# Azaroaren 21

Azaroaren 21a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hogeita bostgarren eguna da, 326.a bisurteetan. 40 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Martin Bengoa Jaiotza: Otxandio, 1994 Alfredo Sáenz Abad Jaiotza: Getxo, 1942 Raúl Iglesias Jaiotza: Pasaia, 1974 Manu Lopez Gaseni Jaiotza: Bilbo, 1961 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Voltaire Jaiotza: Paris, 1694 eta 1694 Heriotza: Paris, 1778ko maiatzaren 30a René Magritte Jaiotza: Lessines, 1898 Heriotza: Schaerbeek, 1967ko abuztuaren 15a Björk Jaiotza: Reykjavik, 1965 Isaac Bashevis Singer Jaiotza: Leoncin $^{(en)}$ eta Radzymin $^{(en)}$ , 1904, 1903 eta 1904 Heriotza: Surfside eta Miami, 1991ko uztailaren 24a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian José Goñi Gaztanbide Jaiotza: Aritzaleta, 1914ko urtarrilaren 26a Heriotza: Iruñea, 2002 Robert Etcheverry Jaiotza: Nanterre, 1937ko urtarrilaren 30a Heriotza: Parisko 15. barrutia, 2007 Juan Madinabeitia Jaiotza: Oñati, 1861eko apirilaren 18a Heriotza: Bartzelona, 1938 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Frantzisko Josef I.a Austriakoa Jaiotza: Schönbrunn jauregia, 1830eko abuztuaren 18a Heriotza: Schönbrunn jauregia, 1916 Heinrich von Kleist Jaiotza: Frankfurt Oder, 1777ko urriaren 18a Heriotza: Kleiner Wannsee $^{(en)}$ , 1811 Abdus Salam Jaiotza: Jhang, 1926ko urtarrilaren 29a Heriotza: Oxford, 1996 Henry Purcell Jaiotza: Westminster, 1659ko irailaren 10a Heriotza: Westminster, 1695 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
Gertaerak :
Telebistaren Nazioarteko Eguna
Daytongo Ituna.
1789 - Ipar Carolinak Estatu Batuetako Konstituzioa onartu eta bertako 12. estatua bihurtu zen.
1995 - Daytongo ituna (irudian) sinatu zuten, Balkanetako Gerraren etena ekarri zuena.
2002 - NATO erakundeak Bulgaria, Estonia, Letonia, Lituania, Errumania, Eslovakia eta Eslovenia bertan parte hartzera gonbidatu zituen.
+ Gertaera gehiago... :
Egutegia :
Azaroa
Al
As
Az
Og
Or
Lr
Ig
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
2024 :
Aurreko eta hurrengo urteetan
2021: Igandea
2022: Astelehena
2023: Asteartea
2025: Ostirala
2026: Larunbata
2027: Igandea :
Izendegia :
Santutegia:
Andre Mariaren Aurkenea, Gelasio I.a
Seaska egutegia:
Aurken, Aurkene eta Iseiki. :

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 1980 – ETAk Aurelio Prieto Prieto goardia zibila hil zuen Tolosan.
* 2007 – Guardia Zibilak Burlatako gazte bat atxilotu zuen Iruñean, ustez kale borrokarekin zer ikusia izateagatik.
* 2007 – Raquel Martinez Gasteizko udalean PPko zinegotzia izandakoa eta haren senarra atxilotu zituzten ustez higiezinen iruzurra egiteagatik

### Mundua

* 1927 – Sei langile hil zituzten Columbine meategiko sarraskian, AEBetan. Urriaren 18an, lan baldintza hobeak lortu asmoz, meatzariek greba hasi zuten eta Coloradoko meatze ia guztiak ixtea lortu zuten.
* 2005 – Ariel Sharonek Likud alderdia utzi zuen eta alderdi politiko berri bat eratzeko bere asmoa erakutsi zuen.
* 2006 – Libanoko industria ministraria Pierre Amine Gemayel, hil zuten Beiruten.
* 2007 – Jacques Chirac auzipetu zuten Parisko alkate zenean dirua desbideratzea egotzita.
* 2013 – Ukrainan protesta europazaleak hasi ziren.

