OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zelula barneko parasito

Zelula barneko parasitoak zelula barruan bizi eta ugaldu daitezkeen mikroorganismoak dira. Makrofago eta beste fagozito barnean bizitzeko gaitasuna dutenez, sortzen dituzten infekzioak ez dira erraz sendatzen. Kategoria honetan bi mikrobio mota daude: fakultatiboak eta hertsiak.

## Zelula barneko parasito fakultatiboak

Hauek zelula barnean zein zeluletatik kanpo bizi daitezke. Zelula barruan, fagozitoetan bizitzen nahiago dute.
Talde honetan, besteak beste, mikrobio hauek daude:
* Salmonella enterica
* Mycobacterium tuberculosis
* Mycobacterium leprae
* Brucella
* Legionella pneumophila
* Listeria monocytogenes
* Neisseria meningitidis
* Francisella tularensis
Bakterio hauek guztiak laborategiko hazkuntza-inguruetan ere kultibatu daitezke.
Onddoen artean, hauek daude:
* Histoplasma capsulatum
* Cryptococcus neoformans

## Zelula barneko parasito hertsiak

Talde honetako mikrobioek derrigorrez ostalariaren zelulen barruan bizi behar dute. Ezin dute zeluletatik kanpo bizi. Fagozitoak baino gehiago, endotelioko zelulak nahiago dituzte bizitzeko.
Talde honetan daude:
* Birusak
* Coxiella burnetii
* Rickettsia
* Chlamydia
* Pneumocystis jirovecii onddoa
Zelula barneko parasito hertsiak ez dira laborategiko hazkuntza-inguruetan hazten. 2009. urtean, ordea, zientzialari batzuek lortu zuten Coxiella burnetii patogenoa teknika berri baten bidez laborategian haziaraztea, eta horrek ere beste zelula barneko parasito hertsientzat balio lezakeela adierazi zuten

## Patogenia

Zelula barneko parasito fakultatiboak gai dira immunitate-sistemako fagozitoetan bizitzeko. Fagozitosiaren ondoren mikrobio hauek ez dira suntsitzen, lisosomen erasoari erresistentzia diotelako. Zelula barneko ingurugiroa oso egokia da mikrobio hauentzat, bertan babestuta baitaude antibiotiko edo antigorputzen erasoen aurrean. Horregatik, mikroorganismo horiek sortzen dituzten infekzioak ez dira erraz sendatzen, eta kronikoak bihurtu ohi dira.
Fagozitoak ez ezik, beste zelula somatikoek ere zelula barneko parasitoak eduki ditzakete. Zelula barneko infekzioa ohikoa da gaitz baten eramaileak diren gizabanakoengan (pertsona horiek ez dituzte gaitzaren sintomak, baina mikrobio patogenoak eramaten dituzte) eta baita gaitz kroniko bat duten pertsonengan ere (gaitz kroniko hori garai batzuetan aktibatzen da -mikrobioa zelula barnetik ateratzen denean- eta beste garai batzuetan ez du sintomarik ematen -zelula barnean dagoenean-)
Zelula barneko parasitoei aurre egiteko antigorputzen jarduera ez da eraginkorra. Immunitate-sistemak beste mekanismo batzuk erabili behar ditu (T linfozitoak eta NK zelulak, esaterako) mikrobio hauek suntsitu ahal izateko.

## Erreferentziak

* ↑ Omsland, A; Cokrell, D; Howe, D; Fisher, E, eta beste batzuk: Host cell-free growth of the Q fever bacterium Coxiella burnetii Proceedings of the National Academy of Science USA 106(11): 4430-4

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3720909
# Erdialdeko Amerikako eta Karibeko IX. Jokoak

Erdialdeko Amerikako eta Karibeko IX. Jokoak 1962ko abuztuaren 15etik abuztuaren 28 arte jokatu ziren, Jamaikako hiriburu Kingstonen. Joko haietan, 1559 kirolarik parte hartu zuten, hamabost herrialderen ordezkaritzat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3294188
# Erdialdeko Amerikako eta Karibeko X. Jokoak

Erdialdeko Amerikako eta Karibeko X. Jokoak Puerto Ricoko hiriburu San Juan de Puerto Ricon jokatu ziren, 1966ko uztailaren 11tik uztailaren 25 arte. Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Joko guztietatik, parte hartzaile kopururik handienetakoa izan zuen, 1689 kirolarik parte hartu baitzuten, hemezortzi herrialderen ordezkari.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3294182
# Iguana iguana

