# Claude (txatbota)

Claude Anthropic enpresak garatutako hizkuntza eredu handien familia bat da. 2024 bitartean euskaraz ondoen aritu izan den adimen artifizialeko sistemen artean egon da.

## Ezaugarriak

Notion, Quora eta DuckDuckGo bezalako enpresa bazkideekin elkarlanean egindako ikerketaren emaitza da. Bere algoritmoa elkarrizketa-laguntzaile gisa funtzionala izateko trebatuta dago, eta hari galderak egin dakizkioke ChatGPT-rekin egiten diren antzera. Haien entrenamenduak aukera ematen du planteatzen diren galderen emaitza gisa testua sortzeko, gizakiek egingo luketen moduan; hala ere, kontuan izan behar da algoritmo bat (software) denez, haren erantzunak semantika logiko batean oinarritutako testu-eraikuntza prediktibo bati dagozkiola, eta ez egiten diren galderen arrazoiketari. Adimen artifizialeko algoritmo guztiek bezala, Claudek ez du autokontzientzia ez eta adimen orokorrik ere.
Claudek gai zehatzei buruzko laburpenak eman ditzake edo istorioak sortu, besteak beste, jarduera hauek:
* Testua sortzea, hizkuntzak itzultzea, sormen-eduki mota desberdinak idaztea eta galderei modu informatiboan erantzutea.
* Jarraibideak betetzea eta eskaerak kontu handiz osatzea.
* Bere ezagutza erabiltzea galderei modu osoan eta informatiboan erantzuteko, nahiz eta galdera irekiak, desafiatzaileak edo bitxiak izan.
* Testu-edukia duten testu sortzaileen formatuak sortzea, hala nola poemak, programazio-kodea, gidoiak, musika-piezak, mezu elektronikoak, gutunak, etab.

## Bertsioak

Claude 3
Claude 3 2024ko martxoaren 14an abiatu zen, zeregin kognitibo sorta zabal baten bidez industrian erreferentzia-puntu berriak ezarri zituela esanez. Claude 3 familiak hiru abangoardiako modelo ditu, edukieraren goranzko ordenan: Haiku, Sonnet eta Opus. Claude 3 Opusen bertsio lehenetsiak 200,000 tokeneko testuinguru leihoa du, baina gaitasun hau milioi bateraino zabaltzen ari da erabilera kasu zehatzetarako.
Claude 3k arrazoiketa metakognitiboa egin duela dirudi, lastategi batean orratza ebaluatzean artifizialki probatzen ari direla konturatzeko gaitasuna barne.
Clauderen ezaugarri teknikoak :
| Ezaugarria | Deskribapena |
| Izena | Claude |
| Sortzailea | Anthropic |
| Mota | Adimen artifizialeko laguntzailea, gaitasun mugatuekin |
| Hasiera urtea | 2023ko martxoaren 14a |
| Teknologiak | Ikaskuntza automatikoko teknikekin (machine learning) entrenatutako hizkuntza-eredua da. |
| Ezagutzak | Entrenamendurako erabilitako parametro kopuruari buruzko informaziorik ez da eman, baina milioika datu idatzi eta elkarrizketa erabili zirela aipatu da. |
| Gaitasunak | Gai da elkarrizketa sinpleak izateko, galderei erantzuteko, gai jakin batzuei buruzko gomendioak eta informazioa emateko, baina muga batzuekin. |
| Helburua | Giza jarduera jakin batzuetan laguntzea, denbora eta ahalegina aurrezteko. Baina ohartarazten da erabaki garrantzitsuak beti pertsonek hartu behar dituztela |
| Mugak | Ez du adimen orokorrik giza gaitasunak berdindu nahi badira. Ez du ez autokontzientziarik, ez hautamenik, ez enpatiarik, ez intuiziorik, ez sormenik, ez judizio moralik. |
| Plataforma | Web plataforman lan egiten du bere webgune ofizialean: https://claude.ai/ |

## Bertsioak

Hizkuntza-eredu handien zerrendan ikus daiteke noiz sortu diren HEH honen bertsioak eta horien ezaugarriak.
Prestakuntza-kostuen zutaberako, 1 petaFLOP-egun = 1 petaFLOP/sec × 1 egun = 8,64E19 FLOP. Gainera, modeloaren handienaren kostua bakarrik dago idatzita.
| Izena | Argiratze data | Gara-tzailea | Parametro kopurua (mila milioika) | Corpusaren tamaina | Entrena-mendu-kostua (peta FLOP-egun) | Lizentzia | Oharrak |
| Claude | 2021eko urria | Anthropic | 52 | 400 mila milioi token | | beta | Elkarrizketetan nahi den portaerarako ongi doitua . |
| Claude 2 | 2023ko uztaila | Anthropic | Ezezaguna | Ezezaguna | Ezezaguna | Proprietary | Claude txatborean erabiltzen da. |
| Claude 2.1 | 2023ko azaroa | Anthropic | Ezezaguna | Ezezaguna | Ezezaguna | Proprietary | Claude txabotean erabiltzen da. 200.000 tokeneko edo ~500 orrialdeko testuinguru-leihoa du. |
| Claude 3 | 2024ko martxoa | Anthropic | Ezezaguna | Ezezaguna | Ezezaguna | Proprietary | Hiru modelo ditu: Haiku, Sonnet eta Opus. |

