# Afrosoricida

Afrosoricida (latin-grezierazko izen konposatua, "Afrikako satitsuen antza dutenak") Afrikan bizi diren ugaztun txikien klado bat da. Bere barnean sailkatzen dira Hegoaldeko Afrikako Chrysochloridae familia, Afrikako ekuatorean bizi diren Potamogalidae espezieak eta Madagaskarren soilik aurki daitezkeen tenrecak. XIX. eta XX. mendean zehar Insectivora eta Lipotyphla taldetan sailkatzen ziren, baina bi talde horiek polifiletikoak dira.

## Izendapena

Biologo batzuek Tenrecoidea edo Tenrecomorpha erabiltzen dute kladoa izendatzeko, eta Afrosoricida bera sinonimotzat dute; hala ere, familiaren gaineko taldeetan ez dago araurik izendapenaren preferentziaren inguruan. Simpsonen printzipioetan oinarritzen da hori, Asher & Helgenek laburtuta: "lehentasunak eta egonkortasuna izan behar dute goi-mailako taxon berriak izendatzeko oinarrizko printzipioak. Edozein kladok izan ditzakeen izenak ez lirateke aldatu behar, baldin eta aurreko izenak egonkortasuna arriskuan jartzen ez badu". "Afrosoricida" 1998an izendatu zuten lehen aldiz, Afrosorex Crociduraren barruan sailkatzen zen eta McDowellek Tenrecoidea erabili zuen tenrecak eta Chrysochloridae sailkatzeko. Gary Bronnerrek eta Paula Jenkinsek "Afrosoricida" aipatu zuten Wilson & Reeder-en kapituluan, "...desegoki gisa; izan ere, klado horrek ez du sorizidorik, eta Afrosorex sorizidoen azpigeneroarekin nahas dezake", baina hala mantendu zuten, kladoa literaturan egonkortu zela esanez. Asher & Helgenek taxon horien eta goi-mailako beste taxon batzuen egokitasunari buruzko eztabaida mantendu zuten, baita "Afrosoricida" mantentzearen aldeko ikuspuntuen gainean ere.

## Biologia

Oro har, 4 eta 39 cm arteko animalia txikiak izaten dira bai tenrecak zein beste ahaideak. Ez dago gorputz mota nabarmenik, eboluzionatu baitute Madagaskarren zein Afrika kontinentalean gorputz txikiko animalien txoko ekologikok okupatzeko. Hala ere, espezie batzuek badute antzekotasun ekologiko pixka bat trikuekin, Sorex motako satitsuekin edo igarabekin, eta ohiko izenak ere hala izaten dituzte beste hizkuntzetan. Ilajea leuna edo arantzaduna izan daiteke, eta ilearen kolorea ere alda daiteke, marroitik grisera, beste tonu batzuetara. Espezie gehienak gauekoak dira eta ikusmen txarra dute. Biboteak nahiko sentikorrak dira, eta oso bibrazio txikiak hauteman ditzakete lurrean harrapakinak aurkitzeko.

## Sailkapena

Tradizionalki, familia hauek Lipothyphlaren barruan sailkatu izan dira, triku, satitsu eta satorrekin batera. Hala ere, beti pentsatu izan zen Tenrecoidearen barruan sailkatutakoak ez zirela, benetan Lipothyphla bezalakoak. Adibidez, Robert Broomek idatzi zuen 1916an "burezurraren azterketak konfirmatzen du Chrysochloris ez dela Centetesen parekoa (hau da, Tenrec ecaudatus) eta ez dela Intsektiboroa". Iritzi hauek gaur egun babestuta daude ikerketa genetikoak direla eta, eta animalia hauek Afrotheriarekin lotuago daudela ikusi da. Batzuetan Afroinsectiphilia kladoaren barruan sailkatzen dira, Afrotheriaren azpiko taldeetako bat.
Gaur egun bizirik dauden kideak horrela sailkatzen dira, Tenrecoidea gisa izendatuta:

