# Eusko gudariak (abestia)

    Artikulu hau abestiari buruzkoa da; 1936ko gerran Eusko Jaurlaritzaren agindupean borrokatu ziren gudariez diharduena beste hau da: «Eusko Gudarostea»
Eusko gudariak (jatorrizko idazkeran Euzko gudariak) euskal abesti tradizionala da, Eusko Gudarostearen ereserkia izandakoa.

## Historia

Jose Maria Garatek —gerora EAJko Euskadi Buru Batzarreko presidente izan zen— idatzi zuen kanta, 1932an. Oinarritzat, Atzo Bilbon nengoen arabar abesti tradizionalaren doinua hartu zuen. Espainiako Gerra Zibilean, Alejandro Lizaso kapitainak azken ahapaldia gehitu zion, kutsu borrokalariagoa emateko: gerra horrekin lotura duten bertsoak Basilio Pujanarenak dira.
Garai hartan eta baita frankismoaren garaietan ere Euskal Herriko ereserkitzat hartu zen, nahiz eta Eusko Jaurlaritzak 1936an Eusko Abendaren Ereserkia (Gora ta gora) doinua hautatu.1983an, Euskal Autonomi Erkidegoko bandera eta ereserkia erabaki zituztenean, Eusko gudariak izan zen ereserkia izateko aukeretariko bat (besteak Gernikako arbola eta Eusko Abendaren Ereserkia ziren). Dena dela, zenbait sektorek Eusko gudariak oraindik erabili egiten dute ereserki modura, esate baterako Ezker abertzalearen ekitaldietan.
1981eko otsailaren 5ean, Joan Karlos I.a Espainiakoak, erregea izendatua izan zenetik Euskal Autonomia Erkidegora egindako lehendabiziko bisita ofizialean, Gernikako Bizkaiko Batzar Nagusien egoitza bisitatu zuen. Herri Batasunaren 30 hautetsik baino gehiagok ukabila jaso eta «Eusko Gudariak» abesteari ekin zioten Espainiako erregeak bere hitzaldia egiten ari zela. Batzarkide besteek abestia isilarazteko txaloak egiten hasi ziren. Erregeak, ezaxola adierazteko, bere belarrietako bat seinalatu eta "Ez dut entzuten" esan zuen, erta gero "Arraioa!, ondo abesten dute" adierazi. Azkenean, Berroziak Juntetxean sartu eta ezker abertzaleko kideak irtenarazi zituzten.
Abestia disko askotan argitaratu da eta Pantxoa eta Peio moduko taldeek jo dute. Joseba Tapiak abestia sartu zuen Agur Intxorta maite: 1936-37 gudako kantuak bere albumean, zenbait moldaketa eginda, hala nola: «gara»ren ordez, gipuzkerako «gera»; eta «mendi»ren ordez, «goiko».
Doinua bakarrik ere argitaratu izan da, 1982an PSOEk argitaraturiko errepublika eta Espainiako Gerra Zibilaren garaiko abestien La internacional bilduman kasu.

## Hitzak

Jarraian ageri diren hitzen artetik lehen lau bertsoak dira ezagunenak; hala ere, Joseba Tapiak bere kantuetan beste bost gehiago kantatzen ditu, Espainiako Gerra Zibilean erabili zirenak, Basilio Pujanarenak, Euskal Gudarostearen eskutik. Ahapaldiak ez daude jatorrizko grafian idatzita, baina abestia kantatzerakoan erabiltzen diren fonemak errespetatu dira, behar den grafiekin adieraziz. Beste zenbait hitz, hala nola, Euskal Herria eta nahiz, egungo grafiarekin idatzita daude, garai hartako grafemek ez duelako eragin fonetikorik hitz horietan, iñor edo izkilu hitzetan ez bezala.
| « | Eusko Gudariak gara Euskadi askatzeko, gerturik daukagu odola bere aldez emateko. Eusko Gudariak gara Euskadi askatzeko, gerturik daukagu odola bere aldez emateko. Irrintzi bat entzunda mendi tontorrean, goazen gudari danok Ikurriñan atzean. Faxistak datoz eta Euskadi da altxatzen. goazen gudari danok gure aberria askatzen. Gure aberri laztanak dei egin dausku-ta goazen gudari danok izkiluak hartuta. Arratiarren borroka izan da Intxortan Mola ta erreketek gelditu dira bertan. Ikurriña goi-goian daukagu zabalik ez da iñor munduan eratsiko dabenik. Nahiz ta etorri Mola ta mila rekete ezta iñor sartuko bizirik garen arte. Agur Intxorta maite gomutagarria Arratiar mutilen garaitza tokia. Ezta iñor sartuko ez Euskal Herrian eusko gudariren bat zutik dagon artian. | » |

## Erreferentziak

* ↑ «Euzko gudariak», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* ↑ Un rey golpe a golpe. Arakatzen, 176-179 or. ISBN 84-95659-10-7..
* ↑ Agur Intxorta maite: 1936-37 gudako kantuak (CD). .
* ↑ «Letras de Eusko gudariak de Joseba Tapia | euskal musika, música vasca» eu.musikazblai.com (Noiz kontsultatua: 2019-06-04).

## Ikus, gainera

* Eusko Gudarostea
* 1981eko Gernikako Batzarretxeko istilua
* Basilio Pujana

## Kanpo estekak

* "Eusko Gudariak" ereserkiaren jatorrizko bertsioa entzungai
* "Eusko Gudariak" ereserkiaren Hibai Rekondoren bertsioa entzungai
* "Eusko Gudariak" ereserkiaren Joseba Tapiaren bertsioa entzungai
* (Gaztelaniaz) Abestia entzuteko aukera eskaintzen duen weborria
* Datuak: Q2475236