OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# The Lost City of Z (filma)

The Lost City of Z (euskaraz Z Hiri Galdua) 2016ko James Gray estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako biografia eta abentura film bat da. 2009an David Grann estatubatuar kazetariak idatzitako izenburu berdineko liburuan oinarritua dago, honetan Percy Fawcett ingeles esploratzailearen bizitza kontatzen da eta bere Z hiri galduaren hipotesia. Charlie Hunnam, Robert Pattinson, Sienna Miller, Tom Holland, Angus Macfadyen, Ian McDiarmid eta Franco Nero aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1925, Percy Fawcett (Charlie Hunnam) ingeles esploratzaileak Brasilgo Amazonia ohianean barneratu zen espedizio bat zuzendu zuen. Fawcettek bertan zela oihana kartografiatu eta malariaren ondorioz maingu gelditu arren, Z hiria delakoa topatu zuen. Bere lankide sineskaitzen mespretsua jasan zuen, berak topatutako ustezko erresuma iruzur hutsa zela baizioten. Bere aurkikutzaren frogak topatu asmoz, Fawcett bere semearekin batera (Tom Holland) oihanera itzuli eta gaixotasu, intsektu, suge, gezi pozoitsu eta arriskuei aurre egin behar zieten. Inoiz ez zen haietaz gehiagorik jakin izan, eta beren desagerpena XX. mendeko esploraketaren misterio handienetakoa bilakatu zen.

## Aktoreak

* Charlie Hunnam: Percy Fawcett kolonela
* Robert Pattinson: Henry Costin kaporala
* Sienna Miller: Nina Fawcett
* Tom Holland: Jack Fawcett
** Bobby Smalldridge: Jack Fawcett, 7 urteko mutikoa
** Tom Mulheron: Jack Fawcett gaztea
* Angus Macfadyen: James Murray
* Ian McDiarmid: Sir George Goldie
* Franco Nero: Gondorizko Baroia
* Harry Melling: William Barclay
* John Sackville: Simon Beauclerk
* Adam Bellamy: Cecil Gosling
* Daniel Huttlestone: Brian Fawcett

## Ikus, gainera

* Z hiri galdua

## Kanpo estekak

* The Lost City of Z filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q20814623
* Multimedia: The Lost City of Z / Q20814623
# José de Jesús Sahagún de la Parra

José de Jesús Sahagún de la Parra (Cotija, 1922ko urtarrilaren 1a) mexikar elizgizon katolikoa da. 1961etik 1985era Tulako apezpikua izan zen, eta 1985etik 1993ra Lázaro Cárdenasko apezpikua.

## Bizitza

Cotijan (Mexiko) jaio zen eta 1946ko maiatzaren 26an apaiztu zen. 1961eko maiatzaren 22an Tulako apezpiku izendatu zuten, eta irailaren 8an ordenatu zuten Tulako katedralean. Que todos sean uno (euskaraz: «Guztiak bat izan daitezen») leloa hautatu zuen. Vatikanoko II. kontzilioko lehen, bigarren eta laugarren batzarrean parte hartu zuen. 1985eko irailaren 11n Lázaro Cárdenasko apezpiku izendatu zuten. 1993ko maiatzaren 3an erretiroa hartu zuen eta 2022ko urtarrilean 100 urte bete zituen. Bizirik dagoen apezpiku katoliko zaharrena da, eta Joan XXIII.a aita santuak izendatutako azken apezpiku bizia ere bai.

## Ondorengotza apostolikoa

* Scipione Rebiba kardinala
* Giulio Antonio Santorio kardinala (1566)
* Girolamo Bernerio kardinala (1586)
* Galeazzo Sanvitale artzapezpikua (1604)
* Ludovico Ludovisi kardinala (1621)
* Luigi Caetani kardinala (1622)
* Ulderico Carpegna kardinala (1630)
* Paluzzo Paluzzi Altieri degli Albertoni kardinala (1666)
* Benedikto XIII.a aita santua (1675)
* Benedikto XIV.a aita santua (1724)
* Enrico Enríquez artzapezpikua (1743)
* Manuel Quintano Bonifaz artzapezpikua (1749)
* Buenaventura Fernández de Córdoba Spínola kardinala (1761)
* Giuseppe Doria Pamphili kardinala (1773)
* Francesco Saverio Maria Felice Castiglioni kardinala (1800)
* Pio IX.a aita santua (1827)
* Alessandro Franchi kardinala (1856)
* Giovanni Simeoni kardinala (1875)
* Antonio Agliardi kardinala (1884)
* Basilio Pompili kardinala (1913)
* Adeodato Giovanni Piazza kardinala (1930)
* Luigi Raimondi artzapezpikua (1954)
* José de Jesús Sahagún de la Parra apezpikua

