OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sigrid Elmblad

Sigrid Agneta Sofia Elmblad, jaiotzez Pettersson (Stockholm, 1860ko maiatzaren 28a – ibidem, 1926ko maiatzaren 23a), Toivo izengoitiaz ere ezaguna, suediar idazle, kazetari eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza

Abraham Raphael Ulric Pettersson arkitektoaren eta Elma Edvina Rosalie (Rosa) af Heurlin musikariaren alaba, Sigrid Pettersson 1860an jaio zen Stockholmen. Osasun kaskarra zuenez, etxean ikasi zuen. 1866an aita hil zitzaion, eta Sigrid Finlandiara joan zen amaren senideekin bizitzera.
1880ko hamarkadan bere poemak argitaratzen hasi zen, Toivo izengoitia erabiliz. 1885ean, Nya Idun emakumeen elkarteko kide egin zen eta han Ellen Key, Sophie Adlersparre, Ellen Fries, Anne Charlotte Leffler, Sofia Kovalevskaia eta Victoria Benedictsson ezagutu zituen. Urte berean Vind för våg poesia bilduma argitaratu zuen. 1887an Svenska Familj-Journalen eta Dagens Nyheter aldizkarietan kolaboratzen hasi zen.
1888an Johannes Elmblad opera abeslariarekin ezkondu zen, eta harekin bi alaba izan zituen. Atzerrian bizi izan ziren denbora luzez, besteak beste, Berlinen, Breslaun eta Pragan. Senarraren eraginez, Wagnerren musikarekiko interesa piztu zitzaion, eta bere hiru operen libretoak suedierara itzuli zituen. Schuberten eta Schumannen erromantzeen letrak ere itzuli zituen eta Santa Lucia abesti ezagunaren suedierazko letrak sortu zituen.
1910ean senarra hil zitzaion, eta Sigrid Elmblad Stockholmera joan zen bizitzera, non kazetari eta itzultzaile gisa jardun zuen. Henrik Ibsenen, Sigrid Undseten eta Romain Rollanden idazlanak itzuli zituen. Nya Idunekin zituen harremanak berritu zituen, 1912tik 1918ra idazkari eta 1918tik 1921era presidente izan zen. 1897an Mot sin lycka eleberria argitaratu zuen, eta 1902an Fru grefvinnan. Gainera, haurrentzako hainbat liburu eta Jenny Lind abeslariaren biografia idatzi zituen.
Sigrid Elmblad 1926an hil zen, eta 1928an Dröm och längtan poesia bilduma argitaratu zuten.

## Lanak

* Vind för våg: dikter och skisser (1885)
* Ljusa skyar: sagor och berättelser (1886)
* Mot sin lycka: berättelse (1897)
* Fru grefvinnan: berättelse (1902)
* Sommarby och vinterskär (1907)
* Vi små i en vrå: samlade sagor i urval (1910)
* Rosengull. 1912 : saga (1912)
* Hans Sachs (1914)
* Emil Sjögren in memoriam (1918)
* Jenny Lind: en livsstudie (1920)
* Ormkungen och andra sagor (1921)
* En fågel sjöng: samlade sagor i original och bearbetning (1922)
* Jag-ska-bara-landet (1925)
* Dröm och längtan: dikte (hil ostekoa, 1928)

## Erreferentziak

* 1 2 (Suedieraz) Lager, Birgitta. «Sigrid Agneta Sofia Elmblad» Svenskt biografiskt lexikon (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).
* 1 2 3 4 5 6 (Ingelesez) Heggestad, Eva. «Sigrid Agneta Sofia Elmblad» Svenskt kvinnobiografiskt lexikon 2018-03-08 (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).
* ↑ (Suedieraz) Vahlquist, Staffan; Johansson, Stefan. «Sigrid Elmblad, 1860–1926» Svenskt översättarlexikon (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).
# Blas Fagoaga

