# Lekeitioko Elorri Zuria

Lekeitioko Elorri Zuria, Lekeitioko herrian dagoen elorri zuri bat da. Eusko Jaurlaritzarentzat aparteko zuhaitza ez bada ere, Lekeition iraganetik oraintsu arte garrantzi handiko zuhaitza izan da.
VIII. mendeko kondairak azaltzen duenez Antiguako Ama Birjina hiru bider ipini zen elorri zuriaren gainean. Agerkundearen ondorioz, Lekeitioko arrantzaleek baseliza bat egin omen zuten agertu zen leku berean 730. urtean. Badirudi mendez mende gaur egun elorria dagoen toki berean egon dela elorri bat.
Antzeko elezaharrak badira Euskal Herriko beste leku batzuetan baina Lekeitiokoa da agian ezagunena. Andre Mariaren Jasokundearen elizan gordetzen den Ama Birjina XII. mendekoa da nahiz eta istorioak VIII. mendekoa dela esan.

## Historia

VIII. mendetik, Antiguako Ama Birjina elorrian agertu zenetik peregrinazio lekua bihurtu omen zen pixkanaka-pixkanaka. Hasiera batean baseliza bat eraiki zuten agertu omen zen lekuan eta IX. menderako erromeriak eta peregrinazioak egiten omen ziren bertara, gehienbat Donejakue bidea egiten zutenen partetik. XIII. mendean idatzizko lehenengo aipamen zehatza dago, hortik aurrera Antiguako Ama Birgina zenbait idazlanetan aipatuko da.
XVII. mendearen hasieran Juan Amiasek honako hau idatzi zuen Antiguako Amari buruz:
| « | Itsasoaren hareazko eremu batean, gaur egun Lekeitio herriko Parroki elizako hilerria denaren gunean, Antiguako Andra Mariaren Irudia agertu zen; elorri baten gainean | » |
| Kodesko Andre Mariaren sorta, Juan Amiax, 1608 ||
| « | "...gaur nire arreta pizten zait ikustean Lekeitikon hareatzako hare lehorretan hasi zen elorri bati buruz, Lore usaintsuak erabili baitzituen komunikatzeko zure Elizari Ospea duen Antiguako erreginaren azpian..." "Antiguako (Ama Birgina) ospetsuak Irudia ekarri zuen berez. Hegaz egiten ekarri du hegoetan Aingeruak Elorri gainean ipintzeko, zeinaren oroimenean gordeta baitago gaur egun [1718. urtean] elorri hostotsu bat, berdearen artean Agerpena berritzen duena" | » |
| Joseph Antonio Ybañez de la Renteria eta Montiano. 1718 ||
1904ko irailaren 15ean El Noticiero Bilbainon aurrekoaren berri eman zuen gai honi buruzko aipamen zehatza eta zabala eginez. Garai horretan oraindik handia zen erlijioaren indarraː “Lekeitiar on guztiak gogo ona dautse euren Ama miraritsu Andra Mari Antiguakoari. Beren irudia elorri baten ganean itsasondoan agertu zan, da elorri-ondo ta guzti ekarri eben Elizara. Estualdi askotan igarteko gizan lagun egin dautse beren semeai.”
Gaur egun enparantzan dagoen eta hilda dagoen elorria XX. mendean jarritakoa da. Zuhaitza inguratzen duen hesia Uribarren jauregiko terrazatik kendutako hesiaren zatia da. Argazkietan ikusten da nola hesi hori 1923an jauregiaren terrazan zegoen. Uribarren jauregia 1957an bota egin zen hotel bat egiteko, eta seguruenik sasoi horretan kenduko zen hesia bere terrazatik. Ziuraski hesia 1960. urtean jarri zioten, urte horretan egin zelako Antiguako Amaren koroazioa.

## Antiguako amari ereserkia

| « | Elorri zuri ganeko Andra zoragarria, Emen daukazu onduan Zeure Erria, Zu zaitugu gure poza Ta errukia. Bidia erakusteko Zeru goiko izarra, Lekittarrentzat edonoiz Erregiña Zeu zara. | » |

## Bitxikeriak

Mende luzeetan Lekeition Antiguako Ama gurtua eta errespetatua izan da. Begirune eta ospe horren oroigarri dira "Antiguako Ama" izena izan duten hainbeste itsasontzi eta lekuren izenak. Gaur egun besteak beste Lekeition kale batek, Ondarroako Itsas Arrantza Eskolak eta txakolin marka batek bere izena daramate.

## Bibliografia

* De Urquiza, Vicente: Iglesia parroquial de Santa María, BI-1878-06.
* Nuñiz, J.: Guía del patrimonio religioso de Lekeitio, Vi255/08.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskerazaleak.biz/PDF/zer316.pdf#:~:text=ZER%201.-EDESTIA:%20NONDIK%20NORA:%20ABRAAM%20Edesti%20edo%20istoriari%20buruz%20idaz-lan
* ↑ Ramillete de Nuestra Señora de Codes, Juan Amiax, 1608. “Enun arenal del mar Oceano, que ahora es cementerio de la Iglesia Parrochial de la villa de Lequeytio, se apareció la Imagen de nuestra Señora la Antigua; sobre un espino.
* ↑ }“Joseph Antonio Ybañez de la Rentería, y Montiano. 1718: ...oy arrebata mi atención al veros sobre un Espino, que prendió en los Arenales secos de la Playa Lequeytiense, para comunicar Flores fragantes á vuestra Iglesia debaxo del soberano Renombre de la ANTIGUA...” “El renombre de Antigua traxo consigo misma la Imagen. Volando vino sobre las Alas de los Seraphines para colocarse sobre el Espino, en cuya memoria se conserva hasta el Dia de oy [año 1718] un frondoso Espino que entre sus verdores renueva la Aparicion”
* ↑ https://lekeitio.callejero.net/antiguako-ama-kalea.html
* ↑ https://arrantzaeskolaondarroa.org/eu/hasiera/
* ↑ https://www.gorbeialdea.com/baserriko-produktuak/txakolina-eta-sagardoa/antiguako-ama.html
* Basílica de Lequeitio
* Santuarios marianos de Álava, Guipúzcoa... (orrialdeakː 326 eta 327)