OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bishop Sutton

Bishop Sutton, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.381 biztanle zituen.
# Blagdon

Blagdon, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.116 biztanle zituen.
# Bleadon

Bleadon, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2021ean 1.149 biztanle zituen.
# Bradford-on-Tone

Bradford-on-Tone, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 622 biztanle zituen.
# Brent Knoll (herria)

Brent Knoll, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.271 biztanle zituen.
# Butleigh

Butleigh, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 823 biztanle zituen.
# Carhampton

Carhampton, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 865 biztanle zituen.
# Catcott

Catcott, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 531 biztanle zituen.
# Churchill (Somerset)

Churchill, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2015ean 2.250 biztanle zituen.
# Evercreech

Evercreech, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 2.334 biztanle zituen.
# Kewstoke

Kewstoke, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.690 biztanle zituen.
# Pawlett

Pawlett, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.038 biztanle zituen.
# Glastonbury

Glastonbury, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen Somerset konderriko udalerria da.
Herri hau batez ere bere historiarengatik ospetsua da, honen inguruan mito eta kondaira ugari daudelarik: batzuen ustez Arturiar zikloan agertzen den Avalon kokalekua hemen egongo litzateke. Gainera, Glanstonburyko Jaialdi entzutetsua alboko Pilton herrian ospatu ohi da. Udalerri honetako leku interesgarrien artean Glastonbury Tor muinoa eta Glastonburyko abadia daude.

## Historia eta mitologia

Udalerri honek bere ospea aldameneko Glastonbury Tor muinoari zor dio, hau inguruko ordekaren gain argiki nabarmentzen delarik. Muino honen inguruko kondairak Josef Arimateakoa, Graal Saindua eta Artur erregearen buruzkoak dira.
Josef Arimateakoaren kondairaren arabera Glanstonbury britainiar uharteetako kristautasunaren jaiolekua litzateke, bertan, Glastonbury Toren pertsonaia honek britainiar lurrean izandako lehenbiziko eliza eraiki omen zuen, gutxi gorabehera Jesukristo hil eta 30 urtera. Eliza honen xedea Grial Saindua gordetzea zen. Suposatzen denez, Josef Glastonburyra itsasontziz ailegatu omen zen, aurretik Somerset eskualdean izandako uholde bat probestuz. Lurreratzen, Josef Arimateakoaren makila mirariz eskualde honetan besterik hazten ez den arantzadun zuhaizka bilakatu zen.
Arturiar zikloko zenbait bertsioetan Glastonbury sarritan Avalom mitikotzat jo izaten da. 1333an Godofredo Monmouthekoa historialari galestarra izan zen parekotasun hau aipatzen lehenbizikoa. 1191n Glastonburyko abadiako fraideek eraikin honen hegoaldean Artur erregea eta Ginebra bere emaztearen hilobiak topatu zituztela ziurtatu zuten.

## Gaur egungo herria

Gaur egun Glastonbury erromes eta turismo erlijiotsuaren gunea da. Hemen mistizismo eta jentiltasun edo paganismoak kristau mitologiarekin bat egiten dute. Neurri berdineko beste herri ugariren antzera, gune hau ere ez da antzina zen bezain oparoa. Halere, Glastonburyk jentil edo magiazko jatorriarekin zerikusia duten produktu "alternatiboak" saltzen dituzten denda eta postu ugari ditu. Herriaren inguruan, merkatalgune berri bat garatzen ari da.

## Ondarea

* Glastonburyko abadia
* Glastonburyko dorrea

## Jaialdia

* Glastonburyko Jaialdia

## Iruditegia

* Glanstonbury Tor
* 2003ko Glastonburyko Jaialdia
* George Hotela eta Pilgrim's Inn ostatua
* San Joan Batailatzailearen eliza

## Kanpo estekak

* Glastonburyko Udal Kontseilua
* Datuak: Q210891
* Multimedia: Glastonbury / Q210891
# Pilton (Somerset)

Pilton, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian. Glastonbury udalerritik 10 kilometro ekialdera dago.
2011n 998 biztanle zituen.
Glastonburyko Jaialdi ospetsuaren kokalekua da.
* Datuak: Q1613147
* Multimedia: Pilton, Somerset / Q1613147
# Glastonburyko Jaialdia

Glastonburyko Jaialdia Somerset konderriko (Ingalaterra) izen bereko udalerritik gertu antolatzen den musika eta bestelako arteetako festibala da, Pilton herrian. Urtero burutu dute 1970etik, urteren batean izan ezik. Michael Eavis antolatzaile burua izan da.
Hasierako edizioetan hippy korronteei eta psikodeliari jarraitu bazieten ere, denboran aurrera bestelako estiloak hartzen joan ziren, hala nola rock, pop, folk, reggae, etnikoa, elektronikoa eta hip hop.