Iguana iguana edo iguana berdea Iguana generoko animalia da. Narrastien barruko Iguanidae familian sailkatuta dago. Maiz, iguana esaten denean, animalia horri buruz ari gara. Iguana berdeak esparru handia hartzen du, Brasil eta Paraguaitik hegoaldean Mexikoraino iparraldean. Belarjalea da, eta nabarmen aldatu du bere mugitzeko modua eta osmoerregulazioa dietaren ondorioz. 1,7 metro arte hazten dira, isatsa barne, baina 2 metrokoak ere aurkitu dira.
Maskota gisa ere erabiltzen da, kolore biziak dituelako, baina tentu handiz zaindu behar da. Espazio handia behar du, argiztapen berezia eta etxean edukitzea zailtzen duten beste hainbat behar.

## Erreferentziak

* ↑ The Species 2000 and ITIS Catalogue of Life

## Ikus, gainera

* Iguana
* Iguanidae

## Kanpo estekak

* TIGR Reptile Database in Species 2000 and ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist
* Datuak: Q215376
* Multimedia: Iguana iguana / Q215376
* Espezieak: Iguana iguana
# Fabian Jeker

Fabian Jeker (Frenkendorf, 1968ko azaroaren 28a), suitzako txirrindulari ohia da, profesionala 1991tik 2005era.

## Palmaresa

1992
* Galiziako Itzulia eta etapa bat
* 2. Haut-Varko Tourrean
* 2. Bernako Tourrean
* 2. Route du Sudean
* 2. Eddy Merckx Sari Nagusian
* 3. Tirreno-Adriatikoan
* 3. Suitzako Itzulian
* 5. Wincanton Classicean
1995
* Dauphiné Libéréko etapa 1
1996
* Montjuïceko Igoera eta sektore 1
* 2. Lombardiako Giroan
* 3. Joaquim Agostinho Garaikurran eta etapa 1
1998
* Montjuïceko Igoera eta 2 sektore
* 3. Gilen Tell Sari Nagusian
2000
* Montjuïceko Igoera eta sektore 1
* 3. Narancoko Igoeran
2001
* Valentziako Erkidegoko Itzulia
* Portugalgo Itzulia eta bi etapa
2002
* Alentejoko Itzuliko etapa 1
* Minho Saria eta bi etapa
2003
* Asturiasko Itzulia eta etapa 1
* Joaquim Agostinho Garaikurra eta 2 etapa
* 4. Romandiako Tourrean
2004
* 2. Romandiako Tourrean eta etapa 1
* 2. Suitzako Itzulian
* 2. Suitzako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
2005
* 3. Suitzako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 7. Alemaniako Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan

| Lasterketa | Lasterketa | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 |
| | Italiako Giroa | — | — | — | UT | UT | — | 31. | 49. | — | — | — | — | — | — | — |
| | Frantziako Tourra | — | UT | 79. | — | 68. | — | — | — | 57. | — | — | — | — | — | — |
| | Espainiako Vuelta | — | — | — | — | — | 22. | 25. | — | UT | 25. | 71. | 13. | 65. | UT | — |
| Munduko errepideko txapelketa | Munduko errepideko txapelketa | 49. | UT | UT | UT | — | 21. | UT | UT | — | 44. | — | — | 75. | 59. | — |
―: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Fabian Jeker - ProCyclingStats
* Datuak: Q115710
* Multimedia: Fabian Jeker / Q115710
# Mauro Gianetti

Mauro Gianetti (Isone, 1964ko martxoaren 16a), suitzar txirrindulari ohia da. Bi monumentu, eta gurean, Udaberriko Klasikoa irabazi zituen.

## Taldeak

* Festina-Lotus (1992-1993).
* Mapei (1994).
* Team Polti (1995-1996).
* La Française de Jeux (1997-1998).
* Vini Caldirola (1999-2000).
* Team Coast (2001-2002).

