OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Txantxillo

Santiago Hernández Redondo, ezizenez Txantxillo, Donostiako kaleetan zehar eta gehienbat Parte Zaharrean poltsaz gainezka beti gora eta behera ibiltzen zen herri pertsonaia zen. Askotan xilofonoa jotzen zuen eta «una pesetita, por favor» ("pezetatxo bat, mesedez") eskatzen zuen. Poltsaz beteta ibiltzeko joera horregatik, Donostian ohikoa da norbait poltsaz beteta ikusten denean, "Txantxillo ematen duzu!" edo antzeko esaldiren bat botatzea.
2010eko azaroaren 30ean Antigua auzoan haren omenezko estatua bat jarri zuten.

## Bizitza

Berez, Salamancako probintziako Valero eta San Esteban de la Sierra udalerrietatik zetorren familia apal batean jaio zen. Lanbidea gurasoek irakatsi zioten. Uliako harkaitzetatik ateratako hondar saltzaile gisa, Groseko etxekoandreek auzoko latsari lekuan arropa garbitzeko erabiltzen zuten. Gerora, Trueba zinema inguruko kazetetako berrien oihulari modura jardun zuen.
Garai hartan jada bere ezizenaz ezaguna zen. Hori amonari zor zion. Txikitan Sagues auzoan bizi zelarik, amonak , leihotik, jokatzeari utzi eta etxera jatera igotzeko deitzen omen zion: «¡Chiquillo, sube ya!» (euskaraz, "Txikito, igo hadi oraintxe!"). Eta «chiquillo» hitza, errepikatzearen poderioz, Txantxillo izatera igaro zen, izen horrekin ezagutu zuten harat honata zebilenetan ikusten zutenek, beti itxuraz baliorik ez zuten traste eta tresna zaharrak botaz, nahiz eta, zalantzarik gabe, haiek euren jabearentzat esanahia izan. Beste azalpen bat ere posible da: Gipuzkoako toki askotan 'santillo' esaten zaio Santiago egunari (uztailaren 25a); kontuan izanda Txantxilloren izena, berez, 'Santiago' zela, likeena da 'Txantillo' izatea euskarazko 'Santillo' izenaren txikigarria.
Beti Grosen bizi izan zen, Artetxe Jenerala kaleko bostgarren solairuko etxebizitza batean, bere bizitza agortzen hasi zen arte. 2003. urtean hil zen, Donostiako Gurutze Gorriko zentro gerontologikoan eta 28 kilo besterik pisatzen ez zituela. Famatua zen haren Dame una pesetita esaldia, edonori esaten ziona. Horrela, Sanchis y Jocano abeslari donostiarrek Cronica de San Sebastián beren disko eta abestian berari buruzko erreferentzia egiten zuten:
       Todas las calles sin gente, todos los bares aislantes
       Y contemplar a Txantxillo recogiendo pesetas
       Entre otros mendigos de su misma cualidad
* Olarain ikastetxe nagusian
* 1988ko ihauterietan
* Gros auzoko kartela
* 2016ko pintada

## Erreferentziak

* ↑ http://paperekoa.berria.info/plaza/2010-11-30/036/004/pezetak_ez_du_oraindik_balioa_galdu.htm%5B%5D Pezetak ez du oraindik balioa galdu. 2010eko azaroaren 30a.

## Kanpo estekak

* Cinco años sin Txantxillo. Diario Vasco egunkaria. (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q12268329
* Multimedia: Txantxillo / Q12268329
# Bruses

Malia Ramírez (Tijuana, Kalifornia Beherea, 1998ko urtarrilaren 12a), Bruses bezala ezagutzen dena, mexikar abeslaria da. 7 urterekin gitarra jotzen ikasi zuen eta hamar urterekin musika konposatzen hasi zen. Hilean 1.000.000 entzule inguru ditu Spotifyn, 650.000 harpidedun YouTuben eta +3 milioi jarraitzaile TikToken. Abeslari askorekin kolaboratu du, adibidez Danna Paola mexikarra.
Ez du saririk lortu, baina bere balentriarik azpimarragarrienetarikoa 2022 Latin Grammy Music Awardssarietara izendatu izana da:

