# Ekofaxismo

Ekofaxismo terminoa definizio politiko bat da, ekologismoa eta faxismoa uztartzen dituzten pertsonak eta taldeak deskribatzeko erabiltzen den terminoa da.
André Gorz filosofoak ekofaxismoa totalitarismoaren forma hipotetikotzat jo zuen, politikaren orientazio ekologikoan oinarrituta. Antzeko definizioak erabili izan dituzte beste batzuek literatura akademiko zaharragoetan "ingurumen-faxismoa" ren ekofaxismoaren salaketetan. Orokorrean ekofaxismo terminoa bi modutara erabili daiteke: ekologismo erradikalaren elementu espezifikoak aipatzeko, edo neofaxismoarekin erabat afiliatuta daudenak, edo teoria faxistekin antzekotasun kontzeptualak dituztenak. Kanpoko iturrietatik erabiltzen da, eta are gutxiago etiketa propio gisa, ideologian ingurumen-jarrerak txertatzen dituzten nazionalistak eta eskuin muturreko taldeak aipatzeko. Mugimendu ekologisten barruan, erreakzionariotzat edo autoritariotzat hartzen diren joerak bereizten ditu, hala nola diktadura berdearen proposamenak, edo hazkunde demografiko eta ekonomikoak ingurumenean dituen ondorioetan oinarritutako ikuspegia.
Bigarrenik, eskuin politikotik abiatutako eztabaida politikoetan ere erabiltzen da terminoa, ekologiaren proiektu politiko sakonaren antihumanismoa, ekologismo konbentzionala eta ezkerreko eta ez-ezkerreko beste posizio ekologiko batzuk identifikatzeko, eta ezker politikotik ezkerretik kanpo ikusten dituzten mugimendu ekologistak deskalifikatzeko, hala nola ekologia profundatzailea.

## Definizioak

2005ean, Michael E. Zimmerman ingurumen-historialariak honela definitu zuen "ekofaxismoa": "Gobernu totalitarioa, gizabanakoei beren interesak" lurraren "ongizatearen alde sakrifikatzea eskatzen diena, bizitzaren sare bikain gisa ulertuta, edo naturaren osotasun organiko gisa, herriak eta estatuak barne". Hori Patrick Hassan filosofoaren lanak babestu zuen, "ekologismoaren salaketa historikoak literatura akademikoan aztertzen dituena, eta Zimmermanek argudiatu zuen gobernu ekofaxistarik ez dagoen bitartean," gobernu horren alderdi garrantzitsuak aurki daitezke Alemaniako sozialismo nazionalean ","Odola eta lurra" zuena goiburu nagusietako bat. Beste agenda politiko batzuk, ingurumena babestu eta klima-aldaketa prebenitu beharrean, nazionalistek klimari buruz egiten dituzten planteamenduak dira, hala nola ekologismo ekonomiko nazionala, klima-aldaketaren titulizazioa eta ekomugak.
Ekofaxistek askotan uste dute badela harreman sinbiotiko bat nazio-talde baten eta bere aberriaren artean. Askotan, arazo ekologikoen errua hegoalde globalari egozten diote, proposatzen dituzten konponbideekin, askotan, populazioa kontrolatzeko muturreko neurriak hartzen dituzte, arraza-kategorietan oinarrituta, eta egungo gizartearen kolapso bizkorra gizarte faxistek ordezkatzearen alde egiten dute. Azken uste horrekin batera, ekintza terroristen aldeko ahots-laguntza ematen da askotan.
Vicek honela definitu du ekofaxismoa: "Ingurumena desagertzea gainpopulazioari, immigrazioari eta gehiegizko industrializazioari egozten die, eta jarraitzaileek uste dute arazo horiek neurri batean konpon daitezkeela mendebaldeko herrialdeetako errefuxiatuen hilketa masiboaren bidez. " Naomi Klein egile ekologistak iradoki duenez, ekofaxisten helburu nagusiak etorkinei mugak ixtea dira, eta muturreko muturrean, klima-aldaketaren ideia hartzea, jainkozko seinale ordenatu gisa, gizadiaren sekzioen purga masibo bati hasiera emateko. Ekofaxismoa "genozidioaren bidezko ekologismoa" da, iritzi zion Kleinek. Alex Alter ikertzaile politikoak honela definitu zuen sineste ekofaxista: "Giza bizitzaren debaluazioa — batez ere behekotzat hartutako populazioena — identitate zuriarentzat funtsezkotzat jotzen den ingurumena babesteko. "
Kristy Campion terrorismo-ikerlariak honela definitu zuen ekofaxismoa: "ideologia erreakzionario eta iraultzaile bat, irudikatutako komunitate baten birsorkuntza bultzatzen duena, ordena naturalaren ikuspegi erromantizista eta etnopluralistara itzuliz."
Europako Batzordeak honela deskribatzen du ekofaxismoa: "Eskuin muturreko alderdi politiko populistek eta talde supremazista zuriek klima aldaketa armatzea". Armamentu horren taktiken artean daude hizkuntzaren erabilera eta populazioko aktoreak eta migrazio-diskurtsoak krisi klimatikoaren osagaiekin parekatzea. Terrorismoa aurka borrokatzeko bulegoarentzat egindako politika idazki batean esaten zen bezala, "hizkuntza indarkeria" horrek honako hau dakar berekin: "ingurumena mehatxatzen duten espezie ez-natiboen inbasioa etorkinen inbasioaren sinonimo bihurtzen da, ingurumena babestea mugen babesarekin, zaborra jendearekin, eta ingurumena garbitzea garbiketa etnikoarekin.
Helen Cawood eta Xany Jansen Van Vuuren-ek kritikatu dituzte ekofaxismoa definitzeko aurreko saiakerak, hauek gehiegi bideratu direlako ingurumen- eta ekologia-kontserbazionismoan historialki faxista izan diren mugimenduetan, eta, ondorioz, definizioak gehiegi zabaldu direlako, ontologikoki desberdinak diren ideologiak barne hartuz. Kritika horretan, literaturan erabiltzen den ekofaxismoaren egungo definizioa laburbiltzen dute honela: "ingurumen- eta ekologia-kontserbazionismoaren diskurtsoak erabiltzen dituen mugimendu bat, arrazaren edo etniaren bereizketa sustatzeko". Hau Blair Taylorek ere babesten du, zeinak ekofaxismoa "ingurumen-arazoei irtenbide autoritarioak, hierarkikoak eta arrazistak eskaintzen dizkieten talde eta ideologiei" dagokiela adierazten duen. Ildo beretik, muturreko ideologien ikerlariek, Brian Hughes, Dave Jones eta Amarnath Amarasingam-ek, baieztatzen dute ekofaxismoa ez dela ideologia koherente bat, baizik eta mistizismoaren eta antihumanismo erromantikoaren espresio kultural bat. Hau Maria Darwish-en ikerketek ere indartzen dute, non Iparraldeko Erresistentzia Mugimenduaren inguruko azterketan erakusten den ingurumen-arazoek duten garrantzia, baina hau Neo-Nazientzat bakarrik interesatzen zaie baldin eta NRMren atzeko helburua, hots, erregimen faxista bat ezartzea, sustatzen eta ezagutzera ematen badu. Era berean, Jacob Blumenfeldek dio "ekofaxismoa eskuin muturreko ideologia zehatz bat dela, non nagusitasun zuriaren aldeko indarkeria justifikatzen den hondamendi ekologikoaren eta baliabide naturalen urritasunaren aitzakian".
"Watermelon" (sandia) analogiatik abiatuta – ekosozialismoarekin loturiko irudia –, Berggruen Institutuko ikertzaile Nils Gilman-ek "aguakate politika" terminoa asmatu du ekofaxismoa izendatzeko, "kanpotik berdea baina barrutik marroia (nazismoari erreferentzia eginez)".
Bere Ecofascismo liburuan, zientzialari politiko Carlos Taibok fenomenoa klima-aldaketak eragindako krisien aurrean emandako erantzun gisa azaltzen du. Ekofaxismoaren irtenbidea "Baliabide gero eta urriagoak gutxiengo hautatu batentzat gordetzea da. Eta bazterketa – bertsiorik arinenean – eta suntsiketa – bertsiorik gogorrenean – aplikatzea, gehiegizkotzat jotzen diren populazioei, bere mugak nabarmen gainditu dituen planeta batean".Funtsezkoa dena da, Taiboren arabera, ekofaxismoaren nozioak ez direla soilik eskuin muturreko inguruneetara mugatzen – ingurune horrek tradizionalki klima-aldaketa ukatu izan du –, baizik eta litekeena dela "normalean liberal eta sozialdemokrata gisa etiketatzen ditugun indar politikoek" ere jorratzea, Mendebaldeko botere-gune nagusietan eta garapen bidean dauden herrialdeetako eliteen artean agertuz. Ikuspegi horretatik, ekofaxismoaren aurrekariak ez lirateke soilik iraganeko mugimendu faxistetan agertu ziren joera ekologikoetara mugatuko, baizik eta Mendebaldeko kolonialismoari lotutako ideologiak izango lirateke, egungo testuingurura egokituta itzultzen direnak.

