OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Acadèmia Valenciana de la Llengua

Acadèmia Valenciana de la Llengua (AVL) edo Hizkuntzaren Valentziako Akademia valentzieraren erakunde araugile gaztea da, 1998an Valentziako hirian erkidegoko gobernuak sortutakoa.
1932an egindako Normes de Castelló izeneko arauetatik abiatu zen erakundea.

## Hizkuntza auzia

Beste arlo batzuetan valentziera katalunieraren dialekto jotzen badute ere, AVL-k hizkuntzaren izaera defendatzen du.
Askoren ustez, auzia irizpide filologikoei jarraituz baino zio politikoengatik abiatu izan dute.

## Ikus, gainera

* Hizkuntza araugileen zerrenda
* Institut d'Estudis Catalans

## Kanpo estekak

* (Katalanez) AVLen webgunea
* Datuak: Q1468503
* Multimedia: Acadèmia Valenciana de la Llengua / Q1468503
# A través (Cristina Iglesias)

A través (euskaraz: «zeharka» edo «zeharkatzen»), Valentziako Bombas Gens arte zentroaren lorategietan dagoen urmael eskultorikoen multzoa da, Cristina Iglesias artista donostiarraren eskultura publikoa. 2018an inauguratu zen.
Bi urmael dira, kurba batean egokituak, 14 eta 11 metro karratukoak. Uraren azpi eta ertzetan, brontzezko egiturak, ibaien hondoa eta sustraiak gogora dakartzatenak. Nolabait aurrekaritzat har daiteke Cristina Iglesiasen hurrengo lanarena, Hondalea. Cristina Iglesias Valentzia igarotzen duen Turia ibaiaren izaeran inspiratu zen lan honetarako, eta kontuan hartu zuen 1957ko Turiaren uholde hondamendizkoa.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) S.L, EDICIONES PLAZA. «Bombas Gens desvela que la gran escultura fija para su jardín será obra de Cristina Iglesias» Cultur Plaza (Noiz kontsultatua: 2021-06-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107260498
* Multimedia: A través, Cristina Iglesias / Q107260498
# 1953ko Kontxako Bandera

1953ko Kontxako Bandera (Banderaren 58. ekitaldia, garai hartan 51. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 6 eta 13an jokatu zen, eta Oriok bere 16. Kontxako Bandera eskuratu zuen, hirugarren jarraian.

## Kontakizuna

Zazpi traineruk gipuzkoarrek hartu zuten parte eta Oriok garaipen erraza lortu zuen bigarren gelditu zen San Juani 47 segundo atera zizkion eta.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Emen Gatoxti (Orio) Errenteria Esperanza (Donostia) Hondarribia San Juan Zarautz Zumaia | ? ? ? ? ? ? ? | Inazio Sarasua Francisco Sistiaga Antton Korta "Pintxan" Jose Agirre Francisco Mariscal Antonio Azpeitia Manuel Galarraga |

## Emaitzak

Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | 2. Eguna | Denera | Diferentzia |
| 1 | Orio | 20:58:3/5 | 21:32:0/5 | 42:30:3/5 | - |
| 2 | San Juan | 21:22:3/5 | 21:55:1/5 | 43:17:4/5 | + 0:47:1/5 |
| 3 | Hondarribia | 21:31:2/5 | 21:57:4/5 | 43:29:1/5 | + 0:58:3/5 |
| 4 | Zumaia | 21:54:4/5 | 21:47:4/5 | 43:43:3/5 | + 1:13:0/5 |
| 5 | Errenteria | 21:47:4/5 | 21:59:2/5 | 43:47:1/5 | + 1:16:3/5 |
| 6 | Esperanza | 21:45:1/5 | 22:18:0/5 | 44:03:1/5 | + 1:32:3/5 |
| 7 | Zarautz | 22:17:4/5 | 22:19:4/5 | 44:37:3/5 | + 2:07:0/5 |

## Tripulazio irabazlea

* Emen Gatoxti
** Patroia: Inazio Sarasua
** Arraunlariak: Esteban Azkue, Bixente Elizondo, Antonio Oliden Zaldua, Joakin Fresnedo, Segundo Manterola, Jose Garate, Rafael Gonzalez de Txabarri, Antonio Oliden, Batista Oliden, Bixente Zinkunegi, Antonio Mujika, Jose Mujika eta Patxi Urdangarin.

