OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Citadine

Citadine (euskaraz: «Emakume hiritarra») Marokoko Casablanca hirian argitaratzen den frantsesezko aldizkaria da, bizimoduaren ingurukoa eta emakumeei zuzendua. Herrialdean argitaratutako lehen bizimodu aldizkaria da.

## Historia

Aldizkariaren lehen alea 1995eko urrian argitaratu zen La Citadine izenburupean. Sortzailea Abdellah Khizrane izan zen.
1997ko maiatzean Citadine izenburua jarri zioten. Aldizkariak Casablancan du egoitza. Citadine eta Femmes du Maroc aldizkarien sorrera urrats esanguratsu bat izan zen, Marokoko gizartearen garapena adierazi baitzuen.
Aldizkariaren jabea Lilas Press argitaletxea da, eta xede-publikoa emakume gazteak dira. Mendebaldeko edertasun estereotipoak erreproduzitzen dituen hedabidea da. Hala ere, 1990eko hamarkadan sexu esplotazioari, familia-indarkeriari eta emakumeen aurkako jazarpenari buruzko artikulu kritikoak ere argitaratu zituen.
Aldizkariaren erredaktoreburu izandakoetako bat Keltoum Ghazali izan zen. 2000ko hamarkadaren erdialdean, Ilham Benzakour aritu zen kargu horretan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Sadiqi, Fatima. (2003). Women, Gender, and Language in Morocco. Leiden; Boston, MA: BRILL, 24 or. ISBN 978-90-04-12853-8. (Noiz kontsultatua: 2025-02-27).
* 1 2 (Ingelesez) Jansen, M. Angela. (2015). «Three Generations of Moroccan Fashion Designers» Critical Issues: 33-52. ISBN 9781474235228..
* 1 2 3 4 (Ingelesez) Skalli, Loubna H. (2006). Through a Local Prism: Gender, Globalization, and Identity in Moroccan Women's Magazines. Lanham, MD; Oxford: Lexington Books, 76 or. ISBN 978-0-7391-1194-9. (Noiz kontsultatua: 2025-02-27).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) Orlando, Valérie K. (2009). Francophone Voices of the "New" Morocco in Film and Print. New York: Palgrave Macmillan, 143 or. ISBN 978-0-230-62259-3. (Noiz kontsultatua: 2025-02-27).
* ↑ (Frantsesez) El Maghribi, Karim. «Aide à la presse écrite au Maroc» Le blog-du 21 2012-11-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-27).
* ↑ (Ingelesez) Marley, Dawn. «Language use in women's magazines as a reflection of hybrid linguistic identity in Morocco» «The Francophone Women's Magazine. Inside and Outside of France» E Publications 2010-01-15 (Noiz kontsultatua: 2025-02-27).
* ↑ (Ingelesez) Rhanem, Karima. «Solidarity: Haifaa Wehbe in Morocco to support Red Ribbon» Morocco Times 2006-03-30 (Noiz kontsultatua: 2025-02-27).
* ↑ (Ingelesez) Korzeniowska, Victoria B. (2005). «Gender, space and identification in Femmes du Maroc and Citadine» International Journal of Francophone Studies 8 (1): 3-22..
* ↑ (Ingelesez) Skalli, Loubna H. (2006). «Communicating gender in the public sphere: women and information technologies in the MENA» Journal of Middle East Women's Studies 2 (2): 35-59..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18205521
# Arabesko

Arabeskoa (jatorriz, italieraz arabesco, arabieraz توريق tawrīq, "hostotza") apaingarri mota bat da, landare geometrikoen figuraz osatua dago, baita itxura bitxia duten horri, lore, fruitu, xingola eta animalien irudi geometrikoz, beti ere, lerro gurutzatuen antolamendu korapilatsu bat osatuz. Ia beti islamiar arkitekturako eraikin jakin batzuetan agertzen dira, esaterako meskitetan.
Arabeskoaren dekorazioaren adibideak: Kordobako meskita, Mihrab-a eta Granadako Alhambra. Mudejar artean ere erabili izan zen, esaterako, Sevillako Alkazarreko Petri I.aren jauregiaren aurreko aldean.
Nolanahi ere, arabeskoa islamiar artea baino askoz zaharragoa da; izan ere, Egiptoar artean eta Asiriar monumentuetan agertzen da; etrusko, greziar eta erromatar monumentu batzuetan ere. Erdi Aroan, mota guztietako apaingarrietan erabili zen, eta Errenazimendu garaian Italian oso erabilia izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Lajo Pérez, Rosina. (1990). Léxico de arte. Akal, 18 or. ISBN 978-84-460-0924-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q186599
* Multimedia: Arabesque (art) / Q186599
# Vivienne Tam

