# Ximena Morla Lynch

Ximena Morla Lynch, ezaguna Ximena Morla de Subercaseaux izenez ere (Paris, Frantzia, 1891 – Santiago, Txile, 1987), txiletar idazle feminista eta margolaria izan zen.

## Bizitza

Ama Luisa Lynch idazle feminista eta kazetaria izan zen eta aita Carlos Morla Vicuña politikari kontserbadorea. Bost neba-ahizpa izan zituen, tartean Carmen Morla Lynch, idazlea eta Carlos, diplomazialaria. Bere biloben artean daude Elizabeth Subercaseaux eleberrigilea, Juan Subercaseaux margolaria eta Martin Subercaseaux publizista.
Bere familiak bere bizitzan zehar bizi izan zuen historia liluragarriaren zati bat irudikatzeaz arduratu da: bere alabak, Pilar Subercaseauxek, "Las Morla. Huellas sobre la Arena" (Aguilar argitaletxea), eta bere biloba María del Pilar Rodríguez Subercaseaux-ek, Wenceslao Díaz ikertzailearekin batera, Ximenak eta ahizpa Carmenek haurtzaroan egindako libreten, koadernoen eta marrazkien bilduma aberatsaren zati bat argitaratu zuten " Las Morla. Diarios y dibujos de Carmen y Ximena Morla Lynch (Las Morla. Carmen eta Ximena Morla Lynchen egunkariak eta marrazkiak)" (UC edizioak).

### Lan ibilbidea

Bere literatur ekoizpenaren zati bat argitaratu gabea edo egunkari eta aldizkarietan sakabanatua dago, bere ama eta aipatutako ahizparekin gertatzen den bezala, eta garaiko beste feminista txiletar batzuenekin ere, horien artean aipa daitezke Maria Luisa Fernández de García Huidobro edo Sara Hübner de Fresno. Ximenaren lana XX. mende hasierako abangoardian kokatzen da, pentsamendu feminista masifikatzen eta emakumeen eskubideen alde borrokatzen saiatu baitzen, agenda barik eta modu sotil eta espontaneoan.
Autore batzuek feminismo aristokratikoa delakoaren barruan sailkatzen dute bere lana, eta horien ordezkarien artean daude Elvira Santa Cruz Ossa, Blanca Santa Cruz Ossa, Ines Echeverría Bello, María Mercedes Vial, Teresa Wilms Montt, María Luisa Fernández de García Huidobro eta Mariana Cox Méndez.

### Espiritismoa

Ezagunak izan ziren XX. mendearen hasieran bere ahizpa Carmenekin batera egiten zituen espiritismo saioak, antzerki lanak eta eleberriak inspiratu zituena. 7 taldea deiturikoan —Morlen zirkulu esoterikoa—, Maria Tupper (1893-1965) margolaria ere talde horretakoa zen eta bera zen medium nagusia, nahiz eta bere ahizpa Carmen ere halakotzat zen. Bere izen astrala Vera zen, bere ahizpa Nakinko, bere ama Asiul eta Tupperrena Zirineo ziren.

### Margolari

Prestakuntza autodidakta izan zuen, eta artearekiko interesa Europara egindako bidaiek aberastu zuten. Ximena Morla esparru intelektualean sartu zen, Pablo Picasso, Fernand Léger, Juan Gris eta Anna Pavlova —bere berrespenaren amabitxi izan zena— eta Auguste Renoir aipatzen dira.
Margolari gisa, olioz egindako erretratuak egin zituen oihalaren gainean, eta "estilo inozoko konposizio irudimentsuen ilustratzaile eta sortzailea" izan zen.

## Erakusketak
### Banakako erakusketak

* 1977: Zapallar udalerria, Zapallar, Txile.

### Erakusketa kolektiboak

* 1915: Arte Ederren Urteroko Erakusketa, Areto Ofiziala, Santiago, Txile.
* 1927: Arte Ederren Erakusketa, Areto Ofiziala, Santiago, Txile.
* 1936: Valparaisoko Arte Plastikoen Erakusketa Nazionala, Txile.
* 1963: Arte Plastikoen Areto Ofiziala, Santiago, Txile.
* 1975: Nena Ossaren La Mujer en el Arte (Emakumeen Artean). Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.

## Sariak eta aintzatespenak

* 1915: Marrazketan Honrosa Aipamena Arte Ederren Urteroko Erakusketan, Santiagon, Txilen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Condeza, Carla Araneda. (2024-10-22). «Ximena Morla: escritora, pintora y espiritista» Petroglifos Revista Crítica Transdisciplinaria (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).
* ↑ «Ximena Morla - Artistas Visuales Chilenos, AVCh, MNBA» www.artistasvisualeschilenos.cl (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).
* ↑ «Ximena Morla - Artistas Visuales Chilenos, AVCh, MNBA» www.artistasvisualeschilenos.cl (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).
* ↑ «EyN: Las hermanas Morla y sus impredecibles diarios» www.economiaynegocios.cl (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) Morla, Carmen; N, Wenceslao Díaz. (2016). Las Morla: Diarios y dibujos de Carmen y Ximena Morla Lynch. Ediciones UC ISBN 978-956-14-1930-8. (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).
* ↑ «The First "Agenda" Collective» Agenda (34): 29. 1997 doi:10.2307/4066240. ISSN 1013-0950. (Noiz kontsultatua: 2025-01-15).
* ↑ Ossa, Nena. (23 de enero de 1977). Recuerdos de Zapallar y otras evocaciones. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9096677