OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Estres

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Estresa ingelesetik datorren izena da, "tentsioa" esan nahi duena. Buruko ala gorputzeko tentsioa izendatzeko erabiltzen da, kanpoko kinada batek sortua, gorputzean aldaketa fisiologiko nabarmenak eragiten dituena. Estresa sortzen duten kinadak eragile estresagarri deritzonak dira.
Gaur egun patologia bat bihurtu bada ere, estresa bizi-iraupenerako erantzun natural eta beharrezkoa da. Izan ere, hasieran defentsa-mekanismoa zen estresa, kronikoa bihurtzen denean osasun-arazo larriak ekartzen baditu ere. Erantzun natural hori gehiegizkoa denean jasangaitzeko tentsioa agertzen da, gorputzean eragina duena, hainbat gaixotasun agertuz. Nerbio-sistema eta sistema endokrinoa aktibatzen ditu estresak, eta bizkortze horren ondorioz gaitz ugari etor daitezke, besteak beste:
* hipertentsioa,
* nekea,
* gaitz kardiobaskularrak (hipertentsioa, arritmia, takikardia...),
* digestio-aparatuaren gaitzak (gastritisa, idorreria, ultzerak...),
* antsietatea, fobiaren bat (estresaren sorburu den zerbaiti lotua) eta depresioa,
* insomnioa...

## Estresaren sintoma organikoak

Estresaren ondorioz zenbait aldaketa fisiologiko agertzen dira:
* nerbio-sistema sinpatikoaren bizkortzea (hodi-uzkurdura, takikardia, takipnea -arnasketaren azkartzea- heste-mugikortasunaren moteltzea, etab.),
* hormona batzuen askapena: adrenalina, noradrenalina eta kortisola,
* glukosaren odol-mailaren igoera,
Aldaketa hauek gorputza prestatzen dute berehalako mehatxu bati aurre egiteko. Mehatxu hori luzaro mantentzen denean, baina, aipatutako aldaketek kaltegarriak bihurtzen dira
Aipagarria da ere estresa eta immunitate-sistemaren arteko lotura. Izan ere, azken urteotan ikerketa askok frogatu dute estresak immunitate-sistema ahultzen duela, infekzioak harrapatzeko joera eta minbiziaren agerpenaren probabilitatea handituz.

## Egokitze Sindrome Orokorra

Hans Selyek deskribatu zituen 1936an ("General Adaptation Syndrome") animaliek estimulu desatsegin edo kaltegarrien aurrean edukitako erreakzioak. Hauek hiru epetan garatzen dira:
* Alarma edo deiadarra.
* Erresistentzia.
* Ahitze edo akidura.

## Ikus, gainera

* Hizkuntza estres
* Immunitate-sistema eta estresa
* Mindfulness

## Kanpo estekak

* Estresa, Gizapedian.
* Datuak: Q123414
* Multimedia: Stress / Q123414
# Patricia Schroeder

Patricia Schroeder (sortzez: Patricia Nell Scott; Portland, Oregon, AEB, 1940ko uztailaren 30a – Florida, AEB, 2023ko martxoaren 13a ) estatubatuar abokatu, irakasle eta politikaria izan zen.

## Bizitza

Ama maistra izan zen eta aita hegazkin aseguruetan aritzen zen. Aitak emakumeek edozer gauza egin zezaketela uste zuen. Bigarren mailako ikasketak Theodore Roosevelt High Schoolen egin zituen 1958ra arte, eta hirugarren mailako zuzenbide-ikasketak Minnesotako Unibertsitatean. 1961ean eta gero Harvard Zuzenbide Eskolan doktoretza 1964ra arte.

### Ibilbidea

Alderdi Demokratako kidea, Coloradoko ordezkaria izan zen 1973 eta 1997 artean. AEBko Kongresurako aukeratua izan zen Coloradoko lehen emakumea izan zen. 11 urtez Editoreen Elkarte Estatubatuarreko presidentea izan zen.
James Schroederrekin ezkondu zen eta bi haur izan zituen: Scott Schroeder eta Jamie Cornish. Margaret Brent Saria jaso zuen, Emakumearen Ospearen Areto Nazionalean eta Coloradoko Emakumeen Ospearen Aretoan.
2023ko martxoaren 13an hil zen 82 urte zituela, istripu zerebrobaskular baten ondorioz.