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) «Bishop José de Jesús Sahagún de la Parra» Catholic Hierarchy (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ Jn 17:21
* ↑ (Ingelesez) «Diocese of Ciudad Lázaro Cárdenas» GCatholic (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Alemanez) «Früherer Bischof von Tula in Mexiko wird 100. Runder Geburtstag» Domradio.de 2022-01-01 (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Ingelesez) Bransom, Charles. «Bishops & Pontificates» Apostolic Succession & Episcopal Lineages in the Roman Catholic Church 2022-02-17 (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Ingelesez) «Oldest Bishops» Catholic Hierarchy (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q933131
# Luis Echeverría Álvarez

Luis Echeverría Álvarez (Mexiko Hiria, Mexiko, 1922ko urtarrilaren 17a - Cuernavaca, 2022ko uztailaren 8a) politikaria izan zen, Mexikoko lehendakari izana (1970-1976).
Partido Revolucionario Institucional (PRI) alderdiko kide izan da 1940tik aurrera. Hainbat kargu izan ondoren (Prentsa eta Propaganda Saileko zuzendaria, Finantzako zuzendaria eta Gobernuko ministro), Mexikoko lehendakari hautatu zuten 1970ean. 1968an, Barne Ministerioko idazkari zelarik, ehunka ikasle hil zituzten Hiru Kulturetako plazako sarraskian. 1976 arte izan zen Mexikoko lehendakaria. Ez Estatu Batuen, ez Errusiaren alde zeuden herrien erakundea bultzatu zuen. Presidente-kargua utzi zuenean (1976), Mexikoko enbaxadore izendatu zuten UNESCOn (1979 arte). Urte horretan, Australiara eta Zeelanda Berrira bidali zuten ordezkari diplomatiko gisa. Ondoren, Hirugarren Munduko Ikerketa Ekonomiko eta Sozialen Zentroko zuzendari izan da Mexikon. 1998an, Tlatelolcoko ikasle-hilketa ikertzen zituen legebiltzarreko biltzarraren aurrean deklaratu behar izan zuen. Harrezkero, zenbait aldiz eraman dute auzitara, genozidioa leporatuta. Giza Eskubideen Latinoamerikako Elkarteko (ALDHU) presidente izan da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q317681
* Multimedia: Luis Echeverría Álvarez / Q317681
# Christopher Hornsrud

Christopher Arnesen Hornsrud (Skotselv, Øvre Eiker, 1859ko azaroaren 15a – Oslo, 1960ko abenduaren 12a) norvegiar politikaria izan zen. Norvegiako lehen ministroa izan zen 1928ko urtarriletik otsailera.
Familiaren baserrian lan egin zuen eta ondoren erosi zuen biltegi batean. Politikan Alderdi Liberalean hasi zen, baina geroago Alderdi Laboristan sartu zen. Alderdiko burua izan zen eta 1913an Stortingeko kide aukeratu zuten. Han nekazaritzari buruzko gaiez arduratu zen batez ere.
1928ko urtarrilean lehen ministro izendatu zuten eta Alderdi Laboristatik zetorren lehena izan zen. Gutxiengo gobernu bat izan zen, eta Norvegian sistema sozialista bat sortzeko asmoak kritika gogorrak jaso zituen gainerako alderdien aldetik. Otsailean gobernuak dimisioa eman zuen zentsura-mozio bat galtzean.
* Datuak: Q144422
* Multimedia: Christopher Hornsrud / Q144422
# Pilosa

Pilosa ordena ugaztun karedunen barruko talde bat da, gaur egun bakarrik Amerikan bizi dena. Bere barruan Vermilingua eta Folivora (nagiak) subordenak daude, baita nagi erraldoiak ere. Izenak latinez iletsu esan nahi du.
Pilosa noiz sortu zen oraindik misterio bat da, baina Hego Amerikan orain dela 60 milioi urte bizi zirela badakigu. Erdialdeko Amerikara Amerikar Elkartruke Handian iritsi ziren. Antiletan ere aurkitu izan dira fosilak, ziurrenik raftinga eginez iritsitakoak, edo korronteek eraman ondoren hara iritsitakoak.
Armadiloekin batera Xenarthra taldea osatzen dute. Lehenago Xenarthra orden bat zen, baina gaur egun goi-orden gisa hartzen da eta, beraz, Pilosa ordena izatera igaro da. Lehenago oraindik Edentata taldean sailkatzen ziren aardvark eta pangolinekin batera. Hala ere talde hori polifiletikoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143441
* Multimedia: Pilosa / Q143441
* Espezieak: Pilosa
# Laute