## Kartel buruak

The Cure, Van Morrison, Elvis Costello, Coldplay, David Bowie, Radiohead, Pulp, Blur, Oasis, Muse, R.E.M., Peter Gabriel eta Primal Scream ditugu historian zehar kartel buru ezagunenen artean.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Jaialdiaren webgune ofiziala
* Datuak: Q309066
* Multimedia: Glastonbury Festival / Q309066
# Ruishton

Ruishton, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.471 biztanle zituen.
# Saltford

Saltford, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 4.073 biztanle zituen.
# Shipham

Shipham, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.087 biztanle zituen.
# Stogursey

Stogursey, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.385 biztanle zituen.
# Blue Anchor

Blue Anchor, Ingalaterrako hego-mendebaldeko kostaldean dagoen herri txiki bat da, Somerset konderrian.
# Berrow (Somerset)

Berrow, Ingalaterrako hego-mendebaldeko kostaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 1.534 biztanle zituen.
# Timsbury (Somerset)

Timsbury, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 2.624 biztanle zituen.
# Portbury

Portbury, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.
2011n 827 biztanle zituen.
# Santa Helena

    Artikulu hau uharteari buruzkoa da; santua gaitzat duena beste hau da: «Helena Konstantinoplakoa»
Santa Helena Ozeano Atlantikoko uharte bat da. Administrazioaren aldetik Erresuma Batuko itsasoz haraindiko lurralde bat osatzen du Ascension uhartearekin eta Tristan da Cunharekin batera, Santa Helena, Ascension eta Tristan da Cunha izenez. Hiru uharteek Santa Helenako dependentzia britainiarretako bat osatzen dute. Dependentziako hiriburu nagusia, Jamestown da.

## Geografia

Afrikako kostaldetik 1.850 kilometrora dago. Sumendiek eragindako uhartea da. Klima epela da. Oso landaredi oparoa du barnealdean baina kostaldera hurbildu ahala murriztu egiten da.

## Banaketa administratiboa

Santa Helena uhartea honela banatzen da administratiboki:
| Barrutia | Azalera km² | Biztanleria 2008 |
| Alarm Forest | 5,9 | 276 |
| Bahía de Sandy | 15,3 | 205 |
| Blue Hill | 36,5 | 153 |
| Half Tree Hollow | 1,6 | 901 |
| Jamestown | 3,6 | 714 |
| Levelwood | 14,0 | 316 |
| Longwood | 33,4 | 715 |
| Saint Paul's | 11,4 | 795 |
| Santa Helena (Isla) | 121,7 | 4.255 |

## Biztanleak

Europarrek (britainiarrak, batez ere), asiarrek eta Afrikako etorkinen ondorengoek osatzen dute Santa Helenako biztanleria. Kakatuak zeuzkaten.

## Historia

Portugaldarrek aurkitu zuten uhartea 1502an, eta erbesteratuentzat egokitu zuten hasieran. 1645ean holandarrek hartu zuten. Ingalaterraren esku zegoen 1659an, eta aldi batez berriro holandarrek konkistatu bazuten ere (1673), ingelesen mende geratu zen betiko.
Hara erbesteratu zuten ingelesek Napoleon (1815-1821) eta han hil zen. 1834. urtean Ingalaterrako gobernuaren administraziopean jarri zen eta XIX. mendean portu garrantzitsu bihurtu zen Indietarako bidean, Suezko ubidea zabaldu zen arte, hain zuzen.