## Sariak

* Margaret Brent saria
* 1985, Coloradoko Emakumeen Ospearen Aretoa.
* 1995, Emakumeen Ospearen Areto Nazionala.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Patricia Schroeder | Biography & Facts | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ (Ingelesez) Seelye, Katharine Q.. (2023-03-14). «Patricia Schroeder, Feminist Force in Congress, Dies at 82» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Pat Schroeder, excongresista de Colorado que luchó por los derechos de la mujer y contra la guerra, muere a la edad de 82 años» Democracy Now! (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Exrepresentante Pat Schroeder, pionera de los derechos de las mujeres en el Congreso, muere a los 82 años» La Opinión 2023-03-14 (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ The Washington Post. (13 de marzo 2023). Patricia Schroeder, congresswoman who wielded barbed wit, dies at 82. Estados Unidos.
* ↑ United States Congress. SCHROEDER, Patricia Scott. .
* ↑ CNN. (14 de marzo de 2023). Former US Rep. Patricia Schroeder dies at 82. Estados Unidos.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q433656
* Multimedia: Pat Schroeder / Q433656
# Alicia González

Alicia González Blanco (Viella, Asturias, 1995eko maiatzaren 27a) asturiar txirrindulari profesionala da, ziklo-kros eta errepideko txirrindularitza ditu ardatz. Ziklo-krosean nabarmendu zen, eta, gazteen kategorian, errepideko txirrindularitzan ere hasi zen nabarmentzen -Espainiako Kopako txapelduna-, eta horrek bideratu zuen Lointek (Sopela Women's Team) taldearen fitxaketa 2014. urtean.

## Txirrindulari ibilbidea

2017an, ziklo-krosean Espainiako txapelduna izan zen Valentzian. Hala ere, inoiz ez dute hautatu Ziklo-kroseko Munduko Txapelketarako, 23 urtez azpiko emakume-probarik ez zegoelako. Gero, 2017an, bertako txapelketa irabazi ondoren, denboraldiko plangintza berregituratu ondoren Movistar Teamek fitxatu zuen.
Profesional gisa lehen urte ona izan ondoren, 19 urte besterik ez zituela — 6.a izan zen Espainiako Ibilbideko Txapelketan eta 11.a Europako Errepidekoan—, 2015. urtean Munduko Kopako proba batean puntuak lortu zituen, Sparkassen Giroan 16.a baitzen, eta, gainera, 3.a izan zen Espainiako errepideko Txirrindularitza Txapelketan. Munduko Kopako probaren emaitza Eneritz Iturriaga 2006ko Plouay Sari Nagusiko 9.a izan zenetik Espainiako txirrindulari batek lortutako onena izan zen.
Lointek (Sopela Women's Team) taldeko Lucía González ahizpa nagusiarekin eta Daniel Ania asturiarrarekin batera 2013tik UCIko Nesta-MMR ziklo-kros talde amateurra osatu du.

## Palmaresa
### Errepidea

2015
* 3. postua Espainiako ErrepidekoTxapelketan
2018
* 3. postua Espainiako Erlojupeko Txapelketan

### Ziklo- krosean

2015-16
* 3. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
2016-17
* Espainiako Ziklo-kros Txapelketa
* 3. Ziklo-kroseko Espainiako Kopan
2024-25
* 3. Igorreko ziklo-krosan

## Bira handien eta munduko txapelketetako emaitzak

Bere kirol-ibilbidean, emakumezkoen Itzuli Handietan eta errepideko Munduko Txapelketetan postu hauexek lortu ditu:
| Karrera | Karrera | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 |
| | Italiako Giroa | — | — | 64.a | — | — | — | — | — | — |
| | l'Aude tourra | X | X | X | X | X | X | X | X | X |
| | Frantziako Tourra | X | X | X | X | X | X | X | X | — |
| Ibilbideko munduko txapelketa | Ibilbideko munduko txapelketa | — | — | 65.a | Ab. | Ab. | Ab. | 97.a | — | — |

