OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arousa uharteko zubia

Arousa uharteko zubia (galizieraz: Ponte da Illa de Arousa) Arousa uhartea eta Galizia kontinentala lotzen dituen zubi bat da, Pontevedrako probintzian. 1985ean eraiki zen eta garaiko injeniaritza lan nabarmena ian zen.

## Historia

Arousako biztanleen aintzinako eskaera zen zubia eraikitzea. 1952. urtean adibidez zubiaren eraikuntzaz gain argindar zerbitzu egokia eta concello propioa eratzea eskatu zuten, “a luz, a ponte e a segregación”.
1979. urtean eskaera berri bat egin zuten Festa Pro Ponte jaialdia antolatuz. Merchandisinga ere atera zuten, tirante-zubi baten irudiaz. Honek erantzuna izan zuen eta 1.500 milioi pezetako kostua zuen zubia diseinatu zen. 1980-2000 metro zituen zubia zen, Galiziako luzeena eta Espainiako handienetakoa garai hartan. Lanak 1982ko urriaren 2an abiatu zituzten eta 1985eko irailaren 14an izan zen inaugurazioa.
1997an uharteak Vilanova de Arousa udalerritik bereiztea ere lortu zuen.
2011n berriztatze lan sakonak egin zitzaizkion.

## Egitura

Zubiak Arousa uhartea eta Vilanova de Arousa udalerria lotzen ditu, uhartetarrek Continente esaten badiote ere.
Guztira 1980 metro neurtzen ditu. 40 zubibegi ditu, 38 zubibegik 50 metro neurtzen dute eta muturretako biek 40 m. Ez da zuzena, kurba arin bat egiten du, balizko erradioak 2'5 km neurtuko luke. Egitura eusten duten elementu bertikalek 3,5 eta 12 metro arteko altuera dute. Zutabeak 40 metroko sakonerara iristen dira. Arousako itsasadarraren sakonera ez da hainbestekoa, baina egindako indusketek erakutsi zuten lur azpian ur gezazko korronteak zeudela eta horregatik egin zituzten zutabeak hain sakonak.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Puente de A Illa de Arousa» Piragüilla | Kayak, piragua, snorkel, senderismo y bicicleta (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
* 1 2 (Galizieraz) Diario, Nós. (2023-08-18). «Unindo A Illa con pontes» Nós Diario (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
* ↑ «Historia e historias da Arousa: A Festa da Ponte» Historia e historias da Arousa (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
* ↑ «Fhecor - Ingenieros consultores» fhecor.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).
* ↑ (Ingelesez) Mosquera, José Antonio Becerra; Enri, José. (2017-09-01). «Structures with chloride attack. Application of cathodic protection in the bridge to Illa de Arousa» Hormigón y Acero 68 (283) ISSN 0439-5689. (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121668271
# Merovingiar leinua

Merovingiar leinua (latinez Merovingi, antzinako anglosaxoiaz, Merewīowing) V. eta VIII. mendeen artean egungo Frantzia, Belgika, eta Alemaniako zati batean gobernatu zuen leinu frankoa izan zen. Leinuaren sortzailea Meroveo buruzagi frankoa izan zen eta lehendabiziko erregea, Klovis I.a (481–511).

## Historia

Meroveoren ondorengo Klovis (481-511) frankoen lehen erreinuaren sortzaile eta bateratzailea izan zen. Errege hori kristau egin zen, bere herriarekin batera, 496an, eta ia Galia guztia izan zuen bere eskuetan. Bere testamentuan, erresuma semeen artean banatu zen. Hala ere, merovingiar erregeek Burgundia eta Germania menderatu zituzten. 558–561 bitartean Klotario I.ak erresuma batzea lortu zuen.
Beste merovingiar errege aipagarri bat Dagoberto I.a (629-638) izan zen, hainbat urtez bereizirik egon ostean, erresuma frankoak batu zituena. Dagoberto hil ondoren, dinastiak behera egin zuen, eta denbora pasa ahala erregeen maiordomoak benetako errege bihurtu ziren. 751n, gorteko maiordomo Pepin Laburrak (Karlos Martelen semeak) merovingiar erregeen aginteari amaiera eman zion, Txilderiko III.a kargutik kenduz. Era horretan Karolingiar leinuaren agintaldia hasi zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 201-01-23 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Merovingiar» EHU-Egungo Euskal Hiztegia
* 1 2 «The Franks» Historyfiles.co.uk