Vivienne Tam ((譚燕玉, pinyin: Tán Yànyù; Guangzhou (Kanton) ,Txina, 1957ko azaroaren 28a) New Yorken egoitza duen moda-diseinatzaile txinatarra da.

## Bizitza

Txinan jaio zen 1957an eta Hong Kongen hazi zen. Hong Kong Polytechnic Universityn ikasi zuen.

### Diseinatzaile ibilbidea

Bere izeneko arropa marka du, Txinako diseinu modernoan eta modan inspiratuta. Lehen bildumaren gaia EAST WIND CODE izan zen. Bere dendak mundu osoko hiri nagusi gehienetan aurki daitezke.
"China Chic" txinatar estiloari buruzko liburua sortu zuen.

## Filmografia
### Barietate-programak

| Urtea | Egitaraua: | Oharrak |
| 2017 | Happy Camp | gonbidatua |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «VIVIENNE TAM Official Online Store» Vivienne Tam Store (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Ingelesez) «SS2025» Vivienne Tam Store (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Ingelesez) «Collections» Vivienne Tam Store (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Japonieraz) «vivienne tam» vivienne tam (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).

## Kanpo estekak

* Sito Web oficial
* Vivienne Tam in the Fashion Model Directory
* Biografía a Infomat
* http://www.fashion-press.net/103.htm
* https://web.archive.org/web/20050218084547/http://newyorkmetro.com/fashion/fashionshows/designers/bios/viviennetam.htm
* https://web.archive.org/web/20050216143737/http://www.newyorkmetro.com/pages/details/8897.htm
* Datuak: Q2634269
* Multimedia: Vivienne Tam / Q2634269
# Martiri Santuen eliza (Marrakex)

Martiri Santuen eliza Marokoko Marrakex hirian dagoen eliza katolikoa da, 1928an eraikia. Administratiboki Rabateko artxidiozesiari dagokio.

## Historia

Martiri Santuen eliza Marrakexeko Gueliz auzoan, hiriaren erdigunean, Guelizko meskitaren parean. Marrakexeko bigarren eliza katolikoa da. Henri Prost arkitekto frantziarrak eraiki zuen 1928an, eta 1929an ofizialki inauguratu zen (edo 1931n, beste datu batzuen arabera). Marrakexeko XII. mendeko bost martiri frantziskotarren omenez sagaratuta dago.
1951n, Bouton anaiek (André Bouton monje beneditarrak eta Jacques Bouton artistak) Kristo Pantokrator irudikatzen duen fresko bat sortu zuten elizarako. Gurutzefika G. Puvillanden obra da, gurutze bizantziarraren kopia.
Gaur egun, eliza honen komunitatea multinazionala da eta batez ere Saharaz hegoaldeko herrialdeetako ikasleez eta ingelesez edo frantsesez hitz egiten duten atzerritarrez osatuta dago. Caritas erakundearen tokiko egoitza ere badago bertan.

