OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Grand Porteko gudua

Grand Porteko gudua Frantziako Armadako fragata eskuadren eta Britainiar Errege Armadaren arteko itsas gudu bat izan zen. Bataila 1810eko abuztuaren 20tik 27ra izan zen Frantziako uhartean (gaur egun Maurizio) Grand Port portua jabetzeko Napoleondar Gerretan. Lau fragatako eskuadroi britainiarra portua blokeatzen saiatu zen frantziarrek erabiltzea eragozteko, sarreran zegoen Île de la Passe uharteko gotorlekua harrapatuz. Posizio hori britainiar lehorreratze talde batek hartu zuen abuztuaren 13an, eta bederatzi egun geroago Guy-Victor Duperré kapitainaren agindupeko Frantziako eskuadroi bat badiara hurbildu zenean, Samuel Pym kapitain britainiarrak haiek erakartzea erabaki zuen kostaldeko uretara, haien kopuru handiagoak Frantziako itsasontziei aurre egin ahal izateko.
Frantziako bost itsasontzietatik lauk britainiar blokeoa haustea lortu zuten, babestutako ainguramenduan aterpea hartuz, eskarmentu handiko portuko piloturik gabe gaindiezinak ziren uharri eta hondar-barra korapilatsu batzuen bidez soilik sar zitezkeenera. Pym-ek bere fragatei frantziarrei erasotzeko agindu zienean abuztuaren 22an eta 23an, bere itsasontziak badiako kanal estuetan harrapatuta gelditu ziren: Bi lehorrera konektatuta zeuden ezinbestean; Hirugarren bat, Frantziako eskuadroiak kopuruz gainditua, garaitua izan zen; eta laugarren batek ezin izan zuen arma eraginkorraren barruan itxi. Frantziar itsasontziak ere oso kaltetuak izan ziren bitartean, bataila hondamena izan zen britainiarrentzat: Itsasontzi bat kalte konponezinak jasan ondoren harrapatu zuten, lehorreko itsasontziak erre egin zituzten Frantziako abordatze taldeek harrapatu ez zitzaten eta gainerako itsasontzia konfiskatu egin zuten.
Britainia Handiko porrota Errege Armadak gerra osoan zehar jasan zuen okerrena izan zen, eta Indiako ozeanoa eta bere funtsezko konboia komertzialak Jacques Hamelinen fragaten erasoak jasan zitzaten utzi zituen. Horren aurrean, agintari britainiarrak Île Bourbon-eko eskuadroi indartzen ahalegindu ziren Josias Rowley-ren agindupean eskualdean zeuden itsasontzi guztiak aginduz, Baina, pixkanakako indartze honek, ekintza desesperatu batzuk eragin zituen, banakako itsasontzi britainiarrak, eskuadroi frantziar boteretsuenek eta seguruenek eraso baitzituzten. 1810eko abenduan, errefortzu egoki bat proiektatu zen, gudu eskuadroi indartsu bat hornituz, Albemarle Bertie almirantearen agindupean, berehala inbaditu eta Frantziako uhartea menderatu zuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q267339
* Multimedia: Battle of Grand Port / Q267339
# Trafalgarko gudua

Trafalgarko gudua 1805eko urriaren 21ean Trafalgar lurmuturrean (Cadiz, Espainia) gertatutako itsas borroka izan zen, Napoleondar gerren barruan.
Frantziar eta espainiar armadak baturik, Ingalaterraren armadaren aurka eraso zuten. Ingelesek irabazi zuten gudua. 3.500 pertsona inguru hil ziren borroka honetan, gehienak espainiar eta frantsesak. Hogeita zazpi gerraontzi britainiarrek, Nelson almirantea burua zutela, hogeita hamahiru frantziar eta espainiar gerraontzi garaitu zituzten, Pierre Villeneuve almirantea buru zutela. Frantziar-espainiarrek 22 ontzi galdu zituzten, britainiarrek bat ere galdu gabe.
Britainiarren nagusitasuna itsasoan, aurreko mendean zehar eskuratua, berretsi zuen garaipenak. Gainera, Nelsonek erabaki zuen ohiko estrategiatik aldentzea, eta, etsaien aurrean itsasontziak lerrokadura berean kokatu ordez (hala zeinuak errazago egiten ziren, zailagoa zen sakabanatzea eta jomuga garbiago zegoen), britainiarren itsasarmada txikiagoa bi lerrotan paratu zuen, etsaien ontziteriaren aurrean. Eta emaitzak ezinhobeak izan ziren.
Nelson borrokan hil zen, gerra heroi bihurtuta. Frantziar eta espainiar armada batuaren burua, Pierre de Villanueve atzeman zuten, Bucentaure ontziarekin batera. Federico Gravina espainiar almiranteak alde egin zuen ontziteriaren gerakinekin, eta hilabete batzuk geroago hil egin zen borrokako zauriak zirela eta.

