OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Añarbe

Añarbe Euskal Herriko erreka da, Urumearen eskuinaldeko adarra, Nafarroa Garaia eta Gipuzkoan zehar doana. 25,7 kilometro luze da, eta 64 kilometro koadroko arroa dauka. 14 kilometroan Nafarroa Garaiaren eta Gipuzkoaren arteko muga egiten du.
Añarbeko urtegiak presatzen du erreka Urumeara isuri baino lehen. Bestalde, goialdean zegoen Enubietako presa 2019an ezabatu zuten.

## Geografia

Añarbek Enubietako erreka izena hartzen du goi-ibilguan. Almendruitzen du iturburua, Goizuetako Artikutza barrutian, eta 25 kilometroko ibilbidea egiten du Urumearekin elkartu baino lehen. Ibaiadar nagusiak ezkerretik batzen zaizkio: Urdallu (6 km) eta Elama (8 km) Artikutzan bertan, eta Altuetaren magaletik datorren Burugorriko erreka beherago.

## Erreferentziak

* ↑ 166. araua: Euskal Herriko ibaiak. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-10).
* 1 2 Río Añarbe. chcantabrico.es (Noiz kontsultatua: 2025-1-10).
* ↑ Añarbeko presa. agasa.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-10).
* ↑ Atristain Vega, Miren. Enobieta erreka leheneratzeko bidea irekiz. Elhuyar, 2021/12/01, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-10).
* ↑ Enubietako erreka. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-10).
* ↑ Añarbe arroa: kalitate bikaina duen ura. agasa.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-10).
* ↑ Burugorriko erreka. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2025-1-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24003619
* Multimedia: Añarbe River / Q24003619
# Mexikoko Lehen Inperioa

Mexikoko Lehen Inperioa (gaztelaniaz Primer Imperio Mexicano) 1821 eta 1823 artean bere independentziaren osteko Mexikok hartu zuen izena eta erregimena izan zen. Berez Espainia Berriko Erregeorderria eta baita Guatemalako kapitaintza nagusiko lurraldeak zituen bere barnean. Handik gutxira errepublika aldarrikatu zen. Hala eta guztiz ere, 1863an Mexikoko Bigarren Inperioa aldarrikatu zuten. Lehendabiziko enperadorea, baita bakarra ere, Agustin de Iturbide euskal-mexikarra izan zen, Agustin I.a Mexikokoa izena hartu zuena.

### Banaketa administratiboa

Inperioa hurrengo intendentziatan banatuta zegoen:
| Kaliforniak Mexiko Nuevo México Texas Bizkaia Berria Coahuila Nuevo Reino de León Nuevo Santander Sonora Zacatecas San Luis Potosí Guanajuato | Querétaro Puebla Guadalajara Oaxaca Mérida de Yucatán Valladolid Veracruz Guatemala El Salvador Honduras Nikaragua Costa Rica |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q285658
* Multimedia: First Mexican Empire / Q285658
# Catalina Macpherson

Catalina Macpherson Hemas (Gibraltar, 1826ko urtarrilaren 4a – Madril, 1881eko ekainaren 3a edo 1883 inguru) espainiar idazlea izan zen.

## Bizitza

Daniel Macpherson Eskoziatik etorritako merkatariaren eta Josefa Hemasen hamaika seme-alabetatik hirugarrena, Catalina Macpherson Gibraltarren jaio zen. Bere nebetako bat, Guillermo, diplomazialaria eta William Shakespeareren itzultzailea izan zen, eta beste bat, José, geologian aritu zen.
Besteak beste, honako eleberri hauek idatzi zituen: El hilo del destino (1853), Magdalena (1871), Por no entenderse, la rosa del Genil (1870), El hada doméstica (1869), En el peñón (1878) eta Isabel ó la lucha del corazón (1880). Hainbat idazlan Ossiana izengoitiaz sinatu zituen.
Bi aldiz ezkondu zen, lehenengoz Diego Fernández Montañésekin eta bigarrenez Joaquín María Bremónekin.
Manuel Ossorio y Bernarden arabera, Madrilen hil zen 1881eko ekainaren 3an, baina María del Carmen Simón Palmerrek aipatu zuen Espainiar hiztegi biografikoan 1883 inguruan hil zela.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) Ossorio y Bernard, Manuel. (1889). «Mac-pherson de Bremón (Doña Catalina)» «Apuntes para un diccionario de escritoras españolas del siglo XIX» La España Moderna (Madrid: Imprenta de Antonio Pérez Dubrull) XII: 189. ISSN 1697-4514. (Noiz kontsultatua: 2025-01-10).
* 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) Simón Palmer, María del Carmen. «Catalina Macpherson Hemas» Diccionario biográfico español. Real Academia de la Historia (Noiz kontsultatua: 2025-01-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114774547
# Marcel Janssens

Marcel Janssens (Edegem, 1931ko abenduaren 30a - Nukerke, 1992ko uztailaren 29a) flandriar txirrindularia izan zen.

