OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Association sportive Nancy-Lorraine

Association sportive Nancy-Lorraine (a.sɔ.sja.sjɔ̃ spɔrtɪv nɑ̃si-lɔʁɛn ahoskatua, normalean AS Nancy-Lorraine, AS Nancy, ASNL edo Nancy deitua) Frantziako futbol taldea da, 1967an Nancyn FC Nancy ordezkatzeko sortua. Bost Ligue 2 eta Kopa bat irabazi ditu. Etxeko partiduak Tomblaine udalerriko Marcel Picot estadioan jokatu ohi ditu.

## Palmaresa
### Frantzian

* Ligue 2 (5): 1974–75, 1989–90, 1997–98, 2004–05, 2015–16.
* Kopa (1): 1978
* Coupe de la Ligue (1): 2006
* Gambardella Kopa (1): 1974.

## Jokalari ezagunak

| Frédéric Biancalani Gennaro Bracigliano Albert Cartier Tony Cascarino Raúl Castronovo Saïd Chiba Michaël Chrétien Jean-Claude Cloët Manuel da Costa Issiar Dia Pape Diakhaté Laurent Dufresne Julien Féret Paul Fischer | Eduardo Florès Franck Gava Bruno Germain Damien Grégorini Philippe Jeannol Mustapha Hadji Youssouf Hadji Kim Eli Kroupi Cédric Lécluse Roger Lemerre Jeff Louis André Luiz Éric Martin | Bruno Martini Alain Merchadier Carmelo Micciche Jean-Michel Moutier Paul Nardi Pierre Neubert Landry N'Guemo Abdeslam Ouaddou Wilson Oruma Michel Platini Laurent Pokou Sébastien Puygrenier Éric Rabésandratana Jean-Pierre Raczynski | Paco Rubio Joël Sami Olivier Sorin Mehdi Taouil Ryszard Tarasiewicz Rubén Umpiérrez Tony Vairelles Grégory Wimbée Jean-Louis Zanon Aleksandr Zavarov Bernard Zénier Moncef Zerka David Zitelli |

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Webgune ofiziala
* Datuak: Q19523
* Multimedia: AS Nancy-Lorraine / Q19523
# Assolo

Assolo Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q382585
* Multimedia: Assolo / Q382585
# Association Sportive Bayonnaise

Association Sportive Bayonnaise edo ASB Baionako kirol kluba da, triatloi eta errugbi gizon eta emakumezko sailak dituena.

## Historia

1905eko abenduaren 6an Amicale Jean-Macé kirol elkartea sortu zen Jules Ferry eskolan. 1918an izena aldatu zuen, gaur egungoa hartuz. Bigarren Mundu Gerra garaian Société Nautique de Bayonne taldearekin elkartu zen eta AS Côte basque izena hartu zuen. 1962an talde biak bereiztu eta Association Sportive Bayonnaise izena berreskuratu zuen.
Emakumezkoen taldea arrakastatsuagoa izan da gizonezkoena baino, izan ere Élite 1 maila gorenean aritu izan baita eta 2018-19 denboraldian titulurako finalerdiak jokatu zituen. 2021-22 enboraldian ordea ezin izan zuen denboraldia amaitu eta hurrengo denboraldian maila beherenetik hasi behar izan zuen.

## Emakumezkoak

2007-08 denboraldia Lehen mailako A multzoan egin zuen eta ordutik Frantziako txapelketaren bigarren mailan aritu izan da. 2014an txapelduna izan zen baina ez zuen igotzerik lortu. 2017an berriz irabazi zuen eta Élite 1 mailara igo zen.
COVID-19 pandemiak eragindako geldialdiaren ondoren 2020-21 denboraldian arazo ugari izan zituen taldeak eta mailaz jeitsi zen. 2022.23 denboraldia Fédérale 1 ligan hasi du, Frantziako emakumezkoen 3. mailan.

### Palmaresa

* France Élite 1 (0): finalerdiak 2018-19 denboraldian.
* France Élite 2 (2): 2013-14, 2016-17.

