# Sofia Blasco

Sofia Blasco Paniagua, Libertad Castilla ezizenez ere ezaguna (Biarritz, Lapurdi, 1877 - Mexiko Hiria, 1953) idazle, kazetari eta antzerkigilea izan zen.

## Bizitza

Biarritzen jaio zen 1877ko apirilaren 2an, eta Mariana Paniagua eta Eusebio Blasco Soler kazetari, poeta eta antzerkigileak osatutako bikotearen alaba gazteena izan zen. 1899ko irailean Jaime Muñoz de Baenarekin ezkondu zen eta seme bat izan zuten.

### Antzerkigilea eta kazetaria

1909az geroztik, hilero argitaratzen ziren Femina eta antzeko aldizkarietan kolaboratu zuen.
Antzerki arina egiten zuen, distraitzea beste helbururik ez zuena. Bere komediekin nolabaiteko ospea lortu zuen, besteak beste, San Luiseko kondesa, Pilar Millán Astray eta Magda Donato egileekin batera.
1925ean estreinatu zuen bere lehen obra dramatikoa Donostian, "Rayo de luz", hiru ekitaldiko komedia. 1926an Victoria Eugenia Antzokian ere "La marquesa de Arnold" estreinatu zuen, baina lan horietako bat ere ez zen argitaratu. Urtebete geroago Santanderren "La Posada del reloj" komedia estreinatu zuen, bere aitaren lan baten egokitzapena.
"Revista Azul: revista trimestral ilustrada" zuzendu zuen, 1925 eta 1928 artean argitaratu zena. 1929an, Sevillako Erakusketa Iberoamerikarra zela eta, aldizkari honek aparteko ale bat eskaini zion. Albiste horren berri emanez, "Blanco y Negro" aldizkarian haren lehen argazkia argitaratu zen. Urte horretan bertan hil zitzaion senarra.
Ekainaren 6an, Errepublika aldarrikatu eta gutxira, eta 1931ko abenduaren 15ean, Santiago Camarasa zuzendari zela, argitaratu zen "Mujer" aldizkarian kolaboratu zuen. Besteak beste, Halma Angélico (María Francisca Clar Margarit), Rosa Arciniega, Carmen de Burgos, Josefina Calvert, Magda Donato, Concha Espina, Sara Insúa, Matilde Muñoz, Rosario del Olmo, Matilde Ras eta Margarita Nelken kolaboratzaileak izan dira.
1930ean Hacia la vida obra estreinatu zen. Hurrengo urtean, 1931n, Una tarde a modas antzezlana estreinatu zuen Zarzuela Antzokian, eta bertan aktore gisa ere aritu zen. Bere azken antzezlan ezaguna Redención izan zen, 1933an estreinatua. Kritikak komedia sozialkristautzat jo zuen lan hori. Ez zuen oso harrera ona izan sektore jakin baten artean, egilearen "feminitatearekin" bat ez zetorren argumentuagatik.
El Liberal egunkariko erredaktorea izan zen, eta bertan Impresiones de una mujer izeneko artikulu sorta idatzi zuen. 1936ko urriaren 18an argitaratu zuen bere azken erreportajea El Liberal -en. Artikulu horietan Libertad Castilla ezizena erabiltzen zuen, baita La libertad egunkarian egindako kolaborazioetan ere.
Espainiako Emakumeen Elkarte Nazionaleko kidea izan zen, eta omenaldi ugaritan parte hartu zuen, besteak beste, Halma Angélico eta Palacio Valdési egindakoetan, 1935ean eta 1936an. 1936an Madrilgo Arte Ederren Zirkuluan Magda Donato, Elena Fortún, Antoniorrobles eta Salvador Bartolozzi haurrentzako ipuin idazleei egindako omenaldian ere parte hartu zuen. Gerra Zibilaren aurretik intelektualak eta artistak bildu ziren azken aldietako bat Luis Cernuda poeta sevillarrari egindako omenaldian izan zen, "La realidad y el deseo" poema-bildumaren lehen argitalpenagatik.

### La madrecita

Gerra zibila hasi zenean eta Nazioarteko Sorospen Gorriarekin Guadarrama mendilerroko gerra-frontea bisitatu ondoren, tropa errepublikarrekin zuzenean lankidetzan aritzea erabaki zuen, kantina bat sortuz eta kudeatuz. Lan horrengatik "la madrecita" izenez ezaguna izan zen. Frontean erizain gisa ere borrokatzen ziren miliziano eta milizianoei beharrezko gauzak ematen zizkien. Magda Donatok, Somosierrako aurrelariez hitz egiten zuen erreportaje bat idaztean, Blasco izendatzen zuen eta bere lana:
   "Idazle agurgarria eta La Cabreratik" Kantina ibiltari "rako opil batzuen bila datorren emakume jatorra, Gobernuak gogo biziz eta borrokalariek are gogo biziz hartu duten ekimen burutsua," La Madrecita "k, deitzen dioten bezala, goizean kafesnea eta arratsaldeetan ogia eta txorizoa banatzen dizkiena..."
Madrid-eko El Liberal de artikulu batean hotzerako arropa eskatu zuen irailean eta arrakasta handia izan zuen.
1937ko hasieran beste madrildar batzuekin batera ebakuatu zuten eta Alacantera joan zen. Parisera joan zen gobernu errepublikanoa ordezkatzera, Gerraren eta Faxismoaren aurkako Emakumeen Mundu Batzordeak Espainiako herriari laguntzeko antolatutako Konferentzian. Frantzian eta Suitzan ibili zen hizlari gisa 1936ko amaieratik 1938ko erdialdean Parisko Propaganda Ordezkaritzako plantillan sartu zen arte. Bere hitzaldiek irakasle eta burges katolikoz osatutako publikoa erakartzen zuten. 250 hitzaldi inguru egin zituen herrialdean. Herrialde horietako kausa errepublikarrarekin bat zetorren prentsarako kontakizunak idatzi zituen, eta 1937ko otsailean Femmesen ale berezian Maria Rabaték sinatutako Les militantes obraren erretratu baten protagonista izan zen. Lan horrengatik Frantziako polizia zelatan egon zen ematen zituen mitinetan -txosten batean Margarita Nelken-en lagun bezala kalifikatzen da-. 1938an bere liburu bat argitaratu zuen "Peuple d’Espagne: journal de guerre de la ‘Madrecita’".

