OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amoxizilina/klabulaniko

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Amoxizilina/klabulanikoa bakterio-infekzio batzuk tratatzeko erabiltzen den antibiotiko erabilgarria da. Amoxizilinaz, antibiotiko betalaktamiko batez, potasio klabulanatoaz eta betalaktamasaren inhibitzaile batez osaturik dago. Erdiko otitiserako, faringitis estreptokozikorako, pneumoniarako, zelulitiserako, gernu infekzioetarako, animalien hozkadetarako eta tuberkulosirako erabiltzen dute. Ahotik edo zain batean injektatuta ematen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Gipuzkoako Sendagileen Elkargo Ofiziala. Hiztegia. .
* 1 2 3 (Ingelesez) The American Society of Health-System Pharmacists. Amoxicillin and Clavulanate Potassium. .
* ↑ (Ingelesez) World Health Organization. (2009). WHO Model Formulary 2008. , 102 or. ISBN 9789241547659..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2870929
* Multimedia: Amoxicillin/clavulanic acid / Q2870929
# Kataplexia

Kataplexia muskuluetako ahuleziaren bat-bateko eta aldi baterako gertaera bat da, kontzientzia osoarekin batera gertatzen dena. Normalean, barreak, negarrak edo izuak eragiten dute. Kataplexia da narkolepsia kasuen %10ean agertzen den lehen sintoma. Hipokretina neuropeptidoa (orexina ere deitua) sortzen duten neurona hipotalamikoen suntsiketa autoimmuneak eragiten du. Neuropeptido horrek eszitazioa erregulatzen du, eta esna- eta lo-egoeren arteko trantsizioa egonkortzen laguntzen du. Narkolepsiarik gabeko kataplexia arraroa da, eta ez dakigu zergatik.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Narcolepsy | National Institute of Neurological Disorders and Stroke» www.ninds.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Ingelesez) Elphick, Heather; Staniforth, Teya; Blackwell, Jane; Kingshott, Ruth. (2017-07-01). «Narcolepsy and cataplexy – a practical approach to diagnosis and managing the impact of this chronic condition on children and their families» Paediatrics and Child Health 27 (7): 343–347. doi:10.1016/j.paed.2017.02.007. ISSN 1751-7222. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q944473
# Neuropeptido

Neuropeptidoak neuronek sintetizatu eta askatzen dituzten aminoazido kate txikiz osatutako mezulari kimikoak dira. Neuropeptidoak G proteinetara (GPCR) akoplatutako hartzaileekin elkartzen dira neuronen jarduera eta beste ehun batzuk modulatzeko, hala nola hestea, muskuluak eta bihotza.
Neuropeptidoak proteina aitzindari handietatik sintetizatzen dira. Proteina horiek zatitu eta gero nukleo dentsoko besikula handietan paketatzen dira. Neuropeptidoak beste neuropeptido eta neurotransmisoreekin batera neurona bakarrean askatzen dira askotan, eta horrek efektu ugari sortzen ditu. Askatu ondoren, neuropeptidoak zabal daitezke eta helburu kopuru oso handiarengan eragina izan dezakete.
Neuropeptidoak mezulari kimiko guztiz antzinakoak eta oso anitzak dira. Trichoplax bezalako plakozooek, neuronarik ez duten animalia guztiz basalek, peptidoak erabiltzen dituzte zelulen arteko komunikaziorako, goi-animalien neuropeptidoen antzera.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Schoofs, Liliane; Loof, Arnold De; Hiel, Matthias Boris Van. (2017-01-31). «Neuropeptides as Regulators of Behavior in Insects» Annual Review of Entomology 62 (Volume 62, 2017): 35–52. doi:10.1146/annurev-ento-031616-035500. ISSN 0066-4170. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Ingelesez) Sachkova, Maria Y.; Nordmann, Eva-Lena; Soto-Àngel, Joan J.; Meeda, Yasmin; Górski, Bartłomiej; Naumann, Benjamin; Dondorp, Daniel; Chatzigeorgiou, Marios et al.. (2021-12-06). «Neuropeptide repertoire and 3D anatomy of the ctenophore nervous system» Current Biology 31 (23): 5274–5285.e6. doi:10.1016/j.cub.2021.09.005. ISSN 0960-9822. PMID 34587474. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Ingelesez) Takahashi, Toshio; Takeda, Noriyo. (2015-02). «Insight into the Molecular and Functional Diversity of Cnidarian Neuropeptides» International Journal of Molecular Sciences 16 (2): 2610–2625. doi:10.3390/ijms16022610. ISSN 1422-0067. PMID 25625515. PMC PMC4346854. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Ingelesez) Varoqueaux, Frédérique; Williams, Elizabeth A.; Grandemange, Susie; Truscello, Luca; Kamm, Kai; Schierwater, Bernd; Jékely, Gáspár; Fasshauer, Dirk. (2018-11-05). «High Cell Diversity and Complex Peptidergic Signaling Underlie Placozoan Behavior» Current Biology 28 (21): 3495–3501.e2. doi:10.1016/j.cub.2018.08.067. ISSN 0960-9822. PMID 30344118. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
# Wilhelmine Gulowsen

