# Naomi Anderson

Naomi Bowman Talbert Anderson (Michigan City, Indiana, AEB, 1843ko martxoaren 1a – 1899ko ekainaren 9a) afro-amerikar poeta, irakaslea, politikaria eta sufragista izan zen, tenperantziaren liderra, eskubide zibilen aktibista eta 1870eko hamarkadan genero eta arraza guztien eskubide berdintasunaren alde egin zuen idazlea. Poesia idatzi eta hitzaldiak eman zituen, bozkatzeko ezgaitasunagatik artean esklabo bihurtutako emakume afroamerikarren esperientzia nabarmenduz, mugimenduari egindako ekarpenengatik beste sufragista batzuen laudorio nabarmenak jasoz.

## Bizitza
### Haurtzaroa eta hezkuntza

Anderson, Elijah eta Guilly Ann Bowman guraso beltz libreak izan ziren gurasoak, Michigan City-n, Indiana-n. Bowmans-ak Michigan hiriko bi familia beltzetako bat izan ziren, non Anderson Indianako eskola publiko segregatuetatik kanpo utzi zuten. Amak tutore pribatu bat kontratatu zuen, eta idazteko trebetasunak garatu zituen. Michigan hiriko komunitate zuria poesian zuen talentuaz jabetu zenean, eskola, lehen, guztiz zurientzako batean onartu zuten, 12 urterekin. Ama 1860an hil zitzaion, eta Andersonen aitak ez zuen hezkuntzan enfasi bera jarri, bera unibertsitatera joatea saihestuz.

### Ezkondu osteko bizitza eta familia

Naomi hogei urterekin ezkondu zen William Talbert-ekin, Valparaisoko (Indiana) bizargin batekin. Ezkondu eta bi hilabete baino gutxiagora itzuli zen Michigan Cityra, ahizpa bakarra lurperatzeko. Hantxe lurperatu zuen bere lehen semea ere. Neba zerbitzu horren aurretik hil zen Jacksonvillen, Floridan, Batasunaren Armadan.
1868an Chicagora joan zen bizitzera bere senar, seme eta aitarekin, eta bertan hasi zuen bere aktibismoa. Hitzaldi bira bat egin eta gutxira, Daytonera (Ohio) bizitzera joan zen familiarekin. Gero, Ohioko Cincinnatin bizi izan zen, eta senarraren osasuna eskastu ondoren, ile apaindegiko merkataritza ikasi eta familiarekin Portsmouther-a (Ohio) joan zen bizitzera. Han, lau hilabetetan familiari laguntzeko lan egin zuen, eta haurrentzako etxe bat antolatu zuen. Lau hilabetez administratu zuen etxea, baina lana utzi zuen, soldata baxua eta familia erantzunkizunak zirela eta. 1877an bere senarra hil zenean, berak pasatu zuen aztertzaileen kontseilua eta maistra lan egin zuen.
1879an Ohioko Columbusera joan zen bizitzera eta ile-apainketako negozioa garatu zuen. Bere bigarren senarrarekin, Lewis Andersonekin, 1881ean ezkondu zen, eta Columbus inguruko etxalde batera erretiratu ziren. Denboraz, Wichitara (Kansas) joan zen bizitzera 1884an, eta senarra bankari arrakastatsua izan zen.

## Emakumeen sufragioa eta defentsa

Naomi bere borondatez eskaini zen Tenplario Handien Nazioarteko Erakundearako Chicagon, eta geroago Emakume Kristauen Neurritasunaren Aldeko Batasunarekin, neurritasuna sustatzeko. Laster hasi zen emakumeen sufragioaz hitz egiten, 1869an Emakumearen Eskubideen lehen Konbentzioan hasita. 1869an hitzaldi bira bat egin zuen hego Illinois, Indiana eta Ohion. 1869tik 1870eko hamarkadara arte, emakumeei, kristautasunari eta neurritasunari buruzko artikuluak idatzi zituen egunkarietarako, Chicago Tribune eta Dayton Journal barne. Ameriketako Estatu Batuetako Mendeurrenerako poema bat idatzi zuen 1876an. Lan horrek bere fede kristaua, esklabotzaren abolizioaren buru izan ziren buruzagiei esker ona, eta afroamerikarrek euren nazioa zerbitzatuko zuten, hezkuntza aukerak jarraitu eta aprobetxatu zituzten eta "euren talentu latenteak gizateriaren mailara ekarriko zituzten itxaropena" islatu zituen.
Bigarren senarrarekin Wichitara bizitzera joan zenean, "irakasle, poetisa eta emakumeen eskubideen defendatzaile ezaguna zen". Halaber, haur-etxe bat antolatu zuten emakume zuriek ez zutelako kolorezko (beltz) seme-alabarik onartzen, eta, beraz, Anderson-ek kolorezko emakumeen kontseilu bat bildu eta "etxe propioa" antolatu zuen.
Anderson 1890eko hamarkadan San Frantziskon bizi izan zenean, sufragista zuriekin batera lan egin zuen erreferendumak jasaten zituen herrialdeko lehen emakume estatalaren aldeko kanpaina egiteko. Susan B. Anthony eta Elizabeth Cady Stanton ekintzaileek mugimenduari egindako ekarpenak goraipatu zituzten. Andersonen erretorikak aurrez esklabo bihurtutako gizonekin hitz egin zuen, eta eskatu zien onar zezatela emakume afroamerikarrek esklabo izaten jarraitzea boto eskubidea jaso arte.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) Smith, Jessie Carney; Phelps, Shirelle. (1992). Notable Black American Women. VNR AG ISBN 978-0-8103-9177-2. (Noiz kontsultatua: 2024-11-29).
* 1 2 3 4 5 6 7 Black women in America : an historical encyclopedia. Bloomington : Indiana University Press 1994 ISBN 978-0-253-32774-1. (Noiz kontsultatua: 2024-11-29).
* ↑ Hine, Darlene Clark. «Anderson, Naomi» Facts On File Encyclopedia of Black Women in America: The Early Years, 1617–1899 (Facts on File, Inc.).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18148812
* Multimedia: Naomi Anderson / Q18148812