OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hortensia Gelabert

Hortensia Gelabert (Trinidad, Kuba, 1896ko abenduaren 29a -Habana, 1958ko azaroaren 4a) Kubako eta Espainiako aktorea izan zen, eta ia karrera osoa Espainian egin zuen.

## Biografia

Kuban jaio zen. XX. mendeko lehen hamarkadan bere jaioterrian hasi zen lanean, baina laster hasi zen zineman, sei titulu filmatzen 1911 eta 1924 artean (besteak beste, Gazteluko mamua, Eskua eta Ordaindutako zorra lanetan). Behin baino ez zen itzuli pantaila handira, 1939an, Benito Perojoren eskutik, Gaueko seme-alabak komedia filmatzeko.
Hala ere, bere arrakasta handiena antzerkian lortu zuen. 1910eko hamarkadaren hasieran Espainiara joan zen. Komediaren Antzokian Carlos Arnichesen Genioa eta figura (1910) estreinatu zuen. Urtebete geroago, María Guerrero konpainian sartu zen, eta harekin estreinatu zuen, besteak beste, Francisco Villaespesaren Perlen alkazarra (1911), Eduardo Marquinaren Errege trobadorea (1911), Gregorio Martínez Sierraren Udaberria udazkenean (1911), Manuel Linares Rivasen Desdenes andrea (1912), Valle-Inclánen Rosalinda markesa (1912) eta Luis Fernandez Ardavínen Delitua (1915).(1911),
Emilio Thuillier, aktore espainiarrarekin ezkondu zen, eta hainbat lanetan parte hartu zuen; besteak beste, Hiri alaia eta fidakorra (1916), Dolores Inmakulatua (1918) eta Gizonen hondra(1919), Jacinto Benaventerenak hirurak; Alvarez Quintero anaien Febrerillo, zoroa (1919), Udaberriko gau bat lorik gabe (1927); Oscar Wilderen Enrique Jardiel Poncela edo Senar ideala (1928).
Enrique Borrásekin ere agertokiak partekatu zituen, eta hogei urtez Madrilgo publiko zorrotzaren errespetua lortu zuen Lara eta Komediaren Antzerkian. Aktore gisa, bere dotorezia eta ahoskera aipatuak izan dira. 1940an senarra hil ondoren, Kubara itzuli zen, eta hantxe amaitu zuen bere karrera, irratian eta telebista kubatarrean lan eginez.

## Iruditegia

* Mundo_Gráfico 1913.01.22
* 1912

## Erreferentziak

* ↑ Marquerie, Alfredo. (1958/11/26). Los mutis definitivos: Adiós a Hortensia Gelabert. , 13 or..
* ↑ «Hortensia Gelabert | Real Academia de la Historia» dbe.rah.es (Noiz kontsultatua: 2024-07-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Hortensia Gelabert - Edad | Biografía | Películas | Noticias | Filmografía | Premios» Decine21 2024-07-17 (Noiz kontsultatua: 2024-07-18).
* ↑ «Jacinto Benavente con la actriz Cubana hortensia Gelabert - Archivo ABC» abc 2020-02-27 (Noiz kontsultatua: 2022-01-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Hortensia Gelabert» Los diccionarios y las enciclopedias sobre el Académico (Noiz kontsultatua: 2024-07-18).

## Bibliografia

* Hainbat egile (1957). Espasa-Calpe, S.A, ed. Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana: Suplemento anual.
* Gómez García, Manuel (1998). Diccionario Akal de Teatro. Ediciones AKAL. or. 908. ISBN 9788446008279.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5860309
* Multimedia: Hortensia Gelabert / Q5860309
# Yany Prado

Yany Prado Torres (Kuba, 1991ko urtarrilaren 2a) kubatar aktorea da. La doble vida de Estela Carrillo telenobelan Génesis izeneko pertsonaia antzezteatik eta La reina soy yo telenobelan Irmarena egiteatik ezaguna da.

