OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pijo

Pijoak XX. mendearen bukaeran sortutako gazte-kultura edo «hiri-tribu» izendatzeko erabiltzen den, izen horrekin Espainian garatua baina mundu osoan ere zabaldua beste izen batzuk erabiliz, ingelesezko posh izenez besteak beste. Maila ekonomiko altuko gizarte klase eta horrek izaten duen jarrera kontserbadorea izendatzeko termino gutxiesgarria ere bada. Ahalmen ekonomiko handiko familiakoak eta gehienetan ikastetxe pribatuetan heziak, snob moduan jokatu eta portaera eta ohitura nabarmenak dituzten gazteak dira: modazaleak dira, arropa eta bestelako osagarrietan marka jakinen jarraitzaileak dira eta gizarteko goi-klaseetan praktikatu ohi diren kirolak praktikatzen dituzte. Hitz egiteko modu nabarmena ere izaten dute. Aldi berean, eskuineko ideologia politikoa egotzi zaie. Pijoa gazte-kulturatik kanpo gutxietsi egiten den nortasuna da: bizimodu erraza dutela eta kaskarinak direla baieztatzen da. Pijo eredua islatzen duten pertsonaia ezagunak ere taxutu dira, Alejandro Agag eta Victoria Beckham esaterako.

## Pijo izena

«Pijo» hitza «pija» gaztelerazko hitzetik dator, herri hizkeran zakila izendatzeko erabiltzen dena. Pijo izena Espainian erabiltzen den terminoa da, baina munduko beste herrialdeetan bestelako izenak jasotzen ditu nortasun honek: «posh» edo «preppy» kultura anglosaxoiarrean, «kakker» neerlanderaz, «chetos» edo «conchetos» Argentinan eta Uruguain, «fresas» Mexikon, «pituco» Peru eta «sifrino» Venezuelan.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Tinat, Karine. (2004). «PIJOS/AS. UNA CULTURA JUVENIL DE IDENTIDAD SOCIAL FLUCTUANTE» Estudios de juventud (64)..
* ↑ Gazteak izaten dira batik bat pijo izenondoa hartzen dutenak, askotan pertsonaia helduagoak eredutzat hartzen badituzte ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12265970
# Ingvar Kamprad

Feodor Ingvar Kamprad (1926ko martxoaren 30a, Älmhult, Suedia - 2018ko urtarrilaren 27a, Älmhult, Suedia), suediar handiki eta enpresaburu bat izan zen, mundu osoan IKEA altzari enpresaren sortzailea eta jabea izateagatik ezaguna.
1976-2014 artean Suitzan bizi izan zen. 2016an Bloomberg aldizkariaren arabera 44 mila milioi dolarren eta munduko 10. dirutza handienaren jabea zen.
* Datuak: Q216932
* Multimedia: Ingvar Kamprad / Q216932
# Sisto III.a

Sisto III.a (?, ? - † Erroma, 440ko abuztuaren 18a) Eliza Katolikoaren 44. Aita Santua izan zen 432 eta 440 urteen bitartean. Santa Maria Maggiore basilika eraiki zuen. Bere agintaldian, Efesoko kontzilioan, Mariari Theotokos edo "Jaungoikoaren Ama" deitzea erabaki zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. . 129. arauan (Aita santuen izenak, 2003an argitaratua) aldaketa bat egin da. Arau hartan Sixto izena ageri zen, baina, orain, Sisto izena hobetsi du Euskaltzaindiak, koherentea izan dadin 66. arauan bertan ageri den Kalisto izenarekin (eta, oro har, izenak mailegatzean kontsonante aurreko ixa letra ese bihurtzearekin, hala nola gertatzen baita testu, esplikatu, espresuki eta antzeko hitzetan).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q167065
* Multimedia: Sixtus III / Q167065
# Twin Peaks

Twin Peaks (euskaraz: «Tontor bikiak») Mark Frostek eta David Lynchek sorturiko estatubatuar telesaila da. 1990eko apirilaren 8an ABC telebista katean estreinakoz aireratu zen. Mundu osoan sekulako arrakasta izan zuen, seriean maiz errepikatutako "Nork hil zuen Laura Palmer?" galdera ospetsuak bezala.
1992an telesailak izandako arrakasta itzelaren ondorioz, David Lynchek Twin Peaks: Fire Walk with Me filma estreinatu zuen. 2017an izenburu bereko telesail jarraipena izan zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Telesailak FBIko Dale Cooper (Kyle MacLachlan) agente bereziaren ikerketa azaltzen du, Washington estatuko Twin Peaks udalerriko Laura Palmer (Sheryl Lee) emakume gazte eta ezagunaren hilketa argitu nahian. Bestalde, AEBetako herrixka arrunt bateko bizitza ere erakusten du. Bertako gertaerak istorioaren egun bakoitzeko atal batez agertzen dira, salbuespenak salbuespen.

