OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Volkswagen Golf

Volkswagen Golf Volkswagenek 1974an sortutako autoa da, jadanik sei belaunaldi eta marka (Volkswagen Rabbit AEBetan eta Kanadan, eta Volkswagen Caribe Mexikon) dituena.
Volkswagen Beetle ospetsua ondo ordezkatu du, munduan 25 milioi unitate baino gehiago salduz.
Hiru eta bost ateko hatchback moduan salduta, station wagonak Volkswagen Variant, kabrioletak Volkswagen Cabriolet edo Volkswagen Cabrio eta sedanak Volkswagen Jetta, Volkswagen Vento edo Volkswagen Bora izenak ditu.

## Belaunaldiak

* 1. belaunaldia, 1974-1983
* 2. belaunaldia, 1983-1992
* 3. belaunaldia, 1991-1997
* 4. belaunaldia, 1997-2014
* 5. belaunaldia, 2003-2008
* 6. belaunaldia, 2008-2012
* 7. belaunaldia, 2012-2019
* 8. belaunaldia, 2019-gaur egun

## Erreferentziak

* ↑ Kent, Gareth. (2007-3-30). VW Golf build passes 25 million. carmagazine.co.uk.

## Kanpo estekak

* Volkswagen Golfaren webgune ofiziala
* Datuak: Q247
* Multimedia: Volkswagen Golf / Q247
# Hatchback

Hatchback, trinkoa edo konpaktua automobil mota bat da, bidaiarientzako kabina edo eremu bat, eta kargatzeko espazio bat (maletategia) integratuta dituena, atzeko ate handi batekin. Ate horrek atzeko beira ere badu, eta atzeko hegala nahiko laburra da. Atzeko atetzarra ate bat gehiago dela deritzo, eta, horregatik, alboko bi ate dituzten autoei «hiru ate» esaten zaie, eta alboko lau ate dituzten modeloei, «bost ate». Bi bolumeneko automobil edo atzeko eskotiladun automobil gisa ere ezagutzen dira, ingelesezko hatchback elearen hitzez hitzeko itzulpena.
Auto konpaktu baten neurriak 4,2 metrotik 4,6 metro arteko luzera izan dezake, gehienez lau pertsonarentzako edukierarekin eta 1,0 eta 2,0 litroko motorrarekin. Hatchbackak ezagunak izan ohi dira, gasolina aurrezten dutelako.

## Erreferentziak

* ↑ «Tipos de Autos y Camionetas SUV │VW» www.vw.com.mx.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q216762
* Multimedia: Hatchbacks / Q216762
# A segmentu

A segmentua mikroautoen gainetik eta B segmentuaren azpitik kokatzen den automobilen segmentua da. Gaur egun, ibilgailu horiek 3,30 m eta 3,70 m bitarteko luzera dute, gutxi gorabehera eta, oro har, lau heldurentzako lekua dute, mikroauto batek ez bezala, bi pertsonarentzako lekua baino ez baitu.
Salbuespen gutxi batzuetan izan ezik, karrozeria ia beti hatchback edo monobolumena izaten da; azken kasu horretan, mikromonobolumenak ere esaten zaie. Motorrek, gehienez, lau zilindro dituzte, eta oso gutxitan gainditzen dute 1,6 litroko zilindrada. Hatchbackei "Konpaktu txikiak" deitzen zaie.
Ez dago automobil horietarako izendapen zehatzik, hainbat termino batera agertzen baitira, hala nola "automobil (mikro)hiritarrak", "hiritarrak", "utilitarioak" edo "txikiak". Japonian, kei car izeneko kategoria fiskal bat dago ibilgailu horientzat. Kategoria horrek, besteak beste, 3,40 m-tik beherako luzera eta 660 cc-tik beherako zilindrada zehazten ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13267846
* Multimedia: City cars / Q13267846
# C segmentu

