OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Erretana

Erretana (Retana gaztelaniaz) Gasteizko udalerria osatzen duten herrietako bat da. 527 metroko garaieran dago. Gasteizko udalerriaren iparraldean dago, hirigunetik zortzi bat kilometrora. Miñao, Mendibil eta Dura herrixken artean dago, Legutiora doan autobidearen albo batean.
1973an neolito garaiko aztarna arkeologiko garrantzitsuak aurkitu ziren Erretanan. Aztarna horiek gaur egun Gasteizko Arkeologia Museoan daude ikusgai.
Herriaren izena 1025 inguruan idatzitako Donemiliagako goldean dokumentatuta dago: Erretanna.

## Demografia

* Erretanako biztanleria

## Ikusi, gainera

* Anglo-Vasco-Navarro trenbidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q625462
* Multimedia: Erretana / Q625462
# Hasdrubal (Hamilkarren suhia)

Hasdrubal (K.a 270 aldean - Cartago Nova, K.a. 221ean), Hasdrubal "Ederra" eta Hasdrubal "Zaharra" deitua, kartagotar jenerala izan zen. Hamilkar Barkaren suhia eta Hanibalen ezkonanaia zen.
Hamilkar Barkarekin batean borrokatu zen Iberiar Penintsulako hegoalde eta sortaldeaz jabetzeko guduetan. K.a. 228an, aitaginarreba hiltzean, haren ondorengotzat hautatu zuten. Armada berrantolatu zuen, bertako mertzenarioak sartuz, eta Qart Hadasht (Cartagena) eratu zuen, bere lurraldeetako hiriburua bertan ezarriz. K.a. 226an kartagotarren lurren muga Ebron finkatu zuen ituna izenpetu zuen Erromarekin. K.a. 221ean esklabo zelta batek hil zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/09/05 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q311598
* Multimedia: Hasdrubal the Fair / Q311598
# Francisco Ibarra

Francisco Ibarra (Eibar, Gipuzkoa, 1539 – Pánuco, Sinaloa, 1575eko ekainaren 3a) gaur egungo Mexiko herrialdearen iparraldea arakatu zuen euskal militar eta esploratzaile bat izan zen. Herrialde hartako Durango estatuko hiriburua den Durango hiria sortu eta izen eman zion. Bere hitzetan, Eibartik hurbil dagoen Bizkaiko Durango udalerriaren omenez izena jarri omen zion:
| « | ..y fundé yo una villa que la puse por nombre la villa de Durango, como en mi patria... "...eta neuk Durango izena jarri nion herri bat sortu nuen, nire aberrian dagoen bezala..." | » |
| Francisco Ibarra. ||

## Biografia

1539. urte aldera Eibarren (Gipuzkoa) jaio zen, Bere osaba zen Diego Ibarra konkistatzaileak Francisco arrunt gaztea zela gudaroste baten buru ipini eta gaur egun Durango estatua den lurraldea konkistatu eta esploratzera bidali zuen.
1562. urtean Ibarra gaur egun Zacatecas estatua denaren lehenbiziko esploratzaileetako bat izan zen, eskualde hura arakatu eta Guadiana haranean Durango izeneko udalerria sortu zuen. Handik lasterrera eskualde hark Bizkaia Berria izena jaso zuen. 1564an San Juan Bautista de Carapoa udalerria ere sortu zuen, gaur egungo Sinaloa estatuko El Fuerte delako hiria.
1575eko Mexikoko Sinaloa estatuko Pánuco udalerrian hil zen.
* Datuak: Q1381348
# Dura

Dura (azentua bigarren silaban) Arabako herria da, Arratzua-Ubarrundia udalerriko burua (fusioa baino lehen, Arratzu udalerri zaharrean zegoen). Izen ofiziala Durana du. 541 metroko garaieran dago, Zuia-Gorbeialdeko eskualdean. 324 biztanle ditu (2006).