Wilhelmine Mentzine Gulowsen, jaiotzez Sissener (Kongsvinger, 1848ko maiatzaren 21a – 1899ko maiatzaren 26a), Waldemar Steen eta Annar Mentz izengoitiz ere ezaguna, norvegiar idazle, poeta, argitaratzaile eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza

Wilhelmine Mentzine Sissener Kongsvingerren jaio zen 1848ko maiatzaren 21ean. Johan Peter Brandt Sissener kapitainaren eta Oline Riiserren alaba eta Valborg Seeberg idazlearen ahizpa zen. 1866ko abenduaren 2an Anders Gulowsenekin ezkondu zen.
Gulowsenen lehen argitalpen independentea Strengeleg poesia bilduma izan zen, Waldemar Steen izengoitiaz sinatuz. Liburu hori gizon baten ikuspegitik idatzita eta emakumeen edertasunari buruzko maitasun-poema ugariz osatuta dago.
1882an Mindeblade over fru Johanne Reimers kaleratu zuen, Johanne Regine Reimers aktoreari buruzko liburua. 1882tik 1883ra Figaro astekari kulturala zuzendu zuen. Garai hartako hainbat aldizkari kulturaletan ere kolaboratu zuen.
Hainbat bidaia egin zituen Europan zehar, eta hori hurrengo argitalpenetan islatu zuen. 1884an Lidt om Recensionerne og Theatrene i Stockholm kaleratu zuen, Annar Mentz izengoitia erabiliz, eta 1885ean Alene med mange – reisebreve fra Frankrig, Italien og Schweitz, af den der har gjort turen.
1899ko maiatzaren 26an hil zen, 51 urte zituela.

## Lanak

* Strengeleg (1879)
* Mindeblade over fru Johanne Reimers (1882)
* Lidt om Recensionerne og Theatrene i Stockholm (1884)
* Alene med mange – reisebreve fra Frankrig, Italien og Schweitz, af den der har gjort turen (1885)

## Erreferentziak

* ↑ (Norvegieraz [bokmål]) Halvorsen, J.B.; Koht, Halvdan. (1888). Norsk Forfatter-Lexikon 1814-1880 : on the basis of J.E. Kraft's and Chr. Lange's "Norsk Forfatter-Lexikon 1814-1856". Christiania: Den Norske Forlagsforening, 454-455 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Norvegieraz [bokmål]) Barth, Bj. Keyser. (1930). Norges militære embedsmenn : 1929. Oslo: Hanche, 529 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Norvegieraz [bokmål]) Aasen, Elisabeth. (1986). Kvinners spor i skrift : supplement til norsk litteraturhistorie. Oslo: Samlaget, 148 or. ISBN 8252128432. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Norvegieraz [bokmål]) Kvaale, Reidun. (1986). Kvinner i norsk presse gjennom 150 år. Oslo: Gyldendal, 18 or. ISBN 8205167214. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* 1 2 (Norvegieraz [bokmål]) Dette skrev kvinner : bibliografi over norske kvinnelige forfattere med debut før 1931. Oslo: Skolen (argitaratze data: 1984), 85 or. ISBN 8257900109. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
# Apalazio