## Filmografia
### Telebista

| Urtea | Izenburua | Rola | Telebista katea | Oharrak |
| 2010-2014 | La rosa de Guadalupe | Hainbat pertsonaia | Las Estrellas | 4 ataletan |
| 2015 | Como dice el dicho | Pamela | Televisa | Atala: «El oro hace poderoso» |
| 2017 | La doble vida de Estela Carrillo | Génesis | Las Estrellas | 67 ataletan |
| 2018 | Tres Milagros | Luz María «La Negra» | TV Azteca | 55 ataletan |
| 2019 | Ringo | La Luchis | Las Estrellas | 81 ataletan |
| 2019 | La reina soy yo | Irma «El Huracán» | Caracol Televisión | 82 ataletan |
| 2021 | Sky Rojo | Gina | Netflix | 8 ataletan |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q101235493
* Multimedia: Yany Prado / Q101235493
# Cristina Saralegui

Cristina Saralegui de Ávila (1948ko urtarrilaren 29a, Habana) kubatar kazetari, aktore eta telebistako aurkezle bat da. Batez ere, Miami hiriko Univision telebista kateak emititu eta bere izena daraman "El Show de Cristina" programa aurkezteagatik bertako gaztelania hiztunen artean aski ezaguna da.

### Filmografia

* Cheverísimo (1993)
* Te sigo amando (1996)
* Pasiones (2001)
* Taina (2001)
* George Lopez Show (2002)

## Kanpo estekak

* Cristina Saraleguiren webgunea (Gaztelaniaz) (Ingelesez)
* Cristina Saraleguiren IMBDko fitxa (Ingelesez)
* Datuak: Q657790
* Multimedia: Cristina Saralegui / Q657790
# Arka (argipena)

Arka terminoak hainbat adiera du:
Erlijiozko zentzuan bereziki:
* Biblian, Noeren ontzia edo Noeren Arka.
* Tradizio judeo-kristauan, Itunaren arka, Aliantzaren arka, edo Itun-kutxa.
* Italiako zenbait elizatan, arka (arca) da hilobi santu bat, aldare nagusi bezala ere erabilia, hala nola:
** Arca di san Domenico, Bolonian (Santo Domingo Guzmánen kutxa).
** Arca di san Donato, Arezzon (San Donatoren kutxa).
Bestelakoak:
# Tomás Milián

Tomás Quintín Rodríguez, ezizenez Tomás Milián, (Habana, Kuba, 1933ko martxoaren 3a - Miami, 2017ko martxoaren 22a) jatorri kubatarreko aktore estatubatuarra izan zen. Zenbait spaghetti westernetan parte hartzeagatik da ospetsu, horien artean, Sergio Sollimak zuzendutako trilogian, Cuchillo izeneko gaizkilearen papera eginez.
1966an debutatu zuen, Eugenio Martin zine zuzendari espainiarraren agindupean, El precio de un hombre izeneko spaghetti westernean, non gaizkile baten papera egiten duen.

## Filmografia hautatua

* 1966: El precio de un hombre
* 1967: Oro maldito
* 1967: El halcón y la presa
* 1967: Cara a cara
* 1968: Tepepa
* 1969: Corre, cuchillo, corre
* 1970: Vamos a matar, compañeros!
* 1975: Los cuatro del Apocalipsis
* 1982: Monsignor
* 1990: Revenge
* 1991: JFK
* 1994: The Cowboy Way
* 1997: Amistad
* 2000: Traffic

## Kanpo estekak

* Datuak: Q432638
* Multimedia: Tomas Milian / Q432638
# Alberto Pedro Torriente

Alberto Pedro Torriente (Habana, Kuba, 1954 – 2005) kubatar antzerki-idazle, antzezle eta olerkaria izan zen.

