# Marisela Ortiz

Marisela Ortiz Rivera (Mexiko, XX. mendea) mexikar maistra eta gizarte ekintzaile, giza eskubideen defendatzailea da. 2001ean, Gure alabak etxera bueltan (Nuestras Hijas de Regreso a Casa) erakundearen sortzaileetako bat izan zen, Lilia Alejandra García Andrade ikaslea erdi mailako hezkuntza ikasten ari zela hil ondoren. Mariselak, Lilia Alejandraren desagerpenaren berri izan zuenean, haren bilaketan lagundu zion familiari. Azkenik, Lilia Alejandra 2001eko otsailean hil zuten. 2011n, hainbat alditan heriotza mehatxuak jaso ondoren, Ameriketako Estatu Batuetara erbesteratu zen. 2009an, bere koinatua hil zuten, hau ere Gure alabak etxera bueltan (Nuestras Hijas de Regreso a Casa) taldeko kidea, eta 2013an, bere neba. 2011tik Ameriketako Estatu Batuetan bizi da erbesteratuta, eta han asilo politikoa jaso du.

## Ibilbidea

Maistra izan zen hogeita hamar urtez, horietatik hogei Goi Mailako Irakasle-Eskolan. 2001ean Lilia Alejandra Garcia Andrade ikaslea hil zuten, eta hura giltzarri izan zen haren aktibismoari ekiteko.
Bere ikasle ohiaren omenez eta galeraren minak eraginda, zenbait ekintza egin zituen gertaerengatik protestatzeko eta poliziek kasu horri eta beste batzuei jaramonik egin ez zietelako. Horren ondorioz, kaltetutako beste familia batzuek bat egin zuten fronte komun batetik justizia eskatzeko. Fronte horri Gure alabak etxera bueltan (Nuestras Hijas de Regreso a Casa) deitu zioten, 1993tik Ciudad Juarezen feminizidioak prebenitzeko eta salatzeko borrokatzen duen gobernuz kanpoko erakundea. Norma Andraderekin batera, erakundeko presidentekidea da.
Marisela beldurtu, jazarri eta heriotza-mehatxua jaso du familiarekin batera, agintarien arduragabekeria saila zabaltzean gobernuaren interesei eragin dielako. Agintariek behin eta berriz gaitzesten dute borrokan parte hartu izana, argudiatuz bera ez dela inongo biktimaren ama, eta bidegabeki egozten diote dirua irabaztea, justizia juridikoa lortzeko eta erakundea osatzen duten familia kaltetuen bizi-kalitatea hobetzeko familiei egiten dien laguntzagatik.
Feminizidioen eta genero indarkeriaren aurka egindako lanagatik, heriotza mehatxuak jaso ditu hainbatetan. 2009ko azaroaren 28an, larunbata, bi subjektu armatuk tiroz hil zuten Jesús Alfredo Portillo Santos, 27 urtekoa, Marisela Ortizen suhia, aktibista, hau ere Gure alabak etxera bueltan (Nuestras Hijas de Regreso a Casa) taldeko kidea eta Ciudad Juarezko Unibertsitate Autonomoko (UACJ) diseinu grafikoko ikaslea.
Ortizek Amnistia Internazionalaren laguntza eskatu behar izan zuen bere burua eta bere familia babesteko. Mexikoko gobernuak, aldi baterako, babes-langileak jarri zizkion berari eta bere familiari.
Norma Andrade, talde horren beste sortzaileetako bat, Mexiko Hirian aurpegian arma zuriz egindako eraso batetik errekuperatzen ari zela, herrialdea uztea pentsatzera eraman zuen. 2011ko martxoan, Marisela Ortizek erbesterako hautua egin eta Ciudad Juarez utzi behar izan zuen, Estatu Batuetan bizitzeko —asilo politikoa eskatu zuen—, bere kontrako mehatxuak behin eta berriz ikusita. Bere burua erbesteratu baino egun batzuk lehenago, esaldi beldurgarriak zituen manta bat agertu zen bigarren hezkuntzako eskolan. Aktibistak han eskolak ematen zituen, Ciudad Juarezen.
2013ko maiatzean, Jesus Ortíz Rivera 43 urteko neba hil zuten, Ciudad Juarezen izandako eraso batean. Neba bere negozioan zegoela, bi gizon eraso egiten saiatu ziren, eta borrokan ari zirela, haietako batek tiro egin eta hil egin zuen.
Berak idatzitako material batzuk Humberto Robles antzerkigile mexikarrak sartu zituen "Mujeres de Arena" antzezlan dokumentalean.
"Juárez: la ciudad donde las mujeres son desechables" (2006) dokumentalean parte hartu zuen, baita "Bajo Juárez" Alejandra Sánchez eta José Antonio Coderorena.

## Bibliografia

Bosch, Lolita (15 de septiembre de 2014). México: voces contra la barbarie. Editorial Oceano. ISBN 9786077354079. Consultado el 16 de julio de 2017.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Bosch, Lolita. (2014-09-15). México: 45 voces contra la barbarie. Editorial Océano de México ISBN 978-607-735-407-9. (Noiz kontsultatua: 2024-12-30).
* 1 2 «Lilia Alejandra García Andrade | Cimac Noticias» www.cimacnoticias.com.mx.
* ↑ «´México es cómplice de los asesinatos de las mujeres en Ciudad Juárez´ - Diario de Mallorca» www.diariodemallorca.es.
* ↑ Palacios, Erwin. Organización defensora de mujeres victimadas en Ciudad Juárez, Chihuahua, visita Grand Rapids. .
* ↑ «La Jornada: Otorga EU asilo político a defensora de los derechos humanos perseguida por el Ejército» La Jornada 13 de junio de 2011.
* 1 2 Matan al hermano de la activista Marisela Ortiz Rivera en Chihuahua. 29 de mayo de 2013.
* ↑ Asesinan en Chihuahua al hermano de la activista Marisela Ortiz - Proceso. 28 de mayo de 2013.

## Kanpo estekak

* Gure alabak etxera bueltan (Nuestras Hijas de Regreso a Casa) Blog
* Mujeres de Arena Antzezlan dokumentala
* ´Mexiko emakumeen erailketen konplizea da Ciudad Juarezen´ Espainia
* Pistoleroak erail dituzte Juarezko Autonomoko ekintzaile gaztea
* Ciudad Juarez eta beldurra. Yéffim Gero Fong, Alai 2007
* Datuak: Q5999315