Blas Fagoaga Ariztia (Erratzu, Nafarroa, 1897ko otsailaren 3a - Erratzu, 1966ko ekainaren 22a) euskal idazlea, apaiza eta Euskaltzain urgazlea izan zen.
Erratzuko Etxebeltzean jaioa, Eliz ikasketak Iruñean buruturik, bertan apeztu zen 1920an.
1922an Nafarroako Diputazioak Iruñeko apaiztegiko euskera katedra sortu zuen, apezgaiek euskera ikas zezaten eta hor Fagoaga irakasle lanetan aritu zen, harik eta Gerra Zibila piztu arte.
Nafarroako Euskararen Adiskideak Elkarteak antolaturiko olerki-lehiaketako lehen saria eskuratu zuen 1933. urtean.
Euskaltzaindiaren Euskera aldizkarian kolaboratzaile izan zen eta bertan Azkue'ren iztegi berritu eta osoturako lan garrantzitsua eman zuen argitara 1959an.
Gaixotu zelarik, Erratzura itzuli zen eta bertan eman zituen bizitzaren azken bi urteak.
2024an, Andres Iñigo eta Pascual Rekalde euskaltzainek Blas Fagoaga Ariztia. Irakaslea eta euskaltzaina liburua plazaratu zuten.

## Lanak

* Azkue´ren iztegi berritu eta osoturako, Joakin Lizarraga Elkanoko Apaizaren liburu argitara gabekoetatik ateratako itz saila
* Lenbiziko yaunartzerako kristau ikasbidea
* Inciación al estudio del euskera. Breve diccionario etimológico de apellidos toponímicos, etc. fáciles de retener

## Erreferentziak

* ↑ Joxemiel Bidador. «Baztango euskal idazleen berri laburra» armiarma.eus.
* ↑ «Blas Fagoaga Ariztia euskaltzain erratzuarraren bizi-ibilbideari buruzko liburua plazaratu du Euskaltzaindiak» erran.eus 2024-12-19.
* ↑ «Blas Fagoaga euskaltzainaren bizi-ibilbidea aztertzen duen liburua plazaratu du Euskaltzaindiak» Euskaltzaindia.eus 2024-12-19.
* ↑ Santi Onaindia. (1975). Euskal literatura IV. Etor.
* ↑ «Blas Fagoaga Ariztia. Irakaslea eta euskaltzaina» Euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-15).
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* «Blas Fagoaga» Literaturaren zubitegia.
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
* Datuak: Q12255372
# Kaossara Sani

Kaossara Sani (Burkina Faso, XX. mendea) Lomen bizi den ekologista, idazlea eta soziologoa da, Togo, Africa Optimism-en sortu zuen eta Act on Sahel Movement mugimenduaren sortzaileetakoa eta zuzendari exekutiboa da.

## Ibilbidea

Kaossara Sani Burkina Fason jaio zen, eta bederatzi urterekin joan zen Togora. Lomen hazi zen, eta han bizi da amarekin eta bi neba-arrebekin.
Africa Optimism sortu zuen, klima eta ingurumen arazoen konponbidea hezkuntzaren bidez ezagutarazteko lan egiten duen mugimendua. Sahel eskualde afrikarreko nekazarientzako haziak eta ongarriak ordaintzeko dirua biltzen duen Act On Sahel mugimenduaren sortzaileetako bat ere bada. Osasun produktuak erosteko eta edateko ura eta energia berriztagarriak eskuratzeko dirua ere biltzen du erakundeak.
Bere aktibismoa are aitortuagoa izan zen 2021eko Klima Aldaketari buruzko Nazio Batuen Konferentziara manifestu bat bidali zuenean, non esaten zuen Glasgowra bidaiatzearen kostua hobeto erabiliko zela Togoko biztanleei edateko ura emateko zundaketa-putzu bat eraikitzeko. Manifestuan, halaber, herrialde aberatsei gogorarazi zien "bete ez duten promesa" egin zutela, hau da, urtean 100.000 milioi dolar bideratuko zituztela garapen bidean dauden herrialdeetan klima-aldaketaren aurkako borroka finantzatzeko, 2020 amaierara arte. Halaber, herrialde aberatsei eskatzen die gutxien garatuta dauden 46 herrialdeei klimarako finantzaketa emateko, eta estazio meteorologikoak eraikiz ikerketa meteorologikoan eta klima aldaketan inbertitzeko.

