OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Inkisizioaren fede autoa (Goya)

Inkisizioaren fede autoa (baita ere Inkisizioaren Auzitegia), (gaztelaniaz Auto de fe de la Inquisición) Francisco de Goya margolari espainiarrak 1812 eta 1819 artean egin zuen margolan ospetsua da. Lana tamainu txikikoa da eta bertan eliz baten barruan egin zen fede autoa erakusten da. Obra Manuel García de la Pradarena izan zen eta egun Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian erakusten da.

## Gaia

Inkisizioa, Inkisizioaren Ofizio Santuaren Auzitegia Espainian (Tribunal del Santo Oficio de la Inquisición), errege-erregina katolikoek 1478an sortu zuten instituzio bat zen, haien erresumetan ortodoxia katolikoa mantentzeko. Margolan honetan fede auto bat ikus daiteke, hau da, preso batzuei egin zitzaien prozesu publikoa. Akusatuak txano puntadunak daramate eta fraile eta apaizez inguratuak daude. Preso bat estrado gainean dago, une horretan haren prozesua jarraituz. Besteak, hiru gehiago, behan daude haien txanda itxaroten. Margolanaren erdian idazkari bat ikus daiteke, gertatzen ari den guztia idazten ari dena.

## Margolanaren azterketa

Margolan hau garaiko Espainiaren ohitura basatiak biltzen dituen multzo batekoa da. Multzo horretan kokatzen diren beste margolanak hauek dira: Zezenketa, Eroetxea, Diziplinanteen prozesioa. Bilduman asmo kritiko nabaria da. Goyak Ilustrazioak kritikatzen zituen ohiturak azaltzen ditu nahiz eta garaiak oso onak ez izan zeren eta Fernando VII.a Borboikoak, errege absolutista berriro ere inposatu nahi baitzituen.
Margolanaren ezaugarriak krudeltasuna eta iluntasuna dira. Agertzen diren akusatuak sutean hiltzera kondenatuak izan daitezke; horregatik jantzita daramaten arropetan sugar sinbolikoak ikusten dira. Akusatuen aurpegiek sufrimendu hori adierazten dute.
Goyak lanean bi zonalde bereizi egin ditu. Lehen planoan ikusten diren pertsonaiak nahiko definituak agertzen dira, haien ezaugarriak zehaztasunez adieraziak. Atzean daudenak, aldiz, multzo anonimoa da eta horrek ikusten dugun errepresentazioa klaustrofobikoa bihurtzen du.
Argia goitik dator, beirategi batetik, margolanaren erdian, eta akusatuak eta idazkaria argitzen ditu batez ere.

## Bibliografia

* Bozal, Valeriano, Francisco Goya, vida y obra, Madril, Tf, 2005, 2 liburuki. 2. liburuki, 170-171 or. ISBN 978-84-96209-39-8.

## Kanpo estekak

* Auto de fe de la Inquisición «Artehistoria.com» webgunean.
* «InfoGoya»n margolanaren fitxa.
* Datuak: Q3819135
* Multimedia: Tribunal de la Inquisición (Goya) / Q3819135
# Pradoko Museoa

Prado Museoa (gaztelaniaz Museo del Prado) Espainia eta Europa osoko museorik garrantzitsuenetarikoa da, margolaritzan espezializatuta eta Madrilgo erdigunean kokatuta dagoena. 5.000 margolan eta 2.000 grabatu inguru gordetzen ditu, 700 eskultura baino gehiagorekin batera.
1819an inauguratu zuten Museo Real de pinturas izenarekin Fernando VII.a Espainiakoa erregearen garaian, eraikina Karlos III.a erregearekin egin bazuten ere. XII. mendetik XIX. mendeko hasiera arteko artelanak biltzen ditu. Besteak beste, Rubens, El Greco, Tiziano, Francisco Goya eta Diego Velázquez margolarien lanak barne hartzen ditu.
Gaur egungo zuzendaria Miguel Falomir da, 2017tik postu horretan dagoelarik.

## Bildumak

* Espainiako margolaritza.
* Italiako margolaritza.
* Flandria eta Herbehereetako margolaritza.
* Frantziako margolaritza.
* Alemaniako margolaritza.
* Ingalaterrako margolaritza.
* Eskultura.
* Arte dekoratiboak.
* Grabatuak.