## Kanpo estekak

* Datuak: Q59488
* Multimedia: Merovingians / Q59488
# Aung San Suu Kyi

Aung San Suu Kyi (Rangun, Myanmar, 1945eko ekainaren 19a) politikaria da, Myanmarko Demokraziaren Aldeko Liga Nazionaleko burua, eta mundu osoan kontzientzia presoen eta erresistentzia zibil baketsuaren sinboloa ere. Besteak beste Rafto eta Sakharov sariak (biak 1990ean) eta Bakearen Nobel Saria (1991n) irabazi ditu, Myanmarko diktadura militarraren kontra egiten duen borroka baketsuagatik.

## Bizitza

Birmania berriaren sortzailetzat jotzen den Aung Sanen alaba da. Britainia Handian egin zituen ikasketak eta Filosofian, Ekonomian eta Politikan graduatu zen Oxfordeko Unibertsitatean.
1988an Myanmarra itzuli zen, gobernu militarraren isilpeko abisuei entzungor eginez, eta giza eskubideen eta erregimen demokratiko bat ezartzearen aldeko mugimendu bat antolatzen hasi zen. Horrela, askatasunen ikur bihurtu zen, bere Demokraziaren aldeko Liga Nazionala alderdiarekin.
Alderdi horrek botoen % 59 eta Parlamentuko aulkien % 80 lortu zituen 1990eko hauteskundeetan. Beraz, Myanmarko lehen ministro bihurtzkotan zen Aung San Suu Kyi, baina gobernuak balio gabe utzi zituen hauteskundeak, eta Aung San atxilotu eta Yangongo espetxean sartu zuten, Aung San Suu Kyi «neokolonialisten ordezkaria» edo laguntzailea izatea eta Washingtonen interesen menpe egotea leporatuta. Haren aldekoek berebiziko kanpaina egin zuten atzerritik, beren herriaren egoera salatzeko eta lider demokrataren askatasuna eskatzeko.
1991n Bakearen Nobel saria eman zion Suediako Akademiak, kontzientzia demokratikoa pizteko eta giza eskubideak defenditzeko egindako lanagatik.
1995ean utzi zuten azkenean libre, eta bere alderdia berrantolatzeari eta junta militarrarekin elkarrizketatzeari ekin zion, trantsizio demokratikoaren bakezko bidea prestatzeko asmoz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q36740
* Multimedia: Aung San Suu Kyi / Q36740
# Hurst gaztelua

Hurst gaztelua, ingelesez: Hurst Castle, Ingalaterrako hegoaldeko kostaldean dagoen artilleriadun gotorleku bat da, Hampshire konderrian.
1541-1545 artean Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren aginduz eraikia izan zen, Device Forts kostaldeko defentsa sareko gotorlekuetako bat bezala, Ingalaterrako kostaldea Frantziako Erresuma eta Germaniako Erromatar Inperio Santuaren itsas erasoetatik babesteko helburuz.
* Datuak: Q628622
* Multimedia: Hurst Castle / Q628622
# Manu Ertzilla

Manu Ertzilla Urizarbarren (Bilbo, Bizkaia, 1953) euskal idazlea da.

## Biografia

Bilbon jaioa 1953an, baina Durango herriarekin oso lotua. Jon Kortazarren iritziz, Pott Banda talde desagertuaren kiderik diskretoena izan zen. Halaber, Jakintza Baitha taldean parte hartu zuen, Federico Krutwigek sortutako egitasmo hartan.

## Bibliografia
### Poesia

* Hitzik anitz idatzi dut (Leopoldo Zugaza kultur etxea, 1977). Kritika Saria lortu zuen 1978an.
* Ezpondetako pneuma (Bizkaiko Foru Aldundia, 1989). Urte bat aurrerago erakunde horren Poesia Saria erdietsi zuen.

### Nobelak

* Ez (Alberdania, 1999).
* Obligazio bat (Hiria, 2006).
* ‘’Garden’’ (El gallo de Oro, 2022).