### Azken urteak

| Urtea | Maila | Emaitza |
| 2013-14 | Élite 2 | 1.a (igo) |
| 2014-15 | Élite 2 | ? |
| 2015-16 | Élite 2 | ? |
| 2016-17 | Élite 2 | 1.a (igo) |
| 2017-18 | Élite 1 | 6.a |
| 2018-19 | Élite 1 | final 1/2 |
| 2019-20 | Élite 1 | bertan behera |
| 2020-21 | Élite 1 | 2.a (3. multzoan) |
| 2021-22 | Élite 1 | ez zuen liga amaitu |
| 2022-23 | Fédérale 1 | 5.a (4. multzoan) |

### 2018-19 denboraldia

Fase erregularrean bigarrena izan zen 2. multzoan:
* Stade toulousain, 64 puntu
* AS Bayonnaise, 56 puntu
* AC Bobigny, 47 puntu
* FC Grenoble, 32 puntu
Final 1/4ak:
* AS Bayonnaise 21-15 ASM Romagnat
Final 1/2ak:
* Montpellier RC 40-12 AS Bayonnaise

## Gizonezkoak

Gizonezkoena berriz amateur mailatan aritu izan da, Fédérale 3 mailan azken urteotan.

### Palmaresa

* Bigarren maila (1): 1920
* Hirugarren maila (2): 1991, 2001

### Azken urteak

| Urtea | Maila | Emaitza |
| 2015-16 | Fédérale 3 | 8.a |
| 2016-17 | Fédérale 3 | 7.a |
| 2017-18 | Fédérale 3 | 7.a |
| 2018-19 | Fédérale 3 | igoera fasea, 1/32 |
| 2019-20 2020-21 | Fédérale 3 | bertan behera |
| 2021-22 | Fédérale 3 | 9.a |
| 2022-23 | Fédérale 3 | 6.a |
| 2023-24 | Fédérale 3 | 4.a |

### Frantziako errugbi selekzioan aritutako jokalariak

* Sandrine Jauréguiberry
* Delphine Plantet
* Julie Pujol

## Erreferentziak

* ↑ euskalherria.com: C’est le titre qu’elles veulent

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q2868073
# Association of Language Testers in Europe

Association of Language Testers in Europe (ALTE) 1989an Cambridgeko Unibertsitatea eta Salamancako Unibertsitateak izan zuten lehenengo ideia eta hurrengo urtean zortzi kide sortzaileek bilera izan zuten.
ALTEk 24 hizkuntza europar dauzka bere maila sisteman: euskara, bulgariera, katalana, daniera, nederlandera, ingelesa, estoniera, finlandiera, frantsesa, galiziera, alemana, greziera, hungariera, italiera, letoniera, lituaniera, luxenburgera, norvegiera, poloniera, portugesa, errusiera, esloveniera, gaztelania, suediera eta galesera.
Hizkuntza hauek erabiltzeko gaitasuna 6 mailatan dago sailkatuta. EGA da ALTEk onartzen duen euskarazko azterketa bakarra, bosgarren mailan dago kokatuta.
ALTEren helburu nagusiak hurrengoak dira:
* Europa guztian zehar gaitasun maila berdinak erabiltzea.
* Estandar berdinak ezartzea hizkuntz testetan.
* Beste proiektu batzuetan kolaboratzea.

## Ikus, gainera

* Hizkuntzetarako Europako Erreferentzia Esparru Bateratua

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) ALTE taula webgune ofizialean
* Datuak: Q664007
# Archer Lodge (Ipar Carolina)

Archer Lodge Ipar Carolinako herri bat da. Johnston konderrian kokatua dago. 2010ean 4.292 biztanle zituen, 24,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Johnston konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4026080
* Multimedia: Archer Lodge, North Carolina / Q4026080
# Archer konderria (Texas)

Archer konderria (ingelesez: Archer County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Archer City da. 2010eko zentsuaren arabera 9.054 biztanle zituen, Archer kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Archer konderriak 2.396,82 kilometro koadro ditu. Horietatik 57,78 ura dira. Beste 2.339,04 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,78 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 9.054 pertsonetatik 8.857 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 675 dira. 34 beltzak edo afroamerikarrak. 47 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 18 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 91 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q108793
* Multimedia: Archer County, Texas / Q108793
# Archernis

