OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Izurdeen aurreko bizitza

Izurdeen aurreko bizitza Kirmen Uribe idazlearen laugarren eleberria da, 2021eko azaroan argitaratua. Benetan existitu zen pertsonaia baten biografian (Rosika Schwimmer hungariar aktibista) eta bere familiarekin bizi izandako esperientzietan oinarritzen da. Liburua hiru zatitan banatzen da. Egilearen hitzetan, emakumeen inguruko eleberria da. Liburu autofikzionala da, idazteko prozesuari buruzko nobela.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Liburuaren argitaletxeak honela laburtu du liburua:
| « | Euskal kondaira zahar baten arabera, izurdeak, garai batean, pertsonak izan ziren. Izurde bilakatu ziren laminen maitale izatearren. Eta behin gorputzez aldatuta, ezin berriz lehengora itzuli. Migranteari ere gertatzen zaio halakorik herrialdez aldatzen denean. Mudatzen zaio bizitza eta ezinbestean baita atzean utzitakoarekiko lotura ere. Uri, Nora eta bien seme-alabak New Yorkera lekualdatuko dira liburu honetan. Rosika Schwimmer sufragista eta bakezalearen bizitzan oinarritutako nobela bat idatzi nahian ari da Uri: nola hazi zen zaldi eta kontzertu artean, nola lotu zen emakumeen askapen mugimendura, nola antolatu zuen Gerra Handiari aurre egin nahi zion bake-ontzia. Haren urratsak ikertu bitartean, ordea, bereak ere aterako zaizkio bidera, haurtzaroko bizipenak, faro bat arrosaz margotu zutenekoa, izebarekin konpartitutakoak. Familia ezari-ezarian hirian etxe egiten doan bitartean. | » |

## Egitura

Argumentuan garbi ikusten denez, eleberria hiru planotan antolatzen da:
* Familia euskaldun baten bizimodua, New Yorken; bertan gertatutako pasadizoak, arazoak; eta protagonistaren ikerketa proiektuaren inguruko gorabeherak zein idazketaren gaineko gogoetak.
* Rosika Schwimmer aktibistaren biografia.
* Kirmen Uriberen haurtzaroaren oroimenak; emakume borrokalariak azaltzen dira.
Hiru plano nahasten egiten dira lehenengo bi ataletan; lehenengoan gizonezko protagonistaren (Uri) ahotsean; eta, bigarrenean, emakumezkoenean (Nora). Hirugarrenean, aldiz, Ane eta Unai seme-alaben arteko elkarrizketa jasotzen da; azken hori oso laburra da.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.eitb.eus/es/radio/radio-euskadi/programas/distrito-euskadi/detalle/8495889/kirmen-uribe-esta-novela-es-homenaje-a-todas-mujeres-que-he-conocido-y-que-tanto-me-han-dado/
# Torsten Wiesel

Torsten Nils Wiesel (Uppsala, Suedia, 1924ko ekainaren 3a) neurofisiologoa da. 1981eko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen David H. Hubelekin batera ikus-sistemako informazio-prozesuari buruz egindako aurkikuntzengatik. Biek Roger W. Sperryrekin partekatu zuten saria.
1947an Karolinska Institutuko laborategian hasi zuen bere karrera zientifikoa. 1955ean Estatu Batuetara joan zen Johns Hopkins Medikuntza Eskolan lan egitera, eta 1958an oftalmologiako irakasle laguntzaile izendatu zuten. Urte horretan John Hubelekin elkarlanean hasi zen eta hurrengo urtean Harvardeko Unibertsitatera joan ziren biak. Han neurobiologiako irakasle eta katedraduna izan zen. 1991tik 1997ra Rockefeller Unibertsitateko presidentea izan zen.
Hubelekin hogei urtez egindako ikerketek Nobel Saria jaso zuten 1981ean. Begi-domeinuko zutabeetan egindako aurkikuntzei esker, kataratak eta estrabismoa tratatu ahal izan ziren haurtzaroan.
* Datuak: Q271421
* Multimedia: Torsten Wiesel / Q271421
# Howard Hathaway Aiken