## X: egin gabeko edizioak —: ez du parte hartzen Ab.: abandonua Taldeak

* Lointek (2014/2017)
** Lointek (2014)
** Lointek Team (2015)
** Lointek (2016/2017)
* Movistar Team (2018-2022)

## Erreferentziak

* ↑ Alicia Gonzalez y Sheyla Gutierrez, referencias del LOINTEK Team en el extranjero.. .
* ↑ Alicia González Blanco
* ↑ Alicia González ficha por Lointek
* ↑ EFE. (7 de enero de 2017). Alicia González, campeona de España de ciclocross. .
* ↑ Alicia González
* ↑ Alicia González, 16ª en el Sparkassen Giro
* 1 2 GONZALEZ BLANCO Alicia-All
* ↑ GP de Plouay-2006
* ↑ Nesta–MMR Ciclocross team

## Kanpo estekak

* Alicia González - ProCyclingStats
* Alicia Gonzálezen fitxa (Movistar Team)
* Alicia Gonzálezen fitxa (sitiodeciclismo.net)
* Alicia Gonzálezen fitxa (cqranο.com)
* Datuak: Q19661974
* Multimedia: Alicia González / Q19661974
# Helicobacter pylori

Helicobacter pylori Helicobacter generoaren bakterio ezagunena da, giza patogenoa delako. Bakterio honek urdaileko zein duodenoko ultzerak (ultzera peptikoak) eta gastritis kronikoa, batik bat, eragiten ditu. Hala ere, bakterio honen eramaile osasuntsu asko ere badaude, gaixotasun gastrikoen arrastorik ez dutenak.
Frogatu da, halaber, Helicobacter pyloriak eragindako gastritis kronikoak urteen poderioz urdaileko minbizia bihur daitezkeela.
Mikrobio hau gai da urdaileko mukosetan bizitzeko, bertako azidotasun gogorrari (pH=2) aurre eginez. Bakterioak ureasa izeneko entzima ekoizten du, urea deskonposatzen duena, amoniako sortuz eta inguruko pH azidoa alkalino bihurtuz. Bakterioa, beraz, mikroingurugiro alkalino batean bizi da, urdaileko pH azidotik babestuta.
Berezitasun horretan oinarritzen da, hain zuzen ere, ultzera peptikoa duten gaixoengan bakterioa antzemateko teknika: arnasaren testa. Helicobacter pylori-ak urea molekula karbono dioxido (CO$_2$) eta amoniako bihurtzen duenez, gaixoak urea markatuta hartu ondoren botatako arnasan CO$_2$ markatuta neurtzen da, ureasa egotearen adierazlea dena.
Urearen deskonposizioaren prozesu kimikoa:
CO(NH$_2$)$_2$ + H$_2$O → 2NH$_3$ + CO$_2$
Bakterio honen transmisio bidea ez dago argi, baina ematen du pertsonen arteko kutsapena gerta daitekeela, eta infekzioa ur edo janari kutsatuen bidez ere har daitekeela. Helicobacter pylori-ren infekzioa ohikoagoa da higiene baldintza kaskarrak dituzten herrialdeetan.
Gaur egun gastritis kronikoa eta ultzera peptikoaren tratamenduan Helicobacter pyloria desagertarazteko antibiotikoak erabiltzen dira, urdaileko mukosaren babeslearekin batera. Hiru antibiotiko batera hartzen dira, amoxizilina, tetraziklina eta metronidazola erabilienak izanik.
XX. mendeko 80ko hamarkadan Robin Warren eta Barry Marshall patalogoek garbi frogatu zuten Helicobacter pyloria ultzera peptiko gehienen eragilea zela, eta gaitz hori estresa edo elikadura ohituren ondorioa ez zela, ordura arte uste zen bezala. Ikerketa horiek 2005eko Medikuntzako Nobel Saria ekarri zieten aipatutako bi zientzilariei

## Erreferentziak

* ↑ Helicobacter pylori: qué es, cómo se contagia y cómo se cura SegurCaixa Adeslas (2021)
* ↑ Michael T. Madigan, John Martinko, Jack Parker Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak itzulia:988 orr. ISBN: 978-84-9860-026-1

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180556
* Multimedia: Helicobacter pylori / Q180556
* Espezieak: Helicobacter pylori
# Ana María Noé

Ana María Noé (Palma Mallorcakoa, Balearrak, 1914 -Madril, 1970eko uztailaren 9a) Balearretako aktorea izan zen.