### Espainiako margolaritza

Munduko bildumarik handiena gai horretaz, alde nabarmenarekin. Kronologiaren aldetik, XII. mendeko mural erromanikoetatik XX. mendera bitartekoa da.
Erdi Aroko margolarien artean, Bartolomé Bermejo eta Berruguete daude, Pizkundekoen artean, Pedro Machuca eta Joan de Joanes; Manierismoan El Greco nabarmentzen da, eta Barrokoan, berriz, Zurbarán, Ribera, Murillo eta Velázquez. Lau pintore horien lanak 200 baino gehiago dira. XVIII. mendekoan, Goyaz gain, Luis Meléndez eta Luis Paret daude. Egun, Goya ondoko pintura espainiarraren balorea handitu gogo da, Neoklasizismotik hasi eta Maria Fortunyn eta Sorollan buka.

### Italiako margolaritza

Pizkundeko margolarien artean, Fra Angelico, Mantegna, Antonello da Messina eta Botticelli daude. Rafaelek edo bere lantegiak egindako 8 margolan ditu museoak. Veneziako eskola nabarmentzen da, Tiziano, Tintoretto, Paolo Veronese eta Bassano margolarien lanekin. Horretaz aparte, Correggio, Bronzino, Andrea del Sarto, Sebastiano del Piombo, Federico Barocci, Annibale Carracci, Caravaggio, Guido Reni, Luca Giordano ere badaude.

## Galeria

* Fra Angelicoren Deikundea, 1430-32
* Roger van der Weydenen Jesusn Eraistea, 1435 i.
* Andrea Mantegnaren Ama Birjinaren Iragaitza, 1461 i.
* Hieronymus Boschen Atseginen baratzea, 1480-1505
* Albrecht Düreren Adam eta Eva, 1507
* Hans Baldungen Hiru adinak eta Herioa, 1541-44
* Tizianoren Carlos V.aren erretratua, 1548
* Tintorettoren Oin garbiketa, 1548-49
* Paolo Veroneseren Jesus doktoreen artean, 1560 i.
* Pieter Bruegel Zaharraren Heriotzaren Garaipena, 1562 i.
* El Grecoren Eskua bularrean duen zalduna, 1580 ing.
* Caravaggioren David eta Goliath, 1599
* Nicolas Poussinen Parnasoa, 1630-31
* Peter Paul Rubensen Hiru Graziak (Rubens), 1635
* Antoon van Dycken Bi diplomatikoren erretratua, 1635
* Francisco de Zurbaránen Agnus Dei, 1635-40
* José de Riberaren Jakoben loa, 1639
* Diego Velazquezen Meninak, 1656-57
* Francisco de Goyaren Saturno bere semea jaten, 1819-23
* Joaquín Sorollaren Haurrak hondartzan, 1910

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Katalanez)(Galizieraz)Pradoko Museoa
* Datuak: Q160112
* Multimedia: Museo del Prado / Q160112
# Adams-Onís Ituna

Adams-Onís Ituna Espainia eta Ameriketako Estatu Batuak artean sinatutako ituna izan zen. Garaiko mugak ezartzeko sinatu zen. Garai horietan Espainia Berriko Erregeorderriak Estatu Batuekin muga egiten zuen. Negoziazio horietan Luis de Onís Fernando VII.a Borboikoaren ordezkaria izan zen. Estatu Batuen ordezkaria John Quincy Adams izan zen, Estatuko Idazkaria. Negoziazioak 1819an hasi ziren eta 1821ko otsailaren 22an sinatu zen.

## Itunaren izenak

Ituna oso izen desberdinak ezagutu zituen:
* Tratado de amistad, arreglo de diferencias y límites entre su Majestad Católica el Rey de España y los Estados Unidos de América espainiarrentzat.
* Transkontinentalitatearen Ituna 1819-1821
* Florida Purchase Treaty edo Floridako Ituna 1819-1821.