Euskal Herriko mendebalde baserri giroko leku askotan "Urtebarri batzen" eta "Erregen batzen" irteten ziren umeak, gehien bat hamabi urtetik beherako umeak, etxerik etxe abesten eta eskatzen. Ohitura hori Urtebarri egunean egiten zen eta berriro ere Hiru Erregeen egunean.
Bi egun horietan abesten ziren koplak nahastu egin dira kontu horiek gogoratzen duten informatzaileen memorian. Erregen batzen ibiltzeko "Apalazio" abestiaren bertsio batzuk batu dira:
Horra Labayru Herri Ondarea proiektukoek bildutako batzuk:
                Apalazio zaldune,
                hiru erregen egune,
                hiru erregek ekarriko deurez
                zotzak eta paluek
                San Martinen kontuek
Horra Labayru Herri Ondarea proiektukoek bildutako beste bat:
                Apalazio zaldune
                hiru erregen egune.
                Zotzak eta paluek
                Estudiantien kontuek.
                Sasirik sasi
                asko jan ta gitxi ikasi
Labayru Herri Ondarea proiektukoek bertsio luzeago baten berri ere ematen dute:
                Apalazio zaldune
                hiru erregen egune.
                Hiru erregek bialdu gaitu
                limosnatxu bat biule.
                Zotzak eta paluek
                Martinikon kontuek.
                Martinikori eroan dotsiez
                hiru oilanda katuek.
                Hareen hazurrak batu ezinik
                harek dabilz saltuek.
                Tiritaina Mari Montaña
                Intxaurtxu bi eta lau gaztaina.

## Ikus, gainera

* Urtebarri barri.

## Erreferentziak

* ↑ Urtebarri eta Erregenetako eskeak | Labayru Fundazioa. 2021-12-31 (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
* ↑ Labayru Herri Ondarea. (2017-02-02). Erregenetan Apalazio. (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
* ↑ Labayru Herri Ondarea. (2021-12-23). Urtebarri eta Erregenetako kantuak. (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
* ↑ Herri ondarea | Labayru Fundazioa. 2015-04-10 (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
* ↑ Urtebarri eta Erregenetako eskeak | Labayru Fundazioa. 2021-12-31 (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
# Endorfina

Endorfinak hipotalamoak eta hipofisiak jariatutako neurotransmisoreak eta hormonak dira, egitura kimikoari dagokionez peptido (proteina txikiak) direnak. Nerbio-sistema zentralean jarduten dute, mina transmititzen duten nerbio-zuntzak inhibituz. Jarduera analgesikoa dutenez morfinarekin alderatu dira, eta hortik datorkie izena (endorfina: morfina endogenoa). Horretaz gain burmuinean ere eragiten dute, ongizate sentsazio atseginak sortuz.
Nerbio-sistema zentralean ez ezik (garunean eta bizkarrezur-muinean), digestio-aparatuan ere endorfinak daude.
Endorfina izenpean antzeko jarduera farmakologikoa duten substantziak sailkatzen dira (kortikoideekin gertatzen denaren antzera). Talde horretan, beraz, jarduera farmakologikoak du garrantzia, eta ez egitura kimikoa.
Hainbat egoeratan areagotzen da endorfinen askapena hipofisian eta hipotalamoan:
* ariketa fisikoa egiterakoan
* min handia dagoenean
* harreman sexualetan eta orgasmoan
* maitemintzean
* hainbat janari hartzean (txokolatea, esaterako)
* akupuntura egokia jasotzerakoan
Gaur egun hogei endorfina inguru ezagutzen dira, beta-endorfina izenekoa garrantzitsuena izanik.