## Biografia

1987an Teatromío antzerki-taldea sortu zuen Miriam Lezcanorekin batera, eta talde harekin prestatu zituen bere antzerki-lan gehienak. Bere lanetan Kubako aberriaren erroetan eta hurbileko errealitatean oinarritzen zen, eta giza jokabidearen ikuspegi kritikoa eskaintzen zuen, Kubako errealitate aldakorraren islaren bidez.
Bere obretako pertsonaiak oso errealak dira, errealismo handiko lanak idatzi ohi zituen, baina, hala ere, nolabaiteko umorea ere nabarmentzen da, eta horrek ikuslearekiko hurbiltasuna eta sinesgarritasuna ematen die haren antzerkiei.
Aipagarriak dira, azkenaldiko testuen artean, Week-end en Bahía (1986, Week-end-a Bahian); Desamparado (1988, Babesgabe); Pasión Malinche (1991, Pasio Malintxea); Mestiza (1992, Mestizoa); Manteca (1993, Gantza); eta Delirio habanero (1995, Lilura habanarra).
Alberto Pedrok hainbat sari irabazi zituen, eta antzerkian ez ezik, zineman ere lan egin zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8193574
# Alicia Alonso

Alicia Alonso, jaiotzako izena Alicia Ernestina de la Caridad del Cofre Martínez (Habana, 1920ko abenduaren 21a - Habana, 2019ko urriaren 17a) kubatar dantzari eta dantza-irakaslea izan zen. Ballet erromantikoaren estilo hertsienaren baitan, historiako dantzaririk handienetakotzat jotzen da.

## Bizitza

New Yorken hasi zuen dantzari ibilaldia, Broadwayko musikaletan. Ikusmen-arazoak izan zituen arren, Ballet Caravan eta American Ballet Theatre ballet-konpainietako izar nagusietako bat izan zen. 1940az geroztik, Habanako Sociedad Pro Arte Musical elkartearen laguntza ere izan zuen. Osperik handiena Giselle-ren papera eginez bereganatu zuen, American Ballet Theatre konpainian Alicia Markova dantzaria ordezkatu zuenean. George Balanchine eta beste maisu askoren koreografia asko dantzatu eta ballet garaikidetarako hainbat paper ere sortu zituen.
1948an Alicia Alonsoren Balleta sortu zuen Kuban, 1955ean Kubako Balleta eta 1959ko iraultzaren ostean Kubako Ballet Nazionala izenak hartuko zituena. 1959az geroztik, Kubako Ballet Nazionalaren lehen dantzari eta dantzari ospetsuak (Mirta Plá, Loipa Araújo, Josefina Méndez eta Marta García) biltzen zituen Kubako ballet eskolaren arima bilakatu zen. Alonsoren ballet-eskola miretsia izan zen bertako ikasketa eta aukera sistemaren kalitateagatik, eta herrialde askotan sarituak eta goretsiak izan ziren eskola horretako kideek munduko ballet-talderik onenetako bat osatzen zuten.
Irakaskuntzan, koreografian, eta baita Kubako Ballet Nazionala zuzentzen ere segitu zuen, 2019ko urriaren 17an zendu zen arte; 98 urte zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Alicia Alonso dantzari kubatarra hil da. Berria egunkaria, 2019ko urriak 17, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2019-10-17).

## Kanpo estekak

* Alicia Alonso: «Balleta arte herrikoia da Kuban, sektore guztietara iristen dena», elkarrizketa Berria egunkarian, 2015eko azaroak 6, berria.eus
* Datuak: Q236013
* Multimedia: Alicia Alonso / Q236013
# Arturo Arango

Arturo Arango Arias (Manzanillo, Kuba, 1955eko martxoaren 4a) Kubako narratzaile, saiogile eta gidoigilea da.