## Arte eta kultura
### Euskal Herria

* 1933 – Adiós a la bohemia (euskaraz: buhameriari adio), Pablo Sorozabalen musika eta Pío Barojaren libretoa duen opera estreinatu zen Madrilgo Teatro Calderónen.

### Mundua

* 1901 – Feuersnot, Richard Straussen musika eta Ernst von Wolzogenen libretoa duen opera estreinatu zen Dresdengo Opera Antzokian.
* 1976 – Rocky filma estreinatu zen, John G. Avildsenek zuzendu eta Sylvester Stallone aktoreak antzeztu zuten.
* 1984 – Falling in Love (Maitemintzea) filma estreinatu zen, Ulu Grosbardek zuzendu eta Robert De Niro, Meryl Streep, Dianne Wiest, David Clennon, Jane Kaczmarek, George Martin eta Harvey Keitel aktoreek antzeztu zuten.

## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1666 – Santiago Larrain, nafar epaile eta politikaria, Quitoko Errege-Entzutegiko presidentea (h. 1748).
* 1848 – José Tartiere, asturiar enpresaburu eta ingeniari industriala, Bilbon (h. 1927).
* 1869 – Ramón Zapirain Heraufset, donostiar pertsonaia (h. 1926).
* 1878 – Ramon Intzagarai, Elurmendi, euskal idazlea (h. 1947).
* 1888 – Esteban Ezkurra, Nafarroako erreketeen komandantea eta politikaria (h. 1964).
* 1903 – Arturo Peña, euskal atleta (h. 1969).
* 1905 – Pilar Sansinenea, gipuzkoar maistra eta Emakume Abertzale Batzaren kidea (h. 1997).
* 1932 –
** Seberi Mardaras, bizkaitar andereño ohia.
** Joxe Mitxelena, gipuzkoar txirrindulari ohia.
** Pierre Molères, frantziar apezpiku emeritoa, Baionako apezpikua izandakoa, Akizen.
* 1935 – Xabier Azurmendi, euskal idazle eta elizgizona (h. 1996).
* 1940 – Juan Carlos Abasolo, gipuzkoar futbolaria (h. 2022).
* 1941 – Pablo Gorostiaga, arabar politikaria eta banku-langile ohia, Laudioko alkate ohia.
* 1942 –
** Pedro Osés, nafar margolari eta ilustratzailea.
** Alfredo Sáenz Abad, bizkaitar enpresaburu eta bankaria.
* 1960 – Arrate Mardaras, bizkaitar idazlea.
* 1961 –
** Jon Mikel Arano Aramendi, gipuzkoar idazlea, kazetaritzan eta olerkigintzan nabarmendua.
** Manu Lopez, euskal idazlea eta EHUko irakaslea.
* 1969 – Olatz Peon, gipuzkoar gizarte langilea eta politikaria, Tolosako alkatea.
* 1972 – Unai Etxebarria, euskal txirrindularia, Venezuelan.
* 1975 – Ruben Oarbeaskoa, bizkaitar txirrindulari ohia.
* 1984 – Garazi Arrizabalaga, Durangoko Arte eta Historia Museoko zuzendaria.
* 1992 – Adrian Otaegi, gipuzkoar golfaria.
* 1994 – Martin Bengoa, bizkaitar futbolaria.
* 1996 – Julen Larrea, Larrea III, bizkaitar aizkolaria.
* 2000 – Idoia Asurmendi, arabar abeslari, pianista, gitarrista eta konpositorea.

