OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Erridikulu

Erridikulua mespretxua eta iseka eragiten duen pertsona, ideia, irudia edo adierazpena da, barregarria, xelebrea, absurdua, nabarmena, ezjakintasunezkoa edo eskasa izateagatik. Absurdua arrazonamendu okerrarekin lotzen da, baina erridikulua denak barregarri izatea gaineratzen dio absurduari. Arrazonamenduetan, zilegi da reductio ad absurdum argudioa erabiltzea, baina reductio ad ridiculum falazia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7332905
# Gringo

Gringo (gaztelaniaz ˈgɾiŋgo eta portugesez ˈgɾĩgu ahoskatua) gaztelaniaz zein portugesez esanahi anitzekin erabili ohi den terminoa da, ingelesezko hiztunek sarritan gaizki hartzen dutena.
Orokorrean, gaztelaniaz hitz egiten duten pertsonek ulertzen ez duten hizkuntza baten hitz egiten dutenei deitzeko erabiltzen da. Garaiaren arabera, ingelesei, alemanei, normandoei, eslaviarrei, eskandinaviarrei, frantsesei eta, bereziki, estatubatuar eta kanadarrei aplikatu izan zaie.
Amerikar herrialde batzuetan, hala nola Mexikon, Hondurasen, Ekuadorren, Perun, Kolonbian eta Venezuelan, estatubatuarrei deitzeko erabiltzen da termino hau.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q668979
* Multimedia: Gringo / Q668979
# Carpetbagger

Carpetbagger (Ingelesez: carpet bag, «bidaia-hatua»). Estatu Batuetan, Sezesio Gerra ondoren, hegoaldeko biztanleek iparraldetik etorritako abenturazaleei eman zieten erdeinuzko izena. Arraza zuriko pobreak ziren gehienak; agintari federalek emandako legeez baliatu ziren (salerosketa librea), eta beltzak zurien aurka altxarazi zituzten. Desagertu egin ziren, ezkutuko elkarte arrazisten eraginez (Ku Klux Klan).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113886
* Multimedia: Carpetbagger / Q113886
# Barbaro

Barbaro (antzinako grezieraz: βάρβαρος, barbaros) hitza arrotzak izendatzeko erabiltzen zuten greziarrek eta erromatarrek, bai eta gero kristauek ere. Exonimo gutxiesgarria zen eta, hitzez hitz, "zezeltzen duena" edo "gaizki hitz egiten duena" esan nahi zuen. Erromatarrek izena zabaldu zuten Inperioa inbaditzen zuten herriak izendatzeko.
Denboraren poderioz, pertsona basati, gupidagabe eta bihozgabeak deskribatzeko erabili dute hitz hori hizkuntza askotan.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134313
* Multimedia: Barbarians / Q134313
# Hipster (azpikultura garaikidea)

Hipster kultura klase ertainetako gazteen azpikultura garaikide bat da. Askotan gentrifikazio prozesuan dauden auzoetan biltzen dira. Musika ikuspuntutik indie musika eta alternatiboen zaleak dira. Modan, bestetik, bohemioak dira, joera orokorretatik aldentzen dira eta vintage produktu zaleak. Ekologistak eta bakezaleak politikan, beganoak izaten dira, artisauen lanen eta bertako produktuen defendatzaileak.

## Etimologia

Hipster «hip» hitzetik dator. 1940 hamarkadan jazz musikariek hitz honekin sortzen ari zen kultura afroamerikarraren zaleak definitzen zuten, jazz barne. Azpikultura horren partaideak «hepcats» ziren; hitz hori, denborarekin, hípster bihurtu zen. Hitza idatzita 1944ko For characters who don't dig jive talk hiztegian agertu zen. Hiztegi horren arabera hipsterrak ‘hot jazz eta boogie woogie musika estiloen zaleak dira’.

