OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Montanhes araneses

Montanhes araneses (euskaraz Arandar mendiak) Arango haraneko ereserkia ofiziala da, berez Okzitaniako ereserkitzat hartzen den Se canta abestiaren egokitzapena da.

## Hitzak

2008ko abenduaren 15ean Arango Kontseilu Nagusiak ereserkia ofizial gisa onartu zuen.
| Jatorrizko araneraz Montanhes Araneses Aqueres montanhes que tan nautes son, m’empèishen de véder mèns amors a o son. Nautes se son nautes ja s’abaisharàn es mies amoretes que s’aproparàn. Montanhes araneses a on es pastors es hònts regalades tròben, e jordons. Se cantes perqué cantes cantes pas per jo cantes per ma hilha que non ei près de jo. Montanhes coronades tot er an de nhèu, tan nautes e bères que vos pune eth cèu. Montanhes araneses pientades de rius, de totes grandeses vos adorne Diu. Nòsti amors veiguéretz com rosèr florir, volem com es pares, guardant-vos morir. | Euskarazko itzulpena Arandar mendiak Hain garaiak diren mendi horiek, nire maiteak non dauden ez didate ikusten uzten. Garaiak, garaiak badira jaitsiko dira, eta nire maiteak hurbilduko dira. Arandar mendiak non artzainek oparitutako iturriak topatzen dituzten, eta mugurdiak. Abesten baduzu, zergatik abesten duzu? Ez duzu nigatik abesten, Nire neskarengatik abesten duzu Nigandik urrun baidago. Urte osoz elurrez koroatutako mendiak, hain garai eta ederrak zeruari musu emanez. Arandar mendiak errekez orraztuak, Maiestate guztien artean Jainkoak apaindua. Loratzen den arrosa bezala gure maitasuna ikusiko da, txorien moduan hegan egiten dugu, hiltzen ikusten zaitugunean. |

## Erreferentziak

* ↑ O Pleno aprobou a letra do Himon de Arán e insta a UNESCO a recoñecer o occitano como Patrimonio Mundial da Humanidade
* ↑ Montanhes araneses - Himne de la Vall d'Aran (Montanhes Araneses - Anthem of the Val d'Aran). 2016ko otsailaren 20a.

## Kanpo estekak

* Montanhes araneses ereserkia entzungai (araneraz)
* Datuak: Q3399585
# Ugarte (Arteaga)

    Artikulu hau Arteagako auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ugarte (argipena)».
Ugarte Arteagako (Bizkaia) auzoa da.

## Demografia

* Ugarteko biztanleria

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Arteagako udal webgunea
* Datuak: Q12268512
# Ugartemendi

Ugartemendi Beasaingo auzo bat da, udalerriaren hegoaldean dagoena. N-1 errepideak herritik banatzen du. Muga egiten du Lazkaoko Senpere auzoarekin. Auzoaren hego-ekialdetik Agauntza ibaia igarotzen da. Baserriez gain, Ugartemendi auzoan dira Beasain institutu publikoaren Txindoki egoitza, industriagune bat eta ertzain etxea ere.

## Demografia

* Ugartemendiko biztanleria

## Kanpo estekak

* Ugartemendi auzoa, Gipuzkoako Datu Espazialen Azpiegituran.
* Datuak: Q12268518
# Uliana Semionova

Uliana Larionovna Semionova (errusieraz: Ульяна Ларионовна Семёнова, translit.: Uliana Larionovna Semionova; letonieraz: Uļjana Semjonova; Medumi, Daugavpils, Letonia, 1952ko martxoaren 9a) Sobietar Batasunean jokatu zuen saskibaloi jokalari ohi letoniarra da. 2,13 metroko altuera du, eta 56 zenbakia oinetakoetan.

## Bizitza

Ulianak akromegalia gaixotasuna izan du, somatotropa izeneko hazkuntzako hormona baten gehiegikeriak eraginda.