### Itzulpenak

* Eguberria iragarri zuen gizonkiloa. Jesús Ballaz (Edebé, 1993).
* Gutunak. Montesquieu (Desclee de Brouwer, 1998).
* 1978ko Espainiar Konstituzioa (Hiria, 2007).

## Erreferentziak

* ↑ Pott Banda : equilibrista bihotza (1977-1980). ISBN 978-84-946721-0-1. PMC 994720123. (Noiz kontsultatua: 2021-02-03).

## Ikus, gainera

* Bizkaiko idazleak.
* Pott Banda.

## Kanpo estekak

* Jon Kortazar. Pott Banda. Bilboko Udala, 2003.
* Manu Ertzilla literaturaren zubitegian
* Datuak: Q12262959
# Ezker Sozialista (Argentina)

Ezker Sozialista (IS), Aukera Sozialistaren aldeko Ezkerra bezala erregistratua, joera trotskista duen alderdi politiko argentinarra da, 2006an sortua. Langileen Nazioarteko Batasuna – IV. Internazionalaren Argentinako atala osatzen du. Gaur egun, Ezkerreko eta Langileen Frontearen parte da Langileen Alderdiarekin, Langileen Mugimendu Sozialistarekin eta Langile Sozialisten Alderdiarekin batera.

## Kanpo estekak

* Ezker Sozialista
* Langileen Nazioarteko Batasuna – IV. Internazionala
* Leon Trotsky
* Ezker Sozialistaren ekitaldia Ferron
* Datuak: Q11684178
* Multimedia: Izquierda Socialista / Q11684178
# Portsea uhartea

Portsea uhartea, ingelesez: Portsea Island, Ingalaterrako hegoaldeko kostaldean dagoen uharte bat da, Hampshire konderrian. 165.248 biztanle ditu. Bertan Portsmouth hiria dago.
Britainiar Uharteetan Britainia Handia eta Irlanda ondoren hirugarren uharte populatuena da.
# Hayling uhartea

Hayling uhartea, ingelesez: Hayling Island, Ingalaterrako hegoaldeko kostaldean dagoen uharte bat da, Hampshire konderrian eta Mantxako Kanalan. Portsmouth hiritik ekialdera dago.
2011n 17.379 biztanle zituen. Bertako herri handiena Mengham da.
* Datuak: Q1541751
* Multimedia: Hayling Island / Q1541751
# Akropoli

Akropolia (grezieraz: Ακρόπολις) Antzinako Grezian, hiri gainean kokaturiko gotorlekua zen, guda garaietan jendeari babeslekua ematen ziona. Zenbait hiritakoak dira ospetsuak: Atenasko Akropolia, Prienekoa, Mizenaskoa, Tirintokoa, eta abar.
Izena akro , "altua", "muturra" edo "ertza" esan nahi duena, eta polis, "hiria" hitzak elkartuz sortu zen: "goiko hiria", "hirigarai" edo "ertzeko hiria" bezala itzul daiteke. Ospetsuena eta ikertuena, ondo gorde ahal izen delako besteak beste, Atenasko Akropolia da, K.a. V. mendean eraikia.
Grezian Mizenastar garai hasi ziren eraikitzen baina garai klasikoetan eta geroago, aro helenistikoan eta erromatarren pean, akropolietan, hiriko tenplu garrantzitsuenak kokatuta zeuden eta hiriaren zentro zeremonial eta erlijiosoa ziren.
Akropolia hitza, greziar jatorrikoa izanik ere, antzeko ezaugarriak dituzten beste herrialdetako egiturei aplikatu zaie.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Mark, Joshua J.. «Acropolis» World History Encyclopedia (Noiz kontsultatua: 2024-12-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131668
* Multimedia: Acropolis / Q131668
# San Salvador eliza

San Salvador eliza Campo San Salvadorren dagoen Veneziako eliza da.
Alexandro III.a Aita Santuak 1177an sagaratu zuen lehen aldiz, gertu zegoen San Marko Basilikan Frederiko Bizargorria enperadorearekin adiskidetu ondoren. 1508an hasi ziren gaur egungo eliza eraikitzen. Giorgio Spaventok hasi zuen lana eta, hurrengo urtean hil ondoren, Tullio Lombardo, Vincenzo Scamozzi eta Jacopo Sansovino arduratu ziren amaieraz. Fatxada Giuseppe Sardik gehitu zuen 1663an.
Elizaren ondoan monasterio zahar bat dago.
Fatxadaren ezkerreko zutabean kanoi-bala bat dago, 1849an Austriak egindako bonbardaketa batetik datorrena.
* Kanoi-bala fatxadan
* Barnealdea
* Marmolezko mosaikoa
* Erretaula eta aldarea