## Ikus, gainera

* Trafalgar plaza, gudu hau oroimenean gordetzeko Londreseko plaza.
* Trafalgar Benito Pérez Galdósen eleberria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171416
* Multimedia: Battle of Trafalgar / Q171416
# Navarinoko gudua

Navarinoko gudua Greziako Independentzia Gerrako itsas-bataila bat izan zen, 1827ko urriaren 20an gertatu zena Navarinoko badian, Peloponesoko kostaldearen mendebaldean. Ingalaterra, Frantzia eta Errusiako armadak egiptoar-turkiar gudarosteen kontra aritu ziren borrokan. Europarrak izan ziren garaile.. Belaontziz egindako azken itsas-gudu nagusia izan zen, nahiz eta itsasontzi gehienak ainguraturik zeuden. Aliatuek beren artilleria hobeari esker irabazi zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q238440
* Multimedia: Battle of Navarino / Q238440
# Vuelta de Obligadoko gudua

Vuelta de Obligadoko gudua 1845eko azaroaren 20an izan zen, Paraná ibaiaren uretan, bere eskuineko ertzean eta Buenos Aires (Argentina) probintziaren iparraldean, ibaia estutu eta biratzen den bihurgune batean, Vuelta de Obligado izenez ezagutzen dena, gaur egun Obligado herrian (San Pedroko partido).
Buenos Aireseko Probintziak, Juan Manuel de Rosas brigadierra buru zuela —Lucio Norberto Mansilla jenerala izendatu zuen indar porteñoen komandante—, eta Anglo-Frantziar eskuadrak parte hartu zuten, Buenos Airesen eta Montevideoren arteko arazoen aurrean bakea lortzeko aitzakiapean. Europarrek harreman komertzial zuzenak ezarri nahi zituzten Britainia Handiaren eta Frantziaren artean Santa Fe, Entre Ríos eta Corrientes probintziekin, Buenos Airesetik igaro gabe, eta Rosasen autoritatea onartu gabe, Argentinako Konfederazioaren kanpo-harremanen arduradun gisa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2890596
* Multimedia: Battle of Vuelta de Obligado / Q2890596
# Dezepzioaren uharteak

    Ez nahasi Deception uhartearekin.
Dezepzioaren uharteak (frantsesez: Îles du Désappointement) Tuamotu uhartediaren azpitalde bat da, Polinesia Frantsesan. Eskualdearen ipar-ekialdean daude, Tuamotuko beste uharteetatik urrun. Uharriz eta koralez eratutako uharte txikiak dira, Tepoto uhartea eta Napuka atoloia barne. Puka-Puka 290 kilometrora dago hego-ekialdean, eta maiz taldearen barruan sartzen da.
Uharteak lehorrak dira, eta ez dira egokiak giza okupaziorako. 2002ko zentsuaren arabera, 54 biztanle zeuden Tepoton, 257 Napukan eta 197 Puka-Pukan.

## Historia

Mendebaldeko bi uharteak, Tepoto eta Napuka, Tuamotutik kolonizatu zen, baina Puka-Puka Markesetatik okupatu zen, ipar-ekialdera ehunka kilometrora dagoena.
Lehen europarrak bertara iristen Magallaes-Elkano espedizioan izan ziren, 1520ean, Filipinetara bidean zirela. "Zorte gabeko Uharteak" deitu zituzten (portugesez: Ilhas Desafortunadas), eskifaiak ez zuelako lortu urik bertan, Filipinetara iritsi aurretik behar zutena.
1765ean John Byron britainiar esploratzaileak berriro ikusi zituen uharteak. Napuka eta Temoto "Dezepzioaren uharteak" izendatu zituen, bertan zeuden biztanleak oldarkorrak zirelako. 1839ean AEBko Wilkes Espedizioak berriro bisitatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Photo satellite des Tuamotu, Îles du Désappointement» www.tresor-martinique.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-28).
* ↑ «Stuff» www.stuff.co.nz (Noiz kontsultatua: 2024-12-28).
* ↑ «byron» www.univie.ac.at (Noiz kontsultatua: 2024-12-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q292684
# Trazeria

