# Sikorsky UH-60 Black Hawk

Sikorsky UH-60 Black Hawk bi palak dituen helikoptero militarra da, Sikorsky Aircraft enpresak egina. Sikorsky Aircraftek UTTAS (Utility Tactical Transport Aircraft System-en ingelesezko siglak) lehiaketarako Sikorsky S-70 taldearen diseinua aurkeztu zuen, Estatu Batuetako Armadak 1972an garraio taktikoko helikoptero erabilgarri baterako antolatua. Armadak YUH-60A prototipoa izendatu zuen eta, Boeing Vertol YUH-61aren aurka lehiatu ondoren, 1976an programaren irabazle izendatu zuten. UH-60A 1978an hasi zen AEBetako Armadarekin lanean, UH-1 Iroquois garraio taktikorako helikoptero gisa ordezkatzeko.

## Diseinu eta garapena

Bere jatorria estatubatuarrek Vietnamen lortutako ezagutzetan oinarritzen da, helikopteroa bera oso arma indartsua zela frogatu baitzuen tropak lur zailetan zabaltzeko orduan.
UH-1 Hueyk argi erakutsi zuen erabilgarria zela, laguntza plataforma gisa erabil zitekeena armaturik izatean, edo tropen garraioa eta erreskatea frontean; hala ere, Estatu Batuetako Armada helikoptero honentzako ordezko batean pentsatzen hasi zen, bi palako errotoreak eta larrialdiko lurreratzea jasateko eraikita ez zegoen lurreratze-tren bat bezalako puntu ahulak zituelako.
Horretaz jabeturik, Bell eta Sikorskyk ikasketak hasi zituzten; azken hau estuago zegoen, Bellek armadaren azken bi kontratuak bereganatu baitzituen UH-1 Huey eta AH-1 Cobra modeloekin, eta, ondorioz, helikoptero bat garatu behar zuen talketatik bizirik ateratzeko.
Borrokan helikoptero utilitarioaren kontzeptua sistemen dualtasuna izatea da, etsaiaren sua jasan ahal izateko; horrela pentsatzen da aginte bikiak eta biturbina dituen aireontzi batean.
Gainera, berehalako larrialdiko lurreratzea gertatuz gero, osagaiak pixkanaka deformatzeko diseinatu ziren, helikopteroaren bidaiari-lekua babestuz; horrela, diseinu sendoa lortzen da, muturreko egoerak jasateko gai dena. Bi turboardatz motor ditu, General Electric T700-GE700, bakoitza 1164 kW nominalekoa. 4536 kg-tik gorako karga-ahalmena du.
Black Hawk Ameriketako Estatu Batuetako Armadak Utility Tactical Transport Aircraft System (UTTAS, euskaraz: «Garraio Taktiko Utilitarioko Sistema Aeronautikoa») proiektuarekin egindako errekerimendu bati erantzuteko garatu zen, UH-1 Iroquoiserako ordezko bat bilatzen zuena, 1972ko urtarrilekoa. Lau prototipo eraiki ziren, lehena (YUH-60) 1974ko urrian egin zuen lehen hegaldia, eta Boeing-Vertolk diseinatutako aurkari baten aurka lehiatu zen, YUH-61A hain zuzen ere. 1975eko azaroan, aurretiazko ebaluazio batek prototipoak Armadari bidaltzea erabaki zuen, ebaluatu zitzan. Ebaluazioak Armadako ohiko pilotuek aireontzia segurtasunez operatu ote zezaketen zehaztea ekarri zuen. Prototipoetako hiru AEBetako Armadara bidali zituzten 1976ko martxoan, eta bat Sikorskyk erreserbatu zuen barne-ebaluaziorako. Black Hawk hautatua izan zen eta UH-60A Ameriketako Estatu Batuetako Armadan sartu zen 1978an.
UH-60Aren lehen ekoizpen-sorta Armadak onartu zuen 1978an, eta 1979an jarri zen martxan, 101 eta 82 Dibisio Aerotransportadetako Abiazio Erregimentuei eman zitzaienean. Ordutik, UH-60k 9 milioi hegaldi-ordu baino gehiago metatu ditu guztira, eta armadak egin dituen operazio nagusietan parte hartu du, Grenada, Panama, Irak, Somalia, Balkanak, Afganistan eta Ekialde Ertain osoa barne.
Urteetan zehar, helikopteroa aldatu eta hobetu egin da misio berriak egiteko eta funtzio berriak lortzeko, minen instalazioa, ebakuazio medikoa eta operazio bereziak barne.
1980ko hamarkadaren amaieran, modeloa UH-60Lra eguneratu zen (ekoizten zen lehen aireontzia, 89-26179), eta GE motorraren -701C modeloaren instalazioarekin potentzia eta jasotze-ahalmen handiagoa zuen. Eredu berri bat sortu zen, UH-60M izenekoa, UH-60ren diseinuaren zerbitzu-denbora 2020. hamarkadara arte luzatu zuena, eta oraindik ere potentzia eta jasotzeko gaitasun handiagoa erakusten du, bai eta tresna elektronikoak, hegaldi-kontrolak eta azken belaunaldiko aireontziaren nabigazio-kontrola ere.
Black Hawkek era askotako misioak egin ditzakete, tropen garraio taktikoa, gerra elektronikoa edo ebakuazio medikoa barne. VH-60N bezala ezagutzen den vip bertsio bat estatu eta gobernu kargu garrantzitsuak biltzarkide gisa garraiatzeko erabiltzen da, Marine One helikopteroaren izen nagusiarekin Estatu Batuetako presidentea garraiatzen duenean. Aireko eraso-eragiketetan, 11 soldaduko eskuadra bat eraman dezakezu bere ekipoarekin, edo 105 mm-ko M102 obus bat, hogeita hamar jaurtigairekin eta lau pieza-zerbitzarirekin, bidaia bakar batean. Beste aukera batean, 1170 kg-ko barne-karga izan dezake, edo 4050 kg-koa kanpotik. Black Hawk abionika eta elektronika aurreratuaz hornituta dago biziraupena eta gaitasuna areagotzeko, kokapen sistema globala bezala.
Unitateko kostua aldatu egiten da bertsioaren arabera, zehaztapenak, ekipamendua eta kantitateak aldatu egiten baitira. Adibidez, Estatu Batuetako Armadako UH-60L Black Hawk-en kostu unitarioa 5,9 milioi dolarrekoa da, eta Aire Armadako MH-60G Pave Hawk-en kostu unitarioa 10,2 milioi dolarrekoa.

## Erreferentziak

* ↑ Leoni, Ray (2007), Black Hawk: The Story of a World Class Helicopter, AIAA, ISBN 1-56347-918-4
* ↑ VH-60, Global Security
* ↑ H-60, Global Security