OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Javier Retegi

Javier Retegi Aiastui (Bergara, Gipuzkoa, 1937ko urtarrilaren 9a) Eusko Ikaskuntzako lehendakaria izan zen 2002ko abendutik 2008ko abenduaren 26ra.
1979 eta 1982 bitartean Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuordea izan zen Pedro Miguel Etxenike sailburu zelarik. 1995eko urtarriletik 1998ko abendura Industria, Nekazaritza eta Arrantza sailburua izan zen EAJrekin, eta baita Mondragon Unibertsitatearen errektorea 1998 eta 2001 urte bitartean.

## Biografia

Bergarako lanbide eskolan gauzatu zituen bere ikasketak. 17 urte zituela, Unión Cerrajera-n hasi zen lanean, Arrasateko Eskola Politeknikoan Industria Peritutatzako ikasketak gauzatzen hasi zen bitartean, Donostiako Industria Perituen Eskolan titulua eskuratuz.

## Erreferentziak

* ↑ www.jakiunde.eus (Noiz kontsultatua: 2023-05-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12260256
# Kontxa pasealekua

Kontxa pasealekua Donostiako Kontxa hondartzaren gainetik dagoen pasealekua da. Kontxako badiaren hego-ekialdean dago, Mirakontxa eta Erdialdea auzoetan. Miramar edo Antiguako tunelean hasi eta Alderdi Eder lorategian amaitzen da, betiere Kontxa hondartzaren albotik doa.

## Historia eta ezaugarriak

XX. mendearen hasieran eraikitako pasealekua da, antzinako Bainuen kalea zabaldu, egungo La Perla bainuetxea eta pasealeku azpiko arkupeak eraiki eta Donostiako ikur bilakatu den baranda jarri zenean pasealekuan zehar. Lan horiek Rafael Aldai Donostiako udal arkitektoaren zuzendaritzapean burutu ziren. Baranda 1910. urtean eraiki zen, baina ez zen ofizialki inauguratu 1916.a arte.
Kontxako pasealekuan badiaren ertzeko pasealekuko elementu arkitektoniko eta ornamentalik nabarmenenak daude: Kontxa hondartzarako jaitsierako arranpan kokatutako farola bereizgarri batzuk, bi erloju handi, Perla bainuetxea eta Bainu Errege Etxearen eraikinak.
Mendebalderantz jarraituz, Alexander Fleming doktoreari eskainitako eskultura dago, Eduardo Txillidarena. Pasealekuaren maila baino metro bat beherago dagoen plaza txiki batean dago hori. Norabide berean, aurreraxeago, Mirakontxa pasealekura iristen ds, Miramar jauregian amaitzen dena.
Pasealekuko beste ezaugarri berezi bat ibilbide guztian zehar landatutako milazkak dira (Tamarix sp.), nahiz eta tamarindo (Tamarindus indica) izen okerrarekin ezagutzen diren.

## Iruditegia

* Kontxa pasealekua, XX. mendearen hasierako postal batean.
* Baranda ezaguna, Rafael Aldai arkitektoraren diseinua.
* Barandaren diseinua gertutik, elurtea izan zen egun batean, 2009an.
* Londres hotela, pasealekuko eraikin ezagunenetakoa.
* Pasealekuko eserleku bat, badiara eta hondartzara begiratzeko.
* Flemingi omenaldia, Eduardo Txillidaren eskultura.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261599
* Multimedia: Paseo de la Concha / Q12261599
* ↑ (Gaztelaniaz) Lauranne. «¿Qué sabes de la emblemática barandilla de La Concha? 6 datos que no conocías» www.hlondres.com (Noiz kontsultatua: 2018-09-24).
# Palestinaren Askapenerako Herri Frontea