## Espezieak

* Infraklasea Eutheria: ugaztun karenadunak.
** Afrotheria
*** Kladoa Afroinsectiphilia
**** Kladoa Afroinsectivora
***** ordena Afrosoricida
****** subordena Tenrecomorpha
******* familia Potamogalidae (otter shrews)
******** Generoa Micropotamogale
********* Micropotamogale lamottei
********* Micropotamogale ruwenzorii
******** Generoa Potamogale
********* Potamogale velox
******* familia Plesiorycteropodidae
******** Generoa †Plesiorycteropus
********* †Plesiorycteropus madagascariensis
********* †Plesiorycteropus germainepetterae
******* familia Tenrecidae (tenrecs)
******** subfamilia Geogalinae (1 espezie)
********* Generoa Geogale
********** Geogale aurita
******** subfamilia Oryzorictinae (24 espezie)
********* Generoa Microgale
********** Microgale brevicaudata
********** Microgale cowani
********** Microgale drouhardi
********** Microgale dryas
********** Microgale fotsifotsy
********** Microgale gracilis
********** Microgale gymnorhyncha
********** Microgale jenkinsae
********** Microgale jobihely
********** Microgale longicaudata
********** Microgale majori
********** Microgale mergulus
********** Microgale monticola
********** Microgale nasoloi
********** Microgale parvula
********** Microgale principula
********** Microgale pusilla
********** Microgale soricoides
********** Microgale taiva
********** Microgale thomasi
********* SubGeneroa Nesogale
********** Nesogale dobsoni
********** Nesogale talazaci
********* Generoa Oryzorictes
********** Oryzorictes hova
********** Oryzorictes tetradactylus
******** subfamilia Tenrecinae (5 espezie)
********* leinua Setiferini
********** Generoa Echinops
*********** Echinops telfairi
********** Generoa Setifer
*********** Setifer setosus
********* leinua Tenrecini
********** Generoa Hemicentetes
*********** Hemicentetes nigriceps
*********** Hemicentetes semispinosus
********** Generoa Tenrec
*********** Tenrec ecaudatus
****** Subordena Chrysochloridea
******* Familia Chrysochloridae
******** subfamilia Chrysochlorinae (11 espezie)
********* Generoa Carpitalpa
********** Carpitalpa arendsi
********* Generoa Chlorotalpa
********** Chlorotalpa duthieae
********** Chlorotalpa sclateri
********* Generoa Chrysochloris
********** SubGeneroa Chrysochloris
*********** Chrysochloris asiatica
*********** Chrysochloris visagiei
********** SubGeneroa Kilimatalpa
*********** Chrysochloris stuhlmanni
********* Generoa Chrysospalax
********** Chrysospalax trevelyani
********** Chrysospalax villosus
********* Generoa Cryptochloris
********** Cryptochloris wintoni
********** Cryptochloris zyli
********* Generoa Eremitalpa
********** Eremitalpa granti
******** subfamilia Amblysominae (10 espezie)
********* Generoa Amblysomus
********** Amblysomus corriae
********** Amblysomus hottentotus
********** Amblysomus marleyi
********** Amblysomus robustus
********** Amblysomus septentrionalis
********* Generoa Calcochloris
********** SubGeneroa Huetia
*********** Calcochloris leucorhinus
********** SubGeneroa Calcochloris
*********** Calcochloris obtusirostris
********** SubGeneroa incertae sedis
*********** Calcochloris tytonis
********* Generoa Neamblysomus
********** Neamblysomus julianae
********** Neamblysomus gunningi

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Straus, William L.. (1946-06). «The principles o f classification and a classification of Mammals. By George Gaylord Simpson. Bull. Am. Mus. Nat. Hist., New York, vo1. 85, xvi + 350 pp., 1945» American Journal of Physical Anthropology 4 (2): 243–248. doi:10.1002/ajpa.1330040218. ISSN 0002-9483. (Noiz kontsultatua: 2023-09-12).
* ↑ Asher, Robert J.; Helgen, Kristofer M.. (2010-04-20). «Nomenclature and placental mammal phylogeny» BMC Evolutionary Biology 10 (1): 102. doi:10.1186/1471-2148-10-102. ISSN 1471-2148. PMID 20406454. PMC PMC2865478. (Noiz kontsultatua: 2023-09-12).
* ↑ «Mammal Species of the World - Browse» www.departments.bucknell.edu (Noiz kontsultatua: 2023-09-12).
* ↑ «Mammal Species of the World - Browse: AFROSORICIDA» www.departments.bucknell.edu (Noiz kontsultatua: 2023-09-12).
* ↑ Hedges, S. Blair. (2011-05-05). «On the use of high-level taxonomic names» Zootaxa 2867 (1): 67. doi:10.11646/zootaxa.2867.1.5. ISSN 1175-5334. (Noiz kontsultatua: 2023-09-12).
* ↑ Asher, Robert J.; Helgen, Kristofer M.. (2011-11-07). «High level Mammalian taxonomy: a response to Hedges (2011)» Zootaxa 3092 (1): 63. doi:10.11646/zootaxa.3092.1.5. ISSN 1175-5334. (Noiz kontsultatua: 2023-09-12).
* ↑ (Ingelesez) Stanhope, Michael J.; Waddell, Victor G.; Madsen, Ole; de Jong, Wilfried; Hedges, S. Blair; Cleven, Gregory C.; Kao, Diana; Springer, Mark S.. (1998-08-18). «Molecular evidence for multiple origins of Insectivora and for a new order of endemic African insectivore mammals» Proceedings of the National Academy of Sciences 95 (17): 9967–9972. doi:10.1073/pnas.95.17.9967. ISSN 0027-8424. PMID 9707584. PMC PMC21445. (Noiz kontsultatua: 2023-09-12).
* ↑ Douady, Christophe J; Douzery, Emmanuel J. P. (2003-08-01). «Molecular estimation of eulipotyphlan divergence times and the evolution of “Insectivora”» Molecular Phylogenetics and Evolution 28 (2): 285–296. doi:10.1016/S1055-7903(03)00119-2. ISSN 1055-7903. (Noiz kontsultatua: 2023-09-12).
* ↑ academic.oup.com doi:10.1093/sysbio/syw034. (Noiz kontsultatua: 2023-09-12).
* ↑ (Ingelesez) Upham, Nathan S.; Esselstyn, Jacob A.; Jetz, Walter. (2019(e)ko abe. 4(a)). «Inferring the mammal tree: Species-level sets of phylogenies for questions in ecology, evolution, and conservation» PLOS Biology 17 (12): e3000494. doi:10.1371/journal.pbio.3000494. ISSN 1545-7885. PMID 31800571. PMC PMC6892540. (Noiz kontsultatua: 2023-09-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q328082
* Multimedia: Afrosoricida / Q328082
* Espezieak: Afrosoricida