## Geografia

Gasteizko erdialdetik 6,5 kilometrotara dago, iparralderantz. Zadorra ibaiaren ezker urertzean dago kokatuta, Arabako Lautadako parte delarik. A-1 eta A-240 autobiak herriaren ingurutik igarotzen dira.

## Historia

Dura lehen aldiz 1025. urteko dokumentu batean (Donemiliagako Goldean) dator aipaturik, nahiz eta bere jatorria askoz lehenagokoa izan daitekeen, bere izena erromatar jatorria eduki baitezake. 1521ean gudu garrantzitsu baten eszenatoki izan zen, non arabar komuneroak garaituak izan ziren.

## Demografia

* Durako biztanleria

## Ekonomia

Durako jarduera ekonomiko tradizionala zerealaren nekazaritza da. Hala ere, biztanleriaren gehiengoak zerbitzu sektorean lan egiten du, Gasteizen hurbiltasunagatik, non herritar askok lan egiten duten, eta Durak udalerriko zerbitzu gehienak batzen dituelako (ikastola, anbulatorioa, e.a.). Gainera, merkataritza eta ostalaritza jardueraren bat ere badago.

## Ondasun nabarmenak

* San Esteban protomartiriaren parrokia: Estilo erromanikoko eraikin garrantzitsua, XIII. mendekoa. Nabarmentzekoa da elizaren ataria, oso ondo kontserbatu baita.
* San Esteban elizaren kanpandorrea
* San Estebanen elizako arkupeak
* San Esteban elizako ataria
* Ezkerreko kapitelak
* Eskuineko kapitelak
* Absidea

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 18 | Gasteiz (unibertsitatea) | Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (geltokia) • Gasteiz (Alas/Boulebard) • Dura • Luku • Urbina • Goiain • Legutio • Otxandio (ospitalea) • Otxandio (Anteparaluzeta) • Abadiño (Amaitermin) • Urkiola (santutegia) • Urkiola (Santi Gaztelu) • Mañaria • Mañaria (Aldabarrena) • Izurtza (Ortuzar) • Izurtza (Eleizalde) • Iurreta (Maspe) | Durango (Landako) |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 6b | Gasteiz Legutio Dura | Zurbao • Arzubiaga • Langara Ganboa • Zirao • Betolatza • Luku • Urbina • Urrunaga • Nafarrate | Gasteiz Legutio Dura |

## Jaiak

Herriko jaiak abenduaren 26an ospatzen dira, San Estebanen omenez. Urtarrilean Durako Txirrindulari Taldeak nazioarteko ziklo-kros proba bat antolatzen du.

## Durar ezagunak

* Eusebio Vélez (1935 - ), txirrindularia.

## Ikusi, gainera

* Anglo-Vasco-Navarro trenbidea

## Argazki galeria

* Arrazua-Ubarrundiako udaletxea
* Hilerria
* Osasun etxea
* Sologana gizarte etxea

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Done Eztebe Lehen Martiriaren eliza - Bisita birtuala
* Datuak: Q2743046
* Multimedia: Durana / Q2743046
# Gamarra

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Gamarra (argipena)»
Gamarra (ofizialki Gamarra Mayor / Gamarra Nagusia) Gasteizko udalerria osatzen duten herrietako bat da.

## Geografia

Gasteizko udalerriaren iparraldean dago, hirigunetik 4,5 kilometrora. Gasteizek izandako hazkunde handiak eraginda, gaur egun Zadorra ibaiak baino ez du banatzen Gamarra Gasteizko hiritik.