## Palmaresa

1953
* Kataluniako Voltako etapa bat.
1954
* Anberes.
* Kalmthout Sari Nagusia.
* 3. Acht van Chaamen
1955
* Anberes
* Mendebaldeko Tourra eta etapa bat.
* Brabant Valon Zirkuitua.
* Escaut-Demdre-Lys Zirkuitua.
* Kalmthout Sari Nagusia.
* Nederbrakel Saria.
* Wilrijk Saria.
* Brasschaat Saria.
* Aurillac Saria.
* Anberesko Hiru Eguneko etapa bat.
* 2. Scheldeprijsean
* 3. Nazioen Sari Nagusian
1956
* Wilrijk Saria.
* 2. Scheldeprijsean
1957
* 2. Frantziako Tourrean eta etapa bat.
1958
* Romandiako Tourreko etapa bat eta Mendiko Sailkapena.
* Waarschoot Saria.
1959
* Frantziako Tourreko etapa bat.
* Anberes-Ougree.
* Aarschot Saria.
* 2. Schaal Selsean
* 2. La Flèche Wallonnen
* 3. Paris-Roubaixen
1960
* Bordele-Paris.
* Liborna Saria.
1961
* Zele Saria.
* 2. Paris-Roubaixen
* 2. Scheldeprijsean
* 5. Bordele-Parisen
* 5. Paris-Bruselan
1962
* 3. Bordele-Parisen
1963
* Herenthout Saria.
* 3. Mugako Zirkuituan
* 4. Paris-Roubaixen

## Kanpo estekak

Marcel Janssens - ProCyclingStats
* Datuak: Q591144
# Agostino Coletto

Agostino Coletto (Avigliana, 1927ko abuztuaren 14a - Pino Torinese, 2016ko ekainaren 1a), italiar txirrindulari bat izan zen. Hiru aldiz izan zen lehenengo hamarren artean Italiako Giroan.

## Taldeak

* Frejus (1952-1956).
* Carpano (1957-1960).
* Ghigi (1961).

## Palmaresa

1952
* 2. Agostoni Kopan
* 8. Lombardiako Giroan
1953
* 3. Nazioen Sari Nagusian
1954
* Milan-Turin
* Erroma-Napoli-Erromako etapa bat.
* 2. Suitzako Itzulian.
* 5. Lombardiako Giroan
* 9. Challenge Desgrange-Colombon
1955
* Locarno.
* Erroma-Napoli-Erromako etapa bat
* 5. Italiako Giroan
1956
* 3. Italiako Giroan
1958
* Milan-Turin
1959
* 3. Milan-Turinen
* 6. Flèche Wallonnen
1960
* 10. Italiako Giroan.

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan

| Lasterketa | 1952 | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 |
| Italiako Giroa | - | 20. | 11. | 5. | 3. | UT | 21. | 35. | 10. | 14. |
| Frantziako Tourra | - | - | - | 12. | 27. | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Munduko errepideko txapelketa | - | - | UT | 12. | - | - | - | - | - | - |
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q786388
# Iturritxualde

Iturritxualde mendia (gaztelaniaz: Monte Avril) Ganguren mendilerroan dago eta 386 metroko altuera du. Mendi honek Bilbo eta Txorierri banatzen du, eta Bilboko eta Zamudioko udalerrietan hedatzen da.
Euskaraz ezaguna izan da Biribil izenarekin ere. Gaztelaniazko izena Jean Jacques Avril generalari zor dio. General hori Bilboko gobernadorea izan zen frantsestean.
Mendia oso gune historiko garrantzitsua da Begoña eta Bilborentzat. Mendiko bideetan sartuta, denboran zehar bidaiatzeko aukera dago, trikuharri, Erdi Aroko galtzada eta XIX. eta XX. mendeetako lubakien artean.