## Pertsonaiak

* Kyle MacLachlan: Dale Cooper agente berezia.
* Michael Ontkean: Harry S. Truman sheriffa.
* Mädchen Amick: Shelly Johnson.
* Dana Ashbrook: Bobby Briggs.
* Richard Beymer: Benjamin Horne.
* Lara Flynn Boyle: Donna Hayward.
* Sherilyn Fenn: Audrey Horne.
* Sheryl Lee: Laura Palmer eta Maddy Ferguson.
* Peggy Lipton: Norma Jennings

## Denboraldiak

| Denboraldia | Denboraldia | Atalak | Jatorrizko aireratzea | Jatorrizko aireratzea |
| Denboraldia | Denboraldia | Atalak | Denboraldiaren hasiera | Denboraldiaren amaiera |
| | 1. | 8 | 1990eko apirilaren 8a | 1990eko maiatzaren 23a |
| | 2. | 22 | 1990eko irailaren 30a | 1991ko ekainaren 10a |

## Ikus gainera

* Twin Peaks (2017ko telesaila)

## Kanpo estekak

* Twin Peaks telesailaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q2085
* Multimedia: Twin Peaks / Q2085
ieaDavid Lynch :
# Twin Peaks (2017ko telesaila)

Twin Peaks edota Twin Peaks: The Return (euskaraz Twin Peaks: Itzulera) AEBetako drama telesail bat da. Mark Frost eta David Lynch ekoizleek sortu zuten. 1990ko hamarkadaren hasierako Twin Peaks telesail ospetsuaren jarraipena da. 2017ko maiatzaren 21ean Showtime katean estreinatu zen.

## Ikus gainera

* Twin Peaks (1990-1991)

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q23971551
ieaDavid Lynch :
# Anna Valuieva-Munt

Anna Petrovna Valuieva-Munt (errusieraz: Анна Петровна Валуева-Мунт; San Petersburgo, 1856ko abuztuaren 13a/abuztuaren 1a – Jekaterinoslav, 1902ko urtarrilaren 30a/urtarrilaren 17a) errusiar haur literaturako idazlea eta irakaslea izan zen.

## Bizitza

Anna Valuieva-Munt 1856an jaio zen legelari baten familian. Oso txikitatik umezurtz geratu zen eta bere aitonak, Fiodor Litke itsasgizonak hezi zuen. San Petri ikastetxean graduatu ondoren, San Petersburgoko Emakumeen Pedagogia Ikastaroetan ikasi zuen eta gero ikastaro horietan ezarritako bigarren mailako eskolan eta Aleksandra Obolenskaia kondesaren ikastetxean irakasten hasi zen.
Haurrentzako hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen. Gainera, Naxemu junoxestvu — rasskazy o khoroxikh liudiakh liburu saila sortu zuen, eta sail horren baitan Kristobal Kolonen, Abraham Lincolnen, George Washingtonen, Benjamin Franklinen, Aleksandr Puxkinen, Elisabeth Kulmannen, Theodor Körnerren eta beste pertsona ospetsuen biografiak argitaratu zituen 1882-1893 urteetan. 1899an Sebastopolgo historiari buruzko liburua kaleratu zuen, Sevastopol i jego slavnoie proxloie izenburua zuena. Charles Dickensen eta Charles Richardsonen idazlanak errusierara itzuli zituen.
1902an hil zen Jekaterinoslaven, eta Sebastopolen lurperatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2025-01-19).
* ↑ (Errusieraz) Арсеньев, Константин. (1912). «Валуева-Мунт, Анна Петровна» Новый энциклопедический словарь. 9 Санкт-Петербург, 419 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-19).
* 1 2 3 4 5 (Errusieraz) «Валуева-Мунт Анна Петровна» Энциклопедический словарь "Литераторы Санкт-Петербурга. XX век" (Noiz kontsultatua: 2025-01-19).
* 1 2 3 (Errusieraz) «Валуева-Мунт, Анна Петровна» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. Доп. т. I Санкт-Петербург (argitaratze data: 1905), 359 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-19).
* ↑ (Errusieraz) Завгородняя, О. А. (2008). «Мунт-Валуева (Валуева-Мунт) Анна Петровна» in Апошанская, М. П. Севастополь: Энциклопедический справочник. Фирма "Салта" ЛТД, 526-527 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108415664
# Crimes of the Future (2022ko filma)

