OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Iñigo Errasti

Iñigo Errasti Arambarri (Bilbo, 1973) itzultzailea da. Euskal Filologia eta Itzulpengintza eta Interpretazioa ikasketak burutu zituen eta irakasle gisa ere aritu zen. Gaur egun, itzultzailea da lanbidez, Bizkaiko Foru Aldundian.
2005ean, Jokin Zaitegi itzulpen saria irabazi eta Harold Pinterren Maitalea eta beste antzerki-lan batzuk lana ekarri zuen euskarara.
EIZIEko Zuzendaritzako kide izan zen 2009-2015 urteetan.

## Itzulpenak

* Pinter, Harold: Maitalea eta beste antzerki lan batzuk (2006). Donostia, Elkar.
* Valentine, Jenny: Violet Park-en bidetik (2008). Irun, Alberdania.
* Díez, Jesús: Kinseyren showa (2008). Bilbo, Arteblai.
* Huston, Nancy: Jaiotze markak (2009). Irun, Alberdania.
* Shelley, Mary: Frankenstein (2013).Donostia, Igela.
* Steinbeck, John: Saguak eta gizonak (2016). Irun, Alberdania.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «NorDaNor | EIZIE» nordanor.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-11).

## Ikus, gainera

* 31 eskutik

## Kanpo estekak

* Nor da Nor euskal itzulpengintzaren datu-basea
* Iñigo Errastiren ekarpenak 31 eskutik blogean
* Iñigo Errasti Inguma datu-basean
* Datuak: Q56575640
# Koro Garmendia

Koro Garmendia Galbete (Donostia, Gipuzkoa, 1957) euskal herritar politikaria da. Filosofia eta Letretan Lizentziatua eta institutuko irakasle, Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkidea izan zen 1986-1989 legegintzaldian, Euskadiko Ezkerra alderdiarekin. Halaber, Espainiako Diputatuen Kongresuko diputatua izan zen 1989-1993 bitartean. Euskadiko Ezkerratik bereizitako Euskal Ezkerra alderdian sartu zen. Erakundea desegin zenean, EAJ alderdira sartu eta horrekin Eusko Jaurlaritzako Turismoko sailburuordea izan zen. 1995-2003 urte bitartean Donostiako Udaleko zinegotzia izan zen EAJ alderdiarekin.

## Ikus, gainera

* 31 eskutik

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16518059
* Multimedia: Koro Garmendia / Q16518059
# Estibaliz Lizaso

Estibaliz Lizaso Lopetegi (Tolosa, 1984) euskal itzultzaile, interprete, Estibaliz zuzentzaile eta idazlea da. Itzulpengintzan eta interpretazioan lizentziatua da, eta teknologia alorrean dihardu bere arlo nagusia.
Euskara, gaztelania, ingelesa eta katalana hizkuntzen arteko itzulpen- eta zuzenketa-lanak egiten ditu, bai teknologiaren arloan, bai literatura-lanen eremuan ere.
Bere ibilbidearen ezaugarrietako bat da literatura-itzulpengintzaren eremuan ere aritzen dela, ahal duen neurrian. 2014an, adibidez, Idazlea itzultzaileen lantegian ekimenean parte hartu zuen, katalanera itzuliz.
31 eskutik blogean parte hartu zuen.

## Itzulpen lanak

Bere ibilbidean zehar hainbat obra garrantzitsu itzuli ditu euskarara:
* Emakumeak, kultura eta politika (2018). Angela Davisek 1989an ingelesez idatzi zuen Women, Culture and Politics liburuaren itzulpena. Beste itzultzaile hauen laguntzarekin kin egin zuen: Fermin Zabalza, Itziar Diez de Ultzurrun, Xabier Olarra, Joxe Mari Berasategi, eta Hedoi Etxarte.
* Kristalezko giltza (2014) Dashiell Hammett-ek 1931n idatzi zuen The Glass Key liburuaren itzulpena. Xabier Olarrarekin batera itzuli zuen.
* Piztiak hil behar du (2013). Nicholas Blake-k 1938an idatzi zuen The Beast Must Die liburuaren itzulpena.
* Eserleku hutsa (2012) . J. K. Rowling 2012an bertan idatzi zuen The Casual Vacancy liburuaren itzulpena. J.K. Rowlingen kasuan, Harry Potter bilduma Iñaki Mendigurenek itzuli zuen.