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) NavarroReportero, Héctor; Informador, fotógrafo y Contente Manager egresado de Ciencias de la Comunicación que se ha desarrollado en los medios desde el 2014 Su palmarés incluye trabajos en el periódico El; prueba, La Crónica y en distintos medios musicales Además de gestor digital en campañas políticas Amante de los superhéroes y con el podcast de La Guarida explaya toda su ñoñería por los superhéroes Este texto es de. (2023-01-27). «Bruses: Del Tik tok a ser nominada en los Latin Grammy» UDG TV (Noiz kontsultatua: 2024-06-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) Barrera, Daniela. (2022-11-16). «Latin Grammy Music Awards 2022: Lista completa de artistas nominados y candidatos a los Grammy Latinos» Diario AS (Noiz kontsultatua: 2024-06-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114798009
* Multimedia: Bruses (vocalist) / Q114798009
# Boulder (Colorado)

Boulder Coloradoko hiri bat da. Boulder konderrian kokatua dago. 2010ean 97.385 biztanle zituen, 64,3556 kilometro karratutan banatuta.

## Ikus, gainera

* Boulder konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192517
* Multimedia: Boulder, Colorado / Q192517
# Unai Egiluz

Unai Egiluz Arroyo (Durango, Bizkaia, 2002ko martxoaren 19a) Euskal Herriko futbolaria da, Lezaman hezia.

## Biografia

Erdiko atzelari lanetan aritzen da. Durangoko Kulturalean hasi zuen berer ibilbidea. 2018an Athletic Clubek bere beheko mailetarako fitxatu zuen eta 2023-24 denboraldian lehen taldeko jokalari gisa debutatu zuen Rubíren aurkako errege kopako partida batean. Ondoren txapelketa horretako txapeldun izendatu, gabarra Bilboko itsasadarretik aterata. Athleticek 2024ko abuztuan Mirandesera bidali zuen zen lagatu gisa.

## Ibilbidea

2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3.F | 2021/22 | 23 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 0 |
| Baskonia | Denera | Denera | 23 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 0 |
| Bilbao Athletic | 1.F | 2022/23 | 27 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 27 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.F | 2023/24 | 23 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 0 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 50 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 50 | 0 |
| Athletic | 1. | 2023/24 | 0 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Athletic | Denera | Denera | 0 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Mirandes | 2. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Mirandes | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 73 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 74 | 0 |

## Tituluak

* 23-24 Kopa

## Erreferentziak

* ↑ Unai Egiluzek debuta egin du Athletic Clubekin
* ↑ ¡El Athletic, campeón de Copa!
* ↑ Egiluz, CD Mirandesera utzita
* ↑ Barbu abandona el Mirandés, pero llegan Egiluz y Dadie

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q114627806
# Izeta

Urko Iruretagoiena Lertxundi, futbolean Izeta bezala ezaguna (Aia, Gipuzkoa 1999ko irailaren 29a) Euskal Herritar futbolaria da.

## Biografia

Aurrelari lanetan aritzen da. Athleticek 2024ko abuztuan Mirandesera bidali zuen zen lagatu gisa.

## Ibilbidea

2024ko ekainaren 29 eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Eibar Urko | DH | 2017/18 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Eibar Urko | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Vitoria | 2.B | 2018/19 | 25 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 25 | 1 |
| Vitoria | 3. | 2019/20 | 22 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 22 | 5 |
| Vitoria | 3. | 2020/21 | 23 | 4 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 4 |
| Vitoria | Denera | Denera | 70 | 10 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 70 | 10 |
| Arenas | 2.F | 2021/22 | 34 | 19 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 19 |
| Arenas | Denera | Denera | 34 | 19 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 19 |
| Amorebieta | 1.F | 2022/23 | 18 | 6 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 6 |
| Amorebieta | Denera | Denera | 18 | 6 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 6 |
| Bilbao Athletic | 1.F | 2022/23 | 19 | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 4 |
| Bilbao Athletic | 2.F | 2023/24 | 33 | 21 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 21 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 52 | 25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 52 | 25 |
| Mirandes | 2. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Mirandes | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 174 | 60 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 176 | 60 |

## Erreferentziak

* ↑ Urko Izetak utzita jokatuko du CD Mirandesen

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q113900920
# Mikel Jauregizar

Mikel Jauregizar Alboniga (Bermeo, Bizkaia, 2003ko azaroaren 13a) Euskal Herriko futbolaria da, Lezaman hezia.