## Lurren banaketa

Muga Sabina ibaia haratago eta Arkansas artean ezarri zen, 42° ipar paraleloa arte. Espainiak latitude horretatik gorako jabetzei uko egin zien, besteak beste, Oregon lurraldea, Florida, Louisiana Espainiarra eta Mississippi ibaian zeharreko nabigazioa. Horren guztiaren truke Texas espainiarra gorde zuen nahiz eta Estatu Batuek 1803an frantsesei erositako Louisiana barruko lurraldea gisa erreklamatu. Espainiako historiografiak ituna bi aldeentzako onuragarria izan zela azaldu du beti esanez Florida De facto galduta zegoela praktikan. Baina benetako irabazlea Estatu Batuak izan ziren: itunaren bidez izaera transkontinentala lortu zuten, Florida eta Oregon, azken hau mugak definitu gabekoak. Oregonen kasuan Kanadan zegoen Erresuma Batuarekin arazoak izan zituzten ondoren.

## Itunaren berrespena

1832an Mexiko eta Estatu Batuek ituna berretsi zuten. Orduan ezarritako muga 1848 arte gorde zen. Urte horretan, Estatubatuar-Mexikar Gerraren ondorioz, Mexikok Onís-Adams Itunan adostutako lerrotik beheko lurralde asko galdu zituen. Bi estatuen arteko muga berria Rio Granden ezarri zen.

## Ikus, gainera

* Ageriko Patua
* Luis de Onís

## Bibliografia

* Luis de Onís: “Negociación con los Estados Unidos de América”, Memoria sobre las negociaciones entre España y los Estados Unidos de América, Jack D.L. Holmes, Madril, José Porrúa, 1969.

## Erreferentziak

* ↑ https://books.google.es/books?id=lGusBwAAQBAJ&pg=PA51&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
* ↑ https://books.google.es/books?id=2-lMAgAAQBAJ&pg=RA1-PA614&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

## Kanpo estekak

* Itunaren testua.
* Datuak: Q351722
* Multimedia: Adams–Onís Treaty / Q351722
# Demografia

Demografia giza multzoen estatistika bidezko azterketa da, horien dimentsioa, egitura, bilakaera eta ezaugarri nagusiak landuz. Jakintza hau berri samarra da, eta beste giza zientzia askori lotua dago; giza zientzia eta natura zientzien arteko gurutzagunea dela diote batzuek. Dena den, handia da jendetzaren ugaritzearekin jakintza honek hartu duen garrantzia, zientzia honen bidez jakin baitaiteke halako herri, herrialde edo naziotan zenbat jende bizi den, zenbatek emigratu duen, zein bizibide duen, adinaren arabera nola banatzen den kopuru hori, etab. Oraindik ondo finkatu gabe dagoen zientzia izanik ere demografo guztiek onartzen dituzten zenbait sail bereizi dira dagoeneko: kopuru demografia, demografia azterketa, eta gizartearen demografia edo demografia kualitatiboa. Zientzia honen sorrera Errenazimentu garaian kokatzen da, baina 1798an Thomas Robert Malthusek bere obra nagusiak argitaratu zituenean hartu zuen benetako garrantzia.

## Kanpo estekak

* Demografia, Gizapedian.
* (Gaztelaniaz)(Portugesez) ADEH edo Demografia Historikoaren Elkartearen webgunea
* (Ingelesez) «List of population concern organizations», ingeles wikipedia.
* Datuak: Q37732
* Multimedia: Demography / Q37732

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Euritan dantzan (abestia)

Euritan dantzan Gatibu taldearen abestia da. 2014an bere kabuz argitaratu zuen izen bereko Euritan dantzan albumean. Hitzak ere taldearenak dira.
Euritan dantzan album hori Gatibu taldeak argitaratutako rock estiloko seigarren diskoa da. Muxikako (Bizkaia) Muxikon estudioan grabatua, nahasia eta masterizatua 2014ko iraila eta urria bitartean, eta urte horretan bertan kaleratua. Haimar Arejitak Iñigo Etxebarrieta «Pitu»ren laguntzaz ekoitzia.
Abestiaren estrofak Mi minor tonalitatean daude, eta errepikatzen den leloa Sol maior tonalitatean.
* Gatibu