## Aktore ibilbidea

Bartzelonan ekin zion bere jarduera artistikoari, eta Espainiako 36ko gerraren ostean hasi zen nabarmentzen. 1940an bere konpainia propioa zuen, eta Lo increíble (1940), El nido ajeno (1941) eta Vidas cruzadas (1942) interpretatu zituen, guztiak Jacinto Benaventeren eskutik eta Enrique Guitartekin batera.
1942an Espainian John Boynton Priestleyren La herida del tiempo estreinatu zuen, eta gero Don Alvaro o la fuerza del sino Alfonso Muñozekin Teatro Españolen, Hay una mujer de diferencia (1944) edo Las de Caín (1945).
50eko hamarkadaren hasieratik Teatro Españolen konpainian integratua, José Tamayoren aginduetara, Literaturako lan handiak estreinatu zituen, hala nola Georges Bernanosen Diálogos de Carmelitas (1954), Luigi Pirandelloren Seis personajes en busca de autor (Sei pertsonaia autore bila) (1955), Diego Fabbriren Proceso de Jesús (1956), Arthur Millerren Las brujas de Salem (1956), El diario de Ana Frank (Ana Franken egunerokoa) (1957), William Faulknerren Requiem por una mujer (1957), José Zorrillaren Don Juan Tenorio (1958), Antonio Buero Vallejoren Un soñador para un pueblo (1958). 60ko hamarkadaren hasieratik El Españoletik alde egin zuen, baina antzerkigintzari eutsi zion hainbat arrakastarekin, besteak beste, Eugene O'Neillen Largo viaje del día hacia la noche (1960), Alejandro Casonaren La dama del alba (1962) eta Lauro Olmoren La pechuga de la sardina (1964).
Zineman egin zuen debuta eta hogei bat film filmatu zituen, horietako batzuk Spaghetti Western 60ko hamarkadan. Hamarkada horretan, telebistan ere agerpen nabarmena izan zuen, Nobela edo Estudio 1 bezalako espazioetan parte hartuz.

## Kanpo estekak

* Fitxa IMDb-n

## Erreferentziak

* ↑ Ha fallecido Ana María Noé. 10 de julio de 1970.
* ↑ Notas teatrales. 1 de diciembre ed 1940.
* ↑ Inauguración de la temporada en el Reina Victoria. 13 de septiembre de 1941.
* ↑ Reina Victoria: Despedida de Ana María Noé y Enrique Guitart. 6 de enero de 1942.
* ↑ El magnífico éxito de "La herida del tiempo". 10 de diciembre de 1942.
* ↑ "Diálogos de carmelitas" de Jorge Bernanos fue estrenada anoche en el Español con gran éxito. 17 de marzo de 1954.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2887994
# Ejea de los Caballeros

Ejea de los Caballeros (aragoieraz: Exeya d'os Caballers; euskaraz —testu berezi, historia lan edo eleberrietan— Exea ere erabil daiteke) Aragoiko bosgarren udalerririk jendetsuena da, hiru probintzia hiriburuen eta Calatayuden ondoren. Zaragozako probintzian dago, eta Cinco Villas eskualdeko herri nagusia da. 16.785 biztanle zituen 2006an.

