OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ouarzazate probintzia

Ouarzazate Marokoko probintzia da,Draa-Tafilalet eskualdean. Hiriburua Ouarzazate da.
Marokoaren hego-ekialdean dago, Rabat hiriburutik 500 kilometro hegoaldera. Ouarzazate probintziak 19.464 km²-ko azalera du, eta Atlas Garaiaren eta Antiatlasen zati bat hartzen du, baita Draa harana ere, herrialdeko ibairik luzeena, Oued Draa, jarraitzen duena.
Ouarzazate probintziak klima erdi-lehorra du: negu hotz eta gogorrak, tenperatura -10 ° C-ra irits daiteke mendietan, eta uda bero eta lehorrak.

## Historia

Ouarzazate eskualdea, historialari askoren arreta erakarri du baina enigma bat da oraindik haientzat. Egindako ikerketa arkeologiko batzuek frogatu dute eskualde horretan bizi izan ziren hainbat zibilizazioen aztarnak daudela. Ikerketa horiek oso antzinako giza okupazioa ere frogatu dute: historiaurreko garaietako testigantza ematen duten labar-grabatuak aurkitu dira bertan.
Badirudi Ouarzazate eskualdea kontinenteko iparraldeko eta hegoaldeko hainbat herrialderekin merkataritza-topaketak egiteko gunea izan dela. Beste interes ekonomiko batzuek ere, urrea eta beste metal batzuk bilatzeak, herrialde honetan nazionalitate eta erlijio desberdinetako merkatariak ezartzea eragin zuten, garai jakin batean hedatu ziren baita ere talde judu txikiak sortuz.
VIII. mendearen erdialdetik aurrera zabaldu zen jariyiten matxinada, eta Damaskoko kalifatoen autoritateari aurka egin zioten idrisien taldea agertu zen, hortik Tafilalteko Sijilmassaren sorrera eta Todra eta Ziz antzinako hirien gainbehera. Orduan, Ouarzazate probintzia Sudandik eta Sijilmassatik zetozen merkantziak garraiatzen zituzten karabanentzat pasabide izan zen, eta Atlas iparralderantz (Marrakech/Fez) eta Tlemcen aldera zihoazen. Garai hartan, Ouarzazate Marokoren bihotza zen, non merkataritza ospetsu eta loretsu batek suspertze ekonomikoa eragin zuen.
XIII. mendearen bigarren erdialdetik aurrera, arabiar maakilak Maroko hegoaldeko probintzia guztietan infiltratu ziren, mendialdeetan izan ezik. Haren gaiztakeriak ugaritu egin ziren, hegoaldeko probintzia guztiak gobernatzen zituzten gizarte-erakundeak kolokan jarriz, eta anarkiak ordezkatu zituen, arabiarren esplotazio basatiak. Ouarzazate eskualdeak ere eta inguruek okupatu zituzten arabiarren uztarria jasan zuten.

## Demografia

Garapen demografikoa :
| 1994 | 2004 | 2008 |
| 439 072 | 499 980 | 524 142 |
| 1994, 2004 : Zentzu ofiziala ; 2008 : gutxi gorabeherako kalkulua. |||

## Hiriak

| Udalerriak | Biztanleria 1994an | Biztanleria 2004an |
| Ouarzazate | | 56 616 |
| Tinerhir | | 36 391 |
| Tabounte | 15 006 | 21 168 |
| Kalaat M'Gouna | 10 524 | 14 190 |
| Boumalne Dades | 9 908 | 11 179 |
| Taznakht | 3 913 | 6 185 |

## Erreferentziak

* ↑ https://www.fundeu.es/recomendacion/uarzazat/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1629229
* Multimedia: Ouarzazate Province / Q1629229
# Andoin

Andoin Asparrena udalerriko herrietako bat da.

