OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Brontotheriidae

Brontotheriidae desagertutako ugaztun familia bat da, Perissodactyla ordenan, zaldiak, errinozeroak eta tapiroak barne hartzen dituen ordenan. Azalean, errinozeroaren itxura zuten sudur hezurdun adar batzuk garatzen zituztenak, eta gorputz-tamaina handiak eboluzionatu zituzten lehen ugaztunetako batzuk izan ziren. Duela 56-34 milioi urte inguru bizi izan ziren, Eozenoa oso itxi arte.

## Generoa

* Familia Brontotheriidae †
** Pakotitanops
** Mulkrajanops
** Eotitanops
** Palaeosyops
** Azpifamilia Brontotheriinae
*** Bunobrontops
*** Mesatirhinus
*** Dolichorhinus
*** Sphenocoelus
*** Desmatotitan
*** Fossendorhinus
*** Metarhinus
*** Microtitan
*** Sthenodectes
*** Telmatherium
*** Metatelmatherium
*** Epimanteoceras
*** Hyotitan
*** Nanotitanops
*** Pygmaetitan
*** Acrotitan
*** Arctotitan
*** Qufutitan
*** Tribua Brontotheriini
**** Protitan
**** Protitanotherium
**** Rhinotitan
**** Diplacodon
**** Pachytitan
**** Brachydiastematherium
**** Sivatitanops
**** Azpitribua Embolotheriina
***** Gnathotitan
***** Aktautitan
***** Metatitan
***** Nasamplus
***** Protembolotherium
***** Embolotherium
**** Azpitribua Brontotheriina
***** Parabrontops
***** Protitanops
***** Notiotitanops
***** Dianotitan
***** Duchesneodus
***** Megacerops

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132865
* Multimedia: Brontotheriidae / Q132865
* Espezieak: Brontotheriidae
# Chasmosaurus

Chasmosaurus Ipar Amerikako Kretazeo amaierako zeratopsido dinosauro genero bat da. Bere izenak 'irekitzen duen sugandila' esan nahi du, bere zorroan dauden bao handiei erreferentzia eginez (grezieraz chasma, 'irekidura', 'hutsune' edo 'golko' esan nahi du; eta sauros, 'musker' esan nahi duena). 4,3-4,8 metroko luzera (14,1-15,7 oin) eta 1,5-2 tonako pisua (1,7-2,2 tona labur) edo 2.200 eta ia 5.000 lbs., eman edo hartu, Chasmosaurus apur bat txikiagoa zen. "batez besteko" tamainara, batez ere zeratopsio handiagoekin alderatuta (adibidez Triceratops, Afrikako sasi elefante baten tamainakoa).
Hasiera batean Protorosaurus deitu behar zen, baina izen hori aurretik beste animalia baterako argitaratua zen. Industutako Chasmosaurus-en ale guztiak Dinosaur Park Formation-en bildu ziren, Dinosaur Provincial Park, Alberta, Kanada. C. russelli-ren erreferentziazko aleak formazioaren beheko oheetatik datoz, eta C. belli, berriz, erdiko eta goiko oheetatik.
* Datuak: Q131586
* Multimedia: Chasmosaurus / Q131586
* Espezieak: Chasmosaurus
# Kentrosaurus

Kentrosaurus (literaturaz  'sugandila pikortsua') Tanzaniako Lindi eskualdean dagoen Jurasiko berantiarreko dinosauro estegosauridoen generoa da. Espezie mota K. aethiopicus da, Edwin Hennig paleontologo alemaniarrak 1915ean izendatu eta deskribatu zuena. Askotan Stegosauriako kide "primitiboa" dela uste dute, azken analisi kladistiko batzuek beste estegosauro asko baino eratorriagoa dela eta senide hurbila dela uste dute. Ipar Amerikako Morrison Formazioko Stegosaurusa Stegosauridae barnean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131094
* Multimedia: Kentrosaurus / Q131094
* Espezieak: Kentrosaurus
# Alemania eta Austria arteko muga

Alemania eta Austria arteko muga (alemanez: Grenze zwischen Deutschland und Österreich) Alemaniako eta Austriako estatuen artean dagoen muga da, erdialdeko Europan. 784 kilometro neurtzen ditu eta Bi herrialdeentzat lurreko muga da inguruko herrialderen batekin duen muga luzeena.