## Jatorri Ideologikoa
### Madison Grant

Batzuetan ekofaxismoaren "aita fundatzailea" izena jarri zioten, eta Madison Grant kontserbadorismoaren aitzindaria izan zen Amerikan XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran. Grant faunaren kudeaketa modernoaren sortzailea da. Grant Bronx River Parkway eraiki zuen, American Bison Societyren sortzaileetako bat izan zen, eta Glaziar Parke Nazionala, Olinpiar Parke Nazionala, Everglades Parke Nazionala eta Denali Parke Nazionala sortzen lagundu zuen. New Yorkeko Zoologia Elkarteko lehendakari gisa, Bronxeko zoologikoa sortu zuen 1899an.
Bere kontserbatzaile lanaz gain, Grant arrazista izan zen. 1906an, Grant Ota Benga jartzearen alde agertu zen, bahitua izan zen Mbuti herriko kidea, Kongoko bere etxetik erretiratua, eta Bronxeko zooan erakusgai jarri zuen Tximinoen Etxean. 1916an, Grantek Arraza handiaren igarobidea idatzi zuen, Europako historia antropologikoaren berri eman nahi zuen sasi-literatura lan bat. Liburuak hiru arrazatan banatzen ditu europarrak: alpinoak, mediterraneoak eta ipar amerikarrak, eta, gainera, lehenengo bi arrazak goi-eskandinaviarrak baino txikiagoak direla dio, hau baita lurra gobernatzeko egokia den arraza bakarra. Adolf Hitlerrek geroago Granten liburua "bere biblia" bezala deskribatuko zuen eta Granten "teoria eskandinaviarra" nazien arraza-teorien oinarri bihurtuko zen. Gainera, Grant eugenesista zen: American Eugenics Societyko zuzendaria zen, eta giza populazioaren ezegokitasunaren errua ere defendatzen zuen. Grant giza arraza hobetzeko 100 urteko plan bat prestatu zuen. Plan horretan talde etniko bat eta bestea hilko ziren arraza garbitasuna lortu arte. 1921eko Larrialdiko Kuoten Legea onartzeko kanpaina egin zuen Grantek, eta 1924ko Immigrazio Legea onartzeko kanpaina ere egin zuen, Europa ekialdetik eta Asiatik Estatu Batuetara sartzen uzten zitzaien etorkinen kopurua izugarri murrizten zuena.
Aro modernoan, Granten ideiak eskuin muturreko politikaren defendatzaileek aipatu dituzte, hala nola Richard Spencer eta Anders Breivikek.

### Nazismoa

Janet Biehl eta Peter Staudenmaier autoreek diote faxismoaren eta ingurumena babesteko mugimenduaren sintesia nazismoarekin hasi zela, eta XIX. eta XX. mendeetako Alemania pentsamendu ekofaxistaren lehen zentroetako bat izan zela. Horren aurrekariak hainbat zientzialari natural eta ingurumenaren aldeko sustatzaile garrantzitsutan aurkitzen dira, besteak beste, Ernst Moritz Arndt, Wilhelm Heinrich Riehl eta Ernst Haeckel. Pertsona horien lanak eta ideiak gerora nazien erregimeneko politika bihurtu ziren.Beste ikertzaile batzuek ere ideia hori berresten dute, Völkisch mugimendua ekofaxismoaren ideologia sortzaile gisa identifikatuz.
Biehl eta Staudenmaierren Ecofascism: Lessons from the German Experience liburuan, Alderdi Naziaren ekologiaren interesari buruz hitz egiten dute, eta interes hori "ohiko nekazaritza erromantizismoarekin eta hiri-zibilizazioarekiko arbuioarekin" lotzen dutela iradokitzen dute. Zimmermanek ere kontserbazionista eta nazi izan zen Walther Schoenichenen lanak ekofaxismoaren garapenekin eta sakoneko ekologia ulertzeko moduarekin antzekotasunak dituela aipatzen du. Nazien botere-igorpenaren garaian, Alemaniako ingurumenaren aldeko eta kontserbazioaren aldeko mugimenduetan naziekiko laguntza handia izan zen.
Richard Walther Darré, nazien ideologo nagusietako bat eta Elikadura eta Nekazaritza ministroa, "Odola eta Lurra" terminoa asmatu zuena, nazioa bere jaioterriarekin lotura mistiko bat izatearen kontzeptua garatu zuen. Hori dela eta, nazioko kideek lurra zaintzeko betebeharra zuten. Hau beste nazi teoriko batzuek ere babestu zuten, hala nola Alfred Rosenbergek, nekazaritza-sistemetatik sistema industrializatuetara igarotzeak naturarekin zuten lotura hausten zuela eta Volk-aren (herriaren) heriotza eragiten zuela idatzi zuenean. Antzeko sentimenduak adierazi zituen Italiako faxismoaren Nekazaritza ministro Giuseppe Tassinari-k ere. Hori dela eta, egungo ekofaxistek Alderdi Nazia ekofaxismoaren jatorri-puntu gisa aipatzen dute.
Darréz gain, Rudolf Hess eta Fritz Todt ingurumenaren aldeko ordezkari gisa ikusten dira Alderdi Nazian. Roger Griffinek ere basabizitzaren gorazarrea nazien arteetan eta landa-erromantizismoa faxismoaren aldekoak ziren Knut Hamsun eta Henry Williamsonen eleberrietan aipatzen ditu adibidetzat.
Neo-nazi Sozialisten Erreinuaren Alderdia legez kanpo utzi ostean, bere kideetako bat, August Haußleiter, ingurumenaren eta energia nuklearraren aurkako mugimenduetan antolatzen hasi zen, eta Alemaniako Alderdi Berdearen sortzaileetako bat bihurtu zen. Beranduago, ekologistak konturatu zirenean Haußleiterrek neo-nazi mugimenduan izandako jarduerei buruz, kargua utzi behar izan zuen alderdiaren presidente gisa, nahiz eta alderdiaren egunkarian rol garrantzitsu bat izaten jarraitu zuen. Alderdian elementu nazionalistak kanporatzeko ahaleginekin jarraituz, frakzio kontserbadore batek banandu eta Alderdi Ekologiko Demokratikoa sortu zuen, zeina holokaustoaren ukapen jarraituagatik, justizia sozialaren aurkako jarreragatik eta immigrazioaren aurkako oposizioagatik ezaguna bihurtu zen.