## Artelanak

* Jacopo Sansovino (Francesco Venierren hilobia)
* Tiziano (Deikundea eta Antzalda)
* Francesco Vecellio (margolanak)
* Alessandro Vittoria (aldarea, santuen estatuak).
* Giulio Angolo del Moro Salbatzailea Andrea Dolfinen monumentuan.
* Francesco Venierren hilobia
* Tiziano, (Deikundea)
* Organoa
* Pizkundea, Francesco Vecellio
* Antzalda, Francesco Vecellio
* San Roke, Alessandro Vittoria
* San Sebastian, Alessandro Vittoria
* Salbatzailea, Giulio del Moro
* Katalina Cornaroren monumentua
* Katalina Cornaroren hilobia

## Hilobi monumentuak

* Katalina Cornaro (d.1510) (Zipreko erregina).
* Andrea Dolfin
* Doge Girolamo Priuli Veneziako dogoa
* Lorenzo Priuli dogoa
* Francesco Venier dogoa (h.1556).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1028202
* Multimedia: San Salvatore (Venice) / Q1028202
# Artatxiki

Artatxikia nekazaritzan erabiltzen diren hazi txikiko hainbat zereal izendatzeko terminoa da. Ez dute talde taxonomikorik eratzen, talde funtzional edo agronomikoa baizik. Talde horretako espezieen arteko funtsezko antzekotasuna da ekoizpenerako ingurune zailetan landatzen diren hazi txikiko belarrak izatea. Historiaurrean, haren garrantzia egungoa baino handiagoa izan zen.

## Barietateak

Artatxikien baitan hainbat generotako espezieak daude sarturik, gehienbat Poaceae familiako Panicoideae subfamiliakoak. FAOren arabera, gehien landatutako espezieak, garrantziaren arabera, hauek dira:
* Perla artatxikia (Pennisetum glaucum)
* Artatxiki iletsua (Setaria italica)
* Artatxiki arrunta (Panicum miliaceum)
* Hatz artatxikia (Eleusine coracana)
Beste espezie aipagarri batzuk:
* Artatxiki japoniarra (Echinochloa spp.)
* Kodo artatxikia (Paspalum scrobiculatum)
* Artatxiki txikia (Panicum sumatrense)
* Artatxiki guinearra (Brachiaria deflexa = Urochloa deflexa)
Tefa (Eragrostis tef) eta fonioa (Digitaria exilis) ere artatxikitzat hartzen dira batzuetan. Zenbaiten iritziz, basartoa ere (Sorghum spp.) artatxikia da.

## Erreferentziak

* ↑ www.fao.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q259438
* Multimedia: Millet / Q259438
# Tef

Tefa edo teffa (Eragrostis tef, amhareraz: ጤፍ, ṭēff, tigrinyeraz: ጣፍ, ṭaff) Afrikako iparrekialdeko etiopiar mendigunean sortutako urteroko landare belarkara da. Nutrizioaren aldetik, ezaugarri interesgarriak ditu: zuntz dietetiko eta burdina asko dauka eta proteinez eta kaltzioz horniturik dago. Artatxikia eta kinoa bezala egosten da, baina hazia txikiagoa da.
Labore garrantzitsua da Etiopian eta Eritrean (injera izeneko janariaren osagaia da), eta Indian eta Australian ere erabiltzen da. Hain hazi txikia izanik (milimetro bateko diametrokoa), aski dira eskukada bateko aleak soro oso bat ereiteko eta, beraz, bizimodu nomada edo erdinomadarako egoki-egokia da.
* Datuak: Q843942
* Multimedia: Eragrostis tef / Q843942
* Espezieak: Eragrostis tef
# Amharera

Amharera (amhareraz: አማርኛ, amarəñña) Etiopia ipar-erdialdeko hizkuntza da, bertako bost hizkuntza nazionaletako bat, eta estatuko ofiziala de facto, oromoera ama kizkuntzatzat dutenak gehiago diren arren. Landa eremuko herritarren eta hiritarren arteko lingua franca ere bada.