## Erreferentziak

* ↑ 1953ko Banderako irudiak NO-DOko dokumental batean (07:41 minututik aurrera)

## Ikus, gainera

* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16515832
# Inosperma cervicolor

Inosperma cervicolor Inocybaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus cervicolor (Basionimoa), Gymnopus cervicolor, Agaricus lanuginosus var. b cervicolor, Inocybe cervicolor, Inocybe bongardii var. cervicolor.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, lehenengo erdi-esferikoa, gero koniko-kanpai itxurakoa, titi txiki eta zorrotz bat mantenduz; ertza biribildua, soberakinekin, flokosoa errezelaren hondakinekin, batzuetan pitzatuta. Kapelaren azala lehorra, fibrilosoa, iletsua, arre-horixka koloretik arre-gorrixkara.
Orriak: Zabal, zabalak, sabeldunak, lamelulekin, libreak, hasieran zurbilak, gero arre kolorekoak ertz zurixkarekin.
Hanka: Garaia, zilindrikoa, zuntzezkoa, arrexka kolorekoa, zurixka kapelarekin bat egiten duen eremuan.
Haragia: Mehea, zuntzezkoa, zurixka, lur hezearen usainarekin.
Etimologia: Inocybe terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. Cervicolor epitetoa latinetik dator, oreina, esan nahi duen “cervus” hitzetik. Oreinaren larruaren antzeko kolorea duelako.

## Toxikotasuna

Toxikoa, muskarina du. Inkubazio laburreko pozoia du.

### Nahasketa arriskua

Inocybe bongardii delakoak badu antza.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Koniferoen eta hostozabalen basoetan. Urria.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 247 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña. Medalla de Extremadura 2019.
* ↑ (Gaztelaniaz) Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
* ↑ Inosperma cervicolor: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126032937
* Multimedia: Inosperma cervicolor / Q126032937
# Inocybe acuta

Inocybe acuta Inocybaceae familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena

Kapela: 3,5 cm arteko diametrokoa, koniko-puntadun formakoa, gero zabalduagoa baina beti erdiko titi puntazorrotz nabariarekin, baina batzuetan ez oso nabarmena, ertz inbolutuarekin edo apendikulatua gortina zurixka iragankor batekin, galkor eta glabroarekin, gainazala zuntz fin-finekin, hasieran leuna edo distiratsua eguraldi lehorrean, bazterrean azpi-rimosa bihurtzeko joerarekin, ale helduetan bakarrik, okre-marroi kolorekoa, uniformea edo ez hain bizia ertz inguruan.
Orriak: Normalean estuak, pixka bat sabeldunak, itsatsiak; zurixkatik beix argi, kanela kolorera doazenak, ertza koska fin-finekin eta gainerakoa baino argiagoarekin.
Hanka: 6 cm inguruko garaierarekin eta 0,6 cm inguruko diametroarekin, goitik behera apur bat konikoa, oinarria berdina edo apur bat loditua, gainazala fibrila fin-finekin, beix zurbiletik kapelaren kolorera doana.
Haragia: Kapelan eta oinaren barrualdean zurixka, gainerakoan gainazalaren kolorekoa. Usain espermatikoa.
Etimologia: Inocybe terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen"is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. Acuta epitetoa kapelaren formagatik du.

## Jangarritasuna

Susmagarria.

### Nahasketa arriskua

Kapelaren erdian titi bat duen kapelaren formagatik ezagutzen den Inocybe bat da. Ezaugarria.

## Sasoia eta lekua

Udaberritik udazkenera. Picea basoetan, zati heze eta goroldiotsuetan. Urri samarra.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 267 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Velazquez Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Catalogo micológico. Banco de setas.
* ↑ Inocybe acuta: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4123871
* Multimedia: Inocybe acuta / Q4123871
# Saint-Pierre (Saint-Pierre eta Mikelune)

Saint-Pierre Saint-Pierre eta Mikeluneko Frantziako itsasoz haraindiko kolektibitateko bi udalerrietako bat da.
Halaber, udalerriaren burua kokaturik dagoen uhartearen izena eta uharte honetako herri bakarra ere bada. Kolektibitate autonomo honetako hiriburua da.

## Demografia

2006ko Saint-Pierreko erroldak 5.509 biztanleko kopurua ematen zuen, hauetako askoren jatorria euskalduna, bretoia, normandiarra eta akadiarra da Saint-Pierre eta Mikeluneko banderan agertzen diren Ikurrina, Gwenn-ha-du (Bretainiako bandera) eta Normandiako banderek agertarazten duten bezala.

## Geografia

Uharteko eta udalerriko tontorrik altuena le Trépied (207 m) da, ipar-ekialdean.

## Ondasun nabarmenak

* Ama Birjinaren estatuak.
* Desagertutako marinelei monumentua.
* L'Île aux Marins-eko eliza.
* Saint-Pierre katedrala.
* Saint-Pierreko museo-agiritegia.
* Aireportua

## Iruditegia
### Itsas-portua

* Saint-Pierreko itsas-portua.
* Itsasontzi bat Saint-Pierreko itsas-portuan.
* Norvegiako ferry bat Saint-Pierrera iristen.