## Erreferentziak

* 1 2 «Kaossara Sani insta: "¡Justicia climática ahora! ¡Dejen de hablar, tomen medidas!" | Forestería en las tierras secas | Organización de las Naciones Unidas para la Alimentación y la Agricultura» www.fao.org.
* ↑ Kaossara Sani – Akina Mama wa Afrika. .
* ↑ Andreoli, Josephine. (2021-11-13). «Klimaaktivistin Kaossara Sani aus Togo kämpft für das 1,5 Grad-Ziel» watson.de.
* ↑ Carlin, Samantha. (2021-08-02). «Meet the Members of Green Builder Media's Next Generation Influencer Group» www.greenbuildermedia.com.
* ↑ Vetter, David. (2021-11-02). «'Oppose This Climate Slavery': A Manifesto To COP26 From A West African Climate Activist» Forbes.
* ↑ «Kaossara Sani» Byline Times 2021-11-02.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111144326
# Kurtze

Kurtzea (Gurutzea euskara batuaz eta La Cruz gaztelaniaz) Galdakaoko auzo nagusia da, udaletxea eta zerbitzurik garrantzitsuenak dituena. Muguru eta Zabalea auzuneak barne hartzen ditu, eta Tximelarre auzunearen ondoan dago.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 22.677 biztanle ditu.

## Kokapena

Kurtze auzoa Galdakaoko mendebaldean kokatua dago. Iparraldean Aranzelai, Usargoiti eta Egia auzoak ditu, Ipar Mendebaldean Urtebieta eta Urreta, Mendebaldean Tximelarre eta Zuhatzu, Hegoaldean Bekea, eta Ekialdean Elexalde, Errekalde eta Olabarri. Bere kale garratzitsuenak Bizkai, Juan Bautista Uriarte, Lapurdi, Iberluze eta Zablea dira. Kurtzeko Plaza, Agirre Lehendakaria, Santi Brouard eta Muguru Landa, beriz, enparantza garrantzitsuenak.

## Auzoguneak

Kurtzeko auzoguneak Muguru, Plazakoetxe, Berezikoetxe, Zabalea eta Zabalgane dira.

### Muguru

Kurtzeko auzogune handiena da, bertan udaletxea, kultur etxea, anbulatorioa eta Urreta kiroldegia aurkitu al dugu. Leku garrantzitsuenak Kurtzeko Plaza, Agirre Lehendakaria, Muguru Landa, Ardanza Lehendakaria eta Santi Brouard plaza dira. Iparraldean Aranzelai, Usargoiti eta Egia auzoekin, Mendebaldean Urtebieta, Urreta, Tximelarre auzoekin eta Plazakoetxe eta Berezikoetxe auzoguneekin, Hegoaldean Zabalearekin eta Zabalganerekin egiten du muga. Gainera, Bizkai kalea, auzoko kale luzeena auzogune hau zeharkatzen du, Kurtzeko Plazatik Zuatzaurre auzoraino.

### Plazakoetxe

Plazakoetxe auzogunea Kurtze auzoaren mendebaldean dago. Iparraldean Tximelarrekin, Mendebaldean Zuhatzurekin, Hegoaldean Berezikoetxerekin eta Ekialdean Muguru rekin egiten du muga. Plazakoetxeko kaleak hauxe dira: Estanislao Irazbal Juan Bautista Uriarte Zuberoa Lapurdi Nafarroa

### Berezikoetxe

Berezikoetxe auzogunea Kurtzeko hego-mendebaldean dago. Iparraldean Plazakoetxerekin, Mendebaldean Zuhatzurekin eta Ekialdean Muguru eta Zabalearekin egiten du muga. Berezikoetxeko kaleak hauxe dira: Iberluze Pedro Kastillo Torrezabal Lapurdi Berezikoetxe Loiola Inazio Gernika Juan Bautista Uriarte.