## Iruditegia

* Elizaren barnealdea.
* Martiri Santuen eliza, hegoaldetik ikusita.
* Meza Martiri Santuen elizan.
* Lehenengo jaunartzea Martiri Santuen elizan.
* Elizako abesbatzako haurrak.
* Elizako lorategia.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Paroisses» Diocèse de Rabat (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Ingelesez) «The Saint Martyrs Church (L'Eglise des Saints Martyrs)» Marrakech Riad (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* 1 2 (Frantsesez) Rhoul, Faiza. «Nomad #95 : L’église des Saints Martyrs de Marrakech, premiers martyrs de l'Ordre des Franciscains» Yabiladi 2019-01-13 (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Il était une fois l’Église des Saints Martyrs» Made in City 2021-10-18 (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* 1 2 3 (Frantsesez) «Eglise Marrakech – Eglise des Saints Martyrs» Marrakech Code 2017-04-27 (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Frantsesez) «Eglise des Saints Martyrs» Église des Saints-Martyrs (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3585929
* Multimedia: Église des Saints Martyrs, Marrakech / Q3585929
# Lourdesko Ama Birjinaren eliza (Casablanca)

Lourdesko Ama Birjinaren eliza (frantsesez: Église Notre-Dame-de-Lourdes de Casablanca) Marokoko Casablanca hirian dagoen eliza katolikoa da, arkitektura modernoaren adibidea. Achille Dangleterre arkitektoak eta Gaston Zimmer ingeniariak eraiki zuten 1954an, eta beirateak Gabriel Loire artistak egin zituen. Atariaren ezkerreko aldean, Lourdesko kobazuloaren kopia dago.
Administratiboki Rabateko artxidiozesiari dagokio. Afrikako katoliko askok eliza hau bisitatzen dute, bereziki Saharaz hegoaldeko herrialdeetakoek.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Ouchagour, Leila. «L'Église Notre-Dame-de-Lourdes de Casablanca raconte son histoire» Aujourd'hui le Maroc 2018-04-08 (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).
* ↑ (Ingelesez) «Church of Notre-Dame de Lourdes (Casablanca, Morocco, Africa)» Lonely Planet (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).
* ↑ (Frantsesez) Auzias, Dominique; Labourdette, Jean-Paul. Casablanca 2011 - 2012. Petit Futé ISBN 9782746939561. (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).
* ↑ (Ingelesez) «Casablanca travel guide» FalkTime (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).
* ↑ (Frantsesez) Alluchon, Jacqueline. (2011). Guide des architectures du XXe siècle de Casablanca. Revue Maure & Graphely, 92 or. ISBN 978-9954-501-42-9..
* ↑ (Frantsesez) Cohen, Jean-Louis; Eleb, Monique. (2003). «Les quartiers Liberté et Mers-Sultan» Les mille et une villes de Casablanca. Paris: ACR Édition International, 171 or. ISBN 2-86770-159-7..
* ↑ (Frantsesez) «Paroisses» Diocèse de Rabat (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Frantsesez) Chambost, Pauline. «Reportage. Un dimanche matin à la messe à Casablanca» TelQuel 2015-08-18 (Noiz kontsultatua: 2025-02-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2942285
* Multimedia: Notre-Dame-de-Lourdes (Casablanca) / Q2942285
# Garaipenaren Andre Mariaren eliza (Tetuan)

Garaipenaren Andre Mariaren eliza (gaztelaniaz: Iglesia de Nuestra Señora de las Victorias) Marokoko Tetuan hirian dagoen eliza katolikoa da, Carlos Ovilo Castelo arkitektoak 1925ean eraikia. Hiru habearte ditu eta estilo arkitektoniko neomudejarrekoa da. Administratiboki Tangerreko artxidiozesiari dagokio.

## Historia

Eliza Tetuan Marokoko Protektoratu Espainiarraren hiriburua zenean eraiki zen eta 1925ean inauguratu eta sagaratu zen. El Ensanche auzoan dago, medinatik mendebaldera, gaur egun Moulay El Mehdiren izena daraman plazan. Frantziskotarrek 1860an Tetuango misioa ezarri zutenean sortutako eliza txiki baten lekua hartzen du.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Iglesia de Nuestra Señora de las Victorias» Archnet (Noiz kontsultatua: 2025-02-27).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Iglesia Parroquial Ntra. Sra. de las Victorias (Tetuán - Marruecos)» Diócesis de Tánger (Noiz kontsultatua: 2025-02-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Horarios habituales de las celebraciones eucarísticas» Diócesis de Tánger (Noiz kontsultatua: 2025-02-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Correa Ghisays, Reina Cecilia. «Los franciscanos en Marruecos» Tetuán, fotos e historia 2018-05-21 (Noiz kontsultatua: 2025-02-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107695881
* Multimedia: Church of Our Lady of Victory (Tetouan) / Q107695881
# Ipar Irlandako eskubide zibilen aldeko mugimendua