Trazeria harlan apaingarria da, elementu geometrikoz osatua eta batez ere arkitektura gotikoko baoetan erabilia. Bao eta hutsarteak zatitzeko erabiltzen da, esaterako arrosa-lehio, arku eta triforioetan, eta askotan beirateak eusteko ere bai. Beste batzuetan, apaingarri hutsa da, esaterako pinakulu, frontoi edo zurlanean.
Hitzaren jatorria, eraikitzeko eratik dator, harria zizelkatu aurretik lurrean trazatzen edo marrazten baitira ereduak.

## Erreferentziak

* ↑ Oxford English Dictionary – etymological details for 'Tracery'

## Kanpo estekak

* Datuak: Q847108
* Multimedia: Tracery / Q847108
# Lola Liceras

Dolores Liceras Ruiz (Madril, 1947), Lola Liceras izenez ezagunagoa, soziologoa, sindikalista eta Espainiako giza eskubideen aldeko ekintzailea da. Gizarte, lan eta produktibitate gaiei buruzko aldizkari, liburu eta obra kolektiboetako artikuluak argitaratzen lagundu du.

## Ibilbidea

Langile Komisioen sektore ofizialari lotuta egon zen; sindikatuko Enplegu idazkari konfederala izan zen 1996tik 2009ra, baita Ekonomia eta Gizarte Kontseiluko kide ere.
Langile Komisioak sindikatuko Enplegu idazkari konfederal postuan zegoela Jose Maria Aznarren Exekutiboarekin hainbat lan-gai negoziatu zituen, besteak beste, azken horrek planteatutako langabezia-babesaren erreforma. Gobernuaren eta eragile sozialen artean gai honengatik sortu zen desadostasunaren aurrean, Liceras 2002ko Espainiako greba orokorraren antolatzaileetako bat izan zen, eta aktiboki parte hartu zuen langabeziaren erreformei buruzko foroetan. Halaber, paper garrantzitsua izan zuen 2006ko lan-erreformaren negoziazioetan eta sinaduran. Erreforma hori José Luis Rodríguez Zapateroren gobernuarekin, sindikatuekin eta CEOErekin adostu zen, eta lege-iruzurreko kontratazioa lortzea zuen helburu nagusi.
Espainiako Amnistia Internazionaleko Emakumeen Giza Eskubideen aldeko Taldearen koordinatzailea da, eta hainbat komunikabidetan kolaboratzen du matxismoa eta emakumeek munduko hainbat tokitan pairatzen duten zapalkuntza ikuspegi feministatik salatzen dituzten artikuluekin.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «¿De verdad sobran motivos para la huelga?» El País 2002-06-09.
* ↑ «El ayer y hoy de CC OO» Cinco Días 2004-04-26.
* ↑ Carmen Parra y Jorge Rivera. (1996-01-19). «Moreno rehúye el cara a cara con Gutiérrez y no será secretario» El País.
* ↑ «Carmen Bravo seguirá al frente de la secretaría de Mujer de CC OO» Diario de Navarra 2009-01-20.
* ↑ «Entrevista con Lola Liceras» El País 2008-10-02.
* 1 2 «Mujeres y conflictos bélicos» El Comercio 2022-12-01.
* ↑ Bravo Sueskun 2007, 380 orr. .
* ↑ «Economía/Laboral.- CC.OO. avisa de que la reforma laboral no servirá de nada sin más control por parte de la Inspección» Europa Press 2006-05-08.
* ↑ Lola Liceras Ruiz. (2021-08-17). «Pongámonos en el lugar de las mujeres afganas» Amnistía Internacional España.

