OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nouvelles Équipes Internationales

Nouvelles Équipes internationales (NEI, euskaraz Nazioarteko Talde Berriak) Europan inspirazio demokrata kristaua zuten pertsona ospetsuen eta alderdi politikoen elkarte bat izan da, 1947an sortua.
1965ean Demokristauen Europar Batasunak (UEDC) ordezkatu zuen.

## Historia

1947ko maiatzaren 31 eta ekainaren 3a bitartean, kongresu bat antolatu zen Chaudfontainen, Paul Van Zeeland Belgikako gobernuburu ohia buru zuena, inspirazio kristau-demokratako alderdi politikoen artean. Internazional Sozialistaren eredua ez zuten gogoko, hartan alderdi kide guztiek beren herrialdeetan posizio bera izan behar dutelakoan, elkarte konfederalago bat sortzearen alde egiten zuten.
NEI taldearen estatutuak neurri batean Parisko Marceau etorbideko erbesteko Eusko Jaurlaritzaren egoitzan erredaktatu ziren, Jaurlaritza hartako jeltzaleak mugimendu demokristau europarrekin loturak egiten ari baitziren garaian.
NEI erakundearen idazkaritza Parisen ezarri zen. Egitura nazio bakoitzeko alderdi batek edo batzuek osa zezketen, edo pertsona ospetsuek, eta erbestean zeuden elkarte politikoek ere, Ekialdeko Europakoek bereziki. Bi pertsonako zuzendaritza izan zuen taldeak, presidente bat eta idazkari nagusi bat, batzorde exekutibo baten esparruan, 1953an zuzendaritza batzorde bihurtu zena.

### Lehendakaritza

Ondorengo presidenteak izan zituen NEIk:
* Robert Bichet (1947-1949);
* August De Schryver (1949-1959);
* Theo Lefèvre (1960-1965).

### Idazkaritza nagusia

Ondorengo idazkari nagusiak izan zituen taldeak:
* Jules Soyeur (1947-1949);
* Robert Bichet (1949-1955);
* Alfred Coste-Floret (1955-1960);
* Jean Seitlinger (1960-1965).

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, frantsesezko wikipediako «Nouvelles Équipes internationales» artikulutik itzulia izan da, 2024-01-28 data duen 211919052 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2024-01-28 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ Coosemans, 2014.
* ↑ (Gaztelaniaz) Sebastián, Lorenzo. (2022-01-21). «La nueva Delegación del Gobierno Vasco en París (en El Diario Vasco)» Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ Ducerf (2010)
* 1 2 3 Gehler eta Kaiser, 2004.
* ↑ Coosemans, 2014.

## Bibliografia

* Papini, Roberto. L’Internationale démocrate-chrétienne : la coopération internationale entre les partis démocrates-chrétiens de 1925 à 1986, Paris, Le Cerf, coll. « Histoire », 1988, 238 or. (ISBN 2-204-02874-6).
* Gehler, Michael; eta Kaiser, Wolfra. Christian democracy in Europe since 1945, Londres, Routledge, 2004, 260 or. (ISBN 0-7146-5662-3).
* Kosicki, Piotr H.. (2005). «Image et réalité : la mythologisation française de la Démocratie chrétienne de l’après-guerre» Chrétiens et sociétés (12): 109-128...
* Ducerf, Laurent. (2010). «Les jeunes des Nouvelles Équipes internationales, entre jeune Europe et nouvelle chrétienté» Histoire @ Politique (10): 1-14...
* Coosemans, Thierry. (2014). «Les internationales de partis» Courrier hebdomadaire du CRISP (2229-2230): 5-109..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2002699
# Oronimo

Oronimoa (grezieratik, ρος oros, 'Mendia' eta oνομα ōnoma, 'Izena') mendi bat edo erliebearen beste elementu bat izendatzeko erabiltzen den izen propioa da. Oronimia oronimoen azterketa sistematiko eta zientifikoa da, erliebearen elementuek, mendi-muinoek, nola hartzen duten izena eta nola transmititzen diren historian zehar.
Oronimiak aztertzen du orografiako izen bereziek zelako bilakaera historikoa duten, eta oronimoek zelako aldaerak izan dituzten inguruko herrialdeetan historian zehar.

