OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Plácido Domingo

Plácido Domingo Embil (Madril, Espainia, 1941eko urtarrilaren 21a) XX. mendearen bigarren erdiko tenorrik ospetsuenetakoa da. Ahots ozenaz gainera, antzerkirako dohaina ere badu. Hiru Tenorrak delako hirukoteko partaide izan zen, Josep Carrerasekin eta Luciano Pavarottirekin batera.

## Bizitza

Ama, Pepita Enbil, euskalduna zuen, Getariako (Gipuzkoa) Enbildarren etxean jaioa. Aita Plácido Domingo Ferrer kantaria zen ere bai. Mexikon piano ikasketak egin zituen. 1961ean abestu zuen lehenengo opera. 1962tik 1965era bitartean, Tel Aviveko Opera Nazionaleko abeslaria izan zen. 1965ean, New Yorkeko Operan abestu zuen; eta 1968an, New Yorkeko Metropolitan Opera's House antzokian (harrezkero, hango abeslari izan zen). Milango Scala antzokian 1969an abestu zuen lehenengoz.
Disko asko argitaratu ditu, eta opera filmetan parte hartu du; era berean, operako zuzendaritza lanetan jardun du.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Musika klasikoa

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Plácido Domingoren webgune ofiziala
* Datuak: Q130853
* Multimedia: Plácido Domingo / Q130853
# Daniela Barcellona

Daniela Barcellona (Trieste, Italia, 1969ko martxoaren 28a) italiar opera-kantaria da, mezzosopranoa. 2023ko apirilean, emakumezko ahots onenaren saria jaso zuen, Bilboko ABAOk emana.

## Ibilbidea

Uneko mezzosoprano garrantzitsuenetako bat da. Besteak beste, Milango La Scalako Antzokian, Teatro Region (Parma), Erromako Dell'Opera Antzokian, Florentziako eta Bolognako Komunalean, Harean eta Veronako Antzerki Filarmonikoan, New Yorkeko Metropolitan Opera Housen, Parisko Operan eta Madrilgo Errege Antzokian aritu izan da.

### Emanaldi nabarmenak

Norma ( Vincenzo Bellinirena ), Carmen ( Georges Bizet ), La favorite, Anna Bolena, Lucrezia Borgia eta Maria Stuarda ( Gaetano Donizettirenak ), Orfeo ed Euridice ( Christoph Willibald Gluck ), Il . barbiere di Siviglia, La Cenerentola, Bianca e Falliero eta La pietra del paragone ( Gioacchino Rossinirenak ), Europa riconosciuta ( Antonio Salierirena ) eta Don Carlo eta Requiem ( Giuseppe Verdirenak ).

## Sariak eta aintzatespenak

* Italiako kritikaren "Abbiati" saria
* "Lucía Valentin-Terrani" saria
* "Aureliano Pertile" saria
* 2002ko "Opera Award"
* "CD klasikoa"
* Rossini d'oro
* 2023ko apirilean, emakumezko ahots onena, Bilboko ABAOk emandako saria

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Cabrera, Isabel Urrutia. (2023-04-17). «Los Tutto Verdi conquistan el Arriaga» El Correo (Noiz kontsultatua: 2023-04-23).
* ↑ (Ingelesez) «Biography» Daniela Barcellona (Noiz kontsultatua: 2023-04-23).
* ↑ (Ingelesez) «Daniela Barcellona Biography, Songs, & Albums» AllMusic (Noiz kontsultatua: 2023-04-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Daniela Barcellona, determinació rossiniana» ELMUNDO 2017-06-21 (Noiz kontsultatua: 2023-04-23).
* ↑ (Ingelesez) admin. (2020-06-16). «Daniela Barcellona Net Worth, Bio, Age, Height, Wiki [Updated 2023 March »] Popular Bio (Noiz kontsultatua: 2023-04-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) World, Opera. (2016-10-10). «Las mejores mezzosopranos de la actualidad: descúbrelas aquí!!» Opera World (Noiz kontsultatua: 2023-04-23).