## Zamudiotarren Galtzada, Done Jakue bidea

Erdi Aroko galtzada baten aztarnek diraute Iturritxualde mendian. “Zamudiotarren Galtzada” izenekoa da, eta antzina Gernikatik Bilbora zihoan bidearen parte zen. Gaur egun, Done Jakue Bidea egiten duten erromesek galtzada horretatik`pasatzen dira Kantauriko kostaldeko bidea hartuz gero.

## Ibilbideak

Begoñako basilikatik abiatuta igo daiteke Iturritxualderaino, Donejakue Bidean atzera eginda.
Halaber, Bilbo Inguruan ibilbide zirkularra egiten duen GR 228 bidetik ere joan daiteke Iturritxualdera edo Kurubiolandara. Badira bide horretara igotzeko sarbide batzuk; Zurbaranetik Landeta bidetik, Zabalbide eta Arabellatik Atxeta bidetik, eta Santutxu, Txurdinaga edo Otxarkoagatik Arbolantxa bidetik).

## Borrokalekua

Bilboko iparraldean dagoen Artxandako mendilerroko garaierarik garaienetakoa da mendi hau. Bere kokapen estrategikoa denez, itsasadarreko haranaren gainean dago tontor nagusi batean, historiaurretik ibili dira dira gizakiak inguru honetan. Horren lekuko dira dokumentatutako hainbat trikuharri-estazio eta arkeologia-eraikin. Aro garaikidearen etorrerarekin ingurua militarizatu egin zen. XIX. mende hasierako Frantseste garaiko gerran Jean Jacques Avril jeneral frantsesak gotortu zuen, eta hari zor dio erdarazko izena.
Era berean, karlistaldietan bi aldeak ibili ziren borrokan tontor hau kontrolatzeko; talka horren ondorioz, gotorleku poligonal handi bat eraiki zen, oraindik ere irauten duena. Bigarren Karlistaldian Iturritxualdetik hasi zen Bilbo bere setioa apurtzen. Iturritxualdeko ekintza 1874ko maiatzaren 18an gertatu zen, eta hura izan zen setiatuta zegoen Bilboko segurtasun-kordoia zabaldu zuen lehena.
Azkenik, 1936ko Gerra Zibilean berriro gotortu zuen Eusko Jaurlaritzak. Bilbo defendatzeko azken borrokalekuetako bat izan zen Iturritxualde mendiko gailurreria 1937ko ekainean. Borrokaldi haien froga gisa, gaur egun metrailadoreen kokalekuak eta lubakiak ikus daitezke hori gogoratzeko prestatu den oroimen-ibilbidean zehar.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Bilboko Udala. (2015). ITURRITXUALDE Oroimen-ibilbidea - MONTE AVRIL Ruta Memorial. Bilboko Udala.
* 1 2 3 Martín, Gorka. (2024). Bilbao 1874. El asedio carlista a la invicta villa. La esfera de los libros.
* ↑ «Paseillos Txirenes VII; San Roke,Artxanda y Monte Avril o Iturritxualde» Wikiloc | Munduko ibilbideak (Noiz kontsultatua: 2025-01-10).

## Kanpo estekak

* «Paseillos Txirenes VII; San Roke,Artxanda y Monte Avril o Iturritxualde» Wikiloc | Munduko ibilbideak (Noiz kontsultatua: 2025-01-10).
* Datuak: Q12259904
# De natura deorum

De natura deorum (Jainkoen izaerari buruz) Zizeron hizlari erromatarrak K.a. 45ean idatzitako elkarrizketa filosofiko bat da, hiru "liburutan" aurkezten dena, non greziar eta erromatar filosofo ezberdinen teologiak eztabaidatzen diren. Estoikoen eta epikuroarren arteko eztabaida da elkarrizketaren muina.
Zizeronek problema teologikoa planteatzen duen lan filosofiko honetan, baina ez du horren irtenbiderik eskaintzen. Bertan, antzinako pentsalari askoren iritziak aurkitzen ditugu, hala nola, Miletoko Tales filosofoa eta Babiloniako Diogenes.