## Ikus, gainera

* Onomastika

## Kanpo estekak

* Euskal Herriko mendiak (izenak, altuerak...).
* Datuak: Q1514879
# Donaghadee

Donaghadee (irlanderaz: Domhnach Daoi) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. 2011n 6.869 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2421009
* Multimedia: Donaghadee / Q2421009
# Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundea

Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundea, HABE laburturik, Eusko Jaurlaritzak kudeatutako eta hezkuntzarako lan egiten duen instituzioa da, izenean helburuak zeintzuk diren azaltzen duena: Izan ere, Euskal Autonomia Erkidegoko helduei euskara erakusten die eta hori lortzeko egiten du lan, euskaltegien sare baten bidez. Materialen sorkuntzan, eta estandar eta azterketen homologazio prozesuan ere egiten du lan.
1983an sortu zuten, eta 25 urteetako ibilbidean 107 euskaltegi, 1.500 irakasle eta langile eta 350.000 bat ikasle ibili izan dira sare osoan. EAEtik kanpo, halaber, 3.000-4.000 bat pertsona helduk euskara ikasten dute urtero.
Egoitza nagusia Donostiako Vitoria-Gasteiz kalean dauka HABEk. Baditu beste bi egoitza handi Gasteizen (Samaniego kalean) eta Bilbon (on Diego Lopez de Haro kalean).
2017-2018 ikasturtean 45.029 ikasle eta 1.343 irakasle aritu ziren lanean.

## Erreferentziak

* ↑ «Erakundearen informazioa» HABE (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ Erkizia, Joseba. (2008-11-07). «"Euskarak ezingo luke aurrera egin euskaldun berriak ez bagenitu"» HABE (Noiz kontsultatua: 2019-11-10).
* ↑ Otaño, Pedro Maria. (2013). Eskuizkribuak. Gipuzkoako Foru Aldundia ISBN SS-910-2013..
* ↑ «Euskaltegiak» habe.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ «Estatistika-datuak» habe.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).

## Ikus, gainera

* Osatuz
* AEK

## Kanpo estekak

* Haberen webgune ofiziala.
* HABE erakundea sortu zuen Eusko Jaurlaritzaren legea.
* Datuak: Q612677
# Hoolock

Hoolock Hylobatidae familiako primate hominoideo genero bat da. Bere izena egiten duten zarataren onomatopeiatik dator, ingeleraz ahozkatua: huu-lok. Siamang baino txikiagoak baina Hylobates baino handiagoak dira.

## Izendapena

Primate hauen sailkapena nahiko aldatu da azken urteoetan. Klasikoki giboi izena hartzen zuten animalia guztiak Hylobates generoan sartzen ziren, Siamang izan ezik. Ikerketa batzuen ostea generoa hiru azpigenerotan banatu zen: Nomascus, Symphalangus eta Hylobates. Ondoren lau sortu ziren, Bunopithcus azpigeneroa genero gisa onartuz. Baina Bunopithecus generoaren barruan dagoen espezie tipoa Bunopithecus sericus da, jada desagertua den espezie bat, Sichuangoa, Txinan. Hoolock generoa Bunopithecus hoolock gisa sailkatzen zen, baina ikerketek diote ez dagoela harreman esturik, beraz genero propioa sortu zen, bi azpiespezieak espeziera igoz.

## Espezieak

* Hoolock hoolock
* Hoolock leuconedys
* Hoolock tianxing

## Kanpo estekak

* Datuak: Q303166
* Multimedia: Hoolock / Q303166
* Espezieak: Hoolock
# Martin Bormann

Martin Bormann (Halberstadt, Alemania, 1900eko ekainaren 17a - Berlin, Alemania, 1945eko maiatzaren 2a) politikari nazi bat izan zen. 25 urte zituela Alderdi Nazional Sozialistako kide egin zen. SSetako jenerala izan ondoan, Rudolf Hessen lekua hartu zuen alderdi naziko kantzelaritzan (1941). Hitlerren idazkaria izan zen 1943. urtean, eta juduak eta poloniarrak ezabatzeko proiektu basatiak bultzatu zituen. Hitlerrek bere aginduen betearazle izendatu zuen. Bormann desagertu egin zen Berlinen 1945eko maiatzaren 2an. XX. mendearen hondarreko ikerketek diote bere buruaz beste egin zuela egun horretan bertan, sobietar gudariek harrapa ez zezaten. Hala ere, urte askoan munduko tokiren batean ezkutatuta zegoela uste izan zen, eta Nurenbergeko epaimahaiak hiltzera kondenatu zuen in absentia (hau da, kondenatua bertan izan gabe).
Zurrumurru batzuek zioten 1950eko eta 1960eko hamarkadetan Markina-Xemeinen (Bizkaia) ezkutuan bizi izandako nazietako bat Martin Bormann izan zitekeela. Zurrumurru horien arabera, Wilhelm Mallet arma trafikatzaileak herrian zuen txaletean bizi izan zen, txofer lanetan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Arrizabalaga Gonzalez, Jon. Alemanaren Mamua. Todos Tus Libros ISBN 978-84-09-43487-9. (Noiz kontsultatua: 2023-03-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q76367
* Multimedia: Martin Bormann / Q76367
# Izen-mailegatzaile