Palestinaren Askapenerako Herri Frontea (PAHF, PFLP ingelesez, FPLP frantsesez eta gaztelaniaz) 1967an George Habashek sortutako talde marxista-leninista palestinarra da.
PAHF Palestinaren Askapenerako Erakundearen sortzaileetariko bat izan zen, baina hainbat bider erretiratu eta itzuli egin da, PAEren buruzagitzarekiko eta batez ere PAEn nagusi den Al-Fatahren ildoarekiko oso kritikoa delako. Kritika gogor hori, besteak beste, 1974an eta 1993tik adierazi izan du PAHFek. 1993an PAEren eta Israelen arteko elkarrizketa sekretuen ondorioz Osloko Akordioa sinatu zuten Jassir Arafatek eta Isaak Rabinek. Osloko Akordioen bigarren zatia 1995ean sinatu zuten PAEk eta Israelek. 1993ko akordioaren ondorioz sortu zuten Palestinako Aginte Nazionala.
PAHFak borroka armatua erabili izan ohi du palestinar kausari buruzko arreta deitzeko. Hauek izan ziren bere lehen ekintzak:
* 1968: Erroma eta Tel Aviven arteko hegaldiaren bahiketa, Aljeriara saihestuz.
* 1969: Hegazkin israeldar bati erasoa Atenasko aireportuan.
* 1970: Bi hegazkinen bahiketa bateratua eta sei egun geroago beste batena, Jordaniara desbideratuz. Beste hegazkin bat bahitzen huts egin zuten, baino geroago beste bat Kairora saiestea lortu zuten. Kasu guztietan, bidaiariak askatuak izan ziren.
Azken ekintza hauek eta Jordaniako monarkiarekiko enfrentamenduen eta tentsioaren hazkundeak "Irail Beltza" delakoa eragin zuten, non Jordaniako Hussein erregeak Palestinaren Askapenerako Erakundea gogor jazarri zuen. Errefuxiatu guneak eta fedajin edo gerrillari palestinarren baseak bonbardatu zituen, eta zibil eta gerrillari ugari hil zituen. Hori dela eta, Jordanian zegoen PAEren buruzagitza handik atera eta Libanon ezarri zen, han zuen sekzioarekin elkartzeko.

## Ikus, gainera

* Palestina
* Palestinako Aginte Nazionala
* Armada Gorriaren Frakzioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q212884
* Multimedia: Popular Front for the Liberation of Palestine / Q212884
# Inese Pabērza

Inese Pabērza (Riga, 1955eko apirilaren 22a – 2025eko urtarrilaren 13a) letoniar abeslari eta aktorea izan zen.

## Bizitza

Inese Pabērza Rigan jaio zen 1955eko apirilaren 22an. 1971n Menuets taldeko bakarlari bihurtu zen, eta hurrengo urtean Liepājas dzintars jaialdian parte hartu zuen. Talde horrekin aldizka aritu zen 1983an desegin zen arte. 1987an, Janis Blums oroimenezko kontzertuan parte hartu ondoren, taldeak 1994an berriro ekin zion emanaldiei. 1974ko Rigako Talde Afizionatuen Lehiaketan, Pabērza abeslari onena izendatu zuten.
Letoniako Kontserbatorioko Zuzendaritza eta Antzezpen Fakultatean ikasi zuen Māra Ķimeleren eskutik eta 1978an graduatu zen. 1974an, ikasten zuen bitartean, Kamēr saule vēl nenoriet... antzezlanean parte hartu zuen. 1978an Valmierako Antzoki Dramatikoan hasi zen lanean.
Pertsonaia liriko eta emozionalak antzeztu zituen batez ere: Emakume fosforikoa (Vladimir Maiakovski, Pirts, 1978), Sēlija Duka (Jene Heltaji, Mēmais bruņinieks, 1979), Leksīte (Mārtiņš Zīverts, Ķīnas vāze, 1988), Elīna (Ingmar Bergman, Rudens sonāte, 1996). 1984az geroztik, zineman ere aritu zen.
1998an Menuets taldeko historiaren inguruko liburu bat idatzi zuen, Menuets: savējiem — kas bija, ir un būs… izenburua zuena.
Letonian hil zen 2025eko urtarrilaren 13an, 69 urte zituela.

