# Maiatzaren 30

Maiatzaren 30a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta berrogeita hamargarren eguna da, 151garrena bisurteetan. 215 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Mikel San José Jaiotza: Atarrabia, 1989 Zacarias Moussaoui Jaiotza: Donibane Lohizune, 1968 Joaquín Fanjul Jaiotza: Gasteiz, 1880 Heriotza: Madril, 1936ko abuztuaren 17a Joseba Arregi Jaiotza: Andoain, 1946 Heriotza: Bilbo, 2021eko irailaren 14a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Albrecht Dürer Jaiotza: Nurenberg, 1471 Heriotza: Nurenberg, 1528ko apirilaren 6a Mikhail Bakunin Jaiotza: Priamukhino $^{(en)}$ , 1814 eta 1814 Heriotza: Berna, 1876ko uztailaren 1a Agnès Varda Jaiotza: Ixelles, 1928 Heriotza: Parisko 14. barrutia, 2019ko martxoaren 29a Hannes Alfvén Jaiotza: Norrköping $^{(en)}$ , 1908 Heriotza: Danderyd, 1995eko apirilaren 2a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian Juan San Martin Jaiotza: Eibar, 1922ko ekainaren 23a Heriotza: Hondarribia, 2005 Alberto Alcocer Ribacoba Jaiotza: Urduña, 1886ko apirilaren 8a eta 1866ko apirilaren 8a Heriotza: Madril, 1957 Pedro Morales Moya Jaiotza: Espejo, 1922ko abenduaren 22a Heriotza: Gasteiz, 2023 Pierre Abeberri Jaiotza: Biarritz, 1925eko otsailaren 5a Heriotza: Montpellier, 2015 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Peter Paul Rubens Jaiotza: Siegen, 1577ko ekainaren 28a Heriotza: Anberes, 1640 Voltaire Jaiotza: Paris, 1694ko azaroaren 21a eta 1694ko otsailaren 20a Heriotza: Paris, 1778 Kristobal Kolon Jaiotza: Genova, 1451, 1451, 1450, 1451ko urriaren 31 eta 1451ko irailaren 1a Heriotza: Valladolid, 1506 Boris Pasternak Jaiotza: Mosku, 1890eko urtarrilaren 29a $^{(juliotaregutegia)}$ eta 1890eko otsailaren 10a Heriotza: Peredelkino, 1960 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
* Gertaerak
* Irudi:Concorde.
* 1814 - Gerra Napoleonikoei amaiera eman zitzaien Parisko bakearen bitartez.
* 1913 - Balkanetako Lehen Gerraren amaiera. Albaniak independentzia lortu zuen.
* 1982 - Espainia NATO erakundean sartu zen.
* 1998 - 4.000 hildako Afganistanen egondako lurrikara baten ostean.
* 2003 - Concorde baten (irudian) azken hegaldia.
* + Gertaera gehiago...
* Egutegia
* Txantiloi:Maiatz2025
* Aurreko eta hurrengo urteetan
* 2022: Astelehena
* 2023: Asteartea
* 2024: Osteguna
* 2026: Larunbata
* 2027: Igandea
* 2028: Asteartea
* Izendegia
* Santutegia:
* Joana Arc-ekoa, Fernando III.a Gaztelakoa, Dinfna, Matias Kalemba, Lukas Kirby
* Seaska egutegia:
* Erlantz eta Ferran.

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 1574 – Henrike III.a Frantziako errege bilakatu zen.
* 1977 – Francisco Javier Nuñez matematika irakaslea hil zen Basurtuko Unibertsitate Ospitalean. Maiatzaren 14an, Amnistiaren Aldeko Astearen azken egunean, alabarekin etxera zihoala, manifestazio batekin topo egin eta Poliziak oso bortitz jipoitu zuen.
* 1985 – Eskuin muturreko talde batek Donostiako Aitor Ikastola metrailatu zuten gauez.
* 2013 – Greba orokorra Hego Euskal Herrian eredu ekonomiko eta sozial berria eta propioa eskatuz.

