OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Julius Chan

Julius Chan (Tanga uharteak, Irlanda Berria, 1939ko abuztuaren 29a – Huris, Irlanda Berria, 2025eko urtarrilaren 30a) papuagineaberritar politikaria izan zen. Papua Ginea Berriko lehen ministroa izan zen 1980tik 1982ra eta 1994tik 1997ra.
Txinako merkatari baten eta Irlanda Berriko emakume baten zazpi seme-alabetatik bosgarrena izan zen, eta Brisbaneko Marist College Ashgroven hezi zen. 1960ko hamarkadan sartu zen politikan, Papua Ginea Berriko independentzia baino lehen, eta Asanbladako kide izan zen.
Lau aldiz izan zen lehen ministrorde (1976, 1985, 1986, 1992–1994) eta hiru aldiz Finantza ministro (1972–1977, 1985-1986 and 1992–1994). 1980an lehen ministro bihurtu zen Michael Somare ordezkatu zuenean. Bi urte geroago, Somarek kargua berreskuratu zuen.
Lehen ministro izan zen berriro 1994an, Paias Wingtiren ordez. 1997an jakin zen mertzenarioen erakunde bati ordaindu ziola Bougainvilleko matxino separatisten aurka borrokatzeko. Armada nazionala matxinatu egin zen mertzenarioek baino soldata txikiagoak zituztelako. Martxoan Chanek zentsura mozioa irabazi zuen Parlamentuan baina hurrengo egunean dimisioa eman zuen eta John Giheno behin-behineko lehen ministro bihurtu zen. Chanek boterea berreskuratu zuen ekainean, baina hauteskundeetan garaitua izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ The "last man standing" falls «The "last man standing" falls» Post Courier 2025-1-30 (Noiz kontsultatua: 2025-1-30).
* Datuak: Q950406
* Multimedia: Julius Chan / Q950406
# Meatzaritza

Meatzaritza lehen sektore ekonomikoaren jarduera da, mea eta beste produktu mineralak meatze edo meategietatik ustiatzen duena. Meatzariak dira meatzaritzan dihardutenak.

## Meatzeak

Meatzeak irekiak (lur azalekoak) edo itxiak (lur azpikoak) izan daitezke.

## Munduan
### Euskal Herrian

XIX. mendearen bigarren erdian, meagintzak garapen handia izan zuen Euskal Herrian eta Bilbo eta inguruetako hazkunde industrialaren ardatza izan zen hamarkada askotan. Trapagaran eta Gallarta ondoko meategietatik ateratako burdina, portuko ontzietan kargatzen zuten Europako hainbat herrialdetara.
Euskal Herrian, Bizkaiko burdinaren ustiapena handia izan da beste garai batzuetan. Mendebaldean dagoen Meatzaldea eskualdean jarduera hau eduki dute historikoki, gaur egun meatzeak agortuta badaude ere. Gallartan dugu Meatzaritzaren Museoa, honen erakusgarri.
Bilbon ere, Bilbo Zaharra auzoan jarduera hau nagusi izan zen XIX. mendean bereziki, Miribillako meatzeak hustu arte.

### Amerikan

Amerikan metal preziatuen ustiapena (urrea, zilarra eta abar) itzela izan da, Europak egindakoa. Adibide moduan, Potosin (Bolivia) zilarraren meatzeetatik agortu arte ustiatu zuten XVI. eta XVII. mendeetan, Espainiako dirua fabrikatzeko.

### Afrikan

Afrikan ere metal preziatu ugari atera dute historian. Adibidez, Hegoafrikak ditu munduko erreserba handienetakoak urre eta diamantezkoak. Bestela, hainbat herrialde aberatsak dira aluminio, burdin, platino eta titanioa ustiatuz.

### Europan

Britainia Handian, Gales izan da herrialde meatzari historikoa, ikatza, burdina, kobrea, zilarra, beruna eta urrea ustiatu dituena.
Penintsula Iberikoan, Asturias izan da tradizionalki meatzaritza landu duen lurraldea, batez ere ikatzarekin lotuta. Mieres eta Llangréu dira herri meatzari historikoak.

## Lotutako gaixotasunak

Silikosia jarduera ekonomiko honekin lotuta dagoen arnas gaixotasuna da, hilkortasun tasa handia eduki dezakeena.