C segmentua B eta D segmentuen artean dagoen automobil-segmentua da. Oro har, bost heldurentzako lekua izaten dute, eta beste bi umerentzako lekua, zazpi plazako monobolumen kasuan.
1980ko hamarkadan, segmentu horri batzuetan "lau metro" deitzen zioten, modeloek luzera hori izan ohi zutelako. Gaur egun, ibilgailu horiek 4,3 m-ko luzera dute gutxi gorabehera karrozeria trinkoan (5 ate) edo bost plazako monobolumenean, eta 4,5 m-koa, berriz, sedanezko karrozerian, karrozeria familiarrean, 4x4 ibilgailuan edo zazpi plazako monobolumenean.
Gaur egun, modelo estandarrek lau zilindroko motorrak izaten dituzte, 1,4 eta 2 litro arteko zilindradakoak, eta 70 kW (90 ZP) eta 105 kW (140 ZP) arteko potentziak. Kiroletakoek 3,2 litroko zilindrada har dezakete, zenbaitetan bost zilindro lerroan edo sei zilindro "V" eran eta 240 kW (320 ZP) inguruko potentzia maximoak gara ditzakete.
C segmentuaren barruan, hainbat karrozeria-motari dagozkien hainbat azpisegmentu daude. C segmentuko turismo-automobil bati "trinko handia" esaten zaio; monobolumenari, "monobolumen ertaina"; eta noranahiko ibilgailuari, "noranahiko trinkoa".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13266730
* Multimedia: Compact cars / Q13266730
# D segmentu

D segmentua C eta E segmentuen artean kokatzen den automobil mota bat da. Oro har, bost heldurentzako lekua dute, edo zazpi edo zortzi heldurentzat, monobolumenen kasuan.
Gaur egun, automobil horiek 4,50 m eta 4,85 m arteko luzera dute gutxi gorabehera, liftback karrozerian, sedanean, familiarrean edo monobolumenean. Modelo merkeenak luzeagoak izaten dira, eta garestienak, berriz, motzagoak, aurrealdeko hegala eta bataila handiagoak. Motorren kasuan, 1,6 litroko lau zilindrotatik 3,0 litroko sei zilindrotara arteko zilindradak erabiltzen dira eta, bigarrenean, 6,2 litroko zortzi zilindrotara arteko zilindradak, Mercedes Benz C63 AMG kasu.
D segmentuaren barruan automobil motei dagozkien hainbat azpisegmentu daude. D segmentuko turismo-automobil bati "automobil ertaina" edo "ertain handia" esaten zaio; tamaina horretako noranahiko automobil bati "noranahiko ertaina" deitzen zaio; eta D segmentuko monobolumena "monobolumen handia" da.
* D segmentua
* Subaru Legacy, D segmentuko sedan bat.
* Lancia Voyager II, D segmentuko monobolumen bat.
* Peugeot 508 SW, D segmentuko familiar bat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17085217
# Litera (garraioa)

Litera anda mota bat da, garraiolari batzuek norbait eramatekoa, hagetatik zintzilik edo haiei eutsita egoten den egitura batean.
Aulki bat baino gehiago daudenean, etzanda joateko tokia duenean, edo pertsona bat baino gehiago sar daitekeenean, palankina esan ohi zaio.

## Erabilpena

Asiako kultura eta ohiturekin lotu arren, historikoki Mendebaldean ere ohikoak izan dira. Europa erdialdean, bereziki, XVII. mendean modan jarri ziren: portechaises izenekoak Parisen 1617tik aurrera erabili ziren, eta Berlinen 1688tik aurrera: berlina izena, hain zuzen, hala nola sedan terminoa ere, XX. mendean automobilei aplikatuak; eskuzko garraio-tresna horietatik datoz. Munichen, 1688an, Turkiako litera-eramaileen gremioa ​​sortu zen, jatorriz otomandarrekin izandako gerretan preso hartuak izan zirenak. 1699an Karlowitzeko Bakearen baitan presoen trukea eztabaidatu zenean otomandarrekin, Bavariako agintarien kezka izan zen horrek ez ote zituen literak garraiatzailerik gabe utziko. Berlinen 1688an araudi bat ere ezarri zen, lehen ibilgailu edo trafiko araudi ezaguna.
Aita santuek bat berezia zuten, sedia gestatoria izenekoa, tronu bat andetan eramatekoa.

## Iruditegia

* Otomandar inperioko litera.
* 1800. urtekoa, Alemaniakoa.
* Pio XII.a sedia gestatorian.
* Kago batean daramate emakumea Japonian, 1870eko hamarkada edo.
* Taiwango gobernari okupatzaile japoniar bat, literan garraiatua.