## Edukia

Oro har, Zizeronek berak kontatzen du elkarrizketa, eztabaidan paper aktiborik betetzen ez duen arren. Cayo Veleiok eskola epikurearra ordezkatzen du, Quincio Lucilio Balbok estoikoen alde argudiatzen du, eta Cayo Cottak Zizeron akademikoaren berezko eszeptizismoarekin hitz egiten du. Elkarrizketaren lehen liburuak Zizeronen sarrera bat dauka, Cayo Veleiok Epikuroren teologiaz hitz egiten du eta Cottak epikureismoaren kritika egiten du. Bigarren liburuak Balbok teologia estoikoa azaldu eta defendatzen du, eta hirugarren liburuak Cottak Balbok azaldutako ideiei egindako kritikak ezartzen ditu.
Lan honek, De officiis eta De divinatione-rekin batera, eragin handia izan zuen XVIII. mendeko filosofoengan. Voltairek esan zuen De natura deorum zela "(...) agian Antzinateko libururik onena".

## Erreferentziak

* ↑ Cicerón De Natura Deorum Libri Tres Ad Marcum Brutum • Sobre La Naturaleza De Los Dioses. (Noiz kontsultatua: 2025-01-10).

## Bibliografia osagarria

* Cairo, María Emilia (2015) «La invocación de los antepasados en "De divinatione" y "De natura deorum" de Cicerón. "Religio e identidad" romana a fines de la república». Cuadernos de Filología Clásica. Estudios Latinos, 35 2. zk. DOI: https://doi.org/10.5209/rev_CFCL.2015.v35.n2.51097

## Kanpo estekak

* Latinezko testua Wikisourcen.
* Latinezko testua The Latin Library gunean.
* Latinezko testua, aurkibide elektronikoarekin, Perseus Proiektuan.
* Pimentel Alvarez, Julio (1986) Obras de Marco Tulio Cicerón. Sobre la naturaleza de los dioses . Bibliotheca scriptorum graecorum et romanorum mexicana. (2ª arg..). Universidad Nacional Autónoma de México. ISBN 968-837-608-6
* Datuak: Q370414
# Haizea Garizumakoa

Haizea Garizumakoa Ruper Ordorikaren diskoa da, 2009an argitaratua.

## Abestiak

* Zure etxera noa
* Jakin nahi nuke
* Urrun, urrun
* Haizea Garizumakoa
* Argia
* Olhabideko bordan
* Edertasunaz mintzo
* Errekazola
* Zorioneko moilan
* Joan soseguz
* Zuhaitz alferra
* Sekulabelardiko kantaria (Mikel Laboari)
    Sekulabelardiko kantaria (Mikel Laboari) Ruper Ordorika Egun da abenduaren lehena, bi mila eta zortzikoa, gauza ttikien erresumatik partitu da maisua. Ume ixilen hondartzan edo paradisuko ostatuan, non entzungo ote da orain ahotsa zilarrezkoa? Euskaldun jendea negarrez dago Eskiulatik Berangora, Abestiaren etxe goienan kandelak iziotu dira, Atahualpak eta Etxahunek zabaldu dute berria: Haiekin dela, kantuan ari, jakin dadila Donostian, Lekeition eta Baztanen ere Euskal Herri guztian.

## Erreferentziak

* ↑ «Haizea Garizumakoa» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-10).
* ↑ «Haizea garizumakoa - Ruper Ordorika» www.ruperordorika.com (Noiz kontsultatua: 2023-01-10).
* 1 2 «Haizea Garizumakoa» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-10).

## Ikus, gainera

* Ruper Ordorika

## Kanpo estekak

* Diskoaren aurkezpenari buruzko bideoa.
* Datuak: Q12258851
# Basic Instinct

Basic Instinct (euskaraz Oinarrizko sena) 1992ko Paul Verhoeven herbeherear zinema zuzendariaren suspense filma da. Bertan, Michael Douglas, Sharon Stone, George Dzundza eta Jeanne Tripplehorn aktoreek antzeztu zuten. 2006an Basic Instinct 2 izeneko jarraipena izan zuen.
Estreinatu eta berehala, sekulako arrakasta eta ospea bereganatu zuen: Sharon Stone aktorea galdekatzen dutenean egin zuen hanka gurutzatzea 1990eko hamarkadako eszena erotiko ezagunenetakoa bilakatu zen.
Bi Oscar Sarietarako izendapen jaso zituen, nahiz eta bat bera ere irabazi ez izan: Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (Jerry Goldsmith) eta Muntatze onenaren Oscar Saria (Frank J. Urioste).