## Ikus, gainera

* Ikazkintza
* Meatzaritza eta giza eskubideak

## Kanpo estekak

* Meatzaritzaren Museoa
* Datuak: Q44497
* Multimedia: Mining / Q44497
# Erromatar zuzenbide

Erromatar zuzenbidea Antzinako Erromako legedia, Erromako Inperioa sortu zenetik Sortaldeko Inperioa desagertu zen bitartean indarrean iraun zuena. Lege-sistema horrek eragin handia izan du bai mendebaleko herrietako legedietan eta baita ekialdeko herri batzuetan ere.
Erromatar legediaren lehenengo bilduma Hamabi Taulak dira (K.a. 451-450); horien bidez, ordura arte patriarken familiako pontifizeen eskuetan egon ziren arauak ezagutzera eman ziren. Erromako Foroan ezarri zituzten zurezko eta brontzezko taulak, herritar guztien eskura. Erromatar zuzenbideak ondareei buruzko gaiak hartzen ditu kontuan (oinordekotzak), betebeharrei buruzkoak (hitzarmenak, maileguak...), ondasun eta jabetzazkoak, eta pertsonei buruzkoak.
Hasieran, Erroma hiri txikia zenean, legeak hiritarrentzat izaten ziren (ius civile) eta ez atzerritarrentzat. K.a. III. mendearen erdian Erromak indar hartu zuen, eta jende (peregrini) mota asko bertaratu zen. Horientzat legedi berriak egin zituzten (ius gentium). Hala ere, mende horretan zehar batu egin ziren bi legediak, eta hiritar guztientzat legedi bakarra erabili zen. Harrezkero Zuzenbide Erromatarra korapilatu, ugaritu eta zaildu egin zen, eta legegizonak behar izan ziren legeak argitzeko.
K. o. V. mendera arte legeak bildu eta errazteko zenbait ahalegin egin ziren arren, Justiniano I.a enperadoreak lortu zuen 529an lege guztiak Codex Constitutionumean biltzea, eta hori da Erromatar Zuzenbidearen iturri nagusia.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q162314
* Multimedia: Roman law / Q162314
# San Tomas jaia

San Tomas jaia Euskal Herriko hiri eta herri askotan abenduaren 21ean —San Tomas egunez— egiten den baserritarren azoka eta jaia da. Donostian, Bilbon, Lekeition, Zaldibarren, Azpeitian, Errenterian eta beste herri batzuetan ospatzen da. Arrasaten ere jai handiak dira Santamasak, eta jatorria XIV. mendekoa baino lehenagokoa da.
Historian baserritarren azokaren eguna zen, baina egun euskal baserri kulturaren jai bihurtu da, non baserriko produktuak erakutsi eta salgai jartzen diren kalean bertan jarritako salmenta-postuetan. Baserri-produktuen lehiaketak ere izaten dira. Ohikoa da, San Tomas jaian, txistorra eta taloa dastatzea, sagardoarekin batera. Halaber, jaia ospatzeko jantzi tradizionalak janzten dituztenak asko dira; haurrak eta gazteak bereziki, eta hiritarrak barne.

## Historia

Feriak XIX. mendean du jatorria. Baserritar asko maizter bizi ziren euren baserrietan, eta aldiro errenta ordaindu behar zioten nagusi edo jabeari. Errenta ordaintzeko eguna San Martin (azaroaren 11) izaten zen, baina azkenean San Tomas eguneraino luzatzen zen epea. Egun horretan baserritarrak hirira jaisten ziren errenta ordaintzera, eta, bide batez, euren produktuak (barazkiak, kapoiak, oilaskoak...) saldu eta beste batzuk erosten zituzten. Gainera, hiretan bizi zirenek, gabonetan zehar jango zituzten jakiak erosten zituzten. Denborarekin, lehiaketak eta guzti antolatzen ziren, zein baserrik gaztarik, txakolinik edo txerririk hoberena zuen ikusteko.

