OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Josef Krips

Josef Alois Krips (Viena, 1902ko apirilaren 8a – Geneva, 1974ko urriaren 13a) austriar musikari eta orkestra-zuzendaria izan zen.
Felix Weingartner eta Eusebius Mandyczewskiren ikasle izan zen eta 1921 eta 1924 artean Weingartnerren laguntzailea izan zen Vienako Volksoperrean. Ondoren hainbat orkestra zuzendu zituen, besteak beste, Karlsruherena 1926tik 1933ra. 1933an, Vienako Estatu Operako orkestraren zuzendaria izan zen. 1935ean Vienako Arte Ederren Akademiako irakasle izendatu zuten, eta 1935etik 1938ra Salzburgoko Jaialdiko orkestra zuzendu zuen.
1938an ihes egin zuen Austriatik, Anschluss gertatu zenean. Katoliko gisa hezi bazen ere, aita judua zuen. Belgraden ezarri zen eta urtebetez Bellgradoko Filarmonikan lan egin zuen eta ondoren janari fabrika batean.
1945ean Austriara itzuli zen eta Vienako Orkestra Filarmonikoaren eta Salzburgoko Jaialdiaren zuzendari izendatu zuten. 1950etik 1954ra Londresko Orkestra Sinfonikoa zuzendu zuen eta 1954tik 1963ra Buffaloko Orkestra Sinfonikoa. 1963tik 1970era San Frantziskoko Orkestra Sinfonikoko musika-zuzendari izan zen, eta 1970etik 1973ra Vienako Orkestra Sinfonikoa zuzendu zuen.
1946an eta 1947an Vienako Urteberri eguneko kontzertua zuzendu zuen.
* Datuak: Q93751
* Multimedia: Josef Krips / Q93751
# Ez Gaitu Inork Geldituko

Ez Gaitu Inork Geldituko Urtz taldearen abesti bat da. 2001. urtean argitaratutako Aingeru albumaren parte da.
COVID-19 pandemiaren garaian abestia ezaguna egin zen Osakidetzako osagileek abesten zutelako.

## Hitzak

Hitzak:
    Nork esan du, ezinezkoa da?
    Nork onartu, hori hala dela?
    Zaila bada, ez da ezinezkoa;
    zaila bada, badago lortzea.
    Eta ibiliz ikasten bada oinez
    has gaitezen bidea egiten.
    Ez gaitu inork geldituko.
    Ez zaitu inork geldituko.
    Nork esan du, ez dago lortzerik?
    Nork esan du, ez dut gaitasunik?
    Zaila dena, zaila bada berez
    guk ohi dugu zailago egiten.
    Eta ibiliz ikasten bada oinez
    has gaitezen bidea egiten.
    Ez gaitu inork geldituko.
    Ez zaitu inork geldituko. (bis)
    Bidairik luzeena, beti,
    pauso batez hasten da.
    Ez gaitu inork geldituko.
    Ez zaitu inork geldituko. (bis)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Portero, Andrés. (2020-04-13). «La propuesta musical del día es 'Ez gaitu inork geldituko', de Urtz» Deia (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Hoy, Gasteiz. (2020-03-29). «'Ez Gaitu Inork Geldituko': el mensaje de los profesionales de OSI Araba» Gasteiz Hoy (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ «Ez gaitu inork geldituko» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).

## Kanpo estekak

* "Ez Gaitu Inork Geldituko" abestia entzungai.
# Miramax

Miramax Films film-ekoizpen eta banatze konpainia da, The Walt Disney Companyren zatia zena. Horren aurretik, zinema independentea bultzatzaile nagusienetakoa izan zen.