## Hitzak

Xelebrekeri bat, jolas bat, une magiko bat. Normalean euria ari denean ez dugu busti nahi, aterkia zabaldu, txanoa jantzi edo aterpean babestu nahi dugu. Euripean bustiz gero, hoztu eta gaixotzeko beldur garenez gehienetan ez dugu busti nahi. Baina batzuetan giro onean gaudela, txantxetan-edo, plazer berezia da euripean dantza egitea, nahita bustitzea. Une magiko horietako bat deskribatzen du abestiak. Giro onean "bihurrikeriak" egiten ditugunean une onak dira "euritan dantzan" abesteko, batez ere euria bada.
Hau da abestiaren zati ezagunena:
| Jatorrizko hitzak bizkaieraz | Euskara idatzi batuaz edo |
| [...] Dantzan kalien danak begire dantzan kalien. Eurixe da, ah, ah! eurixe da, ah, ah! Zaparrada goitik behera ta saltoka potxingoan aske sentitzen naz ni busti-bustitte. Ta ur tantak goitik behera [...] | [...] Dantzan kalean denak begira dantzan kalean. Euria da, ah, ah! euria da, ah, ah! Zaparrada goitik behera ta saltoka potxingoan (putzuan) aske sentitzen naiz ni busti - bustita. Eta ur tantak goitik behera [...] |

## Erreferentziak

* ↑ «Euritan dantzan» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ «Euritan Dantzan» YouTube (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ Hamaika Telebista. (2020-04-17). MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia. (Noiz kontsultatua: 2025-02-08).
* ↑ Gatibu. (2015-06-26). Gatibu - Euritan dantzan [Athletic Hiria 2015 | Making of. ] (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ «Euritan Dantzan kantaren bertsio hunkigarria abestu du Gatibuk Miribillako Bilbao Arenan» EITB 2022-11-26 (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ kantari. (2015-12-17). «Euritan dantzan, letra» Kantari Debagoienean (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).

## Ikus, gainera

* Alex Sardui
* Haimar Arejita
* Gaizka Salazar
* Mikel Caballero
* Urepel (abestia)
* Ez naz Makurtuko

## Kanpo estekak

* Euritan dantzan Youtube, Gatibu: gaia
* Ez naiz Makurtuko (Gatibu) Karaokea. Gabi de la Maza
* Gatibu - Badok.eus euskal musikaren atarian
* Gatibu. (2015-06-26). Gatibu - Euritan dantzan [Athletic Hiria 2015 | Making of. ] (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* Hamaika Telebista. (2020-04-17). MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.
* Datuak: Q132171647
# Lorak eskeintzen

Lorak eskeintzen Gatibu taldearen abestia da. 2002an Ohiuka diskoetxearekin argitaratutako Zoramenak albumean plazaratu zuten, taldearen lehen diskoan. Hitzak ere taldearenak dira. Taldearen abesti ezagunenetariko bat da.
Abestia Re maior tonalitatean dago.
* Zoramena
* Gatibu
* Loreak lagunari

## Hitzak

Gure txikitako lagun bat gazte hil da "infernu" batetik pasa ondoren, eta orain hemen gaude lagunari loreak eskaintzen. Lau galdera bururatzen zaizkigu "Zergatik erori zinen? Zergatik infernua ezagutu? Zergatik lagun guztiak ahaztu? Zeure buruari...zer egin diozu?"
Gatibu taldea, ezaguna da bere letra sakon eta hunkigarriengatik, baita gai pertsonal eta sozialen bidez publikoarekin konektatzeko duen erraztasunagatik ere. 'Lorak Eskeintzen' ez da salbuespena, metaforak eta hizkera poetikoa erabiltzen baititu galeraren mina eta tristura transmititzeko. Dagoeneko ez daudenak gogoratzearen eta ohoratzearen garrantzia ere azpimarratzen du abestiak, loreak eskaintzea bezalako keinu sinbolikoen bidez haien memoria bizirik mantentzeko edo. Dolua prozesatzeko modu bat da omenaldi ekitaldi hau, nahiz eta mina ez den inoiz erabat desagertuko.
Hau da abestiaren zati ezagunena:
| Jatorrizko hitzak bizkaieraz | Euskara idatzi batuaz edo |
| Lorak eskeintzen [...] baina egun baten, inori ezer esan barik infernue ezagutu zendun bizixek ihes egin eutsun urrundu egin zinen eta orain ... zutunik nago zuri lorak eskeintzen amaitu jatzu bizixe sentitzen nago zuri lorak eskeintzen amaitu jatzule bizixe. [...] | Loreak eskaintzen [...] baina egun baten, inori ezer esan barik infernua ezagutu zenuen bizitzak ihes egin zizun urrundu egin zinen eta orain ... zutik nago zuri loreak eskaintzen amaitu zaizu bizitza sentitzen nago zuri loreak eskaintzen amaitu zaizula bizitza [...] |