### Kirol ibilbidea

Kirol ibilbide arrakastatsua izan zuen, bi urrezko olinpiar domina (Montreal ’76 eta Mosku ’80), hiru munduko txapelketa eta 10 Eurobasket jarraian irabazi baitzituen.
1987-1988 denboraldian Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan jokatu zuen Tintoretto Getaferekin, eta txapeldunorde geratu zen.
1976an, Laneko Bandera Gorriaren Ordena jaso zuen. 1993an Basketball Hall of Famen kontsakratutako lehen emakume ez-amerikarra bihurtu zen. Women's Basketball Hall of Fame-ko inaugurazio kidea izan zen 1999an. 2007an FIBAren Ospearen Aretoan sagaratu zen. Semiónovak "Bizitza osorako ekarpenak kirolari" saria jaso zuen 2007ko Letoniako kirolaren sari-banaketan.

## Palmaresa
### Sobietar Batasuneko selekzioa

* 2 urrezko domina 1976ko Montrealeko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1980ko Moskukoetan.
* 3 urrezko domina emakumezkoen Munduko Saskibaloi Txapelketan: 1971, 1975, 1983
* 10 urrezko domina emakumezkoen saskibaloiko Europako Txapelketan: 1968, 1970, 1972, 1974, 1976, 1978, 1980, 1981, 1983, 1985

## Kluben arteko palmaresa

* Emakumezkoen Euroliga: 11 Daugawa Riga: 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1977, 1981, 1982
* Ronchetti Kopa: 1
Daugawa Riga: 1987
* Sobietar Liga: 15 Daugawa Riga: 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1975, 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) fabiangarciaa. (2020-09-28). «Uliana Semenova, la gigante soviética que dominó el mundo» Basquet Plus (Noiz kontsultatua: 2024-10-16).
* ↑ ABC.es, Uliana Semenova, la apisonadora soviética de 2,13 metros... que acabó pobre
* ↑ 20minutos, ¿Qué fue de Semenova?
* ↑ Basket Retro, Uljana Semjonova
* ↑ (Errusieraz) Khavin, Boris. (1979). Fizkultura i sport ed. Всё об олимпийских играх. (2. argitaraldia) Mosku: Физкультура и спорт, 578 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q433045
* Multimedia: Uljana Semjonova / Q433045
# Amitriptilina

Amitriptilina konposatu organiko da, C$_{20}$H$_{23}$N formula duena, hiru eraztunez osatutakoa aminen familiakoa. Solido kristalinoa da. Uretan disolbagarria da.

## Sintesia

Amitriptilina sintetizatzeko hainbat molde dago. Horietan usuena dibentzosuberenotik abiatzen da zein Grignarden erreaktibo batekin [3-(dimetikamino)propilmagnesio kloruroa] tratatuz. Tarteko produktuaren hidroxilo taldea eliminatzeko azido klorhidrikokin berotzen da.

## Erabilera

Amitriptilina bere ezaugarriak medio botika gisa usatzen da depresio-nahasmendu larria tratatzeko, eta baita minaren sindrome ugari ere, hala nola min neuropatikoa, fibromialgia, migraina eta tentsio-zefaleak. Pilula gisa hartzen da. Albo-ondorioen maiztasuna eta garrantzia dela eta, amitriptilina, oro har, bigarren lerroko terapiatzat hartzen da aipatu osasun-arazo horietarako. Enuresia tratatzeko ere erabiltzen da
Espainian Deprelio markarekin saltzen da. Frantzian Amitriptyline Substipharm, Elavil eta Laroxil markekin merkaturatzen da.
Amitriptilina Munduko Osasun Erakundearen Sendagai Ezinbestekoen Zerrendan dago.

## Albo-ondorioak

Amitriptilinaren albo-ondorio ohikoenak aho lehorra, logura, zorabioak, idorreria eta pisua hartzea dira. Glaukoma, gibeleko toxikotasuna eta bihotz-erritmo anormalak ez albo-ondirio ohikoak dira, bai larriakordea. Amitriptilinak odolean izan dezakeen kontzentrazioa nabarmen aldatzen da pertsona batetik bestera, eta amitriptilinak beste botika askorekin elkarreragiten du, bere albo-ondorioak larriagotuz.
Bestetik, beste sendagai askoren kasuan bezala amiltriptilina gernuarekin batera ur-tratamenduen sarera isurtzen da eta hortik ekosisitemara. Zer eragin duen ekosisiteman aztertzen ari da.

## Erreferenrziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Amitriptyline» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2025-02-15).
* ↑ McClure, Elliot W.; Daniels, R. Nathan. (2021-02-03). «Classics in Chemical Neuroscience: Amitriptyline» ACS Chemical Neuroscience 12 (3): 354–362. doi:10.1021/acschemneuro.0c00467. (Noiz kontsultatua: 2025-02-15).
* 1 2 3 «★ Amitriptilina 🥇» www.vademecum.es (Noiz kontsultatua: 2025-02-15).
* ↑ Agirre, Jabier. (1992). Gaueko enuresia. Elhuyar.
* ↑ (Frantsesez) «Amitriptyline : substance active à effet thérapeutique - VIDAL» VIDAL (Noiz kontsultatua: 2025-02-15).
* ↑ (Ingelesez) Organization, World Health. (2023). The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023). (Noiz kontsultatua: 2025-02-15).
* ↑ Botiken eta eguzki-iragazkien arrastoak, arrainetan. Elhuyar.
* Datuak: Q58397
* Multimedia: Amitriptyline / Q58397
# Long Boret

Long Boret (khmereraz: ឡុង បូរ៉េត; Kandal probintzia, 1933ko urtarrilaren 3a – Phnom Penh, 1975eko apirilaren 17a) kanbodiar politikaria izan zen, Khmer Errepublikako lehen ministroa 1973tik 1975era.
Phnom Penheko Sisowath lizeoan ikasi zuen 1946tik 1952ra eta Frantzian 1953tik 1955era. 1958an Legebiltzarreko kide hautatu zuten, eta 1962an eta 1966an berriz hautatu zuten. Finantzen estatu-idazkari izendatu zuten, baina Norodom Sihanoukek bankuak nazionalizatzeko hartutako erabakia kritikatu ondoren, dimisioa ematera behartu zuten. Informazio ministro izan zen 1971tik 1972ra, eta Kanpo Arazoetako ministro 1972tik 1973ra.
1973ko abenduan lehen ministro izendatu zuten. 1975eko apirilaren 8an, Khmer Gorriekin bake akordio bat negoziatzen saiatu zen, baina ez zuen lortu. 1975eko apirilaren 17an Khmer Gorria hiriburuan sartu zenean, Long Boret atxilotu eta exekutatu egin zuten egun horretan bertan.
# Jérôme Coppel

Jérôme Coppel, (Annemasse, 1986ko abuztuaren 6a) Frantziako txirrindulari ohia da. Frantziako Erlojupeko Txapelduna izan zen.

## Palmaresa

2006
* 3. 23 urtez azpiko erlojupeko mundu txapelketan
2007
* 3. 23 urtez azpiko erlojupeko mundu txapelketan
* 3. Gilen Tell Sari Nagusian
2009
* Route Adélie
2010
* Doubseko Tourra
* 3. Laudioko Sari Nagusian
2011
* Murtziako Itzulia eta etapa bat
* 4. Andaluziako Itzulian
2012
* Étoile de Bessèges eta etapa bat
* Doubseko Tourra
* 3. Andaluziako Itzulian
2015
* Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* 3. Munduko erlojupeko txapelketan
2016
* Étoile de Bessèges eta etapa bat

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan

| Lasterketa | Lasterketa | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 |
| | Italiako Giroa | — | — | — | — | — | — | — | — | — |
| | Frantziako Tourra | — | UT | — | 13. | 21. | 63. | — | UT | 75. |
| | Espainiako Vuelta | — | — | — | — | — | 40. | 31. | UT | — |
| Munduko errepideko txapelketa | Munduko errepideko txapelketa | — | — | — | — | UT | — | — | — | — |
| Munduko erlojupeko txapelketa | Munduko erlojupeko txapelketa | 42. | 56. | — | — | — | — | 25. | 3. | — |
—: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Jérôme Coppel - ProCyclingStats
* Datuak: Q523361
* Multimedia: Jérôme Coppel / Q523361
# Yusuf al-Mustansir