Ipar Irlandako eskubide zibilen aldeko mugimendua, irlanderaz: Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann eta ingelesez: Northern Ireland civil rights movement, 1960ko hamarkadan, Ipar Irlandan, Ulstergo unionista eta loialista protestanteen aldetik biztanle irlandar errepublikar eta katolikoek pairatutako segregazioa salatzeko helburuz sortutako herri mugimendu bat izan zen.
Conn McCluskey medikuak eta haren emazte Patricia langile sozialak Justizia Sozialaren Kanpainia sortu zuten.
Mugimendu honetako erakunde garrantzitsuena Ipar Irlandako Eskubide Zibilen Aldeko Elkartea izan zen, eta bere helburuak honakoak izan ziren:
* Herritar guztien oinarrizko eskubideak defendatzea.
* Norbanakoen eskubideak babestea
* Boterearen gehiegikeriak salatzea
* Hitzaldi, elkarretaratze eta elkarte askatasunaren bermea eskatzea
* Jendea bere lege eskubideei buruz informatzea
# Royal Ulster Constabulary

Royal Ulster Constabulary edo RUC (irlanderaz Constáblacht Ríoga Uladh, euskaraz Ulstergo Errege Polizia), 1922 eta 2001 urteen artean Ipar Irlandan jardun zuen polizia da. 1922ko ekainaren 1an sortua izan zen, Royal Irish Constabularyko (Irlandako Errege Polizia) kideekin, erakunde batek bestea ordezkatu baitzuen, 1921ko Itun Anglo-Irlandarraren bidez Irlandako Errepublikari bere berezko polizia dohatu zitzaionean, Garda Síochána delakoa.
Ipar Irlandako gatazkan paper aktiboa jokatu zuen, bere garairik onenean 8500 kide eta 4500 erreserbako bolondres izatera iritsi zelarik. Gatazka honetan izan zuen jardutea eztabaidagarria zela eta, Ostiral Santuko Hitzarmenaren baldintzetan hitzartua zegoen arabera erakunde hau 2001an desagerrarazi egin zuten eta Ipar Irlandako Polizia Zerbitzua edo PSNI (Ipar Irlandako Polizi Zerbitzua) erakundeak ordezkatu zuen.

## Ikus gainera

* Royal Irish Constabulary

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1482143
* Multimedia: Royal Ulster Constabulary / Q1482143
# Ulster Special Constabulary

Ulster Special Constabulary, ezagunagoak "B-Specials" edota "B Men" izenez, euskaraz Ulstergo Polizia Berezia, B-Bereziak edota B Gizonak; Ipar Irlandan izaera ia militarrreko polizia indar bat izan zen.
1920ko urrian sortu zen, Anglo-irlandar Ituna eta Irlandako uhartearen banaketarekin batera Ipar Irlanda sortu zenean.
Teorian Ipar Irlandako polizia izateko sortuak izan arren, bere kide asko Ulstergo Boluntarioak talde paramilitar unionistako kide ohiak ziren eta unionismoa eta loialismoaren alde garbi egin zuten. Hori XX. mendean jazotako hainbat gertaeretan ikusi ahal izan zen, bereziki Irlandako Gerra Zibila, 1956-1962ko mugako kanpainia eta Ipar Irlandako gatazkaren hasieran (bereziki Bogsideko guduan).
Ulstergo protestante eta unionista edo loialistek beren defendatzailetzat zituzten, aldiz, Ulstergo katolikoek mesfidantzaz begiratzen zituzten, irlandar nazionalistek eta bereziki irlandar errepublikarrak ezinikusia zieten, eta beren gehiegikeriak 1970eko hamarkadaren hasierako Irlandako Armada Errepublikarraren berrindartzearen arrazoietako bat izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1519515
* Multimedia: Ulster Special Constabulary / Q1519515
# Garda Síochána

    Artikulu hau irlandar poliziari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Garda».
Garda Síochána na hÉireann (Euskaraz: Irlandako Bakearen Zaindariak) Irlandako Errepublikaren polizia nazionalaren erakundea da. Ohituraz irlandarrek Garda Síochána edo soilik Garda (singularrez:Garda) eta Gardaí (pluralez: Gardak) esaten diote. Indar horren buru Gardako Batzordea da eta haren izendapena Irlandako Gobernuak egiten du. Koartel nagusia Dublingo Phoenix Parkean du.
1923an independentzia lortu berririk, Irlandako Estatu Askean ordu arteko Royal Irish Constabulary polizia ordezkatu zuen.