## Geografia

Alemania eta Austria arteko muga 784 km ingurukoa da, Austriako ipar-mendebaldean eta Alemaniako hego-ekialdean. Alemaniako Bavaria eta Austriako lau estatu bereizten ditu (Vorarlberg, Tirol, Salzburgo eta Austria Garaia).
Muga mendebaldean hasten da Konstantzako aintziraren inguruan, Lindauko barrutia Bavarian eta Bregenz barrutia Vorarlbergen banatuz. Mugak ekialderantz jarraitzen du. Bregenzerwald mendigunea, Allgäuko Alpeak, Ammergauko Alpeak, Wetterstein, Karwendel, Bavariako Aurrealpeak, Brandenbergeko Alpeak, Chiemgauko Alpeak eta Berchtesgadengo Alpeak mendebaldetik ekialdera jarraitzen dira. Berezitasun bat ikus daiteke Allgäuko Alpeetan: Sorgschrofen mendiaren tontorrean, muga puntu batera murriztuta dago: iparraldean, Jungholz udalerri austriarra ia osorik Alemaniako enklabe bat da, eta ez dago Austriako gainerako lurraldeetara konektatuta puntu horretatik bakarrik.
Innek germaniar-austriar mugaren sekzio bat osatzen du. Passaura iristen da, Alemaniako Bavaria hirira. Bi ibaik bat egiten duten lekuan dago: Inn eta Ilz ibaiak eta Danubio (Donau) ibaiak. Muga dozenaka kilometrotan zehar egiten du, gero ipar-ekialderantz urruntzen da eta Bavaria eta Austria Garaia banatzen ditu, Txekiar Errepublikako Bohemiako oihanean dagoen Šumava parke nazionalaren ertzean muga germaniar-txekiarrarekin eta austriar-txekiarrarekin osatutako tripunturaino.

## Historia

1972an, herrialdeen arteko itun batean berretsi zen muga, XIX. mendean Austriar Inperioaren eta Bavariako Erresumaren arteko zenbait akordiok zehaztu ondoren. 1938an bi herrialdeek bat egin zuten Anschlussen bitartez. 1955ean, Austriako Estatu Itunak Austria estatu subirano gisa berrezarri zuen. Schengen eremuak mugako kontrolak amaitu zituen 1997an. Mugen aldi baterako kontrolak 2015ean ezarri ziren berriro, Europako errefuxiatuen krisiari erantzuteko. Aldi baterako mugako kontrol horiek 2018ko azaroaren 11n kentzeko programatzen dira, baina sei hilabetez luza daitezke.

## Erreferentziak

* ↑ Artikel Staatsgrenzen. A: Ernst Bruckmüller: Österreich-Lexikon. Verlagsgemeinschaft Österreich-Lexikon, Wien 2004.
* ↑ Statistisches Bundesamt der Bundesrepublik Deutschland
* ↑ (Ingelesez) European Commission. Temporary Reintroduction of Border Control. .
# Wetterstein mendikatea

Wetterstein mendikatea (alemanez: Wettersteingebirge, bavarieraz Wettastoagebirge), Alpeetan dagoen mendikate txikia bada ere Alemaniako bi mendi altuenak hartzen ditu, Zugspitze eta Hochwanner. Mendikatea Alemaniako Bavaria estatuaren eta Austriako Tirol eskualdearen artean hedatzen da.

## Gailurrik garaienak

* Zugspitze (2.963m)
* Hochwanner (2.744m)
* Leutasch Dreitorspitze (2.682m)
* Partenkirchen Dreitorspitze (2.633m)

## Iruditegia

* Zugspitze, Alemaniako mendi garaiena
* Hochwanner
* Leutascher Dreitorspitze
* Leutasch

## Kanpo estekak

* Datuak: Q264223
* Multimedia: Wetterstein / Q264223
# Damián Barreiro

Damián Barreiro Maceiras (A Estrada, 1984ko abuztuaren 9a-Avilés, 2025eko otsailaren 6a) kazetari eta idazle asturiarra izan zen. Máximo Fuertes Acevedo saiakera-lehiaketa hiru aldiz irabazi zuen. Xunta Pola Defensa de la Llingua Asturiana erakundearen partaide aktiboa zen.