## Ikus, gainera

* Opera
* Mezzosopranoa

## Kanpo estekak

* Daniela Barcellonarekin elkarrizketa
* Datuak: Q5798802
# Mady Mesplé

Mady Mesplé (Okzitaniako Tolosa, 1931ko martxoaren 7a – ib., 2020ko maiatzaren 30a) frantses opera-abeslaria izan zen, sopranoa izan zen. Pianoa eta kantua Tolosan ikasi zituen, eta ahotsa Jeanine Micheaurekin trebatu zuen Parisen. Debuta Liejako Operan egin zuen 1953an, Lakmé lanarekin. 1956an, Parisko Opera Komikoan sartu zen, eta paper handiak egin zituen han: Rigoletto (Verdi), Hoffmannen ipuinak (Offenbach), Sevillako bizargina (Rossini), Lucia di Lammermoor (Donizetti) eta Txirula miragarria (Mozart). Abeslariaren ibilbide profesionalean opera horiek eragin nabarmena izan bazuten ere, gaur egungo musikak asko erakartzen du Mady Mesplé. Harentzat idatzi zituen Charles Chaynesek Quatre Poèmes de Sappho eta Betsy Jolas, Quatuor II. 1963an, Gian Carlo Menottiren Azken basatia sortu zuen, eta, 1965ean, Hans Werner Henzeren Maitale gazteentzako elegia lanaren frantsesezko bertsioa. Pierre Boulezen zuzendaritzapean, Arnold Schönbergen Jakoben Eskala kantatu zuen Londresen, eta Maurice Ravelen Haurra eta Sorginkeriak. 1985etik 1990era, irakasle izan zen Parisko Eskola Normalean, eta Bordeleko Kontserbatorio Nazionalean, gero.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q270411
* Multimedia: Mady Mesplé / Q270411
# Amalia Anglés y Mayer

Amalia Anglés y Mayer, edo Amalia Anglés y Moya (Badajoz, 1827ko azaroaren 3a-Stuttgart, 1859ko maiatzaren 1a), Espainiako opera-kantaria eta gitarra-jotzailea izan zen.

## Biografia

Badajozen jaio zen 1827an. Bere ahotsa eta musikarekiko zaletasuna Santanderren ezagutzera eman ondoren, hiriburura joan zen Madrilgo Errege Musika Kontserbatorioan ikastera. Han, 1839ko urrian, solfeo-klasean eta 1842ko martxoan, kantuan matrikulatu zen.
Irakasgai guztietan bikain emaitza lortu ondoren, Maria Cristina erreginak bere bi alaba nagusien irakasle izateko hautatu zuen. Isabel II.a eta Montpensierreko dukesa izango zirenak. [1] Hogeita lau urte eskas zituela, irakasle ospetsua zen, eta Italiara joan zen. La Scala Milango antzokiak kontratatua, hemeretzi gautan, jarraian, abestu zuen, eta Italiako prentsaren laudorioak jaso zituen.
Kontratu hori bukatuta, Londresera eta Lisboara joan zen, gero Italiara itzuli zen eta ondoren Prusiara eta Alemaniara joan zen, eta bertan hil zen 1859an.
Hil zenean, Mariano Gelabertek eta Correak artistaren biografia argitaratu zuten, obituarioarekin batera. Besteak beste, hitz hauek eskaini zizkion:
   Jenioa, jainkotasunaren ezaugarri hori, adimen pribilegiatuak argitzen dituena, Ahalguztidunak bere izaki batzuei ematen dien dohain sublimea, duintasunez bizi izan zen Amalia Anglesen irudimenean eta ariman, eta bere hegoak artista inspiratuaren fronte hutsaren gainean inguratuz, hilezkor egin zuen haren izena.

## Erreferentziak

* ↑ «Amalia Anglés y Mayer > Información, Biografia, Archivo, Historia.» WIKIDAT (Noiz kontsultatua: 2023-09-01).
* ↑ Díaz y Pérez 1884, 36 orr. .