## Bibliografia

* Bravo Sueskun, Carmen (2007). Trabajadora. Tres décadas de acción sindical por la igualdad de género (1977-2007); las políticas de género en Comisiones Obreras a través de la revista Trabajadora. Fundación 1º de mayo. ISBN 9788487527135.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5978456
# Chloé Meulewaeter

Chloé Meulewaeter Bakearen aldeko Aliantza Iberoamerikarraren zuzendari exekutiboa da. Bakearen Aldeko Nazioarteko Bulegoko Kontseiluko kidea, Centre Delàs d'Estudis de la Pau izenekoaren eta Gastu Militarrei buruzko Kanpaina Orokorraren laguntzailea.

## Hezkuntza

Meulewaeterrek masterrak ditu Belgikako Lovainako Unibertsitate Katolikoko gizarte zientziei aplikatutako ikerketa kuantitatiboan eta Espainiako Jaime I Unibertsitateko Bake, Gatazka eta Garapen Ikasketetan.

## Argitalpenak

* Armen finantzaketan ez laguntzeko gida
* Bakerako segurtasun-politikak. Beste segurtasun bat posible eta beharrezkoa da
* Mozkin zikinak: kasinoan gerran bezala, Banka Armatuak ez du inoiz galtzen
* Ez dago su-etenik planetari eragindako ingurumen-kalte militarrentzat

## Erreferentziak

* 1 2 «EQUIPO » Alianza Iberoamericana por la Paz – AIPP» Alianza Iberoamericana por la Paz – AIPP.
* ↑ Chloé Meulewaeter | IPB - International Peace Bureau. .
* ↑ «Chloé Meulewaeter» Delas.
* ↑ «About us -» demilitarize.org.
* ↑ «Guía para no colaborar con la financiación de armas» Icaria Editorial.
* ↑ «Políticas de seguridad para la paz - Icaria Editorial» icariaeditorial.com.
* ↑ «Beneficios sucios: en el casino como en la guerra, la Banca Armada nunca pierde» Delas.
* ↑ «Chloé Meulewaeter: No hay tregua para los daños medioambientales militares al planeta » Alianza Iberoamericana por la Paz – AIPP» Alianza Iberoamericana por la Paz – AIPP 2020-09-16.
* ↑ «No hay tregua para los daños medioambientales militares al planeta» Delas.
* ↑ «No hay tregua para los daños medioambientales militares al planeta - Tortuga» www.grupotortuga.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106002265
# Giovanni Baglione

Giovanni Baglione (Erroma, 1566 – ibidem, 1643ko abenduaren 30a) italiar margolari eta historialaria izan zen.
Erroman lan egin zuen nagusiki, hasieran estilo manierista batean, Giuseppe Cesari eragin zuena. Caravaggiok eragindako tarteko etapa baten ondoren, azken etaparen ezaugarri nagusia lehen Barrokoaren estilo tipikoa izan zen. Nagusiki gai erlijioso eta mitologikoko lanak egin zituen.
1621 eta 1622an Mantuan lan egin zuen Ferdinando Gonzaga dukearen gortean. Aita Santuen enkarguak ere jaso zituen eta zaldun izendatu zuten.
Bi liburu garrantzitsu argitaratu zituen: Erromako bederatzi elizak (Le nove chiese di Roma 1639) eta Margolari, eskultore, arkitekto eta grabatzaileen bizitzak, 1572 eta 1642 artean aktiboak (Le Vite de' Pittori, scultori, architetti, ed Intagliatori dal Pontificato di Gregorio XII del 1572. fino a' tempi de Papa Urbano VIII. nel 1642 1642). Bigarrenean berrehun bat artistaren biografiak agertzen dira.
Caravaggiorekin liskarrak izan zituen eta difamazioa leporatu zion.

## Iruditegia

* Maitasun sakratu eta profanoa (c. 1602–03)
* San Frantziskoren estasia, 1601, Art Institute of Chicago
* San Sebastian aingeruak sendatua, c. 1603
* Judith Holofernesi burua mozten, 1608, Galleria Borghese
* Euterpe
* San Sebastian aingeruen zaintzapean, 1624, Santa Maria dell'Orto
* Herkules bidegurutzean, 1640-1642, Esloveniako Galeria Nazionala, Ljubljana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q983332
* Multimedia: Giovanni Baglione / Q983332
# Marijeta Mojasevic

Marijeta Mojasevic Montenegrokoa da, gazteen gizarte-laguntzailea.