## Biografia

Erdilari lanetan aritzen da. 2023ko Abenduaren 7an egin zuen debuta lehen taldearekin El Sardinero estadioan Cayónen aurkako Kopa neurketan.

## Kirol Ibilbidea

2023ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Bermeo | 3. | 2018/19 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Bermeo | DH | 2019/20 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Bermeo | DH | 2020/21 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Bermeo | Denera | Denera | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Baskonia | 3.F | 2021/22 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Baskonia | 3.F | 2022/23 | 29 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 29 | 3 |
| Baskonia | Denera | Denera | 29 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 29 | 3 |
| Bilbao Athletic | 1.F | 2022/23 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.F | 2023/24 | 23 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 1 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 24 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 24 | 1 |
| Athletic | 1. | 2023/24 | 7 | 0 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 10 | 0 |
| Athletic | 1. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Athletic | Denera | Denera | 7 | 0 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 10 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 61 | 4 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 64 | 4 |

## Tituluak

* 23-24 Kopa

## Erreferentziak

* ↑ Mikel Jauregizar Athleticekin estreinatu da

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q123698330
# Beñat Prados

Beñat Prados Díaz (Iruña, Nafarroa Garaia, 2001eko otsailaren 8a) Euskal Herriko futbolari nafarra da, Lezaman hezitakoa.

## Biografia

Erdilari antolatzaile moduan aritzen da. 2023ko Abuztuaren 19an egin zuen debuta lehen taldearekin Sadarren 0-2 irabaziz 2023/24 ligako 2.jardunaldian. 2024an Athleticekin berritu zuen kontratua 2031 urteraino.

## Kirol Ibilbidea

2024ko otsailaren 21ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3. | 2018/19 | 23 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 3 |
| Baskonia | 3. | 2019/20 | 15 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 15 | 1 |
| Baskonia | Denera | Denera | 38 | 4 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 38 | 4 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2019/20 | 13 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 13 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2020/21 | 25 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 25 | 1 |
| Bilbao Athletic | 1.F | 2021/22 | 33 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 3 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 71 | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 71 | 4 |
| Mirandes | 2. | 2022/23 | 39 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 41 | 0 |
| Mirandes | Denera | Denera | 39 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 41 | 0 |
| Athletic | 1. | 2023/24 | 26 | 0 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 0 |
| Athletic | 1. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Athletic | Denera | Denera | 26 | 0 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 174 | 8 | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 183 | 8 |

## Tituluak

* 23-24 Kopa

## Erreferentziak

* ↑ Hiru debutari LaLigako lehen bi jardunaldietan
* ↑ Beñat Pradosek 2031ra arte sinatu du Athletic Clubekin

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q106694910
# Gorka Gurutzeta

Gorka Guruzeta Rodríguez (Donostia, Gipuzkoa, 1996ko irailaren 12a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia

Aurrelari gisa aritzen da. Xabier Gurutzeta Errealeko jokalari ohiaren semea da. Jon bere anaia gaztea futbolaria da ere. Athleticen jokatzeagatik da ezaguna.

## Kirol Ibilbidea

2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3. | 2014/15 | 22 | 6 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 22 | 6 |
| Baskonia | 3. | 2015/16 | 25 | 10 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 25 | 10 |
| Baskonia | Denera | Denera | 47 | 16 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 47 | 16 |
| Bilbao Athletic | 2. | 2015/16 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 5 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2016/17 | 32 | 7 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 7 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2017/18 | 39 | 18 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 39 | 18 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2018/19 | 6 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 6 | 1 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 82 | 26 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 82 | 26 |
| Athletic | 1. | 2018/19 | 6 | 0 | 3 | 1 | - | - | - | - | | | - | - | 9 | 1 |
| Athletic | Denera | Denera | 6 | 0 | 3 | 1 | - | - | - | - | | | - | - | 9 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2019/20 | 14 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 14 | 5 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 14 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 14 | 5 |
| Sabadell | 2. | 2020/21 | 39 | 3 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 40 | 3 |
| Sabadell | Denera | Denera | 39 | 3 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 40 | 3 |
| Amorebieta | 2. | 2021/22 | 37 | 13 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 13 |
| Amorebieta | Denera | Denera | 37 | 13 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 13 |
| Athletic | 1. | 2022/23 | 30 | 6 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 37 | 6 |
| Athletic | 1. | 2023/24 | 32 | 14 | 4 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 36 | 16 |
| Athletic | 1. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Athletic | Denera | Denera | 62 | 20 | 11 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 73 | 22 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 287 | 83 | 16 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | 300 | 86 |