## Hipsterren zaletasunak

Hipsterren zaletasunak:
* Jazz eta indie musika. Rock alternatiboa. Tom Waits, Bob Dylan, Imagine Dragons edo Devendra Banhart estiloko musikariak.
* Zinema klasikoa eta independentea,
* Bigarren eskuko arropen eta objektuen merkatuak.
* Arte galeriak eta museoak.
* Teknologiaren berrikuntzak.
* Sare sozialetan oso aktiboak dira.

## Erreferentziak

* ↑ This short glossary of jive expressions was also printed on playbills handed out at Gibson's concerts for a few years. It was not a complete glossary of jive, as it only included jive expressions that were found in the lyrics to his songs. The same year, 1944, Cab Calloway published The New Cab Calloway's Hepster's Dictionary of Jive, which had no listing for Hipster, and because there was an earlier edition of Calloway's Hepster's (obviously a play on Webster's) Dictionary, it appears that "hepster" pre-dates "hipster".
* ↑ http://www.significados.com/hipster/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Hipsterren definizioak eta ezaugarriak.
* Datuak: Q1040465
* Multimedia: Hipsters / Q1040465
# Redneck

Redneck (euskaraz Lepogorri) esaten zaie estereotipikoki Estatu Batuetan eta Kanadan bizi diren kaukasoar jatorrikoei (hau da, zuriak) eta estatus sozio-ekonomiko baxua dutenei, batez ere landa inguruetan bizi direnei. Georgia eta Alabaman erabiltzen duten cracker, Apalatxetan eta Ozark mendietan erabiltzen duten hillbilly eta white trash esamoldeen parekoa da. Hasieran hegoaldeko Estatu Batuetan bakarrik erabiltzen zuten, gero Apalatxetan eta gaur egun Ipar Amerika osoan erabiltzen dute.
Izena landa eremuetan egun osoz aire librean, landetan, soroetan, zelaietan, baratzetan eta eguzkipean lan egiten duten baserritar eta nekazariek lepoak gorrituta amaitzen dutelako dator.

## Ikus gainera

* Hillbilly.

## Erreferentziak

* ↑ Wentworth, Harold; Flexner, Stuart Berg. (1975). Dictionary of American Slang. , 424 or..
* ↑ "Redneck". Dictionary.com.
* ↑ Harkins, Anthony. (2004). Hillbilly, A Cultural History of an American Icon. Oxford University Press, 39 or..
* ↑ Cashmore, Ernest; Jennings, James. (2001). Racism: essential readings. , 36 or..
* ↑ Goad, Jim. (1998). The Redneck Manifesto: How Hillbillies, Hicks, and White Trash Became America's Scapegoats. , 17–19 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1135775
* Multimedia: Rednecks / Q1135775
# Baso-suteak Hawaiin (2023)

2023ko abuztuaren hasieran, baso-sute batzuk gertatu ziren Hawaiin, Maui uharteetan eta, neurri txikiagoan, Hawaiin (Uharte Handia bezala ezagutzen dena). Haizeak eragindako suteek ebakuazioak eragin zituzten, kalte orokorrak eragin zituzten eta gutxienez 55 pertsona hil zituzten Lahaina hirian, Mauin. Uhartedi osoan 114 pertsona hil ziren gutxienez, desagertuak ia mila izanik; desplazatuak milaka izan ziren. Baso-suteen ugaritzea Hawaiitik iparraldera zegoen presio handiko eremu indartsu batek eta hegoaldean zegoen Dora urakanak sortutako aire-boladei eta baldintza lehorrei egotzi zitzaien.
Abuztuaren 8an hiru sute piztu ziren Mauin. Horien arriskuaz ohartarazi zuen AEBetako meteorologia agentziak; ondorioz, hainbat ekintza baimentzen zituen larrialdi-deklarazio bat sinatu zen. Abuztuaren 9an, Hawaiiko gobernuak larrialdi egoera ezarri zuen estatu osorako. Abuztuaren 10ean, Joe Biden Estatu Batuetako presidenteak hondamendi handiaren deklarazio federala egin zuen. Suteena Hawaiiko hondamendi naturalik hilgarriena izan da gaur egun arte.
Naturagunean hasi ziren suteak, baina azkar hedatu ziren herrietaraino; tartean, Lahainaraino —irlako mendebaldeko herririk handiena da—. Guztiz txikituta geratu zen hiria. Irla osoan suteek eragindako kalteen eta sarraskien balantzea egiteko goizegi da, baina jada mila eraikinetik gora galdu dituzte Mauin. Sua berehala hedatu zen bai irlan, bai Lahainan, eta hainbat bizilagunek ohartarazi zutenez, alertak sistemek ez zuten behar bezala funtzionatu. Ez zuten ebakuatzeko abisurik jaso. Hainbatek uretara egin behar izan zuten salto garretatik ihes egiteko. Kostazainek 50 lagun inguru salbatu zituzten uretatik.

