# Jelizaveta Akhmatova

Jelizaveta Nikolaievna Akhmatova (errusieraz: Елизавета Николаевна Ахматова; Natxalovo, 1820ko abenduaren 14a/abenduaren 2a – San Petersburgo, 1904ko apirilaren 25a/apirilaren 12a) errusiar idazle, itzultzaile eta argitaratzailea izan zen.

## Bizitza

Jelizaveta Akhmatova 1820an jaio zen Astrakhango gobernazioko Natxalovo herrian, familia noble batean. Aitaren aldeko aitona Fiodor Akhmatov itsasgizona zuen eta amaren aldeko aitona, berriz, Mikhail Garnovski, Grigori Potiomkinen laguntzailea. Hezkuntza ona jaso zuen, etxean ikasiz. 1842an lehen itzulpena bidali zuen Osip Senkovskiren Biblioteka dlia txtenia hilabetekarira. Otetxestvennyie zapiski, Russki vestnik eta beste hainbat aldizkaritan ere kolaboratu zuen, hasiera batean Leila izengoitia erabiliz.
1848-1852 urteetan hainbat eleberri labur argitaratu zituen Biblioteka dlia txtenia aldizkarian: Zamoskovskaia letopis o naxikh zhenskikh delakh i drugikh (1848), Vtoraia zamoskovnaia letopis (1849), Tretia zamoskovnaia letopis (1850), Matxikha (1851) eta Kandidatki na zvanie starykh dev (1852). Gainera, Blistatelnaia partia, Vtoraia zhena (1857-1858), Pomestxitsa, Tri dnia v zhizni molodogo txeloveka (1861) eta Zavestxanie (1882) idazlanak sortu zituen.
1850eko hamarkadako erdialdean, batez ere itzulpengintzari eskaini zion bere burua. 1856-1885 urteetan Sobranie perevodnykh romanov, povestei i rasskazov hilabetekaria zuzendu zuen, eta bertan Gustave Aimard, Émile Gaboriau, Victor Hugo, George Sand, Friedrich Spielhagen, Wilkie Collins, William Makepeace Thackeray, Edward Bulwer-Lytton, Jules Verne eta Ouida bezalako idazleen lanen itzulpenak argitaratu zituen. Horrez gain, 1864-1866 urteetan Delo i otdykh haurrentzako aldizkaria zuzendu zuen.
1904an hil zen gaixotasun luze baten ondoren, 83 urte zituela. Smolenskioe hilerri ortodoxoan lurperatu zuten, baina hilobiak ez du gaur egunera arte iraun.

## Lan hautatuak

* Sorok txetyre povesti dlia detei (editore gisa, 1867)
* Xestdesiat xest povestei dlia detei (editore gisa, 1867)
* Zolotaia zhatva: Sto dva rasskaza dlia detei (editore gisa, 1867)
* Povesti i rasskazy (editore gisa, 1873)
* Zavestxanie: Iz vospominani staroi zhenstxiny (1882)

### Itzulpenak

| Urtea | Egilea | Jatorrizko izenburua | Errusierazko izenburua |
| 1873 | Sheridan Le Fanu | Checkmate | Xakh i mat |
| 1876 | Octave Feuillet | | Zaputannoie delo |
| 1876 | Wilkie Collins | The Frozen Deep | Zamiorzxaia glubina |
| 1884 | M. Génin | Un petit héros | Malenki geroi |
| 1888 | Henry Hawley Smart | At Fault | Fotografitxeskaia kartotxka |
| 1890 | George Gissing | A Life's Morning | Utro zhizni |

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* 1 2 3 (Errusieraz) «Ахматова, Елисавета Николаевна» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. IIa Санкт-Петербург (argitaratze data: 1891), 534 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* 1 2 3 (Errusieraz) Венгеров, Семён. (1888). «Ахматова, Елизавета Николаевна» Критико-биографический словарь. Санкт-Петербург, 879-881 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* 1 2 (Errusieraz) Крылова, Г. А. (1989). «Ахматова Елизавета Николаевна» Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь. 1 Москва: Советская энциклопедия, 128-129 or. (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* 1 2 3 (Errusieraz) Ариян, Прасковья. «Елизавета Николаевна Ахматова» Первый женский календарь на 1905 г. (Санкт-Петербург: Паровая скоропечатня «Труд»): 365. (Noiz kontsultatua: 2025-01-03).
* ↑ (Errusieraz) Степина, Мария. (2013). «Из предыстории ежемесячника «Собрание иностранных романов, повестей и рассказов» (1855—1856 гг. в жизни переводчицы Е. Н. Ахматовой)» Ежегодник Рукописного отдела Пушкинского Дома 2012: 197-214..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4073030