## Ekonomia

Laborantza (lihoa, patata, artoa, barazkiak), abere hazkuntza (behi eta zerri azienda) eta arrantza dira ekonomia jarduera nagusiak. Garapen bidean dagoen herria da, eta Ingalaterrak kitatzen ditu uharteko urteko aurrekontuaren bi-heren. Estatu Batuen mendeko hegazkin base garrantzitsua dago Ascension uhartean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia: 70. araua: Mundu zabaleko uharte nagusiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34497
* Multimedia: Saint Helena Island / Q34497
# Guraso bakarreko familia

Guraso bakarreko familia, familia gurasobakarra edo familia gurasobakar amaduna ama edo aita seme alabekin bakarrik bizi den familiak dira, bikotekidearen heriotzagatik, bikotearen banantzeagatik edo amak edo aitak bikotekiderik gabe familia osatzea (ama edo aita ezkongabeen kasuan, hain zuzen) erabaki duelako.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2008]
* ↑ Euskalterm: [Kontsulta-fitxak] [2014]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1204559
# Langsdorfia

Langsdorfia Cossidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Langsdorfia franckii da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Langsdorfia adornata | daturik gabe |
| Langsdorfia albescens | daturik gabe |
| Langsdorfia andensis | daturik gabe |
| Langsdorfia argentata | daturik gabe |
| Langsdorfia aroa | daturik gabe |
| Langsdorfia beatrix | daturik gabe |
| Langsdorfia bellaria | daturik gabe |
| Langsdorfia buckleyi | daturik gabe |
| Langsdorfia caestroides | daturik gabe |
| Langsdorfia coresa | daturik gabe |
| Langsdorfia dukinfieldi | daturik gabe |
| Langsdorfia forreri | daturik gabe |
| Langsdorfia franckii | daturik gabe |
| Langsdorfia garleppi | daturik gabe |
| Langsdorfia invetita | daturik gabe |
| Langsdorfia leucrocraspedontis | daturik gabe |
| Langsdorfia malina | daturik gabe |
| Langsdorfia marmorata | daturik gabe |
| Langsdorfia metana | daturik gabe |
| Langsdorfia minima | daturik gabe |
| Langsdorfia ornatus | daturik gabe |
| Langsdorfia pallida | daturik gabe |
| Langsdorfia penai | daturik gabe |
| Langsdorfia polybia | daturik gabe |
| Langsdorfia rufescens | daturik gabe |
| Langsdorfia sieglinda | daturik gabe |
| Langsdorfia tessellata | daturik gabe |
| Langsdorfia xylodopoecila | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18095508
# Luis Maria Ygartua

Luis Maria Ygartua (Buenos Aires, 1901eko martxoaren 17a - ezezaguna) politikari eta ingeniari argentinarra izan zen, eta Eduardo Lonardi eta Pedro Eugenio Aramburu Argentinako Komunikazio ministro izan zen 1955eko uztailaren 23tik 1957ko urtarrilaren 25era bitartean, Iraultza Askatzailearen baitan.