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Johnny Boz (Bill Cable) rock kantari ohia eta San Frantzisko hiriko nightclub baten jabea bere ohean modu basatian hila agertu da. Bizirik ikusi zuten azken aldia Catherine Tramell (Sharon Stone) neskalagunarekin izan zen, intriga eleberrien idazle erakargarri eta buruargia. Nick Curran (Michael Douglas) polizia agentea garai txarra bizitzen ari da, alkohol eta droga adikzioa uzten saiatzen ari baita; halere, kasu horretako susmagarri nagusi Catherine zaintzeko ardura jaso du.

## Aktoreak

* Michael Douglas: Nick Curran detektibea
* Sharon Stone: Catherine Tramell
* George Dzundza: Gus Moran detektibea
* Jeanne Tripplehorn: Beth Garner doktorea / Lisa Hoberman
* Denis Arndt: Phillip Walker tenientea
* Leilani Sarelle: Roxanne "Roxy" Hardy
* Bruce A. Young: Andrews
* Chelcie Ross: Talcott kapitaina
* Dorothy Malone: Hazel Dobkins
* Wayne Knight: John Correli
* Daniel von Bargen: Marty Nilsen tenientea
* Stephen Tobolowsky: Lamott doktorea
* Benjamin Mouton: Harrigan
* Jack McGee: sheriffa
* Bill Cable: Johnny Boz
* William Duff-Griffin: Myron
* James Rebhorn: McElwaine doktorea

## Kanpo estekak

* Basic Instict filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q146673
* Multimedia: Basic Instinct / Q146673
# Izaskun (izena)

Izaskun euskal andrezko izen bat da, Izaskungo Ama Birjinari erreferentzia egiten diona. Senar-emazteak haur eske joan izan dira bertara. Aipurik zaharrena XV. mendekoa da. Ixaxkun eta Izas ditu txikigarri.

## Izaskun izena duten pertsona ezagunak

| Izen-abizenak | Jarduera | Jaiolekua | jaiotza data | heriotza data |
| Izaskun Aranburu | piraguista | Donostia | 1975-12-27 | |
| Izaskun Arandia | zinema ekoizle gidoilari film-zuzendari | Tolosa | 1972-02-26 | |
| Izaskun Arriaran | aktibista erizain | Aramaio | 1977 | |
| Izaskun Arrue | irakasle erizain | Arribe | 1927-08-28 | 2016-11-10 |
| Izaskun Bengoa | txirrindulari | Bilbo | 1975-03-14 | |
| Izaskun Bilbao Barandica | politikari abokatu | Bermeo | 1961-03-27 | |
| Izaskun Etxaniz | arraunlari | Santurtzi | 1998-08-13 | |
| Izaskun Etxetxipia Goiburu | mediku | Tolosa | 1940 | 2020-12-15 |
| Izaskun García | saskibaloi jokalari | Gernika-Lumo Muxika | 1992-07-25 | |
| Izaskun Gaztelu Miñaur | futbolari | Bilbo | 1974-02-28 | |
| Izaskun Gómez Cermeño | politikari | Donostia | 1965 | |
| Izaskun Landaida | politikari | Ugao | 1969 | |
| Izaskun Lesaka | terrorista | Burlata | 1975-01-05 | |
| Izaskun Manuel | eskiatzaile alpino | Bilbo | 1970-11-28 | |
| Izaskun Osés | atleta erizain | Iruñea | 1984-05-11 | |
| Izaskun Rekalde | unibertsitateko irakasle ekonomialari | Usansolo | 1977-06-27 | 2023-06-14 |
| Izaskun Uranga | abeslari | Bilbo | 1950-04-17 | |
| Izaskun Urkijo Alijo | arkitekto zuzendari artistiko | Gasteiz | | |
| Izaskun Urrutia Larrauri | politikari erizain | Laukiz | 1956-09-19 | |
| Izaskun Zubizarreta Gerendiain | mendi-zeharkako eskiatzaile txirrindulari lasterkari emagin | Oiartzun | 1970-09-30 | 2024-08-06 |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren izendegiak: Izaskun

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259976
# Elvira Quintillá

Elvira Quintillá Ramos (Bartzelona, 1928ko irailaren 19a – Madril, 2013ko abenduaren 27a) kataluniar aktore eta abeslaria izan zen.