### Negua

* Neguko irudia (1).
* Neguko irudia (2).
* Neguko irudia (3).

### Bestelakoak

* Futbol-talde bateko jokalari gazteak Saint-Pierreko kaleetan (1984).
* Saint-Pierreko aireko ikuspegia.
* 'Zazpiak Bat' izena duen frontoia, Saint-Pierren.

## Herri senidetuak

* Port-en-Bessin-Huppain (Normandia, Frantzia) 1976tik.

## Ikus, gainera

* Saint-Pierreko aireportua

## Kartografia

* IGN frantseseko 4799 S mapa (Saint-Pierre Langlade), 1:25.000 eskalakoa.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Saint-Pierreko Udalaren webgunea
* Datuak: Q185678
* Multimedia: Saint-Pierre (Saint-Pierre-et-Miquelon) / Q185678
# Tangut herria

Tangutak etnia historiko bat izan ziren, Barne Mongoliako hegoaldean bizi izan zirenak, Zetaren Ibilbidearen amaieran, baina Qinghaiko hego-ekialdeko eta Sichuango ipar-mendebaldeko estepetan eta mendietan izan zuten jatorria. Daniel C. Waugh-en arabera, tanguten jatorrizko gunea Sichuango mendebaldeko goi-lautadetan zegoen.
Nekazaritza ureztatuan eta artzaintzan aritu ziren, Asia Erdialdearen eta Txinaren arteko merkataritzan bitartekari lanak eginez.
Budismoa estatuko erlijiotzat hartu zuten. Bere idazkera sistema propioa sortu zuten eta 1038an bere Mendebaldeko Xiako Inperioa (Tangut Inperioa) aldarrikatu zuten, 200 urte inguruz batasun politiko bezala existitu zena.

## Iruditegia

* Budista burua, Tangut Inperioaren dinastiako burua.
* Tangut Zalduna.
* Ezkontzera doan tangut emakumea.
* Tangut Inperioaren Xia hilobia, Ningxian.

## Erreferentziak

* ↑ Shi, Jinbo (2021eko ekainaren 1a). «Dangxiang People and Their Economy before the Tangut Empire». The Economy of Western Xia: A Study of 11th to 13th Century Tangut Records (Hansong, Li, itzul.). Leiden: Brill Publishers. ISBN 978-90-04-46129-1.
* ↑ Waugh, Daniel C. «The Tanguts». depts.washington.edu .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q756608
* Multimedia: Tangut people / Q756608
# 9 erradikala

9 erradikala ("pertsona") bi marra duten 23 kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214etatik.
Kangxi Hiztegian 794 karaktere daude (guztira dauden 49.030tik) erradikal honekin.