Howard Hathaway Aiken (Hoboken, New Jersey, 1900eko martxoaren 8a - St Louis, Missouri, 1973ko martxoaren 14a) estatubatuar matematikaria izan zen.
Madison-Wisconsingo Unibertsitatean egin zituen ikasketak, eta Harvarden bukatu zuen doktoregoa, 1939an. Ikasle graduatua zela, konputagailu handi bat eraikitzeari ekin zion Harvardeko Fisika Departamentuan. Zera nahi zuen: zenbakizko tekniken bidez eta kalkulu asko eginez bakarrik ebatz zitekeen ekuazio diferentzialen sistema baten ebazpena bilatu. Gero, makina nola asmatu zuen azaltzen zuen txostena idatzi zuen, eta horri esker hasi zen lanean IBMn. Hala, ASCC konputagailua —Automatic Sequence Controlled Calculator— sortu zuen 1943an. Urtebete geroago, Harvardera eraman zuten konputagailua, eta Aiken hura hobetzen hasi zen, Hopperen laguntzaz. Horrela, 1947an, Harvard Mark II sortu zuten, makina osorik elektronikoa. Konputagailu-eraikuntza ez ezik, elektronika eta kommutazio-teoria ere landu zituzten. 1964an, Harry M. Goode Memorial saria eman zion Aikeni Konputagailu Elkarteak. Sari ugari jaso zituen beste herrialde askotan, besteak beste, Frantzian, Herbehereetan, Belgikan eta Alemanian.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q299723
# Gene Amdahl

Gene Amdahl (Flandreau, Hego Dakota, Ameriketako Estatu Batuak, 1922ko azaroaren 16a - Palo Alto, Kalifornia, 2015eko azaroaren 10a) informatikako aitzindarietako bat izan zen. Informatikako proiektuen diseinatzailea da. Bigarren Mundu Gerran, Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadan lan egin zuen, eta han hasi zen elektronika eta programazio informatikoa ikasten. Wisconsingo Unibertsitatean, fisika teorikoari buruzko doktoregoa egin zuen, eta ordenagailu bat diseinatu zuen. 1952an, IBM enpresan hasi zen lanean. Berak egindako diseinuei esker, IBM enpresak ordenagailu mota berri bat merkaturatu zuen 1964an, eta horrekin sekulako bultzada izan zuen ordenagailuen erabilerak enpresa munduan. Lau enpresa sortu zituen: Amdahl Corporation, Trilogy Systems (gerora Elxsi Corporation), Andor Systems eta Commercial Data Servers.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q62890
* Multimedia: Gene Amdahl / Q62890
# Robert Beauchamp

Robert Beauchamp (Denver, Colorado, AEB, 1923 - New York, AEB, 1995) estatubatuar margolaria izan zen.

## Biografia

Hans Hofmannen ikasle izan zen, eta trebetasun handiz bereganatu zuen haren irakaskuntzaren metodo edo oinarri nagusia, hain zuzen ere pigmentuaren eta pintzelaren arteko jokoa. Baina era berean ikasi zuen margolaritza joko soil hori baino askoz ere gehiago zela, esperientzia espiritual baten moduko jarduera bat zela. Hofmannen ikasle gehienek bezala, beraz, margotzearen jarduera bera azpimarratzen zuen Beauchampek, eta askatasunez erabiltzen zituen pigmentuak, koloreak eta pintzela; baina Beauchampen kasuan, gainera, askatasun horrek askatasun emozionala eta psikologikoa ere ematen zion. Bere obretan koloreen eta pintzelaren erabilera bereziaz gainera, ametsezko edo amesgaiztozko mundu bat osatzen zuten gizaki eta animalia bereziak agertzen dira. Izan ere, espresionismo surrealistaren kutsua nabarmentzen da bere koadro askotan; asaldura eragiten du baina bikaina da era berean. Bere obraren esanahiaz esaten zuen berak ezin azaldu zuela zein esanahi zuen, beretzat bazuela esanahirik eta beretzat esanahi jakin bat izateko moduan margotzen zituela irudiak, eta norberarentzat esanahi jakin bat izan zezakeela obra bakoitzak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q7341977
# Yogi Berra