### Mundua

* 1431 – Erruan hirian, Frantzian, Joana Arc-ekoa erre zuten, 19 urte zituela.
* 1539 – Hernando de Soto konkistatzailea gaur egungo Floridako Tampa hirira heldu zen.
* 1814 – Gerra Napoleonikoei amaiera eman zitzaien Parisko bakearen bitartez.
* 1871 – Parisko Komuna erori zen.
* 1913 – Balkanetako Lehen Gerraren amaiera. Albaniak independentzia lortu zuen.
* 1941 – Alemaniak Kreta inbaditu zuen.
* 1967 – Biafra Nigeriatik banatu zen eta Guda Zibila hasi
* 1982 – Espainia, NATO erakundean sartu zen.
* 1998 – 4.000 hildako Afganistanen egondako lurrikara baten ostean.
* 1999 – 52 pertsona hil ziren Bielorrusiako Minsk hirian egiten ari zen kontzertu batean egondako jende pilaketan.
* 2005 – Frantziak Europar Konstituzioari ez esan zion.

## Arte eta kultura
### Euskal Herria

* 1982 – Maiatzaren 22an Iruñean hasitako 2. Korrikari amaiera eman zitzaion Donostian.

### Mundua

* 1957 – Gunfight at the OK Corral ("Tiroketa OK Corralen") filma estreinatu zen, John Sturgesek zuzendu eta Burt Lancaster, Kirk Douglas, Rhonda Fleming, Jo Van Fleet eta John Ireland aktoreek antzeztu zuten.

## Zientzia eta teknologia
### Mundua

* 1906 – Simploneko tunela ireki zen, Italia eta Suitza artean.
* 2003 – Concorde baten azken hegaldia.

## Kirolak
### Euskal Herria

* 2010 – Víctor de la Parte gasteiztarrak 2010eko Nafarroako Itzulia irabazi zuen.

### Mundua
## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1201 – Tibalt I.a Nafarroakoa, Nafarroako errege eta Xanpainako kondea (h. 1253).
* 1830 – Augusto Etxekopar, baxenafar apaiza (h. 1897).
* 1877 – Fernando Alkain, gipuzkoar bertsolaria (h. 1960).
* 1880 – Joaquín Fanjul, arabar militarra, 1936ko uztailaren 17 eta 18ko altxamenduan matxinatua (h. 1936).
* 1889 – Elbira Iturri, bizkaitar aktibista eta Gernika-Lumoko lehen ikastolaren sortzailetako bat.
* 1907 – Andoni Arotzena, A-Bi, gipuzkoar kazetaria eta euskal idazlea (h. 1989).
* 1930 – Luis Irizar, euskal sukaldaria, Habanan (h. 2021).
* 1939 – Fernando Pérez Ollo, nafar historialari eta kazetaria (h. 2011).
* 1940 – Koldo Gorostiaga, Bizkaian jaio eta Lapurdin bizi den unibertsitate irakasle eta ezker abertzaleko kidea.
* 1946 – Joseba Arregi, gipuzkoar politikaria eta idazlea (h. 2021).
* 1958 – Xabier López Peña, Thierry, bizkaitar etakidea (h. 2013).
* 1959 – Fernando Mariaka, arabar haltera ohia.
* 1968 – Zacarias Moussaoui, Lapurdin jaiotako frantziarra, 2001eko irailaren 11ko atentatuetan parte hartu zuelakoan kondenatua.
* 1972 –
** Gotzon Sánchez, gipuzkoar aktorea.
** Veronica Werckmeister, eusko-estatubatuar muralista, Los Angelesen.
* 1974 – Edu Alonso, bizkaitar futbolari ohia.
* 1979 - Peio Dufau, lapurtar politikaria.
* 1983 - Alaine Arruti Lejarzegi, Eusko Jauritzaren Zaintel zerbitzuko psikologoa eta arduraduna.
* 1989 – Mikel San José, euskal herritar futbolari ohia.
* 1998 – Anne Fernandez de Corres, arabar errugbilaria.
* 2000 - Lorea Etxabe, traineru estropadetako gipuzkoar arraunlaria.
* 2003 - Oier Ibarretxe, bizkaitar boxeolaria.