#### Savitri Devi

Frantzian jaiotako Greziako faxista izan zen Savitri Devi (jaiotzez Maximiani Julia Portas), Nazismo Esoterikoaren eta sakoneko ekologiaren sustatzaile nabarmena izan zen. 1930eko hamarkadatik aurrera, Hitler eta Alderdi Naziaren aldeko jarraitzaile sutsua izan zen, eta aldi berean, animalien eskubideen aldeko ekintzaile eta txikitatik begetarianoa. Bere lanetan, ikuspegi ekologista azaldu zituen, hala nola The Impeachment of Man (1959) liburuan, non animalien eskubideei eta naturari buruzko iritziak plazaratu zituen.
Bere ikuspegi ekologistei jarraituz, gizakiak ez dira animalien gainetik kokatzen; aitzitik, gizakiak ekosistemaren parte dira, eta ondorioz, bizitzaren forma guztiak errespetatu beharko lituzkete, animaliak eta natura osoa barne. Nazismoarekiko eta sakoneko ekologiarekiko zuen bihozminean oinarrituta, ekofaxisten zirkuluetan eragin handiko pertsonaia gisa hartzen da.

### Maltusianismo

Maltusiarren gainpopulazioaren ideiak ekofaxistek bereganatu dituzte, maltusiar arrazoibidea erabiliz immigrazioaren aurkako argudioetan eta mundu mailako arazo ustezkoa konpontzeko hegoalde globaleko herrialdeetan eta gehiengo zuriak dituzten herrialdeetako gutxiengo etnikoetan biztanleria kontrolatzeko neurriak ezarriz. Horrelako maltusiar ideiak sarritan Darwinen gizarte-teoriekin eta eugenesiarekin lotzen dira.

### Ted Kaczynski, Unabomber-a

Ted Kaczynski, "Unabomber" izenez ezagunagoa, pentsamendu ekofaszistaren garapenean eragin handia izan zuen pertsonaia gisa aipatzen da, eta egungo propaganda ekofaszistan leku nabarmena hartzen du. 1978 eta 1995 bitartean, Kaczynskik bonba-kanpaina terrorista bat jarri zuen abian, gizarte industrial modernoaren aurkako iraultza pizteko asmoz, gizateria primitiboago egoera batera itzultzea proposatuz. Egoera horrek, bere ustez, askatasun handiagoa eskainiko zion gizateriari, ingurumena babestearekin batera.
1995ean, Kaczynskik bere bonba-kanpaina amaituko zuela eskaini zuen, betiere The Washington Post edo The New York Times-ek bere 35.000 hitzeko Unabomber manifestua argitaratzen bazuten. Bi egunkariek onartu zituzten baldintza horiek. Manifestuak ez zuen soilik gizarte industrial modernoaren aurka egiten, baita "ezkertiarrak modernoen" aurka ere. Kaczynskik "batez ere sozialistak, kolektibistak, 'politikoki zuzenak' direnak, feministak, gay eta ezgaitasun aktibistak, animalien eskubideen aldekoak eta antzekoak" bezala definitzen zituen.
Kaczynskiren adimen handiak eta maila akademiko altuan idazteko gaitasunak bere manifestua serio hartzea eragin zuen, eta eragin handia izan zuen, nahiz eta askok bere indarkeria erabilera gogor kritikatu. Kaczynskiren pro-green erradikal eta ezkerrarekiko kontrako lana azkar barneratu zen pentsamendu ekofaszistan.
Kaczynskik eskuineko aktibistak ere kritikatu zituen, hauek gizarte-moralen gainbehera salatzen baitzuten, baina, aldi berean, aurrerapen teknologiko eta ekonomikoa babesten baitzuten, Kaczynskik erabat gaitzesten zuen ikuspegia. Teknologiak kontserbadoreek eta eskuindarrek babestu nahi zituzten gizarte-moral tradizionalak urratzen dituela adierazi zuen, eta kontserbadoreei "ergelak" deitu zien.
Nahiz eta ekofaszistek Kaczynski eta bere manifestua bereganatu zituzten, Kaczynskik "fascismoa", eta bereziki "ekofaszistak", arbuiatu zituen, eta "ekofaszismoa" "ezkerkeriaren adar oker" gisa deskribatu zuen:
"Benetako anti-teknologia mugimenduak arrazakeria edo etnozentrismo mota oro errefusatzen du. Honek ez du zerikusirik 'tolerantziarekin', 'aniztasunarekin', 'pluraltasunarekin', 'kultura aniztasunarekin', 'berdintasunarekin' edo 'gizarte justiziarekin'. Arrazakeria eta etnozentrismoa ukatzea - hutsean eta sinplean - estrategiaren puntu kardinal bat da."
Bere manifestuan, Kaczynskik faxismoa "erokeria ideologia" bezala jotzen zuen, eta nazismoa "gaiztoa" zela idatzi zuen. Kaczynskik ez zuen inoiz eskuin muturrarekin bat egin, ez atxilotu aurretik ezta ondoren ere.
2017an, Netflix-ek Kaczynskiren bizitzaren inguruko fikzioa argitaratu zuen, Manhunt: Unabomber izenburupean. Beste behin ere, saioaren ospeak Kaczynski eta bere manifestua jendearen gogoan kokatu zituen, eta ekofaszismoaren profila ere igo zuen.