Lawrence Peter "Yogi" Berra (Saint Louis, Missouri, 1925eko maiatzaren 12a - West Caldwell, New Jersey, 2015eko irailaren 20a) estatubatuar beisbolaria eta entrenatzailea izan zen.
Hemeretzi denboraldi jokatu zituen beisboleko Liga amerikarrean, azkena izan ezik New York Yankees taldean. Beisbolaren historiako jasotzailerik onenetakotzat jotzen da.
Bigarren Mundu Gerran borrokatu zen eta Normandiako Lehorreratzean esku hartu zuen. 1963an erretiroa hartu ondoren, New York Mets, New York Yankees eta beste talde batzuk entrenatu zituen.
* Datuak: Q367566
* Multimedia: Yogi Berra / Q367566
# Philip Warren Anderson

Philip Warren Anderson (Indianapolis, Indiana, 1923ko abenduaren 13a - Princeton, 2020ko martxoaren 29a) estatubatuar fisikaria izan zen. Cambridgeko Unibertsitateko fisika irakaslea. Sistema magnetiko eta eitegabeen tasun elektronikoei buruzko lanei esker 1977ko Nobel saria irabazi zuen J. Van Vleck eta N. Mottekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-12-10 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190770
* Multimedia: Philip Warren Anderson / Q190770
# Harry Belafonte

Harold George Harry Belafonte (Harlem, New York, 1927ko martxoaren 1a - Manhattan, New York, 2023ko apirilaren 25a) estatubatuar abeslari, aktore eta Giza Eskubideen aldeko borrokalaria izan zen.

## Bizitza

Arte dramatikoa ikasi zuen Dramatic Workshop eskolan, eta Tony sari bat irabazi zuen 1953an John Murray Anderson´s Almanac obran egindako lanagatik. 1956an, Calypso diskoa grabatu zuen, eta milioi bat kopia saldu zituen: kopuru hori saltzea lortu zuen lehen abeslaria izan zen. Folk musika egin zuen batez ere, eta erritmo etnikoen aitzindaria izan zen. Banana boat song (Day-O izenaz ezagunagoa) eta Farewell Jamaica haren kantarik ospetsuenak dira. Aktore gisa, zenbait filmetan parte hartu zuen, hala nola Bright Road (1953) eta Carmen Jones (1954) filmetan. Afrikako gosearen kontrako We Are the World diskoan abestu zuen, eta Grammy saria jaso zuen 1985ean lan horrengatik. 1987an, UNICEFen enbaxadore izendatu zuten. Gainera, apartheidaren kontrako disko bat grabatu zuen: Paradise in Ganzankulu (1988).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q214959
* Multimedia: Harry Belafonte / Q214959
# Benjamin Bradlee

Benjamin Crowninshield "Ben" Bradlee (Boston, 1921eko abuztuaren 26a – Washington Hiria, 2014ko urriaren 21a) The Washington Post egunkariko kazetaria izan zen.

## Biografia

The Washington Post egunkarian jardun zuen 26 urtez. Erredakzioaren buru zenean Carl Bernstein eta Bob Woodward kazetariek Watergate afera jorratu zuten, eta Bradlee arduratu zen lan hura ikuskatzeaz, editore moduan.
Egunkarian aritu zen azken 23 urteetan, egunkariaren argitaraldia 446.000 aletik 802.000 alera igo zen, eta 23 aldiz Pulitzer saria irabazi zuen. Washingtonen zendu zen, 93 urterekin. Alzheimerren gaitza eta dementzia zituen.