## Ikus, gainera

* Santamasak (Arrasate)

## Kanpo estekak

* Joseba Aurkenerena: Santomasak neguaren atarian.
* Datuak: Q1531245
* Multimedia: San Tomas jaia / Q1531245
# Epicauta picta

Epicauta picta Meloidae familiako kakalardo espeziea da. Indiako Bengalan aurkitzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Hallan, Joel Kenneth. «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Biology Catalog, Texas A&M‎
# Carlos Aznarez

Carlos Aznarez (Buenos Aires, Argentina, 1947 - ) altsasuarra zuen aita, Argentinara lanera emigratua. Euskal Herria du maite, Latinoamerikako herrien borroka eta erresistentzia bezainbat. Argentinako diktadura eta errepresioaren ondorioz heldu zen Euskal Herrira eta Argentinatik hona joan-etorrian ibili da urte askoan. Euskaldunak ditu andre-alabak. Kazetari lanean jardun du hainbat hedabidetan eta zenbait libururen egile ere bada. Resumen Latinoamericano aldizkariaren zuzendari da gaur egun.

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Carlos Aznarez-i Argia astekarian.
* Datuak: Q12255660
# Epicauta fumosa

Epicauta fumosa Meloidae familiako kakalardo espeziea da. Amerikan aurkitzen da, ikerketen arabera leku desberdinetan: Brasil, Argentina, Mexiko.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.ecoregistros.org/ficha/Epicauta-fumosa
* ↑ https://inaturalist.lu/taxa/1393927-Epicauta-fumosa
* ↑ Hallan, Joel Kenneth. «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Biology Catalog, Texas A&M‎

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2472995
* Multimedia: Epicauta fumosa / Q2472995
# 2024ko Korrika

2024ko Korrika edo 23. Korrika Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hogeita hirugarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta Azterketak Euskaraz kolektiboa omendu zituen, baxoa eta brebeta euskaraz egiteko borrokan aritu diren ikasleak. Martxoaren 14tik 24ra korritu zen.

## Ibilbidea

Irunen (Gipuzkoa) abiatu zen martxoaren 14an eta Baionan (Lapurdi) amaitu martxoaren 24an, 2.792 kilometro egin ondoren. Ekitaldi guztietan bezala Euskal Herriko zazpi probintzietan barrena ibili zen.

## Abestia

Harro herri izeneko abestia Maite Arroitajauregik konposatu zuen, IbonRGk eta Mikel Kau Kori Kurak ekoizpena egin zuten. Hitzak Amaia Astobizak ondu zituen.

## Korrika munduan zehar
### Afrikan

* Réunion
* Tinduf (Mendebaldeko Sahara - Aljeria)

### Amerikan

| Montreal (Quebec)  New York (AEB)  Washington (AEB)  Reno (AEB)  Santa Barbara (Kalifornia) (AEB) Illinois (AEB)  Mexiko Hiria (Mexiko)  Habana (Kuba)  Bogota (Kolonbia)  Medellín (Kolonbia) | Lima (Peru)  Sao Paulo (Brasil)  Montevideo (Uruguai)  Buenos Aires (Argentina)  La Plata (Argentina)  Necochea (Argentina)  Santiago (Txile) (Txile)  Viña del Mar (Txile) |

### Asian

* Mumbai (India)
* Seul (Hego Korea)
* Tokio (Japonia)

### Europan

| Bartzelona (Katalunia)  Girona (Katalunia)  Terrassa (Katalunia)  Madril (Espainia)  Valladolid (Espainia) Kanariak (Espainia)  Alacant (Espainia)  Valentzia (Espainia)  Palma (Espainia)  Paris (Frantzia)  Bordele (Frantzia)  Paue (Frantzia)  Tolosa Okzitania (Frantzia)  Edinburgo (Eskozia)  Londres (Ingalaterra) | Brusela (Belgika)  Berlin (Alemania)  Bremen (Alemania)  Munich (Alemania)  Laponia  Varsovia (Polonia)  Gdansk (Polonia)  Poznan (Polonia)  Praga (Txekia)  Brno (Txekia)  Erroma (Italia)  Bologna (Italia) Lesbos (Grezia) |

### Ozeania

* Melbourne (Australia)
* Sydney (Australia)

## Erronka

2022ko Korrikan egin bezala, hizkuntza gutxituen inguruan euskaraz sorturiko mezua ahalik eta hizkuntza gehienetara itzultzeko erronka sortu du.
Momentuz hizkuntza hauetara itzuli da mezua:
* hizkuntza gutxituak:
** okzitaniera, bretainiera, amazigera, kitxua, griko hizkuntza, llionesera, kurduera, sanskritoa eta gaelera.
* beste hizkuntzak:
** finlandiera, suediera, hungariera, italiera eta errumaniera.