## Demografia

* Andoingo biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 9b | Araia Agurain Erdoña | Ametzaga • Albeiz • Ilarudia • Egino • Andoin • Ibarguren • Urabain • Durruma • Egilatz • Bikuña • Mezkia • Munain • Okariz • Opakua • Arrizala • Alangua • Egileor • Zuhatzu Donemiliaga • Luzuriaga | Araia Agurain Erdoña |
Gainera, La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:
* Gasteiz - Ilarratza - Argomaiz - Agurain - Munain - San Roman - Ibarguren - Andoin - Olatzagutia - Ziordia - Altsasu - Urdiain - Iturmendi - Bakaiku - Etxarri Aranatz - Arbizu - Lakuntza - Arruazu - Uharte Arakil - Irañeta - Ihabar - Hiriberri - Etxarren - Irurtzun - Eritze - Saratsa - Añezkar - Berriobeiti eta Iruñea

## Ondasun nabarmenak

* Santa Marina eliza (XVI. mendekoa)
* Legaireko parke megalitikora igotzen den maldako basoa (haritzak, pagoak, gaztainondoak...)
* La Toberíako ur-jauziak
* Santa Marina eliza
* Santa Marina eliza
* Santa Marina eliza
* La Toberíako ur-jauziak

## Erreferentziak

* ↑ lkontratua90. (2022). Andoin - Legaire. (Noiz kontsultatua: 2022-10-30).

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2846169
* Multimedia: Andoin / Q2846169
# Manuel Mitxelena

Manuel Mitxelena Iguaran (Errenteria, Gipuzkoa, 1940ko urriaren 28a- Donostia, 2025eko otsailaren 22a) gipuzkoar ingeniari industrial eta politikaria izan zen.

## Biografia

Industria Ingeniaritzako ikasketak burutu zituen. Trantsizioan hasi zen politikan, eta Zentro Demokratikoaren Batasunean (UCD) afiliatu zen. Ondoren, foru-diputatua izan zen (1981-1982); batzarkidea (1999-2011); eta Alderdi Popularreko zinegotzia Usurbilgo (2003-2007) eta Lizartzako (2007-2011) udaletan.
Bi aldiz hartu zituen Euskadiko Alderdi Popularreko zuzendaritza-karguak: María San Gil (2008) eta Arantza Quiroga (2015) gipuzkoar legebiltzarkideen ordez.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Manuel Michelena Iguaran» Memora (Donostia) 2025-02-22.
* 1 2 (Gaztelaniaz) Arretxe, Jurdan. (2025-02-22). «Fallece el histórico dirigente del PP de Gipuzkoa Manuel Michelena» Noticias de Gipuzkoa (Donostia).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Ficha personal: Michelena Iguarán, Manuel» Juntas Generales de Gipuzkoa.
* ↑ (Gaztelaniaz) Surio, Alberto. (2025-01-22). «Fallece el histórico dirigente del PP de Gipuzkoa Manuel Michelena» El Diario Vasco (Donostia).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106557627
# Ksar Taourirt

Kasbah Taourirt (amazigeraz tighremt) herri gotortu historikoa da. Kasbah bat da Ouarzazaten, Draa-Tafilalet eskualdean, Marokoko hegoekialdean. Izena gailur baten gainean eraikia dagoela adierazten du. Zineman askotan agertu da eta helburu turistikoa da gaur egun.

## Historia

Ksar hau XVII. mendetik egon da, eta Oarzazate hiriaren gune primitiboa izan zen, Frantziako gobernu kolonialak hiri-goarnizioa sortu aurretik.
Judu multzo bat bizi izan zen ksar horretan hainbat mendetan. 1951n, Marokoko juduen emigrazio-uholdeak Israeleruntz baino lehen, 130 pertsona inguru bizi ziren.
Adobezko eraikinak ez dira aldatu XX. mendearen lehen erdialdetik. Nahiko jende bizi da bertan. Meskita bat dauka eta 1956ra arte sinagoga bat egon zen ere bai.

## Iruditegia

* Plaza bat.
* Teilatuak.
* Gaueko irudia.

## Erreferentziak

* ↑ Flamand, P. (1959). Diaspora en terre d'Islam: les communautés israélites du sud marocain; essai de description et d'analyse de la vie juive en milieu berbère. Casablanca: Imprimeries Réunies. 380 or.
* ↑ https://www.getty.edu/conservation/publications_resources/pdf_publications/pdf/taourirt_plan_francais.pdf

## Kanpo estekak

* (Frantsesez): Ksar Taourirt babesteko eta berreskuratzeko plana.
* Datuak: Q16593169
* Multimedia: Kasbah Taourirt / Q16593169
# Farah Hamed

Farah Hamed (Tetuan, Maroko, 1981eko uztailaren 9a) aktore, modelo eta dantzari hispanomarrokiarra da.