Izen-mailegatzaile, testaferro edo bitarteko pertsona arau-hausle batek bere nortasuna ezkutatzeko asmoz eta bereak diren ondasun edo eskubideak, irabaziak edo eragiketak beste norbaitenak balira bezala agerrarazteko erabiltzen duen pertsona da.
Beste zentzu batean, psikologia arloan, izen-mailegatzaile, inguruabarren arabera, beste pertsona batzuen papera edo nortasuna bere komenientziaren arabera hartzen duen edo aldatzen duen pertsona da; beste jarrera batekin mozorrotuz egoera edo jokabide onartezin bat estali nahi denean ere erabiltzen den terminoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Lertxundi, Anjel. (2014-05-30). «Diktadura berria» Berria (Berria) (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ Euskalterm: [Kontsulta-fitxak] [2015]
* ↑ (Gaztelaniaz) Psicología

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2141734
# Monofiletiko

Filogenian talde bat monofiletikoa da, talde horren barnean dauden bizidun guztiek, arbaso komun batengandik eboluzionatu badute eta arbaso horren ondorengo guztiak taldearen barnean baldin badaude.
Arbaso komun berrienaren ondorengo batzuk, baina ez guztiak, baldin baditu, berriz, parafiletikoa deitzen da. Eta talde taxonomiko batek bizidunak baldin baditu, baina euren artean arbaso komunik ez badago, polifiletiko esaten zaie.

## Adibidea

Uste denez, Homo generoko bizidun guztiak, Hominidae familiako amankomuneko arbaso beretik datoz. Hortaz, Homo generoa monofiletikoa da.
Beste alde batetik, Homo habilisak, Homo sapiensaren arbaso ezberdin batetatik garatu zela aurkituko balitz eta arbaso hau generoaren barnean ez balego, orduan, generoa, polifiletikoa izango litzateke. Biologoek, oro har, talde monofiletikoak nahiago dituztenetik, kasu honetan, ziur aski, generoa banatuko lukete egoera berrira egokitzeko, edo, bestela zabaldu egingo lukete, forma gehigarriak bertan sartzeko.
Azpiko kladograman ikus daiteke Hominoidea taldearen zuhaitza. Homininae talde monofiletikoa da, gizakiak, eta gorilak batzeaz gain, bere arbaso komunaren ondorengo guztiak ere biltzen dituelako. Tximino handiak bezalako taldeak parafiletikoak dira, orangutanak eta txinpantzeak biltzen dituelako, baina bere arbaso komunaren ondoren guztiak ez, gizakiak alboratuta.

## Beste erabilera batzuk

Hemen hartutako erabilera, Willi Hennigek sartu zuen, eta, kladistikaren arrakastatik, Sistematikotik, nagusi bihurtu du. Dena dela, taxonomo askorentzat, Ernst Mayr bezala eta berak, taxonomia ebolutiboa deitzen duen tradizioa, monofiletikoa, amankomuneko arbaso berriena, kladoko partaide den edozein talde da. Honek, talde polifiletikoak baztertzen ditu, baina ez parafiletikoak. Hau da monofiletiko bezala ulertzen dena ia mundu osoan, biologiako argitalpenetan 1990 arte gutxi gora-behera. Kontzeptuaren erabilera klasiko honetan, monofiletiko, talde holofiletiko zein talde parafiletikoei esaten zaie. Terminologia kladistikoan erabiltzen da, baina ez orokorrean, talde konbexoa hitza, gauza berari erreferentzia egiteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210958
* Multimedia: Monophyly / Q210958
# Parafiletiko

Filogenian talde bat parafiletikoa da, bere barnean talde horretako bizidun guztien arbaso komuna hartu arren, arbaso horren ondorengo guztiak hartzen ez baditu. Talde hauetan arbaso komunaren ondorengo batzuk ez dira kontuan hartzen. Sailkapen tradizionaletan talde parafiletiko ugari dago, hala nola, kriptogamoak, ornogabeak, arrainak edo narrastiak.
Narrastien kasuan, esate baterako, krokodilidoak genealogikoki hurbilago daude hegaztietatik beste sauropsido batzuetatik baino (anapsida, squamata eta sphenodontia). Hala ere, krokodilidoak narrastien barnean sarturik daude, aipatutako beste sauropsidoekin batera, baina hegaztiak kanpo. Beraz, Reptilia talde parafiletikoa da.