## Kanpo estekak

: endorfinak, zoriontasunaren droga
* Datuak: Q190528
* Multimedia: Endorphins / Q190528
# Oxitozina

Oxitozina basopresinarekin batera neurohipofisiak jariatutako hormona da. Hipotalamoan kokatzen diren gorputz neuronaletan ekoiztu eta xixkuetan barneratuta axoiaren bukaeraraino garraiatzen den peptido txikia da. Axoiaren bukaera neurohipofisiraino heltzen da eta bertan exozitosiz askatzen da. Oxitozinaren formula kimikoa, C$_{43}$H$_{66}$N$_{12}$O$_{12}$S$_2$.
Hormona peptidikoa da, 9 aminoazidoz osatua.
Hormona honen eginkizunak era askotakoak dira:

## Erreferentziak

* ↑ Kendrick K. M. The Neurobiology of Social Bonds.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q169960
* Multimedia: Oxytocin / Q169960
# Hormona antidiuretiko

Hormona antidiuretiko (ADH) edo basopresina oxitozinarekin batera neurohipofisiak jariatutako hormona da. Hipotalamoko gorputz neuronaletan ekoizten da eta besikuletan sartuta neuronaren axoiaren bukaeraraino garraiatzen da. Axoiaren bukaera hau neurohipofisiraino heltzen da eta bertan exozitosiz askatzen da.
Hormona antidiuretikoak giltzurrunetako hodixka biltzaileetako eta hodixka distaletako zelulen mintzak urarekiko iragazkor bihurtzen ditu. Normalean zelula horiek urarekiko iragaztezinak izaten dira, beraz, ur birxurgapena areagotzen du hormona honek.
Giltzurrunetan uraren birxurgapena erraztuz basopresinak gehiegizko ur galera eragozten du.
Hormona hau bederatzi aminoazidoz osatua dago, honako hau izanik bere egitura: NH2-Cys-Tyr-Phe-Gln-ASN-Cys-Pro-Arg-Gly-NH2.
Bere jariaketaren erregulazioa bi faktoreren menpe dago:
* Gorputzeko likidoen osmolaritatearen igoera. Osmolaritatearen aldaketak hipotalamoan kokatzen diren osmohartzaileek hautematen dituzte. Igoera hau sodio kontzentrazio igoera batek edo ur bolumen jaitsiera batek sortutakoa da. Osmolaritatearen igoera honek ADH-ren jariaketa aktibatzen du, estimulu zuzena eta erantzun bizkorrekoa da hau.
* Gorputzeko likidoen bolumen igoera. Likido bolumena areagotzen denean, bihotzeko aurikulen zabalkuntza ematen da eta zabalkuntza hori hautematen duten hartzaileak aktibatzean ADH-ren jariaketa inhibitzen da.
Giltzurrunetan odola garbitzen da, daramatzan molekula toxikoak (katabolismoaren ondorioz sortutakoak: urea, azido urikoa, NH$_3$...) gernuarekin kanporatzen direlako. Molekula toxiko hauek xurgatzeaz gain, ura ere xurgatzen da giltzurrunetan, geroago basopresinaren aurrean birxurgatzen dena giltzurrunetako hodi biltzaileetan.
Alkoholaren kontsumoak hormona honen inhibizioa eragiten du, ondorioz ez da ura birxurgatuko eta gernuaren bidez iraiztuko da.
Basopresinaren gabeziak diabetes geza izeneko gaitza sortzen du: gaixoak ur asko galtzen du gernuaren bidez (eguneko 10 litro), honek dauzkan ondorio kaltegarriak jasoz (egarri handia, deshidratazioa...)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21124841
* Multimedia: Vasopressin / Q21124841
# Marc Bloch

Marc Léopold Benjamín Bloch (Lyon, 1888ko uztailaren 6a - Saint-Didier-de-Formans, 1944ko ekainaren 16a) frantziar historialaria izan zen.