## Iruditegia

* Lahainako itsasargia txikizioz inguratuta.
* Hawaiiko Armadako helikoptero batek ur deskarga bat egin du Mauin abuztuaren 9an.
* Sua Lahainan.
* Erreskate talde bat.
* Sua zerutik ikusita.

## Erreferentziak

* ↑ https://abcnews.go.com/US/hawaii-wildfires-fueled-hurricane-dora-winds-prompt-evacuations/story?id=102125888
* ↑ Mauiko suteak baino lehen, 1960ko tsunamia izan zen larriena; 61 hildako utzi zituen
* ↑ https://www.berria.eus/albisteak/231663/suteena-hawaiiko-hondamendi-naturalik-hilgarriena-da-dagoeneko.htm

## Kanpo estekak

* Sutearen gaineko bideoa EITBn.
* Urtzi Urrutikoetxearen erreportaia naiz.eus agerkari digitalean, 2023/08/15.
* Datuak: Q121324595
* Multimedia: 2023 Hawaii wildfires / Q121324595
# Puta (iraina)

    Artikulu hau irainari buruzkoa da; lanbidea gaitzat duena beste hau da: «Prostituzio»
Puta edo urdanga emakume baten aurkako irain matxista da, sexu konnotazio nabarmena duena eta literalki prostituzioan jarduten duen emakumea edo emakume zikina adierazten duena. Emakumeei buruz Euskal Herrian eta beste hainbat tokitan indarrean izan den sexu moralean jatorri duen iraina da. Moral horren arabera, emakumea sexuala izan arren, ez du gehiegizko sexu-gogoa izan behar eta sexualitatean rol pasiboz jokatu behar du. Konnotazio berdinarekin erabiltzen dira putakume hitza, pertsona bat bere amari erreferentzia eginez iraintzeko.
Irain matxista horien aurka eta hizkuntza arruntetik emakumeei buruzko sexu erreferentzia duten hitzak baztertze aldera hainbat ekimen izaten da munduan zehar, hala nola SlutWalk ekimena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q878767
* Multimedia: Bitch (slang) / Q878767
# Wetback

Wetback edo euskaraz bizkar bustiak Amerikako Estatu Batuetan erabiltzen den ohiko hitza da. Legez kanpo Estatu Batuetara sartu diren Mexikarrak izendatzeko erabiltzen da. Ezizen hau aspaldikoa da, izatez gutxienez 1920ko ekainaren 20an agertu zen The New York Times egunkarian. Askotan mespretxuzko eran erabilita, Rio Grande ibaia gurutzatzeagatik dator ezizen hau, nolabait, beste aldera igarotzerakoan, askotan bizkarra busti egiten zutelako.
Gaur egun, era ilegalean muga igaro duten hispano orori aplikatzen zaien ezizena da, naiz eta muga Rio Grandetik ez igaro. Bizimodu hobearen bila legez kanpo emigratzen dute milaka lagun urtero. Euretariko askok ez dute euren helmuga lortzen eta berriro bidaltzen dituzte Mexikora. 1990eko hamarkadan Estatu Batuek gogortu egin dituzte mugak hesiak eta zaintzaile taldeak antolatuz. Legez kanpoko migratzaileak kontrolatzeko dagoen polizia atal bereziari "migra" izena ematen diote.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1532765
# Herriko ergel