Crimes of the Future 2022ko David Cronenberg estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da. 1970eko izen bereko filmaren izenburu bera izan arren, ez da remake bat.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Giza gorputza inguru artifizial batera egokituko da, eta orduan mutazio eta eraldaketa berriak hasiko dira espeziean.

## Aktoreak

* Viggo Mortensen: Saul Tenser
* Léa Seydoux: Caprice
* Kristen Stewart: Timlin
* Scott Speedman: Lang Daughtery
* Welket Bungué
* Don McKellar
* Lihi Kornowski
* Tanaya Beatty
* Yorgos Karamihos: Brent Boss
* Yorgos Pirpassopoulos
* Nadia Litz: Dani Router

## Erreferentziak

* ↑ «Crimes of the Future» Berria 2022-05-21 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107883998
# Showtime (telebista katea)

Showtime ViacomCBS Domestic Media Networks-en jabetzako Estatu Batuetako telebista sarea da, eta Showtime Networks haren Premium Content Group unitateko filial nagusiaren jabetza nagusia da. Programazioan batez ere zinema-aretoetan kaleratutako filmak eta jatorrizko telesailak biltzen dira, boxeo eta borroka arte mistoen borrokekin batera, noizbehinkako stand komedia bereziak eta telebistarako egindako filmak.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Showtime-ren webgune ofiziala
* Datuak: Q23589
* Multimedia: Paramount+ with Showtime / Q23589
# Garmendia eta zaldun beltza

"Garmendia eta zaldun beltza" Kirmen Uribe bizkaitarrak haur literaturaren arloan argitaratutako lehenengo liburua da.
Lan hau Ipar Amerikara joandako Garmendia pertsonaia ondarrutarraren trilogiaren osagaia da.

## Istorioa

Garmendia izeneko gizon bat Wilde Rose-ko senar-emazteen hilketa egotzi ziotenean Harry Garbi-k, Clean City-ko alkatea, basamortuko mendietan ezkutatu zuen. Gizon txintxo bat zen Garmendiak; berak ez zuen inor hil nahi, pistolaria izanez. Txepetx txiki bat darama beti ezkerreko sorbaldean: Gilda. Garmendia beti kontatzen zuen istorio bat berari barre egiten ziotenean txepetxak nola arranoak baino garaiago hegan egin zuenean eta hegaztien erregea zela buruz. Basamortuko mendietan txabola bat egin zue eta hor egin zuen lo. Ametsgaizto bat ere zuen hor: gizon bi, Harry Garbiren morroietakoak, berari harrapatu ziotela eta ere, bere bihotzeko lagunarekin, Amalio Juarez, bere buruak moztuko ziotela. Esnatu zenean, benetako Amalioa agertu zen eta, gero, Harry Garbiren morroiak ere, Bat eta Rat, Harry Garbirekin.
Harrapatu zioten Garmendiari eta kazetari bat, Philip Delacroix, galdera batzuk egin zion eta paper bat bere izenarekin eman zion. Hurrengo egunean, berari urkatuko eguna zen, baina urkatu aurretik, emakume bat agertu zen, Fanny izenekoa, esaten zuela hori egiten baizuten, herria madarikatua izango zela. Herria esan zion txori hari kontatzea, Gilda, eta berari esanez hildakoa egin zuen txoritxoak. Hau eta gero, Fanny Garmendiari salbatu zuen, eta Sirena Saloonara joan ziren biok. Hor Amalio eta beste Fannyren lagunak zeuden. Baina egun batean, Bat eta Rat joan ziren Saloonera, eta Garmendia eta Amalio emakumez mozorratu ziren. Gero, lokaletik joan ziren biok beste estatura, iblitzen eta trenez joaten.
Egunak pasa eta Garmendia eta Amalio basamortu batean gaua pasatzea aukeratu zuten. Han, zaldun beltz batekin topo egin zuten, eta eskuak altxa egin zuten. Baina Garmendiak bere aurpegia ezagutu zuen: bere lehengusua Anton zen! Garmendiak kontatu zuen Wilde Rose-koa, eta Anton zekien Harry Garbik hilketa hori negoziatu zuela. Hau kontatuz gero, Garmendiak eman zion kazetariaren papera berari kontatzeko. Guztia konponduta zegoen, eta Sirena Saloonara itzuli ziren hau ospatzeko. Amalio eta Garmendiak bertsoak kantatu zituen, eta Garmendiak Fannyri begira geratu zen, maiteminduta.

