# Erlijioa Marokon

Marokoko erlijio nagusia islam sunita da, herrialdeko estatu erlijioa ere badena. Ofizialki, herritarren %99 musulmanak dira, eta ia denak sunitak. Herrialdeko bigarren erlijio nagusia kristautasuna da, baina Marokoko kristau gehienak atzerritarrak dira. Bahaismo fedearen komunitate bat dago. Magrebiko judu kopuru ohiaren zati bat baino ez da geratu herrialdean, asko Israelera joan baitira bizitzera.

## Islama

Amerikako Inteligentzia Agentzia Zentralak mantentzen duen The World Factbook-en arabera, eta Pew Ikerketa Zentroaren 2009ko txosten baten arabera, marokoarren %99 inguru musulmanak dira. Ia denak sunitak dira, nahiz eta Pewek 2012an jakinarazi zuen zein sektatakoak diren galdetuta, inkestan parte hartu zutenen %67k sunitak erantzun zietela, eta %30ek, berriz, musulmanak zirela baino ez zuten esan.
Islama Marokora iritsi zen 680. urtean, Damaskoko omeiatarrren dinastia arabiarrak herrialdera eramana. Maroko gobernatu zuen lehen dinastia islamiarra idrisitarrak izan ziren. Marokoko konstituzioaren 6. artikuluak dio islama estatuaren erlijio ofiziala dela. Marokoko erregeak Mahoma profeta islamiarraren ondorengo gisa duen zilegitasuna aldarrikatzen du.
Islamaren Maliki Sunita adarra da nagusi, eta gutxiengo txiki bat zahirismoari edo xiismoari dagokio. Sunien eta xiiten arteko harremanak tenkatu egin dira azken urteetan, gehiengo xiita duen Iraneko eta Hezbolá taldeko jatorrizko materialaren eta erakundeen aurkako erasoaldi marokoarra izan baita.

## Kristautasuna

Marokok erromatarren menpe zegoela bizi izan zuen lehen aldiz kristautasuna, Inperioa federa bihurtu baitzen bere azken urteetan. Marokoko kristautasuna erromatarren garaian agertu zen, Mauretania Tingitana erromatarrean bereber kristauek praktikatzen zutenean. Kristautasuna hedatu ahala murriztu ziren orduan kristautasunaren aurreko erlijio asko. Hala ere, Islamaren etorreraren ondoren, kristautasunak herrialdean populazio garrantzitsu bat izateari utzi zion, azkenean, almohadeen nahitaezko konbertsio-politikaren arabera ia desagertzeraino murriztu zen arte. Ipar Afrikako kristautasun indigenak musulmanen konkistaren ondoren jarraitu zuen XV. mendearen hasierara arte.
XIX. mendean hasitako espainiar eta frantziar kolonizazioa zela eta, katolizismo erromatarra hazi egin zen Marokon, nahiz eta batez ere europar kolonoak izan. Bi herrialde horietan jatorria duten marokoar gutxi batzuk Marokon jarraitzen dute. Britainiarrei, batez ere Komunio Anglikano Protestantekoak zirenei, euren fedeko elizak eraikitzeko baimena ere eman zitzaien, Tangerreko Saint Andrew eliza kasu.
Frantziar eta espainiar protektoratuen garaian, Marokok europar kolono katolikoen populazio esanguratsuak izan zituen; independentziaren bezperan, 470.000 katoliko bizi zirela uste da Marokon. 1956an independentzia lortu zutenetik, Europako biztanleria kristaua nabarmen jaitsi da, eta kristau askok Frantziara edo Espainiara alde egin zuten. Independentziaren aurretik, Europako kolono katolikoek ondare historikoa eta presentzia boteretsua zuten. Independentziak europar kolono kristauen exodo masiboa eragin zuen; 1959-1960 urte bitarteko gertakarien ondoren, kolono kristauen % 75ek baino gehiagok herrialdea utzi zuten.
Saharaz hegoaldeko afrikarrak, Frantziako kolonia ohietako katolikoak batez ere, Marokora migratu dute azken urteetan. Marokoko musulmanak kristautasunera bihurtu dira, batez ere AEBetako protestanteek herrialdearen hegoalde urrun eta menditsuan, ondorio juridikoak izateko arriskua egon arren. CIA World Factbook-aren kalkuluen arabera, kristauak gaur egun Marokoko biztanleriaren %1 (~380.000) dira.
1960tik, gero eta musulman marokoar gehiago kristautasunera bihurtzen ari dira. 2010eko martxoaren 27an, TelQuel aldizkari marokoarrak adierazi zuen milaka marokoar kristautasunera bihurtu zirela. Datu ofizialik ez zegoela adierazita, Service de presse Common Ground, zehaztu gabeko iturriak aipatzen ditu, 2005etik 2010era bitartean 5.000 marokoar inguru kristau bihurtu zirela ziotenak. Estimazio ezberdinen arabera, berbere edo arabiar jatorriko 8.000–40.000 kristau marokoar inguru daude, gehienak islametik bihurtuta. Beste iturri batzuek Marokoko Eliza Anglikanora 1.000 pasatxoko konbertitu kopurua kalkulatu zuten. Rachid anaiaren kristau programa ezagun batek Afrika iparraldeko eta Ekialde Hurbileko musulman ohi asko kristautasunera bihurtzera eraman ditu.

