# Pilar Clavería "La Rona"

Pilar Clavería Mendoza (Moyuela, 1946ko ekainaren 25a - Zaragoza, 2023ko abenduaren 30a), La Rona izenez ezaguna, Espainian ijitoen elkarte bateko presidente izatera heldu zen lehen emakumea.

## Biografia

Clavería Moyuelan jaio zen, bere familia herri hartan zegoelako lanean. Haurtzaroa Azuaran eman zuen, eta ondoren gurasoekin batera, Zaragozara joan zen bizitzera, eta 16 urterekin hasi zen etxe batean zerbitzari lanetan.
19 urterekin ezkondu zen eta 10 seme-alaba izan zituen. Ondoren, ijitoen elkartegintzan parte hartzen hasi zen.
1985ean Zaragozako Ijitoen Sustapenerako Elkarteko presidente izendatu zuten, eta 1999tik 2005era KAMIRA Emakume Ijitoen Federazio Nazionaleko presidente ere izan zen. Bere aktibismoa ez zuen inoiz eten, azken urteetan Aragoiko Ijito Elkarteen Federazioko (FAGA) presidente izan zen, baita Ijito Herriaren Estatu Kontseiluko kide ere.
Ijito herriaren eskubideak, kultura eta aurreiritzien aurkako borroka defendatu zituen, eta mugarria izan zen 1988an, elkartean presidente izan zen garaian, La Quinta Julieta erauzten lagundu zuen, Zaragozako Torrero auzoko eremua, ijito-familientzako etxebizitzak emateko eraiki zena, baina gizarte-bazterkeriako gune bihurtua..
Emakume ijitoak, beste edozein emakumek bezala, ikasi, trebatu eta lan egin zezan borrokatu zen.Lan eta etxebizitza duinak izan ziren ijito herriaren bizi-baldintzak hobetzeko aldarrikapenen oinarrizko bi zutabeak.
2023ko abenduaren 30ean hil zen, 77 urte zituela, bihotzekoak jota.

## Aintzatespenak

* 2010eko Gizarte Elkartasunaren Ordena Zibileko Urrezko Gurutzea "ijito herriaren bizi-baldintzak hobetzen egindako ekarpen garrantzitsuagatik, batez ere emakume ijitoari eskainitako arretagatik eta haur ijitoen erabateko eskolatzearen inguruko kezkagatik".
* Aragoiko Gobernuaren Gizarte Merituaren domina 1995ean, "ijitoen kolektiboa integratzeko eta sustatzeko egindako lanagatik".
* 2024ko urtarrilaren 12an, Ijitoen Kulturaren Egunean, Zaragozako Udalak omenaldia egin zion, eta berrehun pertsona baino gehiago bertaratu ziren. Omenaldiaren amaieran, Gelem Gelem ijitoen ereserkia entzun zen.Bertan iragarri zen Zaragozana Eredugarri izendatuko zutela hil ostean, eta haren izena emango ziotela udal kale edo gune bati.

## Erreferentziak

* 1 2 ElDiarioAragón. (2023-12-30). «Muere Pilar Clavería, La Rona, la primera mujer que dirigió una asociación gitana en España» elDiario.es.
* 1 2 Arilla, Alberto. (2024-01-12). «La tía Rona, una Zaragozana Ejemplar» El Periódico de Aragón.
* ↑ Aragón, Heraldo de. «La Rona: "Primero no me dejaban participar, y luego fui la presidenta de los gitanos de Aragón"» heraldo.es.
* ↑ Aragón, Heraldo de. «Muere la zaragozana Pilar Clavería, La Rona, la primera mujer que dirigió una asociación gitana en España» heraldo.es.
* ↑ «Día de la Cultura Gitana en Zaragoza: homenaje a la Tía Rona» Enjoy Zaragoza 2024-01-12.
* ↑ Redacción. (2023-12-30). «Muere Pilar Clavería, 'La Rona', la mujer que abrió camino desde Aragón a las gitanas de toda España» www.epe.es.
* 1 2 Abierto, Oficina de Participación, Transparencia y Gobierno. «Zaragoza ensalza el legado de la Tía Rona en el Día de la Cultura Gitana. Noticia. Ayuntamiento de Zaragoza» www.zaragoza.es.
* 1 2 Aragón, Heraldo de. «Homenaje lleno de emoción a la Tía Rona, que será 'Zaragozana Ejemplar'» heraldo.es.
* ↑ ElDiarioAragón. (2023-12-30). «Muere Pilar Clavería, La Rona, la primera mujer que dirigió una asociación gitana en España» elDiario.es.
* ↑ Redacción. (2023-12-30). «Muere Pilar Clavería, 'La Rona', la mujer que abrió camino desde Aragón a las gitanas de toda España» www.laopinioncoruna.es.
* ↑ «Ana Fernández ha participado en el acto de entrega de condecoraciones de la Orden Civil de la Solidaridad Social 2010» www.aragonhoy.es.
* ↑ «Premios para Pilar Clavería y Gervasio Sánchez» El Periódico de Aragón 2011-05-21.
* ↑ Boletín Oficial de Aragón número 44, de 12 de abril de 1995. .
* ↑ Digital, Aragón. (2024-01-12). «La Tía Rona, que será nombrada zaragozana ejemplar, recibe un sentido homenaje del pueblo gitano» Aragón Digital.
* ↑ 12 de enero de 2024. Acto homenaje a Rona. Día de la Cultura Gitana. .
* ↑ ZARAGOZA, DIARIO DE. (2024-01-15). «Emotivo homenaje a la Tía Rona, destacada figura gitana en Zaragoza» Diario de zaragoza.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124462666