Abu Yaqub Yusuf al-Mustansir (c.1203–1224) (arabieraz: يوسف بن الناصر‎ Yūsuf bin an-Nāṣir) almohadeen bosgarren kalifa izan zen, 1213tik eta hil zen arte.
Muhammad al-Nasirren semea eta oinordekoa, hamar urte zituenean lortu zuen boterea eta al-Mustansir (Allahren laguntza bilatzen duena) hautatu zuen izenburu. Marrakexetik bere inperioa zuzendu zuen oligarkia baten bitartez: osabak al-Andalusen eta Abu Abd Allah Muhammad ibn Abi Hafs bere lehengusua Ifriqiyan. Hala ere, hainbat matxinada jasan zituen hafsidarren alde. 1224an hil zen, istripu batean.

## Bisirrak

Yusufek bere agintaldiaren lehenengo urtean hiru bisir izan zituen:
* Abu Said Uthman ibn Jami (1214) (aitarena izandakoa)
* Abu Yahya al-Hizraji (1214) (أبو يحيى الهزرجي Abū Yaḥyá al-Hizrajī)
* Abu Ali ibn Ashrafi (1214) (أبو علي بن أشرفي Abū ‘Alī b. Ashrafī)
* Abu Said Uthman ibn Jami (again) (1214–1223)
Abu Said Uthman ibn Jami Abdul-Wahid I.aren agintaldian jarraitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Lévi-Provençal, Évariste. (2013). al-Nāṣir. in: Encyclopaedia of Islam. Brill Online.
* ↑ Kennedy, Hugh. (1996). Muslim Spain and Portugal: A Political History of al-Andalus. Londres: Addison-Wesley-Longman.
* Datuak: Q2142023
# Nikolai Txernyxevski

Nikolai Gavrilovitx Txernyxevski, errusieraz Никола́й Гаври́лович Черныше́вский (Saratov, Errusia, 1828ko uztailaren 12a - Saratov, 1889ko urriaren 17a) errusiar idazlea eta kritikaria izan zen.

## Biografia

1855ean "Artearen eta errealitatearen arteko harreman estetikoak" saiakera idatzi zuen, Errusiako pentsamendu marxistan eragin handia izan zuten hastapen estetikoak adierazten zituena. Sovremennik ("Gure garaikoa") aldizkari iraultzailean artikuluak eta "Gogolen garaiko literaturari buruz" saiakera idatzi zituen. 1861ean Siberiara erbesteratu zuten nekazariak matxinadara deitzeagatik. Han idatzi zuen Shto delat? ("Zer egin?") eleberria, iraultzaileengan eragin handia izan zuena. Errealismo sozialistaren estetikaren aitzindaritzat jo izan da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192331
* Multimedia: Nikolai Chernyshevsky / Q192331
# Jose Manuel Agirre Miramon

    Artikulu hau politikari eta legelariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Jose Manuel Agirre».
Jose Manuel Agirre Miramon (Donostia, 1813ko urtarrilaren 1a- † ib., 1887ko martxoaren 31) gipuzkoar legelari eta politikaria izan zen.
Bergarako Errege Mintegian eta Oñatiko Unibertsitatean ikasi ondoren, doktoretza lortu zuen Zaragozako Unibertsitatean. 1837an epaile bilakatu eta Castro Urdialesen, Tolosan eta Gasteizen aritu zen. Manilan eta Habanan izan zen 1859an penintsulara itzuli arte.
Politikoki foruzale liberala izan zen: 1865 eta 1866 Gipuzkoa ordezkatu zuen Espainiako Diputatuen Kongresuan eta 1869an Gipuzkoako ahaldun nagusi izendatu zuten. Hiru aldiz izan zen senatari hautatua, lehena 1872an, Hirugarren Karlistaldiaren hasieran eta baita 1876an eta 1877an, berrezarkuntza garaian. Hirugarren karlistadan zehar, euskal foruen defendatzaile sutsua izan arren ez zuen foruak mantentzea lortu eta 1876ko uztailaren 21ean foruak deuseztatu ziren. Foruen abolizioaren ondoren Diputazio orokorreko presidente bezala izendatua izan zen 1880an.
Donostian hil zen, 1887ko martxoaren 31an. Kontuan eduki behar da iturri batzuk Tolosan hil zela diotela.