## Etorkinen afera

Iazko Korrikan, Irun eta Hendaia arteko Santiago zubia zeharkatuz, 36 migratzaileri Ipar Euskal Herrian sartzen lagundu izana egotzi zien Frantziako Justiziak. Migratzaileak Korrikako beste partehartzaileen gisa muga igaro zuten. Epaiketaren aurrean J’accuse izeneko kanpaina jarri zuten martxan, eta laster 3.513 autoinkulpazio bildu zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ «Ezagutu 23.KORRIKA» Korrika (Noiz kontsultatua: 2024-01-23).
* ↑ «Ibilbidea» Korrika (Noiz kontsultatua: 2024-01-23).
* ↑ «Abestia» Korrika (Noiz kontsultatua: 2024-01-23).
* ↑ https://www.argia.eus/albistea/urriaren-7ra-atzeratu-dute-korrikan-migratzaileei-muga-zeharkatzen-laguntzea-egotzi-zietenen-epaiketa?mtm_campaign=HariaBuletina/inprimatu

## Kanpo estekak

* Korrikaren webgunea
* Datuak: Q124342136
* Multimedia: 2024 Korrika / Q124342136
# San Ignacio de Piaxtlako gudua

Piaxtlako San Ignacioko gudua 1811ko urtarrilaren 8an Sinaloako San Ignacio de Piaxtla, Mexikoko Independentzia Gerra barruan. Indar errealistek matxinatuak garaitu zituzten.

## Gertakariak

José María González Hermosillo jenerala buru zuten matxinatuak Alejo García Conderen indar errealistek garaitu zituzten; García garai hartan Sonorako Intendentziaren buruzagi militarra zen. Indar errealistek 500 soldadu matxinatu inguru utzi zituzten gudu-zelaian eta beste asko preso hartu zituzten. Ihes egitea lortu zuten indar matxino apurrak mendietan sakabanatu ziren, honela errealistek Mexikoko ipar-mendebaldeko matxinada saiakera oro geldiaraziz.

## Erreferentziak

* ↑ https://wikisinaloa.org/derrotados-los-insurgentes-en-el-rio-piaxtla/
* ↑ https://moderna.historicas.unam.mx/index.php/ehm/article/view/69200/68998

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2889903
# Barre

    Artikulu hau gizakiaren erreakzioari buruzkoa da; Frantziako herria gaitzat duena beste hau da: «Barre (Tarn)»
Barrea estimulu zenbaitek eragindako giza erreakzioa da, gehienetan alaitasun-sentimendua adierazten duena. Fisikoki, barrea arnasbotatze txikien segida da, artikulatu gabeko hotsekin batera. Ahoa ireki eta arnasa bota gabe ezpainekin adierazten den alaitasun eta begikotasun keinua irribarrea da.
Barrea eragiten duten estimuluak txantxak, kilimak eta uneko zoriontasuna dira, besteak beste. Barrea artega egotearen seinale ere izan daiteke. Hitzik gabeko komunikazio modu bat ere izaten da eta horrela, barre eta irri faltsuak ere badaude, beste batengan erreakzio jakin bat eragin nahi denean.

## Erreferentziak

* ↑ «Barre egitea osasungarria da - Zientzia.eus» zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2018-05-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170579
* Multimedia: Laughing / Q170579
# Irarritako barre

