, 1421 (Polibioren lanaren egokitzapena)
* Leonardo Bruni, De militia, 1421
* Leonardo Bruni, Commentarius rerum graecarum
* Leonardo Bruni, De interpretatione recta, c. 1420.
* Aristoteles, Politica (grekoaren itzulpena)
* Leonardo Bruni, Commentarius rerum suo tempore gestarum, 1475
* Leonardo Bruni, De bello italico adversus Gothos, 1442
* Leonardo Bruni, Historiae Florentini populi , 1415-1444

## Kanpo estekak

* Datuak: Q314488
* Multimedia: Leonardo Bruni / Q314488
# Alessandro Volta

Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta kontea (Como, Italia, 1745ko otsailaren 18a - 1827ko martxoaren 5a) fisikaria izan zen. Ospetsua da 1800. urtean pila asmatu zuelako, batez ere. Asmakizun hori zalantzan dago, Mesopotamian 2000 urte baino gehiago dituen tresna bat aurkitu baitute, Baghdadeko bateria deritzona. Ikerlari askoren ustez, horixe izan liteke historiako lehenengo bateria kimikoa. Persiarrek galvanoplastian erabiltzen zuten.
1774an Comoko Eggederen Eskolako irakasle zen. Metanoa bakartu zuen. Elektroforoa, kondentsadorea, eudiometroa, hidrogenozko lanpara, bere izena jarri zitzaion pila, eta beste zenbait asmakizun egin zituen. 1780an Luigi Galvanik egindako esperimentuetan igel baten giharrak bi metal piezekin ukituz elektrizitate korrontea eratzen zela frogatu zen.
1794an Voltak zenbait esperimentu egin zituen metalezko xaflak bakarrik erabiliz, eta elektrizitate korrontea sortzeko giharrik ez zela behar aurkitu zuen. Eztabaida handiak izan ziren animalien elektrizitatearen aldekoen eta metalen elektrizitatearen aldekoen artean.
Voltak 1800ean bere izeneko lehenengo pila egin zuen, zink eta kobre xaflak elkarren gainka feltrozko ehun zatiak azido sulfuriko diluituz hanpaturik tartekatuz pilatuta. Elektrizitatea pilatzeko lehenengo bateriatzat jotzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q680
* Multimedia: Alessandro Volta / Q680
# Rebecca Guarnakoa

Rebecca Guarnakoa edo Rebeca Guarnakoa XIII. eta XIV. mendeko mediku, zirujau eta unibertsitate irakaslea izan zen. Erdi Aroan ezagutzen den emakume mediku bakarrenetarikoa da. Bere bizitzari buruzko datu gehienak ez dira ezagutzen, ez jaiotza ezta heriotza data ere. Salernoko familia ezagun bateko kidea zela dakigu, baita Salernoko Medikuntza Eskolako irakasle izan zela. De Urinis, De febrius edo De embrione tratatuak idatzi zituen. De Urinis liburuak, besteak beste, gaixotasunak diagnostikatzeko gernuaren analisiak egitea gomendatzen zuen.
Salvatore de Renzik XIX. menden Salernoko medikuntzari buruz egindako ikerketan Constanza Calenda, Abella eta Merkuriaderekin batera aipatzen den lau emakume medikuetako bat izan zen. Talde honi Mulieres Salernitanae izena ematen zaio.

## Erreferentziak

* ↑ 1954-, De Martino, Giulio,. Las filósofas : las mujeres protagonistas en la historia del pensamiento. Cátedra ISBN 9788437614403. PMC 36226428..
* ↑ (Ingelesez) Walsh, James J.. (2011). Old Time Makers of Medicine. Elamedia Group LLC ISBN 9781449550929. (Noiz kontsultatua: 2018-02-12).
* ↑ Kirstin., Olsen,. (1994). Chronology of women's history. Greenwood Press ISBN 9780313288036. PMC 29636971..
* ↑ Ann., Whaley, Leigh. (2010). Women and the practice of medical care in early modern Europe, 1400-1800. Palgrave Macmillan ISBN 9780230295179. PMC 708738007..
* ↑ (Ingelesez) «Women's Medical Practice and Health Care in Medieval Europe on JSTOR» www.jstor.org (Noiz kontsultatua: 2018-02-12).
* ↑ 1964-, Oakes, Elizabeth H.,. (2007). Encyclopedia of world scientists. (Rev. ed. argitaraldia) Facts on File ISBN 9781438118826. PMC 466364697..
* Datuak: Q1088967
# Lorenzo Arrazola