## Erreferentziak

* ↑ «OEH - Bilaketa - Litera» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-14).
* ↑ Hüttl, Ludwig. (1976). Max Emanuel: d. Blaue Kurfürst, 1679-1726: e. polit. Biographie. Süddeutscher Verlag ISBN 978-3-7991-5863-3. (Noiz kontsultatua: 2024-11-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q476850
* Multimedia: Human-powered litters / Q476850
# Tintin

Tintin Hergéren komiki sailetako fikziozko detektibe eta kazetaria da. Le Petit Vingtième aldizkaria 1929an haren abenturak faszikuluka argitaratzen hasi zien.
Erreportari gazte ausarta da, Milu bere txakurtxoarekin batera, bost kontinenteetan zehar daramaten abenturetan murgildua, sarritan gaiztagin talde oso bati aurre eginez (Rastapopoulos, Allan Thompson, Müller doktorea, etab.), lagunez inguraturik: Haddock kapitaina, Tournesol irakaslea edota Dupond eta Dupont polizia-agenteak.
Hergék Benjamin Rabier ilustratzailearen Tintín Lutin albumean inspiratuta bataiatu zuen bere pertsonaia, eta Tintinen janzkerak album bereko beste pertsonaia baten antza du. Rabier albumean, 'Tintin' Martin izenaren hipokoristikoa da, Augustinena ere izan litekeen arren. Haren "nortasunari" dagokionez, Tintin Totorren "ondorengoa" dela esan daiteke, Hergék 1926an sortutako pertsonaia.

## Erreferentziak

* ↑ Peeters, Benoît. (2006). Hergé, fils de Tintin. Flammarion ISBN 978-2-0808-0173-9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52986
* Multimedia: Tintin / Q52986
# Al Capone

Alphonse Gabriel Capone (Brooklyn, 1899ko urtarrilaren 17a - Palm Island, Florida, 1947ko urtarrilaren 25a) italiar jatorriko Ameriketako Estatu Batuetako gangsterra izan zen XX. mendeko 1920ko eta 1930eko hamarkadetan, nahiz eta ofizialki zur-merkataria zen.
New Yorkeko Brooklynen hasi bazen ere, Chicagon bihurtu zen krimeneko buru nabarmenena. 1920ko hamarkadaren bukaerako, FBIk bilatuenen zerrendako lehen postuan kokatu zuen. Hala ere, 1931n haren gainbehera gertatu zen, zerga-ordainketen saihestea leporatuta. Hamaika urteko presoaldia ezarririk, hil arte espetxean (1934tik aurrera, Alcatrazen) eman zituen bizitzako azken urteak.

## Ikus, gainera

* Lege lehorra Amerikako Estatu Batuetan
* Datuak: Q80048
* Multimedia: Al Capone / Q80048
# Madness

Madness ingeles pop/ska musika talde bat da. 1976an Londres hiriko Camden Town auzoan sortu zen, 2 Tone musikaetxean zegoela. 1970eko hamarkadaren amaiera aldera, The Specials, The Selecter eta Bad Manners taldeekin batera Erresuma Batuan ska musikaren berpiztearen ardura hartu zuten talde garrantzitsuenetako bat izan zen.

## Diskografia

* 1979: One Step Beyond... (UK #2)
* 1980: Absolutely (UK #2)
* 1981: 7 (UK #5)
* 1982: The Rise & Fall (UK #10)
* 1984: Keep Moving (UK #6)
* 1985: Mad Not Mad (UK #16)
* 1988: The Madness (UK #66)
* 1999: Wonderful (UK #17)
* 2005: The Dangermen Sessions Vol. 1 (UK #11)
* 2009: The Liberty of Norton Folgate (UK #5)

## Kanpo estekak

* Madness musika taldearen webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q745741
* Multimedia: Madness (band) / Q745741
# Mazdakismo