## Erreferentziak

* 1 2 «Benjamin Bradlee hil da, 'Watergate auzia' ezagutarazten lagundu zuen editorea» Berria 2014-10-22.
* Datuak: Q706007
* Multimedia: Benjamin C. Bradlee / Q706007
# James M. Buchanan

James McGill Buchanan, Jr. (Murfreesboro, Tennessee, 1919ko urriaren 3a – Blacksburg, Virginia, 2013ko urtarrilaren 9a) estatubatuar ekonomialaria izan zen, Ekonomiako Nobel Saria 1986. urtean jaso zuena. Ekonomia politikoa klandu zuen, hautaketa publikoaren teoria sortuz. George Mason Unibertsitatean lan egin zuen.
* Datuak: Q205353
* Multimedia: James M. Buchanan / Q205353
# Baruch Blumberg

Baruch Samuel Blumberg (New York, 1925eko uztailaren 28a - Mountain View, Kalifornia, 2011ko apirilaren 5a) estatubatuar medikua izan zen.
1951n Medikuntzan lizentziatu zen Columbia Unibertsitatean (New York).
B hepatitiaren birusa deskubritu eta haren aurkako txertoa garatu zuen.
1976an jaso zuen Medikuntzako Nobel saria.

## Ikus, gainera

* Historiako medikuen zerrenda.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105830
* Multimedia: Baruch Samuel Blumberg / Q105830
# Joseph Campanella

Joseph Anthony Campanella (Manhattan, New York, 1924ko azaroaren 21a - Sherman Oaks, Los Angeles, 2018ko maiatzaren 16a) Ameriketako Estatu Batuetako aktore bat izan zen.
Zazpi hamarkadatan dozenaka telesailetan parte hartu zuen, kasu gehienetan bigarren mailako pertsonaietan. Bikoizketa lan ugari ere egin zituen, eta ahotsa jarri zien makina bat telefilm eta dokumentalei ere.

## Filmografia hautatua

* Murder, Inc. (1960)
* The Young Lovers (1964)
* The St. Valentine's Day Massacre (1967)
* Silent Running (1972)
* Ben (1972)
* The President's Plane Is Missing (1973)
* Hit Lady (1974)
* Child Under a Leaf (1974)
* Sky Hei$t (1975)
* Meteor (1979)
* Defiance (1980)
* Hangar 18 (1980)
* Earthbound (1981)
* My Body, My Child (1982)
* Steele Justice (1987)
* The Game (1988)
* No Retreat, No Surrender 3: Blood Brothers (1990)
* Body Chemistry (1990)
* Down the Drain (1990)
* A Show of Force (1990)
* Club Fed (1990)
* Last Call (1991)
* Cafe Romeo (1991)
* Dead Girls Don't Tango (1992)
* The Force Within (1993)
* Save Me (1994)
* Too Bad About Jack (1994)
* The Glass Cage (1996)
* James Dean: Live Fast, Die Young (1997)
* Grizzly Adams and the Legend of Dark Mountain (1999)
* The Dukes (2007)
* The Legend of God's Gun (2007)
* Christmas at Cadillac Jack's (2007)
* For Heaven's Sake (2008)
* Lost Dream (2009)

## Erreferentziak

* ↑ «Joseph Campanella aktorea hil da, 92 urte zituela» Berria 2018-05-19 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* Datuak: Q1343823
* Multimedia: Joseph Campanella / Q1343823
# Johnny Carson

John William "Johnny" Carson (Corning, Iowa, 1925eko urriaren 23a - Los Angeles, 2005eko urtarrilaren 23a) estatubatuar umorista eta telebista aurkezlea izan zen. The Tonight Show late-night saioa hogeita hamar urtez (1962–1992) aurkeztu zuen eta horri esker sei Emmy lortu zituen.
* Datuak: Q310819
* Multimedia: Johnny Carson / Q310819
# Warren Christopher

Warren Minor Christopher (Scranton, Ipar Dakota, AEB, 1925eko urriaren 27a - Los Angeles, Kalifornia, AEB, 2011ko martxoaren 18a) diplomatiko eta politikari estatubatuarra izan zen.