## Bizitza

Habanako Unibertsitateko Letren eta Arteen Eskolan graduatu zen. Urte batzuetan Casa de las Americas aldizkarian lan egin zuen, 1989 eta 1991 urteen artean zuzendu zuen argitalpenean. 1996tik 2022ra La Gaceta de Cuba aldizkariko zuzendariorde editoriala izan zen. San Antonio de los Bañoseko (Kuba) Nazioarteko Zinema eta Telebista Eskola Gidoi Katedrako Buru Titularra izan zen 2006tik 2016ra. Han ere sortu zuen 2014an, eta, 2021era arte, Ikus-entzunezko Idazketa Sortzaileko Maisutasuna zuzendu zuen. Irakasle gonbidatua izan da Guadalajarako Unibertsitateko Irudi eta Soinu Sailean, 2005etik gaur arte, eta Mexikoko Zinema Trebakuntza Zentroan, 2010etik 2014ra, baita Dreamago (Suitza) elkarteko Plume et Pellicule tailerrean ere, 2008tik gaur arte. 2008an, Gidoien Tailer Latinoamerikarra sortu zuen, Habanako Zinema Latinoamerikar Berriaren Nazioarteko Jaialdiko Industria Sektorearen parte gisa, eta haren zuzendaria izan zen 2015era arte. 2015etik 2017ra OnCuba aldizkari digitalean agertu zen "Komatxo artean" zutabearen egilea. 2017an, Xenia Rivery, Nuri Duarte eta Alan Gonzalezekin batera, Viceversa kolektiboa sortu zuen, ikus-entzunezko gidoiak idazteko, berridazteko eta aztertzeko. Halaber, Senel Paz idazle eta gidoilariarekin eta Lía Rodriguez ekoizlearekin, 6g-Habana gidoi tailerra sortu zuen, eta 2019ko abenduan egin zuten lehen edizioa.
Hizkuntzaren Akademia Kubatarreko kide osoa da 2023ko urritik.

## Erreferentziak

* Sintesi biografikoa.
* Antzerki Etxearen Sariari buruzko berria.
* Sobre Terceras reincidencias buruzkoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q715101
# Pablo Armando Fernández

Pablo Armando Fernández Pérez (Central Delicias, 1930eko martxoaren 2a - Habana, 2021eko azaroaren 3a) Kubako idazle, poeta, eleberrigile, itzultzaile, saikeragile eta antzerkigile garrantzitsua izan zen. Sari garrantzitsuak eskuratu zituen Amerikan zein Europan, esaterako, 1996an, Kubako Literatura Sari Nazionala eman zioten.

## Biografia

Bere jaioterrian lehen ikasketak egin ondoren, 1945ean Estatu Batuetara joan zen, eta New Yorkeko Washington Irving High Schoolen ikasi zuen. Zenbait ikastaro ere egin zuen Columbiako Unibertsitatean. 1959an Kubara itzuli zen. Lunes de Revolución aldizkariaren zuzendariordea (1959-1961) eta Casa de las Américasko erredakzio-idazkaria (1961-1962) izan zen. Kubako Britainia Handiaren enbaxadako kultura aholkularia izan zen (1962-1965). Kubaren ordezkari gisa Europako batzar eta topaketa ugarietan ibili zen. Literatur sari garrantzitsuen epaimahaikide izan zen, bestetik, Casa de las Americas sarian eta Cervantes sarian tartean.
Poesia, eleberria, antzerkia eta saiakera idatzi zituen. Bere obra intimismotik arlo sozialarekin konprometitua izatera igaro zen.

## Obra

Hona hemen bere lan ezagunenak:

### Poesia

* Salterio y lamentación (1953)
* Nuevos poemas (1955)
* Himnos (1961)
* El libro de los héroes (1964)
* Campo de amor y de batalla (1984)
* El sueño, la razón (1988)
* Aprendiendo a morir (1995)

### Eleberriak

* Los niños se despiden, Casa de las Américas, Habana, l968
* El vientre del pez, Unión, Habana, 1989; Alfaguara, Madril, 1990, Planeta, Buenos Aires, 1991.
* Otro golpe de dados, Editorial Letras Cubanas, Habana, 1993.

### Saiakerak

* De Memorias y anhelos, Habana, Unión, 1998.