Lorenzo Arrazola García (Checa, 1797ko abuztuaren 10a - Madril, 1873ko otsailaren 23a) gaztelar legelari eta politikaria izan zen.
Apaiztegian eta Valladolideko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi eta katedraduna izan zen. 1837an diputatu hautatu zuten eta Alderdi Moderatuan izan zen. Sei aldiz, ministro izendatu zuten. 1839ko urriaren 25eko Foruak Berresteko Legerako Espainiako Gorteetako eztabaidetan eta azken erabakian parte hartu zuen.
* Datuak: Q1397935
* Multimedia: Lorenzo Arrazola y García / Q1397935
# Domingo Gundisalvo

Domingo Gundisalvo (Segovia, c. 1110 – Toledo, c. 1181) espainiar filosofoa izan zen. Segoviako artxidiakonoa izan zen. Aristotelismo arabiarra Espainian eta Europan sartu zuenetako bat izan zen. Obra ugari itzuli zituen arabiarretik latinera Joan Avendehut juduaren laguntzarekin. Berak ere idatzi zituen obra batzuk, hala nola De Unitate, De immortalitate animae.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1237726
# Gerardus Mercator

Gerardus Mercator, (Rupelmonde, 1512ko martxoaren 5a - Duisburg, 1594ko abenduaren 2a) flandriar geografoa, matematikaria eta kartografoa izan zen. Karlos Habsburgokoaren agindupean aritu zen lanean. Flandesko geografia aztertu zuen, eta Lurreko eta zeruko esfera bana egin zituen. Mundu osoko mapa bat ere egin zuen, itsasgizonek erabil zezaten, berak asmatutako proiekzio sistema bat baliatuz. Atlas bat egiten hasi zen (1585), geroago bere semeak argitaratu zuena (1594).

## Biografia

Rupelmonden sortu zen, Flandrian, Gerard Kremer izenez. Mercator abizenaren latinizazioa da, garaiko ohiturei jarraiki.
1534tik aurrera matematika, astronomia eta geografia ikasteari ekin zion, Gemma Frisius matematikariaren gidaritzapean. Gaspard van der Heyden grabatugilearekin grabatuak egiten ikasi zuen, mapak egiteko. Garaiko usadioaren kontra, mapetan ageri zen letra mota xinpletu eta ttipitu zuen, mapak irakurterrazagoak izan zitezen. Frisius eta van der Heyden irakasleekin lan egin zuen munduko mapa esferiko bat sortzeko 1536an. Beranduago, bakarka, Flandriako mapa zehatz bat egiten hasi zen, hiru urteren buruan bukatu zuena (Exactissima Flandriae Descriptio).
1544an herexia leporatu zioten protestanteekin tolerante izateagatik, eta zazpi hilabetez kartzelaratu zuten. 1552an Duisburg-era joan zen, kartograbia lantoki bat ireki eta europako mapa batean lan egitera (1554an bukatu zuen, eta sei panelez osatua zen). Matematika irakasten ere aritu zen. 1564an gorteko kosmografo izendatu zuen Gillermo Cléveris dukeak.
Mapak egiteko proiekzio berri bat landu zuen, itsasketan baliagarri izango zelakoan. Horrela sortu zuen Mercator proiekzioa, 1564an.
Abraham Ortelius lehen atlas modernoa egitera bultzatu zuen, 1570ean aurkeztu zuena Theatrum Orbis Terrarum izenaz. Azken urteetan Merkator bera aritu zen atlas bat egiteko lanetan: 1585an aurkeztu zuen lehen liburukia. Bere lanaren izenburua honakoa zen: Atlas sive Cosmographicae meditationes de fabrica mvndi et fabricati figura, eta mota honetako liburuak deskribatzeko "atlas" hitza erabili zen lehen aldia da. Atlasaren liburukiak prestatzen jarraitu zuen 1594an hil zen arte.

## Ikus, gainera

* Mercator proiekzioa

## Bibliografia

* Boorstin, Daniel J. (1983): Los descubridores. Bartzelona: Crítica. ISBN 84-8432-062-6.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 185. arauaː Errenazimentuko pertsona-izenak. .

## Kanpo loturak

* (Alemanez) Mercatorren bostehuen urtemugaren webgunea.
* (Gaztelaniaz) Atlas Minor.
* (Ingelesez) Mercator proiekzioa eta benetako estatuen tamainak erkatzeko webgunea. (OSM mapak euskaraz ikus daitezke nabigatzailea euskaraz lehenetsita izanik).
* Datuak: Q6353
* Multimedia: Gerardus Mercator / Q6353
# Propertzio

Sexto Aurelio Propertzio (latinez: Sextus Aurelius Propertius; Umbria, K.a. 47 – ib., K.a. 15) poeta liriko latinoa izan zen.