## Palmaresa

1986
* Lugano Sari Nagusia.
1988
* Britainia Handiko Itzulia.
1989
* Bernako Tourra.
* Britainia Handiko Itzuliko etapa bat.
* 2. Kuurne-Brusela-Kuurnen
* 3. Emiliako Giroan
1990
* Milan-Turin.
* Placci Kopa.
* 3. Fourmiesko Sari Nagusian
1991
* 3. Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa.
1992
* 3. Fourmiesko Sari Nagusian
1993
* 3. Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa.
1994
* Coire-Arosa
* 2. Milan-Turinen
* 9. Suitzako Itzulian
* 9. Lombardiako Giroan
1995
* Amstel Gold Race.
* Lieja-Bastogne-Lieja.
* 2. Udaberriko Klasikan
* 2. Montjuïceko Igoeran eta sektore bat
* 3. Japoniako Kopan
* 4. Munduko errepideko txapelketan
* 5. La Flèche Wallonnen
* 7. Euskal Herriko Itzulian
1996
* Udaberriko Klasikoa.
* Japoniako Kopa.
* 2. Montjuïceko Igoeran
* 2. Munduko errepideko txapelketan
* 3. Liège-Bastogne-Liègen
* 3. Nazioarteko Kriteriumean eta etapa bat.
* 3. Venetoko Giroan
* 3. Piemonteko Giroan
* 4. Euskal Herriko Itzulian
* 4. La Flèche Wallonnen
* 5. Romandiako Tourrean
1997
* Paris-Camembert.
* Polymultiplee de l`Hautil
* 2. Eskalatzaileen garaikurran
* 3. Rund um den Henninger-Turmean.
1999
* Melinda Saria.
* 3. Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa.
2000
* Japoniako Tourra eta etapa bat.
2002
* 2. Bernako Tourrean

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Lasterketa | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | 70. | - | - | - | UT | - | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | 115. | 61. | 98. | UT | - | - | - | - | UT | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | - | - | - | 17. | 13. | - | - | - | - | UT | - |
| Munduko txapelketa | 5. | 33. | UT | 40. | - | UT | UT | 4. | 2. | 12. | 35. | 27. | 21. | 50. | 67. |
-: ez zuen parte hartu UT: utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Mauro Gianetti - ProCyclingStats
* Datuak: Q661893
* Multimedia: Mauro Gianetti / Q661893
# Mitsubishi

Mitsubishi Taldea (japonieraz: 三菱グループ, Mitsubishi Gurūpu) Japoniako konpainia handienetakoa da. 1870eko maiatzaren 13an fundatu zuen Yatarō Iwasakik, samurai familia bateko semeak. Japonia gizarte industrializatua bilakatzeko paper garrantzitsua bete zuen. Hasieran itsasoko garraioan aritu zen. Mitsubishiren markak eta izenak "hiru diamante" adierazten dituzte. Bere izena "mitsu"-tik, hiru, eta "hishi"-tik, triangelu-formako uretako gaztainak, dator. Gaur egun, deszentralizatutako konpainien partzuergo bat da.

## Historia

1873an Mitsubishi Shokai izenez bataiatu zuten konpainia. Bere fundatzailearen bultzadari esker Japoniako partzuergo boteretsuenetakoa bilakatuko zen.
XIX mendearen bukaeran, konpainiak (berak bakarrik Japoniako itsasoko garraioaren erdia sortuko du) hiru entitate sortuko dituen dibertsifikazio prozesu bat hasiko du:
* Mitsubishi Bank, 1919an fundatutako bankua. 1996an Tokioko Bankuarekin fusionatu ostean, taldea Japoniako banku garrantzitsuena bihurtu da.
* Mitsubishi Corporation, 1893an fundatua, taldeko barne finantziaziorako erabiltzen da.
* Mitsubishi Heavy Industries taldearen industria-jarduerak barne hartzen ditu. Honela banatzen da:
** Mitsubishi Motors 4. automobil-eraikitzaile japoniarra.
** Mitsubishi Atomic Industry, energia nuklearrean aritzen da.
** Mitsubishi Chemical, kimikako enpresa japoniar handiena.
Taldeko elkarteek Mitsubishi izena ez daramaten filial eta kontratu ugari dituzte. Adibidez, telekomunikazioetako sateliteen operadore japoniarra, Space Communications Corporation Mitsubishiko hainbat elkartek osatzen dute nahiz eta izen hori ez eraman.
Bigarren Mundu Gerra amaitzean, Japonia Ameriketako Estatu Batuek okupatzen dute. MacArthur jeneralak gobernatzen du herrialdea. Estatu Batuek partzuergoak kendu nahi dituzte, gerra piztu zuten bultzatzaile nagusitzat dituztelako eta horietatik bat Mitsubishi bera zen. Arrazoien artean gerrarako armada japoniarrarentzat nahiko material ekoiztu izana dago, ehiza-hegazkin entzutetsua, Zero, kamikaze pilotuena, barne.
1946ko irailaren 30ean Estatu Batuetako administratzaileek taldearen disoluzioa dekretatzen dute, eta bateratzeko berariazko debekua ezartzen dute. Hala ere, astiro, han-hemenka, taldeko antzinako enpresen artean hurreratzeko eta berriz batzeko pausoak ematen dira.
Mitsubishi taldeko elkarteak tradiziozko enpresatzat hartzen dira, gama altuko ondare eta zerbitzuen ekoizleak. Orokorrean markaren irudia asko zaindu eta administrazio ezberdinentzat lan egiten dute.