## Kanpo estekak

* Liburuaren aipamena
* Datuak: Q12258219
# Ikerbasque

Ikerbasque EAEn zientzia eta ikerkuntzaren garapena bultzatzeko sorturiko fundazio bat da, Eusko Jaurlaritzak sustatua. 2007an sortu zen.
Euskadiko Zientzien Fundazioak sortu zuen ikerketa zientifikoa garatzen laguntzeko asmoz. Talentu ikertzailea erakarri eta indartzeko finantzabideak eta ekintzak antolatzen dituzte, baita ikerkuntza dinamizatzeko ekintzak ere. Ikerbasqueren helburua EAEn zientzia indartzea da, beste ikerketa gune eta unibertsitateekin batera.
Bere lehenengo zuzendari zientifikoa Mari Carmen Gallastegi, Euskal Herriko Unibersitateko irakaslea, izan zen. Fernando Cossio irakasleak ordeztu zuen, 2009ko uztailean. Ikerbasquek bere hamargarren urteurrena ospatu zuen 2017an.

## Ikerketa-langileak

Ikerbasquek hainbat kontratazio programa izan ditu, hasi zenetik, ikertzaile profil desberdinekin. Ikertzaileak euskal zientzia eta teknologia sarearen zentroetara bideratzea da haien helburuetariko bat. 2017 amaieran 221 ikertzailek egiten zuten lan fundazioan.

## Erreferentziak

* ↑ «Gutaz» Ikerbasque, Basque Foundation for Science 2017-03-22 (Noiz kontsultatua: 2019-10-04).
* ↑ «Ikerketa» Ikerbasque, Basque Foundation for Science 2017-03-22 (Noiz kontsultatua: 2019-10-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5995880
# 1753
## Gertaerak

* Urtarrilaren 18a – 52 emakume ijitok ihes egin zuten Zaragozako Miserikordia Etxetik. 1749an, Ensenadako markesak ijitoen aurkako Sarekada Handia agindu zuen haiek desagerrarazi asmoz. Ihesaldiaren burua Rosa Cortés andaluziarra izan zen. Ondoren harrapatuak izan ziren.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 9a – Luísa Todi, portugaldar mezzosopranoa (h. 1833).
* Otsailaren 14a – Charlotte de Bournon, frantziar idazlea (h. 1842).
* Martxoaren 9a – Jean-Baptiste Kléber, frantziar jeneral eta arkitektoa (h. 1800).
* Apirilaren 1a – Joseph de Maistre, Savoiako filosofo, idazle, legegizon eta diplomatikoa (h. 1821).
* Maiatzaren 8a – Miguel Hidalgo, mexikar apaiz eta militar abertzalea (h. 1811).
* Maiatzaren 13a – Lazare Nicolas Marguerite Carnot, frantziar militar, politikari eta jakintsua (h. 1823).
* Abuztuaren 8a – José Justo Salcedo, bizkaitar itsasgizona (h. 1825).
* Abuztuaren 17a – Josef Dobrovský, bohemiar jatorriko jesuita, filosofo eta literatura historialaria (h. 1829).
* Abuztuaren 24a – Bartolina Sisa, Aimara heroi nazionala (h. 1782).
* Irailaren 10a – John Soane, ingeles arkitekto neoklasikoa (h. 1837).
* Urriaren 18a – Jean Jacques Régis de Cambacérès, Parmako dukea, frantses legegizona eta politikaria (h. 1824).
* Azaroaren 20a – Louis-Alexandre Berthier, frantziar mariskala (h. 1815).
* Abenduaren 2a – Francisco Javier Balmis, espainiar militar eta medikua, Karlos IV.a Espainiakoaren gorteko ohorezko medikua (h. 1819).
* Abenduaren 12a – William Beechey, ingeles margolari erretratugilea (h. 1839).
* Abenduaren 13a – William Nicholson, kimikari ingelesa (h. 1815).
* Micaela Ferrer, kataluniar margolaria (h. 1804).
* Nguyễn Huệ, Quang Trung enperadorea, Vietnamgo Tay Son dinastiako bigarren enperadorea (h. 1792).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 14a – George Berkeley, Irlandako filosofoa (j. 1685).
* Urtarrilaren 19a – Joaquín Ignacio Barrenetxea, bizkaitar diplomatikoa (j. 1681).
* Urtarrilaren 26a – Antonio Jose Mazarredo Morgan, bizkaitar itsasgizon eta politikaria eta Bilboko alkatea (j. 1705).
* Abuztuaren 19a – Balthasar Neumann, alemaniar arkitekto eta artilleria militarreko ingeniaria (h. 1687).
* Urriaren 20a – Frantzisko Etxebeste, gipuzkoar militar eta merkataria (j. 1683).
* Pedro Fontecha, bizkaitar legelaria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7621
* Multimedia: 1753 / Q7621
# Torilak