## Biografia

Bi burmuin-isuri izan zituen bigarren hezkuntzan zegoenean, eta bizitza erabat aldatu zitzaion.
Montenegroko Unibertsitatean gizarte-politikan eta gizarte-lanean oinarritutako lizentziatura lortu zuen. Mojasevicek gizarte laguntzaile, gazte aholkulari eta desgaitasuna duten pertsonen eskubideen aldeko ekintzaile gisa lan egiten du orain. Montenegroko Berane udalerriko gazteria bulegoko gazte aholkulari eta ENIL Gazte Sareko zuzendaritza batzordeko kide da.
OneNeurology-ren enbaxadorea, konidizio neurologikoak mundu mailako osasun publikoaren lehentasun bihurtzea bilatzen duen ekimena.
BBCko 100 Emakume inspiratzaile eta eragingarrienetako izendatu zuten 2023an.

## Erreferentziak

* ↑ efna. Marijeta Mojasevic. .
* ↑ BBC. (21 de noviembre de 2023). BBC 100 Mujeres 2023: ¿quién está en la lista este año?. .
* ↑ OneNeurology. OneNeurology Ambassadors. .
* ↑ vijesti. (21 de noviembre de 2023). BBC list: Marijeta Mojašević among one hundred inspiring and influential women from around the world. .

## Kanpo estekak

Marijeta Mojasevic erabiltzailearen profila, Twitter zerbitzuan Marijeta Mojasevic erabiltzailearen orria, Instagram zerbitzuan
* Datuak: Q123509721
# Rosmery Mollo

Rosmery Mollo Mamani (Ingavi probintzia, Bolivia, 1976) Boliviako ekintzaile eta erizain aimara da, sexu eta ugalketa osasunaren arloan egiten du lan. 2008an Osasunaren Erakunde Panamerikarraren aitortza jaso zuen, 2013an, berriz, BBC kate britainiarrak 100 Emakume izeneko zerrendan sartu zuten.

## Ibilbidea

Mollo emakume aimara da, kitxuen atzetik Boliviako bigarren talde etniko jendetsuena. Ama izan zen 19 urte zituela. Une horretan, gurasoek erizain izatera animatu zuten, heziketa finantzatu zioten, eta amak Molloren semea zaindu zuen, bera kanpoan zegoen bitartean. 19 urte zituela, bere komunitate indigena utzi zuen Ingavi probintzian, La Pazeko San Pablo Unibertsitate Katoliko Boliviarrean erizaintza ikasteko.
Sexu eta ugalketa osasunean erizain eta hezitzaile aimara bihurtu zen Mollo. Ostean, Calamarca herrian egoitza duen Warmi osasun publikoko proiektuan lan egin zuen, emakume indigenen amen heriotza-tasa murriztea helburu zuena. Mollo buru izan zen hamar urteetan, proiektua hedatu egin zen, gutxienez 1600 pertsona artatuz, eta negutegien instalazioa barne hartu zuen; horri esker, emakumeek elikagai gehiago landatu ahal izan zituzten beren familientzat.

## Aintzatespenak

* 2008an, Osasunaren Erakunde Panamerikarrak bere lana aitortu zuen.
* 2013an, BBC 100 Emakume zerrendan sartu zuten Mollo.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «Rosmery Mollo, la enfermera boliviana que previene las muertes por falta de información» BBC News Mundo 2013-10-21.
* 1 2 3 4 Serna, Angelica. (2015-05-07). «Civic Innovator: Rosmery Mollo Mamani» Americas Quarterly.
* 1 2 «Rosmery Mollo, la enfermera boliviana que previene las muertes por ignorancia» www.saludnews24.com.ar.
* ↑ «Rosmery Mollo, educación, igualdad y equilibrio» Diario El Cordillerano.
* ↑ «Who are the 100 Women?» BBC News 2013-10-20.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28976200
# Felicia Hemans