### Mundua

* 1265 – Dante Alighieri, italiar poeta (h. 1321).
* 1574 – Giulio Cesare Procaccini, italiar margolaria (h. 1625).
* 1623 – Wallerant Vaillant, holandako Urre Aroko margolaria (h. 1677).
* 1757 – Henry Addington, Erresuma Batuko lehen ministroa (h. 1844).
* 1814 –
** Eugène Charles Catalan, belgikar matematikaria (h. 1894).
** Mikhail Bakunin, errusiar idazle anarkista (h. 1876).
* 1845 – Amadeo I.a Espainiakoa, Espainiako erregea (h. 1890).
* 1846 – Peter Carl Fabergé, errusiar bitxigilea, Fabergé arrautzegatik ezaguna (h. 1920).
* 1852 – Isaac Leib Peretz, poloniar olerkaria, Yiddish idazlea (h. 1915).
* 1859 – Pierre Janet, frantziar filosofoa, psikologoa eta neurozientzialaria (h. 1947).
* 1862 – Anton Ažbe, esloveniar margolari errealista (h. 1905).
* 1864 – Mindaugas II.a Lituaniakoa, Lituaniako errege izateko aukeratua (h. 1928).
* 1866 –
** Georges Besançon, L'Aérophile hegazkintzako aldizkariaren sortzaile eta editatorea (h. 1934).
** Germán Gil, espainiar militarra, Arabako gobernadore zibila (h. 1948).
* 1872 – Paul-Émile Janson, Belgikako lehen ministroa (h. 1944).
* 1873 – Maja Fjæstad, suediar artista (h. 1961).
* 1875 – Giovanni Gentile, italiar filosofo idealista neo-hegeliarra eta politikari faxista (h. 1944).
* 1876 – Vladimir Nazor, kroaziar gerrillaria, olerkaria eta politikaria (h. 1949).
* 1878 –
** Raymond Smith Dugan, estatubatuar astronomoa (h. 1940).
** Augustin Trébuchon, Lehen Mundu Gerran hil zen azken soldadu frantsesa (h. 1918).
* 1879 – Vanessa Bell, ingeles artista postinpresionista (h. 1961).
* 1887 – Aleksandr Arjipenko, ukrainar-estatubatuar eskultore eta artista grafikoa (h. 1964).
* 1895 – Elisa Fernández de la Vega, espainiar medikua eta irakaslea (h. 1933).
* 1896 – Howard Hawks, estatubatuar zinema zuzendaria (h. 1977).
* 1897 – María Fernanda Ladrón de Guevara, espainiar aktorea (h. 1974).
* 1899 – Irving Thalberg, estatubatuar zinema ekoizlea (h. 1936).
* 1907 – Germaine Tillion, frantziar antropologoa eta etnologoa, Magreben etnografian aditua (h. 2008).
* 1908 – Hannes Alfvén, suediar astronomo eta fisikaria, 1970eko Fisikako Nobel Saria (h. 1995).
* 1909 – Benny Goodman, estatubatuar musikaria (h. 1986).
* 1910 – Ferdinand Daučík, eslovakiar futbolari eta entrenatzailea, Athletic Klubeko entrenatzailea izandakoa (h. 1986).
* 1912 –
** Julius Axelrod, estatubatuar biokimikaria, 1970eko Medikuntzako Nobel Saria (h. 2004).
** Hugh Griffith, galestar aktorea (h. 1980).
* 1920 –
** Antoni Maria Badia, kataluniar filologo eta hizkuntzalaria (h. 2014).
** Godfrey Binaisa, Ugandako presidentea (h. 2010).
** Franklin J. Schaffner, estatubatuar zinema zuzendaria (h. 1989).
* 1922 – Jenny-Wanda Barkman, nazien kontzentrazio-esparruetako guardia alemaniarra (h. 1946).
* 1926 - Christine Jorgensen, estatubatuar aktorea eta aktibista, Estatu Batuetan sexua berresleitzeko ebakuntza egin zuen lehen pertsona (h. 1989).
* 1927 – Joan Birman, estatubatuar matematikaria, trentza teorian eta korapilo teorian espezializatua.
* 1928 –
** Gustav Leonhardt, herbehereetar klabezin eta organista eta orkestra-zuzendaria (h. 2012).
** Agnès Varda, frantziar argazkilari eta zinemagilea, Nouvelle vague mugimenduko kidea (h. 2019).
* 1929 - Nélida Roca, argentinar vedettea eta errebistako aktorea (h. 1999).
* 1930 – Robert Ryman, estatubatuar margolaria (h. 2019).
* 1931 –
** Vizma Belševica, letoniar olerkaria, idazlea eta izultzailea (h. 2005).
** Antonio Gamoneda, espainiar olerkari berritzailea.
* 1934 –
** Aleksei Leonov, lehen ontziz-kanpoko ibilaldia egin zuen errusiar kosmonauta (h. 2019).
** Michel Rouche, frantziar historialari eta irakaslea, Galiako historia aditua (h. 2021).
* 1937 – Claes Andersson, finlandiar idazle, musikagile, psikiatra eta politikaria (h. 2019).