Torilak izenarekin ezagutzen da Zestoan, Foruen Plazan eta Udaletxe ondoan dagoen eraikin berezi bat: toril edo zezendegi gisa sortu zen, eta horixe du funtzioa 21. mendean ere, plazan zezenketak antolatzen direnean, zezenentzako ukuilu baitira beheko arkupeak, eta gaineko lehen solairua berriz, eserlekuekin hornituta, ikusleak egoteko tokia.

## Ezaugarriak

Ignazio Ibero arkitektoak proiektatu zuen, eta 1767an egin zen. Frontoiaz errematatutako logia bikoitz batek osatzen du, eta armarri bat du erakusgarri.
1943an egindako berrikuntza arte, jatorrizko torilen beheko partea itxia zen, ez zuen estalpe irekirik, bost ate zituen silarrizko horma itxi batekin eta ate horiek barruko ukuiluetara sarbidea ixten zuten. Harrezkero, toril eran erabiltzen ez direnean, beheko arku horien azoka leku eta alondegi bezala erabil daitezke. Beheko solairutik goikora pasatzeko eskailera bat dauka eraikinak.

## Erabilera

Historian zehar Zestoan zezenketek izan duten tradizioaren lekuko da eraikin hau. 21. mendean zekorketak dira egiten direna, Ama Birjinaren jaien inguruan, irail hasieran.
2012. urtean herri galdeketa egin zen, eta zekorketekin jarraitzeko erabaki zuen gehiengoak, Erreferendum eran ezin izan zutenez, herritarrei egun batez eskariak aurkezteko modua jarrita, eta baldintza jarrita Udalak balekoa izateko erroldako herritarren herenak parte hartu beharko zuela, eta %63k eman zuen zekorketak egiten jarraitzearen aldeko boza.

## Iruditegia

* 1920ko hamarkadan, beheko bost toril-ateak zeudenean.
* Torilak 2024an, 1943an egindako beheko hiru arkuen eraldaketarekin.
* 2018an, jaietako zekorketetarako prest.
* Frontisaren detailea.

## Erreferentziak

* ↑ Informazio panela.. eraikinak 13.jpg Torilak. (Noiz kontsultatua: 2024-11-07).
* ↑ Torilak – Zestoa Turismo: patrimonio y senderismo en la costa vasca. (Noiz kontsultatua: 2025-01-19).
* ↑ Danbolin komunitatea. (2019-09-04). ZESTOAKO FESTETAN ZEZENKETAK?! | danbolin. (Noiz kontsultatua: 2025-01-19).
* ↑ «Zezenketak egiten jarraitu edo ez erabakiko dute Zestoan» Berria 2012-04-27 (Noiz kontsultatua: 2025-01-19).
* ↑ «Zestoarren %63ak zekorketak antolatzearen alde egin du • ZUZEU» ZUZEU 2012-06-04 (Noiz kontsultatua: 2025-01-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124690929
* Multimedia: Torilak / Q124690929
# Séverine Berger

Séverine Berger (Baiona, 1971) artearen historialari lapurtarra da.