## Filmografia

| Urtea | Izenburua | Pertsonaia |
| 1984 | Aveņu vīns | Irēne |
| 1985 | Svešs gadījums | |
| 1987 | Fotogrāfija ar sievieti un mežakuili | Cilda Dimda |
| 2004 | Man patīk, ka meitene skumst | Ama |

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Letonieraz) Rudaks, Uldis. «Menueta dziedātāja un biogrāfe» Diena 1998-08-29 (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ (Letonieraz) Krieviņš, G. «Kad uzvarētāji zināmi...» Rīgas Balss 1974-05-13.
* 1 2 (Errusieraz) «Ушла из жизни советская актриса и певица Инесе Паберза» Аргументы и факты 2025-01-20 (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ (Letonieraz) Latvijas Enciklopēdija. Rīga: V. Belokoņa enciklopēdija (argitaratze data: 2007), 646 or..
* ↑ (Letonieraz) «Mirusi aktrise, dziedātāja un ilggadējā grupas "Menuets" soliste» NRA 2025-01-14 (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
* ↑ (Letonieraz) «Inese Pabērza» Filmas.lv (Noiz kontsultatua: 2025-01-27).
# Azazeta

Azazeta (azentua bigarren silaban) Arabako ekialdean dagoen herria da, Mendialdeako eskualdean eta Arraia-Maeztuko udalerriaren barruan kokaturik.

## Izena

Antzina Azazetan hitz egiten zen euskararen eraginez, gaztelaniaz gaur egun oraindik ere azentua bigarren silaban jartzen zaio izenari.

## Historia

Donemiliagako goldean, 1025 urteko agirian, Azazaheta izenarekin agertzen da. 1958an desagertu zen arte, Arraia udalerriaren barruan egon zen.
1937an, Espainiako Gerra Zibila abian zela, Azazetako sarraskia deritzon erailketa masiboa gertatu zen bertan.

## Demografia

* Azazetako biztanleria

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 6 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Argandoña • Andollu • Trokoniz • Ixona • Egileta • Azazeta • Birgaragoien • Birgarabarren • Maeztu • Atauri • Antoñana • Santikurutze Kanpezu (gasolindegia) • Santikurutze Kanpezu (markesina) • Zuñiga • Azedu • Antzin • Mendilibarri • Murieta • Zufia • Zubielki • Lizarra (zezen-plaza) | Lizarra (geltokia) |

## Ondasun nabarmenak

* Andre Mariaren Natibitatearen eliza.
* San Bitor baseliza, Itxogana mendi-gailurraren ondoan.

## Mendatea

Azazetako mendatearen azpian dago kokatuta, honen ekialdean, Gasteiz eta Lizarra lotzen dituen errepidean.

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Ikus, gainera

* Arabako Mendialdeko kuadrilla

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Azazetaz Arraia-Maeztuko udal webgunean
* Datuak: Q2742808
* Multimedia: Azáceta-Azazeta / Q2742808
# Daqin

Daqin edo Da Qin, txineraz 大秦, pinyineraz Dàqín, Antzinako Txinan Erromatar Inperioak jasotako izendapena da. Literalki "Quin Handia" edanahi du, Txinatar Inperioaren lehen leinua izandako Qin dinastiari aipamen eginez.
K.o. II. mendetik aurrera Zetaren Bidea irekitzean, txinatarrei Erromatar Inperioa Txinatar Inperiotik zetorrela pentsatzea gogokoa zuten.
# Schleswig

Schleswig Alemaniako Schleswig-Holstein estatu federaleko hiria da, Jutlandia penintsularen hego-ekialdean kokaturik. Estatuari izena ematen dion arren, hiriburua Kiel da. Danimarkarekiko mugatik 45 kilometrotara dago eta itxuragatik "Hiri vikingoa" ezizena jaso izan du.

## Geografia

Angeln eta Schwansen penintsulak banatzen dituen Schlei fiordoan kokaturik dago. Schlei fiordoa Itsaso Baltikoan dagoen fiordorik luzeena da. Iparraldean Flensburg hiria dauka eta hego-ekialdean Kiel. Hiruak ere Jutlandiaren ekialdeko kostaldean kokaturik daude.