Mazdakismoa erlijio dualista izan zen, Iranen V. mendean indar hartu zuena. Pentsalari batzuen ustez, mazdeismoak manikeoen dualismoa berritu nahi izan zuen, eta horien arabera eratzaileek harremanak izan zituzten Antzinako Erromako manikeoekin; beste batzuen ustez, berriz, Irango bertako zoroastrismotik sortu zen. V. mendetik aurrera Mazdak persiar heretikoaren izena hartu zuen.
Mazdakismoaren arabera, Argia (ongia) eta Iluna (gaizkia) munduaren oinarrizko hastapenak dira. Bi osagai horiek elkarrekin topo egitean sortu zen unibertsoa. Argia bizitzeko behar da eta argia izateko, gizonak bizitza aszetikoa eta zintzoa izan behar du, ez du inor edo ezer hil behar eta ezta haragirik jan behar ere. Ondasunak eta emazteak taldearen jabego egin zituen Mazdakek. Zoroastrismoaren jarraitzaileek eta aitoren semeek gaitzetsi egin zuten mazdeismoa, eta azkenik, debekatu egin. Hala ere, ezkutuan aurrera egin zuen Islamaren garaia iritsi zen arte (VIII. mendea).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/3/14 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Oinzubi

Oinzubi edo Zaldain tamainu txikiko zubia da. Oinezkoentzat moldatuta egoten dira eta oso material arruntekin eginak egoten dira.
Nekazari inguruetan oso ohikoak dira errekak, garaiera alde txikiak edo oztopoak gainditzeko. Sinpleenak alderik alde doan enbor edo ohol bat izan daiteke. Dena dela, badira ere oinzubi landuagoak, harrizkoak, eskudelez, e.a.
XIX. mendean kristalezko oinzubiak egin ziren ere bai. Ezagunena Tianmen mendiaren labarretan dagoena; oinzubi horrek ehun metro ditu eta Zhangjiajieko Baso Parke Nazionalean dago.

## Adibideak

* Ohol zabal batez erabilita eginiko oinzubia.
* Oholez eginiko oinzubia.
* Harrizko oinzubia.
* Zubi antzeko oinzubia.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20190527090759/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-36961264 "China's glass walkway opens in Tianmen mountain".

## Ikus, gainera

* Oinzubiak (Iruñea)

## Kanpo loturak

* Datuak: Q3771516
* Multimedia: Spang / Q3771516
# Zubi Zaharra (Ondarroa)

Zubi Zaharra Ondarroako (Bizkaia) zubi zaharrena eta ezagunena da.

## Historia

Gaur egungoa harrizkoa da. Aurretik, Erdi Aroan, egurrezko beste zubi bat egon zen inguru berean, 1330 urtean inguruan eraikia; zahar hark altxagarria zuen. Artibai ibaiaren gaineko eraikia, egungoa, estilo aldetik, eraikuntza erromanikoa da baina XVII. mendean eraikitakoa, 1689an. 1936an, gerran, oso kaltetua izan zen eta 1953an, bestetik, uholde ikaragarri batek erdi suntsitua utzi zuen; berreraikia, gaur egun, ez da errez antzematen jatorrizko eraikuntzaren egitura. Hala ere estetikoki inguruan oso eraikin integratua eta ederra da. Oinezkoentzako bakarrik da. Automobilentzat, Zubi Zaharraren alboan, ibaian gora, Zubi Barria egin zen; Itsas Aurrekoa egin arte hori izan zen trafikoarentzako Ondarroara sarrera bakarra. Historikoki zubia gurutzatzen zuten animaliak eta azpitik igarotzen zuten itsasontziek zerga berezia ordaindu behar zuten.

## Argazki galeria

* Zubia gainetik ikusita.
* Zubia gauez.

## Erreferentziak

* ↑ Zaharra, Zubi. (1689)..
* ↑ https://web.archive.org/web/20171013224705/http://www.ondarroa.eus/eu-ES/Turismoa/MonumenIbilbide_monumentuaktos_itinerarios/Orrialdeak/Zubiak.aspx
* ↑ https://www.clubrural.com/que-ver/vizcaya/ondarroa/sitios-interes/puente-viejo_9146

## Kanpo estekak

* Zubi Zaharraren argazkiak.
* Datuak: Q42353144
* Multimedia: Zubi Zaharra, Ondarroa / Q42353144
# Zubi Zaharra (Balmaseda)

Zubi Zaharra edo Muzako Zubia Cadagua ibaia zeharkatzen duen zubi da, Balmasedako Kristo eta San Lorenzo auzoak lotzen dituena. Hala zubiak nola bertako dorreak XV. mende erdialdetik XVI. mende hasiera arteko aldian duten jatorria, nahiz eta zubiaren oinarriko pilareak lehenagokoak izan: XIII. mende hasierakoak, segur aski. 1984an monumentu historiko izendatu zuten.
Eginkizun estrategikoak zituen ibaien gurutzaguneetan, eta, aldi berean, eginkizun fiskalak ere bazituen: zubisaria kobratzea, hiri eta norbanako askok bidaztiei Erdi Aroan ezartzen zieten ohiko zerga. Erdi puntuko hiru arku ditu eta erdikoa oso garaia da. Zubi-branketako baten gainean dorretxoa du, arku gotikoko zubiaren ardatzarekiko zut doana eta angeluzuzeneko oinarri duena.
Herriko ikur bilakaturik, bertoko ikastolak bere izena darama.