## Demografia

* Gamarrako biztanleria

## Ondare nabarmena

* Jasokundearen eliza: XVIII. mendean eraikia.
* Gamarrako jauregia: 1620an Frantzisko Gamarrakoak eraikitako jauregia.
* Gamarrako Ostalaritza Eskola

## Ekonomia

Herriko jarduera ekonomiko nagusia industria da, izan ere 1957tik Gasteizko industrialde handienetakoa dago bertan, Gamarrako industrialdea alegia

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Ikus, gainera

* Anglo-Vasco-Navarro trenbidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q621779
* Multimedia: Gamarra Nagusia / Q621779
# Bartolome Kolon

Bartolome Kolon, baita Bartolomeo Colombo ere, ( Genoa?, 1460 – Concepción, 1514) espainiar konkistatzailea izan zen, Kristobal Kolonen anaia. Hispaniola uharteko gobernaria izan zen denbora labur batez, baina nortasun ahulekoa zenez, bere anaia Diegoren esku utzi behar izan zuen kargua. Espainiara itzuli ondoren, apaiz egin zen 1.500. urtean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q186138
* Multimedia: Bartholomew Columbus / Q186138
# Aberasturi

Aberasturi Gasteizko udalerria osatzen duten herrietariko bat da. 560 metroko garaieran dago.

## Izena

Aspaldi eskualdean hitz egiten zen euskararen eraginez, gaztelaniaz herriaren izenari azentua hirugarren silaban jartzen zaio (Aberásturi).

## Demografia

* Aberasturiko biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* San Estebanen parrokia-eliza. Arkupe neoklasikoa du, Justo Antonio Olagibel arkitektoak egina, XIX. mendearen hasieran.
* Tren geltoki zaharra, 1920ko hamarkadakoa.

## Ikusi, gainera

* Anglo-Vasco-Navarro trenbidea

## Argazki galeria

* Tren geltokia
* San Esteban eliza
* San Esteban elizako arkupea
* Herriko etxe historiko bat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q500997
* Multimedia: Aberásturi / Q500997
# Atauri

Atauri Arabako ekialdean dagoen herria da, Mendialdeako eskualdean eta Arraia-Maeztuko udalerriaren barruan kokaturik.
1958an udalerri independentea izateari utzi zion arte, Arraia udalerriaren barruan egon zen.

## Historia

Burdin aroko herri harresitu bat topatu da Alto del Failen; Cueva de los Moros leize-zuloan, berriz Burdin Aroko hilobiak aurkitu zituzten Armando Llanosek eta Jose Antonio Agorretak.
Herriaren izena, 1025ko Donemiliagako goldean dokumentatu da: Atahuri aldaerarekin.
Izkiko parke naturalaren eremuan, Korres izeneko dermioan, Lucia meategia dago. Bertatik asfaltu naturala ateratzen zen, eta 1872tik 1920 hamarkadara arte izan zen. 2018an ondare industrial bezela berreskuratzeko lanak hasi ziren, eta 2023tik bisitagarria da.

## Demografia

* Atauriko biztanleria

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 6 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Argandoña • Andollu • Trokoniz • Ixona • Egileta • Azazeta • Birgaragoien • Birgarabarren • Maeztu • Atauri • Antoñana • Santikurutze Kanpezu (gasolindegia) • Santikurutze Kanpezu (markesina) • Zuñiga • Azedu • Antzin • Mendilibarri • Murieta • Zufia • Zubielki • Lizarra (zezen-plaza) | Lizarra (geltokia) |