## Historia

Vikingoek Schlei fiordo guztia kolonizatu zuten eta Hedeby herria sortu zuten 804. urtean. Itsaso baltikoko asentamendu garrantzitsua zen eta bi mendetan zehar ingurunearen kontrola ezarri zuten Hedebytik. 1050 urtean hiria erasotua izan zen eta biztanleek fiordoaren beste aldean Schleswig sortu zuten. 1066an eslaviarrek Hedeby erabat suntsitu zuten. Schlewig Danimarkaren barnean zegoen orduan.
Bertakoak ziren Gottorf dukeak, daniarren menpekoak zirenak, Gottorf gazteluaz jabetu ziren. Iparraldeko Gerra Handia 1721ean bukatzean daniar erregeek Gottorf dukeak kendu eta lurraldea zuzenean beraiek gobernatzea erabaki zuten. XIX mendean Schleswigeko bi gerra izan ziren Danimarka eta Prusiaren artean. Azkenik 1864ean Prusiak eskuratu zuen lurraldea.

## Ondasun nabarmenak

* Schlewigeko katedrala (Schleswiger Dom): San Petriren omenezko katedral luteranoa 1200 urtearen inguruan bukatu zen. 1275ean ordea dorreak erori ziren eta 1300 inguruan koro gotikoa gehituz hasi zen berreraikuntza 1408an bukatu zen. Frederiko I.a Danimarkakoa bertan hilobiratua dago.
* Gottorf gaztelua (Schloss Gottorf): Schlei fiordoko uharte batean dagoen gaztelua da. 1161ean eraiki zen, baina gaur egun dakusagun gaztelua 1697 eta 1703 artean jaso zuen Nicodemus Tessin (semea) arkitektu suediarrak. XVIII eta XIX mendeetan erabat utzita egon zen eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren berreraikuntzari ekin zitzaion, lanak 1996an bukatu zirelarik.
* Hedeby herriaren aztarnak.

## Hiritar ezagunak

* Asmus Jacob Carstens (1754-1798), margolaria.
* Herman Wilhelm Bissen (1798-1868), eskultorea.
* Hans von Seeckt (1866-1936), militarra.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgune ofiziala (Alemanez)
* Datuak: Q501661
* Multimedia: Schleswig / Q501661
# Schlei

Schlei, danieraz: Slien edo Slesvig Fjord, Alemaniako iparraldean dagoen eta Baltiko itsasoan dagoen fiordo bat da, Jutlandia penintsularen hegoaldean eta Schleswig-Holstein estatuan.
40 kilometro luze ditu, lur lehorrean 20 kilometro barneratuz, kostaldeko Kappeln eta Arnis udalerrietatik hasi eta barnealdeko Schleswig hiriraino.
* Datuak: Q312433
* Multimedia: Schlei / Q312433
# Peveril gaztelua

Peveril gaztelua, baita Castleton gaztelua eta Peak gaztelua deitua ere, Ingalaterrako Castleton udalerriaren gain dagoen gaztelu bat da, Derbyshire konderrian.
1066ko Ingalaterrako normandiar konkistaren garaian eraiki zen eta Domesday liburua liburuan lehenbizikoz aipatzen da.
* Datuak: Q255574
* Multimedia: Peveril Castle / Q255574
# Castleton (Derbyshire)

Castleton, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Derbyshire konderrian.
2011n 642 biztanle zituen.

## Toki interesgarriak

* Peveril gaztelua
* Datuak: Q2103060
* Multimedia: Castleton, Derbyshire / Q2103060
# Buckland (Oxfordshire)

Buckland, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 588 biztanle zituen.
# Cassington

Cassington, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 750 biztanle zituen.
# Chadlington

Chadlington, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 827 biztanle zituen.
# Chesterton (Oxfordshire)

Chesterton, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 850 biztanle zituen.
# Clanfield (Oxfordshire)

Clanfield, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 879 biztanle zituen.
# Cumnor

Cumnor, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 5.755 biztanle zituen.
# Curbridge (Oxfordshire)

Curbridge, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 529 biztanle zituen.
# Dorchester on Thames

Dorchester on Thames, Ingalaterrako erdialdean dagoen herri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 992 biztanle zituen.
# Drayton (Vale of White Horse)

Drayton, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 2.353 biztanle zituen.
# East Hanney

East Hanney, Ingalaterrako erdialdean dagoen herri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 796 biztanle zituen.
# East Hendred