Herriko ergela, adiera hertsian, ezjakintasunagatik edo ergelkeriagatik ezagutzen den pertsona bat da, baina termino bera da estereotipikoki indartsua edo zentzubakoa den pertsona batentzat ere erabiltzen da. Adimen urritasuna duten pertsonen estereotipo gisa ere erabiltzen da termino hori.
Herriko ergela gizarte-rol onargarritzat hartu zen denbora askoan, mendekotasuna zuen baina komunitatearen gizarte-sareari laguntzen zion gizabanako bereziarentzat. Denborarekin, gizarte guztiek garatzen dute funtzio hori, edo gizabanako bat behartzen dute zeregin horretan. Garai bizantziarrean, herriko ergela nahastutako gizabanakoaren forma onargarritzat hartzen zen.

## Erreferentziak

* ↑ Siegel, L.J., 1970: The Justifications for Medical Commitment--Real or Illusory. Wake Forest Intramural Law Review, 6, 21.
* ↑ Oliver, M., 1989: Disability and dependency: a creation of industrial societies? In Disability and Dependency (Len Barton, ed.), Routledge, ISBN 978-1850006169
* ↑ Dols, M.W., 1987: Insanity and its treatment in Islamic society. Medical History 31, 1-14.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q264231
* Multimedia: Village idiot / Q264231
# Thal (Sankt Gallen)

Thal Suitzako udalerria da. Sankt Gallen kantonamenduan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
# Thal

Thal honakoa izan daiteke:
* Thal (Austria Beherea), Austria.
* Thal (Estiria), Austria
* Thal (Sankt Gallen), Suitza.
* Thal basamortua, Pakistan.
# Lucília do Carmo

Lucília Nunes de Ascensão ( Portalegre, 1919ko azaroaren 4a - Lisboa, 1998ko azaroaren 19a ) portugaldar fado abeslari ospetsua izan zen, Carlos do Carmoren ama .

## Biografia

Lucília do Carmo Portalegren jaio zen, 1919ko azaroaren 4an.
Bost urte zituela, bere familiarekin batera, Lisboara joan zen bizitzera.
Bere debuta fado abeslari gisa Retiro da Severan egin zuen, 1936an, 17 urte besterik ez zituela, Alfama, Bairro Alto eta Mourariako fado etxe tipikoenetako jabeen eta enpresaburuen aurrean. Publikoaren arreta bereganatu zuen eta aitorpena azkar etorri zitzaion.
Handik gutxira Emissora Nacional, Rádio Graça eta Rádio Luso kateetako fado saioetan parte hartu zuen, eta irratiak ere lagundu zuen bere ospea handitzen.
Alfredo de Almeidarekin ezkondu zen, eta 1939an bere seme Carlos do Carmo jaio zen. Hau ere fadista ezaguna bihurtu zen amaren eraginez.
Ondoren, bost urtez erretiratu zen Lisboako kultur zirkuluetatik, eta Brasilen eta Mozambiken ibili zen abesten. Besteak beste, Lourenço Marqueseko Casino da Costan aritu zen.
1947an, Bigarren Mundu Gerra amaitu eta bi urtera, Lucília do Carmo eta Alfredo de Almeidak fado etxe bat ireki zuten, Adega da Lucília izenekoa. Gero izena aldatu zioten, O Faia deituz. Fado etxea Bairro Alton zegoen, Rua da Barroca erdian, eta Lucília zen abeslari nagusia. Belaunaldi ezberdinetako fado abeslariek abestu zuten bertan, besteak beste, Alfredo Marceneiro, Tristão da Silva, Carlos Ramos edo Camanék.
Hainbat abesti arrakastatsu grabatu zituen, adibidez: Lá vai a Rosa Maria, Leio em teus olhos, Foi na Travessa da Palha, Maria Madalena, Não gosto de ti, Preciso de te ver, Senhora da Saúde, Olhos garotos, Antigamente, Tia Dolores, Loucura, eta Zé Maria.
1980ko hamarkadan bizitza artistikotik erretiratu zen.
Lisboan zendu zen 1998an.