## Ikus gainera

* Royal Irish Constabulary

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1366959
* Multimedia: Garda Síochána / Q1366959
# Royal Irish Constabulary

Royal Irish Constabulary edo RIC (irlanderaz Constáblacht Ríoga na hÉireann eta euskaraz Irlandar Errege Polizia) 1822 eta 1922 bitartean Irlanda osoan jardun zuen polizia indar bat da. Erakunde honen barneko sail bereziek Dublin eta Belfast hirian jardun ohi zuten.
1848ko Irlandako matxinada, 1916ko Pazko matxinada nahiz Anglo-Irlandar gerran (1919-1922) zehar britainiar interesen alde matxinatu eta irlandar nazionalisten aurka gogor ekin zion.
1922an desagertu zen. Bere ordez, Irlandako Estatu Askean Garda Síochána polizia eta Ipar Irlandan Royal Ulster Constabulary polizia ezarri ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1549059
* Multimedia: Royal Irish Constabulary / Q1549059
# Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikazalea

    Artikulu hau Provisional IRAri buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irlandako Armada Errepublikarra».
Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikazalea (ingelesez: Provisional Irish Republican Army; irlanderaz: Óglaigh na hÉireann) PIRA, IRA eta Provos izenez sinplifikatua, Irlandako talde paramilitar errepublikazalea da.
1969an sortu zenean hasi eta Belfasteko Hitzarmena adostu arte, bortizkeriaren bidez Ipar Irlandak Erresuma Batuarekin duen egoera eten eta Irlanda Batua eta sozialista lortzea ziren IRAren xedeak. Legez kanpo utzita, terroristatzat jo dute Irlandako, Erresuma Batuko eta Estatu Batuetako gobernuek, besteak beste.
1996an taldeak atentatu bortitza egin zuen Manchesterren, kalte ekonomiko ugari ekarriz, hildakorik egon ez arren.
2005eko uztailaren 28an, Provisional IRAk su-etena iragarri zuen. "Bitarteko baketsuen erabilera hutsarekin" euren helburuak lortzen saiatuko zirela aldarrikatu zuten.
2008an ofizialki bere "kanpaina armatuaren bukaera" iragarri zuen.

## Taldekide ezagunak

* Brendan Hughes (1948-2008)
* Martin McGuinness (1950-2017)
* Bobby Sands (1954-1981)
* Brendan McFarlane (1951)
* Gerry Kelly (1953-)

## Ikus, gainera

* IRA

## Kanpo estekak

* Datuak: Q504628
* Multimedia: Provisional Irish Republican Army / Q504628
# Irlandako Armada Errepublikazalea - Ofiziala

    Artikulu hau Official IRAri buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irlandako Armada Errepublikarra».
Irlandako Armada Errepublikazalea - Ofiziala (ingelesez: Official Irish Republican Army) IRA banatu zen adar bietako bat da (1969-70), bestea Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikazalea izan zen. Erakunde biek IRA deitzen zioten euren buruari, batak bestearen zilegitasuna ukatuz.
IRA Ofiziala batez ere marxista zen, irlandar nazionalismotik Behin-Behineko IRA baino urrunago zegoen. Banaketa eta gero, erakundeak Erresuma Batuko armadaren kontrako kanpaina armatua hasi zuen, 1972an amaitutzat eman arte. Ordutik aurrera, erakunde honek liskar larriak izan ditu Behin-Behineko IRArekin eta Askapen Nazionalerako Irlandar Armadarekin (INLA), azken hau IRA Ofizialetik bertatik aterea 1974n.
Azken urteotan ekintza militarrik burutu ez arren, erakundea existitzen da, eta krimen antolatuarekin lotu nahi izan da.
IRA Ofizialaren adar politikoak, Sinn Féin Ofizialak, izena aldatu zuen 1972n, Sinn Féin The Workers Party izena hartuz. 1982n gaurko izena hartu zuen: Workers Party of Ireland.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q1548637
# Irlandako Herriaren Askapenerako Erakundea