East Hendred, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 1.092 biztanle zituen.
# Enstone

Enstone, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 1.139 biztanle zituen.
# Finstock

Finstock, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 797 biztanle zituen.
# Freeland (Oxfordshire)

Freeland, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2021ean 1.490 biztanle zituen.
# Garsington

Garsington, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 1.689 biztanle zituen.
# Canis simensis

Canis simensis edo Etiopiako otsoa, Abisiniako otsoa, txakal gorria nahiz simiendar txakala, Etiopiako gune menditsuetan bizi den kanido bat da. Koiote baten antza du, bai tamainan bai egituran, baina burua luzeagoa eta estuagoa du. Ilea ere gorrixka du, zati zuriekin. Canidae familiako beste kide handiekin alderatuta, elikatzeko modu oso orokorra dutenak, Etiopiako otsoa eskualde afromontanoko karraskariez elikatzen da, eta horregatik oso habitat zehatzetan aurki daiteke. Munduko kanido arraroenetako bat da, eta Afrika osoko karniboroen artean galtzeko arrisku larriena du.
Gaur egun, haren populazioaren erdia Bale Mendietan bizi da: guztira 360-440 ale daudela estimatzen da, 3.000 eta 4.500 metro arteko altuerako mendikate isolatuetako goiko aldeetan.

## Erreferentziak

* ↑ Sillero-Zubiri, Claudio; Gottelli, Dada. (1994). «Canis simensis» Mammalian Species (485): 1–6. doi:10.2307/3504136. ISSN 0076-3519. (Noiz kontsultatua: 2025-01-23).
* ↑ (Ingelesez) Got℡li, Dada; Marino, Jorgelina; Sillero-Zubiri, Claudio; Funk, Stephan M.. (2004). «The effect of the last glacial age on speciation and population genetic structure of the endangered Ethiopian wolf (Canis simensis)» Molecular Ecology 13 (8): 2275–2286. doi:10.1111/j.1365-294X.2004.02226.x. ISSN 1365-294X. (Noiz kontsultatua: 2025-01-23).
* ↑ (Ingelesez) Ethiopian wolf. 2024-12-27 (Noiz kontsultatua: 2025-01-23).
* ↑ (Ingelesez) «Ethiopian Wolf | African Wildlife Foundation» www.awf.org (Noiz kontsultatua: 2025-01-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188957
* Multimedia: Canis simensis / Q188957
* Espezieak: Canis simensis
# Harkonnen etxea

Harkonnen etxea, Frank Herbert idazlearen Dune eleberrian agertzen den etxe edo leinu nagusietako bat da. Nagusiki Atreides etxearekin lehia bizia du.
Vladimir Harkonnen buruzagia da eta Giedi Prime planetan jatorria dute.
# Caladan

Caladan, Frank Herbert idazlearen Dune eleberrian agertzen den fikziozko basamortu planeta bat da.
Atreides etxea eta Paul Adreidesen jatorrizko planeta da.
Azalera gehiena urez estalia dago, eurijasa eta haize erauntsiak ohikoak direlarik. Lur lehorra larre, baso eta zingirez osatua dago.
# Atreides etxea

Atreides etxea, Frank Herbert idazlearen Dune eleberrian agertzen den etxe edo leinu nagusietako bat da. Nagusiki Harkonnen etxearekin lehia bizia du.
Leto Atreides buruzagia da eta Caladan planetan jatorria dute.
# Corrino etxea

Corrino etxea edo Corrino etxe inperiala, Frank Herbert idazlearen Dune eleberrian agertzen den etxe edo leinu nagusietako bat da.
Padishah enperadoreen etxea da, horregatik gainontzeko etxeak beren nagusitasunari menpekotasuna eta obedientzia zor diote.
Aurrez, Butler etxea zen, baina gizakiek makinak garaitu zituzten Corrinoko guduaren ondoren izen aldatu ziten.
Shaddam IV.a enperadorea buruzagia da eta Salusa Secundus planetan jatorria dute, gerora Kaitain planetara lekualdatu zirelarik.
# Melange