## Iruditegia

* Zubi Zaharraren ikuspegia.
* Beste ikuspegi bat.
* Dorretxoa.

## Erreferentziak

* ↑ Aristondo, Amaia Igartua. (2023-08-31). «Balmasedako Zubi Zaharra» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-08-31).
* ↑ www.bizkaia.net: Muzako Zubia edo Zubi Zaharra (Balmaseda)
* ↑ Balmasedako Udalaren webgunea

## Ikus, gainera

* Kastrexanako zubia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269445
* Multimedia: Puente Viejo de Balmaseda / Q12269445
# Kastrexanako zubia

Kastrexanako zubiak Cadagua ibaiaren gainean, Bizkaiko Barakaldo eta Bilbo udalerriei dagokien bi ibaiertzeak batzen ditu. Sorginen zubia eta Deabruaren zubia ere deritzote. Kostaldeko Done Jakue bidean dago.

## Historia eta ezaugarriak

Noiz egin zen zehatz-mehatz ez badakigu ere, Lekeitioko Pedro Ortiz maisuak XIV. mendearen amaieran edo XV. mendearen hasieran egin zuela ematen du. XIX. mendea arte oso garrantzitsua izan zen Balmaseda eta Mena ibarrean barna Bilbo eta Gaztela arteko errege-bidearen zati baitzen. Hareharrizko harlanduz eginda dago eta erdi puntuko arku bakarra dauka. Hormabularrak ibaiertz harritsuetan bermatzen dira. Eraiki zen lehen elementua arkua da. Kasu horretan, dobelak (arkua osatzen duten piezak) ilara bikoitzean jarrita daude.
1836an, Lehen Karlistaldian, bere inguruan borroka gogorra izan zen. Baldomero Esparteroren tropa isabeldarrek Barakaldo okupatu zuten eta Bilboko setioa hausten saiatu ziren. Karlistek zubia zeharkatu zuten Kastrexananaraino, baina Prudentzio Sopelana brigadierraren tropek altuerako posizioak hartu zituzten hura kontrolatzeko, eta handik sarraskitu zituzten hura hartzen saiatu ziren tropa isabelarrak.

## Euskal mitologia

Deabruaren zubia izena ere eman izan zaio, elezahar batzuen arabera, Deabruak berak eraiki baitzuen. Ipuinik zaharrenak hauxe kontatzen du: Cadagua ibaiaren beste aldean bizi zen bere bihotzekoa ikustera joateko zubia behar zuen neska gazte batek. Zubi hori egitearen truk arima saldu zion Deabruari. Amaitzeko dobela bakarra falta zenean, gaztea damu zen eta oilarraren kantuak uxatu zuen deabrua. Kontuak horrela, neskak arima salbatu, zubia pasatu eta mutilagunarengana joateko aukera izan zuen.
Beste elezahar batzuek zubia Mikolas izeneko iratxo batzuek egin zutela diote. Jeinu txiki horiek harrobitik zubia ilaran jarri eta harlanduak pasatzen zizkioten elkarri.

## Erreferentziak

* ↑ Bilboko portua. Bilboko Portuaren Agintaritza.
* ↑ El Gobierno suprimirá el paso a nivel del apeadero de Santa Águeda Barakaldo Digital (Gaztelaniaz)

## Ikus, gainera

* Zubi Zaharra (Balmaseda)

## Kanpo estekak

* Kastrexanako zubia edota “Deabruarena“
* Kastrexanak Santa Agata jaia du
* Gobernuak Santa Agatako geralekuko trenbide-pasagunea kenduko du
* Datuak: Q3068062
* Multimedia: Deabruaren zubia / Q3068062
# Milutze zubia

Milutze zubia Nafarroako Iruñea hiriburuko zubi bat da. Sanduzelai auzoan dago eta Arga ibaia zeharkatzen du. Hiriko zubi mendebaldekoena da eta hirigunetik urrunen dagoena.

