# Izarra (Urkabustaiz)

    Artikulu hau Arabako Urkabustaizko herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Izarra».
Izarra Zuia-Gorbeialdea eskualdean dagoen Urkabustaiz udalerriko herriburua da. Gasteiztik 26 kilometrora kokatua dago, iparraldean.

## Toponimoa

1257. urteko dokumentuen arabera Yçarra izenarekin ezaguna zen. 1338. urtean, herriak gaur egun arte iraun duen Izarra izena hartu zuen.

## Geografia

Kokagune geografiko berezia denez, bidegurutze historikoa izan zen, Leintzerako, Arabako Lautadarako, Urduñarako eta Miranda de Ebrorako bideak lotzen zituena. Gaur egun ere, Bizkaia eta Araba lotzen dituzten bide nagusiak igarotzen dira bertatik.
Klimari dagokionez klima ozeanikoa dauka Izarrak. Urtean zehar euri pilaketa 1200-1400mm.
Izarratik Gasteizera 26 km daude, Bilbora 42 km daude eta Donostiara 114 km daude.

## Demografia

* Izarrako biztanleria

## Komunikazioa

Izarrak tren eta autobus geltokiak ditu. Autobus zerbitzua Gasteizera doa, Zuia eta Zigoitiatik igarotzen. Nahiz eta tren geltokia izan, ez dago tren zerbitzurik.

## Monumentuak

* Arrosarioko Andre Mariaren glesia. XVI. mendean eraikia, erretaula nagusi neoklasikoa du, eta dorrea, xapitel lerdenarekin. Merezi du gogora ekartzea 1816an gertaturiko gertakari berezi batengatik. Misio Santu bat egiten ari zen bertan, herriko eliztarrei ez ezik, inguruko herrietako bizilagunei ere zuzendua. Fededun askok okupatzen zuten eliza, ganga gotikoak erori zirenean, bertaratutako fededunen gainean harri ugari eroriz. Hondamendia oso handia izan zen, zazpi pertsona eta zauritu asko hil baitziren.
* San Jose eliza. 1946an eliza berri bat eraiki zuten, San Josék babestuta. Jesús Guinea eta Emilio de Apraiz arkitektoek proiektatu eta zuzendu zituzten obrak. Obra funtzional bat, elizak nabe bakarra baitu, abside erdizirkularra, inolako originaltasunik gabea, eta estalki bat, bistako zinbri metalikoz estalia.
* Santa Luzia ermita. XX. mendean eraikia.

## Garraioa

Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 14 | Gasteiz (geltokia) | Zaitegi • Murgia • Sarria • Murgia (Paularrak) • Ametzaga • Beluntza (Soleta) | Izarra⁠ |
| 15 | Gasteiz (unibertsitatea) | Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (geltokia) • Zaitegi • Murgia • Sarria • Murgia (Paularrak) • Ametzaga • Beluntza (Soleta) • Izarra • Lezama • Larrinbe • Amurrio • Amurrio (San Jose) • Luiaondo (Malato) • Luiaondo • Laudio (Gurutze Gorria) • Laudio • Areta • Laudio (Ugarte) • Okondo | Artziniega |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## Aisia

2009an, herriko gazte batzuek Izarrako Gaztetxea abian jarri zuten.

## Jaiak

* Arrosarioko Ama Birjina: urriko lehen asteburuan. Honetan, mozorroa jartzeko aukera izango duzu, urtero mozorroen jaitsiera egiten baita, musikaz eta dantzaz josirik dagoena. Izarrako zaindariaren jaiak, Arrosarioko Ama Birjinaren omenez, zaindariaren santutegiarekin batera. Udalerriko festarik garrantzitsuenak dira, Izarra baita Urkabustaizko hiriburu administratiboa. Herriko jai hauek jatorri erlijiosoa dute eta, beraz, patroiari lanbide erlijiosoen bidez saltzen zaizkio. Horien gailurra Igandeko Meza Nagusian dago, eta eliztarrek, eguerdiko kanpai-iraulketa entzutean, Arrosarioko Ama Birjinaren elizara jotzen dute. Han, emakumea hurrengo urte osoan babes ditzan bultzatu dute.
* Herriko jaietaz aparte, urtean zehar hainbat ekitaldiz gozatzeko aukera dago, hala nola, trikipoteoak, merkatua, tonbola, gazte eguna, euskararen eguna, Olentzeroren eguna, errege maguen eguna eta ihauteri herrikoiak.

## Ikus, gainera

* Zuia-Gorbeialdea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3156454
* Multimedia: Izarra / Q3156454