## Adibideak

Tximino handiak deitzen den taldea orangutanak, gorilak eta txinpantzeak biltzen ditu, baina euren arbaso komunaren ondorengo guztiak ez daude bertan sartuta, gizakiak ere arbaso komun berberaren parte baitira:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208755
* Multimedia: Paraphyly / Q208755
# Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo

Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo (euskaraz: "Buffaloko bufaloek gogaituriko Buffaloko bufaloek Buffaloko bufaloak gogaiten dituzte") gramatikalki zuzena den ingelesezko esaldia da. Aho-korapilo honen bitartez, nola homonimo eta homofonoek joskera zailak osatzen dituzten adierazten da. Lehendabizikoz 1972an Buffaloko Unibertsitatearen irakaslea zen William J. Rapaportek sortu zuen.

## Funtzionamendua

Esaldiak ez du puntuazio-markarik erabiltzen eta "buffalo" hitzaren hiru esanahi ditu barnean:
* h.: Buffalo hiria, New York estatuan dagoena.
* i. estatubatuar ingelesez bisonteak duen izen arrunta.
* a. "gogaitu" edo "nahasi" esan nahi duen aditza.
Horrela, bere egitura horrelakoa da:
| « | Buffalo$^h$ buffalo$^i$ Buffalo$^h$ buffalo$^i$ buffalo$^a$ buffalo$^a$ Buffalo$^h$ buffalo$^i$. | » |
"Buffalo" izena "bisons" (bisonteak) eta "buffalo" aditza "bully" bere sinonimoez aldatzen baditugu, esaldia horrela geratuko litzateke:
| « | Buffalo bisons Buffalo bisons bully bully Buffalo bisons. | » |

## Erreferentziak

* ↑ Rapaport, William J. 2006-9-22. A History of the Sentence "Buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo."

## Ikus, gainera

* 子子子子子子子子子子子子, antzeko kontzeptua, japonieraz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q690158
# Polidispertsitate-indize

Polimeroen kimikan polidispertsitate-indizeak edo polisakabanatze-indizeak adierazten du polimeroaren pisu molekularraren banaketa nolakoa den. Polidispertsitate-indizea zenbaki-pisu molekularraren (M$_w$) eta masa-pisu molekularraren (M$_n$) arteko zatidura da. Zatidura 1 baliotik zenbat eta gertuago egon orduan eta estuagoa izango da banaketa, alegia, antzeko pisu molekularreko molekulez osatuta egongo da polimero-masa. Horrelako polimeroei monodispertso esaten zaie.
Seinalatu beharra dago IUPACek ez duela polidispertsitate-indize terminoa onartzen eta horren ordez dispertsitate proposatzen du. Ondorioz, dispertsitate uniformea eta dispertsitate ez-uniformea ditugu, hurrenez hurren, monodispertso eta polidispertso adierazteko.

## Erreferentziak

* ↑ Iruin, J.J. & Elortza, J.M.. (1988). Kimika fisiko makromolekularra. Udako Euskal Unibertsitatea, 11 eta 235 or. ISBN 84-86967-01-5..
* ↑ (Ingelesez) Stepto, Robert F. T.. (2009-01-01). «Dispersity in polymer science (IUPAC Recommendations 2009)» Pure and Applied Chemistry 81 (2): 351–353. doi:10.1351/PAC-REC-08-05-02. ISSN 1365-3075. (Noiz kontsultatua: 2023-02-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1975334
# Gidoilari

Gidoilaria (Heg.), gidoigilea (Heg.), hari-idazlea edo gertakizun-egilea komikietan, irrati, zinema edo telebistarako gidoiak egiten dituen pertsona da.
Gehienetan konta-hari bat hasten dutenean asmakizuna besterik ez da, hau da, ez dute besteek eskatuta ala ordainduta idazten. Behin salduta, gidoiak spec script du izena. Batzuetan, ekoizle-etxe edo zuzendari batentzat lan egiten dute, besteek sortutako gidoiak garatuz edo hobetuz. Beste batzuetan, idazleek bere lanen gidoiak prestatzen dituzte.
Hollywooden lan egiten duten gidoilari gehienak Writers Guild of America, East sindikatuko kideak dira. Horrek 2007 eta 2008an greba egin eta zinema-industria erabat suntsitu zuen.