## Hedadura

Hizkuntza semitikoen artean, bigarren mintzatuena da, arabieraren atzetik eta hebreeraren aurretik. 32 milioi pertsonak dute ama hizkuntzatzat, baina bigarren hizkuntzatzat dutenak gehituz gero, kopurua 58 milioira iristen da.
Etiopian ez ezik, handik kanpo bizi diren 2,7 milioi pertsonak ere hitz egiten dute, besteak beste, Egiptora, Israelera edo Suediara emigratu zuten etiopiarrek.
Eritrean ere mintzatua da, Etiopiatik deportatu zituzten eritrearrek eramanda, hain zuzen.
Rastafari askok ikasten dute, hizkuntza sakratutzat jotzen baitute, jatorrizko lehena ere delakoan.

## Idazkera

Ge'ez hizkuntzarenetik egokituriko abugida grafia-sistema darabil. Ezkerretik eskumara idazten da. Ez dago amhareratik latindar alfabetora itzultzeko sistema bakar bat.

## Adibidea

Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsaleko I. artikulua:
    የሰው ፡ ልጅ ፡ ሁሉ ፡ ሲወለድ ፡ ነጻና ፡ በክብርና ፡ በመብትም ፡ እኩልነት ፡ ያለው ፡ ነው ፡ የተፈፕሮ ፡ የማስተዋልና ፡ ሕሊናው ፡ ስላለው ፡ አንዱ ፡ ሌላውን ፡ በወንድማማችነት ፡ መንፍስ ፡ መመልከት ፡ የገባዋል ።
    Yäsäw leje hulu siwäläd näts'ana bäkəbrəna bämäbtəm əkulenät yaläw näw yätäfäpro yämastäwalenna həlinaw səlaläw andu lelawn bäwändmamačənät mänfəs mämälekät yägäbawal.

## Anton Abadiaren hiztegia

Anton Abadia esploratzaile irlandar-euskaldunak 1837an anaiarekin batera Etiopiara egin zuen bidaia, hango ohiturak ikasi nahian. Hizkuntzarekiko interes berezia azaldu zuen eta 15.000 hitz biltzen zituen amharera-frantses hiztegia sortu zuen, Dictionnaire de la langue Amariñña (1881), mota horretako aurrenekoa eta gerora esploratzaile ugarik erabili zutena.

## Erreferentziak

* ↑ 53. araua - Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-12-19).
* ↑ Meyer, Ronny. (2011). The Role of Amharic as a National Language and an African lingua franca. In Stefan Weninger (ed.). The Semitic Languages. Berlin: De Gruyter Mouton, 1212–1220 or..
* ↑ (Ingelesez) Ethiopia. Central Intelligence Agency 2023-02-03 (Noiz kontsultatua: 2023-02-09).
* ↑ (Ingelesez) «Amharic» Ethnologue (Noiz kontsultatua: 2023-02-09).
* ↑ (Ingelesez) Adugna, Gabe. «Research: Language Learning - Amharic: Home» library.bu.edu (Noiz kontsultatua: 2023-02-09).
* ↑ Abbadie, Antoine d' (1810-1897). «Papiers d'Antoine-Th. d'Abbadie (1810-1897)» CALAMES et Wikipedia (Noiz kontsultatua: 2023-02-09).
* ↑ (Frantsesez) Abbadie, Antoine d'. (1881). Dictionnaire de la langue amariñña. F. Vieweg (Noiz kontsultatua: 2023-02-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28244
* Multimedia: Amharic language / Q28244
# Hizkuntza sakratu

Egun, hizkuntza sakratuak edo liturgia-hizkuntzak egunerokoan bertze hizkuntzarik erabiliagatik, herri batek bere erlijioa dela-eta, zenbait kasu jakinetan darabilen hizkuntza da, oro har, hila. Latina horren adibide da Eliza Katolikoan; egun, Etiopiako Eliza Ortodoxoan, ge'eza liturgia-hizkuntza da.