## Sariak

Asko dira. Hona hemen batzuk:
* 1963an, Casa de las Américas sariaren aipamena El libro de los héroes olerki liburuarekin.
* 1996an, Kubako Literatura Sari Nazionala
* 1968an, Casa de las Américas saria, Los niños se despiden eleberriarekin.
* 1969an, Adonáis Olerki Sariaren akzesita Un sitio permanente lanarekin.
* 2008an, Turkiako Pen Kluben Yunus Emre saria.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.isliada.org/poetas/pablo-armando-fernandez/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Pablo Fernández El Poder de la Palabra webgunean.
* (Gaztelaniaz):Poema batzuk.
* (Gaztelaniaz):Biografia Ecured webgunean.
* Datuak: Q2734870
# Nancy Morejón

Nancy Morejón (Habana, 1944ko abuztuaren 7a) poeta, dramagile, ensaiolari eta itzultzaile kubatarra da. Olerkilaritza beltzaren edo negrismoaren autore nagusietako bat da.

## Lanak

* 1962 - Mutismos.
* 1964 - Amor, ciudad atribuida.
* 1967 - Richard trajo su flauta y otros argumentos.
* 1979 - Parajes de una época.
* 1980 - Poemas (antología).
* 1982 - Octubre imprescindible.
* 1982 - Elogio de la danza.
* 1984 - Cuaderno de Granada.
* 1985 - Where the Island Sleeps Like a Wing.
* 1985 - Poems (Antología).
* 1986 - Piedra pulida.
* 1993 - Poemas de amor y muerte.
* 1993 - Paisaje célebre.
* 1997 - Botella al mar.
* 1997 - Elogio y paisaje.
* 1999 - Richard trajo su flauta.
* 2000 - La quinta de los molinos.
* 2001 - Black Woman and Other Poems.
* 2002 - Cuerda veloz.
* 2003 - Looking Witthin / Mirar adentro.
* 2004 - With Eyes and Soul: Images of Cuba.
* 2006 - Carbones silvestres.
* 2006 - Antología poética (1962-2000).

## Sariak

* 1983 - Premio "Mirta Aguirre".
* 1986, 1997 eta 2000 - Premio de la Crítica.
* 2001 - Premio Nacional de Literatura.
* 2004 - Premio Yari-Yari de Poesía Contemporánea.
* 2006 - Premio Corona de Oro de Struga.
* 2008 - Premio Escritora Galega Universal.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cruzito. (2021-05-02). «▷ Mujer Negra de Nancy Morejon: Autor, resumen y tema» Estudyando (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Nancy Morejón» Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (Noiz kontsultatua: 2023-03-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) Afrofeminas. (2020-06-18). «Nancy Morejón: “Todavía huelo la espuma del mar que me hicieron atravesar”» AFROFÉMINAS (Noiz kontsultatua: 2023-03-22).
* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) «Biografía de Nancy Morejón - Nancy Morejón» Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).
* ↑ Morejón, Nancy. (2003). Looking within : selected poems, 1954-2000 = Mirar adentro : poemas escogidos, 1954-2000. (Bilingual ed. argitaraldia) Wayne State University Press ISBN 0-8143-3037-1. PMC 49421610. (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).
* ↑ Morejón, Nancy. (2004). With eyes and soul : images of Cuba. (1st ed. argitaraldia) White Pine Press ISBN 1-893996-25-5. PMC 57344969. (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2671114
# José Zacarías Tallet

José Zacarías Tallet (Matanzas, 1893ko urriaren 18 – Habana, 1989ko abenduaren 21) idazle kubatarra izan zen. Egunkari eta aldizkari askotan idatzi eta lan egin zuen. Kubako poesia garaikidearen izen handienetariko bat da.

## Obra

* 1951: La semilla estéril, Ministerio de Educación de Cuba, La Habana.
* 1969: Órbita de José Zacarías Tallet, Editorial UNEAC, La Habana.
* 1978: Vivo aún, Editorial Letras Cubanas, Habana.
* 1979: Poesía y Prosa, Editorial Letras Cubanas, Habana.
* 1983: Curiosidades de la Historia, Editorial Letras Cubanas, Habana.
* 1985: Evitemos Gazapos y Gazapitos, Editorial Letras Cubanas, Habana.