Felicia Hemans, jaiotzez Felicia Dorothea Browne (Liverpool, Erresuma Batua, 1793ko irailaren 25a – Dublin, Britainia Handiko Erresuma Batua eta Irlanda, 1835eko maiatzaren 16a) poeta britainiarra izan zen.
Felicia Dorothea Browne gisa jaio zen Liverpoolen, hiri horretako kontsul veneziarraren biloba. 1812an, Alfred Hemans kapitainarekin ezkondu zen. Alfred Hemans armadako ofiziala zen, irlandarra, eta bera baino nagusiagoa. Ezkondu eta gero Galesetik urrun joan zen, Daventryra Northamptonshiren, 1814 urtera arte.
Eskola lakistako emakume-poeta. Bere kantu eta baladetan bere espiritu liriko zoragarria azaltzen zuen, pentsamendu eta forma bikainarekin. Zenbait poesia-liburuki argitaratu zituen John Murrayren sinadura entzutetsuak 1816tik aurrera, The Restoration of the works of art to Italy (1816) eta bere lanik nabarmenenak, Grezia modernoa (Modern Greece) (1817).

## Olerkiak

Lehen bertsoa etzanda adierazten da.
* Perpausetara (Haur ederra, loreen artean)
* Doverreko arrokak (Nire herrialdeko arrokak! Utzi inguruan)

## Iruditegia

* Felicia Hemansen egoitza, Rhyllonen, Gales
* Felicia Hemans
* Felicia Hemans
* Felicia Hemans
* Felicia Hemans
* Felicia Hemans
* Felicia Hemans
* Dinah Maria Craik, Letitia Landon, and Felicia Hemans

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The Boy Stood on the Burning Deck» BBC 2013-03-19 (Noiz kontsultatua: 2022-06-01).
* ↑ Hendon, Steve; Byrne, Aidan; Singer, Rita. (2018-01-25). «Reviews» International Journal of Welsh Writing in English 5 (1) doi:10.16995/ijwwe.5.4. ISSN 2053-1915. (Noiz kontsultatua: 2022-06-01).
* 1 2 (Ingelesez) «Hemans [née Browne, Felicia Dorothea (1793–1835), poet»] Oxford Dictionary of National Biography doi:10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-12888. (Noiz kontsultatua: 2022-06-01).

## Kanpo estekak

* Felicia Hemans en "The Victorian Web"
* Felicia Hemans en "A Celebration of Women Writers"
* Datuak: Q272537
* Multimedia: Felicia Hemans / Q272537
# Sarah Moore Grimké

Sarah Moore Grimké (1792ko azaroak 26 – 1873ko abenduak 23) abolizionista, idazle eta sufragista estatubatuarra zen. Hego Carolinan jaio eta hezi zen, lur-jabea zen familia aberats batean. Gerora, 1820ko hamarkadan, Filadelfia, Pennsylvaniara joan zen bere ahizpa gazteenarekin (Angelina Grimké), kuakero edo dardartiari bilakatu zenean eta biak mugimendu abolizionistaren parte bilakatu ziren. Bi ahizpak hitzaldi abolizionisten zirkuituan hitz egiten hasi ziren, gai politikoei buruz beste hainbat emakumek egin zuten moduan kolonoen garaitik: Susanna Wright, Hannah Griffitts, Susan B. Anthony, Elizabeth Cady Stanton, eta Anna Dickinson. Beren lehen eskuko esperientziak eta abolizioaren grina konpartitzeaz gain, emakumeen eskubideen abokatu bilakatu ziren.
* Datuak: Q2470678
* Multimedia: Sarah Moore Grimké / Q2470678
# Celia Moss Levetus

Celia Moss Levetus (Portsea uhartea, 1819 – Birmingham, 1873ko abenduaren 18a) ingeles idazle judua izan zen. Bere idazlanik ezagunena The Romance of Jewish History (1840) da, Marion Moss ahizparekin elkarlanean idatzia eta folletoi moduan argitaratua.