## Bibliografia

* Díaz y Pérez, Nicolás (1884). «Anglés y Mayer (Doña Amalia)». Diccionario histórico, biográfico, crítico y bibliográfico de autores, artistas y extremeños ilustres I. Madrid: Imp. Viuda é hijos de Abiezo. pp. 36-37. Wikidata Q64142181.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28599542
# Bolbitius titubans

Bolbitius titubans

## Deskribapena

Basidioma: 1 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik kanpai itxurakora, azkenik laua. Kapelaren azala likatsua, hori-sufre koloretik hori-arrautzara doan kolorekoa, ertzean zurbilagoa, batzuetan ia zuria. Mintzezko ertza eta oso ildaskatua.
Orriak: Ia libreak, estu, hasieran zurixkak, gero okre kolorekoak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zilindrikoa, hauskorra, 5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,2 eta 0,5 cm bitarteko diametrokoa, zurixka edo horixka, irintsua, oinarria mizelio zuriz hornitua.
Haragia: Oso urria, hauskorra, usain eta zapore nabarmenik gabea.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Erraz antzematen da bere kapelaren limoi hori distiratsu koloreagatik. Bolbitius variicolor-en nolabaiteko antza izan dezake, gaur egun Bolvitius titubans-en aldaera bat bezala hartzen dena, Bolbitius titubans var. olivaceus izenarekin. Bolbitius reticulans delakoak ere izan dezake, honen kapelak erretikulu nabarmena du eta kolore morexka.

## Sasoia eta lekua

Ohikoa udaberrian eta udazkenean, bide, lorategi eta gorotz degradatuetan.

### Banaketa eremua
## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Calvo Pérez Javi. (2006). El mundo de las setas. Asociacion Micológica Fungipedia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
* ↑ (Gaztelaniaz) Aranzadi, zientzia elkartea.
* Datuak: Q10510581
* Multimedia: Bolbitius titubans / Q10510581
# Cecilia Bartoli

Cecilia Bartoli (Erroma, 1966ko ekainaren 4a) italiar mezzosopranoa da. Bellini, Handel, Mozart, Rossini eta Vivaldiren musikan espezializatu da, baita barroko eta klasiko garaietako musikan ere. Soprano eta mezzorako paperak abesteko moldakortasuna du.

## Diskografia
### Opera

* Rossini: La scala di seta (Fonit Cetra, 1988)
* Rossini: Il barbiere di Siviglia (Decca, 1989)
* Mozart: Così fan tutte (Erato, 1990)
* Mozart: Lucio Silla (Teldec 1991)
* Rossini: La Cenerentola (Decca, 1993)
* Puccini: Manon Lescaut (Decca, 1993)
* Mozart: Le nozze di Figaro (DG, 1994)
* Mozart: La clemenza di Tito (Decca, 1995)
* Haydn: L'anima del filosofo, ossia Orfeo ed Euridice (Decca, 1997)
* Rossini: Il turco in Italia (Decca, 1998)
* Mozart: Mitridate (Decca, 1999)
* Haydn: Armida (Teldec 2000)
* Handel: Rinaldo (Decca, 2000)
* Mozart: Don Giovanni (Arthaus, 2001, DVD)
* Bellini: La sonnambula (Decca, 2008)
* Halevy: Clari (Decca, 2008, DVD)
* Bellini: Norma (Decca, 2013)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18828
* Multimedia: Cecilia Bartoli / Q18828
# Pilar Lorengar

Pilar Lorengar (Jaiotza-izena: Pilar Lorenza García ; Zaragoza, 1928ko urtarrilaren 16a - Berlin, 1996ko ekainaren 2a) espainiar opera-abeslaria izan zen.
Bartzelonako Musika Kontserbatorioan kantu-ikasketak egin zituen. Madrilen Angeles Ottein ezagutu zuen, eta harekin hasi zen lanean. 1949an hasi zen antzokietan agertzen, zarzuelako kantari gisa. 1951n Bartzelonako kantu-lehiaketa bat irabazi ondoren, soprano gisa hasi zen kantatzen, eta bere ahotsa mundu osoan eman zen ezagutzera. Paris, Londres, New York, San Francisco, Chicago, Viena, Munich, Berlin eta beste leku askotan kantatu zuen. 1959an Berlingo Deutsche Operen kantatu zuen lehen aldiz; han bizi izan zen hurrengo urteetan, eta alemaniar herritartasuna hartu zuen. Espainian ez zuen abestu 1987 arte. Mozarten operak interpretatu zituen gehienbat, baina baita Verdi, Txaikovski, Weber, Wagner, Beethoven, Granados eta Fallarenak ere. 1990ean Arteetako Asturias Printzea saria eman zioten. Urte horretan bertan utzi zion antzokietan agertzeari, eta 1991n Lieder kantak jendaurrean abesteari. Operan interpretatu zituen rol aipagarrienak hauexek dira: Desdemona (Otello), Alice Ford (Falstaff), Violeta (La Traviata), Pucciniren Butterfly, Tosca eta Mimi heroiak, eta Mozarten hainbat pertsonaia nagusi, hala nola Kondesa eta Kerubin (Figaroren ezteiak operan), Pamina (Txirula Miragarria operan), Ilia (Idomeneon) eta Dorabella (Cosí fan tutten).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q286408
* Multimedia: Pilar Lorengar / Q286408
# Enrico Caruso

