# Gypsophila repens

Gypsophila repens Caryophyllaceae familiako landare espezie bat da. Europa erdialdeko eta mendebaldeko mendilerroetan aurkitzen da, Alpeetan, Piriniotan eta Kantabrian. Euskal Herrian ere badira populazio bakan batzuk.
Harrizko lorategietan erabiltzen da, baita hormak apaintzeko ere.

## Taxonomia

Lineok deskribatu zuen lehenengoz 1753. urtean Species Plantarum liburuan.
Hainbat sinonimo ditu:
* Gypsophila erectiuscula Jord. & Fourr. Brev. Pl. Nov. 1: 9 (1866)
* Gypsophila muralis subsp. repens
Generoaren Gypsophila izena grezieratik dator eta gypsos (igeltsua) eta philios (zalea) hitzen elkarketa da, "igeltsu zalea" esan nahi du, igeltsua dagoen lurzoruak atsegin baitituzte genero horretako landareek. Espeziearen repens izenak "arrastaka doana" esan nahi du.

## Deskribapena

Errizoma bihurria eta zurkara du eta handiak ateratzen dira 20 cm inguru dituzten zurtoin belarkarak. Zurtoi hauen gorantz edo tente hazten dira landareari itxura borobiltsua emanez.
Hostoak linealak edo lantzeolatuak dira eta kolore berde-urdinxka dute. 25 mm luze eta 3 mm zabal izan ohi dira eta ia ez dute txortenik.
Loreak 4-6 aletako multzotan ateratzen dira eta korinbo itxurako egitura hartzen dute. 10 mm arteko pedizeloa dute eta puntan kanpai itxurako kaliza, bost sepalo dituena. 6-8 mm-tako bost petalo askek osatzen dute korola. Kolore zuria edo arroxa izan dezakete. Hari itxurako 10 lorezil zuri ditu eta bi estigma. Loreak txikiak diren arren haien ugaritaasunak intsektuak erakartzen ditu.
Fruitua 4,5-5 mm dituen kapsula bat da puntatik lau balbatan irekitzen dena. 1 mm-ko haziak askatzen ditu, giltzurrun itxurakoak eta bikortsuak.

## Habitata

Harkaitz artean, bisuts harritsuetan eta lurzorua ia garatu gabe duten larreetan hazten da, 600 eta 2.400 metrotako altueran. Karezko lurzoruak atsegin ditu. Euskal Herrian populazio txiki batzuk daude mendialde zehatzetan: 2006an, Bizkaian Anboton, Arabako Toloño mendilerroan eta Nafarroako Kodesko mendilerroan soilik zeuden, azken honetan agian Pirinio aldetik haziak ekarri izan dela pentsatzen da. Ordutik hona Toloñoko populazioa desagertu egin da, beraz Anboto eta Kodes mendilerrotako populazioak soilik gelditzen dira.
Lorategietan hazteko igeltsua eta hondarra duten lurzoruak erabiltzen dira, alkalinoak edo neutroak eta ongi drainatuak.

## Ugalketa eta bizi zikloa

Landare bizikorra da. Ekaina eta iraila artean izaten du loraldia eta intsektuek polinizatzen dute. Haziak udazkenaren lehen herenean heltzen dira.

## Mehatxuak

Flora mehatxatuen artean "bakanen" atalean sailkaturik dago Euskal Autonomia Erkidegoan. Populazioak oso txikiak dira eta guztiz isolaturik daude, batez ere Arabakoa galdu zenetik.

## Iruditegia

* Landarea.
* Lore multzoa.
* Lore bakarra.
* Hosto berde-urdinxkak.

## Erreferentziak

* 1 2 «Parque Natural de Urkiola: Vegetación» www.urkiola.net (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* 1 2 (Ingelesez) «Gypsophila repens | creeping gypsophila Alpine Rockery/RHS» www.rhs.org.uk (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Gypsophila repens L.» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* ↑ «Gypsophila in Flora of North America @ efloras.org» www.efloras.org (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* 1 2 Padro Mª Uribe-Echevarria, Iñaki Zorrakin, Juan Antonio Campos, Ángel Domínguez. (2006). Euskal Autonomia Erkidegoko flora baskular mehatxatua. Eusko Jaurlaritza, Ingurumen eta Lurralde Antolamendu Saila, 206 or. ISBN 84-457-2252-2..
* ↑ NATURA 2000 SAREAK ARABAKO HEGOALDEKO MENDILERROETAN DITUEN TOKIETAKO INFORMAZIO EKOLOGIKOARI, KONTSERBAZIO HELBURUEI, KONTSERBAZIO ARAUEI ETA SEGIMENDU PROGRAMARI BURUZKO DOKUMENTUA. Toloño-Kantabria mendilerroa/Sierra Toloño-Cantabria KBE (ES2110018). Natura Ingurunearen eta Ingurumen Plangintzaren Zuzendaritza Ingurumen eta Lurralde Politika Saila (Eusko Jaurlaritza), 98 or..
* ↑ Iñaki Aizpuru. Flora mehatxatua: Oinarri teorikoa, metodoak, kudeaketa tresnak eta Euskal Herriko egungo egoera. Udako Euskal Unibertsitatea, 15 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159588
* Multimedia: Gypsophila repens / Q159588
* Espezieak: Gypsophila repens