Lautea antzinako harizko musika tresna da, hatzekin joa. Ud izeneko arabiar edo persiar musika tresna baten ondorengo zuzena da. Aurretik kaxa laua du eta atzetik biribila da, udare erdi baten modukoa. Giderraren muturrean, kabilen tokia normalean atzerantz tolestuta egoten da. Sei hari ditu, denak bikoitzak, garaiena izan ezik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/10/12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180733
* Multimedia: Lutes / Q180733
# Nagi

Nagi honakoa izan daiteke:
* Alferkeria, pertsona baten portaera.
* Nagi (ugaztunak), ugaztun taldea, Folivora ordenan.

## Lekuak

* Nagi (Okayama), Japoniako herri bat.
* Nagi (Bhojpur), Nepalgo herria.
* Nagi (Pahchthar), Nepalgo herria.

## Pertsonak

* Nagi Hanatani, japoniar tenislaria.
* Nagi Matsumoto, japoniar futbolaria.
* Nagi Noda, J-pop artista.
* Nagi Yanagi, J-pop artista.
# Iritana Tāwhiwhirangi

Iritana Te Rangi Tāwhiwhirangi, jaiotzez Irirangi Thatcher, (Wharekahika, 1929ko martxoaren 21a – 2025eko otsailaren 1a) zeelandaberritar irakaslea eta maorieraren sustatzailea izan zen.

## Bizitza

Wharekahikan 1929ko martxoaren 21ean jaioa, Tāwhiwhirangi maori, kanadar eta ingeles jatorrikoa zen. 1943tik 1946ra Hukarere nesken ikastetxean ikasi zuen, eta 1947tik 1948ra Wellingtongo Irakasle Eskolan.
1949an Porourangi Tāwhiwhirangirekin ezkondu zen. Bere senarra ardien artzaina zen eta 1969an hil zen.
Māori Women's Welfare League eta Toitū Kaupapa Māori Mātauranga – Māori Education Trust erakundeetako kidea izan zen. Te Kōhanga Reo National Trusteko administrazio kontseiluan ere parte hartu zuen.
Tāwhiwhirangi 2025eko otsailaren 1ean hil zen, 95 urte zituela.

## Sariak eta aintzatespenak

1990ean Zeelanda Berriko Oroimenezko Domina eman zioten, 1992an Britainiar Inperioko Ordena, eta 1993an Zeelanda Berriko Sufragioaren Mendeurreneko Domina.
2001eko Urte Berrian, TāwhiZeelanda Berriko Merezimendu Ordenako kide egin zen maorierazko hezkuntzari egindako ekarpenagatik, eta 2009an konpainia dama mailara igo zen.
2014ko Zeelanda Berriko Urteko Sarietarako finalista izan zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Ingelesez) Taylor, Alister. (2001). «New Zealand Who's Who Aotearoa 2001» New Zealand Who's Who, Aotearoa. Auckland: Alister Taylor Publishers ISSN 1172-9813..
* ↑ (Ingelesez) «Kōkiri Magazine» Te Puni Kōkiri (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Ingelesez) «New Maori dame helped thousands learn te reo» Stuff 2010-04-30 (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Ingelesez) «Tāwhiwhirangi, Iritana Te Rangi (Dame), 1929-» National Library (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Ingelesez) «Tawhiwhirangi Porourangi – Tikitiki – sheep farmer» Archives New Zealand: 7. (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Ingelesez) «Te Kōhanga Reo National Trust» Te Kōhanga Reo 2017-03-15 (Noiz kontsultatua: 2017-03-21).
* ↑ (Ingelesez) «Māori educator Dame Iritana Te Rangi Tāwhiwhirangi dies aged 95» RNZ News 2025-02-02 (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Ingelesez) The London Gazette. (argitaratze data: 1991-12-30), 30 or. (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Ingelesez) «New Year honours list 2001» Department of the Prime Minister and Cabinet (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Ingelesez) «The Queen's Birthday Honours List 2009» Department of the Prime Minister and Cabinet (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
* ↑ (Ingelesez) Laird, Lindy. «Kaitaia health champion wins again» The Northern Advocate 2014-02-28 (Noiz kontsultatua: 2025-02-04).
# Luisa Ibarrola

Luisa Ibarrola Albizua (Saratxo, 2000ko martxoaren 13a) arabar txirrindulari ohia da. 2019ko denboraldian Bizkaia-Durango taldean profesionala izandakoa.
19 urte besterik ez zituelarik, txirrindularitza utzi zuen.