## Munduko hizkuntza sakratuak

| Latina Greziera Paliera Telugua Avestera | Arabiera klasikoa Sanskritoa Txinera klasikoa Hebreera Sumeriera | Ge'eza Koptoera Aramera Tibetera |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q839470
# Telugu

Telugua (తెలుగు) Indian jatorria duen hizkuntza bat da, hego-erdialdeko dravidar hizkuntzen artean, zabalduenetariko bat.

## Estatusa

Hindiaren eta bengaleraren ondoren, Indiako hirugarren hizkuntza erabiliena da, eta gobernuak hizkuntza klasikotzat aitortu du.
Indiako 22 hizkuntza ofizialetako bat da Andhra Pradeshen zabalduta dago oso eta Tamil Nadun, Karnatakan, Orissan, eta Puducherryn erabilia da. Haren hiztunen hiri nagusiak Bengaluru eta Chennai dira. AEB, Malasia, Maurizio, Hegoafrika, Irlanda, Fiji, Reunion, Trinidad eta Erresuma Batuko indiar diasporan ere erabilia da.

## Dialektoak

Teluguak dialekto asko ditu:
* berad,
* dasari,
* dommara,
* golari,
* kamathi,
* komtao,
* konda-Reddi,
* salewari,
* telangana,
* telugu,
* vijayawada,
* vadaga,
* srikakula,
* visakhapatnam,
* toorpu (ekialdeko) godavari,
* paschima (mendebaldeko) godavari,
* kandula,
* rayalaseema,
* nellooru,
* prakasam,
* guntooru,
* tirupati,
* vadari
* yanadi (yenadi)

## Idazkera
### Bokalak

Beste hizkuntza drabidiko nagusiak bezala, /e/ eta /o/ laburrak ditu, indo-ariar hizkuntzetako /eː/ eta /oː/ luzeez gain.

### Kontsonanteak

Letrak sanskritoarenak bezalakoak badira ere, ahoskera ezberdina da. Bi salbuespen baino ez daude: /r/ ఱ. eta ళ /ɭ/.
క ఖ గ ఘ ఙ చ ఛ జ ఝ ఞ ట ఠ డ ఢ ణ త థ ద ధ న ప ఫ బ భ మ య ర ల వ శ ష స హ ళ క్ష ఱ

### Zenbakiak
## Literatura

Teluguzko literatura sei arotan banatuta dago:

## Erreferentziak

* 1 2 Indiako errolda
* ↑ Top 30 language spoken in the world by Number of Speakers
* ↑ Encarta entziklopedia
* ↑ 38. araua - Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-25).
* ↑ 53. araua - Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-25).
* ↑ Indiako Gobernuaren webgunea
* ↑ Indiako hizkuntzak
* ↑ Teluguren dialektoak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Teluguzko hizkuntza eta literatura
* Datuak: Q8097
* Multimedia: Telugu language / Q8097
# Assamera

Assamera (অসমীয়া ) Indiako iparraldean hitz egiten den hizkuntza da, Assam estatuan ofiziala. Indiako Arunachal Pradesh estatuan, Bhutanen eta Bangladeshen ere mintzatua da, guztira 20 milioi hiztun inguru izanik. Izena Assametik datorkio, Brahmaputra ibaiaren ibarraren zati bat dena.

## Erreferentziak

* ↑ 38. araua - Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-25).
* ↑ 53. araua - Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-25).
* ↑ Goswami, G. C.; Tamuli, Jyotiprakash. (2003). Asamiya. in: The Indo-Aryan Languages. Routledge,, 391–443 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29401
* Multimedia: Assamese language / Q29401
# Dzongkha

Dzongkha (dzongkhaz: རྫོང་ཁ་) Bhutango hizkuntza nazionala da. Dzongkha hitzak "dzong-etan (རྫོང་, hots, XVII. mendeko monasterio gotortuetan) hitz egiten den kha (ཁ་) hizkuntza" esan nahi du.
170.000 hiztun inguru ditu eta Bhutango mendebaldeko barrutietan hitz egiten da. Herrialde hartako eskola guztietan irakasten da, eta lingua franca da hegoaldeko eta ekialdeko barrutietan, hor ez baita ama-hizkuntza.
Joyi deritzan tibetar alfabetoaren aldaeraz idazten da.
Ahaidantzari dagokionez, sino-tibetar hizkuntza-familiari dagokio, tibeto-birmaniarren taldeari. Kode hauek ditu: ISO 639-1: dz; ISO 639-2: dzo.