## Mitsubishi taldeko enpresak

Web ofizialetik (2005eko abuztuko datuak):
* Asahi Glass Co., Ltd.
* Mitsubishi Materials Corp. Nippon Oil Corp.
* Mitsubishi Chemical Corp.
* Mitsubishi Motors Corp.
* Nippon Yusen Kabushiki Kaisha
* Mitsubishi Corporation
* Mitsubishi Paper Mills, Ltd.
* P.S. Mitsubishi Construction Co., Ltd.
* Mitsubishi Electric Corp.
* Mitsubishi Plastics, Inc.
* Tokio Marine & Nichido Fire Insurance Co., Ltd.
* Mitsubishi Estate Co., Ltd.
* Mitsubishi Rayon Co., Ltd.
* Mitsubishi compró parte de Hyundai Motors.
* Mitsubishi Pencil Co.

## Kanpo estekak

* Mitsubishiren web ofiziala
* Datuak: Q183275
* Multimedia: Mitsubishi / Q183275
# Hitachi

Hitachi, Ltd. (japonieraz: 株式会社日立製作所, Kabushiki-gaisha Hitachi Seisakusho) (çiꜜtatɕi ahoskatua) japoniar multinazionala da, Chiyodan egoitza duena. Hitachi Taldearen (Hitachi Gurūpu) jatorriko etxea da eta hainbat sektoretan lan egiten du, batez ere elektronika eta informatika arloetan. Nikkei 225eko kidea da.

## Erreferentziak

* ↑ Global 500 2014. .

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q53238
* Multimedia: Hitachi / Q53238
# Toshiba

Toshiba korporazioa (japonieraz: 株式会社東芝, Kabushiki-gaisha Tōshiba) Japoniako konpainia bat da, aparatu elektrikoak eta elektronikoak ekoizten dituena. Egoitza nagusia Tokion daukate, Minato auzoan.
Dagokion arloan, munduko zazpigarren ekoizlea da Toshiba. Ordenagailu eramangarrien salmentetan, esate baterako, munduko bosgarren postuan dago. 2001. urtean Toshiban 188.042 langilek ziharduten lanean.

## Historia

1939. urtean Japoniako bi enpresak bat egin zuten Tokio Shibaura Denki ("Tokioko Konpainia Elektrikoa") sortzeko: Shibaura Seisaku-sho (1876. urtean telegrafo-osagaiak egiten hasi zen Tanaka Seizo-sho, Hisashige Tanaka-rena, baina aparatu elektrikoak ekoizten liderra zen XX. mende hasieran); eta lanpara elektrikoak ekoizten zituen Tokio Denki (lehenago "Hakunetsu-sha" izenekoa). Enpresa berria To-Shiba izenez egin zen ezaguna, eta 1978. urtean Toshiba izen berria ipini zioten formalki.
Enpresak XX. mendean oso indar handia hartu zuen: barruko hazkundeaz gain, bestelako enpresak eskuratu zituzten, eta hainbat alorretan jardun izan du. Bai produktuak bai zerbitzuak eskaintzen ditu: aire girotuko sistemak, etxetresnak, erabiltzaileentzako gailu elektronikoak (telebista, DVD eta tankerakoak barne), kontrol-sistemak (hala nola hegan egiteko kontrol-sistemak, trenbideetako kontrol-sistemak, segurtasun-sistemak, trafikokoak), ekipamenduen elektronika, igogailuak, argiztapena, medikuntzako ekipamenduak, ordenagailuak, elektronika digitala, erdieroaleak, sistema elektrikoak, elektrizitate-sareak eta abar.

