OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Selma (filma)

Selma 2014ko Ava DuVernay estatubatuar zinema zuzendariaren drama historiko film bat da. Afro-amerikarren eskubide zibilen aldeko mugimenduaren testuiguruan, Selmatik Montgomeryrako martxen istorioa kontatzen du filmak. David Oyelowo, Tom Wilkinson, Tim Roth, Carmen Ejogo eta Common aktoreek antzeztu zuten.
87. Oscar Sarietan, bi saritarako izendatu zuten: Film onenaren Oscar Saria eta Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria ("Glory"), azken haur irabazi zuelarik.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Filmak Martin Luther King, Jr. ekintzailearen borroka kontatzen du, arreta Selmatik Montgomeryrako martxan jarriz, Lyndon B. Johnson presidentea 1965eko Boto Eskubide Legea onartzera eraman zuen ekintza.

## Aktoreak

* David Oyelowo: Martin Luther King, Jr.
* Tom Wilkinson: Lyndon B. Johnson presidentea
* Carmen Ejogo: Coretta Scott King
* André Holland: Andrew Young
* Tessa Thompson: Diane Nash
* Giovanni Ribisi: Lee C. White
* Lorraine Toussaint: Amelia Boynton Robinson
* Stephan James: John Lewis
* Wendell Pierce: Hosea Williams
* Common: James Bevel
* Alessandro Nivola: John Doar
* Lakeith Stanfield: Jimmie Lee Jackson
* Cuba Gooding Jr.: Fred Gray
* Dylan Baker: J. Edgar Hoover
* Tim Roth: George Wallace
* Oprah Winfrey: Annie Lee Cooper
* Ruben Santiago-Hudson: Bayard Rustin
* Niecy Nash: Richie Jean Jackson
* Colman Domingo: Ralph Abernathy
* Omar Dorsey: James Orange
* Ledisi Young: Mahalia Jackson
* Trai Byers: James Forman
* Kent Faulcon: Sullivan Jackson
* John Lavelle: Roy Reed
* Henry G. Sanders: Cager Lee
* Jeremy Strong: James Reeb
* Nigel Thatch: Malcolm X
* Tara Ochs: Viola Liuzzo
* Martin Sheen: Frank Minis Johnson
* Michael Shikany: Iakovos arzobispoa
* Michael Papajohn: John Cloud alkatea
* Stephen Root: Al Lingo
* Stan Houston: Jim Clark sheriffa
* E. Roger Mitchell: Frederick D. Reese

## Kanpo estekak

* Selma filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q17183770
# Suffragette (filma)

Suffragette (euskaraz Sufragistak), 2015eko Sarah Gavron britainiarrak zuzendutako historia drama film bat da. Carey Mulligan, Helena Bonham Carter, Brendan Gleeson, Anne-Marie Duff, Ben Whishaw eta Meryl Streep aktoreek antzeztu zuten.
XX. mendeko Erresuma Batuko Mugimendu Sufragistan oinarritua dago.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1912, Erresuma Batua, Lehen Mundu Gerra bezperan, Sufragisten Mugimendua sortu zen. Emakume sufragisten gehiengoa ez zuen goi mailan jatorria, beren protestak ezertarako balio ez zutela etsipenez ikusten zuten langile klaseko emakumeak baizik. Orduan erradikalizatu eta berdintasunaren aldeko ekintzaile nekagaitzak bilakatu ziren, dena galtzearekin arriskatuz: lana, etxea, seme-alabak eta beren bizitzak. Maud Watts (Carey Mulligan) emakumeen duintasuna kementsuki aldarrikatu zuen ekintzaile bat izan zen.

