# Maiatzaren 17

Maiatzaren 17a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hogeita hamazazpigarren eguna da, 138garrena bisurteetan. 228 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Pascual Madoz Jaiotza: Iruñea, 1806 eta 1806 Heriotza: Genova, 1870eko abenduaren 11 Iñigo Martínez Jaiotza: Ondarroa, 1991 Mikel Olano Jaiotza: Tolosa, 1980 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Ruhola Khomeini Jaiotza: Khomein $^{(en)}$ , 1900 eta 1902 Heriotza: Teheran, 1989ko ekainaren 3a Dennis Hopper Jaiotza: Dodge City, 1936 Heriotza: Venice, 2010eko maiatzaren 29a Erik Satie Jaiotza: Honfleur, 1866 Heriotza: Arcueil eta Paris, 1925eko uztailaren 1a Edward Jenner Jaiotza: Berkeley, 1749 Heriotza: Berkeley, 1823ko urtarrilaren 26a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian Manuel Allendesalazar Jaiotza: Gernika-Lumo, 1856ko abuztuaren 24a Heriotza: Madril, 1923 Manuel Anatol Jaiotza: Irun, 1903ko maiatzaren 8a Heriotza: , 1990 Joan Mari Irigoien Jaiotza: Altza, 1948ko irailaren 30a Heriotza: Donostia, 2023 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Donna Summer Jaiotza: Boston, 1948ko abenduaren 31 Heriotza: Naples, 2012 Niccolò Paganini Jaiotza: Genova, 1782ko urriaren 27a Heriotza: Niza, 1840 Talleyrand Jaiotza: Paris, 1754ko otsailaren 2a eta 1754ko otsailaren 13a Heriotza: Paris, 1839 Vangelis Jaiotza: Agria $^{(en)}$ , 1943ko martxoaren 29a Heriotza: Parisko 15. barrutia, 2022 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
* Gertaerak
* Igokundea. Homofobiaren, Transfobiaren eta Bifobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna.
* Edurne Pasaban
* 1837 - Irungo gudua jazo zen.
* 1863 - Rosalia de Castro idazle galiziarrak Cantares Galegos argitaratu zuen. Horren karira, Galiziar Letren Eguna ospatzen da.
* 1905 - Norvegiak independentzia lortu zuen, Suediatik bereiziz.
* 1940 - Bigarren Mundu Gerra: Alemaniak Brusela okupatu zuen.
* 1959 - Kubako Iraultza: Gobernu iraultzaileak Nekazal Erreformaren Legea onartu zuen.
* 1980 - Peruko Alderdi Komunistak (Sendero Luminoso bezala ezagutua) bere lehen eraso armatua burutu zuen Ayacuchon.
* 1981 - Munduko Osasun Erakundeak homosexualitatea gaixotasun psikikoen zerrendatik atera zuen.
* 2010 - Edurne Pasaban tolosarrak (irudian) falta zitzaion azken zortzimilakoa igo zuen, Shisha Pangma (8.046 m.), Txinan.
* + Gertaera gehiago...
* Egutegia
* Txantiloi:Maiatz2025
* Aurreko eta hurrengo urteetan
* 2022: Asteartea
* 2023: Asteazkena
* 2024: Ostirala
* 2026: Igandea
* 2027: Astelehena
* 2028: Asteazkena
* Izendegia
* Santutegia:
* Giulia Salzano, Paskual Baylon, Restituta
* Seaska egutegia:
* Dunize/Dunixe eta Neike.

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 1837 – Irungo gudua jazo zen.
* 1979 – ETAk Antonio Perez Garcia taberna bateko jabea hil zuen Lemoan.
* 2008 –
** Iñaki Arriola, Eibarko alkatea, Gipuzkoako PSE-EEko idazkari nagusia aukeratu zuten botoen %98,31arekin. Miguel Buenen lekua hartu zuen.
** Imanol Murua 1985tik 1991ra Gipuzkoako Ahaldun Nagusi izandakoa hil zen.
* 2010 – Edurne Pasaban tolosarrak falta zitzaion azken zortzimilakoa igo zuen, Shisha Pangma (8.046 m.), Txinan.

### Mundua

* 1990 – Munduko Osasun Erakundeak homosexualitatea psikiatria-nahasmenduen zerrendatik ezabatu zuen. Maiatzaren 17an homofobia, transfobia, bifobia eta beste antzeko fobien kontrako Nazioarteko Eguna ospatzen da.