## Erreferentziak

* ↑ «Zoramena» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-06).
* ↑ Gatibu - Topic. (2014-12-25). Lorak eskeintzen. (Noiz kontsultatua: 2025-02-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) Cabeza, Pablo. (2010-12-01). «Un DVD y un CD resumen la historia de los apreciados Gatibu - GARA» gara.naiz.eus.
* ↑ «Gatibuk musika utziko du, 25 urteko ibilbidearen ostean» EITB 2024-09-18 (Noiz kontsultatua: 2025-02-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Significado de la canción LORAK ESKEINTZEN (Gatibu)» Letras.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-08).
* ↑ «Lorak eskeintzen» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-08).

## Ikus, gainera

* Alex Sardui
* Haimar Arejita
* Gaizka Salazar
* Mikel Caballero
* Urepel (abestia)
* Ez naz Makurtuko
* Euritan dantzan

## Kanpo estekak

* Lorak eskeintzen Youtube, Gatibu: gaia
* Bilaketa: "Lorak eskeintzen" Youtube. 19 bideo (argazki sekuentziekin, zuzeneko kontzertuen grabazioak...)
* Gatibu - Badok.eus euskal musikaren atarian
* Datuak: Q132170809
# Apa

    Artikulu hau Errumaniako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «apa (argipena)».
Apa Errumaniako udalerri bat da, Satu Mare konderrian. 2.534 biztanle ditu, 44,89 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Apa $^{(en)}$ Lunca Apei $^{(en)}$ Someșeni $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5054942
* Multimedia: Apa commune, Satu Mare / Q5054942
# Sorne Rubio

Sorne Rubio Arano (Mundaka, Bizkaia, 1972) irakaslea eta politikaria da.
2023ko ekainaren 17an Mundakako alkate bilakatu zen 2023ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz eta Herri Plataformaren babesarekin.

## Biografia

Sorne Rubio Aranok Ingeniaritza Informatikako ikasketak egin zituen Deustuko Unibertsitatean, baina berari beti gustatu zitzaion irakaskuntzaren arloa. Aukera agertu zitzaion eta 25 urte baino gehiago daramatza Batxilergo eta Bigarren Hezkuntzako irakasle lanetan hainbat ikastetxetan.
2022ko abenduaren 22an EH Bildu Mundakak alkatetzarako hautagaia Sorne Rubio Arano izango zela eman zuen ezagutzera.
2023ko ekainaren 17an EH Bilduk lortu zuen alkatetza, 44 urtean lehen aldiz, herri plataformaren babesari esker. Sorne Rubio Mundakako EH Bilduren hautagaia izendatu zuten alkate, Mikel Bilbao EAJko alkate ohiak gidatutako plataformak hura babestuta. Duela lau urte, Mikel Bilbaok Mundakako Udaleko aginte-makila lortu zuen EAJren hautagai gisa, baina alderdiarekin izandako desadostasunengatik zentsura-mozioa aurkeztu zioten, eta 2021eko urrian kargugabetu egin zuten. 2023an bere talde independenteak EH Bilduko hautagai babestu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Hego Euskal Herriko alkatetzen mapa, herriz herri eta alderdiz alderdi» EITB 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2023-07-06).
* 1 2 «Sorne Rubio Arano izango da Mundakako alkatetzarako EH Bilduren hautagaia» ehbildu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-03).
* ↑ «Gasteiz eta Iruñea ezin izan ditu lortu EH Bilduk baina Tolosa, Arrasate eta Andoain berreskuratu ditu» EITB 2023-06-17 (Noiz kontsultatua: 2023-07-06).