## Aktoreak

* Carey Mulligan: Maud Watts
* Helena Bonham Carter: Edith Ellyn, arinki Edith Garrud eta Edith Newen oinarritua
* Meryl Streep: Emmeline Pankhurst
* Natalie Press: Emily Davison
* Anne-Marie Duff: Violet Miller
* Romola Garai: Alice Haughton
* Ben Whishaw: Sonny Watts
* Brendan Gleeson: Arthur Steed
* Samuel West: Benedict Haughton
* Adrian Schiller: David Lloyd George
* Morgan Watkins: Malcolm Walsop
* Lorraine Stanley: Coleman andrea
* Amanda Lawrence: Withers andereinoa

## Ikus gainera

* Sufragistak

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q17021589
* Multimedia: Suffragette (film) / Q17021589
# The Alamo (2004ko filma)

The Alamo, 2004ko John Lee Hancock estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako historia eta gerra film bat da. Dennis Quaid, Billy Bob Thornton, Jason Patric, Patrick Wilson, Emilio Echevarría eta Jordi Mollà aktoreek antzeztu zuten.
1836ko El Álamoko guduan oinarritua dago.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1836, San Antonio de Béjar herritik hurbil, El Álamo misio zaharrean gortotuta, 200 texastarrek Santa Anna mexikar presidentearen gudarosteari aurre egin zieten. Texastarren buru William Travis kolonel gazte eta izukaitza, James Bowie odolbero eta oldarkorra eta David Crockett abenturazale ospetsua zeuden. Guduan hil ez zirenak ondoren exekutatuak izan ziren. "Gogoratu El Álamo" esaldia San Houstonen gudarostearen gerra ohiua izan zen, honek Texas Mexikotik independeizatu eta ondoren AEBetako Batasuneko estatu bilakatzea lortu zuen.

## Aktoreak

* Dennis Quaid: Sam Houston
* Billy Bob Thornton: Davy Crockett
* Jason Patric: James Bowie
* Patrick Wilson:William Barret Travis
* Emilio Echevarría: Antonio López de Santa Anna
* Jordi Mollà: Juan Seguin
* Leon Rippy: Sergeant William Ward
* Tom Davidson: Green Jameson kolonela
* Marc Blucas: James Bonham
* Robert Prentiss: Albert Grimes
* Kevin Page: Micajah Autry
* Joe Stevens: Mial Scurlock
* Stephen Bruton: Almeron Dickinson tenientea
* Laura Clifton: Susanna Dickinson
* Ricardo Chavira: Gregorio Esparza soldadu arrunta
* Emily Deschanel: Rosanna Travis
* Brandon Smith: James C. Neill teniente kolonela
* W. Earl Brown: David Burnet
* Tom Everett: Moseley Baker
* Rance Howard: Governor Henry Smith
* Stewart Finlay-McLennan: James Grant
* Castulo Guerra: Manuel Fernandez Castrillon jenerala
* Francisco Philbert: Martin Perfecto de Cos jenerala
* Flavio Hinojosa: Juan Almonte kolonela
* Michael Crabtree: Deaf Smith
* Rutherford Cravens: Smith jauna
* Dameon Clarke: Jones jauna
* Nathan Price: Charlie Travis

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q626745
* Multimedia: The Alamo (2004 film) / Q626745
# Kursk (filma)

Kursk 2018ko Thomas Vinterberg daniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Robert Mooreren A Time to Die liburuan oinarrituta.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Barents itsasoan K-141 urpekari nuklear errusiarra hondoratu egin zen 2000. urteko abuztuan. 118 militar zeuden barruan, eta guztiak hil ziren.

## Aktoreak

* Matthias Schoenaerts: Mikhail Kalekov
* Colin Firth: David Russell
* Léa Seydoux: Tanya
* Martin Brambach: Shirokov kapitaina
* Guido De Craene: Calpin
* Geoffrey Newland: Tony Scott
* Danny Van Meenen: Paal Dinessen
* Kristof Coenen: Sasha
* Peter Simonischek
* Max von Sydow
* Michael Nyqvist
* Matthias Schweighöfer

## Erreferentziak

* ↑ «Kursk» Berria 2018-12-01 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* 1 2 3 (Ingelesez) «Lea Seydoux Boards EuropaCorp Submarine Drama ‘Kursk’ – Berlin» Deadline Hollywood 2017-2-9.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28974564
# La buena estrella

La buena estrella 1997ko Ricardo Franco espainiar zinema zuzendariaren filma da, benetako gertaera batean oinarritua.
Bost Goya Sari irabazi zituen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Rafael (Antonio Resines) istripu baten ondorioz antzua den harakina da. Bakarrik bizi da baina Marina (Maribel Verdú) ezagutuko du.