## Kirolak
### Euskal Herria

* 2009 – Itxako emakumezko eskubaloi taldeak EHF kopa irabazi zuen.
* 2010 – Edurne Pasabanek hamalaugarren zortzimilakoa (Shisha Pangma) lortu zuen.
* 2018ko Durango-Durango Emakumeen Saria: Anna van der Breggen herbeherearra irabazle.

### Mundua

* 2006 – Txapeldunen Ligako finala Arsenal F.C. eta F.C. Barcelona taldeen artean jokatu zen. F.C. Barcelona kataluniar taldeak irabazi zuelarik.

## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1780 – Pascual Urdapilleta, bizkaitar militarra eta arkitektoa, Paraguain (h. 1856).
* 1790 – Jean Pierre Darrigol, lapurtar apaiz katoliko eta idazlea (h. 1829).
* 1806 – Pascual Madoz, nafar politikaria eta idazlea (h. 1870).
* 1893 – Tomás Pero-Sanz, bizkaitar politikaria eta Bilboko alkatea (h. 1959).
* 1906 – Juan Pablo Lojendio, gipuzkoar noble eta diplomazialaria (h. 1973).
* 1911 –
** Eduardo Hernández Asiain, kubatar jatorriko nafar biolin-jotzailea, Habanan (h. 2010).
** Maurice Zelhai, baxenafar errugbilaria (h. 1980).
* 1914 – Pío Iraizoz Francés, nafar apaiz, organo-jotzaile, koru-zuzendari eta musikagilea (h. 1991).
* 1919 – Jose Maria Kerexeta, gipuzkoar futbolaria (h. 1989).
* 1947 – Elvira Kortajarena, gipuzkoar politikaria.
* 1958 - Begoña Etayo Ereña, bizkaitar irakasle eta ekintzaile feminista.
* 1964 – Garbiñe Abasolo, bizkaitar modelo-ohia eta enpresaburua.
* 1966 –
** Luis Fernando Dadie, gipuzkoar futbolari ohia.
** Esteban Pérez Esquivel, argentinar musikaria eta luthierra.
** Jesús María Visitacion Villan, gipuzkoar paralinpiar futbolari ohia.
* 1967 – Isabel Sola, nafar birologoa
* 1969 – Andoni Aldekoa, bizkaitar kazetaria, EITBko zuzendaria.
* 1970 – Iñaki Elizalde, nafar zinema zuzendari eta gidoigilea.
* 1977 – Iker Galartza, gipukoar aktorea eta gidoigilea.
* 1980 – Mikel Alonso, gipuzkoar futbolaria.
* 1981 – Beñat Albizuri, bizkaitar txirrindularia.
* 1982 – Sheila Alaña, bizkaitar saskibaloi-jokalari ohia.
* 1988 –
** Adrian Crowley, gipuzkoar eskubaloi jokalaria.
** Adrián Legasa, bizkaitar txirrindulari ohia.
* 1990 –
** Jon Gomez, bizkaitar musikaria eta telebista aurkezlea.
** Juan Peralta, nafar txirrindularia.
* 1991 – Iñigo Martinez, bizkaitar futbolaria.
* 1992 – Koldo Berasaluze, bizkaitar futbolaria.
* 1995 – Irene Loizate, bizkaitar duatleta eta txirrindularia.
* 1997 – Oier Sarriegi, gipuzkoar futbolaria.