## Palmaresa

2019
* 3. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La ciclista Luisa Ibarrola cuelga la bicicleta» dxtfem.com 2019-10-04.

## Kanpo estekak

* Luisa Ibarrola - ProCyclingStats
* Datuak: Q60464507
# George and Mildred

George and Mildred (euskaraz George eta Mildred) Erresuma Batuko komedia telesail bat da. Yootha Joyce, Brian Murphy, Norman Eshley, Sheila Fearn eta Nicholas Bond-Owen aktoreek antzeztu zuten.
Man about the house (1973-1976) telesailaren jarraipena bezala sortua izan zen, ondoren telesail honi ere The Ropers (1979-1980) izenburuko telesailak jarraitu zion.
Filmak seme-alabarik gabeko senar-emate bikote adindu baten elkarbizitza eta auzolagunekin dituzten harremanetan komedia moduan sakontzen du.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Euren etxe zaharraren desjabetzea agindua jaso ondoren, George eta Mildred Roper senar-emazteak Londresko Hampton Wick auzora lekualdatu dira, bertan Georgen baldarkeriek bizilagunekin liskarrak ekarriko dizkie, Jeffrey eta Ann Fourmile senar-emazteak eta euren seme Tristram. Mildredek bikotearen bizitzaren norantza aldaketa hau euren maila sozialean gora egiteko aukeratzat joko du, alegia, maila sozial handiagoko jendearekin elkarbizitzekoa. George, aldiz, alfer hutsa izanik ere, bere "langile" maila apalaz guztiz harro dago, honek Jeffrey eta Mildredi frutsrazio asko ekarriko dizkie. Mildred, gainera, Georgek berarekiko erakusten duen maitasun erakuspen eskasaz guztiz etsitua.
Jeffrey Fourmile ustehandi bat da, estatuko funtzionarioa (bere etxe alboko etxebizitza igarotzen diren lehenbizikoei saltzeko zoritxarra izan duena, Roppertarrak), Ann, bere senarrak baina izaera goxoagoa du, biak ere 8 urteko Tristram mutikoaren gurasoak.

## Aktoreak
### Nagusiak

* Yootha Joyce - Mildred Roper
* Brian Murphy - George Roper
* Norman Eshley - Jeffrey Fourmile
* Sheila Fearn - Ann Fourmile
* Nicholas Bond-Owen - Tristram Fourmile

### Noizbehinkakoak

* Avril Elgar - Ethel Pumphrey
* Reginald Marsh - Humphrey Pumphrey
* Gretchen Franklin - Mildredren ama
* Roy Kinnear - Jerry
* Simon Lloyd - Tarquin Fourmile

## Kanpo estekak

* George and Mildred telesailaren sarrera ikusgai. Youtube.com
* George and Mildred telesailaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q776608
# Martin Urtsua

Martin Urtsua Arizmendi (Arizkun, 1653ko otsailaren 22a - Manila, Filipinetako kapitaintza nagusia, 1715eko otsailaren 4a), Lizarragako kondea, nafar konkistatzaile eta kolonizatzailea izan zen. 1709-1715 bitartean Filipinetako gobernadorea eta jeneral gorena izan zen