## Aktoreak

* Antonio Resines - Rafael
* Jordi Mollá - Daniel
* Maribel Verdú - Marina
* Elvira Minguez - Ana Maria
* Ramón Barea - Paco
* Sonia Cuellar - Estrella

## Kanpo estekak

* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q657373
# Killers of the Flower Moon (filma)

Killers of the Flower Moon (euskaraz Ilargi Lorearen Hiltzaileak), 2023ko Martin Scorsese estatubatuarrak zuzendutako western film drama epiko bat da. David Grann kazetariak idatzitako 2017ko izenburu berdineko liburuan oinarritua dago. Leonardo DiCaprio, Robert De Niro eta Lily Gladstone aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.

## Aktoreak

1920ko hamarkada, Oklahoma, AEB, beren lurraldeetan petrolioa aurkitu izanaren ondorioz abestutako Osage herriko kideen aurkako serieko erailketak agertzen dira, gerora krimen basati saila honek Izuaren Erresuma" izendapena jaso zuen.

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q66316924
* Multimedia: Killers of the Flower Moon / Q66316924
# Kinsey (filma)

Kinsey, 2004ko Bill Condon estatubatuarrak zuzendutako biografia drama film bat da. Alfred Kinsey (1896-1956) sexologiaren aintzidariaren bizitza islatzen da. Liam Neeson, Laura Linney, Chris O'Donnell, Peter Sarsgaard, Timothy Hutton, John Lithgow, Tim Curry, Oliver Platt eta Dylan Baker aktoreek antzeztu zuten.
Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Laura Linney).

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1948, Alfred Kinseyren (Liam Neeson) "Sexu portaera gizonan" liburuaren argitalpenak estatubatuar kulturaren historian sekulako iraultza suposatu zuen: ehundaka gizon beren bizitza intimoa berplanteatu eta puritanoegia den gizarteak ezarritako tabuak eta aurreiritziak zalantzan jartzera bultzarazi zituen. Idazlan honek XX. mendeko eztabaida beroenetako bat sortuarazi zuen. Kinsey 1960ko hamarkadako sexu iraultzaren aitatzat jo ohi da.

## Aktoreak

* Liam Neeson: Alfred Kinsey
* Laura Linney: Clara Bracken McMillen
* Chris O'Donnell: Wardell Pomeroy
* Peter Sarsgaard: Clyde Martin
* Timothy Hutton: Paul Gebhard
* John Lithgow: Alfred Seguine Kinsey
* Tim Curry: Thurman Rice
* Oliver Platt: Herman Wells
* Dylan Baker: Alan Gregg
* William Sadler: Kenneth Braun
* Julianne Nicholson: Alice Martin

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q83656
# La Fille de Brest

La Fille de Brest 2016ko Emmanuelle Bercot frantziar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bresteko ospitaleko biriketako espezialista batek lotura zuzena aurkitu berri du zenbait heriotza susmagarriren eta Estatuak onartutako sendagai baten artean. Medikuak bere kabuz egingo du borroka egia argitara azal dadin.

## Aktoreak

* Sidse Babett Knudsen : Irène Frachon
* Benoît Magimel : Antoine Le Bihan
* Charlotte Laemmel : « Patoche »
* Gilles Treton : Yannick Jobic
* Lara Neumann : Anne Jouan
* Garance Mazureck : Flore Michelet
* Isabelle de Hertogh : Corinne Zacharria
* Lucien Jobic : Papi Graal
* Myriam Azencot : Catherine Haynes
* Philippe Uchan : Aubert doktorea
* Patrick Ligardes : Bruno Frachon
* Gustave Kervern : Charles Kermarec
* Olivier Pasquier : Arsène Weber
* Éric Toledano : aditua
* Pablo Pauly : Charles-Joseph Oudin
* Violaine Gillibert : madame Luciani
* Isabelle Giordano : kazetaria
* Élise Lucet : kazetaria

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26720645
# Kings (2017ko filma)

Kings 2018ko Deniz Gamze Ergüven turko-frantziar zinema zuzendariaren amodiozko filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Los Angelesko auzo txiro batean, Milliek bere familia zaintzen du, eta, bide batez, adoptatzeko zain dauden haurrak. Egunerokoa ez da erraza, baina ahaleginak eta bi egiten ditu haurren alde. Telebistan, Poliziak jipoituriko Rodney Kingen epaiketa ematen ari dira. Istiluak hastean, haurrak babesteko ahaleginetan aritu da Millie.