### Mundua

* 1582 – François Maynard, frantziar olerkaria (h. 1646).
* 1643 – René-Robert Cavelier de La Salle, frantziar esploratzailea (h. 1687).
* 1694 – Voltaire, frantziar filosofoa eta idazlea, Ilustrazioaren pertsonaia nabarmenenetakoa (h. 1778).
* 1737 – José Antonio Alzate, mexikar zientzialaria, kazetaria eta teologoa (h. 1799).
* 1768 – Friedrich Ernst Schleiermacher, alemaniar teologoa (h. 1834).
* 1818 – Lewis Henry Morgan, estatubatuar antropologoa (h. 1881).
* 1851 –
** Carl Locher, daniar margolaria (h. 1915).
** Désiré-Joseph Mercier, belgikar kardinala (h. 1926).
* 1852 – Francesc Tàrrega, espainiar musikagilea eta gitarrista (h. 1909).
* 1854 – Benedikto XV.a, Aita santua (h. 1922).
* 1856 – Jens Christian Christensen, Danimarkako lehen ministroa (h. 1930).
* 1857 – Manuel Estrada Cabrera, Guatemalako Errepublikako presidentea (h. 1924).
* 1870 – Alexander Berkman, lituaniar ekintzaile eta idazle politiko anarkista (h. 1936).
* 1876 – Olav Duun, norvegiar eleberrigilea (h. 1939).
* 1883 – William F. Lamb, estatubatuar arkitektoa, Empire State Buildingen diseinatzaile nagusia (h. 1952).
* 1884 – Eugeniusz Frankowski, poloniar arkeologoa, etnografoa, iberista, euskalaria eta museologoa (h. 1962).
* 1886 – Harold Nicolson, britainiar politikari, diplomazialari, historialari, biografo, eleberrigile eta kazetaria (h. 1968).
* 1887 – Joseph Plunkett, irlandar nazionalista, olerkaria, kazetaria eta 1916ko Pazko Matxinadako buruetako bat (h. 1916).
* 1898 – René Magritte, belgikar margolaria (h. 1967).
* 1902 –
** Isaac Bashevis Singer, estatubatuar idazlea, 1978ko Literaturako Nobel Saria (h. 1991).
** Mikhail Suslov, sobietar politikaria (h. 1982).
* 1914 –
** Abdul Karim Kassem, Irakeko militar eta buruzagia (h. 1963).
** Henri Laborit, frantziar sendagile, biologo, etologo eta psikologoa (h. 1995).
* 1917 – Chung Il-kwon, Hego Koreako politikari, diplomazialari eta soldadua (h. 1994).
* 1922 –
** John Cairns, ingeles biologoa (h. 2018).
** María Casares, galiziar jatorriko frantziar antzezlea (h. 1996).
* 1924 –
** Joseph Campanella, estatubatuar aktorea (h. 2018).
** Christopher Tolkien, J. R. R. Tolkienen semea eta honen lan askoren argitaratzailea (h. 2020).
* 1927 – Ernesto de la Peña, mexikar itzultzailea eta akademikoa (h. 2012).
* 1929 – Niall Tóibín, irlandar aktorea (h. 2019).
* 1932 – Beryl Bainbridge, ingeles idazlea (h. 2010).
* 1933 – Etta Falconer, estatubatuar matematikaria (h. 2002).
* 1937 – Ingrid Pitt, poloniar-britainiar aktore eta idazlea (h. 2010).
* 1940 – Natalia Makarova, errusiar-estatubatuar ballet dantzaria.