## Bizitza

Marokoko diplomazialari baten alaba da, eta Bartzelonan, Algecirasen eta Granadako Unibertsitatean ikasi zuen.

### Lan ibilbidea

2005ean egin zuen debuta zineman, Silvia Quer zuzendariaren Maria y Assou filmean, baina ospea 2008an lortu zuen, Chus Gutiérrez gidoilari eta zuzendariaren Retorno a Hansala filmaren protagonista lanean, eta, lan horri esker, emakumezko aktore berri onenaren Goya sarirako izendatu zuten; azkenean, Nerea Camachok irabazi zuen.
Gerora, presentzia urria izan du zineman, paper txikiagoak izan baititu Los últimas días (2013) edo Fe de etarras (2017) bezalako filmetan.
Telebistan jardun du gehien. 2010ean Hospital Central telesailean eta 2014an Aída telesailean paper txiki bat egin zuen, eta Física o química edo Amar se para siempre (2010) lanetan paper garrantzitsuagoak egin zituen. 2018an bigarren mailako paper errepikakorra lortu zuen Telemadrid-en La víctima número 8, eta Netflix plataformaren Elite telesailetan.

## Filmografia

Besteak beste, lana hauxetan hartu du parte:

### Zinea

* Maria y Assou (2005)
* Regreso a Hansala (2008)
* Los últimos días (2013)
* Fe de etarras (2017)

### Telebista

* Física o química (2010)
* Amar se para siempre (2010)
* La víctima número 8 (2018)
* Vis a vis (2018)
* Élite (2018-2020)
* Promesas de arena (2019)
* Madres (2020)
* Desaparecidos (2020)

## Sariak eta aintzatespenak

* 2008an, Emakumezko aktore berri onenaren Goya sarirako izendatua, Retorno a Hansala filmaren protagonista lanarengatik

## Erreferentziak

* ↑ «FARAH HAMED, ACTRIZ» www.farahhamed.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) Una mujer de "Élite". 2020-03-10 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Sur, Europa. (2009-02-02). «La 'algecireña' Farah Hamed se queda sin el Goya a la mejor actriz revelación» Europa Sur.
* ↑ VALLEJO, MARIO. (2009-01-26). «Farah Hammed, la actriz que sabe moverse» RTVE.es.
* ↑ FormulaTV. Farah Hamed ('La víctima número 8'): "Adila es una mujer que romperá estereotipos". .
* ↑ (Gaztelaniaz) «Farah Hamed» FilmAffinity (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) SensaCine. «Filmografía Farah Hamed» SensaCine.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).

## Kanpo estekak

* Farah Hamed Diana Ellerkerren webgunean
* Farah Hamed formulatv-en
* Datuak: Q78781162
# Aymane Jelbat

Aymane Jelbat (Casablanca, Maroko, 2000ko maiatzaren 27a-) Afrikar futbolaria da, Gasteizen hazia. Erdiko atzelari edo ezker atzelari lanetan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea

2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Vitoria B | PR | 2019/20 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Vitoria B | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Amurrio | PR | 2020/21 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Amurrio | 3.F | 2021/22 | 16 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 16 | 0 |
| Amurrio | Denera | Denera | 16 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 16 | 0 |
| San Ignacio | 3.F | 2021/22 | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| San Ignacio | Denera | Denera | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Barakaldo | 3.F | 2022/23 | 19 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 1 |
| Barakaldo | Denera | Denera | 19 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2.F | 2023/24 | 17 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | 2 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 17 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | 2 |
| Barakaldo | 1.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Barakaldo | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 61 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 61 | 3 |

## Erreferentziak

* ↑ Aymane Jelbat, en la agenda del Bilbao Athletic

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q120335789
# Mantiqueira mendilerroa

Mantiqueira mendilerroa (portugesez Serra da Mantiqueira) Kretazeo aldikoa formazio geologikoa da; mendigune harritsu batek osatzen du, eta lur garaietako eremu handi bat du, itsas mailako 1000 m-tik ia 3000 m-ra arte. São Paulo, Rio de Janeiro eta Minas Gerais estatuetan zehar hedatzen da, eta azken horretan aurkitzen da harri-formazio gehiena; Bere izena «negar egiten duen mendia» esan nahi duen guaranierazko hitz batetik dator.