## Aktoreak

* Halle Berry: Millie Dunbar
* Daniel Craig: Obie Hardison
* Lamar Johnson: Jesse Cooper
* Kaalan Rashad Walker: William MCgee
* Rachel Hilson: Nicole Patterson
* Issac Ryan Brown: Shawnte
* Callan Farris: Ruben
* Serenity Reign Brown: Peaches
* Reece Cody: Tiger
* Aiden Akpan: Jordan
* Gary Yavuz Perreau: Carter
* Ce’Onna Johnson: Sherridanne
* Lorenz Arnell: Damon
* Lorrie Odom: Angela
* Lewis T. Powell: Quinn
* Flor de Maria Chahua: Maria
* Quartay Denaya: Latasha Harlins
* Janet Song: Soon Ja Du
* Richie Stephens: Bilson agentea
* Rick Ravanello: Camello agentea

## Erreferentziak

* ↑ «Film Sinopsia» Berria 2018-04-11 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28517709
# L'Instinct de mort (filma)

L'Instinct de mort 2008an Jean-François Richet frantziar zuzendariak eginiko film biografikoa da, Jacques Mesrineren izen bereko autobiografian oinarrituta. Bigarren zati bat izan zuen: L'Ennemi public nº 1

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Aljeriako Gerratik etorriberria den Jacques Mesrine Le Milieun sartzen da epeka epeka. 1968an Kanadara alde egin behar izango du.

## Pertsonaiak

* Vincent Cassel : Jacques Mesrine
* Jacky Godefroy: inspektorea
* Samuel Le Bihan : Michel Ardouin
* Cécile de France : Jeanne Schneider
* Gérard Depardieu : Guido
* Gilles Lellouche : Paul
* Roy Dupuis : Jean-Paul Mercier
* Elena Anaya : Sofia
* Michel Duchaussoy : Mesrineren aita
* Myriam Boyer : Mesrineren ama
* Florence Thomassin : Sarah
* Abdelhafid Metalsi : Ahmed
* Gilbert Sicotte : milioiduna
* Deano Clavet : Roger André
* Ludivine Sagnier : Sylvia Jeanjacquot
* Mustapha Abourachid : harki
* Sophiane Benrezzak : 1. fellagha
* Farid Fedjer : 2. fellagha
* Gil Geisweiller : ofiziala
* Leïla Bekhti : fellagaren alaba
* Sabri Lahmer : Gégé
* Manuela Gourary : Mado
* Affif Ben Badra : bezeroa
* Frankye Pain : Lulu
* Jean-Claude Leguay : Tabacoff
* Louison Blivet : Sabrina (5 urte)
* Guilhem Pellegrin : notarioa
* Caroline Ferrus : Maggy
* Jeff Boudreault : inmigrazio-langilea
* Dominique Loiseau : hildakoa
* William Anderson Jr. : Arizonako polizia
* Christian Bordeleau : kazetaria
* Christine Bellier : kazetaria
* Benoît Lavoisier : kazetaria
* Guy Thauvette : USCko zuzendaria
* Jean-Loup Yale : Thibault Mailloche
* Christine Beaulieu : Lizon
* Luc-Martial Dagenais : bankaria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2063364
# Eight Men Out

Eight Men Out (euskaraz Zortzi Gizon Kanpora), 1988ko John Sayles estatubatuarrak zuzendutako historia kirol drama film bat da. Eliot Asinof idazlearen Eight Men Out: The Black Sox and the 1919 World Series (1963, Zortzi Gizon Kanpora: Black Sox eta 1919ko Munduko Serieak) liburuan oinarritua dago, hau era berean 1919ko Black Sox eskandalua deritzon beisbol gertakari polemikoan oinarritua dago. John Cusack, Clifton James, Michael Lerner, Christopher Lloyd, Charlie Sheen, David Strathairn eta D. B. Sweeney aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1919, Chicago White Sox beisbol taldeko Charles Comiskey (Clifton James) jabeak bere beisbolariak jokatzen ari diren denboraldi ikusgarria saritzeko joera gutxi erakusten ari da. Arnold Rothsteinek (Michael Lerner) zuzendutako jokoaren sindikatuak talde horretako beisbolarien ezinegona ezagutzera ematean, haietako beisbolari batzuei, tartean Eddie Cicotte (David Strathairn), Buck Weaver (John Cusack) eta Joseph Jackson (D. B. Sweeney), munduko serietan Cincinnati Reds taldearen aurka beren gaitasunen azpitik joka dezaten dirua eskeiniko die.