Irarritako irri edo barreak ikusleen barren itxurak egiten dituen soinu-baliabidea dira, zuzeneko erreakzioak direla sinetsarazteko. Telebistako saio bateko gagak edo une komikoak nabarmentzeko sartu ohi dute, eta sitcometan erabili ohi dute.
Bere jatorria, telebista agertu aurretik, antzerki edo irratsaioen gauzatzea zuzenean eta jendaurrean egiten zela da. Telebista jaiotzearekin eta bideo-zinta bezalako baliabideak agertzearekin batera, zenbait telesailetako eszena komiko jakin batzuetan irarritako barreak sartzea erabaki zuten soinu-teknikari batzuek, ikusleak ohitzeko. Irarritako barreak sartu zituen lehen telebista saioa The Hank McCune Show izan zen 1950ean, eta bere existentzia Charles Douglass teknikariari egozten zaio. Harrezkero, irarritako irrien erabilera sitcom tradizionalen bereizgarri nagusietako bilakatu zen.
Batzuek bere erabilera baztertu egin dute; besteek, berriz, baliabide egoki gisa ikusten dute. Kritikariek ikusleen adimenaren aurkako iraintzat hartzen dituzte, baliabideak jendeari noiz eta zertaz barre egin behar duen adierazi nahi baitio. Batzuek irarritako barreak eta antzeko baliabideak mezu subliminal gisa txertatzen dituztela ere ikusten dute, egoera jakin batzuei nola aurre egin edo hauteman beharko liratekeen azaltzeko.
Postprodukzioan irarritako oihuak ere erabiltzen dira, Wilhelm garrasia edo King Kongeko emakumezko protagonistarenak kasu.

## Erreferentziak

* ↑ What is a Laugh Track? Wisegeek
* ↑ (Ingelesez) «Charles Douglass, 93, Inventor Of Laugh Track for TV, Dies» New York Times 2003/04/26.
* ↑ A short history of the laugh track TV Party
* ↑ Canned Laughter: A History Reconstructed And there's the kicker
* ↑ (Ingelesez) Lee, Jaes. (2007-9-25). «Cue the Scream: Meet Hollywood's Go-To Shriek» Wired (15.10).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q1427463
# Irribarre

Irribarrea (Ipar Euskal Herrian, irria) begikotasun eta atseginezko keinu bat da, ahoa ireki eta arnasa bota gabe, ezpain-muturrak zertxobait altxatuz eta aurpegiko inguruko giharrak tenkatuz sortzen dena.

## Ezaugarriak

Ikuspegi fisiologikotik, irribarrea aurpegi-adierazpen bat da, ahoaren muturretan dauden hamazazpi muskuluen mugimenduak eratua, baina baita begien inguruan daudenak ere. Gizakiengan, plazera edo entretenimendua islatzen duen adierazpen arrunta da, baina antsietatearen edo beste emozio askoren (haserrea, sarkasmoa, etab.) nahigabeko adierazpena ere izan daiteke. Zenbait ikerketak erakutsi dute irribarrea estimulu jakin batzuekiko erreakzio normala dela, eta kultura edozein dela ere gertatzen da, eta ez da norberak ikastea, baizik eta harekin batera jaiotzen da: itsu jaiotzen diren haurrek hasieratik egiten dute irribarre. Animalietan, hortz-haginen esposizioak, irribarrea irudi lezakeenak, mehatxu edo aurkezpen-seinale bat esan nahi du ia beti. Era berean, txiste edo txantxa bat egitean poztasuna eta plazera adierazteko ere balio du, pertsona bati barre eginaraztean bezala.

## Ikus, gainera

* Barrea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q487
* Multimedia: Smiling / Q487
# Hiru Erregeen Mahaia

Hiru Erregeen Mahaia Euskal Herriko mendirik garaiena da (2.446 metro), Pirinioetan kokatua, Erronkariko ibarraren (Zangozako merindadea) ipar-ekialdean. Halaber, Nafarroa Garaian eta Hego Euskal Herri osoan ekialdeen dagoen puntua da (Eskiula ekialderago dago, baina Ipar Euskal Herrian). Hiru Erregeen Mahaiaren gailurrean bat egiten dute Euskal Herriaren, Bearnoren eta Aragoiren arteko mugek.
Gailurretik Atxerito iboia ikusten da.