## 1 erradikala duten karaktereak

| marrak | karaktereak |
| 0 | 人 |
| Gehigarri marra 1 | 亼 亽 亾 亿 |
| 2 marra gehiago | 什 仁 仂 仃 仄 仅 仆 仇 仈 仉 今 介 仌 仍 从 仏 仐 仑 仒 仓 |
| 3 marra gehiago | 仔 仕 他 仗 付 仙 仚 仛 仜 仝 仞 仟 仠 仡 仢 代 令 以 仦 仧 仨 仩 仪 仫 们 仭 |
| 4 marra gehiago | 仮 仯 仰 仱 仲 仳 仴 仵 件 价 仸 仹 仺 任 仼 份 仾 仿 伀 企 伂 伃 伄 伅 伆 伇 伈 伉 伊 伋 伌 伍 伎 伏 伐 休 伒 伓 伔 伕 伖 众 优 伙 会 伛 伜 伝 伞 伟 传 伡 伢 伣 伤 伥 伦 伧 伨 伩 伪 伫 伬 |
| 5 marra gehiago | 伭 伮 伯 估 伱 伲 伳 伴 伵 伶 伷 伸 伹 伺 伻 似 伽 伾 伿 佀 佁 佂 佃 佄 佅 但 佇 佈 佉 佊 佋 佌 位 低 住 佐 佑 佒 体 佔 何 佖 佗 佘 余 佚 佛 作 佝 佞 佟 你 佡 佢 佣 佤 佥 佦 佧 佨 来 |
| 6 marra gehiago | 佩 佪 佫 佬 佭 佮 佯 佰 佱 佲 佳 佴 併 佶 佷 佸 佹 佺 佻 佼 佽 佾 使 侀 侁 侂 侃 侄 侅 來 侇 侈 侉 侊 例 侌 侍 侎 侏 侐 侑 侒 侓 侔 侕 侖 侗 侘 侙 侚 供 侜 依 侞 侟 侠 価 侢 侣 侤 侥 侦 侧 侨 侩 侪 侫 侬 侭 |
| 7 marra gehiago | 侮 侯 侰 侱 侲 侳 侴 侵 侶 侷 侸 侹 侺 侻 侼 侽 侾 便 俀 俁 係 促 俄 俅 俆 俇 俈 俉 俊 俋 俌 俍 俎 俏 俐 俑 俒 俓 俔 俕 俖 俗 俘 俙 俚 俛 俜 保 俞 俟 俠 信 俢 俣 俤 俥 俦 俧 俨 俩 俪 俫 俬 俭 |
| 8 marra gehiago | 修 俯 俰 俱 俲 俳 俴 俵 俶 俷 俸 俹 俺 俻 俼 俽 俾 俿 倀 倁 倂 倃 倄 倅 倆 倇 倈 倉 倊 個 倌 倍 倎 倏 們 倒 倓 倔 倕 倖 倗 倘 候 倚 倛 倜 倝 倞 借 倠 倡 倢 倣 値 倥 倦 倧 倨 倩 倪 倫 倬 倭 倮 倯 倰 倱 倲 倳 倴 倵 倶 倷 倸 倹 债 倽 倾 倿 |
| 9 marra gehiago | 倻 值 偀 偁 偂 偃 偄 偅 偆 假 偈 偉 偊 偋 偌 偍 偎 偏 偐 偑 偒 偓 偔 偕 偖 偗 偘 偙 做 偛 停 偝 偞 偟 偠 偡 偢 偣 偤 健 偦 偧 偨 偩 偪 偫 偬 偭 偮 偯 偰 偱 偲 偳 側 偵 偶 偷 偸 偹 偺 偻 偼 偽 偾 偿 |
| 10 marra gehiago | 傀 傁 傂 傃 傄 傅 傆 傇 傈 傉 傊 傋 傌 傍 傎 傏 傐 傑 傒 傓 傔 傕 傖 傗 傘 備 傚 傛 傜 傝 傞 傟 傠 傡 傢 傣 傤 傥 傦 傧 储 傩 |
| 11 marra gehiago | 傪 傫 催 傭 傮 傯 傰 傱 傲 傳 傴 債 傶 傷 傸 傹 傺 傻 傼 傽 傾 傿 僀 僁 僂 僃 僄 僅 僆 僇 僈 僉 僊 僋 僌 働 |
| 12 marra gehiago | 僎 像 僐 僑 僒 僓 僔 僕 僖 僗 僘 僙 僚 僛 僜 僝 僞 僟 僠 僡 僢 僣 僤 僥 僦 僧 僨 僩 僪 僫 僬 僭 僮 僯 僰 僱 僲 僳 僴 |
| 13 marra gehiago | 僵 僶 僷 僸 價 僺 僻 僼 僽 僾 僿 儀 儁 儂 儃 億 儅 儆 儇 儈 儉 儊 儋 儌 儍 儎 儏 儰 |
| 14 marra gehiago | 儐 儑 儒 儓 儔 儕 儖 儗 儘 儙 儚 儛 儜 儝 儞 儫 |
| 15 marra gehiago | 償 儠 儡 儢 儣 儤 儥 儦 儧 儨 儩 優 儬 |
| 16 marra gehiago | 儭 儮 儯 儱 儲 |
| 17 marra gehiago | 儳 儴 儵 |
| 18 marra gehiago | 儶 |
| 19 marra gehiago | 儷 儸 儹 儺 |
| 20 marra gehiago | 儻 儼 |
| 21 marra gehiago | 儽 |
| 22 marra gehiago | 儾 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q93331
* Multimedia: Radical 009 / Q93331
# 1 erradikala

1 erradikala ("Bat") marra bakarra duen 6 kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214etatik.
Kangxi Hiztegian 42 karaktere daude (guztira dauden 49.030tik) erradikal honekin.
1 erradikala, kasu honetan 橫 héng "horizontala" gisa ezagutua, 永 karakterearen zortzi printzipioetako bat da, txinatar kaligrafiaren oinarrietako bat dena.