## Judaismoa

Maroko juduen diasporaren helmuga izan zen, Erromatar Inperioak Bigarren Tenplua suntsitu ondoren. Judu sefardien bigarren olatu bat iritsi zen herrialdera 1492ko Alhambrako Dekretuaren ondorioz, judu guztiak Espainia hurbiletik kanporatu zituena. Juduek, baita kristauek ere, euren fedearekin lotutako autonomia juridikoa zuten, bi aldeak erlijio berekoak ziren kasuetan.
1948an Israelgo estatu judua sortu ondoren, judu marokoarren populazioa nabarmen jaitsi zen emigrazioaren ondorioz. Marokoko juduek beste herrialde batzuetara ere migratu zuten, hala nola hizkuntza antzeko Frantziara eta Quebecera, Kanadara. Guztira 486.000 israeldar dira marokoar jatorrikoak; World Factbook-aren arabera, berriz, 2010ean 6.000 judu inguru baino ez ziren geratu Marokon. Gehienak adinekoak dira, biztanlerik handiena Casablancan eta gainerakoak herrialde osoan zehar meheki sakabanatuak.
Azken kalkuluen arabera, Casablancako komunitate juduaren tamaina 2.500 ingurukoa da, eta Rabat eta Marrakexeko komunitate juduena 100 kide ingurukoa. Gainerako populazio judua herrialde osoan zehar sakabanatuta dago. Populazio hori adinekoa da gehienbat, eta gero eta gazte gutxiago dago.

## Bahaismoa

XIX. mendean sortutako Bahaismoa 1946an Marokon bere misioak hasi zituela dokumentatuta dago, herrialdea oraindik kolonien menpe zegoen bitartean. Hamar Urteko Gurutzada hasi zen fedea zabaltzeko, Marokon asanbladak eta eskolak ezarriz. 1960ko hamarkadaren hasieran, independentzia lortu eta gutxira, Bahá'í Fedearen jarraitzaileen atxiloketa masiboak egin ziren, eta fededun nabarmenei emandako heriotza zigorrak, nazioarteko haserrea piztu zuten. Estimazio gehienen arabera, Bahá'í populazioa Maroko modernoan 150 eta 500 artean dago. Hala eta guztiz ere, Association of Religion Data Archives eta Wolfram Alpha-ren arabera estimatzen dira 32.598 Bahá'ís 2005ean eta 2010ean.

## Erlijiotasuna

Barometro Arabiarrak 2019an kaleratutako inkesten emaitzek agerian utzi zuten inkesta egin zuten inkestatuen % 13k esan zutela ez zirela erlijiosoak, eta % 82k, berriz, baietz; % 44k erantzun zuten erlijioso samarrak zirela, eta % 38k beren burua erlijioso gisa deskribatu zuten. 18 eta 29 urte artekoen artean, %24k baino ez du esan erlijiosoa denik; 60 urte edo gehiagokoen artean, berriz, %68k. Unibertsitateko ikasketarik ez zutenek titulua zutenek baino 20 puntu gehiago zituzten erlijioso izateko. Erlijioari dagokionez, emakumeak % 44 izan dira, eta gizonen % 31k adierazi dute hori. Inkestan parte hartu dutenen ia %100ek adierazi dute musulmanak direla. 2021eko Barometro Arabiarraren beste inkesta baten arabera, marokoarren % 67,8 erlijioso gisa identifikatu ziren, % 29,1 erlijioso samar gisa, eta % 3,1 ez erlijioso gisa.
Gallup Internationalek 2015ean egindako inkesta baten arabera, galdetutakoen % 93k pertsona erlijiosoa zela esan zuen, % 4k pertsona erlijiosoa ez zela erantzun zuen, eta % 1 inguruk "ateo konbentzitu" gisa deskribatu zuen bere burua.