## Ibilbidea

Kazetaritzan lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, eta Kultur Kudeaketan masterra egin zuen Kataluniako Unibertsitate Irekian. Gainera, Oviedoko Unibertsitatean «Asturias. Espazioa, Ondarea, Historia eta Kultura» unibertsitate-espezialista titulua lortu zuen.
2017ko irailean, Europa Presseko taldean sartu zen, eskualdeko eta tokiko informazioa emateko eta asturierazko albiste-zerbitzuaz arduratzeko. Asturiasko musikari, literaturari eta historiari buruzko dibulgazio-programen gidoilaria izan zen RTPA (Asturias Printzerriko Irrati-telebista), Asturias.com edo Les Noticies hedabideetan.
Xunta pola Defensa de la Llingua Asturianako militante aktiboa zen. Youtuben, Horros & Frixuelos kanala kudeatzen zuen, non asturierazko kulturaren eta pop kultura garaikidearen arteko harremanak aztertzen zituen. Asturiasko Printzerriko Kultura, Hizkuntza Politika eta Turismo Sailak asturierazko saiakeraren arloan ematen duen Maximo Fuertes Acevedo saria hiru aldiz irabazi zuen.
2025eko otsailean, bere heriotza zela eta, Oviedon egindako Asturiasko Kulturaren Munduko Biltzarraren omenaldia jaso zuen.

## Obra

* Caleya Sésamu: el papel de la televisión na tresmisión interxeneracional de la llingua (2014)
* Asturploitation (2018)
* Asturianía kitsch: decálogu de la cultura pop ástur (2022)

## Erreferentziak

* ↑ https://www.elmundo.es/television/medios/2025/02/06/67a4d3c8fc6c836e318b45cc.html
* ↑ https://www.nortes.me/2025/02/06/fina-de-sopitu-a-la-eda-de-41-anos-el-pariodista-ensayista-ya-influencer-damian-barreiro/
* ↑ https://www.rtpa.es/noticias-sucesos-ast/2025-02-06/Muerre-a-los-40-años-el-periodista-y-escritor-n'asturianu-Damian-Barreiro_111738850490.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61059155
# Anschluss

Anschluss (euskaraz: «lotura»), Anschluss Österreichs ere deitua, Alemania naziak egindako Austriaren anexioa izan zen, 1938ko martxoaren 15ean gauzatu zena. Adolf Hitlerek desiratutako Alemaniaren hedapenaren urrats bat izan zen gertaera hau, 1935ean, plebiszitu baten ostean, Sarre eskualdea bereganatu ostean. Geroagokoak izan ziren Sudeteen auzia (1938ko urria), Txekoslovakiaren inbasioa (1939ko martxoa) eta Poloniaren inbasioa (1939ko iraila), Bigarren Mundu Gerra abiarazi zuena.