### Garrett Hardin, Pentti Linkola eta "Lifeboat Ethics

Ecofaxismoan eragin handia izan duten bi pertsonaia Garrett Hardin eta Pentti Linkola dira, biak ala biak "Lifeboat Ethics" izenez ezagutzen denaren aldekoak.
Hardin Kaliforniako Unibertsitateko Giza Ekologiako irakaslea izan zen, maiz zurien nazionalistatzat hartua. Bere lana gainpopulazioaren eta populazio-kontrolaren etikaren inguruan zentratu zen, eta "jaiotza-kontrola, abortua eta esterilizazioa" bezalako metodoak proposatu zituen. Mediku-iradokizunez gain, immigrazioaren aurka eta atzerriko laguntzak amaitzearen alde ere egin zuen.
Linkola, berriz, ekologo finlandiarra eta Malthusiar erradikala izan zen, eta ecofaxista aktibo izatea leporatu zioten. Demokrazia amaitu eta diktadurak ezartzea defendatu zuen, klima-aldaketa amaitzeko totalitarioak eta, are gehiago, genozidak izan zitezkeen taktikak erabiliz.
Bi autoreek hurrengo analogia erabili zuten beren ikuspegia azaltzeko:
Zer egin behar da, ehun bidaiari zeramatzan itsasontzi bat bat-batean irauli eta salbamendu-ontzi bakarra dagoenean? Salbamendu-ontzia beteta dagoenean, bizitza gorrotatzen dutenek ontzia jendez gainkargatzen saiatuko dira eta denak hondoratuko dituzte. Bizitza maite eta errespetatzen dutenek, berriz, ontziko aizkora hartuko dute eta ertzetan itsatsitako esku gehigarriak moztuko dituzte.

### Renaud Camus

Renaud Camusen konspirazio teoria, Ordezkapen Handia, eragin handia izan du ekofaxismoan; hainbat manifestutan esplizituki aipatu dute, eta beste batzuetan haren ideiak zabaldu dira. Konspirazio teoria horren arabera, mendebaldeko herrialdeetako "bertako" biztanleria zuria ez-zuriek ordezkatzen dute, helburu politiko jakin baten ondorioz.

## Indarkeriarekin lotura

Ekofaxismoarekin lotutako indarkeria XXI. mendetik gertatzen da, eta akademikoek eta ikertzaileek ohartarazi dute krisi ekologikoak okertu eta konpondu gabe jarraitzen badute, ekofaxismoaren eta ekofaxismoaren izenean egindako indarkeriaren babesa areagotuko dela.
2020ko abenduan, Suediako Defentsa Ikerketa Agentziak ekofaxismoari buruzko txosten bat argitaratu zuen. Txostenak argudiatzen du ekofaxismoa estu lotuta dagoela azelerazionismoaren ideologiarekin, eta ekofaxistek ia beti terrorezko taktikak aukeratzen dituztela ikuspegi politikoaren ordez. Gainera, SDRAk dio ez direla ekofaxistatzat hartu masa-hiltzaile guztiak: 2007an Finlandian zortzi pertsona tiroz hil eta bere buruaz beste egin zuen Pekka-Eric Auvinenek "The Natural Selector's Manifesto" izeneko bere manifestuan ideologia hori jarraitzen zuela adierazi zuen. Gizateriaren aurkako "gerra osoa" defendatzen zuen, beste espezieentzako mehatxu bat zelakoan. Naturan espezie guztien artean etengabe gertatzen denez, heriotza eta hiltzea ez direla tragedia idatzi zuen. Halaber, Auvinenek idatzi zuen gizarte modernoaren bidez "justizia naturala" oztopatzen dela, eta "azpiegitura" guztiak hil behar direla, gizateriaren elitea soilik salbatuz. YouTube-ko bere bideoetako batean, Pentti Linkola ekologo sakon ezagunari omenaldia egin zion.

#### 2010eko hamarkada

James Jay Lee-k, 2010eko irailaren 1ean Discovery Communications egoitzan hainbat pertsona bahitu zituen ekoterroristak, Mark Potok-ek (Southern Poverty Law Center) ekofaxistatzat jo zuen.
Anders Breivik-ek 2011ko uztailaren 22an Norvegiako erasoak egin zituen; zortzi pertsona hil zituen Osloko Regjeringskvartalet-en furgoneta-bonba bat leherraraziz, eta 69 gazte hil zituen AUFren (Langileen Gazteriaren Liga) udako kanpalekuan, Utøya uhartean. Klima-aldaketari buruzko eszeptikoa zen arren, Breiviken manifestuak planetaren karga-ahalmenaz kezkatzen zen, Kaczynski eta Grant-en The Passing of the Great Race obretan inspiratuta. Arazo horri aurre egiteko, Breiviken irtenbidea munduko biztanleria 2.500 milioi pertsonatan mugatzea zen, eta jaitsiera hori Hego Globalari inposatzea. Bere ekintzen bidez beste eraso terrorista batzuk inspiratu nahi zituen, eta geroago ekofaxista terroristentzat inspirazio iturri izan zen.
William H. Stoetzer, zortzi hilketa gutxienez eragin dituen Atomwaffen Division erakundeko kidea, 2008ra arte Earth Liberation Front taldean aktibo egon zen, eta 2016an Atomwaffen-era batu zen.
Brenton Tarrant-ek, Zeelanda Berriko Christchurch-eko meskitetan tiroketa masiboen egileak, bere burua ekofaxistatzat, etno-nazionalistatzat eta arrazistatzat deskribatu zuen The Great Replacement manifestuan. Manifestuan, Breivik aipatzen du eragin ideologiko eta operatibo gisa. Ikertzaileek Tarrant-en eraso terrorista ekofaxismoaren inguruko eztabaida zirkulu akademikoetatik eta espezialistetatik hedabide nagusietara zabaldu zen une gisa ikusten dute. Jordan Weissmann-ek, Slate-rentzat idatziz, erasotzailearen ekofaxismoaren bertsioa "neo-nazi marka finkatua, nahiz eta zertxobait ezezaguna" bezala deskribatzen du, eta Sarah Manavis New Statesman-eko kazetaria aipatzen du esanez: "[Ekofaxistek] uste dute arraza baten jatorrizko eskualdeetan bizitzea eta kultur aniztasuna baztertzea dela planeta salbatzeko modu bakarra, euren lehentasun nagusia dena". Era berean, Luke Darby-k argitzen du: "ekofaxismoa ez da ekoterrorismoarekin normalean lotzen den hippy mugimendu bazterrekoa. Sinesmen bat da klima-aldaketari aurre egiteko modu bakarra eugenesia eta migratzaileen zapalkuntza bortitza direla".
Patrick Crusius-ek, 2019ko El Paso-ko tiroketa egin zuen erasotzaileak, Tarrant babesteko adierazten zuen manifestu antzeko bat idatzi zuen. 8chan lineako mezu-taulan argitaratua, AEBetara etorkinen etorrera ingurumenaren suntsiketaren erantzule egiten du, eta Amerikako bizimoduak "ingurumena suntsitzen" ari zirela esanez, etorkizuneko belaunaldiek jasan beharreko karga ekologikoa aipatzen du, eta ondorioztatzen du konponbidea "Baliabideak erabiltzen dituzten Amerikako pertsonen kopurua murriztea" dela. Crusius-ek bere manifestuan azaltzen du nola hartu zuen inspirazioa Tarrant eta Breivikengandik. Crusius eta Tarrant-ek, halaber, 2019an Norvegian meskita bati eraso zion Philip Manshaus inspiratu zuten.

