# Elisabeth Plainacher

Elisabeth Plainacher, baita Elsa Plainacher ere (Pielamund, 1513. urtearen inguruan - Viena, 1583ko irailaren 27a), sorgintzat hartuta kondenatutako eta exekutatutako emakume austriarra izan zen. Vienan, sorginkeriaz exekutatutako pertsona bakarra izan zen.

## Bizitza

Elsa Plainacher 1513. urtearen inguruan jaio zen, Elisabeth Holtzgassner gisa, Pielamunden, Behe Austriako Melk hiritik hurbil, Pielach ibaiaren eta Danubio ibaiaren elkargunean.
Gurasoek errota bat zuten (Hoffmüll) Pielach-en eskuinaldean, gobernarien izenean (ziurrenik Melken abadia). Errota honen jatorrizko lekua sedimentatu egin da eta jada ezin da aurkitu. Hainbat anai-arreba zituen.
Oso gaztea, Elsak Hoisl errotako langile baten seme ez-legitimoa izan zuen, abizen arrunta baita, baina izen baten aldaketa ere izan zitekeen. Hurrengo bizitzan umea agertzen ez denez, laster hilko zen. Haurren heriotza-tasa oso handia baitzen une hartan.
Elsa errotari batekin ezkondu zen gero, eta Paumgartner deitura zuela besterik ez da ezagutzen. Dokumentuetan aipatutako bi seme-alabak izan zituzten: Achatius, aitaren errotaren ardura hartu eta aberastu zena, eta Margareth. Alargundun ondoren, berriro ezkondu zen Plainacher izeneko nekazari txiki batekin. Litekeena da gizon horrek etxalde dotore bat (von Grünbichl de Kilb) administratzea errentari gisa. Etxalde hori Rammersdorfeko Gschwendthof ibaiaren ertzean egongo zen agian, Behe Austrian, Sankt Pöltenetik gertu. Haren jabea Georg Achaz Mattseber zu Goldegg zen, eta bera Volkert-eko (Freiherr von Auersperg) probintziako gortearen administrazioaren mende zegoen.
Margareth alaba Strannersdorfeko Georg Schlutterbauer baserritarrarekin ezkondu zen Manken, 1550 inguruan. Margarethek eta Georgek hiru seme-alaba izan zituzten, bata bestearen atzetik: Catharina, Ursula eta Hensel (Hans).Hamar urte beranduago Anna laugarren umea jaio zen. Margareth erditzean hil zen. Baina hil aurretik, amari eskatu zion neskatila zaintzea, ordurako Georg Schlutterbauer mozkortu egiten baitzen eta gero eta bortitzagoa baitzen. Une horretatik aurrera, ziur aski, amaginarrebaren eta suhiaren arteko gatazka tipikoa sortu zen. Schlutterbauer hiru haurrak (ustez) urte berean hil ziren gauez ohean. Anna, amonarekin bizi zena baino ez zen bizirik atera.

## Sorgin gisako jazarpena

Schlutterbauer amaginarreba iraintzen hasi zen, sorginkeria leporatuz, hura protestante bihurtua baitzen Austria katolikoan. Alegatzen zuen amaginarrebak ez ziola bizirik zegoen alaba bakarrari itzuli nahi eta sorgintzen ari zela. Zerbitzu protestanteetara eramaten zuela, eta deabrurako entrenatzen zuen. Adimen eskaseko neska gazteak, epileptikoak eta puberrak, orduan 15 urte baitzituen, ezin izan zion susmoari kontra egin, eta elkarrizketatzaileek deabruaren eskuetan zegoela deskribatu zuten. Epilepsia horren adierazle sendotzat hartzen zen une hartan. Galdeketaren presiopean, Annak gauza asko nahastu zituen. Bere amonak sugeak baserrian esnez elikatzen zituela esan zuen. Dirudienez, ordea, suge batek inoiz aurkitu zuen baserritarrek baserriko katuentzat ukuiluan gordetzen zuten esnerako bidea. Amonak aurkeztu zion gizon altu, beltz eta iletsu batez ere hitz egin zuen. Txostenen arabera, amonak hau galdetu zuen: "Annele, nahi duzu? ". Begiak Annarengan jarrita zeukan ezkongaia izan behar zuen. Kleroak hiru aldiz exorzitu zuen hobekuntza nabarmenik gabe. Vienako hirugarren exorzismoaren ondoren, haren ahultasun mentala onartu eta Bürgerspitalera eraman zuten, eta han geratu zen, . Baina Schlutterbauer-ek ez zuen amore eman. Gero eta presio handiagoa egin zien agintariei, eta 1583an Elsa Plainacher atxilotu eta Vienara eraman zuten. Vienako mediku eta apaizek, ordea, atsoa eta adimen ahula zuela esan zuten.Hura ere Bürgerspitalera eraman behar zela argudiatu zen.
Baina orduan agertu zen Georg Scherer jesuita eta predikaria, Schwazen jaioa, Tirolen. San Estebango katedralaren aurrean, oro har, sorginen aurkako eta, bereziki, Elsa Plainacherren aurkako gorroto-hitzaldia eman zuen. Jendetza hunkituak emakume torturatua izatea eskatu zuen aitorpen bat behartzeko.Vienako Rauhensteingasse-ko Malefizspitzbubenhaus sotoan, Elsa Plainacher zahar eta gaixoari hiru aldiz egin zizkioten tortura izugarriak, eta aldi horretan berari buruz jakin nahi zen guztia onartu zuen. Ondorioz, hiltzera kondenatu zuten sutan, eta 1583ko irailaren 27an, zaldi baten buztanari itsatsitako ohol bati lotuta, eta horrela eraman zuten exekuzioaren lekuraino, non sutan erre baitzuten bizirik.. Bere errautsak Danubion barreiatu ziren.
Anna biloba Barbarastift taldeari eman zioten babesleek. Emakume sekularrentzako asiloa zen Barbarastift, eta Vienako 1. barrutian (Postgasse) zegoen. Gainerako bizitza ez da ezagutzen.' Georg Scherer 1605ean hil zen, Linzen antzeko gorroto-diskurtso batengatik pulpituan jo zutenean. Georg Schlutterbauer-ek, landetxea semeari denbora baino askoz lehenago eman zionak, Behe Austriako Texingetik gertu dagoen baserri bateko jornalari eta egoiliar (azpierrentari) gisa amaitu zuen bizitza.

## Legatua

Viena -Donaustadten (22. barrutia), Elsa-Plainacher-Gasse kaleak hartzen du sorgin-ehizaren biktimaren izena, eta Manken ere biktima omentzen du.

## Bibliografia

* Ein teuflisches Werk. Die Torturen der Hexe von Wien, Folterprotokoll 1583. Freya, Linz. 1988. ISBN 3-901279-68-7.
* Elsa Plainacher - Die Hexe von Mank. Eigenverlag, Mank. 2014. ISBN 978-3-200-03887-5.

## Kanpo estekak

* Elisabeth Plainacher en la base de datos Gedächtnis des Landes sobre la historia de la Baja Austria (Museo de la Baja Austria). .
* Datuak: Q88208