## 1 erradikala duten karaktereak

| marrak | karaktereak |
| marra gehigarririk gabe | 一 |
| 1 marra gehigarri | 丁 丂 七 丄 丅 丆 |
| 2 marra gehigarri | 万 丈 三 上 下 丌 与 |
| 3 marra gehigarri | 不 丏 丐 丑 丒 专 |
| 4 marra gehigarri | 且 丕 世 丘 丙 业 丛 东 丝 |
| 5 marra gehigarri | 丞 丟 丠 両 |
| 6 marra gehigarri | 丣 两 严 |
| 7 marra gehigarri | 並 丧 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q93246
* Multimedia: Radical 001 / Q93246
# 10 erradikala

10 erradikala ("hankak") bi marra duten 23 kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214etatik.
Kangxi Hiztegian 52 karaktere daude (guztira dauden 49.030tik) erradikal honekin.

## 1 erradikala duten karaktereak

| marrak | karaktereak |
| 0 | 儿 |
| 1 marra gehigarri | 兀 |
| 2 marra gehigarri | 允 兂 元 |
| 3 marra gehigarri | 兄 |
| 4 marra gehigarri | 充 兆 兇 先 光 兊 尧 |
| 5 marra gehigarri | 克 兌 兎 兏 児 兑 |
| 6 marra gehigarri | 免 兒 兓 兔 兕 兖 |
| 7 marra gehigarri | 兗 兘 兙 |
| 8 marra gehigarri | 党 兛 |
| 9 marra gehigarri | 兜 兝 兞 |
| 10 marra gehigarri | 兟 兠 |
| 11 marra gehigarri | 兡 |
| 12 marra gehigarri | 兢 |
| 14 marra gehigarri | 兣 |
| 19 marra gehigarri | 兤 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q93333
* Multimedia: Radical 010 / Q93333
# 11 erradikala

11 erradikala ("sartu, etorri, batu") bi marra duten 23 kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214etatik.
Kangxi Hiztegian 28 karaktere daude (guztira dauden 49.030tik) erradikal honekin.

## 1 erradikala duten karaktereak

| marrak | karaktereak |
| 0 | 入 |
| 1 marra gehigarri | 兦 |
| 2 marra gehigarri | 內 |
| 3 marra gehigarri | 㒰, 㒱 |
| 4 marra gehigarri | 㒲, 全 |
| 5 marra gehigarri | 㒳, 㒴 |
| 6 marra gehigarri | 兩 |
| 7 marra gehigarri | 兪 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q93334
* Multimedia: Radical 011 / Q93334
# 86 erradikala

86 erradikala ("su") 4 marra dituen 34 Kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214 erradikaletako bat.
Kangxi hiztegian 639 karaktere daude (guztira dauden 49.030etik) erradikal honekin.
Txinatar Wu Xingean ("Bost Faseak") 火 erradikalarekin Sua adierazten da. Taoisten kosmologian 火 (sua) Ba gua 離 Lí diagramaren natura konponentea da.