## Lanak

* Aplicación de la nueva ley hipotecaria a las provincias de ultramar. (1861)
* Aplicación del Código Penal a las provincias ultramarinas. (1861)
* De los Consejos de administración de Ultramar. (1861)
* De la legislación de ultramar, con relación a las diferentes razas de la población de Filipinas. (1861)
* Derecho de propiedad de los artistas en las obras de su arte. (1862)
* Del poder judicial en las repúblicas hispano-americanas. (1862)
* Reforma de la legislación hipotecaria de Ultramar (1862)
* Influencia del desestanco del vino de coco y nipa en la criminalidad de las Islas Filipinas. (1863)
* De las leyes especiales de Ultramar y de su reforma. (1863)
* De la avocación de causas por la Sala de Indias del Tribunal Supremo de justicia. (1863)
* Legislación extranjera: Instituciones administrativas y civiles de la China. (1864)
* Reformas jurídico-administrativas en la Isla de Santo Domingo. (1864)
* Legislación de Ultramar. Islas Filipinas: Contratos usurarios. (1864)
* Juicio ejecutivo: condena de costas a los jueces. (1864)
* Legislación de Ultramar: Aplicación de la ley de enjuiciamiento civil a las islas de Cuba y Puerto Rico (1866)
* Aplicación del Código penal en ultramar. (1871)

## Erreferentziak

* ↑ Espainiako Senatuaren webgunea
* ↑ (Gaztelaniaz) Gonzalez Chamorro, Javier. (2009). El Grande Oriente. Episodio Nacional, Madrid, 1821. , 182 or. ISBN 8461323955..
* ↑ Nobleza con Libertad. Biografía de la derecha vasca.. Editorial Atxular Atea., pp. 235-241. or..
* Datuak: Q6292960
* Multimedia: José Manuel Aguirre Miramón / Q6292960
# Friaça

Albino Friaça Cardoso (Porciúncula, 1924ko urriaren 20a – Itaperuna, 2009ko urtarrilaren 12) brasildar futbolaria izan zen.
Brasilgo Vasco da Gama, São Paulo Futebol Clube eta AA Ponte Preta taldeetan jokatu zuen. Hamahiru partida jokatu zituen Brasilgo futbol selekzio nazionalarekin 1947tik 1952ra. 1950eko Munduko Futbol Txapelketan parte hartu zuen eta Uruguairen aurkako partidan Maracanazo bezala ezaguna brasildarren gola egin zuen.

## Palmaresa
### Vasco da Gama

* Campeonato Carioca: 1945, 1947, 1952,
* Campeonato Sul-Americano de Campeões: 1948
* Torneio Octogonal Rivadavia Correa Meyer: 1953

### São Paulo

* Campeonato Paulista: 1949

### Brazil

* Panamerikar Futbol Txapelketa:1952
* Munduko Futbol Txapelketa txapeldunordea: 1950

## Kanpo estekak

* Datuak: Q720548
* Multimedia: Albino Friaça Cardoso / Q720548
# Ojos azules

"Ojos azules" (euskaraz "Begi urdinak"), jatorriz "Ojos bonitos" (Begi politak) izenez ezagutzen dena, Cuzcoko Peruko huayno tradizionala da. 1947an, Gilberto Rojas Enriquez konpositore boliviarrak letra apur bat aldatu zuen eta abestia "Ojos azules" bezala erregistratu zuen. Manuel Casazola Huancco konpositore peruarrari ere oker egotzi zion egiletzat. Interpretazioan kena izeneko txirulak protagonismo handia du.

## Hitzak

Horrela dio:
Ojos azules no llores, no llores ni te enamores. Llorarás cuando me vaya, cuando remedio ya no haya.
Tú me juraste quererme, quererme toda la vida. No pasaron dos, tres días, tú te alejas y me dejas.
En una copa de vino quisiera tomar veneno, veneno para matarme, veneno para olvidarte.

