# Marie-Jeanne Etcheverria

Marie-Jeanne Etcheverria edo Marie-Jeanne Olcomendy (Sara, 1921eko azaroaren 30a - ) nazien aurkako erresistentziaren kide izateagatik kontzentrazio-esparruetara deportatutako emakume euskalduna izan zen. Sachsenhausengo eremutik bizirik atera zen.

## Aurrekariak

Bi deportazio aldi bereiztu ohi dira: lehenengoan, 1940ko abuztutik 1942ko hasierara, 1939an Frantziako armadan sartzera behartu eta ondoren gerrako preso egin zituzten euskaldunak sartzen dira; bigarrenean, 1942ko hasieratik eta 1945eko maiatzera arte, Frantziaren alemaniar okupazioaren aurka borrokatu ziren erresistenteak deportatu zituzten. Maria Josefa Sanzberro Etxebarria eta Marie-Jeanne Etcheverria lehengusinak batera deportatu zituzten arren, Gogorak 2020an egindako ikerketa lanetik kanpo geratzen da Marie-Jeanne, ikerketa horrek EAE edota Nafarroan jaio edota bizi ziren euskaldunak eta Eusko Jaurlaritzaren laguntza jaso zutenak biltzen dituelako.

## Bizitza

Marie-Jeanne lehengusina zen Maria Josefa Sanzberro Etxebarriarentzat lan egiten zuen, Nicolas hotelean. 1944ko ekainaren 8an Gestapok atxilotu zituen erresistentziaren kide izateagatik. Atxilotu ondoren, Hendaiako Villa Pardora eraman zituzten, naziek atxilotuak torturatzen zituzten lekura. Handik, ekainaren 10ean, Bordeleko Fort du Hâ-ra eraman zuten. 1944ko abuztuaren 9an Touloussetik Dachauko kontzentrazio esparrura zihoan tren-mamuan eraman zituzten eta 1944ko abuztuaren 29an iritsi ziren esparru horretara. Ondoren, Ravensbrückera eta Neuengammera bidali zituzten. Azkenik, Sachsenhausengo eremura aldatu zituzten, non Maria Josefa hil egin zen. 1945eko martxoan, Sobiertar armadak Sachsenhausen askatu aurretik, naziek esparruak abandonatu eta heriotzaren martxak hasi ziren, Marie-Jeannek bizitza salbatu zuen Félicie Virto izeneko Ziburuko emakume bati esker.

## Literaturan

Edurne Portelaren Maddi y las fronteras (Galaxia Gutenberg, 2023) liburuan agertzen da Maria Josefa eta Marie-Jeanne lehengusinen historia.

## Aitortzak

* Frantziako gobernuak Marie-Jeannek egindako ekarpena aitortu zuen Légion d´honneur-ekin sarituz.

## Erreferentziak

* 1 2 «GOGORA institutuak eskatutako txosten baten arabera, gutxienez 253 euskal herritar deportatu zituzten nazien kontzentrazio-esparruetara» www.gogora.euskadi.eus 2020-05-04 (Noiz kontsultatua: 2025-02-09).
* 1 2 (Frantsesez) Larre, Ximun. (2021-08-14). «Maria Josefa Sansberro et Marie-Jeanne Echeverria, de Sare à Ravensbrück» www.mediabask.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-09).
* 1 2 (Gaztelaniaz) aniversario, Cuadernos 70. (2024-02-01). «Historia de Maddi, luchadora de la resistencia» Cuadernos Hispanoamericanos (Noiz kontsultatua: 2025-02-09).
* ↑ (Frantsesez) «Portrait de quatre femmes ayant marqué l´histoire du Pays Basque» Hirurak bat 7.
* ↑ (Gaztelaniaz) Maddi y las fronteras – Galaxia Gutenberg. (Noiz kontsultatua: 2025-02-09).
* ↑ (Frantsesez) «Biarritz : la Légion d’honneur au Pays basque, 40 vies d’exception en une exposition» SudOuest.fr 2021-11-06 (Noiz kontsultatua: 2025-02-09).

## Kanpo estekak

* Dossier individuel de personnel de OLCOMENDY, MARIE-JEANNE / ETCHEVERRIA (Ministère des Armèes, frantsesez)
* Femmes résistantes - Marie-Jeanne Etcheverria(frantsesez)
* Datuak: Q131921040