Irlandako Herriaren Askapenerako Erakundea, IPLO (jatorrizko izena, ingelesez: Irish People's Liberation Organisation) Ipar Irlandako talde armatu txiki bat izan zen, INLAtik bereizitakoa.

## Historia

1986an sortu zuten INLA utzitako edo talde horretatik botatako hainbat kidek. IPLO eta INLAren artean, horrela, enfrentamenduak ugariak izan ziren, IPLOren lehen ekintza armatuak INLAren aurka zuzendu baitziren. IPLOk INLAko bost kide hil zituen. Zentzu horretan, IPLO errepublikarren aurka ekiten zuen talde "sektariotzat" ikusi izan zen askotan, eta erakunde honen eta kriminalitatearen arteko harremanak ere salatu ziren.
1980ko hamarkadaren bukaeran, zatiketa eman zen IPLOn, Army Council eta Belfasteko Brigadaren artean. 1992an Belfasteko adarrak erakundeko buru izandako eta momentu horietan Army Council adarreko buru Jimmy Brown hil zuen.
1992ko urriaren 12an Behin-behineko IRAk, errepublikarren arteko talde armatu handienak, IPLOren aurka ekin eta taldea desegin zuen. IPLOko Belfasteko Brigadako buru Sammy Ward hil eta taldearen bi adarretako hainbat kide bahitu eta zauritu zituzten. Beren biziak errespetatzeko, IPLO desegitera behartu zituen Behin-behineko IRAk.
Ulsterko Unibertsitateko kontaketa baten arabera, IPLOk 22 lagun hil zituen Ipar Irlandako gatazkaren barnean: hamabi zibil, INLAko sei kide, bi paramilitar loialista eta britainiar indar armatuetako bi kide.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) IPLOko hildako kideen aldeko webgunea
* (Ingelesez) IPLO eta INLAren harremanak ukatzen dituen mugimendu errepublikar-sozialistaren agiria
* Datuak: Q2701081
# Jarraipeneko Irlandako Armada Errepublikazalea

    Artikulu hau Continuity IRAri buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irlandako Armada Errepublikarra».
Jarraipeneko Irlandako Armada Errepublikzalea (jatorrizko izena: Continuity Irish Republican Army, CIRA) Irlandako talde armatu errepublikazale bat da. Bere jarraitzaileek 32 eskualdeetako Armada Nazional gisa aldarrikatzen dute. Behin-behineko IRAren 1986ko zatiketa batetik jaio zen.

## Historia

1986ra arte, Sinn Féinek mugimendu errepublikazaleak defendatutako abstentzionismoa aldarrikatzen zuen. Baina urte hartan, Sinn Féinek Ipar Irlanda eta Irlandako Errepublikako hauteskundeetara aurkeztea erabaki zuen. Jarrera honen aurka azaldu ziren, besteak beste, Ruairí Ó Brádaigh eta Daithi O'Connell Behin-behineko IRA eta Sinn Feineko buruzagi historikoak. Hauek, 1986an, Sinn Féin Errepublikazalea alderdia sortu zuten. Honen adar militarra CIRA izango zen.
IRA Ofiziala eta Behin-behineko IRAren arteko banaketan gertatu bezala, CIRAk ere IRAren siglak eta Irish Republican Army edo Óglaigh na hÉireann izenak beretzat jotzen ditu.
Hasiera batean CIRA ez zen argitara eman. 1994an, Behin-behineko IRAk su-etena ematearekin batera, egin zen CIRAren jarduna ageriko. CIRAk ez ditu Ostiral Santuko Akordioak onartzen eta ez du su-etenik aldarrikatu edo armarik entregatu.