## Historia

Nahiz naziak, Arthur Seyß-Inquart buru, anexio honen alde aspaldian ari ziren, Frantzia eta Ingalaterrako oposizioak hainbat urtez galarazi zuen Alemania eta Austriaren arteko batasuna. Alemaniaren presioa zela-eta, tentsio politiko handiko garaia izan zen Austrian. Kurt Schuschnigg gobernu buru austriarrak horrelakorik nahi ez bazuen ere, Hitlerrek behartu zuen Seyss-Inquart Barne ministro izenda zezan. Austriaren independentziari eusteko azken ahalegin gisa, Schuschniggek Anschluss-ari buruzko erreferenduma iragarri zuen. 1938ko martxoaren 10ean, Hitlerrek Schuschnigg kargua uztera behartu zuen eta Seyss-Inquarten gobernu berria ezarriz batera, Alemaniako armadako blindatuak sartu ziren Austrian. Martxoaren 12an Viena hartu eta 15ean, Hitlerrek berak aldarrikatu zuen Vienan Anschluss-a. 1938ko apirilaren 10ean eginiko erreferendumean, austriarrek Reicharekiko batasunaren aldeko botoa eman zuten (%99,73).
Anschluss-ak erantzun eskasa izan zuen nazioartearen. Lehen Mundu Gerrako aliatuek protesta diplomatikoak soilik egin zituzten, Anschluss-aren aurkako inolako neurri zehatzik hartu gabe, nahiz eta, berez, Versaillesko Ituna betearaztearen arduradun ziren, zeinak Austria eta Alemaniaren batasuna debekatzen zuen. Austriak 1945eko apirilaren 27an berreskuratu zuen independentzia.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/2/9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154681
* Multimedia: Anschluss of Austria 1938 / Q154681
# Uztaileko krisialdia

Uztaileko krisialdia 1914ko ekainaren 28 eta abuztuaren 6 artean Sarajevoko atentatuaren ondorioz sortutako krisi diplomatikoa izan zen. Ezin izan zuten era baketsu batean konpondu eta Lehen Mundu Gerra eragin zuen.
Europako potentzia nagusiek ezin zuten (edo ez zuten nahi) Austria-Hungaria baretu eta haien arteko aliantza-sistema (Aliantza Hirukoitza eta Entente Hirukoitza) martxan jarri zen. Abuztuaren 3an Alemaniar Inperioak Frantziako Hirugarren Errepublikaren aurkako gerra deklaratu zuen eta neutrala zen Belgika inbaditu zuen. Horrela, Mendebaldeko Frontea hasi zen. Deklarazio honek erantzukizun guztia jarri zuen Alemaniarengan Versaillesko Ituna sinatzean (gainera, gerra amaieran, galtzaileen artean ordaintzeko gaitasuna zuen potentzia bakarra izan zen).
Garaiko diplomazia 1860 eta 1890 artean Otto von Bismarck kantzilerrak sortutako sisteman oinarrituta zegoen. Sistema hau aliantzetan oinarrituta zegoen: Frantziako Hirugarren Errepublika bakantzeko (Frantzia-Prusia Gerra gerra osteko frantziar mendekua uxatzeko) eta Alemaniak bi frontetako gerra bat ez izateko.
Aliantza-sistemak porrot egin zuen: alde batetik Frantziak Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua eta Errusiar Inperioa aliatu zituen, eta, bestetik, 1890ean Bismarck kargugabetu zuenean Gilen II.ak nahiago zuen Austria-Hungaria aliatu eta Errusia alde baten utzi zuen, Bismarckek bultzaturiko Hiru Enperadoreen Liga deseginez. Belle Époque garaiko Etsai-giroko aliantzen joko honek Europa erloju-bonba bilakatu zuen. Azkenean, diplomazia ez zen nahikoa izan armaden mobilizazio saihesteko eta jada inor ez zen buelta emateko gai izan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q917435
* Multimedia: July Crisis / Q917435
# Marko (altzaria)

Markoa bi dimentsioko artelan bat (pintura, marrazkia, argazkia edo euskarria lamina bat duen beste edozein forma) edo erliebe gutxikoa sostengatzen, babesten eta osatzen duen egitura da, eta harekin "koadroa" izeneko multzoa osatzen du. Markoztatzea markoak eraikitzeko artea da, eta markoztatzailea lanbide edo artisautza horretako profesionala izatea, arte aplikatu edo dekoratzailetako bat. Halaber, objektu ez-artistikoak ere markoztatzen dira, hala nola ispiluak edo edozein dokumentu. Markoztatutako objektua hobeto babesteko, markoak beiraz hornituta egon daitezke.
Ate- eta leiho-markoak arkitekturaren edo interiorismoaren objektu dira. Elementu arkitektoniko jakin batzuk moldura baten bidez markoztatzeari edo profilatzeari dagokionez, dekorazio arkitektonikoaren zati bat da (adibidez, txanbrana).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q860792
* Multimedia: Picture frames / Q860792
# Río Turbio (hiria)

Yacimientos Río Turbio edo Rio Turbio 8814 biztanleko hiria da, Güer Aike departamendukoa, Santa Cruz probintzian, Argentinan.
Ruta Provincial 20 errepide probintzialaren erdian dago, RN 40 eta RN 293 errepide nazionaletatik gertu, Rio Gallegos hiritik 301 km-ra eta Caleta Oliviatik 935 km-ra. Rio Turbiotik 8 kilometro eskasera dago Dorotea mendatea.