## Historia

Harri-hormaz eta harlanduz Erdi Aroan egindako zubia, baina baliteke jatorriz erromatarra izatea. XIII. mendeko agirietan jasoa dago jadanik. XIX. mendean egindako berreraikuntzan, malda goxatu zioten. Beharbada, nahita suntsitu zen Iberiar Penintsulako Gerran, XIX. mendearen hasieran. 1875ean, zubiaren ondoan kontserba-lantegi bat zegoen, trenbidetik hurbil. Zatirik zaharrenak erdi-puntuko hiru arkuak, arkuen barnealdea eta baranda dira, guztiak harrizkoak. Erdiko zutarrietan bi zubi-bular paratu ziren, bi aldeetan, galtzadaraino iritsi gabe. Oinezkoentzako zubia da gaur egun eta 1939an monumentu historiko artistiko izendatu zuten.
Zubi honen alderdirik bitxiena izenarekin lotutakoa da. Ohituraren arabera (ziur asko errealitatearekin baino literaturarekin lotuagoa egongo da), Milutze izena bertan izan zen gertakari latz baten ondorio da: 1351. urteko apirilean Karlos II.a Gaiztoa erregeari aurre egiteagatik zubian zaldun batzuk urkatu zituzten. Batzuen arabera, zubi horretan urkatu izanaren arrazoia zergak ez zituztela ordaindu nahi izan adieraztea izan zen; eta besteen arabera, zaldun horiek erregearen ordezkariek beraiek tratatzeko izan zuten moduagatik kexatu omen ziren. Erregeak, nahigabetuta, zaldunak han bertan exekuta zitzatela agindu zuen. Zubiaren begitik zintzilikatu zituzten, zaldun urkatuak mihia aterata hilik gelditu zirelarik, ondorioz, urkatu ondorengo mihi luzeek izena eman zioten bideari.
Beste azalpen baten arabera (sinesgarriagoa den azalpena), amil luze (amildegi) hitzetan izango luke jatorria izenak. Aski litekeena da Milutze terminoa zorigaiztoko exekutatze hori baino lehenagokoa izatea.

## Iruditegia

* Milutze zubia.
* Pasabidea.
* Behealdeko arkua eta oinbidea.

## Erreferentziak

* ↑ David Alegría Suescun, Río Arga : guía del patrimonio histórico de los ríos de la Comarca de Pamplona. pp. 135-136

## Kanpo estekak

* Milutze zubia. Arga ibaia: Sanduzelaiko zatia. Iruñeko Ibai Parkea.
* Datuak: Q1276503
* Multimedia: Miluze / Q1276503
# Barañaingo oinzubia

Barañaingo oinzubia Nafarroako Barañain eta Iruñea udalerrietan dagoen oinzubi bat da. Arga ibaia zeharkatzen du, eta Barañaingo iparraldeko parkea eta Landaben industrialdea elkarlotzen ditu, .

## Kanpo estekak

* Barañaingo oinzubia. Arga ibaia:Magdalenako zatia. Iruñeko Ibai Parkea
* Datuak: Q20492081
# Mintegien oinzubia

Mintegien oinzubia (gaztelaniaz Puente peatonal de los Viveros) Iruñeko Sanduzelai auzoan dagoen oin-zubi bat da, Arga ibaia zeharkatzen duelarik. Milutze zubia alboan kokatua dago.

## Iruditegia

* Pasabidea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263673
* Multimedia: Mintegien oinzubia / Q12263673
# Sanduzelaiko oinzubia

Sanduzelaiko oinzubia Nafarroako Iruñea hiriburuko zubi bat da. Sanduzelai auzoan dago eta Arga ibaia zeharkatzen du. Miluze zubia eta Sanduzelaiko zubiaren arteko erdibidean oinezkoendako zaldain bat da, 2009an eraiki zelarik.