## 86 erradikala duten karaktereak

| marrak | karaktereak |
| lerro gehigarririk gabe | 火 灬 |
| 1 lerro gehigarri | 灭 |
| 2 lerro gehigarri | 灮 灯 灰 灱 灲 灳 |
| 3 lerro gehigarri | 灴 灵 灶 灷 灸 灹 灺 灻 灼 災 灾 灿 炀 |
| 4 lerro gehigarri | 炁 炂 炃 炄 炅 炆 炇 炈 炉 炊 炋 炌 炍 炎 炏 炐 炑 炒 炓 炔 炕 炖 炗 炘 炙 炚 炛 炜 炝 炞 |
| 5 lerro gehigarri | 炟 炠 炡 炢 炣 炤 炥 炦 炧 炨 炩 炪 炫 炬 炭 炮 炯 炰 炱 炲 炳 炴 炵 炶 炷 炸 点 為 炻 炼 炽 炾 炿 烀 烁 烂 烃 |
| 6 lerro gehigarri | 烄 烅 烆 烇 烈 烉 烊 烋 烌 烍 烎 烏 烐 烑 烒 烓 烔 烕 烖 烗 烘 烙 烚 烛 烜 烝 烞 烟 烠 烡 烢 烣 烤 烥 烦 烧 烨 烩 烪 烫 烬 热 烮 |
| 7 lerro gehigarri | 烯 烰 烱 烲 烳 烴 烵 烶 烷 烸 烹 烺 烻 烼 烽 烾 烿 焀 焁 焂 焃 焄 焅 焆 焇 焈 焉 焊 焋 焌 焍 焎 焏 焐 焑 焒 焓 焔 焕 焖 焗 焘 |
| 8 lerro gehigarri | 焙 焚 焛 焜 焝 焞 焟 焠 無 焢 焣 焤 焥 焦 焧 焨 焩 焪 焫 焬 焭 焮 焯 焰 焱 焲 焳 焴 焵 然 焷 焸 焹 焺 焻 焼 焽 焾 焿 煀 煁 煂 煃 煄 煅 煈 煉 煜 煮 |
| 9 lerro gehigarri | 煆 煇 煊 煋 煌 煍 煎 煏 煐 煑 煒 煓 煔 煕 煖 煗 煘 煙 煚 煝 煞 煟 煠 煡 煢 煣 煤 煥 煦 照 煨 煩 煪 煫 煬 煭 煯 煰 煱 煲 煳 煴 煵 煶 煷 煸 煺 熙 |
| 10 lerro gehigarri | 煹 煻 煼 煽 煾 煿 熀 熁 熂 熃 熄 熅 熆 熇 熈 熉 熊 熋 熌 熍 熎 熏 熐 熑 熒 熓 熔 熕 熖 熗 熘 |
| 11 lerro gehigarri | 熚 熛 熜 熝 熞 熟 熠 熡 熢 熣 熤 熥 熦 熧 熨 熩 熪 熫 熬 熭 熮 熯 熰 熱 熲 熳 熴 熵 |
| 12 lerro gehigarri | 熶 熷 熸 熹 熺 熻 熼 熽 熾 熿 燀 燁 燂 燃 燄 燅 燆 燇 燈 燉 燊 燋 燌 燍 燎 燏 燐 燑 燒 燓 燔 燕 燖 燗 燘 燙 燚 燛 燜 燝 燞 |
| 13 lerro gehigarri | 營 燠 燡 燢 燣 燤 燥 燦 燧 燨 燩 燪 燫 燬 燭 燮 燯 燰 燱 燲 燳 燴 燵 燶 燷 |
| 14 lerro gehigarri | 燸 燹 燺 燻 燼 燽 燾 燿 爀 爁 爂 爃 |
| 15 lerro gehigarri | 爄 爅 爆 爇 爈 爉 爊 爋 爌 爍 爎 爕 |
| 16 lerro gehigarri | 爏 爐 爑 爒 爓 爔 爖 爗 爘 |
| 17 lerro gehigarri | 爙 爚 爛 |
| 18 lerro gehigarri | 爜 爝 爞 爟 爠 |
| 19 lerro gehigarri | 爡 爢 |
| 20 lerro gehigarri | 爣 |
| 21 lerro gehigarri | 爤 爥 爦 |
| 24 lerro gehigarri | 爧 |
| 25 lerro gehigarri | 爨 |
| 29 lerro gehigarri | 爩 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132788
* Multimedia: Radical 086 / Q132788
# Yuan (argipena)

Yuan izenak hainbat adiera ditu:

## Dirua

* Yuana, antzinako eta egungo Txinako eta Taiwango oinarrizko diru unitatea:
** Renminbia, Txinan gaur egun erabiltzen den dirua; haren oinarrizko unitatea da yuana.
** Taiwango dolar berria, Taiwanen gaur egun erabiltzen den dirua; haren oinarrizko unitateari yuán deritzo mandarinez.
** Mantxukuoko yuana, Japoniaren estatu txotxongiloa zen Mantxukuon erabiltzen zen diru unitatea.

## Gobernu organoa

* «Auzitegia», erakunde mota baten izena, Txinako Errepublikako gobernuan.

## Dinastiak

* Yuan dinastia (元朝), Mongol dinastia ere deitua, Txinakoa.
** Iparraldeko Yuan dinastia, Yuan dinastiaren ondorengoa, Mongolian.

## Pertsonak eta hizkuntzak

* Yuan (abizena), Txinako hainbat abizenen transliterazioa (adibidez, 袁, 元, 苑, 原, 源, 爰):
** Yuan Haowen (元好問), txinatar poeta.
** Yuan Tseh Lee (李遠哲), Estatu Batuetako kimikaria, jaiotzez txinatarra.
* Thai yuan, Thailandia iparraldeko jendea.
** Yuan hizkuntza, iparraldeko thai hizkuntza izenaz ezagunagoa; thai yuan jendearen hizkuntza da.

## Tokiak

* Yu'an barrutia, Anhuin, Txinan.
* Yuan ibaia (沅江 or 沅水), Hunango lau ibai handienetako bat, Ibai Urdinaren adarra.

## Budismoa

* Yuanfen (缘分), Chinese or Buddhist concept that means the predetermined principle that dictates a person's relationships and encounters

## Urpekoak

* Type 041 urpekoa, PLAN Yuan klaseko urpekoak

## Txinako medikuntza tradizionala

* Yuan Qi (TCM) Txinako medikuntza tradizionala.