## Biografia

Fiskal nagusiaren laguntzaile (1967) eta estatu-idazkariorde (1977-1981) izan zen Lyndon Johnson eta Jimmy Carterren agintepean. Panamako Kanalaren Hitzarmenean eta Iranen bahitutako estatubatuarren askapenerako negoziazioan (1981), diplomatiko zuhur eta zorrotz gisa nabarmendu zen.
Bill Clinton presidenteak estatu-idazkari izendatu zuen (1993), eta kargu horretan zegoela lehertu ziren Jugoslavia izandakoaren eta Somaliako auziak. Horiek konpontzeko gai ez zela-eta, dimisioa aurkeztu zuen, baina Clintonek ez zion onartu. Ekialde Hurbileko eta Bosniako auziak (Daytongo akordioa) konpontzen ahalegindu zen bereziki. 1996an, Clinton berriz presidente hautatu zutenean, utzi egin zuen kargua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q294358
* Multimedia: Warren Christopher / Q294358
# Philip Crosby

Philip Bayard "Phil" Crosby (Wheeling, Mendebaldeko Virginia, 1926ko ekainaren 18a - Asheville, Ipar Carolina, 2001eko abuztuaren 18a) enpresari eta egile estatubatuarra zen, kudeaketaren teoria eta kalitatearen kudeaketaren praktikak landu zituena.
Zero akatsen kontzeptuaren garatzaileetako bat da.
# Roger Corman

Roger William Corman (Detroit, 1926ko apirilaren 5a – Santa Monica, Kalifornia, 2024ko maiatzaren 9a) Estatu Batuak) kultuzko zinema ekoizle eta zuzendari estatubatuarra izan zen, nagusiki bere aurrerakontu baxuko filma ugariengatik ezaguna da. Bere zuzendaritzapean une hartan hasiberriak eta ezezagunak ziren eta gerora ospetsu izango ziren aktore anitzek lan egin zuten: Jack Nicholson, Peter Fonda, Bruce Dern, Michael McDonald, Dennis Hopper eta Robert De Niro.

## Oinarrizko filmografia
### Zuzendari gisa

* Five Guns West (1955)
* Swamp Women (1955)
* It Conquered the World (1956)
* Not of This Earth (1957)
* Attack of the Crab Monsters (1957)
* The Undead (1957)
* The Wasp Woman (1959)
* A Bucket of Blood (1959)
* House of Usher (1960)
* The Little Shop of Horrors (1960)
* Last Woman on Earth (1960)
* Creature from the Haunted Sea (1961)
* The Pit and the Pendulum (1961)
* The Premature Burial (1961)
* The Intruder (1962)
* Tales of Terror (1962)
* X: The Man with the X-ray Eyes (1963)
* The Raven (1963)
* The Terror (1963)
* The Haunted Palace (1963)
* The Masque of the Red Death (1964)
* The Tomb of Ligeia (1964)
* The Secret Invasion (1964)
* The Wild Angels (1966)
* The Trip (1967)
* The St. Valentine's Day Massacre (1967)
* Bloody Mama (1970)
* Gas-s-s-s (1971)
* Von Richthofen and Brown (1971)
* Frankenstein Unbound (1990)

### Ekoizle gisa

* Battle Beyond the Stars (1980)
* Piranha (1978)
* BoxCar Bertha (1972)

## Sariak
### Oscar Sariak

| Urtea | Kategoria | Filma | Emaitza |
| 2009 | Ohorezko Oscar Saria | Ohorezko Oscar Saria | Irabazlea |
* Datuak: Q318292
* Multimedia: Roger Corman / Q318292
# John Coltrane