## Sariak

* 2024: Etxepare – Laboral Kutxa Itzulpengintza saria irabazi zuen Uxue Alberdiren Kontrako eztarritik. Emakume bertsolarien testigantzak liburuaren katalanezko itzulpenagatik, Revers. Testimonis de dones bertsolaris izenburupean. Lanaren kalitatea goraipatu zuen sariketako epaimahaiak. Epaileek adierazu zuen itzulpen-lana zentzu guztietan aparta izan dela, hizkuntza «guztiz benetakoa» darabilela itzultzaileak, eta horri esker egiten duela bat «modu eraginkorrean» egileak jatorrizkoarekin zuen helburuarekin. Bestalde, epaimahaiak zehaztu duenez, aintzat hartu zuten Lizasok zubi-hizkuntzarik erabili ez izana itzulpenerako; alegia, zuzenean jardun izana euskaratik katalanera.».

## Erreferentziak

* 1 2 Rey Gorraiz, Uxue. (2024-10-02). «Estibaliz Lizasok irabazi du Etxepare itzulpen saria, 'Kontrako eztarritik' katalanera itzultzeagatik» Berria (Noiz kontsultatua: 2024-11-08).
* ↑ Estibaliz Lizaso Lopetegi – Alberdania. (Noiz kontsultatua: 2024-11-08).
* ↑ Pagford herri txikiko (h)istori(o)a(k) Iraitz Urkulo / Berton, 2013-02-24
* ↑ «Estibaliz Lizaso eta Pol·len edicions-ek eskuratu dute Etxepare -LABORAL Kutxa Itzulpen Saria 'Kontrako eztarritik' katalanera itzultzeagatik» www.euskadi.eus 2024-10-02 (Noiz kontsultatua: 2024-11-08).

## Ikus, gainera

* 31 eskutik

## Kanpo estekak

* Estibaliz Lizaso Lopetegi Nor da Nor datu-basean
* Datuak: Q131036265
# Ageda Otxandategi

Ageda Otxandategi Aretxabaleta (Berango 1803 - 1882) filantropo eta ongilea izan zen, Berangoko herriari oinordetza handi bat utzi ziona Simon Otxandategi nebarekin batera.
1882an hil zenean, bere herentzia eta nebarena (bi urte lehenago hila) partzuergo batek kudeatu zuen, eta Otxandategitarren nahiari jarraiki Berangon hainbat ekimen egiteko baliatu zen. Herentziaren dirua administratzeko patronatu bat sortu zen, gotzaitegia, Ikazako markesa eta Agirreko jaunak patronatuko administratzaile izendatu ziren. Herentziarekin, beste gauzen artean, udaletxea eta eskolak eraiki zituzten, elizako kanpandorrea berriztu, eta beste herri-lan batzuk egin ziren. Era berean, Berangoko mutilak soldadutzara ez joateko erabili zen dirua (salbuetsia izateko ordaindu zitekeen Espainiako Armadan), eta emakumeentzako ezkonsariak finantzeko ere bai.
Jose Maria Basterra arkitektoak diseinatutako panteoi batean daude lurperatuta Ageda eta Simon, Berangoko Santo Domingo elizaren ondoan eraiki zena 1897. urtean.

## Erreferentziak

* 1 2 Berango Gaur. (2015-11-04). «Simon eta Agueda Otxandategi Ondareko Jardunaldien protagonistak izan dira» Deia: 39..
* ↑ (Gaztelaniaz) de Icaza Zabálburu, Álvaro. (2007). Los hermanos Pedro y Domingo Aguirre Basagoiti. Primer centenario de su muerte, 1907-2007. Fundación Vizcaína Aguirre, 139 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131747056
# Simon Otxandategi

Simon Pedro Otxandategi Aretxabaleta (Berango, 1818; Bilbo 1880) arkitektoa, eta meatze eta trenbideetako enpresaria izan zen.