### Zabalea

Zabalea auzogunea Kurtzeko Hegoaldean dago. Bertan Herriko Behargintza eta Ertzain-etxea kokatzen dira. Iparraldean Mugururekin, Mendebaldean Berezikoetxerekin eta Ekialdean Zabalganerekin egiten du muga. Zabalea auzogune oso aberatsa da. Zabalea kalearen hegoaldea ia txaletez josita dago. Zabalea Kalea kale nagusia da. Beste kaleak hauxe dira: Lapurdi Juan sebastian Elkano Pontzi Zabala Etxeburu Tomas Larrinaga Simon Linaza Iberluze Juan Bautista Uriarte.

### Zabalgane

Auzogune txikiena da eta biztanleri txikiena duena. Bakarrik osatzen dute: Juan Bautista Uriarte Zabalgane Plaza Errekalde Bidea.

## Demografia

* Kurtzeko biztanleria

## Ikastola

Eguzkibegi ikastola Kurtze eta Elexalde artean dago. 2009ko Ibilaldiaren antolatzailea da.

## Kanpo estekak

* Galdakaoko kale zerrenda
* Datuak: Q12261685
# Kurtzea

Kurtzea (Gurutzea euskara batuaz eta La Cruz gaztelaniaz) Galdakaoko auzo nagusia da, udaletxea eta zerbitzurik garrantzitsuenak dituena. Muguru eta Zabalea auzuneak barne hartzen ditu, eta Tximelarre auzunearen ondoan dago.

## Kokapena

Kurtze auzoa Galdakaoko mendebaldean kokatua dago. Iparraldean Aranzelai, Usargoiti eta Egia auzoak ditu, Ipar Mendebaldean Urtebieta eta Urreta, Mendebaldean Tximelarre eta Zuhatzu, Hegoaldean Bekea, eta Ekialdean Elexalde, Errekalde eta Olabarri. Bere kale garratzitsuenak Bizkai, Juan Bautista Uriarte, Lapurdi, Iberluze eta Zablea dira. Kurtzeko Plaza, Agirre Lehendakaria, Santi Brouard eta Muguru Landa, beriz, enparantza garrantzitsuenak.

## Auzoguneak

Kurtzeko auzoguneak Muguru, Plazakoetxe, Berezikoetxe, Zabalea eta Zabalgane dira.

### Muguru

Kurtzeko auzogune handiena da, bertan udaletxea, kultur etxea, anbulatorioa eta Urreta kiroldegia aurkitu al dugu. Leku garrantzitsuenak Kurtzeko Plaza, Agirre Lehendakaria, Muguru Landa, Ardanza Lehendakaria eta Santi Brouard plaza dira. Iparraldean Aranzelai, Usargoiti eta Egia auzoekin, Mendebaldean Urtebieta, Urreta, Tximelarre auzoekin eta Plazakoetxe eta Berezikoetxe auzoguneekin, Hegoaldean Zabalearekin eta Zabalganerekin egiten du muga. Gainera, Bizkai kalea, auzoko kale luzeena auzogune hau zeharkatzen du, Kurtzeko Plazatik Zuatzaurre auzoraino.

### Plazakoetxe

Plazakoetxe auzogunea Kurtze auzoaren mendebaldean dago. Iparraldean Tximelarrekin, Mendebaldean Zuhatzurekin, Hegoaldean Berezikoetxerekin eta Ekialdean Muguru rekin egiten du muga. Plazakoetxeko kaleak hauxe dira: Estanislao Irazbal Juan Bautista Uriarte Zuberoa Lapurdi Nafarroa

### Berezikoetxe

Berezikoetxe auzogunea Kurtzeko hego-mendebaldean dago. Iparraldean Plazakoetxerekin, Mendebaldean Zuhatzurekin eta Ekialdean Muguru eta Zabalearekin egiten du muga. Berezikoetxeko kaleak hauxe dira: Iberluze Pedro Kastillo Torrezabal Lapurdi Berezikoetxe Loiola Inazio Gernika Juan Bautista Uriarte.