## Historia

Harvey eta Bob Weinstein anaiek 1979an sortua, hasieratik bere xedea estudio handiek arbuiatzen zituzten film txikiak banatzea izan zen. Martin Lewis ekoizle britaniarrekin bat eginda, 1982an lehendabiziko arrakastak etorri ziren. Hamarkada horretako beste lorpen handiak The Crying Game, Sex, lies, and videotape, ¡Átame! edo Scandal filmak izan ziren.
Horretaz gain, Miramaxek etekin handiak erdietsi zituzten filmak erosi edo ekoiztu zituen, eta konpainiak 1990eko hamarkadako zinema independentearen buruetako bat bilakatu zen. Bere filmek Oscar izendapen ugari jaso zituzten eta, hainbat kasutan, irabazi ere egin zituzten.
The Walt Disney Companyk 1993an erosi zuen Miramax 70 milioi dolarren truke. Weinstein anaiek Miramaxen agintean jarraitu zuten 2005 arte. Garai horretan, Disneyko gainerako konpainien aldean era desberdinean eraman zuten Miramax, nahiz eta merkaturatu zitekeenaren gaineko azken erabakia Disneyk izan (Fahrenheit 9/11 eta Dogma kasu).
Weinsteinek konpainia utzitakoan, Buena Vista Motion Pictures Groupek, Disneyren film taldeak, Miramaxen gaineko kontrola bereganatu zuen. Weinstein anaiek beste film ekoizpen konpainia bat sortu zuten: The Weinstein Company.
2010ean Disneyk Filmyard Holdings inbertsio taldeari saldu zion Miramax. 2016 beIN Media Group taldeak erosi zuen Miramax, eta 2020an beIN-ek ViacomCBS taldeari saldu zion konpainiaren % 49.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q465449
* Multimedia: Miramax / Q465449
# Julia Iruretagoiena

Julia Iruretagoiena Selles (Irun, 1886 – Mexiko, 1954ko urriaren 3a). Tomas Meaberen emaztea eta alarguna, garaiko ekintza sozialetan inplikatu zen, erbestea ezagutuz.

## Biografia

Irunen jaioa, bertako alkate errepublikazalearen alaba zen, Leon Iruretagoiena Caminorena alegia. Gazte Sozialisten sortzailea izan zen Tomás Meaberekin ezkondu zen. Meaberekin batera, haien idazlanen eta iritzien ondorioz, Frantzian eta Ingalaterran erbesteratua ibili zen. 1912an semea izan zuten, Leon Meabe. Azkenik, Euskal Herrira itzuli ziren, Iruna; ondoren Madrilera joan ziren. Handik gutxira, tuberkulosiak jota, Meabe, 1915eko azaroaren 15ean, hil zen. Orduan, Julia Iruretagoiena Residencia Femenina de Estudiantes zelakoan hasi zen lanean; han, besteak beste, Maria de Maeztu, Elena Soriano eta Victoria Kent ezagutzeko aukera izan zuen. Nazioarteko Lan Erakundean ere lan egin zuen, Espainiako gerra zibila amaitu arte. Gerra Zibila gogorra izan zen Juliarentzat, 1936ko irailaren 30ean haren semea, kimikaria, haren ardurapeko Madrilgo gerra laborategian lanean zegoenean, eztanda baten ondorioz hil baitzen.
1939ko uztailean, Julia, Champlain itsasontzian Mexikora heldu zen. Ipar Amerikan erbesteko haurren eta helduen lanean inplikatu zen. Junta de Ayuda a los Republicanos Españoles (JARE) erakundearen emakume-batzordean hartu zuen parte. Artean, Moreliara joan ziren haurren egoeraz arduratu zen. 1941ko urriaren 24an JAREren delegaritzaren lehendakariaren idazkari bezala hasi zen lanean. Aldi berean, hizkuntzak irakasten eta Espasa Calpe argilatxean ere lan egin zuen. Ez zen Euskal Herrira itzuli. 1954ko urriaren 3an hil zen Mexiko Hirian.

## Ikus, baita ere

* Tomás Meabe

## Erreferentziak

* 1 2 http://www.elsocialistadigital.es/biografias/item/1051-julia-iruretagoyena-selles.html

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz): Julia Iruretagoienaren biografia.
* Julia Iruretagoienaren biografia. Bidea.parean. Irungo emakumeak plazara dokumentaletik
* Datuak: Q25473799
* Multimedia: Julia Iruretagoyena / Q25473799
# Amalia Fahlstedt

Amalia Wilhelmina Fahlstedt (Stockholm, 1853ko urtarrilaren 8a – Djursholm, 1923ko urtarrilaren 29a) suediar idazle, irakasle eta itzultzailea izan zen. Bere ibilbidean zehar, liburu ugari idatzi zituen eta XIX. mendeko emakumeen mugimenduko kide aktiboa izan zen.