## Biografia

Arkitektura titulua San Fernandoko Arte Ederren Akademian lortu zuen, Madrilen, 1848an. Trenbideen sorkuntzan eta kudeaketan inplikatu zen profesionalki, lehenbizi Tutera-Bilbo trenbidean 1862an, eta gero Triano-Sestao trenbide proiektuan, 1870ean. Azken honen eraketarako Urigüen, Vildósola, Coste y Compañía enpresan bazkide bilakatu zen Otxandategi, eta enpresa honen bidez Galdames eta San Pedro Abantoko meatze batzuetan kontzesioak lortu zituzten, Bizkaiko Ezkerraldean.
Simon eta bere arreba Ageda Otxandategi Berangoko ongileak izan ziren. Ez Simonek ez Agedak ez zuten seme-alabarik izan eta horregatik, hil zirenean, bere herentzia herriari utzi zioten. Herentziaren dirua administratzeko patronatu bat sortu zen, gotzaitegia, Ikazako markesa eta Agirreko jaunak patronatuko administratzaile izendatu ziren. Herentziarekin, beste gauzen artean, udaletxea eta eskolak eraiki zituzten, elizako kanpandorrea berriztu, herri-lanak egin ziren eta berangarrentzat bekak sustatu eta soldadutzatik askatzeko ordainketa-fondo bat ezarri ere bai.
Berangon etorbide batel batek bere izena du, eta haren mutur batean, elizaren parean, monumentu bat dago Simon Otxandategiren omenezkoa, 1911an inauguratua, eta Jose Maria Basterra arkitektoak proiektatua. Arkitekto berak diseinatu zuen Otxandategitarren mausoleo edo panteoia, non Santo Domingo elizaren ondoan 1897. urtean ehortzi zituzten Simon eta bere arreba Ageda.
Herriko dantza taldeak ere Simon Otxandategiren izena du.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Fernando, Real Academia de BBAA de San. «Ochandategui Arechavaleta, Simón de» Academia Colecciones (Noiz kontsultatua: 2025-01-13).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Ochandátegui Arechavaleta, Simón Pedro - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) de Icaza Zabálburu, Álvaro. (2007). Los hermanos Pedro y Domingo Aguirre Basagoiti. Primer centenario de su muerte, 1907-2007. Fundación Vizcaína Aguirre, 139 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-13).
* ↑ Berango Gaur. (2015-11-04). «Simon eta Agueda Otxandategi Ondareko Jardunaldien protagonistak izan dira» Deia: 39..
* ↑ (Gaztelaniaz) 75 aniversario de Simon Otxandategi Dantza Taldea. Agradecimiento de ASPARBI - Asociación Parkinson Bizkaia. 2018-06-22 (Noiz kontsultatua: 2025-01-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131746533
* Multimedia: Simon Otxandategi / Q131746533
# Otxandategi (argipena)

Otxandategi izenak hainbat orrialdetara eraman gaitzake Wikipedia honetan:
Otxandategi euskal deitura da, adibidez pertsona hauena:
* Santos Angel Otxandategi (Durango 1749 - 1802), arkitektoa.
* Ageda Otxandategi (Berango 1803 - 1882), filantropoa.
* Simon Otxandategi (Berango 1818 - 1880), enpresaria. Honen omenez dute izena hauek:
** Simon Otxandategi etorbidea, Berangoko kalea.
** Simon Otxandategiri monumentua, Jose Maria Basterra arkitektoaren lana.
** Simon Otxandategi dantza taldea, Berangoko dantza taldea.
Bestalde:
# Trinitario

Trinitario edo Hirutasun Santua fraideen ordena bat da. Ordena Maltako San Joanek eta Valoisko San Felixek sortu zuten, eta Inozentzio III.ak onetsi zuen 1198an. Hasieran musulmanek kartzelaratutako kristauak askatzea zen haien egitekoa. Gurutzadetan esku hartu zuten, eta XV. mendean ordenak bere historiako hedadurarik handiena hartu zuen. 1609tik aurrera eskale bihurtu ziren aita santuaren aginduz, eta, gero, misioetan jardun zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q917518
* Multimedia: Trinitarian Order / Q917518
# Ospitalepea

Ospitalepea (Zubereraz: Ospitaleta) Zuberoako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Pettarra eskualdean kokatua, Bearnorekiko mugan.