## Kanpo estekak

* Sorne Rubio Arano; Resolución de problemas YouTube
# Kataluniako Printzerria

Kataluniako Printzerria (katalanez: Principat de Catalunya, latinez: Principatus Cathaloniæ, okzitanieraz: Principautat de Catalonha, frantsesez: Principauté de Catalogne, gaztelaniaz: Principado de Cataluña) Iberiar Penintsulako ipar-ekialdean zegoen Erdi Aroko eta Aro Modernoko entitate politikoa izan zen. Bere historian zehar, gehienetan, batasun dinastiko bat osatu zuen Aragoiko Erresumarekin, Aragoiko Koroa sortuko zuena. Bartzelonako kondeek epeka-epeka Kataluniako konderriak bereganatu zituzten eta 1137an Raimundo Berenguer IV.a Bartzelonakoak Petronila Aragoikoa ezkondu eta Aragoiko koroa sortu zuten. Era berean, bere sistema instituzionala mendeak joan ahala eboluzionatu zen: gorputz politikoak ezarriz (Gorteak, Generalitat edota Consell de Cent) eta Usatgesetatik eratorritako konstituzioak.

## Erreferentziak

* ↑ Bisson, Thomas Noël. (1991). The Medieval Crown of Aragon: a short history. ISBN 0-19-820236-9..
* ↑ Ferro, Víctor. (1996). El Dret Públic Català. Les Institucions a Catalunya fins al Decret de Nova Planta. Vic: Ed. Eumo ISBN 84-7602-203-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15581
* Multimedia: Principality of Catalonia / Q15581
# Arminda Figueira Sousa

Arminda Carmina Figueira de Sousa (Câmara de Lobos, Madeira, 1888ko martxoaren 17a – Funchal, Madeira, 1931ko maiatzaren 17a) portugaldar poeta izan zen.

## Bizitza

Miguel Figueira de Sousa eta Matilde Augusta de Oliveiraren alaba eta Simão Figueira de Sousa (Pício) poeta eta hitz-asmakizunen egilearen iloba, Arminda Figueira Sousa Madeirako Câmara de Lobos hirian jaio zen 1888ko martxoaren 17an, eta martxoaren 25ean bataiatu zuten. Ogibidez irakasle aritu zen Alexandre Herculano ikastetxean eta Funchalgo lehen hezkuntzako eskolan. 1907ko irailaren 28an Tomás Júlio da Silva Júniorrekin ezkondu zen eta hurrengo urtean Jaime semea izan zuen.
Kultura literario handiko emakumea zen eta poema ederrak idatzi zituen, Almanaque de Lembranças Madeirensesen eta Novo Almanaque de Lembranças Luso-Brasileiron aktiboki kolaboratuz eta hainbat poema Diário de Notícias da Madeiran eta Almanaque da Madeiran argitaratuz. Osaba bezala, hitz-asmakizunen egilea ere izan zen. 1913-1914 urteak Lisboako Santa Maria ospitalean eman zituen, eta han poema ugari idatzi zituen. Azken urteetan bere obra gehienak suntsitu zituen, eta bere lan gutxik iraun dute gaur egunera arte. Tuberkulosiak jota hil zen Funchalen 1931ko maiatzaren 17an, 43 urte zituela.

## Lan hautatuak

* Ao meu presado tio S. F. Sousa (Charada) (Novo almanaque de lembranças luso-brasileiro para o ano de 1903, 1902)
* Enigma pittoresco (Ao meu presado tio Simão F. Sousa, pelo seu regresso à pátria) (Novo almanaque de lembranças luso-brasileiro para o ano de 1904, 1903)
* Charada (Novo almanaque de lembranças luso-brasileiro para o ano de 1906, 1905)
* Num cartão de boas festas (hil ostekoa; Musa insular, 1959)
* Súplica (hil ostekoa; Musa insular, 1959)
* Momentos de ilusão (hil ostekoa; Musa insular, 1959)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 (Portugesez) Macedo, Laureano Secundino Ascensão de. (2019). «Arminda Carmina Figueira de Sousa» Dicionário (incompleto) de escritoras madeirenses e de textos de autoria feminina. , 15 or. (Noiz kontsultatua: 2025-02-08).
* 1 2 (Portugesez) «Registo de batismo n.º 77: Arminda» Governo Regional da Madeira 1888-03-25 (Noiz kontsultatua: 2025-02-08).
* ↑ (Portugesez) «Registo de casamento n.º 34: Tomás Júlio da Silva Júnior c.c. Armida Carmina Figueira de Sousa» Governo Regional da Madeira 1907-09-28 (Noiz kontsultatua: 2025-02-08).
* ↑ (Portugesez) «Registo de batismo n.º 106: Jaime» Governo Regional da Madeira 1908-11-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-08).
* 1 2 3 (Portugesez) Freitas, Manuel Pedro. «Sousa, Arminda Figueira» Câmara de Lobos - Dicionário Corográfico (Noiz kontsultatua: 2025-02-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56351310
# Eslaviar hizkuntzak