## Tituluak

* 23-24 Kopa

## Erreferentziak

* ↑ Abizena Guruzeta idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, Gurutzeta onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia

## Kanpo estekak

* Jokalari profila Athleticen webgunean
* Datuak: Q22004701
# Eric Pérez

Eric Pérez Albarrán (Ermua, Bizkaia, 2001eko maiatzaren 18a) Euskal Herritar futbolaria da, Eibarren harrobian hezia.

## Biografia

Aurrelari moduan aritzen da, ezker hegalean batik bat. 2025eko abuztuan Eibarrekin kontratua berritu zuen 2027rarte. Aurredenboraldian lehen talderekin bikain aritu ostean, lagatu gisa joan zen Alcorcónera, Lehen Federazioan jokatzeko. 2025eko urtarrilean lagapena bertan behera utzi zen.

## Estatistikak

2024ko ekainaren 29 eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Eibar Urko | DH | 2020/21 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Eibar Urko | DH | 2021/22 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Eibar Urko | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Vitoria | 3.F | 2022/23 | 20 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 20 | 2 |
| Vitoria | 3.F | 2023/24 | 28 | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 28 | 4 |
| Vitoria | Denera | Denera | 48 | 6 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 48 | 6 |
| Alcorcón | 1.F | 2024/25 | 8 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Alcorcón | Denera | Denera | 8 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Amorebieta | 1.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Amorebieta | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 56 | 6 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 57 | 6 |

## Erreferentziak

* ↑ Eric Eibarrekin berritu du 2027ra arte
* ↑ Ericek utzita jokatuko du Alcorconen
* ↑ Finaliza la vinculación de Éric Pérez con la AD Alcorcón

## Kanpo estekak

* Fitxa
* Datuak: Q128038763
# Edmund Husserl

Edmund Gustav Albrecht Husserl (Proßnitz, Moravia, 1859ko apirilaren 8a - Friburgo, 1938ko apirilaren 27a) alemaniar filosofoa izan zen.

## Bizitza eta lanak

Hasieran zientziak, eta zientzien artean bereziki matematika ikasi zuen. Franz Brentanoren ikasle izan zen, eta hark eragin handia izan zuen Husserlengan. Irakasle izan zen, Hallen, Göttingenen eta Friburgon, harik eta, 1936an, bere judu jatorria zela eta, irakaskuntzatik kendu zuten arte.
Kontzientzia ikertu eta deskribatu zuen, mundu objektiboaz nahiz irudimen hutsezkoaz nola jabetzen garen aurkitzeko asmoz; azken jomuga, berriz, sistema deduktibo formalen teoria orokorra eraikitzea zuen. Atera zituen ondorioen arabera, kontzientziak ez du jabegai dituen objektuez kanpoko existentziarik. Fenomenologia deritzo Husserlen filosofia-sistemari. Azken lanetan idealismoaren aldera lerratu zen, ez baitzien aitortzen objektuei kontzientziaz kanpoko izaterik.
Bere obra nagusiak Logical investigations (1900, «Logika ikerkuntzak») eta Ideas for a pure phenomenology (1907, «Fenomenologia huts baterako ideiak») dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q58586
* Multimedia: Edmund Husserl / Q58586
# Friedrich Ernst Schleiermacher

Friedrich Ernst Schleiermacher (Breslau, 1768ko azaroaren 21 – Berlin, 1834ko otsailaren 12a) alemaniar teologoa izan zen. Bere lanak garrantzia izan du hermeneutikaren bilakaeran.