Enrico Caruso (Napoli, 1873ko otsailaren 25a - ib., 1921eko abuztuaren 2a) tenor italiar bat izan zen.
1895etik 1920 arte luzatu zen bere karrera musikala. Hasieran baritono ibili bazen ere, tenor moduan irabazi zuen ospea mundu osoan.
48 urte zituela hil zen, antza tuberkulosiak jota.
1977ko ekainaren 14an Associazione Museo Enrico Caruso elkartea sortu zuten Milanon.

## Ikus, gainera

* Musika klasikoa

## Kanpo estekak

* (Italieraz) "Assoc. Museo E. Caruso"ren webgunea
* Datuak: Q170726
* Multimedia: Enrico Caruso / Q170726
# Bovistella utriformis

Bovistella utriformis

## Deskribapena

Karpoforoa: Esferiko samarra, globo-itxurakoa, piriformea, lurrarekin bat egiteko puntua denez oin gisa jokatzen duen luzapen zorrotzarekin. 5 eta 15 cm bitarteko diametroarekin.
Exoperidioa: Kanpoko geruza zuria da, denborarekin galtzen diren ezkata piramidalekin. Edukitzen duen estalki horren azpian, beste bat dago, endoperidioa, hau ere zuria, adinarekin marroi bilakatzen dena eta exoperidioaren aztarna zuriz estalita dagoena. Heltzean, peridioa hautsi egiten da arbitrarioki, apikaleko irekiduratik esporak kanporatzeko.
Gleba: Karpoforoaren barnealdea, gleba, esporak sortzen diren espazioa da. Lehenik eta behin, zuria eta trinkoa da, pixkanaka-pixkanaka hauts marroi ilun batean bilakatzen dena (hauts=esporak).
Espora-jalkina. Marroi iluna.

## Jangarritasuna

Gaztaroan jangarria da, glebaren barrualdea zuria denean, ehundura oretsua eta zapore leunekoa, oro har, ez oso atsegina.

### Nahasketa arriskua

Nekez nahas daiteke askoz txikiagoa den Lycoperdon excipuliforme (Scop.) Pers. honek argi eta garbi forma piriformea du zurtoin luzearekin. Berdin Lycoperdon perlatum Pers., delakoarekin biak gazteak direnean, gainera askoz txikiagoa da eta eztenak ditu, ez ezkata piramidalak.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian batez ere, baina udazkenean ere ugari agertzen da. Belardietan, basoetan, zelaietan, orokorrean ekosistema guztietan agertzen da. Oso ugaria eta ezaguna. Normalean taldeka agertzen da, baita maitagarrien eraztunetan ere, bakarka ere bai.
Oharrak: Ezagunak diren propietate sendagarriak ditu, batez ere desintoxikatzaileak eta antiinflamatorioak.
Espezie honen izena maiz aldatzeak, genero horietako beste batzuek bezala, espezie bakoitzaren behin betiko kokapena zaildu egiten du. Gaur egun, Lycoperdon utriforme Bull izena izan da onartua, baina zaletu askok Calvatia utriformis (Bull.:Pers.) Jaap bezala ezagutzen jarraitzen dute.