## Bizitza

Amalia Fahlstedt 1853ko urtarrilaren 8an jaio zen Stockholmen. Anders Gustaf Fahlstedt dendariaren eta Johanna Wilhelmina Bergströmen sei seme-alabetako bosgarrena zen. Hizkuntza-irakasle moduan trebatu zen Rossander ikastaroetan. Aita hil ondoren, familiak arazo ekonomikoak izan zituen. Arazo horiek gainditzeko nahian, Fahlstedt irakasten hasi zen eta 1877an eskola bat sortu zuen Bertha ahizparekin batera.
August Strindberg suediar antzerkigileak inspiratuta, idazten hasi zen. 1883an lehen liburua argitaratu zuen, I flygten ipuin bilduma. 1887an Ax och Halm saiakera idatzi zuen, non ezkontzaren, emakumeen hezkuntzaren eta enpleguaren gaiak aztertu zituen. Ett lefnadsmål ipuina ere kaleratu zuen, erreforma-pedagogia garaikidearen ideiek eraginda. En passionshistoria (1897) eta I dödvattnet (1889) eleberriak idatzi zituen, Rafael izengoitia erabiliz. Haur eta gazte literaturako egilea ere izan zen. Hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen eta italieratik, nederlanderatik eta beste hizkuntza batzuetatik suedierara itzuli zuen.
Ellen Key suediar feminista diferentzialistaren lagun mina zen. Harekin batera, Tolfterna sortu zuen, emakume langileek eta klase ertaineko emakume ikasiek osatzen zuten elkartea.
Djursholmen hil zen 1923ko urtarrilaren 29an.

## Lanak
### Norberaren lanak

* I flygten: berättelser (1883)
* Ax och halm: berättelser (1887)
* Ismaël: Berättelse (1895)
* En passionshistoria (1897)
* I dödvattnet: skildring (1899)
* I sommartid: berättelse för ungdom (1901)
* Mor Sagas skymningsprat, upptecknadt i åtta sagor (1902)
* Hvita boken och andra berättelser: Af Rafael (1904)
* Glimtar: Fantasier och kåserier (1912)
* Småbarnens sagbok: korta sagor för små barn (1920)

### Itzulpenak

* Frederik van Eeden. Ut bland människorna: berättelse (1906)
* Antonio Fogazzaro. Ett helgon (1907)
* Jan Ligthart. Frihet och disciplin i uppfostran (1910)
* Georges Ohnet. Herr Derblays giftermål (1912)
* Leonard Trelawny Hobhouse. Liberalismen (1913)
* Charles Dickens. Mrs Lirriper och hennes hyresgäster samt andra berättelser (1921)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Ingelesez) Heggestad, Eva. «Amalia Wilhelmina Fahlstedt» Svenskt kvinnobiografiskt lexikon 2018-03-08 (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* 1 2 3 (Suedieraz) Lager, Birgitta. «Amalia Wilhelmina Fahlstedt» Svenskt biografiskt lexikon (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* 1 2 (Suedieraz) «Amalia Fahlstedt (1853-1923)» Litteraturbanken (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Suedieraz) Heggestad, Eva. (2007). Fången och fri: 1880-talets svenska kvinnliga författare om hemmet, yrkeslivet och konstnärskapet. Gothenburg: Avdelningen för litteratursociologi vid Litteraturvetenskapliga institutionen, Uppsala universitet ISBN 978-9185178193. (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4947447
* Multimedia: Amalia Fahlstedt / Q4947447
# Moskuko Printzerria

Moskuko Printzerria, Moskovia (errusieraz: Княжество Московское, translit.: Kniazhestvo Moskovskoe) edo Moskuko Dukerri Handia (errusieraz: Великое княжество Московское, translit.: Velikoe kniazhestvo Moskovskoe), XIV. mendetik XVI. menderaino existitu zen errusiar estatua izan zen. Moskuko Printzerri Handia, hala aipatua baita errusiar dokumentuetan, Kieveko Rusaren oinordekoa izan zen bere iparraldeko lurraldeetan, eta Errusiar Tsarerriaren aurrekaria; eta Errusiar Tsarerria, berriz, Errusiako Inperioaren aurrekaria izan zen.