## Bizitza

Lyonen jaio zen, Alsaziar familia judu batean. Parisen École normale supérieure ikasi zuen. Lehen Mundu Gerran borrokatu zuen.
Gerra ostean Estrasburgoko Unibertsitatean irakatsi zuen. Lucien Febvrerekin batera Annaleen eskola sortu zuen. Historiako diziplina anitzeko azterketa bat aplikatu zuen, bere ikerketan geografia, soziologia eta ekonomia elkartuz.
Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen, eta Frantziaren porrotaren ondoren, Erresistentziarekin bat egin zuen. Naziek exekutatu zuten 1944an.

## Aipuak

   Paisaiak ere, bere erara, dokumentuak dira.

## Lanak

* Rois et Serfs, un chapitre d'histoire capétienne, 1920. online.
* Réflexions d'un historien sur les fausses nouvelles de la guerre 1921
* Les Rois thaumaturges, 1924
* Les Caractères originaux de l'histoire rurale française, Armand Colin, 1931 online, online.
* La Société féodale, 2 vol., 1939-1940 online.
* L'Étrange Défaite, 1940 online.
* Apologie pour l'histoire ou Métier d'historien, 1941
* La France sous les derniers Capétiens (1223-1328), 1958, online.
* Seigneurie française et manoir anglais, 1960.
* Souvenirs de guerre, 1914-1915, 1969.
* La Terre et le Paysan. Agriculture et vie rurale aux s. XVIIe et XVIIIe, Armand Colin, 1999,
* Mélanges historiques, CNRS éd., 2011.

## Erreferentziak

* ↑ Bloch, Marc. (1999). Bloch, Etienne ed. La terre et le paysan: agriculture et vie rurale aux 17e et 18e siècles. Colin ISBN 978-2-200-21978-9. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).

## Kanpo estekak

* Marc Bloch zentroa Berlinen
* Datuak: Q156585
* Multimedia: Marc Bloch / Q156585
# Arnold Rüütel

Arnold Rüütel (Pahavalla, 1928ko maiatzaren 10a – Tallinn, 2024ko abenduaren 31) estoniar politikaria izan zen. Estoniako presidentea izan zen 2001etik 2006ra.
Nekazaria izan zen Saaremaan 1949-1950ean eta Tartuko Nekazaritza Mekanizazio Eskolan irakatsi zuen 1955etik 1957ra. 1964an Estoniako Nekazaritza Akademian graduatu zen eta 1969tik 1977ra erakundearen presidentea izan zen.
Estoniako Sobietar Errepublika Sozialistako Sobiet Goreneko kidea izan zen, eta erakundeko azken presidentea 1989tik 1990era. 1990eko martxoaren 29an, herrialdeko lehen hauteskunde libreen ondoren, parlamentuko presidente bihurtu zen. Estoniaren independentzia aldarrikatu zen egunean zegoen karguan, 1991ko abuztuaren 20an. Konstituzioa idatzi zuen Batzar Konstituziogileko kide ere izan zen.
Lennart Merik irabazi zituen bi hauteskunde presidentzialetan hautagai izan zen eta, azkenean, 2001ean hautatu zuten presidente. Ez zuen berrautatzea lortu 2006an.
* Datuak: Q194000
* Multimedia: Arnold Rüütel / Q194000
# Esneduna (margolana)

Esneduna (nederlanderaz: ''Het melkmeisje edo, baita ere, De keukenmeid edo De melkmeid'') Johannes Vermeer herbeheretar artistaren margolan ezagunetariko bat da. Datazioa, artistaren lan gehienekin gertatzen den bezala, ez da zehatza. Oihal gaineko olio-margolan txikia da. Amsterdamgo Rijksmuseum museoan ikus daiteke.