## Sariak

* Kubako Literatura Sari Nazionala, 1984.
* Doctor Honoris Causa Habanako Unibertsitatean.
* Julius Fucik domina, OIP-k emana.
* Félix Varela Ordena, Lehen Gradua, 1982.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.cubaliteraria.com/autor.php?idautor=1300

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):José Zacarías Tallet Ecured webgunean.
* Datuak: Q6455289
# Julia de Burgos

Julia de Burgos, bere izen osoa Julia Constancia Burgos García, (Carolina (Puerto Rico), 1914ko otsailaren 17a-Harlem (New York), 1953ko uztailaren 6) Puerto Ricoko idazle eta feminista, uhartearen independentziaren eta giza eskubideen aldekoa. Bere poemetan, emakumeen burujabetza eta askapenaren alde egin zuen, baita ere Puerto Ricoren nortasuna eta independentzia defendatu zuen ere. Pueblos Hispanos astekari aurrerazaleko editore izan zen.

## Obra

* El mar y tú, Ediciones Huracán, 1981, ISBN|0-940238-46-2.
* Canción de la verdad sencilla, Ediciones Huracán, 1982, ISBN:0-940238-66-7.
* Poema en veinte surcos, Ediciones Huracán, 1983, ISBN:0-940238-23-3.
* Yo misma fui mi ruta, Ediciones Huracán, 1986, ISBN:0-940238-30-6.
* Amor y soledad, Ediciones Torremozas, 1994, ISBN:0-940238-30-6.
Bere obra guztiak liburu honetan daude jasota:
* Song of the Simple Truth: The Complete Poems of Julia de Burgos (ingelesez eta gaztelanaiz) Jack Agueros. Curbstone Books, 1997; ISBN 978-1-88068-424-5

## Biografia dokumentalak

* 1978: Vida y poesía de Julia de Burgos. Zuzendaria: José García.
* 2002: Julia...todo en mi. Zuzendaria: Ivonne Belén.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.imdb.com/title/tt0142961/ IMDb webguneko informazioa.
* ↑ https://www.imdb.com/title/tt0412883/ IMDb webguneko informazioa.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Poema batzuk.
* Datuak: Q468516
* Multimedia: Julia de Burgos / Q468516
# Isabel Margarita Ordetx

Isabel Margarita Ordetx y Cruz Prieto ( Kuba, XX. mendea) idazle, poeta eta ekintzaile feminista izan zen. Bere herrialdeko zenbait argitalpenetan kolaboratu zuen kronikagile gisa, besteak beste, Heraldo de Cuban, La Discusión, El Fígaro, Bohemia, Amerika, Antillas eta Artean. Aldizkari unibertsala.
Gainera, La Mujer aldizkarian erredakore izan zen —Aída Peláez de Villa Urrutia eta Domitila García de Coronadorekin batera—, eta Vanidades aldizkariko zuzendari izan zen 1937-1952 bitartean. Josefina Mosquerak 1937an argitaratzen zuen emakumezkoen aldizkarian.

## Erreferentziak

* ↑ «Isabel Margarita Ordetx - Unionpedia, el mapa conceptual» es.unionpedia.org (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16579754
# Justo Vasco

Justo Vasco (Habana, 1943 - Gijon, 2006ko urtarrilaren 23a) eleberri beltzeko idazle kubatarra eta itzultzailea izan zen.

## Biografia

1987tik Gijonen bizi da, eta Gijongo Aste Beltzeko literaturari buruzko lehiaketa koordinatzen zuen, Paco Ignacio Taibo II.ak zuzentzen zuena.
Luis Sepulvedaren zuzendaritzapean, Liburu Amerikarraren Erakusketan ere kolaboratu zuen, Luis Sepulveda ere Asturiasko hiri horretan bizi baitzen.
Besteak beste, frantsesera, italierara eta grezierara itzuli dituzte haren lanak. Berak itzuli zituen errusiar, esloveniar, estatubatuar eta italiar autore ugari.
Asturiasko prentsan idatzi zuen, La Voz de Asturiasen hain zuzen ere.
Ideologikoki, sozialdemokrata zen. Justok "kazetaritzaren osagarri gisa" ulertzen zuen nobela beltza. El Vedadoko ibilaldiez oroitzen zen.
Cristina Macía idazlearekin ezkonduta zegoen. Garuneko infartu baten ondorioz hil zen.