* 1941 – Julio Anguita, espainiar politikari komunista, Ezker Batuaren koordinatzaile nagusia (h. 2020).
* 1943 – Manolo Sanlúcar, flamenko gitarra jotzaile espainiarra (h. 2022).
* 1944 – Harold Ramis, estatubatuar aktorea, zinema zuzendaria eta gidoigilea (h. 2014).
* 1945 –
** Carmen Avendaño, Galizian droga-trafikoaren aurkako borrokan nabarmendu den emakumea.
** Goldie Hawn, estatubatuar aktorea.
* 1946 – Emma Cohen, kataluniar zinema, antzerki eta telebistako aktore, idazle eta zinema zuzendaria (h. 2016).
* 1948 – Michel Suleiman, Libanoko presidentea.
* 1953 – Daniel Sanchez, frantziar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1955 –
** Mary Ann Horton, estatubatuar programatzailea eta pertsona transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea.
** Dora María Téllez, nikaraguar historialari, politikari eta komandante gerrilaria.
* 1956 –
** José Ramón de la Morena, espainiar kazetari eta irrati esataria.
** Mitsugu Nomura, japoniar futbolari ohia.
* 1957 – Kozo Tashima, japoniar futbolari ohia.
* 1958 – Eddie O'Sullivan, irlandar errugbi jokalari ohi eta entrenatzailea.
* 1961 – João Domingos Pinto, portugaldar futbolari ohia.
* 1962 – Cathy Muller, frantziar auto-pilotu ohia.
* 1963 – Peter Bosz, herbehereetar futbolari ohia.
* 1965 – Björk, islandiar abeslari, konpositore, aktore eta ekoizlea.
* 1966 – Éric Caravaca, frantziar aktore eta zinema zuzendaria.
* 1967 –
** Poli Díaz, El Potro de Vallecas, espainiar boxeolari ohia.
** Amanda Lepore, estatubatuar modelo eta eragin handiko emakume transgeneroa.
** Esther Vera i Garcia, kataluniar kazetaria eta politilogoa, nazioarteko harremanetan berezitua.
* 1973 –
** Nath-Sakura, frantziar argazkilaria.
** Inés Sastre, espainiar modelo eta aktorea.
* 1975 – Kensaku Omori, japoniar futbolari ohia.
* 1976 – Yaël Nazé, belgikar astrofisikaria eta ikertzailea.
* 1977 – Yoshiteru Yamashita, japoniar futbolari ohia.
* 1978 – Lucía Jiménez, espainiar aktorea.
* 1985 – Carly Rae Jepsen, kanadar abeslaria.
* 1988 – Valeria Xkirando, errusiar aktorea.
* 1991 – Almaz Ayana, etiopiar korrikalaria, distantzia luzean aditua.
* 1992 – Conor Maynard, britainiar abeslari eta konpositorea.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1150 – Gartzia V.a Ramiritz Berrezarlea, Iruñeko erregea.
* 1938 – Juan Madinabeitia, gipuzkoar medikua, Espainiako gastroenterologiako eskola modernoaren sortzailea, Bartzelonan (j. 1861).
* 1981 - Maritxu Egiguren, bizkaitar erraketista (j. 1921).
* 1993 – Andoni Urrestarazu, Umandi, euskal idazlea (j. 1902).
* 2002 – José Goñi Gaztanbide, nafar elizgizon, irakasle eta historialaria (j. 1914).