### Zabalea

Zabalea auzogunea Kurtzeko Hegoaldean dago. Bertan Herriko Behargintza eta Ertzain-etxea kokatzen dira. Iparraldean Mugururekin, Mendebaldean Berezikoetxerekin eta Ekialdean Zabalganerekin egiten du muga. Zabalea auzogune oso aberatsa da. Zabalea kalearen hegoaldea ia txaletez josita dago. Zabalea Kalea kale nagusia da. Beste kaleak hauxe dira: Lapurdi Juan sebastian Elkano Pontzi Zabala Etxeburu Tomas Larrinaga Simon Linaza Iberluze Juan Bautista Uriarte.

### Zabalgane

Auzogune txikiena da eta biztanleri txikiena duena. Bakarrik osatzen dute: Juan Bautista Uriarte Zabalgane Plaza Errekalde Bidea.

## Demografia

* Kurtzeko biztanleria

## Ikastola

Eguzkibegi ikastola Kurtze eta Elexalde artean dago. 2009ko Ibilaldiaren antolatzailea da.

## Kanpo estekak

* Galdakaoko kale zerrenda
# Naypyidaw

Naypyidaw (birmanieraz: နေပြည်တော်) Myanmarko hiriburua da. Erabat planifikatutako hiria da, 2002 hasi zirena eraikitzen eta 2012an amaitu. 2006an, bertara aldatu zuten herrialdeko hiriburua, lehenago Yangonen zegoena. Azken zentsuaren arabera 1.160.242 biztanle zituen.
Naypyidawen dago Batasunaren Parlamentua (Pyidaungsu Hluttaw), Auzitegi Gorena, Presidentearen Jauregia eta Myanmarreko gobernuaren egoitza, baita militarren eta ministerioen egoitzak ere. Hiri oso zabala da, Londres baino lau aldiz handiagoa, baina biztanleria dentsitate txikiarekin.

## Klima

Datu klimatikoak (Naypyidaw) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 30 | 34 | 36 | 38 | 35 | 32 | 31 | 30 | 32 | 32 | 31 | 29 | 32.5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 14 | 16 | 20 | 24 | 25 | 24 | 24 | 24 | 24 | 23 | 20 | 16 | 21.2 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 5 | 2 | 9 | 33 | 154 | 160 | 198 | 229 | 186 | 131 | 37 | 7 | 1151 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 1 | 0 | 1 | 3 | 14 | 21 | 23 | 24 | 19 | 12 | 4 | 1 | 123 |
| Iturria: Weather2Travel.com. ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-11).
* ↑ Myanmar: Regions, States, Major Cities & Towns - Population. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2019-12-30).
* ↑ «This 'empty' city is more than four times the size of London | indy100» web.archive.org 2017-11-10 (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37400
* Multimedia: Naypyidaw / Q37400
# Agirre-Aperribai

Agirre-Aperribai Galdakaoko mendebaldean dagoen auzoa da, Basauriko mugan.

## Demografia

* Agirre-Aperribaiko biztanleria

## Kanpo estekak

* Galdakaoko kale zerrenda
* Datuak: Q12253727
* Multimedia: Aperribai (Galdakao) / Q12253727
# Bekea

Bekea Usansolo eta Galdakao arteko auzoa da, Kurtzea eta Erletxe artean dagoena.

## Demografia

* Bekeako biztanleria

## Kanpo estekak

* Galdakaoko kale zerrenda
* Datuak: Q12254935
# Elexalde (Galdakao)

    Artikulu hau Galdakaoko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elexalde».
Elexalde (Elejalde gaztelaniazko grafian) Galdakaoko erdialdean dagoen auzoa da, Kurtze erdigunetik hurbil dagoena.

## Demografia

* Elexaldeko biztanleria

## Andra Maria

Andra Maria eliza ederra auzoko ikur nagusia da, auzoari izena eman diona; izan ere, tokiko euskaran, elexa ahoskatzen da eliza. XIII. mendeko eliza erromaniko-gotikoa da, Santxo Galdakao Torrezabal jaunak egina, gaur egun monumentu izendatua.