## Izena

Erronkarieraz Iror Erregeen Maia deritzo, gaztelaniaz Mesa de los Tres Reyes, aragoieraz Meseta d'os Tres Reis, okzitanieraz Tabla d'eths Tros Rouyes eta frantsesez Table des Trois Rois.
Hizkuntza guztietan hiru erregeak aipatzen dira. Diotenez, mendiaren izenak Nafarroako, Aragoiko eta Frantziako erregeak aipatzen ditu, aitzinako erresuma horien mugak bertan elkartzen baitziren. Teorian, posible zen hiru erregeak mendiaren gailurrean elkartu eta estatu-arazoez mintzatzea, nor bere erreinutik atera gabe. Bestalde, mahai hitzak gailurreko gune laua adierazten du.
Zenbaiten ustez, ordea, mendiaren izenak ez du zerikusirik erregeekin, eta gaskoizko era tabla d'eths tros rois hartzen dute jatorrizko izentzat: «gune soilduen mendia».
Nolanahi ere, XVII. mendeko agiri baten arabera irudi du Erronkari ibarrean garai hartan mendi hari "la peña de Ania", Aniako malkorra, deitzen ziotela. Izena Aña mendikoarekin (Auñamendik Erronkarin duen izena) lotu daiteke.

## Abiapuntuak

* Belaguako aterpetxetik (Erronkari): 10 orduko joan-etorria.
* Linzako aterpetxetik (Ansó): 8 orduko joan-etorria.
* Laskundik (Bearno): 9 ordu J-E.

## Argazki galeria

* Mahaia Lhurseko lakutik ikusita.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Nacional, Instituto Geográfico. «Instituto Geográfico Nacional» Geoportal oficial del Instituto Geográfico Nacional de España (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) Urrutia, Javi. «Hiru Erregeen Mahaia (2.446 m)» https://www.mendikat.net (Noiz kontsultatua: 2019-11-15).

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Nafarroa Garaiko mendiak
* Nafarroako Pirinioa

## Kanpo estekak

* «Hiru Erregeen Mahaia», Hiru Erregeen Mahaia luberri.net webgunea.
* «Hiru Erregeen Mahaia», Hiru Erregeen Mahaia Euskal-Herria.org webgunea.
* "Mendikat" webgunean.
* Datuak: Q546180
* Multimedia: Mesa de los Tres Reyes / Q546180
# Anna Hannevik

Anna Gunnhild Hannevik (Datong, 1925eko abuztuaren 9a – 2025eko urtarrilaren 27a) Salbazio-armadako komisario norvegiarra izan zen.

## Bizitza

Ingvald Andreas Hannevik eta May Thompson misiolarien alaba, Anna Hannevik Datongen (Txina) jaio zen 1925eko abuztuaren 9an.
Salbazio-armadan hainbat kargu izan zituen Norvegian, Ingalaterran eta Irlandan. 1968tik 1975era Norvegiako lurraldeko gizarte-laneko buru izan zen, eta 1975etik aurrera kargu berean aritu zen Britainia Handian eta Irlandan. 1982tik aurrera Europako Salbazio-armadako nazioarteko idazkari gisa aritu zen, eta 1986tik 1990era bitartean Suediako Salbazio-armadako lurraldeko komandante gisa. Norvegiako Emakumeen Kontseilu Nazionaleko kontseilaria izan zen, eta Statens Eldreråd erakundeko kidea ere bai. Izar Polarraren Ordenako komandante izendatu zuten eta Paul Harris domina eman zioten. 2025eko urtarrilaren 27an hil zen, 99 urte zituela.

## Lan hautatuak

* Report by non-governmental organisations in preparation for the end of decade world conference to be held in Nairobi from 15-26 July 1985 : topic : social services and welfare. S.l. : Women's National Commission. 1984. OCLC 779047589.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Norvegieraz [bokmål]) Jørgensen, Jørn-Kr. Helle, Knut. ed. «Anna Hannevik» Norsk biografisk leksikon (Oslo: Kunnskapsforlaget) 2024-11-26 (Noiz kontsultatua: 2025-01-30).
* ↑ (Norvegieraz [bokmål]) Bolstad, Erik. «Anna Hannevik» Store norske leksikon (Oslo: Norsk nettleksikon) 2024-11-26 (Noiz kontsultatua: 2025-01-30).
* ↑ (Norvegieraz [bokmål]) Gudvangen, Stein. «Norges første kvinnelige frelseskommandør død» Dagen 2025-01-28 (Noiz kontsultatua: 2025-01-30).
# Judith Andre

Judith Arlene Andre (1950) estatubatuar akademiko, etiko, feminista eta filosofoa da. Jarduera akademikoak eta zientifikoak egin zituen filosofiako irakasleekin (erretiratuta zegoela), eta bertutearen teorialari bat ere bada.
1979an, bere Ph.D. lortu zuen Michigango Estatu Unibertsitatean; eta, osasun publiko globaleko topiko etikoei buruzko ikastaroak eman zituen; etika eta garapenari, animalien ongizateari eta bertuteen etikari buruzkoak, Old Dominioneko Unibertsitatean; eta, Michigango Estatu Unibertsitatean, erretiratu aurretik.