### Mundua

* 1361 – Filipe I.a Borgoinakoa, Borgoinako dukea.
* 1555 – Georgius Agricola, alemaniar mineralogo eta metalurgista (j. 1494).
* 1579 – Thomas Gresham, ingeles finantzaria.
* 1695 – Henry Purcell, britainiar konpositore barrokoa (j. 1659).
* 1811 – Heinrich von Kleist, alemaniar olerkari eta antzerkigilea (j. 1777).
* 1835 – James Hogg, ingelesez eta eskozieraz idatzi zuen eskoziar idazlea (j. 1770).
* 1844 – Ivan Krilov, errusiar idazlea (j. 1769).
* 1849 – François Marius Granet, Frantziako margolaria (j. 1775).
* 1870 – Karel Jaromír Erben, txekierazko poeta, etnografoa eta filologoa (j. 1811).
* 1874 – Marià Fortuny, kataluniar margolaria (j. 1838).
* 1881 – Ami Boué, austriar geologoa (j. 1794).
* 1894 – Santiago Salvador, Bartzelonako Lizeoaren audientziaren kontrako bi lehergailu bota zituen anarkista, exekutatua (j. 1862).
* 1899 – Garret Hobart, AEBetako 24. presidenteordea (j. 1844).
* 1909 – Peder Severin Krøyer, daniar margolaria (j. 1851).
* 1915 – Amelia Solar de Claro, txiletar olerkilari, antzerkigile eta saiogilea (j. 1836).
* 1916 – Frantzisko Josef I.a Austriakoa, Austriako enperadorea eta Hungariako erregea (j. 1830).
* 1920 – Dick McKee, Irlandako Independentzia Gerran irlandar mugimengu errepublikarreko buruzagi nabarmenetakoa (j. 1893).
* 1924 – Florence Harding, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (j. 1860).
* 1926 – Julien Vinson, frantziar hizkuntzalaria, euskara ere landu zuena (j. 1842).
* 1927 – Laurits Tuxen, daniar margolari eta eskultorea (j. 1853).
* 1933 – Elisa Fernández de la Vega, espainiar medikua eta irakaslea (j. 1895).
* 1935 – Agnes Pockels, alemaniar kimikaria, gainazalen zientzian aitzindaria (j. 1862).
* 1945 –
** Ellen Glasgow, estatubatuar idazlea (j. 1873).
** Alexander Patch, estatubatuar jenerala (j. 1889).
* 1948 – Béla Miklós, Hungariako estatuburu eta lehen ministroa (j. 1890).
* 1949 – Alida Rouffe, frantziar aktorea (j. 1874).
* 1954 – Karol Rathaus, Estatu Batuetara erbesteratutako aleman-austriar konposatzailea (j. 1895).
* 1959 – Max Baer, estatubatuar boxeolaria (j. 1909).
* 1969 –
** Norman Lindsay, australiar artista, idazle eta boxeolari amateurra (j. 1879).
** Mutesa II.a Bugandakoa, Bugandako erresumako erregea eta Ugandako lehenbiziko presidentea (j. 1924).
* 1970 – Chandrasekhara Venkata Raman, indiar fisikaria, 1930eko Fisikako Nobel Saria (j. 1888).
* 1975 – Gunnar Gunnarsson, gehienbat danieraz idatzi zuen islandiar idazlea (j. 1889).
* 1992 – Kaysone Phomvihane, Laosko presidentea (j. 1920).
* 1994 – Willem Jacob Luyten, herbehereetar-estatubatuar astronomoa (j. 1899).
* 1996 – Abdus Salam, pakistandar fisikaria, 1979ko Fisikako Nobel Saria (j. 1926).
* 2000 – Ernest Lluch, kataluniar ekonomista eta PSCri loturiko politikaria, ETAk eraila (j. 1937).
* 2001 – Salahuddin Selangorrekoa, Malaysiako erregea eta Selangorreko sultana (j. 1926).
* 2006 – Hassan Gouled Aptidon, Djibutiko lehenbiziko presidentea (j. 1916).
* 2007 –
** Robert Etcheverry, frantziar aktorea (j. 1937).
** Fernando Fernán Gómez, espainiar idazle, aktore, gidoilari, zinema zuzendari eta antzerkilaria (j. 1921).
* 2013 – Marta García Gómez, espainiar kazetaria, telebistako aurkezlea, bikoizketako aktorea eta publizitate-esataria (j. 1961).
* 2014 - Carmina Virgili, kataluniar geologo, kudeatzaile zientifiko eta politikaria (j. 1927).
* 2017 –
** Peter Berling, alemaniar idazle, zinema ekoizle eta aktorea (j. 1934).
** David Cassidy, estatubatuar aktore, abeslari eta gitarrista (j. 1950).
* 2020 – Oliver Friggieri, maltar idazlea, poeta, kritikaria, kazetaria, hiztegigilea eta literatura irakaslea (j. 1947).
* 2022 – Wilko Johnson, ingeles musikaria, Dr. Feelgood taldeko kidea (j. 1947).

## Jaiak eta urteurrenak

* Sehaska egutegiko izendegia: Aurken, Aurkene eta Iseiki.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3023
* Multimedia: 21 November / Q3023