Archernis Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Archernis callixantha da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Archernis albicostalis | daturik gabe |
| Archernis argocephala | daturik gabe |
| Archernis callixantha | daturik gabe |
| Archernis capitalis | daturik gabe |
| Archernis dolopsalis | daturik gabe |
| Archernis eucosma | daturik gabe |
| Archernis flavidalis | daturik gabe |
| Archernis fulvalis | daturik gabe |
| Archernis fulvalis | daturik gabe |
| Archernis humilis | daturik gabe |
| Archernis ignealis | daturik gabe |
| Archernis leucocosma | daturik gabe |
| Archernis lugens | daturik gabe |
| Archernis mitis | daturik gabe |
| Archernis nictitans | daturik gabe |
| Archernis obliquialis | daturik gabe |
| Archernis scopulalis | daturik gabe |
| Archernis tropicalis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4785994
* Multimedia: Archernis / Q4785994
# Archer (Iowa)

Archer Iowako hiri bat da. O'Brien konderrian kokatua dago. 2010ean 131 biztanle zituen, 0,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* O'Brien konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1913764
* Multimedia: Archer, Iowa / Q1913764
# Archer City (Texas)

Archer City Texasko hiri bat da. Archer konderrian kokatua dago. 2010ean 1.834 biztanle zituen, 5,68 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Archer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q632687
* Multimedia: Archer City, Texas / Q632687
# Archer (Florida)

Archer Floridako hiri bat da. Alachua konderrian kokatua dago. 2010ean 1.141 biztanle zituen, 6,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Alachua konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q632661
* Multimedia: Archer, Florida / Q632661
# Archer Daniels Midland

Archer Daniels Midland, gehienetan ADM deitua, nekazaritzako elikagaien industria arloko enpresa multinazional estatubatuarra da. Bere egoitza Chicago hirian du. Aleak, elikadurarako osagai bereziak, txokolateak eta beste produktu asko ekoizten ditu.
Munduko garraio-sare bat du, eta 250 prozesatze- eta fabrikazio-instalazio baino gehiago ditu Estatu Batuetan eta kanpoan.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q632694
* Multimedia: Archer Daniels Midland / Q632694
# Archer udalerria, Harrison konderria (Ohio)

Archer udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Harrison konderrian. Azken zentsuaren arabera 327 biztanle zituen, 25.1 milia karratu (65 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Archer udalerriak 91 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 38.718 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4785978
* Multimedia: Archer Township, Harrison County, Ohio / Q4785978
# Archerita

Archerita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Archerita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(K,NH4)(H2PO4)}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 - 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Archerite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q944714
* Multimedia: Archerite / Q944714
# Archer Martin

Archer John Porter Martin (Londres, 1910eko martxoaren 1a - Llangarron, Gales, 2002ko uztailaren 28a) britainiar kimikaria izan zen. 1952ko Kimikako Nobel Saria irabazi zuen Richard Laurence Millington Syngerekin batera kromatografia asmatzeagatik.
Cambridgeko Unibertsitatean ikasi zuen. Fisika kimikoko eta nutrizioko laborategietan lan egin zuen. E eta B$_2$ bitaminen alderdi batzuetan, biokimikan eta kromatografia mota berriak aurkitzera eraman zuten tekniketan espezializatu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48977
* Multimedia: Archer John Porter Martin / Q48977
# Atessa

Atessa Italiako udalerri bat da. Chietiko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. 10.338 biztanle ditu, 110,98 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Atessak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Altino Archi Bomba Carpineto Sinello Casalanguida Casalbordino Colledimezzo Gissi Guilmi Lanciano Montazzoli Paglieta Perano Pollutri Sant'Eusanio del Sangro Scerni Tornareccio Villa Santa Maria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51183
* Multimedia: Atessa / Q51183
# Aterpe klimatiko

Aterpe klimatikoak herritarrak beroaz edo klimatologia desegokiaz babesteko guneak dira. Babesleku klimatikoak ingurumen-baldintza onak edo klima-erosotasuna eskaintzen ditu, kontrako eguraldi-egoera batetik babesteko. Gurean bereziki maiatzetik urrira bitartean erabiltzeko prestatuta daude, hau da, udako tenpera altuei aurre egiteko.