* 1941 – Roberto Calasso, italiar idazle eta editorea (h. 2021).
* 1943 – Narcís Serra, kataluniar politikari eta ekonomista, Bartzelonako alkate ohia eta Espainiako presidenteorde ohia.
* 1944 – Katsuyoshi Kuwahara, japoniar futbolari ohia.
* 1946 – Herminia Fajardo, espainiar kazetari eta feminista.
* 1947 –
** Fernando Martín Álvarez, espainiar enpresaburua eta Real Madril klubeko presidentea.
** Josep Piera, valentziar idazle eta poeta, valentzieraz idazten duena.
* 1948 –
** Johan De Muynck, belgiar txirrindulari ohia.
** Salvador Puig, kataluniar anarkista (h. 1974).
* 1951 – Fernando Lugo, Paraguaiko presidente ohia.
* 1953 – Colm Meaney, irlandar aktorea.
* 1954 – Elena Barraquer Compte, kataluniar oftalmologoa, katarata-kirurgian eta kornea-transplantean espezializatua.
* 1955 –
** Brian Kobilka, estatubatuar fisiologoa, 2012ko Kimikako Nobel Saria.
** Colm Tóibín, irlandar idazlea.
* 1956 –
** Katerina Sakellaropoulou, Greziako presidentea.
** David Sassoli, italiar kazetari eta politikaria, Europako Parlamentuko presidentea (h. 2022).
* 1958 – Marie Fredriksson, suediar pop abeslaria, kantautorea, pianojole eta margolaria, Roxette taldeko abeslaria (h. 2019).
* 1963 –
** Mercedes Ferrer, madrildar egile abeslaria.
** Hella Jongerius, holandar Industria-diseiinatzailea.
* 1964 – Mark Sheppard, ingeles aktore eta musikaria.
* 1965 – Guadalupe Grande, espainiar poeta, saiakeragile eta kritikaria (h. 2021).
* 1969 –
** Naomi Kawase, japoniar zinema zuzendaria.
** Eva Piquer, kataluniar idazle, kazetaria eta irakaslea.
* 1971 –
** Idina Menzel, estatubatuar aktore eta kantautorea.
** Pedro Vallín, espainiar kazetari, zinema kritikari eta idazlea.
* 1973 – Marina Garcés, kataluniar filosofo, irakasle eta saiakeragilea.
* 1974 – CeeLo Green, estatubatuar abeslari eta aktorea.
* 1975 –
** Anahí Guedes de Mello, brasildar antropologo, ikertzaile eta aktibista.
** Marissa Mayer, Yahoo! enpresako lehendakaria eta zuzendari nagusia.
* 1978 – Tomomi Fujimura, japoniar futbolari ohia.
* 1980 –
** Steven Gerrard, ingeles futbolari ohi eta entrenatzailea.
** José Ángel Gómez Marchante, espainiar txirrindulari ohia.
* 1981 – Celia Flores, espainiar abeslaria.
* 1982 – Daniel Silva dos Santos, brasildar futbolaria (h. 2019).
* 1988 - Rosalia Fernández Rial, galiziar idazlea, irakaslea eta abeslaria.
* 2000 – Sheynnis Palacios, nikaraguar kazetaria, komunitate-sustatzailea eta modeloa, 2023ko Miss Unibertso.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1738 – Juan José Bertiz, nafar funtzionarioa, Yucatángo gobernadore izandakoa, Chihuahuan (j. 1682).
* 1812 – Gregorio Krutxaga Urzainki, nafar gerrilaria Iberiar Penintsulako Gerran (j. 1739).
* 1879 – Juan Etxamendi "Bordel", luzaidetar bertsolaria (j. 1792).
* 1932 – Florentzio Basaldua, euskal ingeniaria, idazlea, historialaria, bidaiari, abenturazale eta geodesta, Argentinan (j. 1853).
* 1947 – Domingo Kareaga, bizkaitar futbolaria (j. 1897).
* 1957 – Alberto Alcocer Ribacoba, bizkaitar abokatu eta politikaria, Madrilen (j. 1886).
* 1989 – Andoni Arotzena, A-Bi, gipuzkoar kazetaria eta euskal idazlea, Caracasen (j. 1907).
* 2005 – Juan San Martin, eibartar arkeologoa, etnografoa, mendizalea, Arartekoa eta euskaltzaina (j. 1922).
* 2012 – Karmele Esnal, gipuzkoar irakaslea, ikastolen sustatzailea eta idazlea (j. 1932).
* 2014 – Jose Iragorri, basauriar kirol kazetaria eta Herri Irratian Athletic Klubaren partiduetako ohiko esataria (j. 1959).
* 2015 –
** Pierre Abeberri, lapurtar apaiz katoliko domingotarra (j. 1925).
** Émile Larre, Sokorri, baxenafar idazlea, bertsolaria, euskaltzain osoa eta apaiza (j. 1926).
* 2023 – Pedro Morales Moya, arabar kazetari eta politikaria (j. 1922).