## Aktoreak

* John Cusack: Buck Weaver
* David Strathairn: Eddie Cicotte
* Michael Rooker: Arnold Gandil
* John Mahoney: William Gleason
* Don Harvey: Charles Risberg
* Charlie Sheen: Oscar Felsch
* D. B. Sweeney: Joseph Jackson
* Christopher Lloyd: Bill Burns
* Richard Edson: Billy Maharg
* Clifton James: Charles Comiskey
* Michael Lerner: Arnold Rothstein
* Gordon Clapp: Ray Schalk
* Kevin Tighe: Joseph Sullivan
* John Sayles: Ring Lardner
* Studs Terkel: Hugh Fullerton
* James Read: Claude Williams
* Bill Irwin: Eddie Collins
* Michael Mantell: Abe Attell
* Jace Alexander: Dickey Kerr
* Perry Lang: Fred McMullin
* Brad Garrett: Peewee
* Tay Strathairn: Bucky
* Wendy Makkena: Kate Jackson
* Maggie Renzi: Rosa Cicotte
* Nancy Travis: Lyra Williams

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q340814
* Multimedia: Eight Men Out / Q340814
# L'Ennemi public nº 1 (2008ko filma)

L'Ennemi public nº 1 2008an Jean-François Richet frantziar zuzendariak eginiko film biografikoa da, Jacques Mesrineren L'Instinct de mort izeneko autobiografian oinarrituta. Lehenengo zati bat izan zuen: L'Instinct de mort

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Kanadan urte asko pasa ondoren, Jacques Mesrine Frantziara itzuli eta La Santeko espetxean François Besse ezagutuko du. Biak espetxetik ihes egiten dute.

## Pertsonaiak

* Vincent Cassel : Jacques Mesrine
* Mathieu Amalric : François Besse, « Anguille »
* Ludivine Sagnier : Sylvia Jeanjacquot
* Samuel Le Bihan : Michel Ardouin, « Porte-avions »
* Anne Consigny : Mesrineren abokatua
* Olivier Gourmet : Broussard komisarioa
* Gérard Lanvin : Charlie Bauer
* Georges Wilson : Henri Lelièvre
* Michel Duchaussoy : Mesrineren aita
* Myriam Boyer : Mesrineren ama
* Fanny Sidney : Mesrineren alaba (16 urte)
* Alain Fromager : Jacques Tillier
* Laure Marsac : kazetaria
* Arsène Mosca : Jojo
* Jérôme Boyer : jendarmea
* Nicolas Abraham : Grangier
* Christophe Vandevelde : Gégé
* Luc Thuillier : Lucien Aimé-Blanc
* Pascal Elso : komisarioa
* Serge Biavan : inspektorea
* Isabelle Vitari : kutxazaina
* Michaël Vander-Meiren : jendarmea
* David Seigneur : jendarmea
* Alain Doutey : epailea
* Joseph Malerba : Robert
* Pascal Doucet-Bon : kazetaria
* Emmanuel Vieilly : inspektorea
* Pascal Liger : boxeolaria
* Gérard Jarrier
* David Bursztein : soldadu ohia
* Héléna Soubeyrand : presoa
* Fabrice de La Villehervé : funtzionarioa
* Jean-Luc Muscat : funtzionarioa
* Vincent Jouan : funtzionarioa
* Martial Courcier : presoa
* Antoine Chopin : Danielen semea
* Olivier Barthélémy : Carman Rives
* Clémence Thioly : Christiane printzea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2623856
# Billy Crystal

William Edward "Billy" Crystal (1948ko martxoaren 14a, New York) estatubatuar aktore, zinema ekoizle, idazle, ahots bikoiztailea, abeslari eta umorista bat da.
Antzeztutako filma ezagunenen artean honako hauek daude: When Harry Met Sally... (1989), City Slickers (1991) eta Analyze This (1999) . Bestalde, urte dexentez Oscar Sarien ekitaldiko aurkezlea ere izan da.