## Bizitza

Teologia-ikasketak egin zituen Hallen, eta apaizturik Berlinen bizi izan zen 1796-1802 bitartean. 1804-1807 bitartean irakasle izan zen Halleko Unibertsitatean. 1807. urtean Berlinera itzuli zen, eta hango unibertsitatean teologia-irakasle izan zen, hil zen arte.
Platon, Spinoza, Jacobi eta Kantek eragin handia izan zuten Schleiermacherren filosofian. Arrazoi praktikoaren izatea, eta arrazoi praktikoaren eta teorikoaren arteko desberdintasuna izan zituen abiapuntu, gizabanakoaren indibidualtasuna eta inguru historikoa kontuan hartuz. Schleiermacherren arabera, ezagutza dialektikaren bitartez lortzen da. Erlijioari dagokionez, sentimenduek eta norberaren bizipenek erlijiotasunean duten garrantzia agertu zuen.
Obra nagusiak: Der christliche Glaube (1821-1831, «Kristau sinesmena»); Über die Religion: Reden an die Gebilden unter ihren Verächtern (1799, «Erlijioaren inguruan: gaitzesten dutenentzat hitzaldiak»).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Bibliografia

* Leyte, Arturo (1999): “Hermeneutikarako bidea filosofia gisa” in Heidegger: Hermeneutika eta Funtsezko Ontologia, Andoain, Jakin. ISBN 84-95234-03-3
* Datuak: Q76576
* Multimedia: Friedrich Schleiermacher / Q76576
# Hans-Georg Gadamer

Hans-Georg Gadamer (Marburg, 1900eko otsailaren 11a - Heidelberg, 2002ko martxoaren 13a) filosofo alemaniarra hermeneutika berritu zuena, eta bere obra Wahrheit und Methode lanagatik ezaguna. Martin Heideggerren ikaslea izan zen, eta bere bizitza guztia unibertsitate-munduan aritu zen. Nazismo eta komunismoaren aurkako jarrera agertu zuen.

## Ideia nagusiak

Gadamerrek objektibotasuna lortzea ezinezkoa dela eusten du, beraz, gizakia inguratzen duen ororen esanahia adostu egin behar da, bakoitzaren esperientzia besteei komunikatuaz egia pragmatiko bat lortzearren. Esperientzia hau, nahiz eta inkontzienteki izan, testuinguru historikoagatik markatua dago, eta beraz, gizabanakoaren ingurua aztertu beharra dago eragin diezaiokeen edozein fenomeno ulertzeko. Gizabanakoaren inguru horretan, testuak ere sartzen dira: testu bat ulertzeko harremanetan jarri beharra dago autorea beraren ezaguerekin eta apriorismoekin. Horrela, obra etengabe interpretatzen doa irakurleekin etengabeko elkarrizketa batean (ideia hau literatura-kritikak beregain hartu zuen). Elkarrizketa hau ez ahultzeko, autorearen itxaropen-horizontea kontuan izan behar du.

## Obra

* Wahrheit und Methode. Grundzüge einer philosophischen Hermeneutik, Tübingen, 1960.
* Lob der Theorie, Frankfurt a. M., Suhrkamp, 1983.
* Das Erbe Europas, Frankfurt a. M., Suhrkamp, 1989.
* Über die Verborgenheit der Gesundheit, Frankfurt a. M., Suhrkamp, 1993.
* Der Anfang der Philosophie, Stuttgart, Philipp Reclam, 1996.
* Erziehung ist sich erziehen, Heidelberg, 2000.
* Hermeneutische Entwürfe. Vorträge und Aufsätze, Tübingen, 2000.
* Platos dialektische Ethik. Phänomenologische Interpretationen zum Philebos, Hamburgo, 2000.

## Ikus, gainera

* Martin Heidegger
* Wilhelm Dilthey

## Bibliografia

* Galparsoro, Jose Ignacio (2008): "Hermeneutika: Gadamer, Hans Georg (1900-2002)" in Agustin Arrieta, Ibon Uribarri (koord.): Filosofiaren historia, Donostia, Elkar. ISBN 978-84-9783-403-2
* Leyte, Arturo (1999): “Hermeneutikarako bidea filosofia gisa” in Heidegger: Hermeneutika eta Funtsezko Ontologia, Andoain, Jakin. ISBN 84-95234-03-3

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Hans-Georg Gadamerren webgunea
* (Gaztelaniaz) Horacio Potel-en Gadamer, Derrida y la política del sentido
* (Gaztelaniaz) Hans-Georg Gadamerren biografia laburra
* (Gaztelaniaz) Julián Marías Gadamerri buruz
* (Ingelesez)Hans-Georg Gadamerri buruzko bideoa
* Datuak: Q76356
* Multimedia: Hans-Georg Gadamer / Q76356