John William Coltrane (Hamlet, Ipar Carolina, 1926ko irailaren 23a – New York, 1967ko uztailaren 17a), Trane goitizenez ezagutua, estatubatuar saxofoi jotzaile eta jazz konposatzaile bat izan zen. Nahiz eta oso polemikoa izan, jazzeko historian izan den musikorik garrantzitsuenetako eta itzal handienetako bat da, Louis Armstrong, Duke Ellington, Charlie Parker eta Miles Davis moduko artisten mailan.
Haren ibilbide musikalak, sormen handiz beteta eta beti abangoardiaren barruan, bop osteko jazz estilo nagusiak hartzen ditu: hard bop, free jazz eta jazz modala. Coltraneren diskografia aipagarria da: berrogeita hamar disko inguru grabatu zituen hamabi urtetan zehar, eta dozena disko baino gehiagotan agertu zen, laguntzaile gisan bezala.
Coltraneren ekarpenik aipagarrienetako bat jazz soloen iraupenari dagokiona da, denbora mugak ezabatuz eta iraupena jotzailearen beharren menpean utzita.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) John Coltraneren biografia
* (Gaztelaniaz) Diskografia iruzkinekin
* (Ingelesez) Web orri ofiziala
* John Coltrane berritu bat (Mikel Lizarralderen artikulua Berrian)
* Datuak: Q7346
* Multimedia: John Coltrane / Q7346
# Stanley Donen

Stanley Donen (Columbia, Hego Carolina, Ameriketako Estatu Batuak, 1924ko apirilaren 13a - New York, 2019ko otsailaren 21a) zinemagilea izan zen. David Quinlan zinema kritikariaren hitzetan, «Hollywoodeko musikalen errege» izan zen. Donenen filmik ospetsuena Gene Kelly aktorearekin batera zuzendu zuen Singin' in the Rain (1952) filma da. Metro-Goldwyn-Mayer estudioetako dantzaria eta koreografoa ere izan zen, eta zinema musikaleko maisu nagusietakotzat jo ohi da. Donenen filmen artean aipatzekoak dira: On the Town (1949), Singin' in the Rain (1952), Seven Brides for Seven Brothers (1954), Funny Face (1957), Charade (1963) eta Two for the Road (1967).

## Egindako filmak

Zuzendari gisa:
* On the Town (1949) (Gene Kelly-rekin batera)
* Royal Wedding (1951)
* Love Is Better Than Ever (1952)
* Singin' in the Rain (1952) (Gene Kelly-rekin batera) (baita koreografo modura ere)
* Fearless Fagan (1952)
* Give a Girl a Break (1953) (baita koreografo modura ere)
* Seven Brides for Seven Brothers (1954)
* Deep in My Heart (1954)
* It's Always Fair Weather (1955) (Gene Kellyrekin batera) (baita koreografo modura ere)
* Kismet (1955) (uncredited)
* Funny Face (1957)
* The Pajama Game (1957)
* Kiss Them for Me (1957)
* Indiscreet (1958)
* Damn Yankees! (1958)
* Once More, with Feeling! (1960)
* Surprise Package (1960)
* The Grass Is Greener (1960)
* Charade (1963)
* Arabesque (1966)
* Two for the Road (1967)
* Bedazzled (1967)
* Staircase (1969)
* The Little Prince (1974)
* Lucky Lady (1975)
* Movie Movie (1978)
* Saturn 3 (1980)
* Blame It on Rio (1984)
* Love Letters (1999)
Koreografo gisa:
* Best Foot Forward (1943)
* Cover Girl (1944)
* Hey, Rookie (1944)
* Holiday in Mexico (1946)
* No Leave, No Love (1946)
* Living in a Big Way (1947)
* This Time for Keeps (1947)
* Killer McCoy (1947)
* Big City (1948)
* A Date with Judy (1948)
* The Kissing Bandit (1948)
* Take Me Out to the Ball Game (1949)
* Moonlighting ("Big Man on Mulberry Street") (1986) (telesaila)

## Kanpo estekak

* Stanley Donen zinema zuzendariaren IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q48765
* Multimedia: Stanley Donen / Q48765
# Douglas Engelbart