### Banaketa eremua
## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Jorge Jimenez Santos. Amanitacesarea.com.
* ↑ (Gaztelaniaz) Asociacion Micológica Pie Azul de Monesterio.
* Datuak: Q61988536
* Multimedia: Lycoperdon utriforme / Q61988536
# Vancouverreko nazioarteko aireportua

Vancouverreko Nazioarteko Aireportua (Vancouver International Airport ) (IATA-kodea: YVR, OACI: CYVR ) Richmonden (Columbia Britainiarra) kokatutako nazioarteko aireportua da. Vancouverreko hiriari eta metropoli-eremuari (Metro Vancouver) ematen die zerbitzua. Batez ere, Vancouverreko erdigunetik 12 kilometrora dago. 2007an Kanadako bigarren aireportu okupatuena izan zen aire-operazioei (326,026) eta bidaiariei (17.5 milioi) dagokienez, Toronto Pearson Nazioarteko Aireportuaren atzetik. Asia, Europa, Ozeania, AEB, Mexiko, Karibe eta Kanadako beste aireportu batzuetara hegaldiak proposatzen ditu. Aireportu honek sari garrantzitsuak irabazi ditu aireportu onena izateagatik. Adibidez, 2007an Skytrax saria "Ipar Amerikako Aireportu Onena" izateagatik jaso zuen. YVR-k Air Canada-ren hub bat da. WestJet eta Air Transat-en operazio-gune garrazitsua bezala funzionatzen du.

### Nazioarteko helmugak

YVRen urteko trafikoa, 1992tik-gaur egun arte :
| Urtea | Bidaiariak | Aldaketa (%) | Urtea | Bidaiariak | Aldaketa (%) | Urtea | Bidaiariak | Aldaketa (%) | Urtea | Bidaiariak | Aldaketa (%) |
| 1992 | 9,935,285 | ▬ | 2002 | 14,877,536 | ▼-3.8% | 2012 | 17,596,901 | ▲3.3% | 2022 | 19,013,416 | ▲168.3% |
| 1993 | 10,235,015 | ▲3.2% | 2003 | 14,321,504 | ▼-3.7% | 2013 | 17,971,883 | ▲2.1% | 2023 | 24,938,184 | ▲30.9% |
| 1994 | 10,830,796 | ▲5.8% | 2004 | 15,725,694 | ▲9.8% | 2014 | 19,358,203 | ▲7.7% | 2024 | | |
| 1995 | 12,006,973 | ▲10.8% | 2005 | 16,418,883 | ▲4.4% | 2015 | 20,315,978 | ▲4.9% | 2025 | | |
| 1996 | 14,037,174 | ▲16.9% | 2006 | 16,922,226 | ▲3.0% | 2016 | 22,288,552 | ▲9.7% | 2026 | | |
| 1997 | 14,818,564 | ▲5.5% | 2007 | 17,495,049 | ▲3.3% | 2017 | 24,166,122 | ▲8.4% | 2027 | | |
| 1998 | 15,508,109 | ▲4.6% | 2008 | 17,852,459 | ▲2.0% | 2018 | 25,936,907 | ▲7.3% | 2028 | | |
| 1999 | 15,806,499 | ▲1.9% | 2009 | 16,179,312 | ▼-9.3% | 2019 | 26,379,870 | ▲1.7% | 2029 | | |
| 2000 | 16,032,531 | ▲1.4% | 2010 | 16,778,774 | ▲3.7% | 2020 | 7,300,287 | ▼-72.3% | 2030 | | |
| 2001 | 15,476,762 | ▼-3.4% | 2011 | 17,032,780 | ▲1.5% | 2021 | 7,086,602 | ▼-3.0% | 2031 | | |

## Gertuko aireportuak

Hauek dira gertuen dauden aireportuak:
* Miners Bay aireportua (39km)
* Montagne Harbor aireportua (44km)
* Ganges Harbor (47km)
* Bedwell Harbor aireportua (51km)
* Eastsound aireportua (58km)

## Erreferentziak

* ↑ «Traffic Update» Vancouver Airport Authority febrero de 2021.
* ↑ Aeropuerto Internacional de Vancouver (YVR). .

## Ikusi ere

* Vancouver Handia
* SkyTrain (Vancouver)
* Datuak: Q321224
* Multimedia: Vancouver International Airport / Q321224
# Pablo Castrillo

Pablo Castrillo Zapater (Jaka, 2001eko urtarrilaren 2a) txirrindulari espainiarra da, profesionala Kern Pharma taldean.