## Diskografia

Bere diskografiaren artean hauek aurkitzen dira:
* 1958 - Olhos garotos, editora Decca
* 1960 - Lucília do Carmo acompanhada à viola e guitarra por Jaime Santos e Martinho d'Assunção, editora Decca
* 1978 - Lucília do Carmo, editora Trova
* 1978 - Uma voz de sempre, editora Decca
* 1990 - O melhor de Lúcilia do Carmo, editora EMI

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 «Personalidades do Fado: Lucília do Carmo» Museu do Fado.
* ↑ Lucília do Carmo – Meloteca. .
* ↑ «Discografia de Lucília do Carmo» Fonoteca Municipal do Porto.
* ↑ «Discografia Lucília do Carmo» Fonoteca Municipal - Catálogo.

## Kanpoko estekak

* Lucília do Carmoren biografia
* Lucília do Carmoren biografia
# Edie McClurg

Edie McClurg (Kansas City, 1945eko uztailaren 23a)estatubatuar aktore eta umorista da. Carrie (1976), Ferris Bueller 's Day Off (1986) eta Elvira: Mistress of the Dark (1988) filmetan parte hartu du, gainera Mr. Mom (1983) Back to School (1986), Planes, Train and Automobiles (1987), A River Run Through It (1992), Natural Born Killers (1994), Flubber (1997) eta Spikes (2003) filmetan bigarren mailako paperetan parte hartu du.
Telebistan, McClurgek The David Letterman Show antzezlanean aritu zen, Bonnie Brindleren Small Wonder (1985 – 1987) eta Patty Pooleren The Hogan Family (1986 – 1991) antzezlanetan aritu aurretik. Pertsonaia puntual gisa bezala hainbat lekutan agertu zen, hala nola; Alice, Mr. Belvedere, Roseanne, Full House, Seinfeld, Sabrina the Teenage Witch, Malcolm in the Middle, Hannah Montana, Crashbox, eta Portlandia.

## Haurtzaroko bizitza eta hezkuntza

McClurg Kansas Cityn jaio eta hazi zen. Anaia zaharrago bat zuen, Bob (Robert), aktorea eta komikoa. Lehen eta Bigarren Hezkuntzako hamabi urte egin zituen eskola katoliko batean eta, hirurogeiko hamarkadaren erdialdean, Missouriko Unibertsitatean (Kansas City)1967an lizentziatu zen, eta irratia irakatsi zuen zortzi urtez.1970ean Sirakusako Unibertsitatean masterra lortu zuen.
Missouriko Unibertsitatean, Kansas Cityn, McClurg DJ, albistegi eta produktore gisa sartu zen NPRko KCUR-FM afiliatuarentzat. Han, John Ehrlichman erretratatu zuen NPRren Nixon Tapen transkripzioaren zabalkunde nazionaleko 26. elkarrizketan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Famous birthdays for July 23: Kathryn Hahn, Alison Krauss - UPI.com» UPI (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).
* ↑ (Ingelesez) «Irene Mcclurg Family History Records - Ancestry®» www.ancestry.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).
* ↑ (Ingelesez) University of Missouri–Kansas City. 2024-11-10 (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).
* ↑ «Threads of Correspondence: The Nineties» www.t2buck.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q262738
* Multimedia: Edie McClurg / Q262738
# Zita (argipena)

Zita terminoak hainbat artikulutara eraman gaitzake:
* Zita edo Zeta, letra grekoa.
* Zita bat, aipu bat da euskaraz. Ikus halaber, aipu bibliografikoak eta Bibliako aipuak.
Pertsonak:
* Zita Enperatriza edo Zita Borboi-Parmakoa, Lekeition bizi izan zen Austriako enperatriza.
* Santa Zita edo Zita Luccakoa, etxeko langile italiarra, Erromatar Eliza Katolikoak kanonizatuta.
* Zita Hanrot, frantziar aktorea.
* Zita Jesus-Leito, curaçaotar politikaria.
* Zita eta Gita Rezakhanova, kirgizistandar biki siamdarrak.
# Mercedes Álvarez de Flores

Mercedes Álvarez de Flores (Bogota, 1859 – ibidem, 1950), jaiotzez Mercedes Álvarez Hurtado eta geroago Mercedes Álvarez de Velasco ere deitua, kolonbiar poeta eta idazlea izan zen.