## Barne-zatiketa

2005ean, CIRAko hainbat presok erakundea utzi zuten, Portlaoiseko espetxean. Batzuk INLAren preso kolektibora pasa ziren, baina gehiengoa ez zen inolako taldetan sartu. CIRArekin leial jarraitzen zuten presoak, Benetako IRAkoekin batu zituzten. CIRA utzitako presoen aldekoek Concerned Group for Republican Prisoners taldea sortu zuten, eta zatiketa barne eztabaida batek eragin zuela esan zuten.
2006ko otsailean, Ipar Irlandako talde armatuen jarduera aztertzen zuen IMCk, CIRAtik bereizitako bi talde berriren izena argitara eman zuen: Saoirse na hÉireann eta Óglaigh na hÉireann.

## Ikus, gainera

* Ipar Irlandako talde armatuak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1128945
* Multimedia: Continuity Irish Republican Army / Q1128945
# Benetako Irlandako Armada Errepublikazalea

    Artikulu hau Real IRAri buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irlandako Armada Errepublikarra».
Benetako Irlandako Armada Errepublikazalea (jatorrizko izenak: Real Irish Republican Army, Real IRA, RIRA eta baita True IRA ere) Irlandako talde armatu errepublizale bat da. Bere kide eta jarraitzaileek taldeari Óglaigh na hÉireann (Irlandako Boluntarioak) ere deritzote.
RIRA 1997an sortu zen Behin-behineko IRAren barne zatiketa batetik.
RIRAren helburua Irlanda Batu bat da, eta horretarako indarra edo borroka armatua erabili behar direla defendatzen du. 32 Konderrien Burujabetzaren aldeko Higikundea (Gluaiseacht Ceannasachta na Dhá Chontae is Tríocha) bere adar politikotzat jotzen da.
1998an, sortu eta gutxira, RIRAk bonba-auto bat jarri zuen Omagheko atentatua burutu zuen. Ekintza horretan 29 lagunek galdu zuen bizia. Handik gutxira RIRAk su-etena iragarri zuen, aurrerago bukatutzat emango zuena. RIRAk ez ditu Ostiral Santuko Akordioak onartzen, eta ekintza armatuak egiten segitzen du.

## Ikus, gainera

* Omagheko atentatua
* Ipar Irlandako talde armatuak

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q1122988
* Multimedia: Real Irish Republican Army / Q1122988
# Ulsterko Boluntarioen Indarra

Ulsterko Boluntarioen Indarra (ingelesez: Ulster Volunteer Force - UVF) Ipar Irlandako talde armatu loialista bat da. 1966an sortu zen 1912an sortutako UVFren izena hartuz.
2007ko maiatzaren 3an borroka armatua uzten zuela adierazi zuen agiri baten bidez.

## Gertuko erakundeak

Ulstergo Boluntarioen Indarrak ondorengo erakundeekin harreman estua du:
* Esku Gorriaren Komandoak (Red Hand Commandos - RHC) 1972an sortutako talde armatua. UVFri oso lotua dago, eta ekintzak erreibindikatzeko UVFren estalkitzat jo izan da.
* Hiritar Gazte Boluntarioak (Young Citizen Volunteers - YCV) UVFren gazte alorra da. Hasieran, aisialdi eremuko gazte talde bat zen, baina denborarekin UVFren gazte atala bilakatu zen.
* Alderdi Unionista Aurrerakoia (Progressive Unionist Party - PUP) alderdi politiko unionista ezkertiarra da. UVFren adar politikotzat hartzen da. Alderdiaren burua Dawn Purvis da.
* Ekintza Indar Protestantea (Protestant Action Force) eta Ekintza Talde Protestantea (Protestant Action Group) 1970 eta 1980ko hamarkadetan UVFk katolikoen hilketak bere gain hartzeko erabilitako bi izen dira.

## Erreferentziak

* ↑ UVF talde paramilitar loialistak bere ekinbide armatua bukatutzat jo du, Berria, 2007ko maiatzaren 4a

## Ikus, gainera

* Ipar Irlandako talde armatuak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1127576
* Multimedia: Ulster Volunteer Force / Q1127576