### Erbestea

Gerra amaitu ondoren, 1939ko uztailaren 13an, Blasco eta bere semea erbesterantz itsasoratu ziren Bordeleko portuan, Mexique baporean, 2200 emakume eta gizon errepublikarrekin batera, eta uztailaren 27an iritsi ziren Mexikoko Veracruz hirira. Mexiko Hirian jarri ziren bizitzen, eta han baztertu egin zuen idazle edo kazetari lanetan jarraitzea, eta emakumeentzako kapelutegi bat ireki zuen.

## Aintzatespenak

* 2020ko abenduan, Fernando Olmeda kazetari eta idazleak MEXIQUE eleberria argitaratu zuen. "Sofia Blascoren azken kronika" ("La última crónica de Sofía Blasco") (Pablo Iglesias Fundazioaren editoriala), non bere biografia eta 1939ko uztailean 2000 erbesteratu errepublikarrekin batera egindako bidaia berreskuratu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ «La aventura que les salvó la vida» Indice Político | Noticias México, Opinión, Internacional 2021-02-27.
* 1 2 3 4 5 6 Manuel Almisas Albéndiz. «Conocí a Sofía Blasco, la «santa laica», en el frente de Somosierra…» Kaos en la red.
* ↑ «La Correspondencia de España : diario universal de noticias 30-09-1899» prensahistorica.mcu.es.
* ↑ «'La Campana Gorda' - Año XVIII Número 954 (11/02/1909)...» prensahistorica.mcu.es.
* 1 2 Limic, Tijana. (2017). «Mujeres del teatro español entre 1918-1936: Halma Angélico y la búsqueda de la humanidad.» Universidad de Granada.
* 1 2 Nieva de la Paz, Pilar. (1992). [https://digital.csic.es/bitstream/10261/9377/1/LAS%20AUTORAS%20TEATRALES%20ESPA%C3%91OLAS.pdf «LAS AUTORAS TEATRALES ESPAÑOLAS FRENTE AL PÚBLICO Y LA CRÍTICA (1918-1936)»] AIH ActasXI.
* ↑ «La Biblioteca Municipal pone en la red nuevos títulos de prensa antig» www.donostiakultura.eus.
* ↑ «La Revista Azul» liburutegidigitala.donostiakultura.com.
* ↑ Sánchez Sánchez, Isidro. (2004). «Camarasa, Toldeo y Castilla, una arrebatada relación» ARCHIVO SECRETO, nº 2: 198-238..
* 1 2 Hassan Ashmawy, Yasmin. (2016). «La Narrativa de Sara Insúa» Universidad Complutense de Madrid.
* ↑ «La Libertad - Año XII Número 3200 - 1930 junio 20 (20/06...» prensahistorica.mcu.es.
* ↑ «Estreno de Una tarde a modas» El socialista 13 de diciembre de 1931.
* ↑ «La Voz de Aragón: diario gráfico independiente: Año VII,...» prensahistorica.mcu.es.
* ↑ J.G.O.. (27 de septiembre de 1933). «Se estrenó con gran éxito popular la comedia socialcristiana "Redención" de Sofía Blasco» El Heraldo de Madrid.
* ↑ [http://www.memoriademadrid.es/doc_anexos/Workflow/4/213622/hem_ahora_19360103.pdf «Ayer se celebró el homenaje a los grandes cuentistas españoles en la I Exposición del Libro Infantil»] Ahora: diario gráfico 3-0-1936.
* ↑ Ortega Hurtado, Luis Pablo. (2015). «El periodismo en María Zambrano» Universidad de Málaga.
* ↑ «La Libertad - Año XVIII Número 5120 - 1936 agosto 27 (27...» prensahistorica.mcu.es.
* ↑ García, Hugo. (15 de abril de 2009). «La propaganda exterior de la República durante la Guerra Civil. Origen, éxitos y miserias de los servicios de París» Mélanges de la Casa de Velázquez. Nouvelle série (39-1): 215–240. doi:10.4000/mcv.461. ISSN 0076-230X..
* ↑ «Los filósofos franceses hispanistas» www.cervantesvirtual.com.
* ↑ Negrete Peña, Rocío. (2018). [https://ruidera.uclm.es/xmlui/bitstream/handle/10578/24045/28%20EL%20PASADO%20QUE%20NO%20PASA-WEB.pdf?sequence=1&isAllowed=y «La sección francesa del Comité Mundial de Mujeres contra la Guerra y el Fascismo y la guerra civil española (1936-1939).»] El pasado que no pasa: la Guerra Civil española a los ochenta años de su finalización.
* ↑ «Mexique, diario de a bordo de la 3ª expedición» Mexique, diario de a bordo de la 3ª expedición 19 de julio de 1939.
* ↑ «Mexique. Diario de a bordo de la 3ª expedición» www.cervantesvirtual.com.
* ↑ «Movimientos Migratorios Iberoamericanos» pares.mcu.es.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q91793115