# Rebecca Lee Crumpler

Rebecca Davis Lee Crumpler (Christiana, Delaware, 1831ko otsailaren 8a - 1895eko martxoaren 9a) afroestatubatuar lehen medikua izan zen. 1883an A Book of Medical Discourses argitaratu zuen eta afroamerikar batek medikuntzari buruz egindako lehen idatzietako bat izan zen.

## Biografia

Matilda Webber eta Absolum Davisen alaba, bizilagun gaixoak zaintzen zituen izeba batek hezi zuen Pennsylvanian. Geroago, Massachusettseko West Newton English and Classical Eskolara joan zen, non matematikako ikasle aparta zen.
Gerra aurreko urteetan, ia ez zegoen mediku arretarik beltz pobreentzat. Charlestownera (Massachusetts) joan zen bizitzera, eta han Virginiako Wyatt Leerekin ezkondu zen 1852ko apirilaren 19an. Hurrengo zortzi urteetan, Crumpler erizain izan zen 1860an New England Female Medical Collegen onartu zuten arte. Garai hartan arraroa zen emakume edo gizon beltzak medikuntza eskoletan onartuak izatea. Wyatt bere senarra 1863an hil zen bera oraindik medikuntza ikaslea zen bitartean. Gerra Zibila hasi zenean, Crumplerrek ikasketak utzi behar izan zituen. 1863an itzuli zen unibertsitatera, baina laguntza ekonomikoa ez zegoen eskuragarri. Bere hezkuntza osatzeko, Wade Beka Fondoaren beka bat irabazi zuen, Ohioko abolizionista Benjamin Wadek ezarri zuena.
1864an graduatu zenean, Estatu Batuetako lehen emakume afroamerikarra izan zen Medikuntzan doktore titulua lortzen, eta New England Female Medical Collegen graduatu zen emakume afroamerikar bakarra. Eskola 1873an itxi zen, beste emakume beltz bat graduatu gabe, Bostongo Unibertsitatearekin fusionatu zenean.

## Ibilbidea

Crumplerrek medikuntza praktikatu zuen lehenik Bostonen, batez ere emakume eta haur txiroentzat. St. John-en, Brunswick Berrian, 1865eko maiatzaren 24an, Arthur Crumplerrekin ezkondu zen, Virginiako esklabo iheslari ohi bat, Batasunaren Armadarekin Fort Monroe-n (Virginia) zerbitzazu zuena. Amerikako Gerra Zibila 1865ean amaitu ondoren, Richmondera, Virginiara, joan zen bizitzera, "benetako misiolari lanerako eremu egokia zelakoan, eta emakumeen eta haurren gaixotasunekin ohitzeko aukera zabalak izango zituelakoan. Han egon nintzen bitartean, ia orduro egin ziren aurrerapausoak lan-eremu horretan. 1866ko azken hiruhilekoan, 30.000 beltzetik gorako populazioan egunero behartsu asko eta mota desberdinetako beste batzuk tratatzeko aukera eman zitzaidan".
Errefuxiatuen, Liberatuen eta Lur Abandonatuen Bulegoan lan egin zuen, liberatutako esklaboei arreta medikoa emateko; eta "arrazakeria handia" jasaten ari zen. Bostonera itzuli zenean, Joy Street Beacon Hill-eko bere auzoa komunitate afroamerikarra zen nagusiki. Bera "lanean sartu zen indar berrituarekin, kanpoan praktikatuz eta etxean haurrak hartuz tratamendurako, ordainsaritik aparte, neurri batean". Rebecca eta Arthur Hamabigarren Eliza Bautistako kide aktiboak ere baziren, non Arthur fideikomisarioa zen, eta 1870eko abenduaren erdialdean, bere alaba, Lizzie Sinclair Crumpler, 20 Garden Streeteko bere etxean jaio zen, baina beste erregistrorik aurkitu ez denez, haurra ez zela haurtzarotik bizirik atera uste da.

## Azken urteak

1880 inguruan Rebecca eta Arthur Hyde Parkera (Boston) joan ziren. Ez zegoen eskari handirik komunitatean bere zerbitzuagatik. 1883an jada ez zuen medikuntza praktikatzen A Book of Medical Discourses argitaratu zuenean, bere karrera medikoan zehar egin zituen oharren arabera. Erizainei eta amei eskainia, emakumeen eta haurren arreta medikoan zentratu zen. Liburu hau aurkeztean, "prebentzioaren aukerak" azpimarratu nahi zituen.
Rebeccaren "argazkirik edo bestelako irudirik ez dagoen arren", Boston Globe-ren artikulu batek honela deskribatu zuen: "Oso emakume atsegina eta intelektuala da, eta elizako langile nekaezina. 59 edo 60 urte ditu, altua eta zuzena, azal marroi argiarekin eta ile grisarekin". 1895eko martxoaren 9an hil zen eta Fairview hilerrian lurperatuta dago, Hyde Parken zuen egoitzatik gertu.