## Bizitza

Bogotan jaio zen 1859. urtearen amaieran, familia aberats batean, Mercedes Hurtado de Álvarez idazlearen alaba. 1880an Leónidas Flores abokatu eta politikariarekin ezkondu zen.
Poesia lan ugari idatzi zituen Kolonbiako hiriburuko prentsarako. Lehen idazlanak El Diario de Cundinamarca eta El Rocío aldizkarietan argitaratu zituen, Tegualda izengoitia erabiliz. Ondoren, bere lan batzuk El Perú Ilustrado aldizkarian eta Parnaso Colombiano antologian agertu ziren. Bere poema asko maitasunari buruzkoak dira eta senarrarekin zuen harremanari lotuta daude, hala nola Amor, Ensueños, Celos eta Venganza. Gainera, beste hainbat poema utzi zituen: En la agonía, Tragedia, Esther alabari eskainia, eta beste bat, Alfontso XII.aren heriotzari buruzkoa. Bere sormenak arrakasta izan zuen Kolonbiatik kanpo eta garai hartako beste idazle batzuen goraipamenak jaso zituen, Juan Valerarena eta Ricardo Palmarena barne.
Azken urteetan Bogotako kanpoaldera joan zen bizitzera, eta han ere idazten jarraitu zuen. Bogotan hil zen 1950ean.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Laverde Amaya, Isidoro. (1895). Bibliografía Colombiana. 1 Bogotá: Imprenta y Librería de Medardo Rivas, 25-26 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-09).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Consejería Presidencial para la Política Social. (1995). Las mujeres en la historia de Colombia: mujeres y cultura. Bogotá: Editorial Norma, 153 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) Laverde Amaya, Isidoro. (1882). Apuntes sobre bibliografía Colombiana. Bogotá: Librería Barcelonesa de Soldevila y Curriols, 212 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-09).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Mercedes Álvarez de Flores» El Hogar y la Escuela 1-24: 525-526. 1909 (Noiz kontsultatua: 2025-01-09).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Mercedes Álvarez de Flores» El Perú Ilustrado 117 1889-08-03 (Noiz kontsultatua: 2025-01-09).
# Diazepam

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Diazepama konposatu organikoa da, C$_{16}$H$_{13}$ClN$_2$O formula duena eta bentzodiazepinen familiakoa. Konpostu organokloratutzat har daiteke. Solido zuri-horixka da. Uretan ia disolbaezina da, baina disolbagarria azetonatan, kloroformotan eta etil eterretan.
Diazepama sendagai antiepileptiko eta antsiolitikoa da. Erdibizitza luzeko bentzodiazepinen deribatua da eta eragin antsiolitiko, konbultsiokontrako, hipnotiko, lasaigarri eta amnesikoak ditu. Valium izen komertzialarekin saltzen da Frantzian eta Espainian.
Diazepama Ezinbesteko Medikamenduen Zerrendan dago OME-k (Osasunerako Mundu Erakundea) hala erabakita.
Beste bentzodiazepinak legez aisiadirako droga moduan ere kontsumitzen da.

## Sintesia

Diazepama sintetizatzeko hainbat bide dago. Bide klasikoan 2-metilamino-5-klorobentzofenona etil glizinatoarekin erreakzionarazten da eta ondoren amoniakoz tratatzen da.

## Erabilera terapeutikoa

Antsietatea, insomnioa, konbultsioak eta espasmo muskularrak tratatzeko erabiltzen da. Oso erabilgarria da Status epilepticus deiturikoan non atake epileptiko jarraiak gertatzen diren eta gelditu ezean gaixoaren bizia arriskuan jartzen den. Baita tetanosaren tratamenduan ere.
Zenbait kasutan kirurgian ere erabiltzen da tentsioa eta antsietatea murriztu eta amnesia sortzeko.