## Kirol ibilbidea

2020an, Lizarte talde afizionatuak fitxatu zuen, Kern Pharma talde profesionaleran estrukturaren barnean dagoena. 2022ko denboraldian dagoenenko nabarmendu zen eta Euskal Herriko Zirkuituko bost probatan gailendu zen (nabarmenenak Gorlako Igoera eta Balentziaga Memoriala izan zirelarik). Horretaz gain, 23 urtez azpiko Espainiako erlojupeko txapelketa irabazi zuen.
2023an profesionaletara pasatu zen eta hurrengo urtean bere lehenbiziko garaipen handia lortu zuen: 2024ko Espainiako Vueltako 12. etapa hain zuzen. Garaipena, Manolo Azkonari eskeini zion, Kern Pharma taldearen sortzailea eta egun horretan bertan hil zena. Hiru egun geroago, berriro ere gailendu zen 15. etapan.

## Palmaresa

2021
* Challenge B-Guara
* 3. Xanisteban Sarian
2022
* Espainiako erlojupeko txapelketa (23 utez azpikoa)
* Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Saria
* Gorlako Igoera
* Balentziaga Memoriala
* Lazkaoko Proba
* Oñati Saria
* 2. Andra Mari Txiki Sarian
* 3. Aiztondo Klasikan
* 3. Antzuola Sarian
* 5. Espainiako errepideko txapelketa (23 utez azpikoa)
2023
* 3. Langkawiko Tourrean
2024
* Espainiako Vueltako 2 etapa
* 5. Esloveniako Itzulian
* 7. Burgosko Itzulian
* 7. CRO Racen
2025
* 7. UAE Tourrean

## Emaitzak lasterketa nagusietan
### Itzuli Handiak

| Itzulia | 2023 | 2024 |
| Italiako Giroa | — | — |
| Frantziako Tourra | — | — |
| Espainiako Vuelta | — | 64. |

### Beste Itzuliak

| Itzulia | Itzulia | 2023 | 2024 |
| | Kataluniako Volta | 116. | 30. |
| | Euskal Herriko Itzulia | — | UT |

### Klasikoak eta Txapelketak

| Lasterketa | Lasterketa | 2023 | 2024 |
| Donostia Klasikoa | Donostia Klasikoa | 24. | 17. |
| Espainiako errep. txapelketa | Espainiako errep. txapelketa | 67. | 7. |
| Espainiako erlojup. txapelketa | Espainiako erlojup. txapelketa | 9. | 8. |
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak

* Kern Pharma (08.2022-12.2022) (stagiaire)
* Kern Pharma (2023-)

## Erreferentziak

* ↑ «Pablo Castrillok irabazi du Cabeza de Manzanedan, eta Kern Pharma aurrenekoz gailendu da itzuli handi batean» eitb.eus 2024/08/29.
* ↑ «Kern Pharmako Pablo Castrillo txirrindulariak bere bigarren etapa irabazi du Cuitu Negruko lainoan» eitb.eus 2024/09/01.

## Kanpo estekak

* Pablo Castrillo - ProCyclingStats
* Datuak: Q112688830
* Multimedia: Pablo Castrillo / Q112688830
# Ruacana ur-jauziak

Ruacana ur-jauziak (portugesez: Quedas do Ruacaná) Angola eta Namibia arteko mugan kokaturiko ur-jauziak dira, Kunene ibaiaren ibilbidean. Namibiako Ruacana herrixkak ematen die izena.

## Deskribapena

700 metrotako zabalera eta 120 metrotako altuera duten ur-jauzi erraldoiak dira, zabaleran eta ur-bolumenean Afrikako handienetakoak dira.
Ibaian 135 kilometro behera eginda Epupa ur-jauziak aurkitzen dira.

## Energia

Kunene ibaian 40 kilometro gora eginda Calueque presa eraiki zen 1978an eta bertan Ruacana Energia Estazio hidroelektrikoa ezarri zen. Namibiak argindar ekoizle egitura handiena da, herrialdeak ekoizten duen %50a ekoizten du gutxi gorabehera.