## Zubia

Sanduzelai auzoa eta Sanduzelaiko Kirol Hirira nahiz Iruñeko hilerrira doazen ezkerreko ibaiertzeko bideak zuzenki eta azkar lotzeko Eskultura itxura garbia du zaldain horrek, eraikitzeko erabili diren materialengatik eta bihurgune formako bidea izateagatik, batez ere.
Bi kaxa-habek —paralelo jarrita— osatzen dute pasabidearen egitura (korten altzairuz egina), eta agerian gelditzen dira. 110 metro luze da ibilbidea, eta zirkulu formako bi bihurgune suabe ditu, erradio eta luzera desberdinekoak. Halaber, bihurguneak tangente dira harrizko zubi-brankaren gaineko tarteko bermean. Sarbideen zoladura kalkarenita harrizkoa da —Milutze zubiaren antzekoa—, eta, pasabidearen barnealdean, berriz, ipez egina da (zur tropikala da hori).

## Kanpo estekak

* Sanduzelaiko oinzubia. Arga ibaia: Sanduzelaiko zatia. Iruñeko Hiri Parkea.
* Datuak: Q12266959
# Hodien oinzubia

Hodien zubia (gaztelaniaz Puente de los Tubos) Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen zubi bat da. Arga ibaia zeharkatuz, Sanduzelai auzoa eta Arrotxapea eta Trinitarioak edo Oblatas eremuko Biurdana kalea elkarlotzen ditu, bidebatez Donibane auzoa eta Biurdana parkea ere elkarlotuz. Gainera, Biurdana kaleko muturrean Biurdana BHI ikastetxea ere kokatzen da.
Oinzubi hau 1940ko hamarkadan ibaiaren bi ertzetan oinezkoak ibiltzea bideratzeko eraiki zuten. Aurreko mendeko lanen itxuraren antzekoa du, neoklasizista. Itxura hori nabarmena da zubiaren ateetan. Urez hornitzeko hodi batzuk daude oinzubian zehar.

## Kanpo estekak

* Hobien zubia. Arga ibaia: Sanduzelaiko zatia. Iruñeko Ibai Parkea.
* Datuak: Q12259206
# Plazaola oinzubia

    Artikulu hau Iruñeko oinzubiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Plazaola».
Plazaola oinzubia Nafarroako Iruñea hiriburuko zubi bat da. Oinezkoentzako zubi honek Arga ibaia zeharkatzen du, eta Arrotxapea eta Trinitarioak auzoak elkarlotzen ditu. Zubiak izena, Iruñea eta Donostia arteko ibilbidea egiten zuen Plazaolako trenatik hartu du. Plazaola pasealekuan kokatzen da, Gipuzkoa etorbidea azpitik iragaten duen oinezkoentzako tunelaren parean.

## Historia

Lehenbiziko zubia 1910an eraiki zuten eta metalezkoa zen, baina 1930an jazotako uholdeen ondorioz Arga ibaiko urak handitu eta zubia berarekin batera eraman zuten. 1931an gaur egungo portzelanazko zubia eraiki zen.

## Kanpo estekak

* Plazaola zubia. Arga ibaia: Arrotxapeako zatia. Iruñeko Ibai Parkea.
* Datuak: Q12266040
* Multimedia: Plazaola bridge / Q12266040
# Alemanen oinzubia

Alemanen oinzubia Nafarroako Iruñea hiriburuko zubi bat da. Arga ibaia zeharkatuz, Arantzadi eta Txantrea auzoak elkarlotzen ditu.

## Historia

XX. mende hasierako gertakari baten ondorioz izen hori du. Lehen Mundu Gerra garaian, 1915-1916. urteen inguruan, Kamerundik zetorren alemaniar talde batek Iruñean babes hartu zuen. Horietako asko hirian betiko gelditu ziren. Alemaniar horietako batzuk Arga ibaira bainatzera jaisteko ohitura zuten. Neguan ere jaisten ziren, eta batzuetan gaineko izozguneak hautsi behar izaten zituzten uretan sartzeko. Zaletasun hori ikusita, Karelius Arutzen alemaniarrak udal baimen bat jaso zuen Magdalena auzoan bainu aldagela bat jartzeko. Oinezkoak Arga ibaiaren gainetik igaro daitezen egin zuten oinzubia. Diseinua egin zutenean arreta berezia jarri zuten eraikuntza hori paisaian integratzeko, "hiritik landara igarotzeko ate moduan" joka zezan.

## Kanpo estekak

* Alemanen zubia. Arga ibaia: Arantzadiko zatia. Iruñeko Hiri Parkea.
* Datuak: Q12253154