## Kokapena eta hedapena

Mantiqueira mendilerroa 500 km luze da eta Bragança Paulista hiritik gertu hasten da eta ekialderantz jarraitzen du, Brasilgo hiru estatuen banaketa delineatuz, Itatiaiako Parke Nazionaleko eskualderaino, non Minas Gerais estatuan sartzen den, Barbacena hiriraino.
Punturik garaiena La Minako Harria da, 2798 m itsas maila gainetik, Sao Paulo eta Minas Gerais arteko estatu mailako mugan, eta punturik baxuena Enbauko zintzurra da, nondik Bandeiranteak igaro baitziren Brasil barrualdera egindako espedizioetan.

## Erreferentziak

* Datuak: Q200635
* Multimedia: Serra da Mantiqueira / Q200635
# Luanda probintzia

Luanda Angolako probintzia bat da. 18 835 km $^2$ -ko azalera du, eta 6.945.386 biztanle zituen 2014ko maiatzaren 16ko Erroldan. Azken estimazio ofiziala (2022rako) 9.079.811 da.
Luanda hiria probintziako eta Angolako hiriburua da. Herrialdeko portu, kultura eta hirigune nagusi gisa balio du.

## Udalerriak

| Udalerria | Azalera (km$^2$) | 2014ko biztanleria | 2019ko biztanleria |
| Belas | 1,046 | 1,071,046 | 1,271,854 |
| Cacuaco | 312 | 1,077,438 | 1,279,488 |
| Cazenga | 37 | 880,639 | 1,045,722 |
| Ícolo e Bengo | 3,059 | 110,428 | 131,268 |
| Luanda | 116 | 2,165,867 | 2,571,861 |
| Quiçama | 13,900 | 39,373 | 46,808 |
| Viana | 693 | 1,600,594 | 1,900,688 |

## Erreferentziak

* ↑ World's Capital Cities. «Capital Facts for Luanda, Angola» worldscapitalcities.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190066
* Multimedia: Luanda Province / Q190066
# Kelowna

Kelowna Kanadako Columbia Britainiarra probintziako hiri bat da. 282 km²-ko azalera du, 165596 biztanle (2007ko Kanadako erroldaren arabera). Hiria 1859an sortu zen, eta 1905ean sartu zen probintziako gobernuan. “Kelowna” izena Okanagan haranaren jatorrizko hizkuntzatik dator eta “Grizzly hartza” esan nahi du.