## Kanpo estekak

* Webgunea (Ingelesez)
# Bo-Kaap

Bo-Kaap (literalki, Lurmuturraren Gainean, afrikaansez) Lurmutur Hirian dagoen auzo bat da, Hegoafrikako hiriburu legegilean. Lehenago Malaysiar Auzoa deitzen zen, eta arraza-segregazio handia zuen eskualdea zen. Signal Hill mendiaren magalean dago. Nurul Islam meskita, 1844an sortua, eremu horretan dago.
Bo-Kaap ezaguna da bere etxe koloretsuengatik eta harrizko kaleengatik. Auzoko kultur aniztasuna handia da, eta biztanleen %56,9 musulmana da. Hegoafrika osoko 1850 baino lehenago eraikitako etxeen kontzentraziorik handiena dago bertan, eta Lurmutur Hiriko auzo erresidentzialen artean zaharrena da.

## Erreferentziak

* ↑ Kotze, Nico. (2013). «A community in trouble?: The impact of gentrification on the Bo-Kaap, Cape Town» Urbani Izziv 24 (2): 124–132. ISSN 0353-6483. (Noiz kontsultatua: 2025-01-23).
* ↑ (Ingelesez) «IOL | News that Connects South Africans» www.iol.co.za (Noiz kontsultatua: 2025-01-23).
# Grupo MásMovil

MasMovil Ibercom, S.A., Grupo MásMovil izen komertzialagatik ezaguna, Espainiako telekomunikazio enpresa bat da. Hiru filial ditu: Yoigo (MásMóvil, LlamaYa, Lebara España eta Hits Mobile markak erabiltzen dituena), Pepephone eta Lycamobile. Horretaz gain, 2021eko martxoan Euskaltel erosi zuen.
MásMovilek Yoigo erosi zuen 2016an, eta beraz MásMovil Yoigoren marka komertzial izatera pasa zen, nahiz eta Yoigo den enpresa filiala.
2020ko hirugarren hiruhilekoan Grupo MásMovilek 11,3 milioi bezero zituen eta 1.000 langile. 2020ko ekainaren 1etik KKR, Cinven eta Providence inbertsio funtsak dira akzioen jabeak, 2.963 milioiko erosketa eskaintza publikoa egin ostean.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) SL, TAI GABE DIGITALA. (2021-03-28). «MásMóvil se hará con Euskaltel tras lanzar una OPA sobre el 100% de sus acciones» naiz: (Noiz kontsultatua: 2021-03-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) «MásMóvil logra un beneficio operativo de 428 millones hasta septiembre, un 27% más» El Español 2020-11-23 (Noiz kontsultatua: 2021-03-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Periódico, El. (2020-06-01). «Tres fondos lanza una opa por Másmóvil valorada en 3.000 millones» elperiodico (Noiz kontsultatua: 2021-03-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24733432
* Multimedia: Grupo MasMovil / Q24733432
# Jazztel

Jazztel Orange Españaren telekomunikazio zerbitzuen marketako bat da. Telefonia finkoa, telefonia mugikorra, Internet (zuntza eta 4G) eta telebista (Orange TV) zerbitzuak eskaintzen ditu Espainian.
Aurretik, telekomunikazioen sektoreko enpresen holding bat izan zen, Jazz Telecom S.A.U. enpresa espainiarrak eta Londresen egoitza zuen haren matrize ingelesak (Jazztel Plc) osatua. Gainera, operadore mugikor birtual bat zuen, komertzialki Jazzcard Móvil2 bezala ezaguna, telefonia mugikorreko eta Interneteko zerbitzuak eskaintzen zituena, alokairu erregimenean Orange Españako sarea erabiliz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3815492
* Multimedia: Jazztel / Q3815492
# Yoigo

Yoigo -legalki Xfera Móviles S.A.- Espainiako telefonia mugikorreko operadorea da. 2000. urtean sortu zen Xfera izenarekin, Espainiako gobernuak hirugarren generazioko telefonia mugikorra eskaintzeko enkantean lehiatzeko TeliaSonera eta Vivendi enpresek sortutako elkartearen bidez.
2006an izena aldatu eta ordutik Yoigo du izena. 2011. urtearen hasieran Yoigok 2.382.000 linea zeuzkan, merkatuaren %4,33.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Yoigoren webgunea.
* Datuak: Q2630989
* Multimedia: Yoigo / Q2630989
# Orange (enpresa)