## Aterpe klimatikoen kokapenak

Aterpe Klimatikoak barrukoak (eraikinak) edo kanpokoak, esaterako parkeak, izan daitezke eta helburu nagusia beroak biztanleengan sortu ditzakeen kalteak murriztea da. Parke eta lorategiez gain, liburutegiak, museoak, eskolak eta beste eraikin publiko batzuk babesleku klimatiko gisa jardun ohi dute. Arazoa aldaketa klimatikoarekin okertu da eta, horregatik, hiri eta herri askotan neurri bereziak hartzen ari dira.
Hirietan aterpe klimatikoen sareak sortzearen asmoa bero gutxiago egiten duen orduetan eremu urbanizatuenetan baino baldintza termiko hobeak dituzten guneak eskaintzea baizik. Bero-boladak ematen direnean, ahal bada, bero gehien egiten duen orduetan etxetik ez ateratzea gomendatzen da. Atera behar bada gerizpean ibiltzearen gomendioa ematen. Halaber, hiritik ibili behar bada itzal gehien duten edo baldintza termiko hobeak dituzten ibilbideak proposatzen dira.

## Aterpe klimatikoen adierazleak

Balizko aterpe klimatiko baten kalitatea neurtzeko, adierazle hauek erabiltzen dira:
* Zuhaitz eta zuhaixken itzal naturalen presentziaren portzentaia.
* Azalera naturalaren portzentaia.
* Pertsonentzako edateko uraren iturriak eta animalientzako ur-puntuak, hala nola putzuak edo urmaelak.
* Menditxoak, haran txikiak eta mikrohabitatak osatzen dituzten elementuak izatea.
* Landaretza mota: hosto erorkorreko espezieek eguzkia eskaintzen dute neguan eta itzala udan. Hosto zabalagoek itzal trinkoagoak egiten dituzte. Bertakoek Mediterraneoko klimara hobeto egokitzen diren eskakizunak dituzte, eta horrek ura aurrezteko aukera ematen du, ez baitira modu erregularrean edo ugarian ureztatu behar.
* Habitata, atsedena eta ezkutalekua, lo egiteko eta lasai atseden hartzeko, harrapariengandik ezkutatzeko, etab.
* Etxeko animalien eta animalia basatien arteko elkarrekintza: hiri-parkeetako espezie basatien arazo handienetako bat konpainiako animaliekin elkarreragitea da, hala nola, askatutako txakurrekin edo katu-koloniekin.

## Onuradunak

Espezie guztiek, gizakiak barne, onura atera dezakete, pertsonen eta beste animalia eta landare espezie batzuen beharrak oso antzekoak baitira: udan freskatu, neguan berotu, atseden hartu eta lo egin, elikatu eta hidratatu.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.bbva.com/es/sostenibilidad/que-es-un-refugio-climatico-espacios-para-protegerse-de-situaciones-extremas/
* ↑ https://www.donostia.eus/ataria/web/ingurumena/klima-aldaketa/donostiako-aterpe-klimatikoak
* ↑ https://blog.creaf.cat/es/conocimiento/que-es-un-refugio-climatico/

## Kanpo estekak

* (Katalanez)(Ingelesez):Barcelona’s Climate Shelters.
# Atertu arte itxaron

Atertu arte itxaron Katixa Agirrek idatziriko lehen eleberria da, 2015. urtean Elkar argitaletxearen eskutik argitaratua. Urte hartan bertan, 111 Akademia Saria literatura saria jaso zuen. Eleberriak Euskal Herrian barrena gertatzen den Road Movie antzeko bat du oinarrian. Trama nagusia bikotearen bidaia den arren, eleberriak baditu beste bi hari ere, eleberria irakurri ahala hari nagusiarekin korapilatzen direnak.