## Bertsioak

Abestiak ezaguna izaten jarraitzen du Bolivia, Peru, Txile eta Argentinako Andear musika taldeen errepertorioan. Violeta Parra abeslariak Violeta Parra en vivo en Ginebra (1965ean zuzenean grabatuta) albumean jaso zen. Mercedes Sosaren bertsioa ere ezaguna da.

## Erreferentziak

* ↑ Roel Pineda, Josefat. "El wayno del Cusco." Folklore Americano 6-7 (1959): 129-245.
* ↑ https://www.cancioneros.com/letras/cancion/5089/ojos-azules-violeta-parra

## Kanpo estekak

* Los Uros del Titicaca taldearen bertsioa.
* Jatorrizko abestia You Tuben.
* Datuak: Q16918984
# Iñigo Cabacas Herri Harmaila

Iñigo Cabacas Herri Harmaila edo ICHH 2013. urtean sorturiko atheticzale talde eta norbanako ezberdinez osatutako kolektiboa da.
Kolektibo honen sorreraren arrazoi nagusia San Mames estadioko azkeneko urteetako giroaren gainbehera suspertzea izan zen. Ondorio honetara iritsi ziren athleticzale talde eta norbanako asko eta prozesu bateratzaile baten bidez Iñigo Cabacas Herri Harmaila kolektibo zabala eratu zuten. Kolektibo honen parte dira, besteak beste: HNT, Piratak, Euskal Lions, Zazpiak Bat, SanJo Buruz, Abertzale Sur zenaren kideak eta norbanako ugari.
Iñigo Cabacas Herri Harmailak San Mames mitikoaren giroa berreskuratu eta San Mames berrira bideratzea du helburu, horretarako hainbat ekimen aurrera ateratzen du. Ekimen horien barruan sar litezke mosaiko ikusgarrien gauzatzea eta herri abestiak berreskuratzeko "San Mames kantari" dinamika, besteak beste.
Egun 800 kide baino gehiagoz osatuta dago, klubak (zuzendaritzak) eskainitako eserleku guztiak hain zuzen ere. Kopuru mugatu eta txiki horrek (53.000 zaleentzako edukiera du San Mamesek) eztabaida eta gogoeta ugari piztu du San Mameseko harmailetan, batez ere ICHH-k okupatutako eremuan. Izan ere, ICHH kolektiboan kide berriak sartzeko zerrenda luzea dago, egungo espazio mugatuak ezinezko egiten duena. Animazio harmailaren kopuru eta tamaina txikiak piztutako haserreari San Mamesen inoiz betetzen ez diren gehiegizko eserleku VIP (animaziora bideratutako eserlekuak baino askoz gehiago) egoteak piztutako gogoeta gehitu behar zaio. ICHH-k beti defendatu du animazioko eremua handiagotzea eta partiduro ia erabat hutsik geratzen diren eserleku VIP-ak murriztea.
Kolektibo honek 2012. urtean Athletic - FC Schalke 04-ren arteko Europako partidu baten ondoren Ertzaintzak pilotakada batez eraildako Iñigo Cabacas Lizeranzu gazte athleticzalearen omenez hartzen du bere izena.
ICHH-k bere burua athleticzale, abertzale, antifaxista eta euskaltzale gisa definitzen du.
Aldarri nagusien artean futbol herrikoiaren defentsa, animazioko eremua handiagotzea, abonoen izaera berreskuratzea, prezio herrikoiak ezartzea eta futbol modernoaren gaitzespena daude.

## Erreferentziak

* El Desmarqueri eginiko elkarrizketa (2016-10-03)

## Kanpo estekak

* Web ataria
* Datuak: Q31188447
# Juan Carlos Vicario

Juan Carlos Vicario Barberá (Fuenlabrada, 1971ko irailaren 1a - ib., 2012ko irailaren 26a) txirrindulari espainiarra izan zen profesionala 1994tik 2002ra.
2012ko irailaren 26an hil zen, 41 urte besterik ez zituelarik, gaixotasun luze baten ondorioz.