#### 2020ko hamarkada

Suediako Green Brigade (Brigada Berdea), bere burua ekofaxistatzat jotzen duen talde ekoterrorista bat da, The Base izeneko erakundearekin lotuta dagoena eta hainbat hilketa-masibo saiakeren erantzulea dena. Green Brigade taldeak naturaren etsaitzat jotako helburuen aurkako sute erasoak egin ditu, besteak beste, milioika dolarreko kalteak eragin zituen bisoi-haztegi baten aurkako erasoa. Bi kide atxilotu zituen Suediako poliziak, epaileak hiltzea eta leherketak egitea planifikatzen ari zirela leporatuta.
2021eko ekainean, Terrorgram izeneko Telegram bidezko kolektiboak gida bat argitaratu zuen interneten, azpiegituretan erasoak eta gutxiengoen, poliziaren, pertsona publikoen, kazetarien eta "etsaitzat" hartzen zituzten beste batzuen aurkako indarkeria sustatuz. 2021eko abenduan, bigarren dokumentu bat argitaratu zuten, azelerazionismoari, zurien nagusitasunari eta ekofaxismoari buruzko atal ideologikoekin.
2021ean, Frantziako agintariek talde eta pertsona neonazi batzuk atxilotu eta akusatu zituzten, ekofaxismoaren erretorika erabiltzeagatik eta eraso terroristak planifikatzeagatik. Talde horien artean daude Recolonisons la France taldea eta Okzitanian bi “akzelerazionista”.
Maldición Eco-Extremista blogarekin egindako elkarrizketa batean, Individualists Tending to the Wild (ITS) talde ekointsumisoaren buruzagi batek adierazi zuen Order of Nine Angles talde faxista akzelerazionista terrorista taldetik eragin antolatzailea jaso zuela. Foundation for Defense of Democracies erakundeak eta Europar Batasuneko Kontraterroreko Koordinatzaileak ITS taldea ekofaxistatzat jo zituzten.
Payton S. Gendron, 2022ko Buffaloko tiroketaren eragilea, bere burua “nazio sozialista ekofaxista etno-nazionalista” gisa deskribatu zuen idatzitako manifestuan. Bertan, eskuin muturreko beste eraso batzuen egileei babesa adierazi zien, hala nola Tarrant, Dylann Roof, Breivik eta Robert Bowers-i. 2022an, Terrorgram kolektiboak beste argitalpen bat kaleratu zuen, eta analisten iritziz, honek "Buffaloko tiroketak" errepikatzeko arriskua areagotu zezakeen.
2024ko martxoaren 15ean, Christchurch-eko meskitaren tiroketaren urteurrenean, Finlandiako armadako azpiofizial bat atxilotu zuten Vaasan unibertsitate batean tiroketarako asmoa zuelakoan. Bere motibazio gisa, “masa-hiltze” bat beharrezkoa zela esan zuen, “banakoen berekoikeriari”, “giza degenerazioari”, klima-aldaketari eta kontsumismo agerikoari amaiera emateko. Finlandiako poliziak ekofaxistatzat jo zuen, eta Nietzsche, Linkola eta Kaczynskiren liburuak irakurrita zituela adierazi zuen. Horrez gain, interneteko elkarrizketetan Pekka-Eric Auvineni goraipatu zuen eta Jokelako eskolara bisita egin zuen, bertan masakrea burutu baitzuen Auvinenek.
2024ko abuztuaren 12an, gutxienez bost pertsona zauritu zituzten Turkiako Eskisehir hirian egindako labankada masibo batean. Erasotzaileak “Gizateriaren Heriotza Osoa” aldarrikatu zuen eta Ted Kaczynski eta Akzelerazionismoaren aldeko mezuak zabaldu zituen Interneten.