## Bizitza

1941ean hasi zen antzerkian, eta hainbat konpainiatan aritu zen, besteak beste, Conchita Montesenean. 1947an José María Rodero aktorearekin ezkondu zen.
Bere lehen filma, Fin de curso, 1943an filmatu zuen, Ignacio F. Iquinoren zuzendaritzapean. Filmografia ez oso zabalarekin (ez ditu berrogei titulu gainditzen), ordea, Espainiako "zazpigarren artearen" historiako zinta garrantzitsuenetako batzuetan parte hartu zuen. Bereziki nabarmena izan zen Luis García Berlangaren Bienvenido Mr. Marshall filman Eloisa andereñoaren rola (1952) bete zuen, 1952an senarrarekin batera Rafael J. Salviak zuzendutako eta oso-osorik Katalunian filmatutako Concierto mágico filma egin zuen.
Bere karrerako beste film garrantzitsu batzuk hauexek izan ziren: Luis García Berlanga eta Juan Antonio Bardemen Esa pareja feliz (1951); Berlangaren Plácido (1961); Pedro Lazagaren El abuelo tiene un plan (1972) eta Mario Camusen La colmena (1982)
1960ko hamarkadan telebistari esker ospe handia izan zuen. Etapa horretan, Televisión Españolako telesailik arrakastatsuenetako batzuen protagonista izan zen, hala nola José Luis López Vázquezekin Noel Clarasóren Tercero izquierda (1962-1963), edo Francisco Prosperren Escuela de maridos (1963-1965) lanarekin, eta haren jarraipena, Escuela de matrimonios (1967). Ondoren, El olivar de Atocha (1989) seriean parte hartu zuen.
Antzerkian, besteak beste, Joaquín Calvo Soteloren Cuando llegue el día (1952), Anton Chéjov-en La gaviota (1981) eta Gustavo Pérez Puigek zuzendutako Jacinto Benaventeren Los intereses creados (1992) lanetan hartu zuen parte.

## Sariak
### Zinemako Idazleen Zirkuluaren dominak

| Urtea | Kategoria | Filma | Emaitza |
| 1953 | Bigarren mailako aktore onena | Juzgado permanente | Irabazlea |
| 1955 | Bigarren mailako aktore onena | El guardián del paraíso | Irabazlea |
* 1960an, Gutxi ezagutzen den arren, Benidormeko 2. Zinemaldiko 1. Interpretazio Saria ere irabazi zuen (ex aequo "Los Iruñako" taldearekin).

## Erreferentziak

* ↑ La Vanguardia. Elvira Quintillá. .
* ↑ «Biografia de Elvira Quintillá» www.biografiasyvidas.com (Noiz kontsultatua: 2025-01-11).
* ↑ «Elvira Quintillá - Biografía de Elvira Quintillá» www.biografias.es (Noiz kontsultatua: 2025-01-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Elvira Quintilla» FilmAffinity (Noiz kontsultatua: 2025-01-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) Elvira Quintillá - La Fonoteca. (Noiz kontsultatua: 2025-01-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Elvira Quintillá - 19 de Septiembre de 1928 - Edad | Biografía | Películas | Noticias | Filmografía | Premios» Decine21 2025-01-10 (Noiz kontsultatua: 2025-01-11).
* ↑ La gaviota, de Chejov, a la manera sabida. 2 de enero de 1982.
* ↑ «Premios del CEC a la producción española de 1953» Círculo de Escritores Cinematográficos.
* ↑ «Premios del CEC a la producción española de 1955» Círculo de Escritores Cinematográficos.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8775193
# Manuel Elkin Patarroyo

Manuel Elkin Patarroyo Murillo (Ataco, Tolima, Kolonbia, 1946ko azaroaren 3a - Bogota, 2025eko urtarrilaren 9a) kolonbiar sendagilea izan zen.
Malariaren aurkako txertoaren aurkitzailea izan zen.