## Euskara, Latxa eta beste hizkuntza ereduak

2024ko Informatikari Euskaldunen Bilkuraren barruan sei hizkuntza-eredu handi jarri zuten lehian euskarazko elkarrizketetan. Helburua EHUko Hitz zentroan garatzen den Latxa eredua «sistema komertzial hoberenen kontra» lehian jartzea izan zen, eta horra ondorioetako bat: GPT-4o eredu ezagunaren parean geratu zen ia. Dema horretan ikusi zen euskaraz «hobekien» zekien sistema Claude Sonnet 3.5 sistema komertziala zela, bigarren GPT-4o sistema geratu zen, eta haren «ia parean» geratu zen Latxa. Beherago geratu zen Gemini Flash 1.5, eta «askoz beherago» Command R+ eta LLama 3.1. Azken hori Latxa eredu berriaren «oinarria» da.
* * ChatGPT
* * Claude
* * Gemini
* * Latxa
* * Perplexity AI

## Erreferentziak

* ↑ «Claude 2 AI: qué es y cómo funciona esta inteligencia artificial» PlayGround 2024-04-16.
* ↑ Sustatu. (2024-07-23). «Claude, euskaraz oso txukun egiten duen beste adimen artifizial bat» sustatu.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* 1 2 Sustatu. (2024-11-10). «Adimen artifiziala euskaraz, sailkapena: 1) Claude / 2) GPT 4o / 3) Latxa» sustatu.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* ↑ «Semántica lógica» www.filosofia.org.
* 1 2 Rodríguez, José Antonio Jiménez. (2005-10-01). «Autoconciencia» Escritos de Psicología - Psychological Writings 1 (7): 44–58. doi:10.24310/espsiescpsi.vi7.13398. ISSN 1989-3809..
* 1 2 Rodrigues, Fabiano de Abreu; Wagner, Roselene Espírito Santo; Barth, Natália. (2022-03-11). «Inteligencia general» Ciencia Latina Revista Científica Multidisciplinar 6 (1): 4990–4998. doi:10.37811/cl_rcm.v6i1.1854. ISSN 2707-2215..
* ↑ «Inteligencia General: ¿qué es y cómo ha evolucionado?» psicologiaymente.com 2019-11-14.
* ↑ «Introducing the next generation of Claude» www.anthropic.com.
* ↑ «Claude 3 overtakes GPT-4 in the duel of the AI bots. Here's how to get in on the action» ZDNET.
* ↑ Edwards, Benj. (2024-03-05). «Anthropic’s Claude 3 causes stir by seeming to realize when it was being tested» Ars Technica.
* ↑ «Claude AI Review: The Most Conversational AI Engine» CNET.
* ↑ Mata, Ainoa Maestre. (2023-05-24). «▷ Descubre cómo un asistente de inteligencia artificial puede hacerte la vida más fácil | 2023» Inteligencia 10.
* ↑ «Introducing Claude» Anthropic.
* ↑ BBVA. (2019-11-08). «Te contamos qué es el 'machine learning' y cómo funciona» BBVA NOTICIAS.
* ↑ «Qué es la Empatía (y su significado)» Significados.
* ↑ «Intuición: concepto, cómo desarrollarla y características» https://humanidades.com/.
* ↑ «La creatividad: concepto, técnicas y aplicaciones» programas.cuaed.unam.mx.
* ↑ Beltran Llera, Jsús. (1978). «El Juicio Moral» Revista Española de Pedagogía 36 (141).
* ↑ «Latxa hizkuntza eredua GPT-4ren parean geratu da lehiaketa batean» Berria 2024-11-19 (Noiz kontsultatua: 2024-11-25).
* ↑ (Gaztelaniaz) Quesada Webb, Armando. (2024-06-12). «Latxa, un ChatGPT en euskera contra la brecha digital de los idiomas» El País (Noiz kontsultatua: 2024-11-25).

## Ikus, gainera

* Adimen artifiziala
* Adimen artifizial sortzaile
* Hizkuntza eredu handiak
* Laguntzaile birtuala
* ChatGPT
* Gemini
* Perplexity AI
* LLaMA
* Latxa

## Kanpo estekak

* Introducing Claude
* Anthropic
* Datuak: Q118876059
* Multimedia: Claude (language model) / Q118876059