### Mundua

* 1252 – Fernando III.a Gaztelakoa, Gaztela, Galizia eta Leongo erregea (j. 1199).
* 1416 – Jeronimo Pragakoa, txekiar filosofo eta teologoa.
* 1431 – Joana Arc-ekoa, Frantziako heroi nazionala eta Eliza Katolikoaren santua (j. c. 1412).
* 1434 – Andreas Prokop, hustar buruzagia.
* 1574 – Karlos IX.a Frantziakoa, Frantziako erregea (j. 1550).
* 1594 – Christopher Marlowe, ingeles dramaturgo, poeta eta itzultzailea (j. 1564).
* 1640 – Peter Paul Rubens, belgikar margolaria (j. 1577).
* 1695 – Pierre Mignard, frantziar margolaria (j. 1612).
* 1744 – Alexander Pope, ingeles poeta eta saiakeragilea (j. 1688).
* 1766 – Geneviève Boucher, kanadar moja urtsulatarra (j. 1676).
* 1770 – François Boucher, frantziar margolari eta grabatzailea (j. 1703).
* 1778 – Voltaire, frantziar filosofoa eta idazlea, Ilustrazioaren pertsonaia nabarmenenetakoa (j. 1694).
* 1862 – Amanda M. Edmond, estatubatuar idazlea (j. 1824).
* 1867 – Ramón Castilla, Peruko presidentea (j. 1797).
* 1892 – Mária Lebstück, gizonez jantzita, lehenengo husar emakume ofiziala (j. 1831).
* 1901 – Victor D'Hondt, belgikar jurista eta matematikaria, D'Hondt metodoaren asmatzailea (j. 1841).
* 1904 – Marta Anna Wiecka, poloniar moja (j. 1874).
* 1906 – Michael Davitt, irlandar politikaria (j. 1846).
* 1912 – Wilbur Wright, estatubatuar hegazkin egile eta hegazkin pilotua, bere anaia Orvillekin batera hegazkinaren asmatzailetzat hartua (j. 1867).
* 1918 – Georgi Plekhanov, errusiar sozialista, errusiar marxismoaren sortzailea (j. 1856).
* 1934 – Júlia Lopes de Almeida, brasildar idazle, kontu-kontalaria, dramagilea, kazetaria, hizlaria, abolizionista, feminista, naturalista eta ingurumengilea (j. 1862).
* 1941 – Prajadhipok, Siamgo erregea (j. 1893).
* 1942 – Jessie Tarbox Beals, kanadar-estatubatuar argazkilaria, AEBetan argitaratu zuen lehen emakume erreportari grafikoa (j. 1870).
* 1951 – Hermann Broch, austriar idazlea (j. 1886).
* 1952 – Albert Lasker, estatubatuar enpresaburua (j. 1880).
* 1960 – Boris Pasternak, errusiar poeta, eleberrigile eta itzultzailea, 1958ko Literaturako Nobel Saria (j. 1890).
* 1961 – Rafael Leónidas Trujillo, Dominikar Errepublikako dikatadorea (j. 1891).
* 1963 – Ribeiro Couto, brasildar idazlea eta diplomatikoa (j. 1898).
* 1964 – Leó Szilárd, hungariar-alemaniar-estatubatuar fisikaria eta asmatzailea (j. 1898).
* 1965 – Louis Hjelmslev, daniar hizkuntzalaria (j. 1899).
* 1966 – Wäinö Aaltonen, finlandiar artista eta eskultorea (j. 1894).