## Ondasun nabarmenak

* Bakardadearen baseliza erromanikoa.
* Andre Mariaren eliza
* Gurutze Santua

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Ikus, gainera

* Arabako Mendialdeko kuadrilla
* Anglo-Vasco-Navarro trenbidea

## Erreferentziak

* ↑ Llanos Ortiz de Landaluce, Armando. (1961). «La Cueva sepulcral de los Moros o de Peña Rasgada Atauri (Álava) : (lám. XXXVI)» Noticiario arqueológico hispánico. Madrid. 6. lib., 1-3 koadernoak (1962): 135-146. (Noiz kontsultatua: 2023-10-07).
* ↑ «Edición electrónica del Becerro Galicano de San Millán de la Cogolla» www.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-09-13).
* ↑ (Gaztelaniaz) P.J.P, Un reportaje de Pablo José Pérez Fotografía. (2018-08-19). «Angelita regresa a la mina de Korres» Diario de Noticias de Álava (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Tobías, Delia. (2022-05-09). «Mina Lucía: la única en Europa donde se puede ver emanar asfalto natural» Cadena SER (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Atauriz Arraia-Maeztuko udal webgunean
* Bakardadearen baseliza - bisita birtuala
* Datuak: Q2743016
* Multimedia: Atauri / Q2743016
# Pharnavaz I.a Iberiakoa

Pharnavaz I.a Iberiakoa (georgieraz: ფარნავაზ I) Iberia kaukasiarreko errege bat izan zen. Ustez, K.a. 325ean jaio eta K.a. 237an hil zen.
Haur bat zenean, greziarrek, bere herrialdean sartu eta bere osaba Samara erregea hil zuten. Bere amak, mendira eraman eta ezkutatu egin zuen. Greziarrek, karguan, euren buruzagietako bat, Azon, utzi zuten.
Helduaroan, elezaharrak dioenez, altxor bat aurkitu zuen, eta, altxor horri esker, konplize asko erosi ahal izan zituen. Egrissiko gobernarietako bat zen Kudjirekin elkartu zen, eta Azon gobernari greziarraren aurkako matxinada bat prestatu zuen. Matxinadak, arrakasta izan zuen, eta Azon, borrokan hil zen. Pharnavazek, bere burua errege izendatu zuen, Pharnavaziar dinastia abiaraziz.
Berehala berreraikiarazi zituen herrialdeko gotorlekuak, aurretik greziarrek suntsitu zituztenak, eta bat handia egin zuten, Armazeko Gotorlekua deitua. Elezaharrak ere, georgiar alfabetoaren sorrera ere ematen dio, eta garai honetan sortuko zuen. Tokiko (eristhavis) gobernariek gobernatutako zortzi lurralde administratibo sortu zituen, baita errege familiako izan behar zuen espaspeta edo komandante buruzagi batek gobernatutako printzerri bat ere.
Dinastia, erregeak (errege handia) osatzen zuen, egoitza Mtskhetan zuena. Heredentzia, errege familiako gizonezkorik zaharrenari zegokion, ondoren, aitagandik semearenganako oinordekotza ezarri zen arren. Erregea zen gobernari absolutua, eta, bere familiak, sarri, barrutiren baten eristhavi kargua betetzen zuen. Gorteko nagusia, ezosmodzgavari ere pertsonaia garrantzitsu bat zen, errege familiatik kanpoko pertsonen artean garrantzitsuena.
Pharnavazek, Aras ibaia eta Kaukasoaren artean hedatzen zen lurralde bat gobernatu zuen, baita egungo Georgia mendebaldeko zati bat ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q372698
* Multimedia: Pharnavaz I of Iberia / Q372698
# Martin Goiti

Martin Goiti (Hego Euskal Herria, c. 1534 - Filipinak, 1574) euskal konkistatzailea izan zen. 1565ean Mexikotik atera eta Miguel Lopez Legazpi eta Juan de Salcedorekin batera Filipinetara joan zen. Manilako Rajah Sulayman menderatu zuen. 1574an Limahongek zuzendatuko 3.000 piratek eskualdea eraso zuten.
# Vespasiano I.a Gonzaga

Vespasiano I.a Gonzaga, Traiectoko dukea, (Fondi, 1531ko abenduaren 6a - Sabbioneta, 1591ko otsailaren 26a) italiar noble eta militarra izan zen.
Aita San Luis Gonzaga izan zuen, militar eta jesuita. Filipe II.a Espainiakoaren aholkulari nagusienetariko bat zela, 1572 eta 1575 artean Nafarroako erregeordea izan zen.
# Francisco de Aguirre