Orange, Frantziako telekomunikazio enpresa bat da. Telefono fijo, mugikor, internet eta telebista zerbitzuak eskeintzen ditu. Egoitza nagusia Paris hiriburuan du.
1988an France Télécom izenez sortua izan zen eta 1994an gaur egungo izena izatera pasa zen.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q1431486
* Multimedia: Orange (telecommunications) / Q1431486
# Vodafone

Vodafone Erresuma Batuko telekomunikazio enpresa da. Egoitza nagusia Londresen dauka, Newbury izeneko herrian. 2009an 79.000 langile zituen. 1982an sortu zuten Racal Electronics izenarekin. Gaur egungo logoa 1997an ezarri zuten.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Vodafoneren webgune ofiziala.
* Datuak: Q122141
* Multimedia: Vodafone / Q122141
# AT&T

AT&T korporazioa (American Telephone and Telegraph izenaren laburdura; "Amerikar Telefono eta Telegrafo Korporazioa") estatubatuar telekomunikazio konpainia bat da. Negozio, bezero eta gobernu erakundeak ahots, bideo, datu eta internet zerbitzuekin hornitzen ditu. Bere historia luzeko hainbat denboralditan AT&T korporazioa mundu osoko telefono konpainia handiena izan da, bai eta AEBtako telebista operatzaile handiena ere, maiz monopoliotzat ere jo izan delarik. 2005. urtean ordurarte bere lehiakidea zen SBC Communications konpainiarekin elkartu zen.

## Kanpo estekak

* AT&T konpainiaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q35476
* Multimedia: AT&T / Q35476
# AOL

AOL Inc. (America Online izenaren laburdura) estatubatuar telekomunikazio konpainia izan zen, egun Yahoo!ren marka dena.
AOL Interneten aitzindarietako bat izan zen 1990eko hamarkadan, eta (une jakin batean) Estatu Batuetako marka ezagunena izan zen sarean. AOLek, garai batean, internet bidezko dial-up zerbitzua eskaini zien milioika estatubatuarri, eta aitzindaria izan zen bat-bateko mezularitza eta chatroomak AOL Instant Messanger (AIM) enpresarekin. 1998an, AOLek Netscape erosi zuen 4.200 mila dolarren truke.
2015eko ekainaren 23an, Verizon Communicationsek AOL erosi zuen, 4.400 milioi dolarren truke. 2021eko maiatzaren 3an, Verizonek Apollo Global Management enpresa pribatuari Yahoo eta AOL salduko zizkiola iragarri zuen, 5.000 milioi dolarren truke. 2021eko irailaren 1ean, AOL Yahoo! Inc berriaren parte bihurtu zen.

## Kanpo estekak

* AOL konpainiaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q27585
* Multimedia: AOL / Q27585
# Zaldi-errota

Zaldi-errota bat errota mota bat da, batzuetan ur-errota eta haize errota batekin batera erabiltzen dena, zaldi-motor bat erabiltzen duena mugimendua sortzeko. Errotaren edozein prozesurako erabil liteke berez animalia bat, baina kasurik ohikoena garaua ehotzea eta ura ateratzea izaten dira. Zaldi izena badu ere, beste animalia batzuk ere erabili daitezke, hala nola txakurrak, astoak, idiak edo gameluak. Gizakiek ematen badute indarra, ibiltzeko errota deitzen zaio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q252189
* Multimedia: Horse mills / Q252189
# Softbank