## Ikus, gainera

* Eko-gudari
* Neoluddismo

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Eco-fascism: What It Is, Why It’s Wrong, and How to Fight It | Teen Vogue» web.archive.org 2020-06-21 (Noiz kontsultatua: 2025-02-19).
* ↑ (Ingelesez) Gorz, André. (1977). Ökologie und Politik [Ecology as Politics] (in German). Rowohlt: Reinbek, 75 or. ISBN 0896080889..
* ↑ Griffin, Roger, ed. (1995). Fascism. Oxford University Press ISBN 978-0-19-289249-2. (Noiz kontsultatua: 2025-02-19).
* ↑ (Ingelesez) «Green historian to Brandis: my work's been abused» The Sydney Morning Herald 2003-11-13 (Noiz kontsultatua: 2025-02-19).
* ↑ (Ingelesez) Hassan, Patrick. (2021). Ethics & the Environment. Indiana University Press, 51-71 or..
* ↑ (Ingelesez) Anantharaman, Manisha. (2022). A Slippery Slope to Ecofascism: Contribution to GTI Forum The Population Debate Revisited. A Slippery Slope to Ecofascism: Contribution to GTI Forum The Population Debate Revisited.
* ↑ «Ted Kaczynski, Anti-Technology Radicalism and Eco-Fascism - ICCT» web.archive.org 2022-06-16 (Noiz kontsultatua: 2025-02-19).
* ↑ «Ted Kaczynski, Anti-Technology Radicalism and Eco-Fascism - ICCT» web.archive.org 2022-06-16 (Noiz kontsultatua: 2025-02-19).
* ↑ (Ingelesez) Kitch, Sally L.. (2023-04). «Reproductive Rights and Ecofeminism» Humanities 12 (2): 34. doi:10.3390/h12020034. ISSN 2076-0787. (Noiz kontsultatua: 2025-02-19).
* ↑ Lynch, Breana. (2022). Feminist Critiques of Ecofascist, Nativist Appropriations of Indigeneity since 2016. University at Albany.
* ↑ Richards, Imogen; Jones, Callum; Brinn, Gearóid. «Eco-Fascism Online: Conceptualizing Far-Right Actors’ Response to Climate Change on Stormfront» Studies in Conflict & Terrorism 0 (0): 1–27. doi:10.1080/1057610X.2022.2156036. ISSN 1057-610X. (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* ↑ Dannemann, Hauke. (2023-12-08). «Experiments of authoritarian sustainability: Völkisch settlers and far-right prefiguration of a climate behemoth» Sustainability: Science, Practice and Policy 19 (1): 2175468. doi:10.1080/15487733.2023.2175468. (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* 1 2 3 «Enquête sur l’écofascisme : comment l’extrême droite veut récupérer l’écologie» web.archive.org 2022-04-16 (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* ↑ Macklin, Graham. (2022-07-04). «The Extreme Right, Climate Change and Terrorism» Terrorism and Political Violence 34 (5): 979–996. doi:10.1080/09546553.2022.2069928. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* 1 2 «'Eco-fascist' Arm of Neo-Nazi Terror Group, The Base, Linked to Swedish Arson» web.archive.org 2020-11-10 (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* ↑ «Blood and Vanishing Topsoil | Political Research Associates» web.archive.org 2020-10-03 (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* ↑ «Investigating the role of disinformation in the rise of eco-fascism | RADICALISATION Project | Results in brief | H2020 | CORDIS | European Commission» web.archive.org 2024-07-06 (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* 1 2 «Investigating the role of disinformation in the rise of eco-fascism | RADICALISATION Project | Results in brief | H2020 | CORDIS | European Commission» web.archive.org 2024-07-06 (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* ↑ (Ingelesez) Cawood, Helen; Vuuren, Xany Jansen van. (2022-12-31). «Reconceptualising ecofascism in the Global South: an ecosemiotic approach to problematising marginalised nostalgic narratives» Acta Academica: Critical views on society, culture and politics 54 (3): 81–107. doi:10.18820/24150479/aa54i3/5. ISSN 2415-0479. (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* ↑ (Ingelesez) Cawood, Helen; Vuuren, Xany Jansen van. (2022-12-31). «Reconceptualising ecofascism in the Global South: an ecosemiotic approach to problematising marginalised nostalgic narratives» Acta Academica: Critical views on society, culture and politics 54 (3): 81–107. doi:10.18820/24150479/aa54i3/5. ISSN 2415-0479. (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* 1 2 «An Arizona case blaming immigration for climate change echoes far-right environmentalism and ecofascism - Vox» web.archive.org 2023-07-05 (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* ↑ Hughes, Brian; Jones, Dave; Amarasingam, Amarnath. (2022-07-04). «Ecofascism: An Examination of the Far-Right/Ecology Nexus in the Online Space» Terrorism and Political Violence 34 (5): 997–1023. doi:10.1080/09546553.2022.2069932. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* ↑ (Ingelesez) Blumenfeld, Jacob. (2023). «Climate barbarism: Adapting to a wrong world» Constellations 30 (2): 162–178. doi:10.1111/1467-8675.12596. ISSN 1467-8675. (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* ↑ «The Coming Avocado Politics | The Breakthrough Institute» web.archive.org 2023-09-03 (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* ↑ «Opinion | The dark future of far-right Trumpist politics is coming into view - The Washington Post» web.archive.org 2022-12-03 (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* 1 2 Taibo, Carlos. (2022). Ecofascismo: una introducción. Catarata ISBN 978-84-1352-531-0. PMC on1352408231. (Noiz kontsultatua: 2025-02-21).
* 1 2 3 «The Founding Father of Eco-Fascism – AIER» web.archive.org 2020-10-20 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) Darby, Luke. (2019-08-07). «What Is Eco-Fascism, the Ideology Behind Attacks in El Paso and Christchurch?» GQ (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* 1 2 «The rise of eco-fascism - Coda Story» web.archive.org 2021-01-19 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Madison Grant (U.S. National Park Service)» web.archive.org 2022-06-07 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Environmentalism’s Racist History - The New Yorker» web.archive.org 2015-11-22 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Spiro, Jonathan Peter. (2009). Defending the master race: conservation, eugenics, and the legacy of Madison Grant. University of Vermont press ISBN 978-1-58465-715-6. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Akande, Adebowale. (2022). Handbook of Racism, Xenophobia, and Populism: All Forms of Discrimination in the United States and Around the Globe. (1st ed. argitaraldia) Springer International Publishing AG ISBN 978-3-031-13559-0. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* 1 2 «Madison Grant (1865–1937) | The Embryo Project Encyclopedia» web.archive.org 2023-06-02 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Surviving Climate Change and Ecofascism | Arts Access Victoria» web.archive.org 2023-11-08 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-fascists and the ugly fight for 'our way of life' as the environment disintegrates | Jeff Sparrow | Environment | The Guardian» web.archive.org 2019-12-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Why White Supremacists Are Hooked on Green Living | The New Republic» web.archive.org 2019-11-14 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* 1 2 «The Climate Movement Must Be Ready To Challenge Rising Right-Wing Environmentalism» web.archive.org 2023-05-04 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Macklin, Graham. (2022-07-04). «The Extreme Right, Climate Change and Terrorism» Terrorism and Political Violence 34 (5): 979–996. doi:10.1080/09546553.2022.2069928. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Ross eta Bevensee, Alexander Reid eta Emmi. (2020). Confronting the Rise of Eco-Fascism Means Grappling with Complex Systems. CARR Research Insight. Centre for Analysis of the Radical Right., 9-10 or..
* ↑ Szenes, Eszter. (2023). Building resiliency to ecofascist radicalisation: Preventing an emerging threat. International Centre for Counter-Terrorism..
* 1 2 Biehl, Janet; Staudenmaier, Peter. (1995). Ecofascism: lessons from the German experience. AK Press ISBN 978-1-873176-73-3. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Ecofascism: Deep Ecology and Right-Wing Co-optation» web.archive.org 2023-02-13 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Zimmerman, Michael E., ed. (2005). Environmental philosophy: from animal rights to radical ecology. (4th ed. argitaraldia) Pearson/Prentice Hall ISBN 978-0-13-112695-4. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Franz-Josef; Mark; Thomas, Brüggemeier; Cioc; Zeller. (2005). How Green Were the Nazis?: Nature, Environment, and Nation in the Third Reich.. Ohio University Press.