## Klima

Datu klimatikoak (Kelowna (Kelownako nazioarteko aireportua), bataz bestekoak 1981–2010, mutuerrekoak 1899–2024) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 14.8 | 17.2 | 20.8 | 28.1 | 34.4 | 45.7 | 39.7 | 39.3 | 35.0 | 26.8 | 20.6 | 17.8 | 45.7 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 0.8 | 3.6 | 10.1 | 15.5 | 20.2 | 24.2 | 27.9 | 27.6 | 21.7 | 13.4 | 5.6 | 0.7 | 14.3 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -2.5 | -0.9 | 4.1 | 8.4 | 12.8 | 16.6 | 19.5 | 19.1 | 13.9 | 7.3 | 1.6 | -2.6 | 8.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -5.8 | -5.3 | -2.0 | 1.3 | 5.4 | 9.1 | 11.1 | 10.6 | 5.9 | 1.3 | -2.4 | -5.9 | 1.9 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -31.7 | -28.3 | -22.2 | -9.4 | -4.2 | -1.1 | 2.6 | 0.6 | -6.1 | -15.7 | -28.4 | -36.1 | -36.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 31.0 | 19.0 | 21.6 | 29.1 | 40.2 | 45.9 | 37.2 | 32.1 | 32.4 | 29.2 | 36.7 | 32.6 | 386.9 |
| Euria (mm) | 8.9 | 10.0 | 16.9 | 28.3 | 39.2 | 45.9 | 37.2 | 32.1 | 31.7 | 29.1 | 24.4 | 7.6 | 311.3 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.2 mm) | 13.9 | 10.3 | 10.5 | 10.9 | 12.9 | 12.0 | 9.2 | 8.5 | 8.7 | 11.3 | 14.4 | 14.1 | 136.6 |
| Euri egunak (≥ 0.2 mm) | 5.6 | 6.2 | 8.8 | 10.7 | 12.2 | 12.0 | 9.2 | 8.5 | 8.3 | 11.3 | 11.0 | 4.2 | 107.8 |
| Elur egunak (≥ 0.2 cm) | 10.0 | 5.6 | 2.4 | 0.6 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.2 | 4.7 | 11.0 | 34.5 |
| Eguzki orduak | 39.4 | 80.9 | 148.5 | 191.0 | 238.2 | 244.9 | 297.8 | 281.6 | 216.2 | 124.5 | 50.9 | 35.1 | 1948.9 |
| Hezetasuna (%) | 76.4 | 65.2 | 48.8 | 39.8 | 40.0 | 39.3 | 35.6 | 36.2 | 42.2 | 55.6 | 70.6 | 75.7 | 52.1 |
| Iturria: Environment Canada ||||||||||||||

## Kanpo estekak

* Datuak: Q232226
* Multimedia: Kelowna / Q232226
# Burnaby

Burnaby Columbia Britainiarraren Lower Mainland eskualdeko hiria da, Kanadan, Burrard penintsularen erdialdean kokatua. Vancouver eta New Westminster hirien artean kokatuta dago. 249.125 biztanle ditu 2021eko erroldaren arabera. Vancouver handiaren parte da.
SkyTrain -en Expo Line eta Millennium Line- k Vancouver Handiaren beste hiriekin lotzen dute Burnaby. Metrotown geltokiak (Burnabyren erdialdean) Vancouver eskualdeko garraio publiko sistemaren jendetsuena da asteburuetan (bigarrena astegunetan).

## Klima

Datu klimatikoak (Burnaby (Simon Fraser University) 1981–2010) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 16.5 | 18.5 | 23.0 | 28.0 | 33.0 | 31.1 | 34.0 | 33.9 | 34.5 | 26.5 | 19.4 | 16.1 | 34.5 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 5.8 | 6.8 | 9.3 | 12.4 | 15.6 | 18.2 | 21.2 | 21.2 | 18.0 | 12.0 | 7.5 | 5.1 | 12.7 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 3.6 | 4.3 | 6.2 | 8.7 | 11.8 | 14.4 | 17.0 | 17.2 | 14.6 | 9.5 | 5.3 | 2.9 | 9.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.4 | 1.7 | 3.1 | 4.9 | 7.9 | 10.5 | 12.7 | 13.2 | 11.1 | 7.0 | 3.0 | 0.8 | 6.5 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | −13.9 | −14.0 | −8.0 | −3.3 | -0.5 | 3.9 | 5.0 | 3.3 | 2.0 | −7.0 | −14.0 | −19.4 | −19.4 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 280.9 | 178.4 | 182.1 | 154.4 | 120.0 | 101.4 | 64.7 | 64.5 | 92.2 | 210.1 | 311.6 | 249.8 | 2009.9 |
| Euria (mm) | 256.5 | 163.2 | 171.2 | 152.7 | 119.9 | 101.4 | 64.7 | 64.5 | 92.2 | 209.8 | 303.6 | 220.8 | 1920.7 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.2 mm) | 20.5 | 16.2 | 18.9 | 16.1 | 14.9 | 13.5 | 7.4 | 6.8 | 10.3 | 17.1 | 21.6 | 19.8 | 183.1 |
| Euri egunak (≥ 0.2 mm) | 18.1 | 14.7 | 18.3 | 16.0 | 14.9 | 13.5 | 7.4 | 6.8 | 10.3 | 17.0 | 21.0 | 17.3 | 175.4 |
| Elur egunak (≥ 0.2 cm) | 4.0 | 2.5 | 2.0 | 0.54 | 0.04 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.09 | 1.8 | 4.5 | 15.5 |
| Iturria: Environment Canada ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Top-10 busiest SkyTrain stations in 2021. May 25, 2022.
* ↑ Burnaby, British Columbia. in: Canadian Climate Normals 1981–2010. 2011-10-31.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244025
* Multimedia: Burnaby / Q244025
# José Vicente de Freitas