## Ikus, gainera

* Nerbioi ibarra
* Bilboaldea

## Kanpo estekak

* Galdakaoko monumentuak
* Datuak: Q12256697
* Multimedia: Elexalde (Galdakao) / Q12256697
# Aṉangu Pitjantjatjara Yankunytjatjara

Aṉangu Pitjantjatjara Yankunytjatjara edo APY Lands Hegoaldeko Australiako ipar-mendebaldean dagoen eremu urrun bat da, Australiako aborigenek kudeatzen dutena. Aṉangu herriaren parte bat, Mendebaldeko Basamortuko bloke kulturalaren parte, eta bereziki Pitjantjatjara, Yankunytjatjara eta Ngaanyatjarra taldeak bizi dira bertan.
Gobernua Anangu Pitjantjatjara Yankunytjatjara Lurraren Eskubideen Legeak arautzen du, 1981ean sinatua, eta bertako hautatutako gobernu exekutiboak Hego Australiako gobernuari zuzenean hitz egiten dio. Hiriburua Umuwan dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q485826
# Irantzu Idoate

Irantzu Idoate Funosas (Hazparne, Lapurdi, 2005) bertsolaria da. Bertsuxurla bertsolari gazteen lehiaketaren antolatzailea, Leire Casamajourekin eta Xalbat Altzugarairekin batean.

## Ibilbidea

2022an Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketan txapelduna izan zen. 2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusian bigarren sailkatuari saria emateko ohorea izan zuen.

## Palmaresa
### Txapelketak

* Xilaba Bertsulari Xapelketa
** Taldekakoa (1): 2023
* Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Txapelduna (1): 2022
* Iparraldeko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Txapeldunordea (2): 2020, 2022

### Sariketak

* Txana sariketa (1): 2022
* Abra Saria (1): 2024
* Hernandorena Saria (1): 2024

## Erreferentziak

* ↑ Berria. «Irantzu Idoate. Parte hartzailea» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-12-07).
* ↑ Etxebarria, Joanes. «Irantzu Idoate Funosas: “Ez da arrunt saio normala, eta uste dut aski arina dela”» Berria 2023-01-14 (Noiz kontsultatua: 2023-03-31).
* ↑ «Irantzu Idoate Funosasek irabazi du Euskal Herriko Eskolarteko txapela» Argia (Noiz kontsultatua: 2022-12-07).
* ↑ «Xilabaren finala jokatu da Aiherran» Bertsozale Elkartea (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
* ↑ «Irantzu Idoate bertsolari baionarrak irabazi du eskolarteko txapela» Berria 2022-06-21 (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
* ↑ «Irantzu Idoatek irabazi du Abra Saria» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
* ↑ «Irantzu Idoatek jantzi du Hernandorena sariketako txapela» Bertsozale Elkartea (Noiz kontsultatua: 2024-05-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115628068
# Marabirok

Marabiroka konposatu organikoa da C$_{29}$H$_{41}$F$_2$N$_5$O formula duena. IUPACek karboxamida gisa formulatzen du. Konposatu organofluoratutzat jo daiteke. Solidoa da.
Marabiroka botika antirretrobirala da, Europar Batasunean Celsentri makarekin saltzen da. Ahoz hartzen da.

## Erabilera

Marabiroka GIBaren aurkako botika bat da, 2 urtetik gorako eta gutxienez 10 kg-ko pisua duten eta giza immunoeskasiaren 1. motako birusak (GIB-1) kutsatuta dauden gaixoak tratatzeko erabiltzen dena. Birus horrek hartutako immunoeskasiaren sindromea (HIESa) eragiten du.
Marabiroka GIBaren aurkako beste sendagai batzuekin batera usatzen da, eta soilik GIBaren infekziorako tratamendua lehenago jaso duten gaixoetan eta soilik GIB-1 CCR5 tropismoarekin kutsatuta dagoenean. Horrek esan nahi du birusak, zelula bat infektatzen duenean, CCR5 izeneko proteina espezifiko bati lotzen zaiola zelularen azalean.