## Erlijio-askatasuna

Gobernuak eginkizun aktiboa du musulmanentzako praktika erlijiosoa zehazteko eta zaintzeko, eta islama jendaurrean ez errespetatzeak zigorrak ekar ditzake isun eta kartzela moduetan.
Islamaren eta judaismoaren erlijioak baino ez ditu onartzen Marokoko konstituzioak bertakotzat, gainerako erlijio guztiak "atzerritartzat" hartuta. Atzerritarrek, oro har, beren erlijioa bakean praktikatu badezakete ere, "atzerriko erlijioak" praktikatzen dituzten herritarrek gobernuaren eta presio sozialaren oztopoei aurre egin behar diete. Bereziki, musulman xiitek eta Bahá'í Fedearen kideek gobernuaren diskriminazioari aurre egin behar diote, kristau talde batzuek bezala.
2023an, kristaua izatea arriskutsuena den munduko 30 herrialdeen artean sailkatu zuten Maroko.

## Erreferentziak

* ↑ Morocco's Constitution of 2011. .
* ↑ «Africa:: Morocco - The World Factbook - Central Intelligence Agency» Cia.gov.
* ↑ Arab Barometer V Morocco Country Report. .
* ↑ «Losing Our Religion? Two Thirds of People Still Claim to Be Religious» Gallup International 8 June 2015.
* ↑ «Africa:: Morocco - The World Factbook - Central Intelligence Agency» Cia.gov.
* ↑ «Mapping the Global Muslim Population» Pew Research Center 7 October 2009.
* ↑ Constitution of Morocco, 1996. .
* ↑ «Moroccan-Iranian Diplomatic Crisis: Shiite Activities in the Maghreb?» Qantara.de.
* ↑ Forced Conversion in Christianity, Judaism and Islam. .
* ↑ Office of the President – Bethel University. .
* ↑ «YouTube» Youtube.com.
* ↑ «Africa:: Morocco - The World Factbook - Central Intelligence Agency» Cia.gov.
* ↑ 'House-Churches' and Silent Masses - The Converted Christians of Morocco Are Praying in Secret - VICE News. 23 March 2015.
* ↑ Morocco's 'hidden' Christians to push for religious freedom. AfricanNews 30 January 2017.
* ↑ Morocco 2019 International Religious Freedom Report. RELIGIOUS FREEDOM REPORT 30 January 2019.
* ↑ Morocco's Christian converts emerge from the shadows. Time of Israel 30 April 2017.
* ↑ Refugees, United Nations High Commissioner for. «Refworld - Morocco: General situation of Muslims who converted to Christianity, and specifically those who converted to Catholicism; their treatment by Islamists and the authorities, including state protection (2008–2011)» Refworld.org.
* ↑ Christian Converts in Morocco Fear Fatwa Calling for Their Execution. .
* ↑ 'House-Churches' and Silent Masses - The Converted Christians of Morocco Are Praying in Secret - VICE News. .
* ↑ Assaf, Tony. (30 March 2015). «Maroc : La conversion de musulmans au christianisme soulève la colère dans le pays» Fr.aleteia.org.
* ↑ «Statistical Abstract of Israel 2009 - No. 60 Subject 2 - Table No. 24» Cbs.gov.il.
* ↑ «Africa:: Morocco - The World Factbook - Central Intelligence Agency» Cia.gov.
* ↑ «Morocco, Religion And Social Profile - National Profiles - International Data - TheARDA» Thearda.com.
* ↑ International Religious Freedom Report for 2011 - Morocco. Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor.
* ↑ «World Congress for Middle Eastern Studies. Barcelona, July 19th - 24th 2010» Wocmes.iemed.org.
* ↑ «Morocco, Religion And Social Profile - National Profiles - International Data - TheARDA» Thearda.com.
* ↑ «Most Baha'i Nations (2010)» International > Regions > Northern Africa (The Association of Religion Data Archives).
* ↑ (Ingelesez) Data Analysis Tool – Arab Barometer. .
* ↑ «Losing Our Religion? Two Thirds of People Still Claim to Be Religious» Gallup International 8 June 2015.
* ↑ Arab Barometer V Morocco Country Report. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3424360
* Multimedia: Religion in Morocco / Q3424360