## Bizitza

Juan Urtsua eta de Maria Agerreren semea zen. Migel lehengusuarekin Espainia Berrira joan zen. 1686an Juana Bolliorekin ezkondu zen. Juanaren aita, Santiago Bollio, Yucatágo kapitaintza nagusiko errege-ogasunaren administratzailea zen.
Yucatánen zazpi urtez zerbitzatu ostean, penintsularen barnealdea konkistatzeko eta Guatemalarako bidea irekitzeko proiektu bat aurkeztu zuen, 1693an onartua izan zena. 1696-1697 bitartean, Roque de Soberanis gobernadorea aurka jarri bazitzaion ere, Guatemalako iparraldean dagoen Petén eskualdea konkistatu zuen. Horrela, Petén Itzá aintzirako uharte batean kokaturik zegoen Tayasal, maien azken gotorlekua, espainiarren esku erori zen. Esker onez, Karlos II.a erregeak Yucatango jeneral goren eta gobernadore izendatu zuen.
1704an Filipinetako kapitaintza nagusira lekualdatu zuten, eta ondoko urtean Lizarragako konde titulua eman zioten. 1709ko abuztuaren 25ean Filipinetako gobernadore eta jeneral goren bilakatu zen, eta baita Errege Auzitegiaren presidente ere. Kolonizazioa jarraitu eta kristau misiolarien lana laguntzeaz gain, pirata ingeles eta mairuen aurka borrokatu behar izan zuen. Karguan egon zen 1715eko otsailaren 4an hil zen arte.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Martín de Ursúa y Arizmendi Gran Enciclopedia Navarra. Fundacion Caja Navarra. Enciclopedianavarra.com
* ↑ Martín de Ursúa y Arizmendi Biografiasyvidas.com.
* ↑ Francisco de Elorza Y Rada, "A narrative of the conquest of the province of the Ytzas in New Spain : performed by ... Martin de Ursua y Arizmendi / and described by ... Francisco de Elorza y Rada ", Les Éditions Genet, Paris, 1930
* Datuak: Q2362335
# Jose Gardoki

Jose Gardoki Jarabeitia Bizkaiko itsasgizona (Bilbo, 1755 – Manila, Filipinak, 1816). Oso gazte zela hasi zen itsas armadan eta teniente kargua eskuratu zuen Mantxako kanalean ontzi ingelesen aurka aritu ondoren (1779). 1782. urtean berriro ere ingelesen aurka Gibraltarko itsasartean borrokatu ondoren, Magallaes itsasartera jo zuen bertako kostaldeko planoak zehazteko asmoz. Berriro Europara itzulirik, Bresten egon zen 1802. urtean Ingalaterrarekin bakea izenpetu zen arte. 1803an Cadizko itsas departamentuko gobernari nagusi izendatu zuten. 1805. urtean, Trafalgarko itsas guduan parte hartu zuen, Santa Ana ontziko buru zela, eta zauri larriak izan zituen. Napoleonen aurkako gerran borrokatu ondoren, Habanako Armategiko buruzagi izan zen 1810-1813 bitartean eta Filipinetako Itsas komandante eta kapitain nagusi izendatu zuten ondoren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q10977744
# Joaquin Martinez de Zuñiga

Joaquin Martinez de Zuñiga eta Diaz de Ilarraza (Aguilar Kodeskoa, 1760ko ekainaren 16 – Manila, 1818ko martxoaren 7) elizgizon eta historialari nafarra zen.

## Biografia

1779an Valladoliden agostinotar bihurtu zen. Gero Mexikon eta Filipinetan egon zen, non Inkisiziorako egin zuen lan.

## Lanak

* Historia de las Islas Filipinas (Sampaloc 1803).
* Estadismo de las Islas Filipinas, o mis viajes por este país (1893an editatua).
* Historia y Novena de la Virgen del Buen Suceso.
* Datuak: Q9012271
* Multimedia: Joaquín Martínez de Zúñiga / Q9012271
# Francisco Marín

Francisco Marín Sola (Cárcar, 1873ko azaroaren 22a - Manila, 1932ko ekainaren 5a) nafar erlijioso eta teologoa izan zen, «el Sabio Marín» deitua. 1897an domingotar bihurtu, Filipinetara bidali eta bertan apaiz bilakatu zen. «Ciencia Tomista» (1911-22) eta «Revue Thomiste» (1914) aldizkarietan artikuluak idatzi zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16569140
# Argia Dantza Taldea

Argia Dantza Taldea euskal dantzen talde bat da, Donostiakoa (Gipuzkoa). 1965tik Juan Antonio Urbeltz gidapena, frankismoaren azken hamarkadan euskal dantzen panorama erabat berritu zuen. Zenbait kritikoen ustez Ez Dok Amairu euskak musikan eragin parekoa izan zuen, batez ere Nafarroako eta Iparraldeko dantzak berreskuratuz. Taldeak ospe handia lortu zuen bereziki Middlesgrough hirian (Britainia Handia) nazioarteko lehen saria eskuratuez gero.

## Diskografia

* Euskal dantza doiñuak, 1975.

## Espektakuluak

* Euskal Jaiak, Donostiako Trinitate enparantzan, 1971an.
* Besta Berri, Donostiako Victoria Eugenia antzokian, 2013an.