* ↑ Hughes, Brian; Jones, Dave; Amarasingam, Amarnath. (2022-07-04). «Ecofascism: An Examination of the Far-Right/Ecology Nexus in the Online Space» Terrorism and Political Violence 34 (5): 997–1023. doi:10.1080/09546553.2022.2069932. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Green Rhetoric in Blackshirts: Italian Fascism and the Environmen...: Ingenta Connect» web.archive.org 2023-03-28 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Understanding the Alt-Right's Growing Fascination with 'Eco-Fascism'» web.archive.org 2020-11-28 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Understanding the Alt-Right's Growing Fascination with 'Eco-Fascism'» web.archive.org 2020-11-28 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Adamson, Joni; Gleason, William A.; Pellow, David Naguib. (2016). Keywords for environmental studies. New York university press ISBN 978-0-8147-6296-7. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Dahl, Göran. (2006). Radikalare än Hitler: de esoteriska och gröna nazisterna: inspirationskällor, pionjärer, förvaltare, ättlingar. Atlantis ISBN 978-91-7353-122-1. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Biehl, Janet; Staudenmaier, Peter. (1995). Ecofascism: lessons from the German experience. AK Press ISBN 978-1-873176-73-3. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Griffin, Roger; Payne, Stanley G.. (2008). Feldman, Matthew ed. A Fascist Century: Essays. Palgrave Macmillan ISBN 978-0-230-22089-8. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Global Green Party History Chronology - 1980 | Global Greens» web.archive.org 2016-02-04 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Lee, Martin A.. (2000). The beast reawakens: fascism's resurgence from Hitler's spymasters to today's neo-Nazi groups and right-wing extremists. Routledge ISBN 978-0-415-92546-4. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Greer, John Michael. (2003). The new encyclopedia of the occult. Llewellyn Publications ISBN 978-1-56718-336-8. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Macklin, Graham. (2022-07-04). «The Extreme Right, Climate Change and Terrorism» Terrorism and Political Violence 34 (5): 979–996. doi:10.1080/09546553.2022.2069928. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Savitri Devi: The mystical fascist being resurrected by the alt-right - BBC News» web.archive.org 2017-11-22 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) Guenther, Genevieve. (2023-03). «The Epic of Survival: The Climate Crisis and Heroic Form» TDR 67 (1): 16–20. doi:10.1017/S1054204322000764. ISSN 1054-2043. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Lynch, Breana. (2022-05-01). «Feminist Critiques of Ecofascist, Nativist Appropriations of Indigeneity since 2016» Women’s, Gender, and Sexuality Studies M.A. Final Projects (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Hughes, Brian; Jones, Dave; Amarasingam, Amarnath. (2022-07-04). «Ecofascism: An Examination of the Far-Right/Ecology Nexus in the Online Space» Terrorism and Political Violence 34 (5): 997–1023. doi:10.1080/09546553.2022.2069932. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Understanding Eco-Fascism: A Thematic Analysis of the Eco-Fascist Subculture on Telegram – GNET» web.archive.org 2023-06-10 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) Didion, Joan. (1998-04-23). «Varieties of Madness» The New York Review of Books 45 (7) ISSN 0028-7504. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Macklin, Graham. (2022-07-04). «The Extreme Right, Climate Change and Terrorism» Terrorism and Political Violence 34 (5): 979–996. doi:10.1080/09546553.2022.2069928. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-fascism is undergoing a revival in the fetid culture of the extreme right | Jason Wilson | World news | The Guardian» web.archive.org 2019-06-02 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Ted Kaczynski, Anti-Technology Radicalism and Eco-Fascism - ICCT» web.archive.org 2022-06-16 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ "The Unabomber Trial: The Manifesto". The Washington Post..
* 1 2 3 «Ecofascism: An Aberrant Branch of Leftism | The Anarchist Library» web.archive.org 2022-02-21 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Skauge-Monsen, Vilde. (2022). "Save the bees, not refugees": Far-right environmentalism meets the Internet (A comparative content analysis of Nazi Germany's environmentalism and four self-proclaimed ecofascist channels on Telegram). University of Oslo, Department of media and communication..
* ↑ «The Unabomber Netflix TV drama has sparked a furious online revival | WIRED UK» web.archive.org 2019-04-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-fascism is undergoing a revival in the fetid culture of the extreme right | Jason Wilson | World news | The Guardian» web.archive.org 2019-06-02 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) Guenther, Genevieve. (2023-03). «The Epic of Survival: The Climate Crisis and Heroic Form» TDR 67 (1): 16–20. doi:10.1017/S1054204322000764. ISSN 1054-2043. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Macklin, Graham. (2022-07-04). «The Extreme Right, Climate Change and Terrorism» Terrorism and Political Violence 34 (5): 979–996. doi:10.1080/09546553.2022.2069928. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «The Climate Movement Must Be Ready To Challenge Rising Right-Wing Environmentalism» web.archive.org 2023-05-04 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-socialism will be anti-eugenic or it will be nothing: Towards equal exchange and the end of population - Lisa Tilley, Max Ajl, 2022» web.archive.org 2022-05-06 doi:10.1177/02633957221075323. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) Allison, Marcia. (2020-06-01). «‘So long, and thanks for all the fish!’: Urban dolphins as ecofascist fake news during COVID-19» Journal of Environmental Media 1 (s1): 4.1–4.8. doi:10.1386/jem_00025_1. ISSN 2632-2463. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) «Garrett Hardin» Southern Poverty Law Center (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-socialism will be anti-eugenic or it will be nothing: Towards equal exchange and the end of population - Lisa Tilley, Max Ajl, 2022» web.archive.org 2022-05-06 doi:10.1177/02633957221075323. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «The Theft of the Commons | The New Yorker» web.archive.org 2022-08-11 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Hughes, Brian; Jones, Dave; Amarasingam, Amarnath. (2022-07-04). «Ecofascism: An Examination of the Far-Right/Ecology Nexus in the Online Space» Terrorism and Political Violence 34 (5): 997–1023. doi:10.1080/09546553.2022.2069932. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Macklin, Graham. (2022-07-04). «The Extreme Right, Climate Change and Terrorism» Terrorism and Political Violence 34 (5): 979–996. doi:10.1080/09546553.2022.2069928. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-fascism is undergoing a revival in the fetid culture of the extreme right | Jason Wilson | World news | The Guardian» web.archive.org 2019-06-02 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-fascism encountered/t resurgence: the natural environment in justifications of terrorist violence in the Christchurch mosque shooting and the El Paso shooting - Centre for Analysis of the Radical Right» web.archive.org 2019-08-23 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Right-Wing Extremism: Alienation and Neoliberalism in Contemporary Australia» web.archive.org 2023-10-06 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «A deadly ideology: how the ‘great replacement theory’ went mainstream | Race | The Guardian» web.archive.org 2022-07-31 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Le «Grand Remplacement», cauchemar de l’extrême droite - Le Temps» web.archive.org 2023-09-21 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-Fascism, Uncovered | Sierra Club» web.archive.org 2023-05-03 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) Tynan, Aidan. (2023-08-31). Parham, John ed. «Sum deorc wyrd gathers: Dark ecology, Brexit ecocriticism, and the Far Right» Essays and Studies -London- (D.S. Brewer) 76: 89–108. ISBN 978-1-84384-697-0. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Bland Auvinens vänner var det extrema normalt - DN.SE» web.archive.org 2016-03-10 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Macklin, Graham. (2022-07-04). «The Extreme Right, Climate Change and Terrorism» Terrorism and Political Violence 34 (5): 979–996. doi:10.1080/09546553.2022.2069928. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Apparent Eco-Terrorist Holding Hostages at TV Building | Southern Poverty Law Center» web.archive.org 2016-04-10 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) Lewis, Mark; Lyall, Sarah. (2012-08-24). «Norway Mass Killer Gets the Maximum: 21 Years» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) Pracon, Adrian. (2012-06-01). «Utøya, a survivor's story: 'No!' I yelled. 'Don't shoot!'» The Guardian ISSN 0261-3077. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) «Anders Breivik wins lawsuit for 'inhuman treatment'» The Independent 2016-04-20 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* 1 2 3 4 Macklin, Graham. (2022-07-04). «The Extreme Right, Climate Change and Terrorism» Terrorism and Political Violence 34 (5): 979–996. doi:10.1080/09546553.2022.2069928. ISSN 0954-6553. (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «The Manifesto of the El Paso Terrorist - Bridge Initiative» web.archive.org 2023-09-26 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Secret Identities of U.S. Nazi Terror Group Revealed» web.archive.org 2019-12-07 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Two mass killings a world apart share a common theme: ‘ecofascism’ - The Washington Post» web.archive.org 2022-05-04 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Macklin; Bjørgo, Graham; Tore. (2021). Breivik's Long Shadow? The Impact of the July 22, 2011 Attacks on the Modus Operandi of Extreme-right Lone Actor Terrorists. Perspectives on Terrorism, 16-20 or..
* ↑ «What the Christchurch attacker's manifesto tells us.» web.archive.org 2019-07-31 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-fascism: The ideology marrying environmentalism and white supremacy thriving online» web.archive.org 2021-11-05 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-fascism ‘proper’: the curious case of Greenline Front - Centre for Analysis of the Radical Right» web.archive.org 2020-06-30 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Minutes Before El Paso Killing, Hate-Filled Manifesto Appears Online - The New York Times» web.archive.org 2019-09-30 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-Fascism: the Racist Theory That Inspired the El Paso and Christchurch Shooters» web.archive.org 2021-01-20 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* 1 2 «Don’t Let the Far-Right Co-Opt the Environmental Struggle» web.archive.org 2019-11-29 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Two mass killings a world apart share a common theme: ‘ecofascism’ - The Washington Post» web.archive.org 2022-05-04 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «The Manifesto of the El Paso Terrorist - Bridge Initiative» web.archive.org 2023-09-26 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Humans are not the Virus: Why Ecofascism is Bad for You — Mangal Media» web.archive.org 2023-02-26 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Norway mosque attack suspect 'inspired by Christchurch and El Paso shootings' | World news | The Guardian» web.archive.org 2019-12-17 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-Fascist ‘Pine Tree Party’ Growing as a Violent Extremism Threat – Homeland Security Today» web.archive.org 2020-11-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Eco-fascism: The ideology marrying environmentalism and white supremacy thriving online» web.archive.org 2021-11-05 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Smith, Jacob Kenton. (2021). The (Re)Emergence of Eco-Fascism: White-Nationalism, Sacrifice, and Proto-Fascism in the Circulation of Ecological Far-Right Digital Rhetoric. Baylor University, 100-102 or..
* ↑ «Ted Kaczynski, Anti-Technology Radicalism and Eco-Fascism - ICCT» web.archive.org 2022-06-16 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Fine; Jessica, Julia C.; Jessica. (2021). We Are (Not) the Virus: Competing Online Discourses of Human-Environment Interaction in the Era of COVID-19. Environmental Communication.
* ↑ «Ted Kaczynski, Anti-Technology Radicalism and Eco-Fascism - ICCT» web.archive.org 2022-06-16 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Neo-Nazis Are Using Eco-Fascism to Recruit Young People» web.archive.org 2020-11-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Alleged Eco-Terrorists Discussed Abortion Clinic Bombing, Assassinating Judge: Court Documents» web.archive.org 2021-01-08 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «The extremist watchers: How a network of researchers is searching for the next hate-fueled attack» web.archive.org 2022-11-23 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Ted Kaczynski, Anti-Technology Radicalism and Eco-Fascism - ICCT» web.archive.org 2022-06-16 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Deux militants d’ultradroite appelant à des «actions violentes» arrêtés en possession d’armes – Libération» web.archive.org 2024-03-31 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «9 INTERVIEW | Maldición Eco-extremista» web.archive.org 2021-11-02 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «The Order of Nine Angles» web.archive.org 2023-07-26 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Imogen; Callum; Gearóid, Richards, Jones; Brinn,. (2022). Eco-Fascism Online: Conceptualizing Far-Right Actors' Response to Climate Change on Stormfront. Studies in Conflict & Terrorism, 1-27 or..
* ↑ «'I wish all Jews to hell' -Buffalo shooter was fascist white supremacist - The Jerusalem Post» web.archive.org 2022-07-03 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «Racially motivated shooter pointed to Christchurch attacks in ‘manifesto’» web.archive.org 2022-06-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «FLASH ALERT: HIGH RISK OF VIOLENCE WITH THE PUBLICATION OF “THE HARD RESET: A TERRORGRAM PUBLICATION» web.archive.org 2022-08-11 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «23-vuotias nainen julkaisi hälyttävää materiaalia verkossa – Puolustus: ”Ei aikomusta vahingoittaa”» web.archive.org 2024-03-18 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ Txantiloi:Fi-FI «Oikeudenkäynnit | Kouluiskun valmistelusta syytetty nainen saapui oikeuteen kasvojaan peittelemättä – Syyte: Valmisteli tekoa vuosia» Helsingin Sanomat (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ «KRP: Näin koulusurma-aikeista syytetyn nuoren naisen kotoa löytyneet tekstit avaavat hänen ajatteluaan | Kotimaa | Yle» web.archive.org 2024-06-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).
* ↑ (Ingelesez) Bradley, Arthur. (2024-08-16). «“Dead society”: Tracing the Online Dimension of a Militant Accelerationist-Inspired Attack in Turkey» GNET (Noiz kontsultatua: 2025-02-23).

## Bibliografia

* (Ingelesez) Franz-Josef Bruggemeier, How Green Were the Nazis? : Nature, Environment, and Nation in the Third Reich (Ecology & History)
* (Gaztelaniaz) José Ardillo, El salario del gigante, Pepitas de calabaza, 2011
* (Ingelesez) Janet Biehl et Peter Staudenmaier, Ecofascism, lessons from the german experience, AK Press, 1995
* Marie-Geneviève Pinsart, Hans Jonas et la liberté : dimensions théologiques, ontologiques, éthiques et politiques, Paris, Vrin, 2002, 334 p. (ISBN 2-7116-1570-7 eta 9782711615704).
* Antoine Dubiau, Ecofascismos, Grevis, 2022ko maiatzaren 13a, 130 or. (ISBN 2492665046).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1510591