Francisco de Aguirre Meneses Francisco de Aguirre "el Viejo" izenarekin ere ezaguna ( Talavera de la Reina, Gaztelako Koroa, c. 1500 – La Serena, Txileko kapitaintza nagusia, 1581) Espainiako militar, esploratzaile eta konkistatzailea izan zen Txileko eta Argentinako ipar-mendebaldeko konkistan parte hartu zuena. Sortu berria zen Extremadura Berriko Santiago hiriko lehen bozketako alkate hautatu zuten 1541eko martxoan. Gero Tucumango gobernadoreorde izendatu zuten 1553tik 1554ra eta Valdivia hil ondoren de facto Txileko gobernadore laguntzaile izendatu zuten, Villagrarekin hegoaldean eta Quirogarekin gobernazioaren erdialdean, eta gero Tucumango gobernadorea bitan, 1565-tik 1566 eta 1569-tik 1570-ra. Santiago del Esteroren (Argentina) sortzailea izan zen, eta La Serenaren (Txile) bersortzailea.

## Erreferentzia

* ↑ Genealogía de Francisco "el Viejo" de Aguirre Meneses de la Rúa.
* ↑ Silva Lezaeta, Luis: "El conquistador Francisco de Aguirre", Chile, 1904.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1442259
* Multimedia: Francisco de Aguirre / Q1442259
# Otazu (Gasteiz)

Otazu Gasteizko udalerria osatzen duten herrietako bat da. 545 metroko garaieran dago, Gasteiztik lau kilometrora hegoekialdeko norabidean, Gasteiz mendiek iparralderantz eratzen duten azken muinotxoen magalean. Otazuren lurretan Gasteizko udal hilerria dago, Salbatzailearena, 1973an eraikia.
Biztanleen erdiek, gutxi gorabehera, nekazaritzan egiten dute lan.

## Historia

Herria 1332. urtean integratu zen Gasteizko udalerrian Gaztelako Alfontso XI.a erregearen dohaintza medio.
Herria Donemiliagako goldean agertzen da, bere horretan agertu ere.

## Demografia

* Otazuko biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* San Martin elizak XIII. mendeko aurrealde erromaniko zaindua dauka. Eliza horretako bi Andre Maria Gasteiza eraman zituzten, eta orain hiriburuko beste bi elizetan gurtzen dira.
* Tren geltoki zaharra, 1920ko hamarkadakoa.
* Tren geltoki zaharra
* San Martin eliza
* San Martin elizako ataria
* San Martin elizako kapitelak
* San Martin elizako kapitelak

## Jaiak

Herriko jaia uztailaren 4an ospatzen da, San Martinen omenez.

## Ikusi, gainera

* Anglo-Vasco-Navarro trenbidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q620776
* Multimedia: Otazu / Q620776
* ↑ Otazu, menpeko toki-erakundea. .
# Fortunato Anzoátegui

Fortunato Anzoátegui (Montevideo, Uruguai, 1876ko apirilaren 18a – Buenos Aires, 1924ko otsailaren 27a), argentinar nazionalizatua zen diplomazialaria eta enpresaburu uruguaitarra, Héctor Anzoátegui kapitainaren semea, euskal jatorriko familia batekoa.
XX. mendearen hasierako urteetan, zehazki 1903an, Buenos Airesen kokatu zen Fernando Martíren alaba María Luísa Martírekin ezkonduta zegoela eta bere aitaginarrebaren ondarea kudeatzen aritu zen. 1906an, Fortunato Anzoátegui kolonizazio-enpresa sortu zuen, zeina soroen erosketa-salmenta eta alokatzea, koloniak eta hiriguneak eratzea, etxaldeen erosketa-salmenta, basoen ustiapena eta egur-salmenta egitera dedikatzen dena. Enpresa horrekin 1908an sortu zuen bere aitaginarebarekin batera, Fernando Martí herria eta kolonia (gaur egun Charlone koronela (Buenos Aires), General Villegas barrutia), 1911n ofizialki inauguratua. Ministro Lobos, gaur egungo Naicó, eta La Pampa probintziaren hegoaldeko Anzoategui hiriak ere sortu zituen. Probintzia horretan ganadutegi ugari eta gatz meategien ustiapen garrantzitsu bat zituen.
1924an hil zen Buenos Airesen. Bere aztarnak Montevideoko Hilerri Nagusiko familiaren panteoian daude .