## AEBetako gidoilari ospetsu batzuk

* Paul Thomas Anderson.
* Raymond Chandler.
* Charles Chaplin.
* Bruce Dickinson.
* Blake Edwards.
* Nora Ephron
* William Faulkner.
* Charlie Kaufman.
* Peter Max.
* Joseph L. Mankiewicz.
* Homero Manzi.
* Ulyses Petit de Murat.
* Mario Puzo.
* Donald Ogden Stewart.
* Dalton Trumbo.
* Guy Ritchie.
* Billy Wilder.

## Erreferentziak

* ↑ «gidoilari» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2021-03-08).
* 1 2 «scénariste | frantses-euskara hiztegi elektronikoa | Nola Erran» www.nolaerran.org (Noiz kontsultatua: 2021-05-19).
* ↑ «gidoigile» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2021-03-08).
* ↑ Ibon Sarasola. (1998). «gidoi» Euskara batuaren ajeak. Alberdania, 96 or. ISBN 848866950X..
* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa
* ↑ Vince Horiuchi Writers strike to hit TV first - and hard, The Salt Lake Tribune 2007-11-04

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q28389
* Multimedia: Screenwriters / Q28389
# Papillon (filma)

Papillon 1973ko Franklin J. Schaffner zinema zuzendariaren filma da. Argumentua Henri Charrière idazlearen Papillon eleberrian oinarritua dago. Bertan Steve McQueen eta Dustin Hoffman aktoreek antzeztu zuten.
Bitxikeria gisa, filmaren lehenbiziko eszena, hain zuzen ere presoak frantziar herri bateko kaleetan barna itsasoz haratagoko espetxera eramango dituen ontzira doazenean, Euskal Herriko Hondarribia udalerriko Alde Zaharreko Kale Nagusian eta Harma Plazan, eta San Pedro kalean filmatu zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Henri Papillon Charrière (Steve McQueen) egin ez duen krimen baten ondorioz bizitza osorako espetxera zigortua izan da, eta Guyana Frantsesan bete behar du. Bertan, Louis Degà (Dustin Hoffman) presoa ezagutu du: presondegiko muturreko bizi baldintza latzak ez jasateko, ihes egitea erabaki dute.

## Aktoreak

* Steve McQueen: Henri 'Papillon' Charrière
* Dustin Hoffman: Louis Dega
* Victor Jory: Indian buruzagia
* Don Gordon: Julot
* Anthony Zerbe: Toussaint legenardunen koloniako buruzagia
* Robert Deman: André Maturette
* Woodrow Parfrey: Clusiot
* Bill Mumy: Lariot
* George Coulouris: Chatal doktorea
* Ratna Assan: Zoraima
* William Smithers: Warden Barrot
* Val Avery: Pascal
* Vic Tayback: Sarjentua

## Kanpo estekak

* "Papillon" filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q596965
* Multimedia: Papillon (film) / Q596965
# The Great Escape

The Great Escape (euskaraz, Ihesaldi Handia) 1963ko John Sturges estatubatuar zinema zuzendariaren film bat da. Bertan garai hartako izar eta aktore ospetsu ugarik antzeztu zuten: Steve McQueen, James Garner, Richard Attenborough, James Donald, Charles Bronson, Donald Pleasence, James Coburn eta David McCallum.
Elmer Bernstein musikagileak ondu zuen soinu bandarengatik ere oso ezaguna da. Bestalde, Steve McQueen aktorearen pertsonaia lotsagabe eta ausartak Alemaniako landan zehar motoz egindako ihes eszena ikusgarriak ere ospetsuak bilakatu ziren.

## Argumentua

1944, Bigarren Mundu Gerra, naziek 400 preso britainiar, estatubatuar, kanadar, australiar eta zeelandaberritar Alemaniako kontzentrazio-esparru batean sartu berri dituzte: preso horien guztien artean, iheslari, ipurtarin eta erreboltarienak dira, hots, sagar ustel guztiak. Beraz, naziek Von Luger kolonelaren zuzendaritzapean dauden zaindari bereziek segurtasun goreneko kontzentrazio-esparru horretan barneratzea erabaki dute.
Baina berehala presoak isilpeko ihesaldi bat antolatzen hasi dira; bitartean, naziak hura nola edo hala zapuzten saiatu dira.