## Deskribapena

Gaia egunerokotasunarekin lotutako genero-eszena bat da. Eszenan etxe baten neskame bat lanean ikus daiteke. Emakumea pitxarra batetik mahai gainean dagoen katilu batean esnea ari da botatzen. Mahai berean, lehen planoan, beste objektu batzuk daude: zumezko saskia, ogi zati batzuk eta pitxer urdin bat; multzoa benetako izadi hila da. Neskamea bere lanean erabat murgilduta dago, bestetik.
Gela apaindura gutxikoa da. Hormetan ez dago elementu dekoratiborik; lan-tresnak bakarrik: zintzilik dagoen saskia eta metalezko beste objektu bat. Dena dela, hormetan mantxak eta iltzeak ikus daitezke. Apaingarri bakarra ia lurrean dagoen lauza berinaztatu apainduen lerro bat; bitxiak dira azulejuetan ikus daitezkeen irudiak.
Gelari bazter batean dagoen leiho batek argi egiten dio.

## Azterketa

Margolan honetan bi kontzeptu hasieran kontrajarriak nabarmentzen dira: monumentaltasunaren itxura eta, halaber, lasaitasunaren sentipena. Neskamean bere lanean buru-belarri sartuta dago, bere munduan murgilduta, gauza apalen mundu batean alegia. Esan da Vermeerrek emakumeari estatua klasiko baten keinua eman diola, hor, argipean lanean.
Kolore nagusiak urdinak eta krema-koloreen tonu desberdinak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Egile Batzuk. (2010). Técnicas y medios artísticos. Centro de Estudios Ramón Areces S. A. ISBN 978-84-9961-002-3.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Rijksmuseumeko webguneko informazioa.
* (Ingelesez):Lanaren azterketa.
* Datuak: Q167605
* Multimedia: The Milkmaid by Johannes Vermeer / Q167605
# Chytridiomycota

Chytridiomycota Fungi erreinuko dibisio bat da. Izena kitridiotik dator, hau da, esporak geordetzen diren egituratik, eta azken hau grezierazko chytridion ("lapiko txiki") hitzetik dator. Talde honetako onddoei kitrido deritze. Sailkapen zientifiko zaharretan, kitridoak (duela gutxi sortu den Spizellomycetales ordena salbu) Phycomycetes klasearen baitan sailkatzen ziren, Myxomycophyta azpidibisioan.
Kitridoak onddorik primitiboenak dira eta gehienak saprobioak dira (kitina eta keratina ustel dezakete). Kitrido asko akuatikoak dira (gehien bat ur gezetakoak). 1.000 kitrido espezie inguru dago, 5 ordenatan antolatutako 127 generotan.
Kitridoek kitridiomikosi izeneko gaixotasuna eragiten dute anfibioetan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Hibbett, David S.; Binder, Manfred; Bischoff, Joseph F.; Blackwell, Meredith; Cannon, Paul F.; Eriksson, Ove E.; Huhndorf, Sabine; James, Timothy et al.. (2007-05). «A higher-level phylogenetic classification of the Fungi» Mycological Research 111 (5): 509–547. doi:10.1016/j.mycres.2007.03.004. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) AFTOLen (Assembling the Fungal Tree of Life) sailkapena
* Datuak: Q473747
* Multimedia: Chytridiomycota / Q473747
* Espezieak: Chytridiomycota
# Benbulbin

Benbulbin, Ben Bulben edo Benbulben, irlanderaz Binn Ghulbain, Irlandako Sligo konderrian dagoen mendi bat da, Dartry mendiak deritzon mendilerroan, "Yeats herrialdean".
Benbulbin mendia babestutako eremua da, geologia aldetik garrantzi handiko lekua baita. Urrutitik edonondik ikusten dela ere mahai baten itxura du.

## Igoera

Mendi honetako iparraldeko amildegiaren eskalada eguraldi txarrarekin arras arriskutsua da, alboan duen Atlantiko itsasoaren haize bortitzek mendia zuzen-zuzenean jotzen baidute. Aldiz, hegoaldeko magalaren oinezko igoera erraza da.