## Geografia
### Ingurune naturala

Oloroeko uhaitzera isurtzen den erreka igarotzen da udalerritik. Haranbeltzeko basoaren zati bat ere udalerriko lurretan dago.

### Udalerri mugakideak

* Mitikile-Larrori-Mendibile eta Sohüta, mendebaldean
* Barkoxe, hegoaldean
Udalerria Bearnorekin mugakide da ekialde eta iparraldean.

## Etimologia

Erdi Aroan, bazen han bidaiarientzako ostatu bat, ugari baitziren Donejakue bidea egiten zuten erromesak. Garai hartan ostatuei ospitale zeritzen, eta hortik datorkio herriari izena.

## Auzoak

* Puyade
* Arlaze
* Bidarte
* Ospitalepea (herri-burua)

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 139 | 159 | 156 | 116 | 201 | 200 | 187 | 182 | 172 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 164 | 157 | 159 | 156 | 172 | 153 | 144 | 138 | 125 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 121 | 130 | 134 | 130 | 119 | 96 | 92 | 78 | 73 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 77 | 82 | 74 | 64 | 76 | 74 | - | - | - |
2004ko biztanleria INSEEk emandako behin-behineko datua da

## Ondasun nabarmenak

Ospitalepea ezaguna da bertan dagoen eliza erromanikoa dela-eta, XII. mendekoa, Donejakue Bidean kokatua.
Berau, Donejakue Bidean zihoazen erromesentzat eraikitako ospitale baten zatia zen, baita gaur egun zutik dirauen bakarra. Somporteko abadetxeak eraikiarazi zuen XII. mendean errukietxe hau. 1888. urtetik aurrera monumentu historiko izendaturik dago, eta gainera, UNESCOk hala erabakita, Gizateriaren ondare ere bada. Asko dira egunero bertara hurbiltzen diren bisitariak: turistak, erromesak, arte edota arkitektura zaleak...
Oso ondo kontserbaturik dagoen eliza da, arkitektura oso berezia duelarik; erromaniko nafarraren eta arkitektura bizantziarraren arteko nahasketa da. Gurutze grekoaren forma du, zeinaren erdian kanpandorre oktogonal batek kupula estaltzen duen, eragin mozarabiarra erakutsiz.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Elizari buruzkoa
* (Gaztelaniaz) Ospitalepea, Auñamendi entziklopedian
* (Frantsesez) Udalaren webgunea
* Datuak: Q133828
* Multimedia: L'Hôpital-Saint-Blaise / Q133828
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ospitalepea
# Toxikotasun

Toxikoa (grezieratik τοξικóτητ toxon, gezi muturra, eta, zabalkuntzaz, gezi muturrean jartzen den pozoia) bizidun bati emanez gero, eragin kaltegarriak dituen edozein substantzia kimiko da. Pozoien azterketa toxikologia bezala ezagutzen da.
Zabalkuntzaz, hitza metaforikoki erabil daiteke talde luze eta konplexuagoetan, familia edo gizartean adibidez, eragin toxikoak deskribatzeko.
Toxikologiaren zientzian, aztergaia, kanpo baldintza edo substantzia baten eragina eta organismo bizidunetan dituen ondorengo eraginak dira: organismoak, sistema organikoak, organo bakanak, ehunak, zelulak, unitate azpizelularrak... Toxikologiaren kontzeptu zentral bat, toxikotasuna, organismoa eta substantzia kimikoaren arteko elkarrekintza baten ondorio dela da, eta, beraz, toxikotasuna espeziea, eraginpean egondako denbora, adina, sexua, hartze bidea eta kontzentrazioaren araberakoa izango da (dosia).