## Historia

Ptolomeok eta Pliniok aipatu zuten Segia edo Setia, egungo Ejea, hiri baskoia zen. Aragoiko eta Nafarroako errege Alfontso I.a Borrokalariak hartu zien Ejea arabiarrei 1106. urtean. 1467. urtean, Nafarroako erregina Leonorrek eta Joana Enrikezek (Fernando Katolikoaren ama) hitzarmena sinatu zuten Ejea de los Caballerosen. Haren arabera, Leonorri aitortu zitzaion Nafarroako koroa eta Fernandori Aragoikoa. Hitzarmena hutsean geratu zen, ordea, eta errege etxeko oinordekoen arteko tirabirek gori-gori iraun zuten, harik eta Aragoiko eta Nafarroako koroek bat egin ondoren Nafarroa konkistatu zuten arte (1512).

## Demografia

Bilakaera demografikoa :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 5.271 | 5.861 | 7.829 | 8.666 | 9.652 | 9.604 | 11.242 | 14.777 | 15.842 | 15.337 | 16.048 | 17.331 |

## Ejeatar ezagunak

* San Gaudioso (482- 541), Tarazonako apezpikua.
* Vicente Berdusán (1634-1697), margolaria.
* Juliana Larena (1790-1835), Zaragozako setioen heroia.
* Mamés Esperabé (1830-1906), Salamancako Unibertsitateko errektorea.
* Antonio Posa González (1933-), borrokalaria.
* Miguel Peropadre, «Cinco Villas» (1946-1983), toreatzailea.
* Alberto Zapater (1985), futbolaria.

## Hiri senidetuak

Ejea de los Caballeros ondorengo hiriekin senidetuta dago:
* Marmande (Frantzia)
* Portogruaro (Italia)

## Ikus, gainera

* Zaragozako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ de la Fuente, Vicente. España sagrada. XLIX, 83-85 eta 315-317 or..

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udal webgunea
* (Gaztelaniaz) Webgune ez ofiziala
* Datuak: Q817204
* Multimedia: Ejea de los Caballeros / Q817204
# Hans Zimmer

Hans Florian Zimmer (Frankfurt am Main, Alemania, 1957ko irailaren 12a) musika konposatzailea eta ekoizlea da. Nagusiki zinemarako soinu bandak konposatzen jardun du, denera 150 film inguetarako musika konposatu du. Birritan irabazi du Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria, 1994ko The Lion King eta 2021eko Dune lanengatik. Konposatutako soinu banden artean film nabarmen hauetakoak daude: Pirates of the Caribbean saila, The Thin Red Line, Gladiator, The Last Samurai, The Dark Knight, Inception eta Interstellar.
* Datuak: Q76364
* Multimedia: Hans Zimmer / Q76364
# Judimendi

Judimendi Gasteizko (Araba) auzo bat da. Judimendi auzoa, izen bereko mendixkaren mendebalderantz hedatzen da, hiriaren erdigunearen eta Judimendiko parkearen artean. Iparraldean Done Jakue auzoa dauka, Mendebaldean Babesgabeak eta Ekialdean Santa Luzia.

## Etimologia

Judimendi, Judimendioste eta Judimendizar gisa ageri da agirietan, gaztelaniaz duela ez urte asko jarri dioten "z" gabe (izan ere, gaur egungo gaztelanian, Judizmendi forma erabiliena da).

## Historia

Gasteizko hirian bizi zen komunitate sefardiak kanposantua zeukan gaur egun Judimendi kokatzen den gunean. 1492. urtean errege-erregina katolikoek juduen kanporatzea agindu eta gero, hiriko juduek akordio bat sinatu zuten garai hartako agintariekin, eta haren bidez adostu zen kanposantuaren lurretan ez zela sekula ezer eraikiko.
Mendeak aurrera egin ahala, izenaren jatorria ahaztuz joan zen, eta XX. mendean Gasteizko udalak, kanposantu berri bat eraikitzea proposatu zuen juduen kanposatua egondako lurretan. Baionako juduen komunitateak haren berri izan zuenean, udaletxearekin harremanetan jarri zen. Horrela, 1492ko akordioa berritzeko, beste akordio bat sinatu zuten bi aldeek.
Auzoaren eraikuntza 1930eko hamarkadan hasi zen etxe merkez osaturiko auzune baten bitartez. Etxe merke horiek, gaur egun Estibaliz etorbidea eta Jose Lejarreta kaleen artean daudenak, hiriko etxebizitzarik gutiziatuenen artean daude. Judimendiko parkea eraberritzearekin batera, hainbat zuhaitz eta landare berri landatu dira.
Iragan judua oroitzeko, olibondoak landatu dira, eta Yael Artsi artista israeldarraren "Elkarbizitza" eskultura jarri da parkearen erdian.