## Bizitza

Baionan jaio zen 1971n. École du Louvren eta Parisko Unibertsitatea I - Panthéon-Sorbonnen ikasi zuen. Villefranche-sur-Saôneko Paul-Dini museoko kontserbatzaile laguntzaile izan zen. Arleseko museoko lanen tratamendua gainbegiratzen zuen Rodanoren Ahoetan. 2005an, Bordeleko museoetako lanen prebentzio-kontserbazioa jarraitzen hasi zen.
2013ko urriaren 23tik aurrera, Chartresko Arte Ederren Museoko zuzendari izendatu zuten. Bertan lan egin zuen 2017ra arte, eta ondoren, Saint-Tropezko Annonciade Museoko zaindari bihurtu zen.

## Lanak

* La poterie de Ciboure (1919-1945) (1998)
* Le Pays basque vu par les peintres, 1900-1950 (2000, 2005ean euskaratua)
* Clochers dans le ciel de Chartres, hier et aujourd'hui (2016, Jean-Pierre Gorgesekin batera idatzia)
* Les couleurs de Nadia (2020)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Berger, Séverine» Auñamendi Eusko Entziklopedia ISSN 2444-5487. (Noiz kontsultatua: 2023-08-17).
* 1 2 (Frantsesez) Benquet, Jean-Michel. «Séverine Berger nommée directrice du musée» L'Echo Républicain 2013-09-26 (Noiz kontsultatua: 2023-08-17).
* ↑ (Italieraz) «Ritratto di Sévérine Berger, curatrice del museo de l'Annonciade» Saint-Tropez 2018-09-07 (Noiz kontsultatua: 2023-08-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121539928
# Natibitatearen eliza (argipena)

Natibitatearen eliza izenarekin ohikoan Andre Mariaren jaiotza omentzen duten elizak izendatzen dira, baina Jesusen jaiokundea ere izan daiteke adbokazioa kasu batzuetan. Adbokazioa duten elizak ugariak dira Euskal Herrian eta atzerrian. Wikipedia honetan daude:
Euskal Herrian:
* Andre Mariaren Natibitatearen eliza (Añua)
* Andre Mariaren Natibitatearen eliza (Elo)
* Andre Mariaren Natibitatearen eliza (Faltzes)
* Andre Mariaren Natibitatearen eliza (Ibiltzieta)
* Andre Mariaren Natibitatearen eliza (Garisoain)
* Andre Mariaren Natibitatearen eliza (Leotz)
* Andre Mariaren Natibitatearen eliza (Munitibar)
* Andre Mariaren Natibitatearen eliza (Zestoa)
Atzerrian:
* Natibitatearen eliza, Betleem.
* Natibitatearen eliza (Durro), Gizateriaren Ondarea, Durro, Katalunia.
* Natibitatearen abadia (Cadouin), Dordoinan.
* Natibitatearen Metropoli Katedrala (Milan), Milango duomo edo katedrala.
Ikus, halaber:
# Andre Mariaren Natibitatearen eliza (Zestoa)

Andre Mariaren Natibitatearen eliza Zestoako parrokia eliza nagusia da, Foruen Plazan kokatua.

## Ezaugarriak

XVI. mendeko eraikina da, eraikuntza lanak 1562an hasi zirelarik, baina XVII. mendearen hasierara arte luzatu ziren. Eraikinak egurrezko hiribilduko eliza zaharrago bat ordezkatu zuena, zeina 1549ko sute batean suntsitu zen. Aurrekotik salbatu zen bakarra 1527an eraikitako Lilitarren kapera eta hilobia dira, egitura berrian iraun dutenak.
Eraikuntzan lehenbizi dorera eraiki zen, gero eliz ataria, eta gero zari horiek auirreko bataiotegi edo eliz buruarekin bat egin zuten.
Euskal Herrian XVI. mendean eraikitako parrokia eliza askoren eredua jarraitzen du, Pizkunde garaiko ideia berritzaileak eta aurreko garaietako kontzeptu gotikoak uztartuz.
Barruko erretaula barrokoak XVII. mendekoak dira.