## Bizitza

Jatorriz Umbria eskualdekoa zen. Aitari lurrak konfiskatu zizkioten K.a. 40. urtean gerra zibileko ordain gisa, eta horregatik K.a. 34an, artean oso gazte zela, Erromara joan behar izan zuen legeak ikastera. Zintia izeneko emagaldu batekin maitemintzeak poesiarekiko grina sortu zuen harengan eta bere lehen poema liburua argitaratzean, Kaio Zilnio Mezenasen zirkulura deitua izan zen, non Virgilio eta Ovidio ezagutu zituen.
Laurogeitamar bat poema idatzi zituen, lau Elegia liburutan banaturik, hauetatik hiru lehenak Zintiari eskainiak. Laugarrenean gai abertzaleak eta mitologikoak landu zituen, Zesar Augusto enperadorearen programari jarraituz. Eragin handia izan zuen Ovidio, Petronio eta beste zenbait idazle erromatarrengan.

## Elegiak

Elegiak izenarekin bildutako lehen liburuaren gai nagusia oinaze-amodio grinatsua da, baina hurrengo hiru liburuetan, laugarrenean batik bat, gero eta gehiago sartzen dira beste gai batzuk ere: heriotza, ametsa, adiskideak, hileta-gorazarreak...
| | Wikitekan bada UEUren liburu batetik ateratako testu zatia: Elegiak (Propertzio) |
| Liburu osoa: Latin-literaturarako sarbidea: idazleak eta idazlanak ||
| « | Nola zenezakeen, Postumo, Gala negarrez utzi eta Augustoren gerra-ikur ankerren atzetik soldadu bezala joan? Horrenbeste merezi al zuen partoak suntsitu izanaren ospeak, Gala deika eta deika zenuelarik jaramonik ez egiteko beste? Asegaitz zareten guztiok hil zaiteztela batera, zilegi bada, eta zuekin, ohantze zintzoa baino armak nahiago dituen oro! Zuk, ordea, eroa, euritakoa gainetik botata edango duzu, nekatuta, kaskoarekin, Araxiseko ura. Neskatoa, bitartean, esames hutsetan samindurik izango da ez dakizun zeure adorea zeuretzat garratzegi suerta, ez daitezen medoen geziak zure heriotzarekin josta edo burdinaz jantzitako soldadua zure urrezko zaldiarekin, ez zaitzaten kutxatxoan ekarri negar egin diezazugun, horrela itzultzen baitira leku haietan eroritakoak. | » |
| —. Testu osoa irakurtzeko Wikisourcen duzu eskuragarri |||

## Erreferentziak

* 1 2 Propertzio Lur Hiztegi Entziklopedikoa, euskara.euskadi.eus
* ↑ Bilbao Telletxea, Gidor.. (2002). Latin-literaturarako sarbidea : idazleak eta idazlanak. Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 8484380351..
* Datuak: Q8827
* Multimedia: Sextus Propertius / Q8827
# Benantzio Fortunato

San Benantzio Honorio Klemente Fortunato (latinez: Venantius Honorius Clementianus Fortunatus; Treviso, c. 530 - Poitiers, c. 600) Poitiersko apezpikua (597) eta olerkaria izan zen. Poemak (Carmina, 11 liburu), hagiografiak (Vita Radegundis, Vita Martini) eta ereserkiak (Pange lingua eta Vexilla regis) idatzi zituen.
Ez zuten inoiz kanonizatu—993raino, san Ulrich Augsburgokoara arte, ez zuten horrelakorik egiten—baina jada Erdi Aroan beneratzen zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ George, Judith W.. (1992). Venantius Fortunatus: A Latin poet in Merovingian Gaul. Oxford: Clarendon Press, 34 or..
* Datuak: Q44934
* Multimedia: Venantius Fortunatus / Q44934
# Petrus Lombardus

Petrus Lombardus (Novara, 1100 aldean - Paris, 1160ko abuztuaren 21 edo 22an) lombardiar teologoa eta Parisko apezpikua izan zen.
Reimsen eta Parisen ikasketak egin ondoren, Teologia-irakaslea izan zen Parisko Notre-Dame ikastetxean. Bere garaiko teologorik ospetsuenetako bat izan zen. 1159an Parisko apezpiku izendatu zuten. Lau liburu argitaratu zituen Sententiarum libri quattuor izenburupean; oso testu-liburu garrantzitsuak izan ziren teologiaren irakaskuntzan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Peter Lombard Britannica.com
* ↑ Andonegi, Xabier (2004): "Erdi Aroko Filosofia" in Joxe Azurmendi (Argk.): Filosofiako Gida, Bilbo, UEU. 61. or. ISBN 84-8438-048-3
* Datuak: Q315347
* Multimedia: Peter Lombard / Q315347
# Albio Tibulo