## Ikus, gainera

* Ototoxiko

## Kanpo estekak

* Datuak: Q274160
# Denbora-gezi

Denbora gezia denboraren iragate norantzaren berri ematen digun kontzeptua dugu. Denbora geziak denbora iraganetik etorkizunera doala adierazteko erabiltzen da jario norantza hori aldagaitza delarik, bide batez denbora ardatza iragan aldagaitzetik hasi oraina zeharkatu eta etorkizun ezezagunera dihoa, gezi batek hasiera eta bukaera duen bezala. Kontzeptu antisimetrikoa da, hau da oraina denbora jatorria bada orainaren alde banatan portaera kontrajarriak antzeman litezke, iragana aldagaitza da eta etorkizuna berriz moldagarria.
Denbora gezi kontzeptua lau dimentsiotako espazioan ere erabilia da, kasu honetan geziak konfigurazio anitz har dezake baita bere norantza aldatu ere, hiru dimentsiotako bektorearen generalizazioa genuke, hau da hiper-bektore bat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q186559
# Ernetze

Ernetzea edo hozitzea hazi bat garatu eta landare bihurtzen duen prozesuari deritzo. Prozesu hori burutu ahal izateko, haziak baldintza egokiak behar ditu.
Ernetzeak hazia sor egoeratik ateratzen du. Haziak ez ezik, esporak ere (onddoenak, esaterako) ernamuindu daitezke.
Landare espermatofitoetan (gimnospermo eta angiospermoetan), ernalkuntzaren ondoren, obulua eraldatu eta hazi bihurtzen da. Hazia landare enbrionario txikia da, enbrioi bat bere barnean duena (baldintza egokietan landare berri bat sortuko duena). Horretaz gain, haziek ere janari erreserba bat pilatzen dute (gluzido, lipido eta proteinak) eta estalki edo tegumento bat dute, egitura osoa babesten duena.
Ernetzea ongi burutu ahal izateko, hazia toki egoki batera eramanda izan behar da, ohiko eragile barreiatzaileen bidez. Ingurune egoki batean, hazia ernamuindu egingo da.
Ingurune horrek tenperatura, ura, oxigenoa eta argi egokiak izan behar ditu.
* Tenperatura: hazi bakoitzak tenperatura zehatz bat behar du, baina orokorrean muturreko tenperaturek (hotz edo bero handia) ernetzea oztopatzen dute.
* Ura: beharrezkoa da. Ura hazian sartu eta enbrioira iristen da, sor egoeran guztiz lehortuta dagoena. Urak entzima batzuk aktibatzen ditu eta metatutako erreserbak metabolizatu daitezkeen substantziak bihurtzen ditu.
* Argia: beharrezkoa da hazi batzuentzat, baina beste batzuentzat ez.
Ernamuintzeko gaitasuna oso aldakorra da hazien artean. Batzuek sor egoeran urte luzeetan egon daitezke eta ernamuintzeko ahalmenari eusten diote. Hein handi batean metatutako erreserba edo janariekin lotuta dago ahalmen hori. Oso ohikoa ez bada ere, hainbat kasutan Egipto zaharreko hilobietan zeuden haziak ernamuindu dira ingurugiro egoki batean jarri direnean.
Bi ernetze mota daude: epigeoa eta hipogeoa. Lehenengoan kotiledoiak lurzoru gainetik hazten dira (tipula, uraza, babarruna...), eta bigarrenean kotiledoiak lurpean geratzen dira (ilarrak, zerealak, etab)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193838
* Multimedia: Germination / Q193838
# Sants

Sants, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen auzo bat da, Sants-Montjuïc barrutian. Nortasun nabarmena eta izaera herrikoia duen auzoa da, hiriko auzo bilakatu aurretik berezko udalerria izan baitzen.

## Mugak

Ipar-ekialdetik Eixample barrutiarekin mugatzen du, ipar-mendebaldetik Les Corts barrutiarekin eta hegoaldetik berriz Hospitalet de Llobregat udalerriarekin.