## Argumentua

Road Movie antzeko bat Euskal Herrian barrena. Uliak bere sorterria erakutsi nahi dio bikotekideari, eta ibilbide lasai bat prestatzen dute, udan zehar, bigarren mailako errepideetan, Gustavoren BMW berrian. Dena ez da horren lasaia, ordea. Uliak badu aitortu gabeko sekreturik, eta bidean topaturiko ezagunen batek ekaitza iragartzen du bikotearen harmonian, zeruko laino beltzen antzera. (ikus kontrazala) Eleberria zuhaitz bat balitz, enborra Uliaren eta Gustavoren bidaia litzateke. Enborrak bi adar lituzke: bata, Benjamin Britten konpositore britainiarraren bizitza; bestea, Uliaren gurasoen istorioa. Eleberriak historiatik eta istoriotik dauka.

## Egitura eta estiloa

Eleberria kapitulu motzetan egituratua dago, kapitulutik kapitulura, hainbatetan, denboran jauziak gertatzen direlarik. Narratzailea aldakorra da, bigarren pertsona eta hirugarrena nahastea gustatzen zaiolarik. Enborrean bigarren pertsona erabiltzen duen arren, adarretatik joatean hirugarren pertsonan kontatzen digu eleberria.

## Pertsonaia nagusiak

Honakoak dira eleberrian azaltzen diren pertsonaia nagusiak:
* Ulia: Bera da protagonista eta hainbatetan narratzailea. Gustavoren bikotea, musikaria eta Madrilen bizi arren Gasteiztarra da.
* Gustavo: Uliaren bikotea, unibertsitateko irakaslea eta Madrildarra da.
* Sarah: Istorioan zehar noizbehinka agerpenak egiten dituen kazetaria.
* Mariluz: Uliaren ama.
* Jota: Preso dagoen Uliaren aita.
* Joseba: Mariluzen bikote ohia.
* Benjamin Britten: Konpositore britainiar bakezalea.

## Itzulpena

Katixa Agirre idazleak berak Pre-Textos argitaletxearen bidez gaztelaniara itzuli zuen eleberria 2017. urtean. Izenburua ez zuen bere horretan itzuli; Los Turistas Desganados izenburupean argitaratua izan zen.

## Kanpo estekak

* Amaia Alvarez Uriaren kritika, 2015 Argia
* Estibalitz Ezkerra, 2015 Gara
* Javier Rojo, 2015 El Correo
* Ibon Egaña, 2015 Deia
* Iraitz Urkulo, Berria 2015
* http://www.ikasbil.eus/web/ikasbil/irakurgai-mailakatuak-fitxa?p_p_id=56_INSTANCE_fLB1&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_count=1&groupId=10138&articleId=1855702
# Aterpetxe (argipena)

Aterpetxe hitzak adiera zenbait ditu:
* aterpetxea edo aterpea, ostatu modukoa, bereziki diru truke logela kolektiboak eskaintzen dituen etxea;
** mendi-aterpea, mendizaleentzat kokatu eta prestatua;
* gazte aterpetxea, haur eta gazte taldeentzako logela kolektiboak dituen etxea;
* aterpetxea, etxegabe eta beste gizarte arazoak dituzten pertsonentzat prestaturikoak; besteak beste,
** etxegabeentzako aterpetxeak.
Ikus, halaber:
# Atetosi

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Atetosia nahasmendu neuromuskularra da, gorputz-adarren (batez ere, hatz eta eskuen) etengabeko eta nahi gabeko mugimendu motel eta bitxiekin agertzen dena. Atetosia garuneko paralisi kasuen % 25ean gertatzen den sintoma da. Sistema estrapiramidaleko lesioak dira, mugimendu geldo, nahigabeko, kontrolik gabeko eta objekturik gabeko mugimenduetan agertzen direnak. Ahoko muskuluak kaltetuta daudenez, atetosikoek hizkuntzaren nahasmenduak dituzte, baina kontzeptuen eratzaile onak dira, eta haien adimenak ez du garuneko paralisiaren beste azpimota batzuek (zurruntasuna edo espazititatea, adibidez) bezain erasan.
Atetosia estrogenoekiko erreakzio anormal bat bezala gerta daiteke, tamoxifenoarekin edo beste antiestrogeno batzuekin kontrola badaitezke ere; ez daude ondo onartuta, tamoxifenoak folikuluak sortzen dituelako, eta folikulu horiek, aldi berean, estrogeno gehiago sortzen dituzte, depresioa eragiteaz gain. Antidepresiboek koadro atetosikoak eta korea-koadroak handitzea eragiten dute. Adibidez: bupropion klorhidratoak koadro atetosikoak handitzen ditu eta zitalopramak korea-koadroak handitzen ditu; fenilalanina ere, prestakin magistral gisa, koadro horien astungarria izan da. Gai horiei buruzko informaziorik ez dagoenez, ohiz kanpoko mugimenduetako adituekin kontsultatzea gomendatzen dizugu, ez baita garuneko paralisia atetosia edo korea eragiten duen gaixotasun neurologiko bakarra.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Mendekotasuna Hiztegia] [2017]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q755524
* Multimedia: Athetosis / Q755524
# Ateuchosaurus