José Vicente de Freitas, Freitasko 2. Baroia (Calheta, Madeira, 1869ko urtarrilaren 22a – Lisboa, 1952ko irailaren 4a) portugaldar militar eta politikaria izan zen, Portugalgo lehen ministroa 1928tik 1929ra.
1887an karrera militarra hasi zuen eta 1928an jeneral mailara iritsi zen. Kartografiako lanak koordinatu zituen, Lisboako mapa barne, eta Lehen Mundu Gerran Portugalgo Espedizio Taldeko parte hartu zuen Frantzian.
Funchalgo gobernadore zibila izan zen 1915ean eta Parlamentuko diputatu hautatu zuten. 1926ko maiatzaren 28ko estatu-kolpea eta Diktadura Nazionala babestu zituen. Instrukzio ministroa izan zen 1927tik 1929ra. Óscar Carmona presidenteak lehen ministro izendatu zuen 1928ko apirilean. Freitasek dimisioa eman zuen 1929ko uztailean, eliza eta estatua banatzeari buruz gobernuko beste kide batzuekin ados ez zeudelako. 1926 eta 1933 artean Lisboako alkate izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q982204
# Cirkelbroen

Cirkelbroen Kopenhage hirian dagoen oinezkoentzako eta txirrindularientzako zubi bat da, Danimarkan.
Kopenhageko kaiaren eremuan kokaturik dago eta Christianshavns kanala gurutzatuz Applebys Plads eta Christiansbro auzoak lotzen ditu.

## Historia

Nordea Fundazioak hiriari egindako oparia izan zen. Olafur Eliasson arkiterko kopenhagetarrak diseinatu zuen eta 2015eko abuztuaren 22an ireki zen. Egunero 5.000 pertsonak zeharkatzen dute zubia.

## Egitura

Zubiak guzira 32 metrotako luzera du eta bost plataforma zirkularrek osatzen dute. Zirkulu bakoitzak altuera ezberdineko masta bana du eta altzairuzko 118 kablek eusten dituzte masta horiek. Garai batean Kopenhageko kaian ohikoak ziren belauntziak irudikatuz. Antzina ohiko esaera zen itsasontziak pilatuta zeudenean batetik bestera salto eginez ubidea gurutzatzea posible zela. Hortik etorri zitzaion inspirazioa.
Plataforma zirkularrak Brasilgo guariuba zuhaitzaren (Clarisia racemosa) egurrez estalita daude.

## Erreferentziak

* 1 2 (Danieraz) «Cirkelbroen by Olafur Eliasson» Nordea-fonden (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* 1 2 Txantiloi:Es-CL «Cirkelbroen / Studio Olafur Eliasson» ArchDaily en Español 2015-09-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) «Cirkelbroen • Artwork • Studio Olafur Eliasson» olafureliasson.net (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11963844
* Multimedia: Cirkelbroen / Q11963844
# Tribu

    Artikulu hau gizataldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tribu (argipena)».
Tribu guztiz zehaztu gabeko kontzeptu sozial, politiko eta antropologiko bat da. Garapen-historiatik ikusita, estatuen garapenaren aurretik (edo estatuetatik kanpo) osatutako gizataldea da. Baina aditu, garai edo joeraren arabera esanahi desberdinak ditu. Nolanahi ere, hainbat egungo adituek diote tribu garaikideak estatuekiko erlazionatuta baino ezin direla ulertu.
Tribu hitza gehienetan sendian oinarritutako Mendebaldetik kanpoko gizarteetan erabiltzen da. Orokorrean, dialektoa eta kultura amankomunak batutako familia edo erkidego multzo elkartuta da tribua.