## Auzoa

Sants auzoa bere jatorri historikoei esker nortasun handi eta nabariko auzoa da: 1897 urterarte Bartzelonatik independiente eta hat zegoen udalerria zen, urte horretan hiriburuarekin bat egin zuelarik. Garai hartan Santsek 19.105 biztanletako errolda zuen eta nortasun industrial nabariko auzunea zen, bertan bai Katalunia nahiz Iberiar penintsula osoko ehungintzako lantegi garrantzitsuenak zeuden, esate baterako España Industrial edota Vapor Vell.
1883ko udaberrian, Sants eta Bartzelonako udalek, bien arteko akordioz, aipatutako udalerrien bateratzea burutzea erabaki zuten. Urte bat beranduago, gobernu zentralak bien arteko banaketa dekretatu zuen, bateratzea burutu zen moduaren akatsengatik. Udalak, berriz ere, Aldundiari bateratze agiri bat igorri zion, agiri hau urteetan zehar lozorroan gelditu zelarik. 1889ko martxoan, Aginte Zibilak kasua konpondu zezan eskatu zion Aldundiari, honek azkenean hiriaren interesei arrazoia eman zielarik. Kasu honi behin-behineko bultzada bat emateko asmoz Rius i Taulet buru zuen batzorde bat Madrilera joan zen. Baina txostena berriz ere geldirik jarraitu zuen.
Auzunearen kale edo ibilbide nagusia Sants errepidea da, honek Espainia plaza eta Hospitalet de Llobregat udalerria lotzen dituelarik. Bartzelonako merkatal kale nagusienetakoa da. Aipagarriak dira Sants auzunean kokatzen diren Santseko geltokia, Bartzelonako tren geltokirik handiena, bai eta Espainia Industrialaren Parkea.

## Kultura
### Jaiak

Festa Major de Sants edo Santseko Jai Nagusiak auzuneko patroi edo zaindaria den San Bartolome egunean ospatzen dira (abuztuaren 24a). Jaiak irauten duten astean zehar auzuneko hainbat kale trafikoari itxiak gelditzen dira, hauetan kalean ospatzen diren herri giroko jarduera ugari antolatzen direlarik: butifarradak, txokolatadak, musika emanaldiak, sardanak, habanerak, etab. Auzotarrek kaleak gai jakin bati buruz apaintzen dituzte. Era berean eta arrakasta handiz Jai Alternatiboa ere ospatzen da.
Núria Feliu edota Josep Carreras tenorea auzune honetako bizilagunak izan dira.

## Leku interesgarriak

* Vapor Vell (1844)
* Santseko merkatua (1903)
* Bartzelona–Sants geltokia
* Can Vies

## Ikus gainera

* Santseko Festa Nagusia

## Kanpo estekak

* El web de Sants
* Sants-Montjuïc Barrutiko webgunea
* Sants-Montjuïceko Gazteentzako Aterpetxea
* Datuak: Q2476184
* Multimedia: Sants / Q2476184
# RN 648a

RN 648$^A$ (frantsesez: route nationale 648$^A$) Baigorritik Erratzura zihoan Nafarroa Behereko errepide nazionala izan zen. Errepideak Izpegi mendatea zeharkatzen du.
1972ko erreforma eta gero, RD-949 bihurtu zen.

## Antzinako ibilbidea Baigorritik Nafarroa Garaira (D 949)

* Baigorri
* Izpegi mendatea (672 m.)
* NA-2600 → Erratzu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1507406
# Donibane Lohizuneko portua

Donibane Lohizuneko portua Lapurdiko kostaldean dagoen arrantza portua da, Donibane Lohizune eta Ziburu udalerriek partekatzen dutena. Alde bietan bi itsasargi ditu: Donibane Lohizunekoa eta Ziburukoa hurrenez hurren.

