# Begoña Iturriza Zabala

Begoña Iturriza Zabala (Bergara, 1947ko azaroaren 15a) irakasle ofizioz eta bertsozale afizioz. Bertso-irakasle, gai jartzaile, antolatzaile eta eragile izan da baita jendaurrean bertsolari ere noiz edo noiz. Bera oso umea zela, familia Bilboko Santutxu auzora joan zen eta hau izan du bizitoki orduz gero.

## Euskaltzale

Etxean jaso zuen euskara: amak euskaraz egiten zien beti, etxean zein kalean eta aitak erraztasunik ez izan ahal zuen heinean euskaraz hitz egiten zien. Hamalau-hamabost urte zituela euskara galtzear egon zen, ingurune guztiz erdaldunduan bizi zen eta ez zuen kasik erabiltzen. Euskaltzaindiak garai hartan Bilboko Erribera kalean bizkaiera ikasteko eskolak antolatzen zituen. Horietako batean, Xabier Peña irakasle zuela, izena eman zuen eta horrela hasi zen euskara berreskuratzen. Gerora Portugaleten aritu zen irakasle lanean.

## Bertsozale
### Santutxuko bertso-eskola

Bertsozaletasunak bere berreuskalduntze prozesuan garrantzi berezia izan zuen. Xabier Amurizak 1980ko Bertsolari Txapelketa Nagusian egindako proposamenak Begoña txunditu zuen, sekula entzun gabeko bertsokera berriak. Urte hartan bertan Santutxun Xabier Amurizaren eskutik antolatu zen bertso-ikastaroan izena eman zuen, Honek eman zion hasiera Bilbo eta inguruetako mugimendu bertsozale eta euskaltzalearen nukleo bihurtuko zen Santutxuko Bertso Eskolari. Euskararen aldeko ekimenak egiteko behar handia zegoen artean eta Bertso Eskolak erreferentzia ziren inguruko beste hainbat mugimendurentzat. Bertso saioak antolatzen zituzten eta honek hainbat lan egitea eskatzen zuen: bertsolariak bilatu, gaia jarri, lekua bilatu,… Begoña parte hartzaile aktiboa izan zen hurrengo hogei urtetan Trino Azkoitia, Joxerra Etxebarria, Joxerra Bilbao, Koldo Tapia, Iñaki Antiguedad eta beste batzuekin batera.
Bertso-eskolen mugimendua azkar hedatzen ari zen eta harreman estua sortu zen Bizkaiko bertso eskola guztien artean. Santutxuko taldeak eginkizun berezia burutu zuen mugimendu horretan: bertsozaleen arteko bilerak antolatzen hasi ziren Bilboko alde zaharreko Gernikesa tabernan. Bilera hauen ondorioz 1983an Bizkaiko Bertsolari Ikasleen Elkartea sortu zen. Elkarte hau Bizkaiko Bertsozale Elkartearen ernamuina izan zen.
Emakumeak bertsolaritza munduan presentzia oso txikia zuen garaian, tokia hartzen hasi zirenetakoa izan zen Iturriza hainbat lan eginez: saioen antolaketa, bertso eskoletako irakasle eta zenbait unetan bertsolari ere. Berarentzat mugarri izan zen 1982an, Basauriko Hamaiken aurkako epaiketa puri-purian zegoenean, emakume horien alde Bilbon antolatu zen kantaldian oholtza gainean Kristina Mardarasekin batera abestea.

### Bertsozale Elkartea

Euskal Herriko Bertsozale Elkartearen hastapenetan, Bizkaiko egituraketan parte hartzea ere egokitu zitzaion. Besteak beste, 1987an antolatu zen lehen Araba eta Bizkaiko Bertsolari Txapelketako antolatzaile taldeko kidea izan zen, administrazio arduraduna, eta baita ostera argitaratu zen liburuko bertso-transkripzio egilea ere. Garai horretan bat-bateko bertsoak idazteko irizpide argirik ez zenez, lan eskerga suposatu zion.
2023ko Bizkaiko Bertsolari Txapelketako irabazleari txapela jartzeko hautatu zuen Bizkaiko Bertsozale Elkarteak, bere sorreraren 40 urtebetetze ospakizunetan. Txapela Nerea Ibartzabali jantzi zion eta ondoren alboko irudiko bertsoa kantatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Begoña Iturriza - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-18).
* ↑ Martiarena, Mirari. (2023). «Begoña Iturrizari 2023an egindako elkarrizketa.» bertsoa.eus (Bertsozale Elkartea) (Noiz kontsultatua: 2025-01-18).
* ↑ «Bizkaiko Bertsozale Elkartea — Bertsozale Elkartea» www.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-18).
* ↑ Txapel emailearen agurra. Begoña Iturriza Zabala.. (Noiz kontsultatua: 2025-01-18).

## Kanpo estekak

* 2023ko abendua: ARGIA astekarian "Begoña Iturrizak jantziko dio txapela Bizkaiko txapeldunari" artikulua
* 2023ko abendua: Berria egunkariko BIZIGIRO atalean Begoña Iturrizari elkarrizketa.
* 2024ko urtarrila: Prest! Deustualdeko aldizkarian "Berbetan Begoña Iturrizarekin" erreportaia (16-20 orrialdeak)
* Datuak: Q131755767