### Mundua

* 1155 – Jien, Japoniako fraide budista, historialari eta poeta (h. 1225).
* 1504 – Pio V.a, Aita santua (h. 1572).
* 1587 – Esaias van de Velde, herbeheretar margolaria (h. 1630).
* 1663 – Rosine Elisabeth Menthe, Rodolfo Augusto Brunswick-Wolfenbüttelekoaren emazte morganatikoa (h. 1701).
* 1749 – Edward Jenner, ingeles medikua, immunologiaren aitatzat hartua (h. 1823).
* 1768 –
** Karolina Brunswickekoa, Britainia Handiko erresumako erregina ezkontidea (h. 1821).
** Henry Paget (Angleseyko I. markesa), britainiar militar eta politikaria (h. 1854).
* 1833 – Manuel Murguía, galiziar idazle eta historialaria (h. 1923).
* 1836 – Norman Lockyer, ingeles zientzialari eta astronomoa, helioaren aurkitzailea (h. 1920).
* 1842 – August Thyssen, alemaniar enpresaburua (h. 1926).
* 1845 –
** Pedro Lira, txiletar margolari eta arte kritikaria (h. 1912).
** Jacint Verdaguer, kataluniar idazlea (h. 1902).
* 1858 – Mary Adela Blagg, britainiar astronomoa, Ilargiko izendegiaren egilea (h. 1944).
* 1861 – Maxime Maufra, frantziar margolari, grabatzaile eta litografoa (h. 1918).
* 1866 – Erik Satie, frantziar musikagilea (h. 1925).
* 1873 –
** Henri Barbusse, frantziar idazlea eta kazetaria (h. 1935).
** Dorothy Richardson, britainiar eleberrigilea (h. 1957).
* 1877 – Juana Borrero, kubatar poeta eta margolaria (h. 1896).
* 1886 –
** Alfontso XIII.a Espainiakoa, Espainiako erregea (h. 1941).
** Teodora Zuloaga, espainiar zeramikaria (h. 1976).
* 1889 – Alfonso Reyes, mexikar diplomatikoa, idazlea eta literatura-kritikaria (h. 1959).
* 1897 – Odd Hassel, norvegiar kimikaria, 1969ko Kimikako Nobel Saria (h. 1981).
* 1899 –
** Anita Conti, frantziar esploratzaile eta argazkilaria, Frantziako lehen emakume ozeanografoa.
** Carmen de Icaza, espainiar kazetari eta idazlea (h. 1979).
** Henry Habberley Price, galestar filosofoa (h. 1984).
* 1904 – Jean Gabin, frantziar antzezlea (h. 1976).
* 1908 – Antonio Pesenti, Il gatto di Zogno, italiar txirrindularia (h. 1968).
* 1909 – Giulio Carlo Argan, italiar artearen eta arkitekturaren historiako kritikaria (h. 1992).
* 1911 –
** Antonio Tovar, espainiar filologoa, hizkuntzalaria eta historialaria (h. 1985).
** Maureen O'Sullivan, irlandar aktorea (h. 1998).
* 1912 – Mary Kenner, estatubatuar asmatzailea (h. 2006).
* 1917 – Radomir Putnik, serbiar jenarala (h. 1917).
* 1918 – Birgit Nilsson, suediar sopranoa (h. 2005).
* 1924 – Gabriel Bacquier, frantziar opera abeslaria, baritonoa (h. 2020).
* 1929 – Jean-Denis Bredin, frantziar abokatu eta idazlea (h. 2021).
* 1933 – Jean Vautrin, frantziar zinemagilea eta idazlea (h. 2015).
* 1935 – Rafael Canogar, espainiar margolari eta eskultorea.
* 1936 –
** Philippe Boesmans, belgikar musikagilea (h. 2022).
** Lars Gustafsson, suediar eleberrigile eta olerkaria (h. 2016).
** Dennis Hopper, estatubatuar aktore eta ekoizlea (h. 2010).
* 1938 – Paolo Bortoluzzi, italiar dantzaria (h. 1993).
* 1940 – Miguel Bonasso, argentinar idazle, kazetari eta politikaria.
* 1943 – Sirajuddin Perliskoa, Perlisko raja eta Malaysiako erregea.
* 1945 – Jorge Maria Ribero-Meneses, espainiar filologo eta idazlea.
* 1947 – Carlos Romeu, kataluniar idazle, historialari eta umorista grafikoa (h. 2021).
* 1948 –
** Dick Gaughan, eskoziar folk kantautore eta abeslaria.
** Horst Köppel, alemaniar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1949 – Aletta Bezuidenhout, kenyar-hegoafrikar aktore, zinemagile eta antzerkigilea (h. 2024).
* 1950 – Janez Drnovšek, Esloveniako presidentea (h. 2008).
* 1952 –