## Definizioa

Tribu kontzeptua kultura judu eta greko-latindarretan agertzen da; jatorriz, kulturalki homogeneoa zen arbaso komuna zuten familien multzo bati egiten zien erreferentzia.
Baina era berean, historian zehar tribu hitza batez ere Afrika eta Asiako subjektu kolonizatuen politika manipulatzeko eta azpizatiketak ezartzeko edo erakunde sozio-politikoen garrantzia minimizatzeko erabili izan da.

## Jatorria eta etimologia

Aintzinako Erroman tribua, komunitateak eta instituzioaz sortzeko beharretik abiatuta, elkarrekin bizitzea erabaki duten pertsonen arteko bizikidetza ahalbidetzeko instituzioa da. Antzinako tribu erromatarrak gizarte-taldeak ziren, non erromatarrak familia-oinarri baten gainean banatzen ziren. Ahaidetutako familiak gens bat osatzen zuten. Aldi berean, gens batzuek, lurralde berarekin harremana zuten. Erlazio horietatik, tribua sortuko da eta errege-garaian lurralde-azpibanaketaren oinarri bihurtu ziren. Beraz, hasieran, tribuak ahaidetasunaren arabera banatu ziren, baina gero, lurralde banaketaren arabera.

## Beste erabilerak

Gaur egun "hiri-tribu" bezala ezagutzen dena; pandilak, bandak edo gazte eta nerabeen elkarteak dira, antzerako moduan eta modu deigarrian janzten direnak, ohitura komunei jarraitzen dietenak eta, batez ere, hiri handietan ikusten direnak.
Gazte eta nerabeak tribu hauetan beren bizipen pertsonalak biziagotzeko eta afektibitate-nukleo atsegina aurkitzeko aukera bezala aurkitzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Peck, Harry Thurston. (1896). Harper's dictionary of classical literature and antiquities. New York : Harper & brothers (Noiz kontsultatua: 2025-02-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Diccionario Akal de Etnología y Antropología - Akal» www.akal.com (Noiz kontsultatua: 2021-05-05).
* ↑ «Dokuteka: Hiri-tribuak» www.ikasbil.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-09).

## Ikus, gainera

* Survival International

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133311
* Multimedia: Tribes / Q133311
# Mesosa nebulosa

Mesosa nebulosa Cerambycidae familiako kakalardoa da. Europan eta Afrikaren iparraldean zabaldurik dago eta nahiko arrunta da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Taxonomia

Johan Christian Fabricius daniar zoologoak deskribatu zuen Zientziarako 1781. urtean.

## Deskribapena

Tamaina txikiko kakalardoa da, 9-16 mm arteko luzera du. Kolore marroi, gris, laranja eta zurixka nahasian ditu. Elitroen erdialdean marka zuri nabarmenago batzuk ditu. Gorputz guztia ile finez estalita du. Antenak oso luzeak dira, gorputza bera baino luzeagoak.

## Habitata

Baso hostozabaletan aurkitzen da, xarma, pago eta ezkietan bereziki.

## Bizi zikloa

Bi edo hiru urtetako bizi-zikloa izaten du. Helduak apirila eta abuztua artean ikusten dira eroritako edo ebakitako zuhaitzen adarretan. Han jartzen dituzte arrautzak eta beldarrak zurez elikatzen dira. Bigarren edo hirugarren udazkenean sortzen dira helduak eta negua pupa osatu duten ganberan igarotzen dute, udaberrian kanpora ateratzen diren arte.

## Erreferentziak

* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* ↑ «Cerambycidae (Longhorns)» titan.gbif.fr (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* 1 2 3 «Mesosa nebulosa» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1946546
* Multimedia: Mesosa nebulosa / Q1946546
* Espezieak: Mesosa nebulosa
# Tribu (argipena)

Tribu hitzak adiera zenbait ditu:
* tribu, gizatalde mota bat,
** Israelgo tribuak;
* matematikan, tribu edo σ-aljebra, multzo mota bat.
* biologian, tribu edo leinua, maila taxonomikoa.
* Hiri tribua edo azpikultura. Hirietan, kultura nagusi batetik bereizi eta ohitura, estetika, jarrera, hizkera edota sinesmen desberdinak dituen giza taldea.
* Antzinako erromatar tribuek funtzio soziala eta politikoa zuten.