Douglas Carl Engelbart (Portland, Oregon, 1925eko urtarrilak 30 – Atherton, Kalifornia, 2013ko uztailak 2) Estatu Batuetako asmatzaile bat zen, guraso norvegiarrak zituena. Ordenagailuetako sagua asmatu zuen, besteak beste, eta aitzindaria da gizakion eta ordenagailuen arteko elkar-eraginaren esparruan, hipertestua eta ordenagailu sareak barne.
Engelbartek Oregongo Estatu Unibertsitatearen ingeniaritza elektrikoko gradua jaso zuen 1948an, Berkeleyko Unibertsitateko ingeniaritza gradua 1952an eta Berkeleyko doktoretza 1955ean.
1968ko udazkenean, informatika adituen bilkura batean, Engelbartek 90 minutuko aurkezpena egin zuen. Saguaren lehen erakustaldi publikoa egin zuen bertan, eta gainera zuzeneko konexioa egin zuen bere ikerketa zentroarekin, hots: historiako lehenengo bideokonferentzia. Hori dela eta, erakustaldi hari "demo guztien ama" esaten zaio.
* Datuak: Q92614
* Multimedia: Douglas Engelbart / Q92614
# Bob Fosse

Robert Louis Fosse (Chicago, 1927ko ekainaren 23 – 1987ko irailaren 23) antzerki musikalaren koreografoa eta zinema zuzendaria zen.

## Filmak eta antzezlanak
### Antzerkian

* Damn Yankees (1955)
* New Girl in Town (1957)
* Redhead (1959) (zuzendaria eta koreografoa)
* How to Succeed in Business Without Really Trying (1961)
* Little Me (1962) (zuzendaria eta koreografoa)
* Sweet Charity (1966) (zuzendaria eta koreografoa)
* Pippin (1972) (zuzendaria eta koreografoa)
* Chicago (1975) (zuzendaria eta koreografoa)
* Dancin' (1977) (zuzendaria eta koreografoa)
* Big Deal (1986)

### Zineman

Taula honetan ikus daitezke zuzendutako filma bakoitzaren bi aktore, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
| Urtea | Filma | Aktoreak | Ekoizlea | Izenburuak (es,fr) |
| 1969 | Sweet Charity | Shirley MacLaine, Stubby Kaye | Universal Pictures | |
| 1972 | Cabaret | Liza Minnelli, Michael York | Monogram Pictures | |
| 1972 | Liza with a Z | Liza Minnelli | -- | |
| 1974 | Lenny | Dustin Hoffman, Valerie Perrine | -- | |
| 1979 | All That Jazz | Jessica Lange, Roy Scheider | Columbia Pictures | frantsesez: Que le spectacle commence |
| 1983 | Star 80 | Mariel Hemingway, Eric Roberts | The Ladd Company | |
* Datuak: Q313256
* Multimedia: Bob Fosse / Q313256
# Gerald Ford

Gerald Rudolph Ford (Omaha, Nebraska, 1913ko uztailaren 14a - Rancho Mirage, Kalifornia, 2006ko abenduaren 26a) estatubatuar politikaria izan zen, Ameriketako Estatu Batuetako 38. lehendakaria izan zen 1973 eta 1974 bitartean. AEBetako lehendakari bakarra izan da lehendakari edo lehendakariorde hautatu ez dutena.

## Bizitza

Michigan eta Yale unibertsitatean ikasi zuen, non amerikar futbolaren izarra izan baitzen. Horren ostean, Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen. Michigango Grand Rapids eskualdearen izenean aritu zen Ordezkarien Etxean 1973 arte. Spiro Agnewek dimisioa aurkeztutakoan, Ford presidenteorde izendatu zuten, Watergate eskandaluaren zenitean. 1974ko abuztuaren 9an presidente bihurtu zen, Richard Nixonek dimisioa eman ondoren.
Haren agintaldian, azken estatubatuar tropak atera ziren Vietnamdik. Ekonomiaren aldetik, inflazioak eta atzerapen ekonomikoak gibelera egiten jarraitu zuten. Kongresuan demokratek gehiengo nabarmena izanda, Fordek ezin izan zituen nahi adina neurri hartu. Nixoni barkamena eman ostean, askoren muzina jaso zuen Fordek, eta 1976ko hauteskundeetan Jimmy Carterren aurka galdu zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 Gerald Ford AEBetako presidente ohia hil da, 93 urte zituela. berria.eus (Noiz kontsultatua: 2018-2-5).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q9582
* Multimedia: Gerald Ford / Q9582