### Kanpandorrea

Hasiera batean, kanpandorrearen silarrizko gorputza elizaren teilatuaren pareraino iristen zen eta handik gorako egitura egurrezko teilatuz errematatzen zen, baina 1735 eta 1741 artean egitura hori harriz luzatu zen horantz zen eta piramidedun laranja erdi itxurako estalki batekin bukatu.
2017an (abenduaren 1ean) tximista batek kanpandorrea jo eta kupula suntsitu zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 Andre Mari Jaiotzaren eliza – Zestoa Turismo: patrimonio y senderismo en la costa vasca. (Noiz kontsultatua: 2025-01-19).
* ↑ Danbolin. (2012). Zestoako eliza eta bere lehen erlojua. (Noiz kontsultatua: 2010-01-19).
* ↑ Frantsesena, Julene. (2018-10-30). «Tximistak kanpandorrea jo zuenekoa - Zestoa» Guka.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124690926
* Multimedia: Church of Natividad de María, Zestoa / Q124690926
# Parker (Colorado)

Parker Coloradoko herri bat da. Douglas konderrian kokatua dago. 2010ean 45.297 biztanle zituen, 54,8613 kilometro koadrotan banatuta.
Euskal etxe bat bada hiri honetan.

## Ikus, gainera

* Douglas konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q385825
# Klima kontinental

Klima kontinentala, itsasbazterretik urrun daudelako edo haizeak eta prezipitazioak kontinentearen barnealdetik jasotzen dituztelako, ozeanoen eraginik ez duten latitude ertaineko eskualdeetako klima da. Honen ezaugarri nagusia urtaroen arteko tenperatura alde handia da (30 °C baino gehiago). Udak oso beroak eta neguak oso hotzak izaten dira.

## Erreferentziak

* ↑ G. Viers, Éléments de climatologie, 1990, p.129

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185005
* Multimedia: Continental climate / Q185005
# 1231
## Heriotzak

* Ekainaren 13a – Antonio Paduakoa, Portugalgo apaiz frantziskotarra (j. 1195).
* Uztailaren 11 – Ines Beaujeukoa, Frantziako Erresumako noblea.
* Irailaren 15a – Luis I.a, Bavariako dukea (j. 1173).
* Azaroaren 17a – Elisabet Hungariakoa, Hungariako printzesa (j. 1207).
* Azaroaren 28a – Valdemar Gaztea, Danimarkako erregea (j. 1209).
* Bertrand de Thessy, Ospitaleko Zaldunen 15. Maisu Handia.
* Elisabet Brandenburgokoa, Brandenburgoko margravesa eta Turingiako margravesa ezkontidea (j. c. 1206).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5417
* Multimedia: 1231 / Q5417
# Lermako Dukearen jauregia

Lermako Dukearen jauregia Burgos probintziako Lerma herrian dagoen (Gaztela eta León) XVII. mende hasierako eraikin monumentala da. Herriko Plaza Nagusiaren albo oso bat hertzen du. Eraikuntza Francisco Gómez de Sandoval y Rojas Lermako lehen dukeak agindu zuen. Jauregia 1617an amaitu zen eta haren boterearen adierazpena izan nahi zuen. Gaur egun turismo-paradorea da.

## Historia

XVII. mendeko herreriar estiloko obra da, eta 1601ean hasi ziren eraikitzen, Francisco de Sandoval y Rojasek, Lermako I. dukeak, eskatuta. Bere arkitektoa Francisco de Mora izan zen, garaiko onenetako bat. 1615ean, obrak oso aurreratuta zeuden. Jauregia errege-gortearen atseden lekua izan zen, batez ere Gaztelako Gortea Valladoliden egon zen urtetan.
Espainiako Gerra Zibilean eta gerraosteko lehen hilabeteetan (1939ko azarora arte) Gobernuak eraikina espetxe gisa erabili zuen. Garai hartan eta 1992ra arte, jauregia Asenjo familiarena izan zen, eta han garatzen zituzten merkataritza negozioak. 2003ko apirilaren 10etik, guztiz zaharberritu eta eraberritu ondoren, turismoko paradore nazional gisa prestatuta dago.

## Iruditegia

* Jauregiaren irudi zaharra.
* Aire ikuspegia.
* Jauregiaren patio berritua.
* Patioko ikuspegia.
* Sarrera nagusia.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.loscamposdeconcentraciondefranco.es/campos/141

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6528821
* Multimedia: Palacio Ducal, Lerma / Q6528821