## Lanak
### Filosofiari egindako ekarpenak

Andre Doktorearen obra globalizazioak eragindako topiko etikoetan zentratu zen. Berak interes berezia zuen osasun publikoko gaietan. Eta, testuinguru zabalago horretan, sarritan, bertutearen teoria erabili zuen, honelako galderen erantzuna bilatzean: Zerk egon beharko luke salgai?; Transplanteak egiteko organoak saldu beharko genituzke?; Utero subrogatuak saldu behar al ditugu? Andreren aburuz, globalizazioak "erronka moral berriak" nahiz "baliabide intelektual berriak" sortzen ditu, gai horiei heltzeko. Horrez gain, ekonomiaren eta osasunaren arteko loturak ere aztertu ditu. Gaur egungo interes horiek handitu egin dira, aurreko lanetatik hasita, honako hauek barne:
* "Nagel, Williams and Moral Luck" ("Nagel, Williams eta Zorte Morala"
* "Blocked Exchanges: A Taxonomy" ("Trukaketa blokeatuak: taxonomia bat").

#### Argitalpen batzuk

Hogeita hamar argitalpen baino gehiago idatzi ditu, honako hauek barne:
* "The Virtue of Honoring Oneself" ("Nork bere burua ohoratzeko bertutea"),
* "Disease" eta Bioethics as Practice book-a.

## Ohoreak
### Sariak eta aintzatespenak

* 1990: Rockefeller Fundazioak saritua.
* Rijekako (Kroazia) Bioetikari buruzko 9. Mundu Biltzarreko Panelera gonbidatua..
* Gonbidatua Zuzenbide eta Etika Biomedikoko Institutura Ewha Women’s University, Seul, Hego Korea,
* Fakultateko Saria ere irabazi zuen, Unibertsitateko Emakume Bikainei, Michigango Estatu Unibertsitateko Irakasle Profesionalen Elkarteak aurkeztua.

## Erreferentziak

* 1 2 Judith Arlene Andre. .
* ↑ Center for Ethics and Humanities in the Life Sciences / Judith Andre / CV. .
* 1 2 Professor Judith Andre. .
* ↑ Andre, Judith. (1993). "Nagel, Williams, and Moral Luck". Albany: SUNY Press.
* ↑ Andre, Judith. (1995). "Blocked Exchanges: A Taxonomy". Oxford: Oxford University Press, 171–196 or..
* ↑ Andre, Judith. (2009). Maternal Thinking: Philosophy, Politics, Practice. Toronto: Demeter Press.
* ↑ Judith Andre. CV. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6303259
# Fran Garagarza

Francisco José Garagarza Eizagirre (Mutriku, 1969) futbolari ohia eta Eibarren kirol zuzendaria da.

## Ibilbidea

Kilimon, Mutriku Futbol Taldea, Eibar Urko gazteak, Elgoibar Kirol Kluba eta Ondarroako Aurrera Kirol Elkartea entrenatu zituen. Elgoibarren hirugarren mailara igotzea lortu zuen. 2011an Jesús Merino ordezkatu zuen Eibarren kirol zuzendari postuan. Garagarza kirol zuzendaria izan den urteetan Eibar lehenengo mailara igotzea lortu du.

## Erreferentziak

* ↑ «Pienso que contamos con plantilla de alternativas a la hora de jugar de una manera u otra» Diario Vasco 2012 abuztuaren 6a (Gaztelaniaz)
* ↑ Fran Garagarza: «¿Si el próximo césped de Ipurua será de hierba artificial? El Consejo lo está estudiando» Diario Vasco 2012ko martxoaren 5a (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q119566126