## Kanpo estekak

* Fortunato Anzoáteguiren biografia
* Datuak: Q5864221
# Michael Daniel Jones

Michael Daniel Jones (1822ko maiatzaren 15a - 1898ko Aabenduaren 2a) apaiz kongregazionalista galestarra eta apaiz eskola bateko zuzendaria izan zen, Patagoniako galestar kokagunearen sortzaile bezala ezagutua eta galestar nazionalismo modernoaren gurasoetako bat.
Jones Llanuwchllynen jaio zen, Merionetshire (Gwynedd). Carmarthen eta Londresen ministerioan trebatu ondoren, Estatu Batuetara joan zen eta Cincinnatin ordenatu zuten. Aita hil ondoren, Galesera itzuli zen, Balako apaiz eskolako zuzendari izateko.
Michael oso ezaguna da 1860ko hamarkadan Argentinako Patagonian galestar kokapen bat ezartzeko egin zuen planagatik, non galesa erlijioaren, gobernuaren, merkataritzaren eta hezkuntzaren hizkuntza izango zen.
Michael D. Jones da galestar nortasuna defendatzeko irtenbide politiko baten alde egin zuen lehena. Ondorioz, galestar nazionalismoaren aitzindari garrantzitsuenetakotzat hartzen da.

## Kanpo estekak

* Michael D. Jones sarean
* E. Wyn James, 'Michael D. Jones and His Visit to Patagonia in 1882', in Los Galeses en la Patagonia V, arg. Fernando Coronato & Marcelo Gavirati (Puerto Madryn, Chubut, Argentina: Punta Cuevas Association, Galesko Kultur Elkartea Puerto Madryn & Center for Historical and Social Studies of Puerto Madryn, 2012). ISBN 978-987-24577-3-0 .
* Datuak: Q3404290
* Multimedia: Michael D. Jones / Q3404290
# Zufia

Zufia Metautengo kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 79 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Zufiako biztanleria :
| 1852 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 179 | 88 | 86 | 86 | 86 | 92 | 85 | 85 | 79 |

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 6 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Argandoña • Andollu • Trokoniz • Ixona • Egileta • Azazeta • Birgaragoien • Birgarabarren • Maeztu • Atauri • Antoñana • Santikurutze Kanpezu (gasolindegia) • Santikurutze Kanpezu (markesina) • Zuñiga • Azedu • Antzin • Mendilibarri • Murieta • Zufia • Zubielki • Lizarra (zezen-plaza) | Lizarra (geltokia) |

## Ondasun nabarmenak
### Ondare erlijiosoa

* San Migel eliza. XVII. mende amaieran aurreko eraikin baten harriak erabiliz eraikia. Latindar gurutze itxurako oinplanoa du. Barnean Santa Elenaren XVI. mendeko irudi gotiko bat dago.

## Ikusi, gainera

* Anglo-Vasco-Navarro trenbidea

## Erreferentziak

* ↑ Gastón, José Miguel. (2003). ¡Arriba jornaleros! Los campesinos navarros ante la revolución burguesa (1841-1868). Txalaparta.
* ↑ (Gaztelaniaz) «ZUFÍA. El concejo más meridional del valle de Metauten» Calle Mayor. Revista quincenal de Tierra Estella 2012-04-20 (Noiz kontsultatua: 2018-08-16).
* Datuak: Q6171878
* Multimedia: Zufía / Q6171878
# Vasco Núñez de Balboa

Vasco Núñez de Balboa (1475, Jerez de los Caballeros – 1519ko urtarrilaren 15a, Acla, Panama) espainiar esploratzailea eta konkistatzailea izan zen.