## Aintzatespenak

* Rebecca Lee Elkartea, emakume afroamerikarrentzako lehenengo elkarte medikoetako bat, bere omenez izendatu zuten horrela.
* Joy Street-eko bere etxea Bostongo Emakumeen Ondarearen Bidearen geltokia da.
* 2019an, Ralph Northam Virginiako gobernadoreak martxoaren 30a (Medikuen Egun Nazionala) izendatu zuen Rebecca Lee Crumpler Doktorearen Eguna.
* Sirakusako Unibertsitatean osasun aurreko klub bat dago, "The Rebecca Lee Pre-Health Society" izenekoa. Klub honek jatorri anitzeko jendea animatzen du osasun lanbideetara heltzera. Tutoreak, tailerrak eta baliabideak eskaintzen dituzte kideek arrakasta izaten laguntzeko.
* 2021eko otsailaren 8a "Dr. Rebecca Lee Crumpler Day" izendatu zuten Bostonen, bere jaiotzaren 190. urteurrenaren barruan.
* 2021ean, Jessy Randall poetak Crumpler omendu zuen "Rebecca Lee Crumpler (1831 – 1895)" izeneko olerki batean, Women's Review of Books aldizkarian argitaratua eta 2022ko Mathematics for Ladies: Poems on Women in Science bilduman berrargitaratua.

## Oharrak

* ↑ Rebecca Cole lehen emakume mediku afroamerikarra zela uste zen. Ondorengo ikerketek erakusten dute Crumpler izan zela lehena (1864), Cole bigarrena (1867) eta Susan McKinney Steward hirugarrena.
* ↑ Ez zen entrenamendu formalik behar izan erizaintza eskolak ezarri ziren arte, 1873ra arte gertatu ez zena.
* ↑ Mediku hornitzaileen premia handiak beste beltz batzuk bultzatu zituen mediku lanbidean sartzera. Karitatezko erakunde beltzek eta erakunde misiolari zuriek lehen eskola mediko beltzetarako funtsak eman zituzten.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 ««Dr. Rebecca Lee Crumpler Biography»» cfmedicine.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «Changing the Face of Medicine | Rebecca Lee Crumpler» cfmedicine.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «Dr. Crumpler: Nation’s first African American woman physician – The Bay State Banner» baystatebanner.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ Fay, Eugene Francis. (1895). An illustrated biographical catalogue of the principals, teachers, and students of the West Newton English and Classical school, West Newton, Mass., l854-l893 : including an account of the re-unions November 15, 1871, and June 21, 1893. Boston : R. Avery Supply Co. (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* 1 2 «U.S., High School Student Lists, 1821-1923 - Ancestry» www.ancestry.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «Massachusetts, U.S., Marriage Records, 1840-1915 - Ancestry» www.ancestry.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* 1 2 3 4 5 (Ingelesez) Jr, Henry Louis Gates; Higginbotham, Evelyn Brooks. (2004-04-29). African American Lives. Oxford University Press ISBN 978-0-19-988286-1. (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «FamilySearch.org» ancestors.familysearch.org (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Wyatt Lee (1822-1863) - Find a Grave Memorial» www.findagrave.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Rebecca Lee Crumpler» History of American Women 2008-01-31 (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «U.S., School Catalogs, 1765-1935 - Ancestry» www.ancestry.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «Directory of Deceased American Physicians, 1804-1929 - Ancestry» www.ancestry.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Rebecca Lee Crumpler – Originalpeople.org» originalpeople.org (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «U.S., Civil War Draft Registrations Records, 1863-1865 - Ancestry» www.ancestry.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ Greene, Mary A. (Mary Anne). (1906). Nathaniel T. Allen : teacher, reformer, philanthropist. [Cambridge, Mass. : The Riverside press] (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) Kelly, Kate. (2023-11-01). «Rebecca Lee Crumpler, First Black Female Physician» America Comes Alive (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Lizzie Sinclair Crumpler (1870-bef.1880) | WikiTree FREE Family Tree» www.wikitree.com 1870-12 (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «U.S., City Directories, 1822-1995 - Ancestry» www.ancestry.com (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) Hine, Darlene Clark; Thompson, Kathleen. (2009-10-14). A Shining Thread of Hope: The History of Black Women in America. Crown ISBN 978-0-307-56822-9. (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) Diaz, Sara. (2007-03-12). Rebecca Davis Lee Crumpler (1831-1895) •. (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) Bolden, Tonya. (2020-03-03). Changing the Equation: 50+ US Black Women in STEM. Abrams ISBN 978-1-68335-629-5. (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «Massachusetts, Death Records, 1841-1915 [Rebecca Davis Crumpler»] ancestors.familysearch.org (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Beacon Hill» Boston Women's Heritage Trail (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Trailblazing BU Alum Gets a Gravestone 130 Years after Her Death» Boston University 2020-08-10 (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ «RebccaLeePrHlth | RebccaLeePrHlth» web.archive.org 2018-11-14 (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Boston Honors Trailblazing School of Medicine Alum Rebecca Lee Crumpler Monday» Boston University (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).
* ↑ Ostrom, Hans; Macey Jr., J. David. (2023). Forgotten African American Firsts: An Encyclopedia of Pioneering History.. Santa Barbara, California: Greenwood. p. 112 ISBN 978-1440875359..
* ↑ (Gaztelaniaz) «Mathematics for ladies : poems on women in science | WorldCat.org» search.worldcat.org (Noiz kontsultatua: 2025-02-16).

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Rebecca Lee Crumpler» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Rebecca Lee Crumpler Lehen emakume afroamerikar medikua
* Rebecca Lee Crumpler-en edo haren inguruko lanak Interneteko artxiboan
* Datuak: Q4793563
* Multimedia: Rebecca Lee Crumpler / Q4793563