# Ziatika

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du aholku medikorik ematen
Ziatika edo neuralgia ziatikoa hankatik jaisten den mina da, bizkarraren beheko aldetik. Min hori hankaren atzeko, kanpoko edo aurreko aldetik jaitsi daiteke. Bat-batean agertzen da objektu astunak altxatu ondoren, baina pixkanaka ere ager daiteke. Mina ziztatzaile gisa deskribatu ohi da. Normalean, sintomek gorputzaren alde bati baino ez diote eragiten. Hala ere, zenbait arrazoik mina eragin dezakete bi aldeetan. Batzuetan gerriko mina izaten da. Ahulezia edo inurritzea gerta daiteke kaltetutako hanka eta oinaren hainbat zatitan.
Ziatikaren %90 inguru nerbio-sustrai lunbar edo sakroetako bat zanpatzen duen ornoetako hernia diskalaren ondorio dira. Espondilolistesia, bizkarrezur-estenosia, sindrome piriformea, pelbiseko tumoreak eta haurdunaldia dira ziatikaren beste kausa posible batzuk. Hanka zuzen altxatzeko proba diagnostikorako erabilgarria izan ohi da. Proba positiboa da, pertsona ahoz gora etzanda dagoen bitartean hanka altxatzean mina belaunaren azpitik jaurtitzen bada. Gehienetan ez da irudi probarik egin behar. Hala ere, irudiak lor daitezke heste- edo maskuri-funtzioari eragiten bazaio, sentikortasun- edo ahulezia-galera nabarmena badago, sintomak iraupen luzekoak badira edo tumore bat edo infekzio bat izateko kezka badago. Aldakako gaixotasunak eta zoster herpes hasiberria (erupzioa sortu aurrekoa) bezalako infekzioak ere antzera ager daitezke.
Hasierako tratamenduak analgesikoak izan ohi ditu. Hala ere, ez dago analgesikoen eta muskulu-lasaigarrien eraginkortasunari buruzko frogarik. Oro har, pertsonek ahal duten neurrian beren jarduera normalarekin jarraitzea gomendatzen da. Askotan, ziatika konpontzeko behar den guztia denbora da; pertsonen %90 ingurutan sintomak sei aste baino gutxiagoan konpontzen dira. Mina handia bada eta sei aste baino gehiago irauten badu, kirurgia aukera bat izan daiteke. Kirurgiak minaren hobekuntza azkartu ohi duen arren, epe luzera dituen onurak ez daude argi. Kirurgia beharrezkoa izan daiteke konplikazioak sortzen badira, hala nola hestearen edo maskuriaren funtzio normala galtzea. Tratamendu askok, hala nola kortikosteroideek, gabapentinak, pregabalinak, akupunturak, beroak edo izotzak, eta ornoen manipulazioak, ebidentzia mugatua edo urria dute erabiltzeko.
Definizioaren arabera, pertsonen %1-%40ra bitarten du ziatika uneren batean. Ziatika ohikoagoa da 40 eta 59 urte bitartean, eta eragin handiagoa du gizonengan emakumeengan baino. Gaixotasuna antzinatik ezagutzen da. Ziatika hitzaren lehen erabilera modernoa 1451koa da, nahiz eta Dioskoridesek (I. mendea) bere Materia Medican aipatzen duen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ (Ingelesez) pmhdev. «Sciatica - National Library of Medicine - PubMed Health» PubMed Health (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ Ropper, Allan H.; Zafonte, Ross D.. (2015-03-26). «Sciatica» New England Journal of Medicine 372 (13): 1240–1248. doi:10.1056/NEJMra1410151. ISSN 0028-4793. (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ Fowler, T., ed. (2003). Clinical neurology. (3rd ed. argitaraldia) Arnold ; distributed by Oxford University Press ISBN 978-0-340-80798-9. (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ (Ingelesez) Koes, B. W.; Tulder, M. W. van; Peul, W. C.. (2007-06-21). «Diagnosis and treatment of sciatica» BMJ 334 (7607): 1313–1317. doi:10.1136/bmj.39223.428495.BE. ISSN 0959-8138. PMID 17585160. PMC PMC1895638. (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ Markova, Tsveti; Dhillon, Baldev Singh; Martin, Sandra I.. (2007-01-01). «Clinical inquiries: Treatment of acute sciatica» American Family Physician 75 (1): 99–100. ISSN 0002-838X. PMID 17225710. (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ (Ingelesez) Enke, Oliver; New, Heather A.; New, Charles H.; Mathieson, Stephanie; McLachlan, Andrew J.; Latimer, Jane; Maher, Christopher G.; Lin, C.-W. Christine. (2018-07-03). «Anticonvulsants in the treatment of low back pain and lumbar radicular pain: a systematic review and meta-analysis» CMAJ 190 (26): E786–E793. doi:10.1503/cmaj.171333. ISSN 0820-3946. PMID 29970367. PMC PMC6028270. (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ (Ingelesez) Cook, Chad E.; Taylor, Jeffrey; Wright, Alexis; Milosavljevic, Steven; Goode, Adam; Whitford, Maureen. (2014). «Risk Factors for First Time Incidence Sciatica: A Systematic Review» Physiotherapy Research International 19 (2): 65–78. doi:10.1002/pri.1572. ISSN 1471-2865. (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ Oxford English dictionary: on CD-ROM ; including 7000 new words and meanings. (2. rev. ed., Version 4.0. argitaraldia) Oxford University Press 2009 ISBN 978-0-19-956383-8. (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ Dioscorides Materia Medica. (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q565276
* Multimedia: Sciatica / Q565276