## Fauna

Ur-jauziak pasa ondoren Kunene ibaian krokodilo ugari aurkitzen dira.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Ruacana Falls - Water falls and hydro-electric power plant» www.info-namibia.com (Noiz kontsultatua: 2024-08-30).
* ↑ (Ingelesez) Reporter, Staff. (2019-01-30). Stairs at Ruacana waterfalls in state of disrepair - New Era. (Noiz kontsultatua: 2024-08-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1101379
* Multimedia: Ruacana Falls / Q1101379
# Guillaume Borrel

Guillaume Borrel (XII. mendea – 1187ko uztailaren 4a) Ospitaleko Zaldunen Maisu Handia izan zen 1187an.
1186ko otsailaren 1ean Ospitaleko Zaldunen Komandante Handia izendatu zuten. 1187ko maiatzaren 1ean Roger de Moulins Maisu Handia Cressongo guduan hil zen eta Borrelek Maisu Handiaren kargua hartu zuen bitarteko moduan. Berehala, Hermangard d'Asp Ordenako Komandante Handia izendatu zuen.
Borrel Hattingo guduan hil zen 1187ko uztailaren 4an, karguan berresterik izan gabe.

## Bibliografia

* Delaville Le Roulx, Joseph (1904). Les Hospitaliers en Terre Sainte et à Chypre (1100-1310). E. Leroux, Paris.
* Demurger, Alain (2013). Les Hospitaliers, De Jérusalem à Rhodes 1050-1317. Tallandier, Paris. ISBN 979-1021000605.
* Harot, Eugène (1911). Essai d'armorial des grands maîtres de l'Ordre de Saint-Jean de Jérusalem. Collegio araldico.
* Josserand, Philippe (2009). Prier et combattre, Dictionnaire européen des ordres militaires au Moyen Âge. Fayard, Paris. ISBN 978-2213627205.
* Lewis, Kevin James (2017). The Counts of Tripoli and Lebanon in the Twelfth Century: Sons of Saint-Gilles. Routledge. ISBN 978-1-4724-5890-2.
* Lock, Peter (2006). The Routledge Companion to the Crusades. Routledge. doi:10.4324/9780203389638. ISBN 0-415-39312-4.
* Murray, Alan V. (2006). The Crusades—An Encyclopedia. ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-862-4.
* Nicholson, Helen J. (2001). The Knights Hospitaller. Boydell & Brewer. ISBN 978-1843830382.
* Runciman, Steven (1952). A History of the Crusades, Volume Two: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East, 1100-1187. Cambridge University Press. ISBN 9780521347716.
* Setton, Kenneth M. (1969). A History of the Crusades. University of Wisconsin Press.
* Tyerman, Christopher (2006). God's War: A New History of the Crusades. Belknap Press. ISBN 978-0-674-02387-1.
* Vann, Theresa M. (2006). Order of the Hospital. The Crusades––An Encyclopedia, or. 598–605.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1823179
# Roger de Moulins

Roger de Moulins (? – 1187ko maiatzaren 1a) Ospitaleko Zaldunen 8. Maisu Handia izan zen 1177tik hil zen arte.
1177an Maisu Handi izendatu zuten, Joubert Siriakoa hil ondoren. Bere lehen neurria Balduino IV.a Jerusalemgoa erregea Saladinoren aurkako gerrarekin jarraitzeko premiatzea izan zen. 1177ko azaroaren 25ean Montgisardeko guduan parte hartu zuen, Ayyubtarren aurkako gurutzatuen garaipen sendoa izan zena.
Berak zuzentzen zuen Ordena ia agindu militar hutsa bihurtu zen, eta ospitale-jarduerak bertan behera utzi zituen. Alexandro III.a Aita Santuak bulda bat igorri behar izan zuen, gerra uzteko aginduz, bere burua defendatzeko kasuetan izan ezik. Tenpluaren Ordenarekin ere etengabeko lehia izan zuten.
1184an ordubete egin zuen Europan zehar erregeak eta aita santua konbentzitzeko gurutzada berri bat hasteko eta Ekialdeko erresuma latinoak defendatzeko. Itzultzean, Siziliako erresumari Tesalonikari erasotzen lagundu zion, eta Jerusalemgo Erresumaren politikan sartu zen.
1187ko maiatzaren 1ean hil zen, Cressonek Saladinoren aurka egindako guduan lantza batek zeharkatuta. Bi bitarteko oinordeko izan zituen (Guillaume Borrel eta Hermangard d'Asp), 1190ean Maisu Handi berri bat aukeratu ahal izan zen arte.
* Datuak: Q559382
* Multimedia: Roger de Moulins / Q559382