## Gobernariak
### Printze Handiak

* Daniel I.a Moskukoa (1283-1303)
* Juri I.a Moskukoa (1303-1325)
* Ivan I.a Moskukoa (1325-1341)
* Simeon Moskukoa (1341-1353)
* Ivan II.a Moskukoa (1353-1359)
* Dimitri I.a Moskukoa (1359-1389)
* Vasili I.a Moskukoa (1389-1425)
* Vasili II.a Moskukoa (1425-1462)
* Ivan III.a Moskukoa (Handia) (1462-1505)
* Vasili III.a Moskukoa (1505-1533)
* Ivan IV.a Errusiakoa (bere burua tsar izendatu aurreko garaia) (1533-1547)

## Historia
### Moskutar altxamendua

Mongolen Inperioak Kieveko Rusaren lurrak inbaditu zituenean, Mosku Vladimir-Suzdalgo Printzerrian zegoen eta Txinarako bidean kokatutako garrantzi handirik gabeko herritxo bat baino ez zen. Mongolek Mosku 1238ko neguan erre zuten arren, basoz betetako bazter urrun batean egoteak, mongolen okupazioarekiko nolabaiteko segurtasuna eman zion herriari. Horrez gain, ibai ugarik, inguruko hiru itsasoetarako, Baltikoa, Beltza eta Kaspiarra, sarbidea eman zioten.
Moskutar estatuaren eraketarako are garrantzitsuagoa izan zen printze handinahi, buruargi eta zortedunen gobernua. Moskuko lehen printzea, Daniel I.a Moskukoa edo Daniel Aleksandrovitx izan zen, 1302-1303an gobernatu zuena, eta printzerria bere familiarentzat, ruriktarrenzat ziurtatu zuena. Bere semea izan zen Ivan I.a Errusiakoak (1325 eta 1341 artean errege izan zena), Ivan Kalita (Ivan diru poltsa) deitua, lider mongolengandik Vladimirren Printze Handia titulua jaso zuen. Modu estuan lan egin zuen mongolekin, beste errusiar printzerri batzuetatik zergak bilduz. Harreman honen ondorioz, itzal handia lortu zuen eskualdean, batez ere Moskuren etsai nagusi zen Tverren gainean. 1327an Eliza Ortodoxoa Vladimirretik Moskura aldatu zen, Printzerri berria handiagotuz.

## Erreferentziak

* ↑ Izenburuaren idazkera aldezten du EIMAk, Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak lanean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170770
* Multimedia: Grand Duchy of Moscow / Q170770
# Companhia das Letras

Companhia das Letras Brasilgo argitaletxerik handiena da, 1986an sortua, egoitza São Paulon duena.
Luiz Schwarcz eta Lilia Moritz Schwarcz senar-emazteek sortu zuten.
Batez ere literatura eta gizarte zientziei buruzko liburuak argitaratzen ditu.
2011ko abenduaren 5ean Penguin Books argitaletxe britainiarrak Companhia das Letras-en %45a erosi zuen. 2018ko urrian Penguin argitaletxeak enpresaren %70a eskuratu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «ILUSTRADA 50 ANOS: 2006 - O império da Companhia das Letras - 12/12/2008 - Ilustrada» Folha de S.Paulo 2025-01-01 (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* ↑ (Portugesez) «Grupo Penguin assume controle da Companhia das Letras» G1 2018-10-30 (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
# Arkaitz Oiartzabal Agirre

Arkaitz Oiartzabal Agirre ezizenez "Xamoa" (Oiartzun, 1985eko uztailaren 27a) bertsolari gipuzkoarra da.

## Ibilbidea

Oiartzungo bertso eskolan aritzen da. 2015ean Gipuzkoako Txapelketako finalerako sailkatu zen eta zortzigarren egin zuen. Horri esker Bertsolari Txapelketa Nagusirako txartela lortu zuen. 2015ean Orixe saria ere irabazi zuen.

## Palmaresa
### Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** final-laurdenak (1): 2017
* Gipuzkoako Txapelketa
** finalista (1): 2015
** finalaurrekoak (1): 2007
** final-laurdenak (1): 2011

### Sariak

* Orixe saria (1): 2015.