## Karrera

1924an Buenos Aireseko Unibertsitatean Ingeniari ikasketak egin zituen, eta bertan irakasle ere izan zen, bigarren mailako eskola batzuez gain. Amalia Pizzurnorekin ezkondu zen, eta bi seme-alaba izan zituen. Nazioko Osasun Lanetako presidentea izan zen, eta Nazioko Osasun Lanetako zuzendaritza-kontseiluko kide izan zen; Ingeniaritzako Akademia Nazionala osatu zuen, eta bigarren presidenteordetzara iritsi zen.
Iraultza Askatzailean zuen postua, integratzen zituen enpresetatik peronismoaren aurka zegoelako izan zen. Bere gestioan zehar, bere mezua birbideratzeko egunkari garrantzitsuenei esku-hartzea agindu zuen, Aranbururen erregimenaren aldeko pertsonak jarriz. Carlos Alberto Erro ALEAko eta ATLASeko kontu-hartzailea izan zen, eta Jose Barreiro El Mundo-ko zuzendaria, Ricardo Mosquera Democraciakoa, Walter Costanza La Época egunkarikoa, Ernesto Sabato Mundo Argentinokoa, Vicente Barbieri Hogarrekoa eta Críticakoa izendatu zituzten. 1957ko ekainaren 13an hilda agertu zen Marcos Satanowsky doktorea, San Martin kaleko 536. zenbakian duen estudioan. Aramburuk atzemandako La Razón egunkariaren akzioak edukitzearekin lotuta zegoen krimena. Peralta Ramosek presio eta estortsioak jasoak zituen egunkaria Aranbururen gobernuari emateko.
Komunikabideak kontrolatuak izan ziren, eta Peronen edo Peronismoaren aldeko edozein propaganda debekatu zen. Hedabidea ixteko zigorrarekin, Juan Domingo "tirano profugo" edo "diktadore kargugabetu" gisa deitzera behartu zuten. Aramburu diktadoreak ministerioetan egindako aldaketei esker, Ygartuaren ardurapeko Komunikazio Ministerioa lehen hezkuntzako politikan esku hartzen hasi zen, eta leku nagusia hartu zuen, desperonizazio-lanetan arreta jarriz. Hala, eskola-curriculumetako testuen aldaketak eta zentsurak egin zituen, bai eta legedia aplikatzeko ardura zuten hezkuntza-gobernuko aparatuak antolatu eta kontrolatu ere. Hori guztia, peronismoaren ideiak ezabatzeko eta Peronen eta estatuko maila guztietako hainbat funtzionarioren figurari ospea kentzeko. Irrati guztietako kontu-hartzailetza batzorde bat izendatzen da bere agintaldian, eta de facto gobernuaren gertuko enpresariei eman zizkieten, haien jabe legitimoak espetxeratuak izan ziren bitartean, irrati bakoitzean ikuskatzaileak izendatu zituen hedatutako informazioaren kontrola helburu gisa. Poliziak oinarrizko zerbitzuak zaindu zituen, hala nola komunikazio-zentroak, irrati erradialak, egunkariak, etab. Irrati eta hedabide inprimatuen sistema aste gutxiren buruan gobernuaren lagun ziren jabeen esku geratzen da, adierazpen askatasuna, inprenta askatasuna eta prentsa askatasuna bezalako oinarrizko askatasunak murriztu ziren, orduko egunkari nagusiak isilarazi edo esku hartu ziren.

## Bibliografia

* ↑ Historia de la Academia de Ingenieros de Argentina. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27983013
# Manuel Lekuona Saria

Manuel Lekuona Saria Eusko Ikaskuntzak 1983tik urtero ematen duen saria da. Euskal kulturaren pertsona ospetsuei eskainitakoa da, "obra osoak (opera omnia) interes berezia duenean". Saria Remigio Mendiburuk sortutako brontzezko eskultura bat da.
Hauek dira balioespen-irizpideak:
* Balio Unibertsala
* Bizitzako ibilbidea
* Ekarpen adierazgarria Euskal Gizarte eta Kulturari
* Obraren dibulgazioa

## Sarituak

* 2024. Juan Mari Beltran, musikaria
* 2023. Iñaki Martinez de Luna, soziologoa
* 2022. Enkarni Genua
* 2021. Jon Bagues, musikaria
* 2020. José Ramón Etxebarria.
* 2019. Xabier Amuriza, bertsolaria
* 2018. Maria Jose Azurmendi
* 2017. Fermin Leizaola Calvo
* 2016. Jean-Louis Davant
* 2015. Joan Mari Torrealdai Nabea
* 2014. Antxon Agirre Sorondo, etnografoa
* 2012. Soledad de Silva y Verástegui, arte-historialaria
* 2011. Jose Luis Ansorena
* 2010. Jose Antonio Arana
* 2009. Txomin Peillen
* 2008. Montxo Armendariz, zinema zuzendaria
* 2007. Sabin Salaberri, musikaria
* 2006. Mentxu Gal, margolaria
* 2005. Elias Amezaga, idazlea
* 2004. Jean Haritxelhar, euskaltzainburu izandakoa
* 2003. Jesus Atxa
* 2002. Armando Llanos Ortiz de Landaluze
* 2001. Jose Ignacio Telletxea
* 2000. José Miguel Azaola, idazlea
* 1999. Piarres Xarriton
* 1998. Jose Maria Jimeno Jurio, antropologoa.
* 1997. Micaela Portilla
* 1996. Jorge Oteiza, eskultorea.
* 1995. Adrian Zelaia Ibarra, legelaria
* 1994. Iratzeder, euskaltzaina
* 1993. Francisco Salinas Quijada, legelaria
* 1992. Bernardo Estornes, hizkuntzalaria eta etnografoa
* 1991. Karlos Santamaria, matematikaria
* 1990. Gerardo López de Gereñu, etnografoa
* 1989. Eugène Goienetxe, historialaria
* 1988. Manuel Laborde
* 1987. Justo Garate, idazlea eta euskaltzaina
* 1986. Andres Eliseo Mañarikua, historialaria
* 1985. Jorge de Riezu, musikologoa
* 1984. Odon Apraiz
* 1983. Manuel Lekuona