## Ikus, gainera

* Yena, Japoniako dirua.
* Koreako wona, Koreako dirua.
# 72 erradikala

72 erradikala edo eguzki erradikala (日部) "Eguzkia" edo "egun" esanahiarekin, 4 marradun 34 Kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214 erradikaletako bat. Kangxi Hiztegian 453 txinatar karaktere daude (guztira jasotako 49.030 karakteretik) erradikal honen pean.
日 Txinatar Karaktereen Osagaiak Indexatzek Taulan agertzen den 75. osagaia da. Txinera sinplifikatuan erabiltzen da, 曰 eta eta ⺜ karaktere osagarriarekin.

## Eboluzioa

* Orakulu hezur krakterea
* Txinatar brontzezko inskripzioko karakterea
* Zigilu handiko idazkerako karakterea
* Zigilu txikiko idazkerako karakterea

## Karaktere deribatuak

| Marrak | Karaktereak |
| +0 | 日 |
| +1 | 旦 旧$^{SC/JP}$ (=舊 -> 臼) |
| +2 | 早 旪 旫 旬 旭 旮 旯 |
| +3 | 旨 旰 旱 旲 旳 旴 旵 时$^{SC}$ (=時) 旷$^{SC}$ (=曠) 旸$^{SC}$ (=暘) |
| +4 | 旹 (=時) 旺 旻 旼 旽 旾 旿 昀 昁 昂 昃 昄 昅 昆 昇 昈 昉 昊 昋 昌 昍 明 昏 昐 昑 昒 易 昔 昕 昖 昗 昘 昙$^{SC}$ (=曇) 昛$^{txinerasinplifikatukoaldaera}$ |
| +5 | 昚 昛$^{txineratradizionalaldaera}$ 昜 昝 昞 星 映 昡 昢 昣 昤 春 昦 昧 昨 昩 昪 昫 昬 昭 昮 是 昰 (=是) 昱 昲 昳 昴 昵 昶 昷 昸 昹 昺 昻 昼$^{SC/JP}$ (=晝) 昽$^{SC}$ (=曨) 显$^{SC}$ (=顯 -> 頁) 昿$^{JPnonstandard}$ (=曠) |
| +6 | 晀 晁 時 晃 晄 晅 晆 晇 晈 晉 晊 晋 晌 晍 晎 晏 晐 晑 晒 晓$^{SC}$ (=曉) 晔 晕 晖$^{SC}$ (=暉) |
| +7 | 晗 晘 晙 晚 晛 晜 晝 晞 晟 晠 晡 晢 晣 晤 晥 晦 晧 晨 |
| +8 | 晩$^{JP}$ (=晚) 晪 晫 晬 晭 普 景 晰 晱 晲 晳 晴 晵 晶 晷 晸 晹 智 晻 晼 晽 晾 晿 暀 暁$^{JP}$ (=曉) 暂$^{SC}$ (=暫) 暃 暑 暎$^{SC/JPvariant}$ (=映) |
| +9 | 暄 暅 暆 暇 暈 暉 暊 暋 暌 暍 暎$^{txineratradizionalaldaera}$ (=映) 暏 暐 暒 暓 暔 暕 暖 暗 暘 暙 暛$^{txinerasinplifikatukoaldaera}$ |
| +10 | 暚 暛$^{txineratradizionalaldaera}$ 暜 暝 暞 暟 暠 暡 暢 暣 暤 暥 暦$^{JP}$ (=曆) 暧$^{SC}$ (=曖) 暨 暮$^{SC/JPvariant}$ 暯$^{txinerasinplifikatukoaldaera}$ 暱 曅 |
| +11 | 暩 暪 暫 暬 暭 (=皞) 暮$^{txineratradizionalaldaera}$ 暯$^{txineratradizionalaldaera}$ 暰 暱$^{Aldaeratradizionala}$ 暲 暳 暴 暵 暶 暷 暹$^{txinerasinplifikatukoaldaera}$ 曃$^{txinerasinplifikatukoaldaera}$ 曂$^{txinerasinplifikatukoaldaera}$ |
| +12 | 暸 暹$^{TC}$/暹$^{JP}$ 暺 暻 暼 暽 暾 暿 曀 曁$^{Kangxi}$ (=暨) 曂$^{txineratradizionalaldaera}$ 曃$^{txineratradizionalaldaera}$ 曄 曅$^{Aldaeratradizionala}$ 曆 曇 曈 曉 曊 曋 曌 (=照 -> 火) 曍 (=皞) 曔$^{txinerasinplifikatukoaldaera}$ |
| +13 | 曎 曏 曐 (=星) 曑 (=參 ->厶) 曒 曓 曔$^{txineratradizionalaldaera}$ 曕 曖 曗 曚 曙$^{SC/TC/JPvariant}$ |
| +14 | 曘 曙$^{Kangxi/KOvariant}$ 曚$^{Aldaeratradizionala}$ 曛 曜 曞 曠 |
| +15 | 曝 曞$^{Aldaeratradizionala}$ 曟 曠$^{Aldaeratradizionala}$ 曡 (=疊 -> 田) 曢 曤 曥 曦 曧 曨 |
| +16 | 曣 |
| +17 | 曩 |
| +19 | 曪 曫 曬 曮 |
| +20 | 曭 曮$^{Aldakeratradizionala}$ |
| +21 | 曯 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132663
* Multimedia: Radical 072 / Q132663
# 39 erradikala