## Bizitza

Ozeano Barea ekialdeko kostaldetik ikusi zuen lehenbiziko europarra izan zen, bai eta Amerikan kokaleku iraunkor bat ezarri zuen lehenbiziko europarra ere. Izan ere, beste kolono zenbaitekin, Santa Maria la Antigua hiria sortu zuen Darienen, eta bertako alkate izendatu zuten. Hango jauntxoengandik jakin zuen beste itsaso eta lurren berri. Núñez de Balboaren etsaiek, urretan aberats omen ziren lur horiez jabetu nahirik, talde handia bidali zuten Espainiatik. Balboak aurrea hartu zien, ordea. Talde txiki bat antolatu, Francisco Pizarro lagun hartuta, istmoa bestalderaino igaro zuen eta 1513ko irailaren 25ean itsaso berria aurkitu zuen. Pedrarias Dávilak Balboa auzitara eraman eta lepoa moztera kondenatu zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q19080
* Multimedia: Vasco Núñez de Balboa / Q19080
# Diego de Almagro

Diego de Almagro (Almagro, 1475 - Cusco, 1538ko uztailaren 8a) espainiar konkistatzailea izan zen.
Pedrarías Dávilaren agindupean Panamako okupazio ekinaldietan esku hartu zuen (1514). Paskual Andagoiakoak El Dorado lurraldearen berri zabaldu zuenean, Almagrok eta Pizarrok elkarte bat moldatu zuten hegoaldean espedizioak antolatzeko. Pizarrok, 1530ean abiaturik, inken inperioa beretu zuen. 1533an Almagro Pizarrorekin batu zen Cajamarcan, beronen eskuetatik Atahualparen altxorretik zegokion partea hartuz; elkarrekin Cuscora abiatu eta hiria hartu zuten. Espedizio bat antolatu zuen egun Txile den lurraldera, baina ondorio onik gabe. Lurralde zatiketa berri baten arabera Nueva Toledo zeritzana egokitu zitzaion, baina ez zegoen garbi Cusco haren barne aurkitzen zen, ala Pizarrori egokituriko Nueva Castillan. Handik aurrera gerra piztu zen bien artean. Hasieran, Almagroren aldekoek Pizarro anaiak garaitu zituzten Abancayn (1537) eta haietako bi, Hernando eta Gonzalo, preso hartu zituen. Almagrok arartekotza onartu zuen, baina Pizarrotarrek ez zuten bete. Salinasko guduan (1538ko apirila) Almagro garaitua eta atxilotua izan zen eta handik bi hilabetera hil zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q207668
* Multimedia: Diego de Almagro / Q207668
# Elorregi

Elorregi edo San Prudentzio Bergarako (Gipuzkoa) auzoa da, herriaren hegoaldean kokatutakoa Arrasate eta Oñatiren mugan.

## Demografia

* Elorregiko biztanleria

## Ondasun nabarmenak

San Prudentzio elizak auzoari izena ematen dio, XV. mendean eraikia eta lau mende geroago zaharberritua izan zena. 1881ean parrokia izendatu zuten.
Elizaren ondoan bi ibaiek bat egiten duten puntuan zubia dugu, eta bestela Artzubi eta Arizti baserriak eta Elorregidomiñena etxea aipatzekoak dira.

## Inguru naturala

Bertan egiten dute bat Oñati eta Deba ibaiek.

## Ikusi, gainera

* Anglo-Vasco-Navarro trenbidea

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Auzoaren informazioa Bergarako udal webgunean
* Datuak: Q12256758
* Multimedia: Elorregi / Q12256758