## Obrak

* Completo Camagüey, 1983, Daniel Chavarríarekin
* Primero muerto, 1986, Daniel Chavarríarekin
* El muro, 1990
* 'Contracandela, 1995, Daniel Chavarríarekin
* Mirando espero, 1998
* El guardián de las esencias, 2007, Amir Valleren laguntzarekin.

## Sariak

* 1994ko Gijongo Aste Beltzeko Kontakizun Lehiaketaren Saria Y en eso llegó Bebo lanagatik
* Hammett Saria 1999, Mirando espero lanagatik

## Erreferentziak

* Justo Vasco, idazlea

## kanpo esteka

* Datuak: Q2919776
# Reinaldo Arenas

Reinaldo Arenas Fuentes (Aguas Claras, Kuba, 1943ko uztailaren 16a - New York, AEB, 1990eko abenduaren 7a) gaztelaniaz idatzi zuen idazle kubatarra izan zen: nobelagile, poeta eta antzerki idazlea.

## Biografia

Arenas nekazari-ingurunean jaio zen, Oriente probintzian, baina familia laster jarri zen bizitzen Holguín hirian. Gaztetan Fulgencio Batistaren diktaduraren kontra agertu zen, eta altxamendu eta iraultza kubatarrean parte hartu zuen horregatik.
Idazteari 13 urterekin ekin zion, eta Virgilio Piñera eta Jose Lezama Lima izan zituen maisu. Argitaratzen hasi orduko jasan zuen Alderdi Komunistaren zentsura ("El mundo alucinante" liburuagatik). Kuban homosexualitatea zigortzen zen garai batean, aginteak jazarria izan zen Arenas.
1973an, kontrairaultzaile izatea egotzita giltzapetu egin zuten. Askatu ondoren, Kubatik ihes egiten saiatu zen, bai pneumatiko baten gainean, bai Guantanamotik, non ia-ia metrailatuta hil zuten.
1980an, pasaporte faltsu bat lortu eta Kubatik ihes egin zuen. Kubako orduko erbesteratu gehienek bezala, AEBetako Floridan, Miami hirian, jarri zen bizitzan. Hala ere, intelektual ugarik ez zioten kasu egin; segituan ohartu zen Miamin dirurik gabeko erbesteratu bat hutsaren hurrengoa besterik ez zela.
Alde batetik bestera ibili eta gero, 1990ko abenduaren 7an, New York hirian "Antes que anochezca" autobiografia idatzi eta egun gutxitara, bere buruaz beste egin zuen. Liburu horretan dago oinarritua Before Night Falls 2000. urteko filma.

## Idazlanak
### Eleberriak

* 1967: Celestino antes del alba
* 1969: El mundo alucinante
* 1980: El palacio de las blanquísimas mofetas
* 1980: La vieja Rosa
* 1982: Otra vez el mar
* 1984: Arturo, la estrella más brillante
* 1987: La loma del ángel
* 1988: El asalto
* 1989: El portero
* 1990: Viaje a La Habana
* 1999: El color del verano o Nuevo Jardín de las Delicias

### Autobiografia

* 1992: Antes que anochezca (hil ondoren argitaratua)

### Narratiba laburra

* 1972: Con los ojos cerrados
* 1981: Termina el desfile

### Poesia

* 1981: El central
* 1989: Voluntad de vivir manifestándose
* 2001: Inferno, olerki guztien antologia.

### Saiakera

* 1986: Necesidad de Libertad (askatasun beharra)

### Antzerkia

* 1986: Persecución (izen hori berori duten 5 lanen bilduma)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) metropolitan. . .: Reynaldo Arenas. (Noiz kontsultatua: 2018-07-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q315024