** Josep Lluís Carod-Rovira, ERCko kataluniar politikaria.
** Domingos Raposo, irakaslea eta Mirandes hizkuntzan espezialista.
* 1954 – Patsy Reddy, Zeelanda Berriko gobernadore nagusia.
* 1955 – Bill Paxton, estatubatuar zinema eta telebistako aktore eta zuzendaria (h. 2017).
* 1956 –
** Sugar Ray Leonard, estatubatuar boxeolaria.
** Bob Saget, estatubatuar aktorea (h. 2022).
* 1958 – Paul Di'Anno, britainiar rock abeslaria, Iron Maiden taldeko kidea (h. 2024).
* 1960 – Makoto Sugiyama, japoniar futbolari ohia.
* 1961 – Enya, irlandar abeslaria.
* 1962 –
** Ferenc Krausz, hungariar austriar fisikaria, 2023ko Fisikako Nobel Saria.
** Rosalind Picard, estatubatuar informatika-ingeniaria, MITeko Media Lab-en konputazio afektiboko Ikerketa Taldearen sortzailea eta zuzendaria.
* 1967 – Joseph Acaba, estatubatuar irakasle, hidrogeologo eta NASAko astronauta.
* 1969 – Joan Llaneras Roselló, pistako espainiar txirrindulari ohia.
* 1970 – Giovanna Trillini, florete modalitateko italiar eskrimalaria.
* 1971 – Maxima Zorreguieta, Herbehereetako erregina ezkontidea.
* 1973 – Sasha Alexander, estatubatuar aktorea.
* 1974 –
** Andrea Corr, The Corrs taldeko irlandar abeslaria.
** Tamara Rojo, espainiar dantzari eta ballet zuzendaria.
* 1976 –
** Rochelle Aytes, estatubatuar aktorea, ahots-aktorea eta modeloa.
** Endry Cardeño, kolonbiar emakumezko aktore transgeneroa.
** Mayte Martínez, espainiar atleta ohia, 800 metrotan aditua.
* 1977 – Pablo Prigioni, argentinar-italiar saskibaloi jokalaria.
* 1980 – Erica Quinn Jennings, irlandar jatorriko lituaniar abeslaria.
* 1981 – Laura Hojman, espainiar dokumentalista, gidoilaria, produktorea eta film-zuzendaria.
* 1982 –
** Vjosa Osmani, Kosovoko presidentea.
** Tony Parker, frantziar saskibaloi jokalari ohia, NBAren final bateko MVP izaten lehenengo europarra.
* 1983 – Masahiro Okamoto, japoniar futbolaria.
* 1984 – Passenger, ingeles folk-rock abeslari eta konpositorea.
* 1985 – Greg Van Avermaet, belgikar txirrindularia.
* 1987 – Edvald Boasson Hagen, norvegiar txirrindularia.
* 1988 –
** Mónica Ojeda, ekuadortar idazlea.
** Nikki Reed, estatubatuar aktore, gidoigile, abeslari eta modeloa.
** Koki Yonekura, japoniar futbolaria.
* 1989 –
** Yuri Kawamura, japoniar futbolaria.
** Thalita Zampirolli, brasildar enpresaburu, modelo eta aktore transgeneroa.
* 1990 – Ján Kuciak, eslovakiar ikerketa-kazetaria (h. 2018).
* 1994 –
** Devin Thomas, estatubatuar saskibaloi jokalaria.
** Ahmed Yasser, qatartar futbolaria.
* 1995 – May Simón Lifschitz, argentinar-daniar aktorea eta modeloa.
* 1998 – Patri Guijarro, espainiar futbolaria.
* 2002 - Léon Marchand, frantziar igerilaria, tximeleta eta misto estiloetan aditua.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1823 – Joan Batista Agirre, nafar idazlea (j. 1742).
* 1923 – Manuel Allendesalazar, bizkaitar ingeniaria eta politikaria, Madrilen (j. 1856).
* 1937 – Remigio Gandasegi, euskal artzapezpikua, Valladoliden (j. 1871).
* 1952 – Eulojio Bengoa, bizkaitar idazle eta misiolaria (j. 1873).
* 1979 – Ximon Ibarra, Zubikoa, nafar bertsolaria (j. 1905).
* 1990 – Manuel Anatol, gipuzkoar futbolaria (j. 1903).
* 1999 – Jose Ignazio Urbieta, gipuzkoar futbolaria, dekoratzailea eta erraldoien zein buruhandien fabrikatzailea (j. 1915).
* 2004 – Antonio Segura, bizkaitar botanikaria, Sorian (j. 1921).
* 2007 – Oihana Alkorta, gipuzkoar musikari eta abeslaria (j. 1977).
* 2008 – Imanol Murua Arregi, euskal idazlea, irakaslea, kazetaria eta politikaria (j. 1935).
* 2023 – Joan Mari Irigoien, euskal idazlea (j. 1948).