## Albo-ondorioak

* Logura
* Ikasteko edo arreta mantentzeko arazoak
* Amnesia anterogradoa

## Posologia

* Antsietatea: Ahotik hartuta 5-10 mgr/8-12 ordu.
* Status epilepticus edo epilepsia etengabekoa: Zainaren bidez motel sartu behar da, 2.5-10 mgr, errepikatu daitekeena. Gehienezko dosia: 30 mgr egunean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Diazepam» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-01-09).
* ↑ (Ingelesez) Calcaterra, Nicholas E.; Barrow, James C.. (2014-02-27). «Classics in Chemical Neuroscience: Diazepam (Valium)» ACS Chemical Neuroscience 5 (4): 253–260. doi:10.1021/cn5000056. ISSN 1948-7193. (Noiz kontsultatua: 2025-01-09).
* ↑ Stempel, Arthur; Reeder, Earl; Sternbach, Leo H.. (1965-12-01). «Quinazolines and 1,4-Benzodiazepines. XXVII.1 Mechanism of Ring Enlargement of Quinazoline 3-Oxides with Alkali2 to 1,4-Benzodiazepin-2-one 4-Oxides» The Journal of Organic Chemistry 30 (12): 4267–4271. doi:10.1021/jo01023a063. ISSN 0022-3263. (Noiz kontsultatua: 2025-01-09).
* ↑ (Ingelesez) «Diazepam Monograph for Professionals» Drugs.com (Noiz kontsultatua: 2025-01-09).
* ↑ Egoitz, Etxebeste Aduriz. (2012-11-29). «Hipersomnia zerk eragiten duen argitu dute» Zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-09).
* Datuak: Q210402
* Multimedia: Diazepam / Q210402
# Euskal Herria eta Gaskoinia arteko muga

Euskal Herria eta Gaskoinia arteko muga, Euskal Herria eta Gaskoinia artean zehar hedatzen den muga da. Gaskoinia Okzitaniako lurraldeetako bat da.
Mendebaldean, Atturri ibaiaren bokalean eta Bokale udalerrian hasi, eta ekialdean, Hiru Erregeen Mahaian amaitzen da, Erronkaribarko Larrako mendigunea, Bearnoko Baretos harana eta Huescako probintziako Ansó ibarrako Zuriza haranaren arteko mugan.
Muga honen mendebaldeko ibilbidearen zatia, Lapurdiren iparraldekoa, Atturri ibaiak adierazten du.
Euskal Herriaren aldetik Lapurdi eta Nafarroa Behereko iparraldeko mugak, Zuberoako iparraldeko eta ekialdeko mugak, eta Nafarroa Garaiko ipar-ekialdeko izkina barne hartzen du, eta Gaskonia aldetik, Landetako hegoaldeko muga eta Bearnoko mendebaldeko muga osoa. Bai, Ipar Euskal Herria eta Biarno lurraldea Pirinio Atlantikoak departamenduan daude eta 2016. urteaz geroztik Landekin batera hiruak Frantziako Akitania Berria eskualdean.

## Hizkuntza eta kultura

Muga hau administratiboki ongi zehaztua egon arren, hizkuntza eta kultura aldetik nahiko lausoa da, alde bitan frantsesa hizkuntza nagusi izan arren, Gaskoinian euskaraz mintzatu eta euskal kultura ere baduten zenbait udalerri (Jeruntze eta Eskiula) eta Euskal Herrian gaskoieraz mintzatu eta gaskoi kultura duten udalerriak ere badaudelako. Hiru hizkuntzak eta kulturak elkarrekin batera mintzatu eta elkarbizitzen diren bi aldetako udalerriak eta herriak ere badaude.
Bestalde, geografikoki ere, euskaldunontzat Baiona, Biarritz edo Eskiula udalerriak Euskal Herria dauden bitartean, gaskoientzat udalerri horiek Gaskoinian eta Okzitanian daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65216239