Albio Tibulo (latinez: Albius Tibullus; K.a. 55 aldean - K. o. 19) erromatar poeta izan zen. Eresia poemak landu zituen bereziki. Propertzioren eta Ovidioren laguna izan zen, eta Valerio Messalak babestu zuen. Nekazari-giroko bizimodua kantatu zuen, eta eredutzat zuen Virgiliok landuriko gaiak erabili zituen. Tibuloren obrari lotzen zaio Corpus Tibullianum, Messalak bildutako poeta-taldeak eginiko olerki-bilduma, eta dudarik ez dago Tibulok berak ondu zituela bilduma horretako lau liburuetatik lehenengo biak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109598
* Multimedia: Tibullus / Q109598
# Olaus Magnus

Olof Månsson edo Olaus Magnus (Skänninge, 1490eko urria - Erroma, 1557ko abuztuaren 1a) suediar idazle, kartografo eta apaiz katolikoa izan zen.

## Bizitza

Johannes Magnus Uppsalako apezpikuaren anaia izan zen, eta kargu erlijiosoak ere izan zituen, hala nola Uppsalako kanonjia bat eta Strängnäseko artxidiakonia bat. Gustavo I.a Suediakoa erregeak misio diplomatikoan bidali zuen Erromara Johannesen artzapezpikutza lortzeko.
Katolizismoari leial irautean eta Suediako erreforma protestantea garaile atera ondoren, Olaf eta Johann erbestean geratu ziren, eta beren ondasunen konfiskazioa jasan zuten. Erroman ezarri ziren 1537an eta Olausek bere anaiaren idazkari-lana egin zuen.
Johannes 1544an hil zen eta Paulo III.ak Olaus Uppsala artzapezpiku izendatu zuen. Aita Santuak 1545etik 1549ra bidali zuen Trentoko Kontziliora eta, ondoren, Liejako San Lanberto katedraleko kanon izendatu zuen. Sigismundo I.a Poloniakoa erregeak ere Kanon izatea eskaini zion Poznanen.
Erromako Santa Brigida monasterioan eman zuen bizitza osoa, aita santuaren pentsio batekin.

## Lana

Bere lan nagusia Historia de Gentibus Septentrionalibus (Erroma, 1555) da, folklore eta historiako lan patriotikoa, hainbat hizkuntzatara itzulia eta Europan oso ezaguna. Negu ilunen, itsas korronteen eta itsasoko piztien deskribapenek harritu egin zituzten irakurleak.
Carta marina et Descriptio septemtrionalium terrarum ac mirabilium rerum in eis contentarum, diligentissime elaborata Anno Domini 1539 Veneciis liberalitate Reverendissimi Domini Ieronimi Quirini ere idatzi zuen. Liburuak Eskandinaviako mapa zehatza du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q315804
* Multimedia: Olaus Magnus / Q315804
# Fran Miklošič

Fran Miklošič (Radomerščak, 1813ko azaroaren 20a - Viena, 1891ko martxoaren 7a) Esloveniako hizkuntzalari ezaguna izan zen.

## Biografia

Fran Miklošič Radomerščak herrian jaio zen, Austria-Hungariako Inperioan eta Grazeko Unibertsitatean filosofia eta Vienako Unibertsitatean zuzenbidea atera zituen. Bere ikasketetan zehar Jernej Kopitarren filologia esloveniarrari buruzko lanaren inguruan interesa azaldu zuen.
1844 eta 1862 artea Austriako Liburutegi Nazionalean egin zuen lan eta 1849 eta 1886 artean Vienako Unibertsitateko filologia eslaviarraren departamentuan ere aritu zen.
Bere lanek eslaviar hizkuntzaz gain beste hizkuntza batzuk ere aztertu zituzten, hala nola, errumaniera, arumaniera, albaniera, grekera eta erromaniera.
1848ko iraultzan parte hartu zuen mugimendu eslaviar nazionalaren alde.
* Datuak: Q93401
* Multimedia: Franz Miklosich / Q93401
# Garcia da Orta

Garcia da Orta (Castelo de Vide, Portugal, 1499 inguru - Goa, gaur egun India, 1568) naturalista eta sendagile portugaldarra izan zen. Portugalen, Alcalá de Henaresen eta Salamancan egin zituen Medikuntza ikasketak, eta 1534an Ekialdeko Indietara joan zen lanera. Asiako kolera aztertu zuen, eta botanikako liburuak idatzi zituen bere bidaietan egindako ikerketetan oinarrituta.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1493994
* Multimedia: Garcia de Orta / Q1493994
* Espezieak: Garcia de Orta