### Mundua

* 1395 – Maria I.a Hungariakoa, Hungariako eta Kroaziako erregina (j. 1371).
* 1510 – Sandro Botticelli, italiar margolaria (j. 1445).
* 1558 – Francisco de Sá de Miranda, portugaldar idazlea (j. 1481).
* 1606 – Dmitri I.a Errusiakoa Faltsua, Errusiako tsarra (j. 1582).
* 1625 – Francisco Gómez de Sandoval y Rojas, Lermako lehen dukea, espainiar politikaria eta estatu gizona.
* 1635 – Domenico Tintoretto, italiar margolaria (j. 1560).
* 1727 – Katalina I.a Errusiakoa, Errusiako enperatriza (j. 1684).
* 1765 – Alexis Clairaut, frantziar matematikaria (j. 1713).
* 1797 – Michel-Jean Sedaine, frantziar dramagilea (j. 1719).
* 1802 – Sofia Antonieta Brunswick-Wolfenbüttelekoa, alemaniar dukesa (j. 1724).
* 1822 – Armand Emmanuel du Plessis de Chinon, frantziar militar eta politikaria (j. 1766).
* 1829 – John Jay, estatubatuar politikari, epaile eta diplomazialaria (j. 1745).
* 1838 – Charles Maurice de Talleyrand-Périgord, Frantziako 1. lehen ministroa (j. 1754).
* 1870 – Radhanath Sikdar, bengaliar matematikaria (j. 1813).
* 1875 – John C. Breckinridge, Ameriketako Estatu Batuetako 14. presidenteordea (j. 1821).
* 1880 –
** Christen Andreas Fonnesbech, Danimarkako lehen ministroa (j. 1817).
** Ferenc Ribáry, hungariar historialaria, idazlea eta unibertsitateko irakaslea (j. 1827).
* 1886 – John Deere, estatubatuar asmatzailea eta Deere & Company enpresaren sortzailea (j. 1804).
* 1891 – Gina Ranjičić, ezagutzera eman den lehenengo poeta eta idazle ijitoa.
* 1892 – Pedro Goyena, argentinar abokatu, idazle eta politikaria (j. 1843).
* 1931 – Arminda Figueira Sousa, portugaldar poeta (j. 1888).
* 1935 – Paul Dukas, frantziar musikagilea (j. 1865).
* 1936 – Panagis Tsaldaris, Greziako lehen ministroa (j. 1868).
* 1944 – Milena Jesenská, txekiar idazle, kazetari eta itzultzailea (h. 1896).
* 1947 – George Forbes, Zeelanda Berriko lehen ministroa (j. 1869).
* 1960 – Jules Supervielle, uruguaiar frantziar olerkaria (j. 1884).
* 1982 – Peter Boardman, britainiar mendizalea eta idazlea (j. 1950).
* 1987 – Gunnar Myrdal, suediar ekonomialaria, 1974ko Ekonomiako Nobel Saria (j. 1898).
* 1989 – Lucia Moholy, txekiar argazkilaria (j. 1894).
* 1994 – Irène Hamoir, belgikar poeta, saiakeragile eta artista, Belgikako surrealismoaren pertsonalitate garrantzitsuenetarikoa (j. 1906).
* 2002 – László Kubala, hungariar futbolaria (j. 1927).
* 2004 – Tony Randall, estatubatuar aktorea (j. 1921).
* 2007 – Lloyd Alexander, estatubatuar idazlea (j. 1924).
* 2009 –
** Mario Benedetti, uruguaiar idazlea (j. 1920).
** Octavia St. Laurent, estatubatuar emakumezko artista transexuala (j. 1964).
* 2010 – Yvonne Loriod, frantziar pianista (j. 1924).
* 2012 – Donna Summer, estatubatuar abeslaria (j. 1948).
* 2013 –
** Elijah Harper, kanadar legegilea, Ojibwa-creeak indiar herriko kidea (j. 1949).
** Jorge Rafael Videla, Argentinako diktadorea (j. 1925).
* 2014 – Gerald Edelman, estatubatuar biokimikaria, 1972ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1929).
* 2015 – Lita de Lázzari, argentinar telebista-aurkezlea eta etxekoandre mediatikoa (j. 1925).
* 2016 – Paulo Emilio, brasildar futbolari eta entrenatzailea (j. 1936).
* 2017 –
** Chris Cornell, estatubatuar kantautorea, abeslaria eta gitarrista (j. 1964).
** Rhodri Morgan, Galesko lehen ministroa (j. 1939).
* 2018 – Nicole Fontaine, frantses politikaria, Europako Legebiltzarrako presidentea (j. 1942).
* 2019 – Herman Wouk, estatubatuar idazlea (j. 1915).
* 2022 – Vangelis, musika elektronikoko greziar konposatzailea (j. 1943).
* 2024 –
** Sid Going, zeelandaberritar errugbilaria (j. 1943).
** Roberta Marrero, kanariar artista plastikoa, idazlea eta abeslaria (j. 1972).

## Jaiak eta urteurrenak

* Homofobiaren, Transfobiaren eta Bifobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna.
* Sehaska egutegiko izendegia: Dunize/Dunixe eta Neike.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2575
* Multimedia: 17 May / Q2575