## Filmografia

| Urtea | Filma/Telesaila | Pertsonaia | Oharrak |
| 1977–1981 | Soap | Jodie Dallas | Telesaila |
| 1977 | SST: Death Flight | David | |
| 1978 | Rabbit Test | Lionel Carpenter | |
| 1978 | Human Feelings | Angel | Telefilma |
| 1980 | Animalympics | Lodge Turkell | Ahotsa |
| 1984 | This Is Spinal Tap | Morty the Mime | |
| 1986 | Running Scared | Danny Constanzo | |
| 1987 | The Princess Bride | Miracle Max | |
| 1987 | Throw Momma from the Train | Larry Donner | |
| 1988 | Memories of Me | Abbie | Gidoigilea/Ekoizlea |
| 1989 | When Harry Met Sally... | Harry Burns | Izendapena — Musikal edo umorezko aktoren onenaren Urrezko Globoa |
| 1991 | City Slickers | Mitch Robbins | Ekoizle exekutiboa Izendapena — Musikal edo umorezko aktoren onenaren Urrezko Globoa |
| 1992 | Horton Hatches the Egg | Narratzailea | Ahotsa |
| 1992 | Mr. Saturday Night | Buddy Young, Jr. | Gidoigilea/Zuzendaria/Ekoizlea Izendapena — Musikal edo umorezko aktoren onenaren Urrezko Globoa |
| 1994 | City Slickers II: The Legend of Curly's Gold | Mitch Robbins | Gidoigilea/Ekoizlea |
| 1995 | Forget Paris | Mickey Gordon | Gidoigilea/Zuzendaria/Ekoizlea |
| 1995 | Hamlet | First Gravedigger | |
| 1996 | Muppets Tonight | Bere burua antzeztuz | Izar gonbidatua |
| 1997 | Deconstructing Harry | Larry | |
| 1997 | Fathers' Day | Jack Lawrence | |
| 1997 | Friends | Ginekologoa | Telesaila |
| 1998 | My Giant | Sam "Sammy" Kamin | Gidoigilea/Ekoizlea |
| 1999 | Analyze This | Ben Sobel doktorea | Ekoizle exekutiboa |
| 2000 | The Adventures of Rocky & Bullwinkle | Mattress salesman | Krediturik gabe |
| 2001 | 61* | | Zuzendaria |
| 2001 | America's Sweethearts | Lee Phillips | Gidoigilea/Ekoizlea |
| 2001 | Monsters, Inc. | Michael "Mike" Wazowski | Ahotsa |
| 2002 | Mike's New Car | Mike Wazowski | Laburmetraia Ahotsa |
| 2002 | Analyze That | Ben Sobel doktorea | Ekoizle exekutiboa |
| 2004 | Howl's Moving Castle | Calcifer | Ahotsa |
| 2005 | Dinotopia: Quest for the Ruby Sunstone | Karl Scott | Ahotsa |
| 2006 | Cars | Mike Car | Ahotsa |
| 2010 | Tooth Fairy | Jerry | Krediturik gabe |
| 2010 | Planet Sheen | Joagth soldadua | Ahotsa Atala: What's Up Chock? |
| 2011 | The Muppets | | Kameoa |
| 2013 | Monsters University | Mike Wazowski | Ahotsa |

## Kanpo estekak

* Billy Crystal aktorearen IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q186485
* Multimedia: Billy Crystal / Q186485
# Bonnie Raitt

Bonnie Lynn Raitt (Burbank, Kalifornia, AEB, 1949ko azaroaren 8a) estatubatuar musikaria da, gitarra-jotzailea, kantaria eta musikagilea. Bluesa, americana eta folk rocka landu ditu. 13 Grammy sari irabazi ditu, eta 30 izendapen jaso.