## Bizitza

Joseph eta Amelia Mossen alaba, Celia Moss Portsea uhartean jaio zen 1819an eta hamaika haurride zituen. Celia eta bere ahizpa Marion (1821-1907) haurrak zirenean, aitak sarritan erromantizismoko poesia irakurtzen zien josten zuten bitartean. 1838an, ahizpa gazteek poesia bilduma bat argitaratu zuten eta Sir George Stauntoni eskaini zioten. Poema batzuetan, hala nola The Massacre of the Jews at York, juduekin lotutako gaiak jorratzen dituzte, eta beste batzuetan, adibidez The Battle of Bannockburn, ez. Poeta erromantikoen, erlijio-testu juduen eta Felicia Hemans eta Letitia Elizabeth Landon bezalako emakume idazle viktoriarren eragina izan zuten.
1840an, Londresen irakasle lanetan ari zirela, elkarlanean idatzi zuten The Romance of Jewish History eleberria eta Edward Bulwer-Lytton idazle eta politikariari eskaini zioten. Idazlan hori harpidetza bidez banatu zuten, eta Bulwer-Lytton eta Lord Palmerston harpidedunen artean zeuden. Hiru urte geroago Tales of Jewish History liburua idatzi zuten. Gainera, poemak eta ipuinak argitaratu zituzten The Sabbath Journal aldizkarian.
Celia Moss Lewis Levetus birghimdarrarekin ezkondu zen eta idazteari utzi zion denbora batez. Bizitzaren amaieran azken liburu bat argitaratu zuen, The King's Physician, and Other Tales. Birminghamen hil zen 1873an gaixotasun luze baten ondoren.

## Lanak

* Early Efforts: A Volume of Poems, by the Misses Moss, of the Hebrew Nation, Aged 18 and 16 (Marion Mossekin batera, 1838)
* The Romance of Jewish History (Marion Mossekin batera, 1840)
* Tales of Jewish History (Marion Mossekin batera, 1843)
* The King's Physician, and Other Tales (1865)

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) Jacobs, Joseph; Harris, Isidore. (1906). «Levetus, Celia (Celia Moss)» Jewish Encyclopedia. (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* ↑ (Ingelesez) Valman, Nadia. (2014). Jewish Women Writers in Britain. Wayne State University Press, 38 or. ISBN 9780814339145. (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* ↑ (Ingelesez) Valman, Nadia. (2014). Jewish Women Writers in Britain. Wayne State University Press, 39 or. ISBN 9780814339145. (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* ↑ (Ingelesez) Moss, Celia; Moss, Marion. (1839). Early Efforts, a volume of poems by the Misses Moss. (2. argitaraldia) Portsmouth: Whittaker & Co (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).
* ↑ (Ingelesez) Levetus, Celia; Moss, Marion. (1840). The Romance of Jewish History. 1 Saunders and Otley (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* ↑ (Ingelesez) Moss, Celia; Moss, Marion. (1843). Tales of Jewish history. 1 London: Miller and Field (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).
* ↑ (Ingelesez) Levetus, Celia Moss. (1865). The king's physician, and other tales. T. Hinton (Noiz kontsultatua: 2024-12-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18730054
# Filipinera

Filipinera (Filipino) tagaloaren aldaera estandarizatua da. Austronesiar familiakoa, ingelesarekin batera Filipinetako hizkuntza ofiziala da.
2007an, tagaloak 28 milioi hiztun zituen, hau da, Filipinetako biztanleriaren heren bat, beste 45 miloientzat bigarren hizkuntza izanik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. .
* ↑ Nolasco, Ricardo Ma.. (2007). Filipino and Tagalog, Not So Simple. .
* ↑ Nationalencyklopedin. (2007). Världens 100 största språk 2007. .

## Ikus, gainera

* Filipinetako hizkuntzak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33298
# Tripuntu

Tripuntua edo muga hirukoitza puntu geografiko bat da, hiru herrialde edo entitate azpinazionalen lurreko mugak elkartzen dituena. Oro har, nazioarteko 157 tripuntu daude, horietako asko zedarri izeneko seinalamendu bereziekin edo monumentuekin markatuta.
Zenbat eta herrialde mugakide gehiago izan, hainbat eta tripuntu gehiago izaten ditu. Txina (hamalau) eta Errusia (hamabi) zerrendaburuak dira. Europan, Austriak bederatzi ditu. Madagaskar eta Japonia bezalako uharteetako herrialdeek ez dute horrelakorik, ez baitute lurreko mugarik. Era berean, herrialde bakar batekin muga egiten duten herrialdeek ere —Portugal eta Danimarka, kasu— ez dute horrelako punturik. Estatu Batuek, elkarren ondoan dauden bi herrialde izan arren, ez dute nazioarteko tripunturik, baina bai bat baino gehiago beren estatuen artean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q316655
* Multimedia: Tripoints / Q316655