## Biografia

Medikuntza- eta kirurgia-ikasketak egin zituen Kolonbiako Unibertsitate Nazionalean. Ikasle-garaitik, immunologia- eta birologia-alorretan aritu zen, batez ere. 1967tik 1980ra, Yale Unibertsitatean, Stockholmeko Karolinska Institutuan eta Rockefeller Unibertsitatean aritu zen ikasketak sakontzen.
Bogotan, laborategi txiki bat zabaldu zuen, eta laborategi hura Kolonbiako Immunologia Institutu bihurtu zen aurrerago. 1978an, txertoei buruzko lanak egiten hasi zen, eta malariaren aurkako txertoa aurkitu eta arrakastaz frogatu zuen 1986-1988an. Hasieratik bukaeraraino laborategian sortutako lehen txertoa da malariaren kontrakoa. Latinoamerikan 30.000 pertsona txertatu ziren txertoaren eraginkortasuna frogatzeko: erien % 50 sendatu zen, baina bost urtez beherako haurren % 77.
Ikertzaile gisa egin duen lan handia dela eta, sari ugari jaso zuen, Zientzia eta Teknika Ikerkuntzako 1994ko Asturiasko Printzea saria, besteak beste. Tuberkulosiaren eta HIESaren aurkako txertoak lortzeko lanean ere aritu zen. Kolonbiako Immunologia Institutuko zuzendaria izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q977933
* Multimedia: Manuel Patarroyo / Q977933
# Bremengo Sobietar Errepublika

Bremengo Sobietar Errepublika (alemanez: Bremer Räterepublik) 1919ko urtarrilaren 10ean Alemaniako Bremen estatuan 1918 eta 1919 artean egon zen estatu iraultzaile sozialista izan zen nahiz eta Alemaniak ez onartu. Bremenen ezkerreko indarrak nagusiak ziren.
Aldarrikapena Alemaniako langile kontseiluek eta Liga Espartakistak egin zuten. Berez, 1918ko azaroaren 14tik abiatutako iraultzaz geroztik, langile kontseiluak Bremengo portu-industria hiria kontrolatu zuen. Aldarrikapen ondoren, 25 egunen buruan, eskuin muturreko Freikorps miliziak, armadaren laguntzaz, gogor zapaldu zuen Errepublika Sobietar berria Alemaniako gobernu sozialdemokrataren aginduz. 1919ko otsailaren 4an desegin zuten.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/bremengo-sobietar-errepublika-aldarrikatu-zuten-alemaniako-langile-kontseiluek-eta-liga-espartakistak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q907827
* Multimedia: Bremer Räterepublik / Q907827
# Opakuako mendatea

Opakuako mendatea Arabaren ipar-ekialdean dago kokatuta, Opakua (Agurain) eta Kontrasta (Harana) herrien artean. Arabako lautada eta Araba hegoaldeko lurren arteko mugan dago. Gaina 1.020 metroko altueran dago.
Mendatearen gainaren inguruan Iturrietako mendilerroaren 1.000 metro inguruko mendiak ageri dira, Entziaren barruan daudenak. Iparraldean, Muniaingo mendatea eta Peña Roja (1.067 m ) daude, mendebaldean Arrigorrista (1.151 m) eta Alanguako lepoa, hegoaldean Los Tasugos tontorra, Urgutxi, Uraskako lautada, Iturrieta gaina eta Los Tileseko gaina eta ekialdean El Mojón-eko gaina eta Larraonako mendatea.
Gasteiz eta Lizarra arteko errepidea gain honetatik igarotzen da, Ameskoetatik barrena.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)"Puerto de Opakua (Alava) circular por Laberinto de Arno y Camino Ignaciano".
* Datuak: Q12265192
* Multimedia: Puerto de Opakua / Q12265192
# Joseph Aoun

Joseph Aoun (Sin el Fil, Libano Mendiko eskualdea, 1964ko urtarrilaren 10a) libanoar jeneral eta politikaria da. Libanoko 14. presidentea da 2025eko urtarrilaren 9tik.
2007an Beiruteko Unibertsitate Amerikarrean graduatu zen zientzia politikoan eta nazioarteko harremanetan. Libanoko Armadaren Akademia Militarrean ere ikasi zuen. 1983an sartu zen Libanoko armadan eta Estatu Batuetan eta Sirian entrenatu zuten. Kontraterrorismoan espezializatu zen Estatu Batuetan eta Libanon. Libanoko Gerra Zibilean parte hartu zuen, eta 2015etik Bederatzigarren Brigada zuzendu ondoren Israelgo mugan, 2017an Libanoko Armadako buru izendatu zuten.
2025eko urtarrilaren 9an, Libanoko parlamentuak herrialdeko presidente izendatu zuen, aurreko presidentearen agintaldiaren amaieratik bi urte baino gehiago igaro ondoren.
* Datuak: Q29033962
* Multimedia: Joseph Aoun / Q29033962