## Erreferentziak

* ↑ https://dantzan.eus/albisteak/argia-dantzari-taldea-1971
* ↑ https://dantzan.eus/hemeroteka/argia-dantza-taldea-recreara-el-besta-berri-del-cristianismo

## Kanpo estekak

* Argia Dantza Taldearen lehenengo arrakasta prentsan.
* Argia Portugaleteko Nazioarteko Folklore Jaialdian, 2012an.
* Datuak: Q25475600
# Izaskun Gastesi Zubeldia

Izaskun Gastesi Zubeldia (Gorriti, Nafarroa Garaia, 1948ko irailaren 27a) Nafarroako ikastoletako irakasle aitzindarietakoa da. Irakasle jandundakoa erretiroa hartu arte baita sindikalista ere. Euskaltzain ohorezkoa.

## Bizitza

Nafarroan, lehen ikastola 1965ean abiatu zen, eta Izaskun hurrengo urtean hasi zen irakasle lanetan. 2013an erretiroa hartu arte jarraitu zuen lanbide horretan. Iruñeko San Fermin ikastolan aritu zen, azken urteetan LAB sindikatuan ikastoletako koordinatzaile ere ibilia da.

## Aintzatespenak

* Euskaltzain ohorezko izendatua 2018ko apirilaren 27an.
* 2022an Amasa-Villabona lasterketan omenaldi egin zieten Izaskun Gastesi Zubeldia, Kontxi Beitia Oiarbide eta Kontxi Zabaleta Labayenei.. Antolatzaileek eskerrak eman nahi izan zizkieten hiru andereño aitzindariei euskararen eta euskal kulturaren irakaskuntzan egindako ekarpenagatik.
   Aitzindariak izan ziren, eta lan handia egin zuten oztopoz betetako bidean

## Erreferentziak

* 1 2 elkarmedia. «Gastesi Zubeldia, Izaskun» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ «16 ohorezko euskaltzain berri izendatu ditu Euskaltzaindiak» El Diario Vasco 2018-05-11 (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ «Ohorezko hamasei euskaltzain berri izendatu ditu Euskaltzaindiak - Nafarroa» euskalerriairratia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ «De honor - Euskaltzaindia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ Belauntzaran, Elisa. (2022-06-04). «El guipuzcoano Ugaitz Artola se impone en la EH Mendi Erronka» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132128604
# Amazig egutegia

Berber egutegia nekazaritzarekin lotuta Afrikako iparraldean erabiltzen den egutegi tradizionala da. Arabieraz ﻓﻼﺣﻲ fellāḥī "nekazaria" edo ﻋﺠﻤﻲ cajamī "ez arabairra" erabiltzen da. Nekazaritzako lanak antolatzeko erabiltzen da, islamiar egutegia ilargian oinarrituta dagoelako eta jai erlijiosoak ondo antolatzeko balio badu ere ez duelako inongo zentzurik lurra lantzeko garaian.
Gaur egun erabiltzen den egutegia ia-ia Juliotar egutegiaren berdina da. Hau Afrikan erromatarren garaian sartu zen. Hilabeteen izenak bai amazigeraz zein arabieraz izen latinoekin konkordantzia dute, urteko lehen eguna egutegi gregoriotarreko urtarrilaren 14a da (Juliotar egutegia izango litzatekeen bezala gaur egun).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q793201
# Izaskun Etxebeste Zubizarreta

Izaskun Etxebeste Zubizarreta (Donostia, Gipuzkoa, 1961eko abuztuaren 23a) Euskaltzaindiko hizkuntza teknikaria eta Euskaltzain urgazlea da.

## Bizitza

Filologia Hispanikoan lizentziaduna da Madrilgo Unibertsitate Autonomoan.

## Lanak

* Euskal Herriko Hizkuntz Atlasa: ohiko mintzamoldeen antologia [elkarlanean] (1999)
* Euskararen herri hizkeren atlasa [elkarlanean] (2008-)
* Euskara eta hizkuntzak, gizartean / Joseba Intxausti [lag. elkarlanean] (2014).

## Aintzatespenak

* Euskaltzain urgazle izendatua 2003ko urtarrilaren 31n. Batzordea: Euskararen Herri Hizkeren Atlasa egitasmoa (1991-2009).

## Erreferentziak

* ↑ irudia, Komunikazioa eta. «Etxebeste Zubizarreta, Izaskun» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).
* ↑ https://www.euskaltzaindia.eus/dok/euskera/49980.pdf. .
* ↑ Zerrenda:Euskaltzain urgazleak. 2025-02-03 (Noiz kontsultatua: 2025-02-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132128716