# Urki-onddo

Urki-onddoa (Leccinum scabrum) Boletaceae familiako onddoa da. Perretxiko usaina dauka eta zaporea geza. Espezie zaporetsua ez bada ere, lehortu eta gorde egin daiteke.
Sinonimoak: Boletus convexus, Boletus procerus, Boletus viscidus, Tubiporus fusipes, Suillus scaber, Boletus viscidus var. a scaber, Boletus brunneus scaber, Boletus scaber var. b fuligineocinereus, Krombholzia scabra, Gyroporus scaber, Ceriomyces scaber, Tubiporus scaber, Krombholziella scabra, Trachypus scaber.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, hasieran hemisferioa, gero ganbil-kanpai itxurakoa eta, azkenik, ganbil-zabaldua. Soberako ertzarekin, izurtu-lobulatua, errekurbatutik zabaltzera zahartzean. Azala itsatsia, ilaunduna, baina fina, geroago leuna eta hezetasunarekin pixka bat likatsua; tonu grisak ditu, gris-marroixka koloretik gris-okre kolorera edo arre-gorrixkara pixka bat horixkara doana.
Tutuak: Luzeak, adnatuak, baina oinaren inguruan depresio batekin, hasieran kolore zurixka dute, ondoren , tonu grisaxka, zahartzean esfumatura arrosa bat hartzen dute.
Poroak: Biribilduak, txikiak eta tutuen kolore berekoak.
Hanka: 10 eta 17 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 3,5 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikotik subklabiformera, pixka bat lodiagoa oinarrirantz, eta pixka bat estuagoa goian, batzuetan okertua; zuri-grisaxkatik zuri-horixka argi kolorera doana eta ezkata beltzaxka gisako pikortatze hertsiekin.
Haragia: Harroa, urria eta zurixka kolorekoa; usain fungikoa du eta zapore leuna.
Etimologia: Leccinum hitza latinetik dator, arte azpian hazten, esan nahi du. Scaber epitetoa ere latinetik dator, latza esan nahi duen "scaber" hitzetik. Bere kapelaren laztasunagatik.

## Jangarritasuna

Erdipurdiko jangarria. Haragia beltz bihurtzen da egosten denean.

### Nahasketa arriskua

Leccinum carpini delakoarekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua

Uda amaieran eta udazken hasieran. Betula espezieei estu lotutako espeziea da.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Txile, Argentina, Groenlandia, Islandia, Svalbard, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Mongolia, Japonia, Txina, Taiwan, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 176 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Sociedad de Ciencias ARANZADI, Departamento de MICOLOGIA. (2000). Setas del Pais Vasco, del campo a la cocina. Kutxa Fundazioa, 114 or. ISBN 84-7173-372-2..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 539 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. Jose Luis Añanos Echo Editorial Pirineo, 606 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ Leccinum scabrum: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q628977
* Multimedia: Leccinum scabrum / Q628977
* Espezieak: Leccinum scabrum