* 1967 – Claude Rains, ingeles-estatubatuar antzerki eta zinemako aktorea (j. 1889).
* 1971 –
** Marcel Dupré, frantziar organo-jotzaile eta musikagilea (j. 1886).
** Casimiro Morcillo, espainiar artzapezpikua, Bilboko elizbarrutiko lehendabiziko apezpikua (j. 1904).
* 1977 – Claire Goll, alemaniar-frantziar kazetaria eta idazlea, Europako abangoardiako munduaren ordezkaria (j. 1890).
* 1978 – Tetsu Katayama, Japoniako lehen ministroa (j. 1887).
* 1981 – Ziaur Rahman, Bangladeshko presidentea (j. 1936).
* 1990 – José Solís, espainiar politikaria (j. 1915).
* 1992 –
** Karl Carstens, Alemaniako Errepublika Federaleko presidentea (j. 1914).
** Antoni Zygmund, poloniar-estatubatuar matematikaria (j. 1900).
* 1993 – Sun Ra, estatubatuar musikagilea eta piano-jotzailea (j. 1914).
* 1994 –
** Marcel Bich, frantziar enpresa-gizona, Bic Cristal bolalumaren sortzailea (j. 1914).
** Juan Carlos Onetti, uruguaiar idazlea (j. 1909).
* 2002 – John B. Keane, irlandar eleberrigile, saiakeragile eta antzerkigilea (j. 1928).
* 2006 – Shohei Imamura, japoniar zinegilea (j. 1926).
* 2007 – Birgit Dalland, norvegiar politikaria (j. 1907).
* 2008 – Boris Shakhlin, ukrainar gimnasta (j. 1932).
* 2009 –
** Luís Cabral, Ginea Bissauko lehenbiziko presidentea (j. 1931).
** Ephraim Katzir, Israelgo 4. presidentea (j. 1916).
** Yaffar al Numeiry, Sudango presidentea (j. 1930).
* 2011 – Rosalyn Yalow, estatubatuar fisikaria, 1977ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1921).
* 2012 – Andrew Fielding Huxley, britainiar biofisikaria, 1963ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1917).
* 2019 – Patricia Bath, estatubatuar oftalmologoa, asmatzailea, humanista eta akademikoa, kataratak laser bidez tratatzen aitzindaria (j. 1942).
* 2020 –
** Yawovi Agboyibo, Togoko lehen ministroa (j. 1943).
** Mady Mesplé, frantziar opera-abeslaria, sopranoa (j. 1931).
** Bobby Morrow, estatubatuar atleta, 1950eko hamarkadako esprinter nagusia (j. 1935).
* 2021 – Jason Dupasquier, suitzar motoziklista (j. 2001).
* 2022 – Boris Pahor, esloveniar idazlea (j. 1913).
* 2024 –
** Nora Cortiñas, gizarte psikologoa eta Argentinako giza eskubideen defentsaren aldeko militantea, Maiatzaren Plazako Amen sortzaileetako bat (j. 1930).
** Joana Maria Escartín Bisbal, espainiar historialari eta irakaslea (j. 1968).

## Jaiak eta urteurrenak

* Sehaska egutegiko izendegia: Erlantz eta Ferran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2590
* Multimedia: 30 May / Q2590