## Nola egiten du lan?

Marabiroka CCR5 antagonista bat da. GIBa infektatzen duen gorputzeko zelulen gainazalean CCR5 proteina blokeatzen du. CCR5 tropismoa duen GIBak proteina hori erabiltzen du zeluletan sartzeko. Proteinarekin bat egitean birusa zeluletan sartzea eragozten du Marabirokak. GIBa zelulen barruan soilik erreproduzitu daitekeenez, Marabirokak, GIBaren aurkako beste sendagai batzuekin batera hartuta, GIBaren maila jaisten du eta maila baxuan mantentzen du. Marabirokak ezin du CXCR4 izeneko beste proteina bati atxikitzen zaizkion birusen aurka borrokatu, ezta CCR5 zein CXCR4 onar dezakeenetan ere.

## Albo-ondorioak

Marabirokaren albo-ondorio ohikoenak (10 pertsonatik 1i ere eragin diezaioketenak) goragalea, beherakoa, nekea eta buruko mina dira.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Maraviroc» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) «Celsentri | European Medicines Agency (EMA)» www.ema.europa.eu 2007-10-15 (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).
* Datuak: Q421369
* Multimedia: Maraviroc / Q421369
# Juduen Probintzia Autonomoa

Juduen Probintzia Autonomoa (errusieraz: Евре́йская автоно́мная о́бласть, translit.: Jevreiskaia avtonomnaia oblast; yiddishez: ייִדישע אווטאָנאָמע געגנט), Yevrey (yiddishez: יעװרײ) eta Birobidzhango autonomia oblasta ere deitua, Errusiako subjektu federal bat da, autonomia oblasta zehazki, Ekialde Urruneko Barruti Federalean kokatua. 36.000 km²ko eremua du, eta 2010ean 176.558 biztanle zituen. Hiriburua Birobidzhan da. Khabarovsk kraiarekin eta Amur oblastarekin egiten du muga Errusian eta Heilongjiang probintziarekin, Txinan.
Probintzia 1928an sortu zen Sobietar Batasunaren dekretu baten bidez, eta 1934an eratu zen ofizialki. Bere unerik gorenean, 1940ko hamarkadaren amaieran, 46.000-50.000 judu inguru bizi ziren bertan, biztanleria osoaren %25 inguru. 1959rako juduen populazioa erdia zen, gutxi gora behera, eta 1989ean emigrazio mugak altxatu zirenean, juduak %4 baino ez ziren jada. 2010ean, zentsoko datuen arabera, 1.600 pertsonek adierazten dute jatorri judukoak direla, eskualdeko biztanleen %1 eta Errusia osoan dauden juduen %1 inguru. Biztanleen %93 errusiarra da etnikoki. 2021eko zentsuaren arabera, etnikoki juduak zirenak jada 837 baino ez ziren, biztanleen %0,6.
Errusiako Konstituzioaren 65. artikuluak dio oblast autonomo bat dela. Munduko bi lekuetako bat da non juduen jurisdikzioa dagoen, Israelekin batera. Yiddisha hizkuntza ofiziala da, gutxiengo estatusa onartuta.

## Historia

Birobidzhango autonomia oblasta 1934an eratu zen, Errusiatik egotziriko juduak eta aberrigabeak biltzeko. Egun, Khabarovsk kraiaren barnean dago.

## Geografia

Errusiakoko ekialde muturrean dago, Amur eta Sungari ibaien lotunean. Khabarovsk kraia, Amur oblasta eta Heilongjiang (Txina) ditu mugakide.

## Ekonomia

Zur-ustiapena eta meatzeak (kobrea eta burdina) dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/6/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia, 155. araua - Europako eskualde historiko-politiko nagusiak
* ↑ Yevrey Global.britannica.com
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru
* ↑ (Ingelesez) Holley, David. (2005-08-07). «In Russia's Far East, a Jewish Revival» Los Angeles Times (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).
* ↑ (Ingelesez) «Russia's Jewish Autonomous Region In Siberia 'Ready' To House European Jews» Radio Free Europe/Radio Liberty 2016-01-20 (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).
* ↑ «Устав Еврейской автономной области от 8 октября 1997 г. N 40-ОЗ / Глава I. Общие положения (ст.ст. 1 - 10)» constitution.garant.ru (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).

## Kanpo estekak

* (Errusieraz) (Ingelesez) (Txineraz) Gobernuaren webgune ofiziala
* Datuak: Q7730
* Multimedia: Jewish Autonomous Oblast / Q7730