Melangea edo Espeziea, Frank Herbert idazlearen Dune eleberrian agertzen droga psikodeliko bat da.
Unibertso guztiko gai baliotsu eta preziatuena da, eta bere jatorri bakarra Arrakis planetan du, hortik etxe guztiak planeta honetaz jabetu nahi izana. Arrakis planetan dauden har erraldoi batzuek sortzen dute.
Gizakiek droga hau kontsumituz gero aluzinazioak eta bisioak izateaz gain energia eman eta bizi itxaropena luzatzeko gaitasuna du.
Bestalde, espaziontziek planeta eta galaxien arteko espazio bidai luzeak burutzea ahalbideratzen duen erregaia ete bada.
# Fabulous Trobadors

Fabulous Trobadors 1986an Okzitaniako Tolosan sorturiko musika talde bat da. Claude Sicre eta Ange B musikariek sortu zuten eta Tolosa hiriko Saint Bernard auzoari oso lotua da.

## Ibilbidea

Lehen diska 1992an kaleratu zuten, Èra pas de faire ("Ez zen egitekoa"), Ròker Promocion disketxearen eskutik. 1995ean Mercury Recordsekin aurkeztu zuten bigarren diskoa, Ma ville est le plus beau park ("Ene hiria parkerik ederrena da") izenekoa. Hurrengo diskoa 1998koa da, On the linha Imaginòt ("Imaginòt lerroaren gainean") izenarekin kaleratua. Bost urte geroago aurkeztu zuten Duels de tchatche et autres trucs du folklore toulousain ("Berriketa dueluak eta tolosar folkloreko beste kontu batzuk"), Tôt ou tard disketxearekin.

## Estiloa

Taldearen eragin nabarienak ragga eta hip-hopa dira, okzitaniar musikaren erroak eta Brasilgo musikari loturiko ezaugarriak gehituta. Instrumentu tradizionalak erabiltzen dituzte, panderoak batez ere, baina baita txirula, akordeioa... ere, batzuetan instrumentu elektronikoekin nahasiz.
Frantsesez abesten dute gehienbat, baina zenbait kantu okzitanieraz daude. Gaiei dagokienez, gizartea izaten dute aipagai: arrazismoa, bazterkeria, politika, kontrabotereari loturiko mugimenduak eta tokiko kulturak, besteak beste.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Fabulous Trobadors - Biographie, discographie et fiche artiste» RFI Musique 2011-03-03 (Noiz kontsultatua: 2021-07-26).
* 1 2 «Fabulous Trobadors» www.totoutard.com (Noiz kontsultatua: 2021-07-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3064050
# Ragga

Ragga edo raggamuffina jamaikar jatorriko herri musika da, dancehall eta reggaeren azpigenero bat. Hip hopen bezala, sampleak oinarrizkoak ditu.
1985ean Casio MT-40 sintetizadore bati esker sortutako Wayne Smithen "Under Mi Sleng Teng" abestia generoaren sortzailea izan zen.
Izena ragamuffin hitzaren akats ortografikoa da, XVII. mendean jamaikar kreoleran sartu zena. Gutxiespen-adiera bazuen ere (rag "zarpaila" da), jamaikar gazteriak bere burua izendatzeko hautatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q740911
# Fu Jen Unibertsitate Katolikoa

Fu Jen Unibertsitate Katolikoa (txinera tradizionalez: 天主教輔仁大學; txinera sinplifikatuz: 天主教辅仁大学; pinyinez: Tiānzhǔjiào fǔ rén dàxué) Taiwanen, Taipei Berriko Xinzhuang barrutian kokatuta dagoen unibertsitate pribatu katolikoa da. Unibertsitatea 1925ean Pekinen sortu zuten Pio XI.a Aita Santuaren eskaerari erantzunez, eta 1961ean Taiwannen berriz sortu zen Joan XXIII.a Aita Santuaren eskaerari jarraituz.
Fu Jenek hamabi fakultate eta eskola ditu, eta horien artean Taiwanen lehenengo edo bakarra diren hainbat akademia-unitate daude, hala nola italiar hizkuntza, informazio-kudeaketa, museologia, erlijio-ikasketak eta filosofia. Campusa Fu Jen Unibertsitateko Geltokiak zerbitzatzen du, Taiwanen unibertsitate baten izena daraman lehen metro geltokia.