## Jaiak

Judimendiko jai nagusia San Joan gaua da. Udako solstizioa ospatzen den gau horretan Judimendiko parkean pizten den suak Gasteiz osoko jende asko erakartzen du.

## Bibliografia

* Henrike Knörr (1989): "La zeta empeñada en entrar en Judimendi y otras cosas de un callejero".

## Erreferentziak

* ↑ Martínez de Madina, Elena. Geu aldizkaria. Gasteiz: 2009, 196. alea, 15. orr. ISSN 1133-0988

## Kanpo estekak

* Judimendiren 2001eko ortoargazkia www.alava.net webgunean
* Datuak: Q576020
# Társila Criado

Társila Criado (Cáceres, Extremadura, 1896ko urtarrilaren 16a – Madril, 1985eko uztailaren 28a) cacerestar aktorea izan zen.

## Aktore ibilbidea

XX. mendean Espainiako antzerki dramatikoaren dama handietako bat izan zen, eta Los descamisados lanarekin hasi zen antzezten, 8 urte zituenean. Zarzuelako tiple gisa etapa bat egin ostean, Álvarez Quintero anaiek aurkitu zuten. Traidor, inconfeso y mártir laneko protagonista izan zen orduan. 1929an, Francisco Fuentesen konpainiako lehen aktorea bihurtu zen, eta bere arrakasta handienetako bat interpretatu zuen: El proceso de Mary Dugan.
Espainaiko II. Errepublikaren urteetan oso aktiboa izan zen, eta Jose Maria Pemanen El divino impaciente (1933) eta Las cortes de Cádiz (1934) estreinatu zituen, baita Jacinto Benaventeren La malquerida (1940) lanaren zinemarako bertsioa ere.
Gerra Zibilaren ostean bere ibilbidean jarraitu zuen oholtza gainean, hala nola Dueña y señora, Benaventerena, Doña Inés pertsonaiaJosé Zorrillaren Don Juan Tenorio (1943) lanean; Sofoklesen Edipo Erregea (1954), edo Senekaren Tiestes (1956), Romans Tamayo zuzendaritzapean azken biak, Méridako erromatar antzokian; Georges Bernanosen Diálogo de Carmelitas (1954), Jacinto Benaventeren Los intereses creados (1956), Arthur Millerren Las brujas de Salem (1957) Teatro Españolean edo Luis Fernández Ardavínen Doña Diabla (1960). 1975era arte jarraitu zuen lanean, eta bere azken emanaldia Valle-Inclánen Tirano Banderas izan zen, Manuel Gallardorekin batera.
Zinematik igaro zenean, lekukotasuna eman zuen, eta, aipatutako La malquerida filmaz gain, beste hiru film baino ez zituen filmatu: Antonio de Obregónen Revelación (1948), Jose Antonio Nieves Conderen Rebeldía (1954) eta Juan de Orduñaren Cañas y barro (1954).

## Erreferentzia

* ↑ Txantiloi:Aut, Fernando. Doña Társila. .
* ↑ (Gaztelaniaz) DOÑA TÁRSILA – Real Asociación Española de Cronistas Oficiales. 2025-02-06 (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Társila Criado : Películas y series, filmografía completa - Palomitacas» www.palomitacas.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) SensaCine. «Társila Criado» SensaCine.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Tarsila Criado» FilmAffinity (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Társila Criado - Edad | Biografía | Películas | Noticias | Filmografía | Premios» Decine21 2025-02-07 (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* ↑ "Diálogos de carmelitas" de Jorge Bernanos fue estrenada anoche en el Español con gran éxito. 17 de marzo de 1954.