## Erreferentziak

* ↑ «Sariak - Mari-Jose Azurmendi, Eusko Ikaskuntzaren Manuel Lekuona Saria, -2018/09/18-Mari-Jose Azurmendi, Eusko Ikaskuntzaren Manuel Lekuona Saria» www.eusko-ikaskuntza.org (Noiz kontsultatua: 2018-11-02).
* ↑ «Juan Mari Beltranek jasoko du Eusko Ikaskuntzaren 2024ko Manuel Lekuona Saria» naiz.eus 2024-11-05.
* ↑ «Sariak - Jose Ramon Etxebarria, Eusko Ikaskuntzaren 2020ko Manuel Lekuona Saria, -2020/10/16-Jose Ramon Etxebarria, Eusko Ikaskuntzaren 2020ko Manuel Lekuona Saria» www.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).
* ↑ Astiz, Iñigo. «Xabier Amurizak irabazi du Eusko Ikaskuntzaren Manuel Lekuona saria» Berria (Noiz kontsultatua: 2019-10-17).

## Ikus, gainera

* Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxaren Humanitate, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria
* ENE saria (Euskararen Nazioarteko Eguna)
* Eusko Ikaskuntza - Baiona Hiria Ohorezko Saria
* Eusko Ikaskuntza - Baiona Hiria Euskal Kulturaren Saria
* Eusko Ikaskuntza-Donibane Lohizuneko Musika Saria
* Txiotesia lehiaketa
* Ikergazte

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Eusko Ikaskuntzaren 2019ko eta 2020ko Manuel Lekuona Sarien emate ekitaldia 59 argazki, Flickr, Kafe Antzokia, Bilbo. 2021.12.20
* Datuak: Q649735
# Naqada (kultura)

Naqada edo Nagada, Antzinako Egiptoko aro aurredinastikoko kultura batek jasotzen duen izena da, eta K.a. 4000tik K.a. 3000 inguru arte datatua dagoena.
Izena, Werner Kaiserrek jarri zion, eta Naqada hiritik dator, Nilo ibaiaren ibarrean kokatua, Luxorretik 25 kilometro iparraldera.
Naqadan, lehen indusketak Flinders Petriek, Londresko University Collegeeko James Quibellek eta Liverpoolgo unibertsitateko John Garstangek egin zituzten. Indusketa hauetan, K.a. 3800ean piztu zen kultura baten ebidentziak aurkitu zituzten, eta jarraipen kulturala izan zuena ia mila urtez, Nubiaraino helduz (Hemamein).
Hiru garaitan banatzen da:
* Naqada I (Amratiarra)
* Naqada II (Gerzearra)
* Naqada III (Semaniarra)
Hasiera batean, Naqada I kultura Amratiar deitu zuen Flinders Petriek, baina, Werner Kaiserrek 1957an Naqada izena eman zion, Amratiar izena, garaiari ematen zitzaion bitartean, Naqadaren hiru garaien arteko jarraipen kulturala gehiago nabarmentzeko.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Chronology of the Naqada Period.
* Datuak: Q753391
* Multimedia: Naqada culture / Q753391
# Andronovo kultura

Andronovo kultura Brontze Aroan Siberiako mendebaldean eta Asiako estepan garatutako kultura multzo antzekoen talde bat da. Ziurenik izenik egokiena horizonte arkeologikoarena izango litzateke.
Sintaxta kultura zaharragoa (2100-1800) lehenago Andronovo kulturaren barruan sartzen zen, baina gaur egun guztiz bereiztutako kulturatzat hartzen da, baina bere aurrekari gisa, eta Andronovo horizontearen esparru zabalaren barrua kontsideratzen da.
Ikerlari askoren arabera Andronovo horizontea Indoiraniar hizkuntzekin lotzen da, nahiz eta Uraliar hizkuntzen hizketa eremuan sartzen zen iparraldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q459376
* Multimedia: Andronovo culture / Q459376
# Egear zibilizazio