## Biografia

Ikasle-garaian, eten bat eginda, kuakeroen talde batentzat lan egin zuen, eta klub txiki batean jo zuen. 1971n, nolabaiteko ospea zuelarik folk eta blues musikarien artean, Warner Brothers ekoizpen-etxeak kontratu bat eskaini zion, eta zenbait disko grabatu zituen: Bonnie Raitt (1971); Give It Up (1972); Takin' My Time (1974); Streetlights (1974); Green Light (1982); Nick of Time (1989); eta Luck of the Draw (1991), Longing in Their Hearts (1994), Road Tested (1995), Fundamental (1998), Silver Lining (2002), Souls Alike (2005).
Kuakeroen kide den aldetik, ingurunea babesteko taldetan parte hartu du eta Latinoamerikako jazarpen politikoaren biktimen alde lan egin du.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Bonnie Raitt. grammy.com (Noiz kontsultatua: 2024-8-24).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Bonnie Raitten webgunea
* Datuak: Q234693
* Multimedia: Bonnie Raitt / Q234693
# Arturo Sandoval

Arturo Sandoval (Artemisa, Kuba, 1949) musikaria, pianista eta tronpeta-jotzailea da.

## Bizitza

Hamabi urterekin tronpeta klasikoa jotzen ikasten hasi zen, baina bere zaletasunak bultzatuta, jazz musikara jo zuen berehala, bere jatorriko prestakuntza inoiz ahaztu gabe hala ere. Horixe erakusten dute, hain zuzen ere, 90eko hamarraldian BBCko Orkestra Sinfonikoarekin, Leningradokoarekin edota Los Angelesko Orkestra Filarmonikoarekin egin zituen grabazioek. Musika Modernoko Kubatar Orkestrako kide izan zen, eta Irakere taldearen sortzaile, Paquito D'Rivera saxofoi-jotzailearekin eta Chucho Valdés pianistarekin batera. Kalitatea, alderdi komertziala eta ikerketa-lana bateratzen jakin zuen berritzaileetako bat izan zen. Ospe handia lortu zuen, bai Kuban, bai Kubatik kanpo ere (Grammy sari bat irabazi zuen). 1980an taldea utzi zuen beste bat sortzeko, Arturo y Grupo taldea.
Kubako musikari onena izendatu zuten 1982, 1983 eta 1984. urteetan. 1990ean Estatu Batuetara joan zen bizitzera, Floridara. Handik gutxira bere idolo eta lagun Dizzy Gillespierekin batera jotzen hasi zen, eta Gloria Estefanen musikagile kutun bihurtu zen. Zenbait filmetako musika ere egin zuen: La Habana; Los Reyes del Mambo; La Familia Pérez. Sandovalen bizitza bera ere zinemara eraman zuten 2000 urtean, Andy García aktorea interprete zela, eta For Love or Country: The Arturo Sandoval Story izenburuarekin.
Lanik aipagarrienak: I remember Clifford (bi Grammy sariren irabazlea); Michel Legrand-ekin batera egindako grabazioak Dream come true; Flight to freedom; Danzón (1994); Arturo Sandoval y el tren latino (1995). 1996ko erdialdean, jazzera itzuli eta Swinging argitaratu zuen.
Musika-irakasle gisa, eskolak eman ditu Parisko Musika Kontserbatorioan, Moskuko Txaikovskin eta Floridako Nazioarteko Unibertsitatean. Dizzy Gillespie United Nation Band taldean parte hartu zuen gonbidatu gisa, eta besteak beste, Stan Getz, Billy Cobham, Michel Legrand, Jon Faddis, Larry Coryell, Woody Shaw, John McLaughlin, Herbie Hancook edota Woody Herman bezalako musikari handiekin jo zuen.
2006ko apirilean, Arturo Sandovalek musika-areto bat ireki zuen Miami Beachen, eta The Arturo Sandoval Jazz Club izena eman zion. Areto horretan izan dira bai bertako artista asko, eta bai jazzaren munduko nazioarteko artista asko ere; besteak beste, Joshua Redman, Roberta Flack, Roy Haynes, Omar Sosa, The Bad Plus eta Moe Goldstein.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Arturo Sandovalen web-orria
* Datuak: Q345501
* Multimedia: Arturo Sandoval / Q345501