SoftBank Group Corp. (japonieraz: ソフトバンクグループ株式会社, SofutoBanku Gurūpu Kabushiki gaisha) japoniar enpresa multinazionala da. Tokioko Minato auzoan du egoitza, eta inbertsioen kudeaketaz arduratzen da. Taldeak teknologia, energia eta finantzen sektoreetan jarduten duten enpresetan inbertitzen du batez ere. Vision Fund ere kudeatzen du, munduko teknologiarik handienera bideratutako arrisku-kapitaleko funtsa, 100 mila milioi estatubatuar dolar baino gehiagoko kapitala duena. Funtsen inbertitzaileek Ekialde Ertaineko herrialdeen aberastasun-funts subiranoak dituzte.ref> (Ingelesez) Wong, Jacky. «How Much Is the World’s Largest Tech Fund Worth to SoftBank?» Wall Street Journal.</ref>
Enpresa Masayoshi Son sortzaile eta akziodun polemikoaren lidergoagatik ezaguna da. Banda zabalean, linea finkoko telekomunikazioetan, merkataritza elektronikoan, informazio teknologian, finantzetan, bitartekoetan eta marketinean eta beste arlo batzuetan jarduten du. SoftBank Corporation, bere filial banandua eta antzinako enpresa intsignia, Japoniako haririk gabeko zerbitzuen hirugarren hornitzaile handiena da, 45,621 milioi harpidedunekin 2021eko martxoan.
SoftBank 2017ko Forbes Global 2000 zerrendan sailkatu zen munduko 36. enpresa publiko handiena eta Japoniako burtsarik handienean kotizatzen duen bigarren enpresa, Toyotaren ondoren.
SoftBank ez da keiretsu tradizionaletan sisteman parte hartzen, Mizuho Financial Group mailegu-emaile nagusiarekin lotura estua du.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «SoftBank Gives Up Pretending It Isn't a Fund» Bloomberg.com 2020-08-11.
* ↑ (Ingelesez) «SoftBank's Son defends Vision Fund at Saudi conference» Nikkei Asia.
* ↑ (Ingelesez) «Masayoshi Son's $58 Billion Payday on Alibaba» Bloomberg.com 2014-05-08.
* ↑ (Ingelesez) «The Global 2000 2022» Forbes.
* ↑ (Ingelesez) «SoftBank in talks with Mizuho and Japan banks for $2.8bn loan» Nikkei Asia.
# Vetio Agorio Basilio Mavortio

Vetio Agorio Basilio Mavortio (floruit 527 – 534) erromatar aristokrata bat izan zen, Ostrogodoen Erresumaren garaian bizi izan zena. 527an mendebaldeko kontsul izendatu zuten.

## Bizitza

Mavortio, ziurrenik, Zezina Mavortio Basilio Dezioren semea zen, 486an kontsul izandakoa, baita Vetio Agorio Praetextatoren ahaidea ziurrenik ere, IV. mendearen amaierako aristokrata boteretsua. 527an, Mavortius Comes domesticorum zen, Guardia Inperialaren komandantea, kasu honetan Atalariko erregearen menpe, eta kontsul izendatu zuten.
Horazioren lanak jasotzen dituzten hiru eskuizkribuetako berridazketek Mavortiusek VI. mendean poeta haren testu bat berridatzi zuela diote. Vollmer jakintsuak Mavortiusen kopia tradizio osoaren arketipoa zela uste zuen, baina R. J. Tarrantek dio berridazketa Mavortiusen eskuizkributik konturik gabeko liburu batera kopiatu zela, eta gero bizirik dirauten hiru eskuizkribuetan sartu zela, bestela eskuizkribuaren transmisioaren adar ezberdinetakoak direnak. VI. mendeko Prudentzioren eskuizkribu batean ere agertzen da Mavortiusen izena duen berridazketa bat.

## Erreferentziak

* ↑ Huglo, Michel. (1974). «Le graduel palimpseste de Plaisance (Paris, B. N., lat. 7102)» Scriptorium 28 (1): 3–31. doi:10.3406/scrip.1974.1038. ISSN 0036-9772. (Noiz kontsultatua: 2025-01-23).
* ↑ Kilpatrick, G. D.; Reynolds, L. D.. (1986-12). «Texts and Transmission, a Survey of the Latin Classics» Vigiliae Christianae 40 (4): 397. doi:10.2307/1584040. ISSN 0042-6032. (Noiz kontsultatua: 2025-01-23).
* ↑ «24. Leiden, Bibliotheek der Rijksuniversiteit, Ms. Voss. lat. Q. $_{92}$– 45 Paris, Bibliothèque Nationale, Ms. lat. 8663» Sternbilder des Mittelalters. Band 1: 800-1200 (AKADEMIE VERLAG): 299–435. 2012-12-31 ISBN 978-3-05-005664-7. (Noiz kontsultatua: 2025-01-23).