## Literatura

William Butler Yeats irlandar olerkariaren Under Ben Bulben ("Ben Bulben Pean") olerkia nagusiki mendi honen eta Yeats lurraldearen deskribapena da, idazlea eskualde honetaz zeharo maitemindua baitzegoen. Olerkia The Irish Times egunkarian argitaratu zuen:
| Under bare Ben Bulben's head In Drumcliff churchyard Yeats is laid. An ancestor was rector there Long years ago, a church stands near, By the road an ancient cross. No marble, no conventional phrase; On limestone quarried near the spot By his command these words are cut: Cast a cold eye On life, on death. Horseman, pass by! | Ben Bulben mendikaxko bilutsiaren pean Drumcliff hilerrian Yeats datza. Duela urte asko, handik hurbil eliz bat zegoen Bere arbaso bat hantxe erretore izan zen. Bide bazterrean, antzinako gurutzea. Ez marmolik, ezta esaldi arruntik; Lursailetik hurbil, kareharrian idatzirik Bere azken borondatez hitz hauek daude: Begirada hotzez begiratu Bizitzari, heriotzari. Zaldun, segi hemendik aurrera! |
Zelta Ilunabarra olerkian ere mendia eta bere ekaitzen ospearen aipamena egiten du:
| « | But for Ben Bulben and Knocknarea, Many a poor sailor'd be cast away. Baina Ben Bulben eta Knocknarea inguruan, Itsasgizon dohakabe bat baino gehiago hondoratu izan da. | » |
| Zelta Ilunabarra, William Butler Yeats ||

## Mitologia

Irlandar mitologiaren hainbat kontakizun eta ipuinen kokalekua ere bada.

## Iruditegia

* William Butler Yeatsen hilobia eta atzean Benbulbin mendia.
* Iparraldeko magala.
* Hegoaldeko magala.
* Iparraldeko magalaren ikuspegia.
* Classiebawn gaztelua.

## Kanpo estekak

* Turismo informazioa (Ingelesez)
* Binn Ghulbain mendiaren eskalada (Ingelesez)
* Datuak: Q816458
* Multimedia: Benbulbin / Q816458
# Ana Moura

Ana Cláudia Moura Pereira (Santarém, Portugal, 1979ko irailaren 17a), Ana Moura izenez ezaguna, fado abeslari portugaldarra da. Nazioartean ezaguna den fado abeslaria da eta Herbehereetako Edison sarietara fadistarik gazteena izan zen.

## Diskografia
### Estudio-albumak

| Izenburua | Xehetasunak | Posizioa |
| Izenburua | Xehetasunak | POR |
| Guarda-me A Vida Na Mão | Urtea: 2003 Argitaletxea: Mercury Records Formatua: CD | 28 |
| Aconteceu | Urtea: 2004 Argitaletxea: World Village Formatua: CD | - |
| Para Além da Saudade | Urtea: 2007 Argitaletxea: World Village Formatua: CD | 4 |
| Leva-me aos Fados | Urtea: 2009 Argitaletxea: World Village Formatua: CD | 2 |
| Desfado | Urtea: 2012 Argitaletxea: Universal Records Formatua: CD | 1 |
| Moura | Urtea: 2015 Argitaletxea: Universal Music Classics Formatua: CD | 1 |

### Zuzeneko diskoak

* Coliseu (2008)

### Bideo-albumak

* Coliseu (2008)

## Erreferentziak

* ↑ Discography Ana Moura. Hung Medien.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* David: Ana Moura eta fadoaren etorkizuna kontuan hartutako gauza guztietan (NPR) 2010-5-24an (audioa, 4:04 min.)
* profila Ana Moura World Villagen
* Fado: Ana Moura AEBetako otsaileko birari ekin dio – New Bedford, MA – Portugesa American Journal
* Datuak: Q463930
* Multimedia: Ana Moura / Q463930
# Mendotza

Mendotza Gamiz-Fika udalerriko auzoa da. Mendozatarren gotorleku bat izan zuen aspaldian.

## Demografia

1960an105 biztanle zituen; 1970an 108; eta 1981ean 81.
* Mendotzako biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ «Mendotza - Lugares - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) ZÁRATE, CARLOS. (2023-10-10). «Gamiz-Fika renueva la red de aguas en el barrio de Ergoien» Deia (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* 1 2 «MENDOZA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).

## Ikus, gainera

* Gamiz-Fika

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263431