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Arkaitz Oiartzabal "Xamoa" - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-07).
* ↑ «Arkaitz Oiartzabal "Xamoa" nagusitu da Orixe Sarian» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115583178
# Aleksei Brusilov

Aleksei Alekseievitx Brusilov (errusieraz: Алексе́й Алексе́евич Бруси́лов; Tbilisi, 1853ko abuztuaren 31/abuztuaren 19a – Mosku, 1926ko martxoaren 17a) errusiar jenerala izan zen. 1916ko Brusilov erasoaldian erabilitako taktikei esker ospetsu bilakatu zen. Hain ziren taktika berriztatzaileak ezen alemaniarrek ere kopiatu zituzten. Aristokraziaren kidea (aita jenerala ere izan zen), Brusilov zalditerian hasi zen baina jada 1914an konturatu zen zalditeria zaharkiturik zegoela metrailadore berrien aurrean. Historialarien esanetan, Lehen Mundu Gerran gudu handiak irabazteko errusiar jeneral bakarra izan zen, hala ere, galera handiak ere izan zituen. Bere erasoaldi ospetsuan apenas ez zuen zenbakizko abantailarik (600.000-500.000) baina 72 ordutan 50 milia egin eta 200.000 preso hartu zituen.
Errusiar Iraultza eta gero, monarkikoa izanda ere, Armada Gorriaren alde agertu zen Pravda egunkarian.

## Erreferentziak

* ↑ Brown, Stephen. (1995). «Красная звезда или крест? Жизнь и судьба генерала Брусилова (The Red Star or the Cross? Life and Fate of General Brusilov) by Ю.В. Соколов» Slavic Review 54 (4): 1087–1088..
* ↑ (Errusieraz) Вольдемар Николаевич Балязин. (2007). Неофициальная история России. Olma Media Group, 595 or. ISBN 978-5-373-01229-4..
* Datuak: Q207738
* Multimedia: Aleksei Brusilov / Q207738
# Momena Ibrahimi

Momena Ibrahimi (Afganistan, 1993), Momena Karbalayee izenez ere ezaguna, Afganistango emakumeen eskubideen aldeko aktibista eta polizia ohia da. 2017an, Afganistan erdialdeko Daykundi probintziako Kajran barrutian polizia ofizial izatera heldu zen lehen emakumea. . 2021ean, BBCk egindako munduko 100 emakume eraginkorrenen zerrendan sartu zuten.

## Ibilbidea

2009ko irailaren 6an, Kajraneko polizia-etxeko buruak eta haren nagusiak, Mohammad Khan Baluchek, hirian bisitan zegoen bere lagun ofizial batekin sexu-harremanak izateko agindu zioten. Ezezkoaren aurrean, Mohammadek berak jo eta bortxatu egin zuen.Epaitegietara eraman zuen kasua, baina epaileak atzera bota zuen 2020an. Hilabete batzuk geroago, Ibrahimi bere buruaz beste egiten saiatu zen. Auzitara jo zuen, eta salaketa kentzeko agintari politiko eta polizialen presioak salatu zituen.
Momena Ibrahimik adierazi zuen bere kasuak balio behar zuela emakumeek euren herrialdean bizi duten egoerari ikusgarritasuna emateko, bereziki lankideen eta nagusien aldetik sexu jazarpena jasaten duten emakume polizien ehuneko handia.
2021eko abuztuan, Afganistanen talibanak boterera iritsi zirenean, Ibrahimik Erresuma Batuan erbesteratu behar izan zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 «BBC 100 Women 2021: Who is on the list this year?» BBC News 2021-12-07.
* ↑ شایگان·, عابر. (2021-01-23). «بی‌فرجامی دو شکایت؛ سرنوشت زنان پولیسی که مورد آزار جنسی قرار گرفتند» روزنامه اطلاعات روز.
* 1 2 Nader, Zahra. (2021-02-07). «Sexual Harassment in workplace: A systematic problem for policewomen» Kabul Now.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110063143
# Heteroglosia

