# Añanako kuadrilla

Añanako kuadrilla Araba osatzen duten zazpi kuadrilla edo eskualde administratiboetako bat da, probintziako hegomendebaldean kokatuta dagoena. Ebro ibaiaren inguruko zenbait haranek osatua da, eta "Arabako Ibarrak" izena ere hartzen du. Eskualdeko administrazio erakundeak Ribabellosan (Erriberabeitia) daude, nahiz eta biztanle gehien dituen udalerria Iruña Oka den.
Añanako kuadrilla 1840. urtean sortu zen. Garai hartararte, kuadrillako udalerriak Gasteizko kuadrillan barna zeuden. Gaur egun, oso gutxi populatutako eskualdea da, 700 km2 inguruko azalera batean 8.700 biztanle inguru bizi direlarik (12,49 biz/km$^2$).

## Mugakideak

Iparraldean Aiarako kuadrilla eta Zuia-Gorbeialdea, hegoalde eta mendebaldean Burgosko probintzia (Espainia) eta ekialdean Gasteizko kuadrilla, Trebiñuko Konderria eta Urizaharra eta Bastidako udalerriak mugakide ditu.

## Udalerrien eta kontzejuen xehetasunak

Hamar udalerri biltzen ditu Añanako kuadrillak.
10 udalerri hauetan 113 herri kokatzen dira eta hauetatik bi herrik dute 1.000 biztanle baino gehiago, Ribabellosa eta Langraiz Oka.
| # | Udalerria | ▪︎Herriburua, •Kontzejuak eta •Herriak | Alkatea | Alkatearen alderdi politikoa | Biztanleria (2023) | Biztanleriaren ehunekoa, Añana kuadrillako guztizkoan | Azalera (km²) |
| 1 | Añana | •Atiega ▪︎Gesaltza Añana | Juan Carlos Medina Martinez | Euzko Alderdi Jeltzalea | 156 | %1,64 | 21,92 |
| 2 | Armiñon | ▪︎Armiñon •Estavillo •Lacorzana | Juan Muñoz Bartolome | Euzko Alderdi Jeltzalea | 232 | %2,44 | 10,57 |
| 3 | Berantevilla | ▪︎Berantevilla (•Berantevilla •Escanzana •Lacorzanilla) •Lacervilla •Mijancas •Santa Cruz del Fierro •Santurde •Tobera | Isabel Arbaizagoitia Peral | Euzko Alderdi Jeltzalea | 451 | %4,74 | 35,73 |
| 4 | Erriberabeitia | •Igai •Manzanos •Melledes •Quintanilla Erriberabeitia •Ribaguda ▪︎Ribabellosa | Amado Martinez de Iturrate Kuartango | Ribera Baja Bizirik | 1.423 | %14,96 | 27,74 |
| 5 | Erriberagoitia | •Antezana •Anuntzeta (•Anuntzeta •Mimbredo) •Arbigano •Arreo •Artatza-Axkoeta (•Artatza •Axkoeta) •Barrón •Basquiñuelas •Biloria •Caicedo Sopeña •Castillo Sopeña •Hereña •Lasierra •Leziñana Oka •Morillas •Nuvilla •Ormijana •Padul ▪︎Pobes •San Miguel •Subilla Morillas •Tuyo •Villabezana •Villaluenga •Villambrosa | Javier Gallego Rodriguez | Euzko Alderdi Jeltzalea | 828 | %8,70 | 119,78 |
| 6 | Gaubea | •Astulez •Acebedo •Bachicabo •Barrio •Basabe •Boveda •Corro •Espejo • Fresneda ▪︎Uribarri Gaubea •Ginea •Gurendes-Quejo (•Gurendes •Quejo) •Karanka eta Mioma (•Karanka •Mioma) •Karkamu •Nograro •Osma •Pinedo •Kintanilla •Tobillas •Tuesta •Valderejo (•Lahoz •Lalastra •Ribera •Villamardones) •Valluerca •Villamaderne (•Bellojin •Villamaderne) •Villanañe | Gorka Salazar Senso | Euzko Alderdi Jeltzalea | 1.066 | %11,20 | 244,06 |
| 7 | Iruña Oka | •Billoda ▪︎Langraiz Oka •Mandaita •Olabarri •Tresponde | Migel Angel Montes Sanchez | Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra | 3.597 | %37,81 | 53,25 |
| 8 | Kuartango | •Anda (•Anda •Andagoia •Katadiano) •Aprikano •Etxabarri (•Etxabarri •Tortura) Inurrieta •Jokano •Luna (•Arriano •Artxua •Gillarte •Luna) •Marinda (•Iñurrieta •Marinda •Ondokolanda/Santa Eulalia •Urbina Basabe •Villamanca) •Sendadiano •Urbina Eza •Uribarri ▪︎Zuhatzu Kuartango | Miren Meabe Carro | Euzko Alderdi Jeltzalea | 401 | %4,21 | 84,39 |
| 9 | Lantaron | •Alcedo •Bergonda •Caicedo Yuso •Fontecha ▪︎Komunioi •Larrazubi •Leziñana •Molinilla •Salcedo •Sobrón •Turiso •Zubillaga | Jesús Barredo Arana | Euzko Alderdi Jeltzalea | 938 | %9,86 | 61,77 |
| 10 | Zanbrana | •Bergantzu •Ozio •Zabalate ▪︎Zanbrana | Aitor Abecia Jiménez | Independentea | 422 | %4,43 | 39,51 |
| | Añanako kuadrilla | | | | 9.514 | %100,00 | 698,72 |

## Inguru naturala

Valderejoko natura parkea eskualde honetan kokatuta dago eta zonalde honetako ondare natural ikusgarria da, Vallegrull mendia (1.226 m) tontor nagusia duelarik.

## Kultura
### Ondarea

Erromatar Inperioaren sasoiko Iruña-Veleiako aztarnategia nabarmentzekoa da, Iruña Oka udalerrian kokatutakoa. Bertan euskarazko idazkunak topatu zituztela iragarri zuten, inoizko zaharrenak izango zirenak, baina aditu batzorde batek faltsutzat hartu zituzten azkenean 2008an.
Ondare erromanikoa azpimarratzekoa da, eliza hauek eskualdean daudelarik: Tuestako Jasokundearen Andra Marirena, Karkamoko San Joanena eta Toberako Andra Marirena.

### Euskara

Euskal Herriko eskualderik erdaldunetarikoa dugu Añanakoa, izan ere euskara desagertu zen XVI. mendean edo toki batzuetan lehenago.
Hala ere, 1995ean antolatu zuten lehenenengo aldiz "Euskara Añanan" izeneko festa eta aldarrikatzeko eguna, eta urtero udalerri bat jardunaldi honetaz arduratzen da. Ikastolarik eza eta biztanleen zahartzea bi oztopo nagusien artean daude eskualdean euskal hiztunak irabazi eta pizteko, antolatzaileen iritziz.

## Erreferentziak

* ↑ «Arabako Toki Erakundeak» Arabako Foru Aldundia (Noiz kontsultatua: 2023-10-19).

## Ikus, gainera

* Bergonda
* Lacozmonte
* Salcedo

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Añanako koadrilaren webgunea
* Datuak: Q281999
* Multimedia: Kuadrilla of Añana / Q281999