## Palmaresa

1995
* 3. Nafarroako Foru Erkidegoko Sarian
* 9. Kataluniako Voltan
1999
* Manuel Galera Memoriala
* 8. Guadarramako Mendateetako Klasikan
2000
* 2. Alcobendasko Klasikan
2001
* Portugalgo Itzuliko 2 etapa

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Lasterketa | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 |
| Italiako Giroa | - | 65. | - | - | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | 80. | 39. | 28. | 35. | 33. | - |
-: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Fallecimiento de Juan Carlos Vicario» biciciclismo.com 2012-09-27.

## Kanpo estekak

* Juan Carlos Vicario - ProCyclingStats
* Juan Carlos Vicario - Firstcycling.com
* Datuak: Q5948641
# Urdinarrain

Urdinarrain Berastegiko auzoa da. Herriaren mendebaldean dago kokatua, Gaztelurekin mugan.

## Kanpo estekak

* Urdinarrain auzoa Gipuzkoako Datu Espazialen Azpiegituran
* Datuak: Q12268632
# La Tène kultura

La Tène kultura Burdin Aroko Europa Mendebaldeko kultura arkeologikoetako bat da, K.a. 450 ingurutik K.a. I. mendeko erromatarren konkista arte Frantzian, Suitzan, Austrian, hegoaldeko Alemanian, Txekian, Eslovakian eta Hungarian garatua. Izena 1857an aurkitutako Suitzako La Téne aztarnategitik hartu zuen. Mediterraneotik zetozen eragin greziar eta etruskoei esker, Hallstatt kulturatik garatu zen zuzenean, haustura kulturalik gabe eta Europako Bigarren Burdin Aroaren ezaugarri nagusia da leku askotan.
La Tène terminoa Burdin Aroko azken erdiaren kultura materiala deskribatzeko erabiltzen da, Europa iparraldeko eta mendebaldeko zati handi batean zehar zabaldu zena.
Izena izen bereko leku batetik dator, Neuchâtel aintziran, Suitzan: hor, XIX. mendean induskatu zenean, lehengoz azaleratu ziren kultura horretako objektuak.

## Ezaugarri materialak

Kronologia-epe zabala deskribatzeaz gain, La Tène terminoa ere erabiltzen da garai horretako objektu bereizgarri jakin batzuk aipatzeko, adibidez La Tène ezpata edo paparreko (fibula) bat. La Tène kultura La Tène I, II eta III azpigaraietan bana daiteke eta horixe da Britainiar Museoak erabiltzen duen sistema.
Beste sistema batzuk ere erabiltzen dira, besteak beste, La Tène A, B, C eta D. Zenbait objektu ugariak dira La Tène aztarnategietan eta beste kultura duten aztarnategietan ere ager daitezke. Objektu horien azterketa eta sistematizazioei esker, datazioak lor daitezke aztarnategi askotan. Adibidez, La Tène motako fibuletan, oina brankari atxikitze moduak eredu koherente bat jarraitzen du denboran zehar eta Europako zati handi batean zehar. Horrela, La Tène I fibulako oina ez dago brankari lotuta. Horrelako fibula bat aurkituz gero, datazio froga garrantzitsua da aztarnategi batean, fibula mota horrekin batera aurkitu diren beste objektu batzuetarako.

## Idatzizko iturriak

Kultura hori ezagutzeko hiru iturri mota ditugu: arkeologikoak, idatzizkoak eta, polemikoena, etnografikoak. Izan ere, aditu batzuen ustetan, La Tène arte eta kulturaren elementu batzuk Europako mendebaldeko lurralde zeltetan gorde ziren.
Arkeologikoki La Tène kulturako materiala erabiltzen zuten gizarteei, K.a. V. mendetik aurrera Greziako eta Erromako idazleek keltoi eta galli deitu zieten, hurrenez hurren. Herodotok zeltak Danubioko iturburuan kokatu zituen, La Tène kulturako bihotzean hain zuzen ere. La Tène kultura osoa herri zelta batuarekin lot daitekeen ala ez zehazten zaila da. Arkeologoek behin eta berriro adierazten dute hizkuntzak, kultura materialak eta tribuarekiko loturak ez dutela ezinbestean bat egiten.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) «La Tène» British Museum.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208247
* Multimedia: La Tène culture / Q208247