* Literaturan: Bajtinek azpimarratu zuen eleberri batean, adibidez, ez dagoela ahots nagusi edo bakarra, baizik eta ahots ugarik elkarrekintzan jarduten dutela eta elkarri eragiten diotela. Ahots horiek pertsonaienak, narratzailearenak, kultura-aipuak edo testuan sartzen diren hizkuntza tekniko edo herrikoiak izan daitezke. Horrek hainbat ikuspegi eta esanahiren arteko elkarrizketa sortzen du.
* Linguistikan: Heteroglosiak hizkuntza berean dauden hizkera desberdinak aipatzen ditu, gizarte, kultura, geografia edo historiaren arabera aldatzen direnak. Adibidez, dialektoak, erregistro formalak eta informalak, edo arlo profesionaletako terminologia bereziak aniztasun horren parte dira.
* Gizartean: Kultura edo komunitate berean existitzen diren hizkuntza eta adierazpide desberdinen koexistentzia bezala ere uler daiteke. Honetan sartzen dira hizkuntza desberdinak, baina baita kode kulturalak, ideologikoak eta komunikazio-moduak ere.

### Adibide praktikoa:

Les Miserables (Victor Hugo) eleberrian, heteroglosia agerian dago pertsonaiek, klase sozialaren arabera, hizkuntza estilo desberdinak erabiltzen dituztelako: akademikoen hizkuntza kultutik hasi eta langileen hizkera arrunteraino. Honek gizartearen aniztasuna islatzeaz gain, obrari ikuspegi eta aberastasun gehiago ematen dio.
# Anguianoko trikimakoen dantza

Anguianoko trikimakoen dantza (gaztelaniaz: Danza de los zancos de Anguiano) Errioxako Anguiano herrian egiten den dantza tradizionala da, Kultura Intereseko Ondasun izendaturik dagoena. Herriko zortzi gaztek trikimakotara igota aldapa handi bat jaisten dute biraka.

## Jatorria

Najerilla ibaiaren goiko arroan ohikoa zen trikimakoak erabiltzea hezeguneak edo elurteak zeharkatzeko. Ez da ezagutzen noiz hasi ziren dantza bera Magdalenako Andre Mariaren menezko jaietan egiten, lehenengo erreferentzia 1603. urtekoa da.

## Jantzia

* Trikimakoak: Pago egurrez eginda daude. 50 cm inguruko luzera dute eta puntan amaitzen dira.Orkatilari eta belaunari soka bidez lotzen zaizkie.
* Alkandora zuria, mahuka apainduekin.
* Txaleko koloretsua: zazpi banda ditu, gorria, urdin argia, berdea, arroxa, marroia, horia eta urdin bizia.
* Galtza beltzak belaunetan kolorezko zinta dutenak.
* Azpiko gona.
* Gona hori adamaskatua.
* Gerriko urdina.
* Galtzerdi zuriak.
* Espartozko espartin zuriak xingola beltzekin.
* Kastainetak, ezpel egurrezkoak eskuz eginak.

## Dantza

Madalenako jaietan egiten den dantza da, uztailaren 21, 22 eta 23an. Iraileko azken asteburuan ere egiten da, larunbat eta igandean.
Mezaren ondoren Magdalenaren prozesioan joaten dira trikimakoak dultzainaz eta danbolinaz lagunduta. San Andres elizaren aurrean hasten dira La Obra izeneko plazan eta plazaren eta goiko kalearen arteko zazpi mailak jaisten dituzte "Las Escaleras" izeneko zatian. Ondoren "Dantzarien aldapa" jaitsi behar dute, 58 metro luze den kale estua %20ko pendiza duena. Banan bana jaisten dira dantzariak biraka eta kastainetak joz. Azpialdean jendea aurkituko dute haien jaitsiera gelditzeko, horregatik "el colchon" ("koltxoia") esaten zaio azpian zain duten jende multzoari. Behin behera iristita berriz gora igoko dira berriz biraka jaisteko. Musikariak beheko plazara iritsi bitartean horrela jarraitzen dute eta sei aldiz gutxi gora behera jaisten da dantzari bakoitza aldapan behera.
Jaitsiera hau oso zaila da, baina gonak lagundu egiten die orekatzen, izan ere biraka ari direnean kanpai itxura hartzen baitu eta barruan sartzen den aireak zutik mantentzen laguntzen du.
Behin guztiak beheko plazan daudenean trikimakoak kendu eta "los troqueaos" izeneko danta egiten dute hurritz makilak erabiliz.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Txantiloi:Es-GT «Danzadores Anguiano | Cultura y Tradiciones | Guía accesibilidad La Rioja» La Rioja Sin Barreras (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).
* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) «Danza de los Zancos» Fiestas y Tradiciones de España 2019-09-23 (Noiz kontsultatua: 2025-01-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2919486
* Multimedia: Danza de los Zancos de Anguiano / Q2919486
# Anguiano