## Historia

* 1867ko urria, Santa Cruz probintziako ikatz-susmoak, Luis Piedrabuena uharteko etxetik Santa Cruz ibaiaren bideari jarraituz egindako espedizio batengatik.
* 1870eko urriaren 10ean, Domingo Faustino Sarmiento Nazioaren Presidenteak 448. zk. Legea indarrean jarri zuen komertzialki ustiagarriak diren ikatz-meategien aurkitzaileari 25.000 pesoko saria emanteko.
* 1876ko ekainaren 28a, ikatzari buruzko erreferentziak Santa Cruz probintzian.
* 1887ko otsailaren 22a: Agustin del Castillo ontzi-tenienteak Rio Turbioko meatzaldean ikatza aurkitu zuen eguna.

## Klima

Datu klimatikoak (Río Turbio (1901–2000)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 31.5 | 25.5 | 25.5 | 22.5 | 21.0 | 18.0 | 15.0 | 14.5 | 18.5 | 20.5 | 25.0 | 25.5 | 31.5 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 16.5 | 15.8 | 14.2 | 11.4 | 6.9 | 5.2 | 4.6 | 5.8 | 9.2 | 12.3 | 13.6 | 15.5 | 10.9 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 10.7 | 10.0 | 8.8 | 6.3 | 2.8 | 1.7 | 1.1 | 1.6 | 4.3 | 6.4 | 7.5 | 9.3 | 5.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 5.6 | 4.8 | 3.2 | 0.7 | -1.8 | -3.3 | -4.3 | -3.2 | -0.2 | 1.3 | 2.1 | 3.6 | 0.7 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -1.5 | -2.0 | -5.0 | -10.5 | -18.0 | -15.0 | -21.0 | -27.0 | -10.0 | -7.0 | -5.5 | -3.0 | -27.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 42.8 | 37.2 | 44.7 | 44.3 | 43.0 | 38.0 | 31.5 | 41.6 | 21.3 | 31.3 | 32.3 | 35.1 | 443.1 |
| Prezipitazio egunak (≥ 3.0 mm) | 8.1 | 8.0 | 9.2 | 7.6 | 7.6 | 7.4 | 7.2 | 7.7 | 6.8 | 8.0 | 8.2 | 8.0 | 93.8 |
| Hezetasuna (%) | 65 | 67 | 69 | 74 | 81 | 82 | 83 | 72 | 74 | 69 | 68 | 66 | 73 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Estudio de Impacto Ambiental Central Termoeléctrica a Carbón Rio Turbio, Santa Cruz. .

## Kanpo estekak

* Coordenadas geográficas e imágenes satelitales de Río Turbio
* Gendarmería Nacional de Río Turbio
* Información general y ubicación de Río Turbio
* Mapa de la zona
* Mi Río Turbio - sitio web promovido por los alumnos y docentes de la Escuela Industrial 5 de Río Turbio Txantiloi:Wayback
* Datuak: Q2608901
* Multimedia: Río Turbio / Q2608901
# Štiavnické Bane

Štiavnické Bane Eslovakiako udalerri bat da, Banská Štiavnicako barrutian kokatuta. 10,16 km²ko azalera du eta 839 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1352. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q392432
* Multimedia: Štiavnické Bane / Q392432
Banská Štiavnicako barrutiko udalerriak :
HiriakBanská ŠtiavnicaHerriakBadín • Baláže • Baďan • Banská Belá • Banský Studenec • Beluj • Dekýš • Ilija • Kozelník • Močiar • Počúvadlo • Podhorie • Prenčov • Svätý Anton • Štiavnické Bane • Vysoká :
# Arte aplikatuak