## Aktoreak

* Steve McQueen: Virgil Hilts kapitaina
* James Garner: Bob Hendley kapitaina
* Richard Attenborough: Roger Bartlett komandantea
* James Donald: Ramsey kolonela
* Hannes Messemer: Von Luger kolonela
* James Coburn: Louis Sedgwick
* Charles Bronson: Daniel Wellinski tenientea
* Donald Pleasence: Colin Blythe
* David McCallum: Eric Ashley-Pitt komandantea
* Gordon Jackson: Sandy MacDonald
* Nigel Stock: Denis Cavendishn tenientea
* John Leyton: William Dickes kapitaina
* Angus Lennie: Archibald Ives
* Robert Graf: Werner
* Jud Taylor: Goff
* Hans Reiser: Herr Kuhn, SS
* Harry Riebauer: Strachwitz
* William Russell: Sorren
* Robert Freitag: Posen kapitaina
* Ulrich Beiger: Preissen (Gestapo)
* George Mikell: Dietrich, SS tenientea
* Lawrence Montaigne: Haynes
* Robert Desmond: Griff
* Til Kiwe: Frick
* Heinz Weiss: Kramer
* Tom Adams: Dai Nimmo
* Karl-Otto Alberty: Steinach, SSko ofiziala

## Ikus gainera

* The Great Escape (soinu banda)

## Kanpo estekak

* The Great Escape filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* The Great Escape filmaren iragarkiaren bideoa ikusgai (Ingelesez)
* Photos of the filming
* Datuak: Q110354
* Multimedia: The Great Escape (film) / Q110354
# 1467
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 1a – Sigismundo I.a Poloniakoa, Poloniako erregea (h. 1548).
* Urtarrilaren 26a – Guillaume Budé, frantziar filosofo, jakintsu eta humanista (h. 1540).
* María Cabrera, dantzari, amazona eta akrobata, ezagutzen den Espainiako ijito zaharrentzat joa (h. 1527).
* Alonso Carrillo Peraltakoa, nafar noblea, Faltzesko I. markesa (h. 1533).

## Heriotzak

* Otsailaren 21a – Piero Raimondo Zacosta, Jerusalemgo San Joan Ordenaren 38. Maisu handia (j. 1404).
* Ekainaren 15a – Filipe III.a Borgoinakoa, Borgoinako dukea (j. 1396).
* Maria Foixkoa, Nafarroako infanta eta Frantziako noblea (j. 1452).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6561
* Multimedia: 1467 / Q6561
# Akridina laranja

Akridina laranja edo N,N,N',N'-tetrametilakridina konposatu organiko heterozikliko aromatikoa da, C$_{17}$H$_{19}$N$_3$ formula duena, akridinen familiakoa. Solido da.
Azido nukleikoen koloratzaile kationiko selektiboa da eta zelula-zikloa aztertzeko oso egokia da, DNArekin eta RNArekin erlazionatzen baita. DNAri lotuta dagoenean, akridina laranja fluoreszeinaren antzekoa da espektro aldetik; 502 nm-ko eszitazio-maximoa du, eta 525 nm-ko emisioa (berdean). RNAri lotuta dagoenean, eszitazio maximoa 460 nm-ra lerratzen da (urdinean), eta igorpen maximoa 650 nm-ra (gorrian). Beraz, koloratzaile horrek berdez tindatzen ditu zatiketa aktiboko fasean dauden zeluletan (DNA asko), eta laranjaz atsedenean daudenetan (RNA eta proteina asko).

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Acridine Orange» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ Hatam, Gholamreza et als. (2019). Lipophilic tracer Dil and fluorescence labeling of acridine orange used for Leishmania major tracing in the fibroblast cells. Helion, Volume 5, Issue 12.
* Datuak: Q342717
* Multimedia: Acridine orange / Q342717
# Proflabina

Proflabina edo 3,6-diaminoakridina konposatu organiko heterozikliko aromatikoa da, C$_{13}$H$_{11}$N$_3$ formula duena, akridinen familiakoa. Solido kristalino horia eta higroskopikoa da. Disolbagarria da uretan eta alkoholetan, baina etil eterretan eta bentzenotan ez.
Abiadura txiko bakterioestatikoa da, efektiboa dena ia bakterio gram-positibo gehienen aurka, baina esporen kontra eraginkortasunik ez du. Profglabina eta bere gatzak antiseptiko gisa usatzen da larruazaleko hainbat arazo tratatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Proflavine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ «Proflavine - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* Datuak: Q420454
* Multimedia: Proflavine / Q420454