## Historia

XV. mendean euskal arrantzaleek Ternua esploratu zuten bakailao eta balearen arrantzan zenbiltzatela. Orduan Donibane Lohizunekoa portu aberats bilakatu zen. XVI. eta XVIII. mendeen artean, herria frantziar koroaren aldean borrokatzen zuten kortsarioen zulo bihurtu zen eta, jendexka etorri zenez, orduan Urruñako auzo bat besterik ez zen Ziburu edo Zubiburu jendeztatu zen. Bien artean, errekoletoen komentuaren ondoan, zubi bat eraiki zuten.
1713an, Utrechteko Itunak Ternua Bretainia Handiaren eskuetan utzi eta zoritxarreko erabaki honek eragin handia izan zuen Donibane Lohizunen. Mende horren amaierarako, balea desagerturik zegoen Bizkaiko golkoan eta itsasoak portua babesten zuen Sokoa eta Santa Bizara arteko barra desegin zuen. Arrantzaleek migratzeari ekin eta 1789ko enbata batek guztiz hondoratu zuen « La Barre » auzoa eta Urtsulatarren komentua.
XX. mendearen hasieran, Donibane Lohizune herri moderno eta langile bilakatu zen. Lurrun-itsasontziak guztiz aldatu zuten arrantza tradizionala eta Fargeot auzoan arrantzarekin loturik industria sortu zuen. Eskulangileak hegoaldetik (eta baita Bretainiatik ere) ailegatu ziren. Udaletxean gehiengo errepublikar hautatu zituzten eta gertuko kaleak izenez aldatu zituzten, Karrika Handia Gambetta karrika bilakatu zen eta Thiers eta Victor Hugo bulebarrak agertu ziren.

## Kudeaketa

Egungo itsasontziek itsas zabalean lan egiten dute: mendebaldeko Afrikako eta Ipar Amerikako kostalde atlantikoan aritzen diren arraste-ontziak nagusi dira. Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbarak portua kudeatzen du.
Groupe Olano garraio-enpresak bertan lan egiten du eta bere arrainak Frantzia osoan saltzen dituzte.

## Ondarea

Frantziako Gobernuak monumentu historiko izendatu ditu itsasontzi tradizional bi:
* Aïrosa
* Patchiku

## Erreferentziak

* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Aïrosa. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Patchiku. .

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko portuak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3398551
* Multimedia: Fishing port of Saint-Jean-de-Luz / Q3398551
# Mitsubishi A6M Zero

    Artikulu hau Zero hegazkinari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zero (argipena)».
Mitsubishi A6M Zero, Japoniar Aire Armada Inperialeko ehiza-hegazkin bat izan zen: Zero izen soilarekin ere esaten zieten. Bigarren Mundu Gerran, Pazifikoko Gerran zehar erabilia izan zen, adibidez, Pearl Harborreko erasoan japoniar ehiza-hegazkin erabiliena izan zen, bai eta ondorengo kamikazeen erasoetan ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40156
* Multimedia: Mitsubishi A6M Zero / Q40156
# Suilven

Suilven, Eskoziako gaeleraz: Sula Bheinn, Eskoziako mendi bat da. 723 metroko garaiera du.
Bere itxurari esker herrialde horretako mendi nabarmenetako bat da. Highland eskualdeko Sutherland barrutiaren eremu urrun eta ingurune basatienetako batean dagoenez, landamortu, zohikaztegi eta aintzirez inguratua dago.

## Iruditegia

| Ipar-mendebaldeko ikuspegia | Glencanisp Lodge bidezidorretik ikusia. |
| Aireko ikuspegia. | Lochinver udalerritik ikusia. |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2731464
* Multimedia: Suilven / Q2731464
# Sierra Gorda (Txile)

Sierra Gorda Txileko iparraldeko komuna bat da, Antofagasta eskualdeko Antofagasta probintzian kokatuta. 2002ko erroldan, 2.356 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Sierra Gordako udalaren webgunea.
* Datuak: Q188027
* Multimedia: Sierra Gorda (Chile) / Q188027
# Ollagüe (Txile)

Ollagüe Txileko iparraldeko komuna bat da, Antofagasta eskualdeko El Loa probintzian kokatuta. 2002ko erroldan, 318 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Ollagüeko udalaren webgunea.
* Datuak: Q51055
* Multimedia: Ollagüe, Chile / Q51055