Egear zibilizazioa, edo Egeoko zibilizazioa, Greziako Brontze Aroan Egeo itsasoaren inguruan sortutako zibilizazioa izendatzeko termino orokor bat da. Haren barruan hiru eskualde geografiko sartzen dira, ezberdinak baina harremanak eta elkarrekiko eraginak zituztenak: Kreta, Zikladak eta kontinenteko greziarrak. Kreta Brontze Aroko Lehen Aroko zibilizazio minoikoarekin lotua dago. Zikladen zibilizazioak kontinentearekin bat egiten du aro heleniko goiztiarrean ("minoikoan") eta Kretarekin aro minoiko ertainean. K.a. 1450etik aurrera, greziar Mizenastar zibilizazioa Kretara hedatzen da, ziurrenik konkista militarragatik.
Greziako Egeo Neolito Aroko lehen nekazaritza-populazioek nekazaritza Europa mendebaldera eraman zuten K.a. 5.000 urteak baino lehen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192530
# Indoeuropar

Indoeuroparrak indoeuropar hizkuntzetan mintzatzen diren pertsonak eta herriak dira, gehienbat historiaurreaz hitz egiten denean erabilia. Gaur egun, Europan eta Asian jatorria zuen indoeuropar hizkuntzen familia munduko hedatuena da.
Brontze Aroan indoeuropar hizkuntzak zabaldu zituzten herriak izendatzeko erabiltzen da batzuetan hitza, baina garai horretako hizkuntza (K.a. II. milurtekoa) aitzinindoeuropera izanda, aitzinindoeuroparrak ere deitzen zaie.
Indoeuroparren ikerketa eta sailkapena hizkuntzen alorrekoa da gehienbat, baina hainbat aurkikuntza arkeologiko eta arkeogenetiko erabili dira hauen sorrera eta zabalkundea azaltzeko.
Herri indoeuroparrak dira, bestek, beste, herri zeltikoak, germaniar herriak, eslaviarrak, antzinako latinoak, pertsiarrak, hititak, luwitak, armeniarrak eta abar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q475027
* Multimedia: Indo-European / Q475027
# Tumuluen kultura

Tumuluen kultura Rhin ibaitik Karpatoetaraino eta Alpeetatik Itsaso Baltikoraino K.a. 1600 eta K.a. 1200 bitartean kultura arkeologiko nagusia izan zen, Unetice kultura ordezkatu zuena. Azken Brontze aroko kutxa-zelaien kulturak ordezkatu zuen.
Tumuluen kulturaren ezaugarri nagusia, izenak erakusten duen bezala, ehorzketak (bai banakakoak bai taldekakoak) tumuluen (edo kurganen) azpian egitea da. Tumuluen kultura, batez ere, gerra-gizartea izan zen, eta buruzagi berriekin ekialderantz hedatu zen, Panoniako ordokira (Tisa ibaira arte), eta iparralderantz, Poloniako eta Europako Unetice kultura zuten lurraldeetarantz . kokaleku sakabanatuak egitura gotortuetan zentralizatu ziren.
Tumuluen kultura berez garatu zen, maila handiko immigrazioak eragiten duen anabasarik gabe. Hego-ekialdeko hartu-eman ekonomikoa areagotu zen. Brontzearen erabilpena zabaldu zen, harrizko moldeetan egindako seriezko ekoizpenekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q603383
* Multimedia: Tumulus culture / Q603383
# Zikladeetako kultura

Zikladeetako kultura antzinatean Brontze Aroko kultura-gunea izan zen (K.a. 3000 urte), Greziako Ziklade uharteetan garatutakoa.
Kretakoa eta Mizenaskoa baino ehunka urte lehenago garatu zen; hilobien eta akropolien arkitektura, harrizko eskulturak eta eskultura horien forma geometrikoa dira haren ezaugarri nagusiak. Uhartediaren nagusitasuna itsasoan, bertako metal- eta harri-baliabideetan oinarritua, nabaria izan zen, harik eta Kretako zibilizazioaren aurrean makurtu behar izan zuten arte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q318144
* Multimedia: Cycladic civilization / Q318144
# Hestina mena

Hestina mena lepidoptera genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Asia hegoaldean du bere jatorria, Txinan eta Myanmarren. Larbak Celtis sinensisez elikatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/nymphalidae/apaturinae/hestina/index.html