# Teresa Furundarena

Teresa Furundarena —garaiko testuetan, Furundarrena deituraz aipatua; edo, gaztelaniazko idazkeran, de Furundarrena— XVIII. mendearen erdialdeko Gasteizkomisteleria bat zuzentzen zuen emakume bat izan zen.

## Biografia

Haren aita Josef Furundarena txokolategilea izan zen bezala, berak mistela ekoitzi eta saldu zuen, Gasteizko Kale Berrian zuen misteleria batean, Misterioa izena zuena.

## Misteleria

Misteleria mistela zerbitzatzen lokal bat zen, taberna baten antzekoa. XVIII. mendeko emakume askok bizimodu tradizionalari eusten zioten, hau da, etxeko espazioan irauteari. Egia da emakumeek ez zutela gizonen espazio sozial berberetan parte hartzen, nahiz eta batzuetan bai, ukondoz ukondo. Emakumeek eurenak zituzten, eta orain arte uste genuena baino gizarte-bizitza zabalagoa. Alde batetik damek beren solasaldi esklusiboak baldin bazituzten, artisauetako emakumeek ere bazituzten beren bilguneak, soziabilitate informalekoak, herri-kulturari oso lotuak.

## Solasaldiak

Teresaren misteleria auzoko artisauen emakumeentzako eta ikasleentzako biltoki bat zen. Arratsaldero, 5ak edo 6ak aldera, emakume horiek joaten ziren lokal horretara, baita haurtxoekin eta seme-alaba txikiekin ere. Han alai igarotzen zituzten arratsaldea eta gauaren zati bat. Misteleriako ezkaratzean ohikoa zen egunero gutxienez bospasei emakume egotea.
Hemen, 1756an, hiru emakume biltzen ziren "tertulia informalean": lokalaren jabea, Teresa de Furundarrena, María Ignacia Ortiz de Zárate, Antonio de Landaloio igeltseroaren emaztea, eta Teresa de Aiestaran, hiriko atarietan errenta orokorren eta tabakoaren babesaren oinezko ministro Severino Gómezen emaztea. María Ignacia Ortiz de Zarate, Furundarrenatarren bizilaguna zela aprobetxatuz, aurrez aurre bizi baitzen etxe aurrean, harengana hurbildu ohi zen "titia hartzen duen haurrarekin (...), bertan gauaren zati bat hitz egiteko, aurrean bizitzeko asmoz". Era berean, Teresa de Aiestaran ahal zuen guztietan joaten zen "Joseph de Furundarrenaren etxera, gauaren tarte bat ondo pasatzeko, eta Teresa de Furundarrena alaba aurkitu zuen dendan (...), eta ondoren denda horretan sartu zen, azkenean, María Ignacia Ortiz de Zarate (...) eta adin txikiko kaleko neska batzuk". Bertara joaten zen ikasle gazte batek sarritan azaltzen zuen nola establezimendu horretan "hitz egin zuen saltzen zuen neska batekin (...) eta dendan zeuden beste bospasei emakume edo neskarekin". Baina ikasleekin hitz egiteaz gain, jarduera ludikoak ere egiten zituzten, hala nola karta-jokoa. Teresa de Aiestaranek bere bi lagunekin jokatzen zuen kartetan, misteleriako jabearen alabarekin, Teresa ere deitua, eta Maria Ignaziarekin, eta hain zegoen sartuta platikan eta jokoan, ezen ez baitzien erreparatzen mistelerian sartzen ziren pertsonei "ezin du esan zeintzuk izan ziren jokoan zuen dibertimenduagatik". Mistelaren denda berean beste emakume batzuk ere bat zetozen arratsaldean. Katalina de Guillerna, Mateo de Guillerna jostunaren alaba, lokal horretara joaten zen "pixka batean dibertitzeko", eta bertan zeuden "kartetan jokatzen ari ziren beste emakume edo neska batzuk". Artisauen soziabilitatea, gizonezkoena zein emakumezkoena, oso lotuta zegoen edariaren eta jolasaren erritualekin, eta horiek XVII. mendeko jende horien herri-kulturaren parte ziren.

## Erreferentziak

* ↑ «Emakumeak. Teresa Furundarena» Bestekaleak.eus (Bestekaleak) (Noiz kontsultatua: 2025-02-07).
* 1 2 3 Manzanos Arreal, Paloma; Vives Casas, Francisca (2001). Las mujeres en Vitoria-Gasteiz a lo largo de los siglos. Recorridos y biografía. Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz. ISBN 84-95577-20-8. Consultado el 07-02-2025.
* ↑ «Ruta de los jardines de las mujeres». Elkargune: Acta de la sesión 3/2022: 11. 29 de junio de 2022. Consultado el 07-02-2025.
* Datuak: Q21280566