39. erradikala edo ume erradikala (子部), "ume" edo "hazi" esan nahi duen kangxi erradikal bat da. 214 erradikalen artean, hiru lerro baino ez dituen 31 erradikaletako bat da.
Kangxi Hiztegian 83 karaktere daude (49.030tik) erradikal honen pean agertzen direnak. 子, era berean, Txinera sinplifikatuaren hiztegiek hartu duten 54 indexatzeko osagaietako bat da.
Txinatar astrologian, 子 Lurreko Adarraren lehenengoa da, eta txinatzar zodiakoko arratoia adierazten du.

## Karaktere deribatuak

| Lerroak | Karaktereak |
| +0 | 子 孑 孒 孓 |
| +1 | 孔 |
| +2 | 孕 |
| +3 | 孖 字 存 孙$^{SC}$ (=孫) |
| +4 | 孚 孛 孜 孝 孞 斈 (=學) |
| +5 | 孟 孠 (=嗣 -> 口) 孡 孢 季 孤 孥 学$^{SC/JP}$ (=學) 孧 |
| +6 | 孨 孩 孪$^{SC}$ (=孿) |
| +7 | 孫 孬 孭 |
| +8 | 孮 孯 孰 孲 |
| +9 | 孱 |
| +10 | 孳 孴 孶 (=孳) |
| +11 | 孵 孷 |
| +13 | 學 孹 |
| +14 | 孺 孻 |
| +16 | 孼 (=孽) |
| +17 | 孽 孾 |
| +19 | 孿 |
# 1642
## Gertaerak

* Azaroaren 24a – Abel Tasman holandar esploratzailea, gerora Tasmania izendatuko zuten uhartera iritsi zen, bertara iritsi zen lehen europarra. 1838rako kolonoek aborigen guztiak hil zituzten.

### Arte eta kultura

* Holandan, Rembrandtek Gaueko erronda margolan ospetsua egin zuen.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 2a – Mehmed IV.a, Otomandar Inperioko sultana (h. 1693).
* Martxoaren 2a – Claudio Coello, espainiar margolari barrokoa (h. 1693).
* Martxoaren 20a – Jose Bakedano, nafar musikagile eta apaiz trinitarioa (h. 1711).
* Apirilaren 3a – Alessandro Stradella, Italiar musikagilea eta kantaria (h. 1682).
* Apirilaren 15a – Suleiman II.a, otomandar sultana (h. 1691).
* Azaroaren 30a – Andrea Pozzo, italiar pintorea eta arkitektoa (h. 1709).
* Eneko Velez Gebarakoa, hamargarren Oñatiko kondea eta Campo Realeko kondea, euskal herritar politikaria (h. 1699).
* Ihara Saikaku – japoniar idazlea (h. 1693).
* Marie-Anne de la Trémoille, Ursinsen printzesa (h. 1772).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 8a – Galileo Galilei, zientzialari italiarra (j. 1564).
* Urtarrilaren 13a – Sofia Edviga Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa eta Nassau-Dietzeko kondesa ezkontidea (j. 1592).
* Maiatzaren 6a – Frans Francken Gaztea, flandriar margolaria (j. 1581).
* Ekainaren 14a – Saskia van Uylenburgh, Rembrandt margolariaren emaztea eta honen margo eta marrazki askotarako modeloa (j. 1612).
* Uztailaren 3a – Maria Medici, Nafarroako eta Frantziako erregina (j. 1575).
* Uztailaren 12a – Francesco Maria Carafa, italiar noble eta militarra, Nafarroako erregeordea.
* Abuztuaren 18a – Guido Reni, italiar margolaria, dekoratzailea eta marrazkilaria (j. 1575).
* Irailaren 24a – Martin Alonso Sarria, arabar historialari eta politikaria.
* Azaroaren 23a – Walatta Petros, Etiopiako Tewahedo Eliza Ortodoxoko emakumezko santua (j. c. 1592).
* Abenduaren 4a – Richelieu kardinala, elizgizona eta ministroburu frantziarra (j. 1585).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6912
* Multimedia: 1642 / Q6912