Arte aplikatuak (arte baliagarriak edo arte xeheak ere esaten zaie) egunero erabiltzen diren objektuei konposizioaren eta sormenaren idealak eransten dizkietenak dira, hala nola katilu bat, aldizkari bat, ate bat edo parkeko dekorazio-banku bat. Arte Ederren kontrajarritako adierazpen gisa agertzen dira, eta ikuslearen estimulu intelektual edo sentsibilitate akademiko gisa balio dute.
Gaur egun, grabatua eta artisautza arte aplikatuen eta plastikoen arteko erdibidean daude. Hori ez zen beti horrela izan: arte aplikatuak arte plastikoen barruko jarduera apalagotzat hartzen ziren, artisautzaren eta grabatuaren ekoizpen anizkoitzean eta/edo erabilgarrian hasierako ikuspegia hartuz. Hala ere, kontzeptua partzialki aldatu zen XVIII. mendean Industria Iraultzarekin, teknika teknologia bihurtu zenean, zientzia aplikatuen inguruko lurralde bat partekatuz.
Arte aplikatuek barne hartzen dituzten arloetako adibide batzuk diseinu industriala, barne-diseinua, moda-diseinua, diseinu grafikoa eta publizitatea dira; era berean, testuinguru abstraktuago edo zabalago batean, argazkilaritza eta arkitektura ere badaude.
Frankizien agerpenari esker, arte aplikatuko objektu asko bildumagarriak izan daitezke, hala nola, jostailuak, stickerrak, bitxiak, autoak, gitarra elektrikoak, film edo iragarki zaharren hainbat kartel, etab.

## Domeinuak

Gaur egun, arte aplikatuen barruan honako hauek sartzen dira:
* espazioaren diseinua (barne-arkitektura, paisajismoa, ekitaldiak);
* ehun-diseinua (arropa, goi-mailako joskintza, jantziak, egoera berezietarako arropa, osagarriak);
* produktuen diseinua (altzariak, objektu industrialak);
* komunikazio-diseinua (diseinu grafikoa, publizitatea, komunikabideak, multimedia);
* artisautza artistikoa (beirateak, bitxiak, zeramika).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207241
* Multimedia: Crafts / Q207241
# Oranienburg

Oranienburg Alemaniako Brandenburgo estatuko hiria da. Herrialdeko hiriburua den Berlindik iparraldera dago, 35 kilometro eskasera. Oberhavel barrutiko hiriburua da.

## Geografia

Havel ibaiak zeharkatzen du Oranienburg.

## Historia

Oranienburg XII mendearen aldera sortu bide zen baina bere lehenengo aipamena 1216koa da, Bötzow izenarekin bada ere. Beste hainbat hiri bezala gaztelu baten ondoan garaturiko merkatarien asentamendua izan zen hasieran.
Frederiko Gilen I.a "Hautesle Handia" Orange-Nassau konderriko Luisa Henrietarekin ezkondu zen 1646an. Emazteari izugarri gustatzen zitzaion Bötzow ingurua eta bertan gaztelu berri bat eraiki zion holandar estiloan, eta Oranienburg izena eman zion Luisa Henrietaren jatorriari erreferentzia eginez. 1653an herriak berak ere izen bera hartzea erabaki zuen.
Nazien aurreneko kontzentrazio-esparruetako bat Oranienburgen eraiki zen 1933an eta toki falta zela eta 1935ean Sachsenhausen kontzentrazio-esparru berriak hartu zuen haren lekua. 1945ean sobietar Armada Gorriak eskurartu artean 100.000 pertsona bertan hil zirela estimatzen da. Nazien energia nuklearraren proiektuaren zentrua ere Oranienburgen egon zen.

## Ondasun nabarmenak

* Oranienburg gaztelua (Schloss Oranienburg): Brandenburgoko jauregi barroko zaharrena da. 1653an eraiki zen holandar estiloan.