## Ikus, gainera

* Chou Kung-shin

## Kanpo estekak

* webgune ofiziala (Txineraz)
* Datuak: Q685664
* Multimedia: Fu Jen Catholic University / Q685664
# Comalat Etxea

Comalat etxea, katalanez: Casa Comalat, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen eraikin modernista bat da, Eixample barrutian eta Avinguda Diagonal etorbidearen 442. zenbakian.
1906-1911 artean Salvador Valeri i Pupurull arkitektoak eraikiarazi zuen, Joan Comalat Aleñá ohialgintza enpresaburuaren aginduz.
Gaur egun jabetza pribatuko eraikina da eta turisten bisitak ez daude baimendurik.
* Datuak: Q8341583
* Multimedia: Casa Comalat / Q8341583
# Louis Kahn

Louis Isadore Kahn ( benetako izena Itze-Leib Schmuilowsky zuen) (Pärnu, Estonia, 1901eko otsailaren 20 – New York, 1974ko martxoaren 17a) estatubatuar arkitektoa zen. Filadelfiako estudio ugaritan lan egin ondoren berea sortu zuen 1935ean. Bere estudioko lana diseinu kritikari eta Yale Unibertsitatean arkitektura irakaste izatearekin uztartu zuen 1947tik 1957ra. Azken urte honetatik bere heriotzara arte Pennsylvaniako Unibertsitatean arkitektura irakasle izan zen. Kahn tradizioa eta modernitatea lotzen saiatu zen lehenengo arkitektoetako bat izan zen, bere lanen ezaugarriak oinarrizko geometriak (kaxak, zilindroak), eraikuntza (zura, adreilua, hormigoia) eta monumentaltasuna dira. Vincent Scully kritikaria izan zen Kahnen lanaren ospea zabaltzen hasi zena.

## Lan garrantzitsuenak

* Yale Unibertsitatearen arte galeria, New Haven, Connecticut,(1951–1953), Louis Kahn ospetsu egin zuen lehen lan monumentala. Oso ospetsuak dira egitura arintzeko asmatu zituen sabaiko hormigoizko tetraedroak.
* Richards Laborategiak, Pennsylvaniako Unibertsitatea, Filadelfia, Pennsylvania, (1957–1965), laborategi hauetan aurrefabrikatutako hormigoi habeak eta instalakuntza ikusiak dira berrikuntza teknikoak. Eraikina Italiako San Gimigniano Erdi Aroko herrian oinarritu omen zen. Bolumenek egitura funtzionala jarraitzen dute, erdian elementu orokorrak daude, hau laborategiek inguratzen dute eta laborategiak berriz, aireztapen dorreek inguratzen dituzte Italiar herriaren dorreak gogoratu nahian.
* Salk Institutua, La Jolla, Kalifornia, (1959–1965), hormigoi eta zurezko eraikinek zerumugara irekitako klaustro zabal bat eratzen dute. Luis Barragán arkitekto ospetsuari iritzia eskatu zion espazio hau nola osatu erabakitzeko eta aren aholkua jarraituaz, zerua jasotzeko, hutsik utzi zuen.
* Eliza Unitarioa, Rochester, New York (1959–1969), adreiluzko eraikin honen elementu garrantzitsuena zeharka sartzen den argi naturala da.
* Indiar Administrazio Institutua, Ahmedabad, India (1962).
* Nazio asanblada eraikina, Dhaka, Bangladesh (1962–1974).
* Phillips Exeter Liburutegia, Exeter, New Hampshire, (1965–1972), ospetsua da atrio ikusgarria eta irakurketa tokien leihoengatik.
* Kimbell Arte Museoa, Fort Worth, Texas, (1967–1972), argi naturala lausotzeko hormigoizko gangak erabili zituen.
* Yaleko Britaniar Arte zentrua, Yale Unibertsitatea, New Haven, Connecticut, (1969–1974).
* Salk Institutua, La Jolla.
* Nazio Asanblada
* Kimbell Arte Museoa
* Phillips Exeter Liburutegia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210134
* Multimedia: Louis Kahn / Q210134