Anguiano Errioxako udalerria da, 2020an 494 biztanle zituena.
Trikimakoen dantzagatik ezaguna da, Errioxako floklore-tradizio zaharrenetakoa omen dena. Uztailean eta irailean egiten da urtero. Valvanerako monasterioa Anguianon dago. Valvanerako Andre Maria da Errioxako patroia.

## Geografia

Najerilla ibaiaren haranean kokaturik dago 663 metrotako altueran. Harana estua da eta horma garai bertikalak ditu Anguianoko udalerrian. Kareharrizko eremua denez leizeak ere ugariak dira.
Hiru auzotan banatzen da, Mediavilla, Eras eta Cuevas. Mediavilla da handiena eta bertan daude udaletxea, San Andres eliza eta hainbat etxe noble. Eras nekazal eta abeltzain auzoa da eta bertan daude herriko lastotegiak. Azkenik Cuevas abeltzainen auzoa da San Pedro eliza dago.

## Historia

XI. mendean aipatzen da aurreneko aldiz, Anguidano izenarekin, Naiarako foruan hain zuzen ere. 1092an Anguiano izena aipatzen da Alfontso VI.a Gaztelakoak Valvanerako monasterioari Anguianoko landa lurrak ematen dizkiola esanez.

## Ekonomia

Abeltzaintza da jarduera ekonomiko nagusia. Herria inguratzen duten landetan abelgorriak, ardiak, ahuntzak eta zaldiak ikusten dira. Turismo zerbitzuak ere baditu, ostalaritzaz gain artisautza dendak ere ugari dira.

## Ondasun nabarmenak

* San Andres parrokia: 1546an Juan Pérez de Solartek hasi zuen eraikuntza. Hiru habearte ditu oinplano errektangularrean. Erretaula nagusia 1672-1686 artean eraiki zuen Diego de Ichaso Eztala Urrutiak.
* San Pedro de Cuevas eliza (XV-XVI. mendeak)
* Valvanerako monasterioa (X. mendekoa): Anguianoko udalerrian dago, herritik 17 kilometrotara.
* Dantzarien malda.

## Kultura
### Trikimakoen dantza

Anguianoko ospakizun ezagunena Trikimakoen dantza da (gaztelaniaz: Danza de los zancos de Anguiano). 45 cm-ko pago egurrez egindako trikomakotan dabiltzan dantzariek eliza aurrean dantza egin eta maldan behera biraka jaisten dira. Uztailaren 21, 22 eta 23an izaten da bai eta iraileko azken asteburuan ere.
Badirudi elurte handiak izaten zirela Anguiano inguruan eta trikomako horiek erabiltzen zituztela alde batetik bestera joateko. Ez da ezaguna zergatik hasi ziren dantza hori egiten baina aurreneko aipamen idatzia 1603koa da.

### Kirola

Herriko kirol taldea Club Deportivo Anguiano da.

## Erreferentziak

* 1 2 «Anguiano: Cómo es Anguiano» www.ayuntamientodeanguiano.org (Noiz kontsultatua: 2021-09-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Anguiano - Destino» La Rioja Turismo@es||| (Noiz kontsultatua: 2021-09-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Monasterio de Nuestra Señora de Valvanera - Lugar de interés» La Rioja Turismo@es||| (Noiz kontsultatua: 2021-09-26).
* 1 2 Txantiloi:Es-GT «Danzadores Anguiano | Cultura y Tradiciones | Guía accesibilidad La Rioja» La Rioja Sin Barreras (Noiz kontsultatua: 2021-09-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1637330
* Multimedia: Anguiano / Q1637330