## Hiri senidetuak

Oranienburg ondorengo hiriekin dago senidetua:
* Bagnolet (Frantzia) (1964)
* Mělník (Txekia) (1974)
* Hamm (Alemania) (1990)
* Vught (Herbehereak) (1991)
* Friedrichsthal (Alemania) (2000)

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Alemanez)
* Datuak: Q14808
* Multimedia: Oranienburg / Q14808
# Enns (ibaia)

Enns Danubioren eskuinaldeko (hegoaldeko) ibaiadar bat da. 254 kmko luzerarekin Austria barneko ibairik luzeena da.

## Geografia

Salzburg estatuan jaiotzen da, Niedere Tauern mendigunean. Radstadt zeharkatu ostean, Estirian sartzen da. Hurrengo ehun kilometroan, ekialderako norabidean, Dachstein mendigunearen eta Niedere Tauernen arteko haran zabalean zehar doa. Liezen da haran horretako hiri handiena. Admontetik igaro eta gero, Gesäuse (15 kmko arroila) zeharkatzen du. Iparralderako norabidea harturik, Austria Garaian sartu eta Steyrretik iragaten da. Aurrerago Austria Garaia eta Austria Beherearen arteko muga egiten du. Enns hirian zehar pasatu ondoren, Mauthausenen ondoan Danubiora isurtzen da.

## Ibaiadarrak

Ibaiadar nagusiak Palten, Salza eta Steyr dira.

## Erreferentziak

Artikulu honetan Frantsesezko Wikipediako Enns (rivière) artikuluko informazioa erabili da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217524
* Multimedia: Enns River / Q217524
# Traun

    Artikulu hau udalerriari buruzkoa da; ibaia gaitzat duena beste hau da: «Traun (ibaia)»
Traun Austriako udalerri bat da, Linz-Land barrutian. Azken zentsuaren arabera 24.477 biztanle zituen, 15,49 kilometro karratuko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q260176
* Multimedia: Traun (Linz-Land) / Q260176
# Traun (ibaia)

Traun (alemanez ˈtʁaʊn ahoskatua) Austria Garaiko ibaia da. Salzkammerguteko Alpeetan jaio eta Hallstätter See eta Traunsee aintziretatik iparralderago doa. Danubioren ibaiadarra da, eskuineko ibaiertzetik, eta Linz hirian du bokalea. Beste hiri batzuetatik igarotzen da: Bad Aussee, Bad Ischl, Gmunden, Wels eta Traun. Beheko ibilbidean zentral hidroelektrikoak eta industria-aprobetxamendurako zentralak daude. Traun ibaiak 155,9 km-ko luzera du eta 4.257 km$^2$-ko arroa du. Batez besteko isuria 150 m$^3$/s-koa da.
XIX. mendearen amaiera arte, Hallstattera (Hallstätter See aintzirako ertzean) itsasontziz edo bidezidor estuetatik baino ezin zen iritsi. Hala eta guztiz ere, paisaia isolatu eta abegitsu hau giza kokaguneen artean lehenetarikoa da, gatz naturalaren iturri aberatsei esker, zeina milaka urtetan zehar zulatua izan baitzen. Hallstatten aurkikuntza arkeologiko zaharrenetako batzuk, hala nola zapata zelta, zuhaitzak erortzeko eta egurra lantzeko erabiltzen zen harrizko tresna luze eta mehe bat, K.a. 5000 urte ingurukoak dira. Merkataritza aktiboak eta, beraz, aberastasunak oso gizarte sofistikatua garatzeko aukera ematen zuten, horregatik Hallstatt kultura terminoa. 1846an historiaurreko hilerri handi bat aurkitu zuten Hallstatten egungo kokapenagatik. Hilerrietarako leku gutxi dago. Hamar urtetik behin hezurrak atera eta hezurtegi batera eramaten zituzten lurperatzeko. Garezur landuzko bilduma bat, jabeen izenak, lanbideak eta heriotza datak dituena, herriko kaperan dago ikusgai.

## Galeria

* Ibaia Bad Goisernen
* Ibaia Lauffendik gertu

## Erreferentziak

* ↑ – Politik/Verwaltung – Linz Zahlen – Stadtgebiet