# Demetria Dupuy

Demetria Carlota Gastón Ganuza, ezkontzaz Demetria Dupuy, (Mues, Nafarroa Garaia, 1907ko abenduaren 22a - Bordele, Frantzia, 1968ko uztailaren 21a) nazien aurkako erresistentzian parte-hartzeagatik Ravensbrück izeneko kontzentrazio esparruan bi urtez preso egondako emakume nafarra.

## Testuingurua

1940ko abuztuaren 6tik 1945eko maiatzaren 6ra arte hainbat euskaldun deportatu zituzten Alemaniako kontzentrazio-esparruetara. Bi aldi bereiztu ohi dira: lehenengoan, 1940ko abuztutik 1942ko hasierara, 1939an Frantziako armadan sartzera behartu eta ondoren gerrako preso egin zituzten euskaldunak sartzen dira; bigarrenean, 1942ko hasieratik 1945eko maiatzera arte, Frantziaren alemaniar okupazioaren aurka borrokatu ziren erresistenteak deportatu zituzten.
Nazien kontzentrazio guneetan preso egondako emakume gutxi ezagutzen dira. Batetik, erresistentziaren alde egindako lana garaiz aitortu ez zelako eta bestetik, "nortasun faltsuak" edota ezizenak erabili zituztelako. Hori dela eta, hainbat emakume euskaldun eta nafar egon zirela uste da, baina kasu askotan haien benetako izen-abizenak argitzeke daude.

## Bizitza

Quirico Julián Gastón Martínez eta Engracia Ganuza Garay-ren alaba izan zen Demetria Carlota Gastón Ganuza. Muesen jaio bazen ere, Bordelen hazi zen aita eta neba-arrebekin batera. 1930ean, George Aristide Dupuy-rekin ezkondu eta gero, senarraren abizena hartu zuen. 1936an Demetria sukaldari aritzen zen eta ordurako, bikotearekin bi alaba zituen, Inés eta Héléne. Bordelen zuen sukaldaritza negozioa brasserie moduko bat zen, eta erresistentziak lokal hura erabili zuen informazioa elkarbanatzeko.
Demetriaren txostenaren arabera, erresistentziaren parte izan zen, eta 1942ko irailaren 1etik Front National delakoaren kide aktiboa izan zen. Gutxira, 1942ko abenduaren 5ean atxilotua izan zen eta Fort du Hâ espetxe militar zaharrean sartua, nazien eskuetan zegoena. Espetxe horretako preso gehienak lurrean lo egiten zuten, garbitasun baldintza oso eskasetan. Handik, Ravensbrück-era zihoan konboi batera eraman zuten, 1943ko apirilaren 28an, beste 220 emakumerekin batera. Lehenengo gaua, Royallieu-Compiègne izeneko igarotze gunean eman zuten.
1945eko apirilaren 5ean, Gurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordearen esku-hartzeari esker, Demetria askatua izan zen, beste 500 preso "frantsesekin" batera, presoen truke batean. Askatutakoen zerrendan Demetriak 18. zenbakia du eta ezkontzako abizena darama, Dupuy. Demetriarekin batera, Kataluniako bi emakume askatu zituzten, Roser Fluvia (274.a, Rosa Fludia) eta Laura Gallart Marqués (147.a, Laure Kerwich). Apirilaren 9an, presoen konboia Kreuzlingen-era, Suitza, heldu zen eta emakumeen egoera tamalgarria zela eta, Frantziara bideratu zituzten ahalik eta azkarren. Apirilaren 14ean Parisera heldu ziren eta, tren geltokian, Charles de Gaulle generalak ongi etorria eman zien. Lutetia Hotelean jaso zuten harrerak hainbat kritika jaso zituen, besteak beste, L’Humanité egunkariaren eskutik.

## Sariak eta aitortzak

* 1953an, Estatu Frantsesak Demetriak Resistance Interieur Française (RIF) erakundean izan zuen parte-hartzea aitortu zuen, Front National delakoaren barruan eta 2. mailako soldadu gradua eman zion, baita Deportée Resistant delakoa ere.
* 2020an Nafarroako Memoria Institutuaren “Deportación navarra a los campos nazis” proiektuaren harira egindako zerrendan agertu zen.

## Erreferentziak

* 1 2 Euskaldunen deportazioa Hirugarren Reicheko esparruetara (1940-1945). Gogora Institutua.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 García Santamaría, Ana. (2022). «Demetria Carlota Gastón Ganuza, Demetria Dupuy, una navarra en el infierno de Ravensbrück» Antzina: revista de genealogía vasca e historia local (34): 76–80. ISSN 1887-0554. (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ginés, Isabel. (2024). «Blanca Calvo Alonso: “Las deportadas españolas no tenían una tierra a la que volver, habían ganado la guerra al fascismo pero Franco seguía gobernando en España y tuvieron que empezar de cero” | NR | Periodismo alternativo» Periodismo Alternativo (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).
* 1 2 3 García Santamaría, Ana. (2023). «Mujeres resilientes: Demetria Carlota Gastón Ganuza, Jesusa Micaela del Campo Goñi, Suzanne Cazaux» Antzina: revista de genealogía vasca e historia local (35): 8–17. ISSN 1887-0554. (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).
* ↑ (Ingelesez) Duroux, Rose. (2019-12-30). «Help of neutral countries in the return to life of the Women deportees from Ravensbrück camp. The Spanish Women case» Culture & History Digital Journal 8 (2) ISSN 2253-797X. (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) PAMPLONA, DIARIO DE NOTICIAS-. (2020-05-05). «Publicado de un censo provisional de las víctimas navarras de Mauthausen» Diario de Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).

## Ikus, gainera

* Euskal herritarrak nazien kontzentrazio esparruetan

## Bibliografia

* Duroux, Rose (2019). Help of neutral countries in the return to life of the Women deportees from Ravensbrück camp. The Spanish Women case. Culture &Amp; History Digital Journal, 8(2).
* García Santamaría, Ana (2022). Demetria Carlota Gastón Ganuza, Demetria Dupuy, una navarra en el infierno de Ravensbrück. Antzina: revista de genealogía vasca e historia local, 34, (76-80).
* García Santamaría, Ana (2023). Mujeres resilientes: Demetria Carlota Gastón Ganuza, Jesusa Micaela del Campo Goñi, Suzanne Cazaux. Antzina: revista de genealogía vasca e historia local, 35, 2023, (8-17).

## Kanpo estekak

* Kontzentrazio esparru nazietara deportatutako nafarren behin-behineko zerrena (Nafarroako Gobernua)
* Demetria Gastón Ganuza - Memoria Demokratikoaren Bankua
* Datuak: Q131760772