Eslaviar hizkuntzak Indoeuropar taldeko azpitalde bat da, eta ekialdeko Europan, Balkanetan eta Asiako iparraldean hitz egiten dira.
Honako hauek dira taldeko hizkuntzak:
Europako erdialde eta ekialdeko eliza ortodoxo batzuetan, elizako eslaviarra izeneko hizkuntza erabili izan da. Bulgariako Eliza Ortodoxoan, Kroaziako Greziar Eliza Katolikoan, Mazedoniako Eliza Ortodoxoan, Errusiako Eliza Ortodoxoan, Erruteniako Eliza Katolikoan, Serbiako Eliza Ortodoxoan eta beste Eliza Ortodoxo eslaviarretan. Gutxienez hiru mendeko tradizioa dauka.

## Ikus, gainera

* Eslaviar herriak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) WordReference - Eslaviar hizkuntzak
* Datuak: Q23526
* Multimedia: Slavic languages / Q23526
# Eslaviar

Eslaviarrak Europako erdialdean eta ekialdean bizi diren zenbait gizabanako eta etnia dira. II. mendetik aurrera zabaldu ziren lurralde horretara, eta eslaviar hizkuntzak hitz egiten dituzte.
Herri horiek VI. mendetik aurrera Erdialdeko Europa, Ekialdeko Europa eta Balkanetan bizitzen jarri ziren. Gerora, Bohemiatik eta Itsaso Adriatikotik Uraletako mendietaraino hedatu ziren: Siberia eta Erdialdeko Asian ere kokatu ziren eta XVII. mendetik aurrera, munduko beste hainbat lekutara ere emigratu zuten. Europako erdia inguru eslaviar talde edo komunitateez populatuta dago.
280 milioi eslaviar bizi dira gaur egun mundu osoan, Europako eta Asiako iparraldean gehienak.

## Egungo herrialdeak

Eslaviarrek ez dute nazionalitate bakar bat osatzen eta izen hori hartzen dute egungo errusiarrek, bielorrusiarrek, ukrainarrek, poloniarrek, sorabiarrek, txekiarrek, eslovakiarrek, esloveniarrek, kroaziarrek, serbiarrek, bosniarrek, montenegroarrek eta bulgariarrek.
Oro har, ekialdeko eslaviarrak (errusiarrak, bielorrusiarrak eta ukrainarrak, sortaldean); mendebaldekoak (sorabiarrak, poloniarrak, txekiarrak eta eslovakiarrak, sartaldean); eta hegoaldeko eslaviarrak (esloveniarrak, kroaziarrak, serbiarrak, bosniarrak, montenegroarrak eta bulgariarrak) bereizten dira.

## Erlijioa

Kristau ortodoxoak dira eslaviar herri gehienak (errusiarrak, bielorrusiarrak, ukrainarrak, bulgariarrak, serbiarrak); Erromako elizari loturiko ortodoxoak dira beste batzuk (ukrainar eta kroaziar batzuk), musulmanak bakarren batzuk (bosniakoak) eta katolikoak gainerako guztiak (poloniarrak, txekiarrak, eslovakiarrak, esloveniarrak, kroaziarrak).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Martínez Rueda, Fernando; Aizpuru Murua, Mikel. (2011). Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009. Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 9788484383345..

## Ikus gainera

* Eslaviar hizkuntzak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40477
* Multimedia: Slavs / Q40477