## Kanpo estekak

* Antzerkiaren Hiztegia. Manuel Gomez Garcia. 223. orrialdea
* Nekrologikoa ABC egunkarian, 1985eko uztailaren 29an
* Informazio biografikoa
* Fitxa IMDb-n
* Datuak: Q6154452
* Multimedia: Társila Criado / Q6154452
# Giza migrazio

    Artikulu hau pertsonen edo herrien desplazamenduari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Migrazio».
Migrazioa, batzuetan migrazio mugimendua, pertsona bat jaio edo bizi den herrialde edo lurraldea utzi eta beste leku batera aldi luze baterako joatea da, han bere bizimodua hobetzeko asmoarekin gehienetan. Migratzen duenari migratzaile edo migrante deritzo.
Bi migrazio mota bereizi ohi dira: immigrazioa eta emigrazioa. Joaten direnei emigratzaile, emigrante edo joankin deritze; etortzen direnei, berriz, immigrante nahiz etorkin.

## Immigrazioa eta gizartea

Immigrazioa egunerokotasunean sentitzen den fenomenoa da, bai migratzaileak jasotzen dituzten gizarteetan (edo harrera gizarteetan), eta bai migratzaileak uzten dituzten herrialdeetan (migratzaile jaulkitzaile deituak). Eraginak esparru desberdinetan gertatzen dira; besteak beste, biztanleriaren egituran, gizarte-kohesioan zein integrazioan, arrazakeriari loturiko fenomenoetan edo arlo sozioekonomikoan.
Integrazioa, gizartean gustura sentitzea da, eta baita bertakoak immigranteekiko ere, tratu duin eta begirunezkoa izatea. Arrazakeria beste arrazengan desberdintasun biologikoa dagoela sinestea da, desberdintasun hauek beste arrazen gaineko mespretxu eta bortxa justifikatzen dutela ustea da eta xenofobia (atzerritarrekiko beldurra) arrazismoaren aurpegi nabaria da.
Azken hamarkadan, asko handitu da hirugarren munduko herrialdeak utzi eta aukera berri baten bila herrialde aberatsetara abiatzen den pertsona kopurua, nahiz eta fenomeno hau historikoki berria ez izan.
Espainiako Gobernuak, 2005ean, immigranteen erregularizazio lortzeko plan bat burutu zuen. Plan horren bitartez miloi bat immigranteen egoera konpondu nahi zuten. Immigranteei erregularizatuak izateko eskatzen zien baldintza, besteak beste, lan kontratu bat edukitzea zen.

## Munduko datuak

Amerikan, AEB, Costa Rica eta Kanadak biztanle gehiago jasotzen dituzte beste herrialde batzuetatik etorrita handik beste nonbaitera joandakoak baino. Europar Batasuneko herrialde gehienekin gauza bera gertatzen da, bai eta Errusia, Bielorrusia, Finlandia eta Norvegiarekin ere.
Afrikan balantze positiboa daukate Kongoko Errepublika Demokratikoa, Angola, Namibia, Botswana, Hegoafrika eta Liberiak, eta Asian, besteak beste, Iran, Jordania, Arabiar Emirerri Batuak eta Omanek. Azkenik, Australia eta Zeelanda Berria ere etorkinen hartzaileak dira.

## Zineman

* "Las cartas de Alou" (Montxo Armendariz, 1990).
* "Lamerica" (Gianni Amelio, 1994).
* "Angela's Ashes" (Alan Parker, 1996).
* "Flores de otro mundo" (Icíar Bollaín, 1999).
* "Ae Fond Kiss..." (Ken Loach, 2004).
* "Extranjeras" (Helena Taberna, 2005)
* "Querida Bamako" (Omer Oke, 2007).
* "Neskatoak" (Jon Abril, 2016).
* "Aita Mari" (Javi Julio, 2021).

## Erreferentziak

* ↑ «Zehazki - UPV/EHU» www.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-29).

## Ikus, gainera

* Iheslari
* Immigrazioa Euskal Herrian

## Kanpo-estekak

* (Frantsesez)"Hommes et Migrations"
* (Gaztelaniaz)"Comisión Española de Ayuda al Refugiado"
* Datuak: Q177626
* Multimedia: Human migration / Q177626