## Erreferentziak

* ↑ 38. araua - Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33081
* Multimedia: Dzongkha / Q33081
# Ekialdeko Asia

Ekialdeko Asia edo Asiako ekialdea Asiako eskualde geografiko eta kulturala da. Geografiaren aldetik, 6.640.000 km² ditu (Asiako lurren % 15), eta 1.500 milioi biztanle (Asiakoen % 40, mundu osokoen laurden bat). Biztanle dentsitatea kilometro koadroko 230 pertsonakoa da, munduko batez bestekoaren boskoitza.
Ekialde Urrunaren sinonimotzat ere erabiltzen da, termino horren eurozentrismoa saihestearren.
Kulturaren aldetik, Txinak eragin handi du eskualdean, oso zabalduta baitaude txinera, konfuzianismoa, Mahāyāna budismoa eta taoismoa.

## Banaketa

Eskualdeko estatuak hauek dira:
* Txina ( Hong Kong eta Macau barne)
* Taiwan
* Japonia
* Ipar Korea
* Hego Korea
Eta kulturaren aldetik:
* Mongolia
* Errusiako ekialde urruna (batzuek Iparraldeko Asian sartzen dute)

## Ikus, gainera

* Asiako geografia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27231
* Multimedia: East Asia / Q27231
# Jai Alai Palace

Jai Alai Palace (txinera sinplifikatuz: 回力酒店; pinyinez: Huílì qiúchǎng) edo Macaoko pilotalekua Txinako Macao hiriko Jai alai pilotalekua izan zen.
1972an ireki zuten, hirurogei milioi dolar hongkongdar kostatu zen eta 1980ko hamarkadaren amaierara arte pilota partidak hartu zituen. Pilotariek 1988 eta 1991 artean greba egin ondoren, dendak, hotela, jatetxeak, striptease kluba, masajeak eta burdela dituen kasino bihurtu zuten. Bere urrezko garaian, 1980an, Palacea egunero —Txinatar urteberri-eguna izan ezik— irekitzen zen arratsaldeko zazpietatik (asteburuetan, bietatik) gauerdira arteko partidekin; hogeita hamabost pilotari zituen plantillan, ia denak euskaldunak, frantziar bat, estatubatuar bat eta sei txinatar izan ezik, eta ia egunero jokatzen zuten batez beste mila berrehun eta berrogeita hamar dolarreko soldata baten truke (laurogeita hamar mila pezeta bi urte geroago), oporrik gabe, bi urte berrituz gero.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Sánchez Beltrán, Juan Pablo. (2011ko uztaila). «Frontones de pelota vasca en China» Revista del Instituto Confucio de Valencia (Valentzia) 7 (4): 74-78..
* ↑ (Ingelesez) James K.. (2009-7-15). Jai Alai. .
* ↑ (Gaztelaniaz) González Yuste, Juan. (1980-7-16). «Veintisiete "pelotaris" españoles juegan a la cesta punta en Macao» El País.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10925457
* Multimedia: Jai Alai, Macau / Q10925457
# Beckington

Beckington, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2014an 1.001 biztanle zituen.
# Abbots Leigh

Abbots Leigh, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian. Bristol hiriaren erdigunetik 5 kilometro mendebaldera dago.
2011n 799 biztanle zituen.
* Datuak: Q1933573
* Multimedia: Abbots Leigh / Q1933573
# Athelney

Athelney, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
* Datuak: Q3496233
* Multimedia: Athelney / Q3496233
# Ashcott

Ashcott, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.186 biztanle zituen.
* Datuak: Q724982
* Multimedia: Ashcott / Q724982
# Backwell

Backwell, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 4.589 biztanle zituen.
* Datuak: Q2269865
* Multimedia: Backwell / Q2269865
# Banwell

Banwell, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2021ean 3.251 biztanle zituen.
* Datuak: Q2229524
* Multimedia: Banwell / Q2229524
# Barton St David

Barton St David, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2021ean 609 biztanle zituen.
* Datuak: Q2314144
* Multimedia: Barton St David / Q2314144
# Barwick (Somerset)

Barwick (Somerset), Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.221 biztanle zituen.
* Datuak: Q3246957
* Multimedia: Barwick, Somerset / Q3246957