Ateuchosaurus Scincinae subfamiliaren barruan sailkatutako narrasti genero bat da. Vietnam, Txina eta Japonian aurki daitezke.

## Espezieak

* Ateuchosaurus chinensis Gray, 1845
* Ateuchosaurus pellopleurus (Hallowell, 1861)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q257358
* Multimedia: Ateuchosaurus / Q257358
* Espezieak: Ateuchosaurus
# Aterpearen etxea (Herkulano)

Aterpearen etxea erromatarren garaiko domus bat da, 79. urtean Vesubioren erupzioan lurperatua eta antzinako Herkulanoren indusketa arkeologikoen ondoren aurkitua: esploratutako etxe guztien artean, hiriko handiena da.

## Historia

Aterpetxea Augustoren garaian eraiki zen, K.a. 27. eta 14. urteen artean: 62. urteko Ponpeiako lurrikararen ondoren, zaharberritze-lan garrantzitsuak egin ziren, bai dekorazioari dagokionez, bai egiturari dagokionez, eta areto batzuk merkataritza-jardueretarako leku bihurtu ziren. 79ko Vesuvioren erupzioan lohi mantu baten azpian gelditu zen, eta ondoren toban solidotu zen, erupzioan izandako fluxu piroklastikoen ondorioz. 1852an esploratu zuen lehen aldiz Carlo Bonuccik, eta 1930eko hamarkadan behin betiko ikertu zuen Amedeo Maiurik.

## Kokapena

Aterpe Etxea muino baten ertzean dago, kokapen panoramiko batean, erupzioaren aurreko hondartzan, itsasoari begira. Egoera txarrean dago, baina ez hainbeste erupzioak eragindako ondorioengatik, baizik eta lehen miaketek eragindako kalteengatik. Bi mila ehun eta berrogeita hamar metro karratu ditu, orain arte aurkitu den Herculanoko etxebizitzarik handiena da, eta auzo termal bat duen hiriko etxebizitza bakarra ere bada; horregatik, hasieran aterpetxe bat zela pentsatu zen. Sarrera nagusia IV. cardoan dago, eta bertatik impluviumaren hondarrak ikusten diren atarira sartzen da. Eskuinaldean auzo termala dago, apoditerium, tepidarium eta caldarium batez osatua. Erdian baratze bat dago, eta bertan udareondo baten enbor ikaztua aurkitu zuten. Hori dela eta, familia bereko zuhaitzak birlandatu zituzten. Peristiloaren inguruan, mosaiko zuriko zorua eta ertz beltza dituen hainbat gela daude, kalearekiko paraleloa den aldean izan ezik, mendebaldekoak barne, horietan mosaiko-zorua kontserbatzen baita, bereziki atalase bat, oilar baten eta uso baten irudikapena duena.

## Iruditegia

* Kanpoko ikuspegia.
* Mosaikoak.
* Apoditerium.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20131006034357/http://www.pompeiisites.org/Sezione.jsp?titolo=La+casa+dell%27albergo&idSezione=188
* ↑ https://web.archive.org/web/20130607061720/https://sites.google.com/site/ad79eruption/herculaneum-1/insula-iii-2/house-of-the-inn
* ↑ De Vos, Arnold; De Vos, Mariette (1982). Pompei, Ercolano, Stabia. Erroma: Editori Laterza. 266. or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16487712
* Multimedia: Casa dell'Albergo / Q16487712
# Audio

Audioa seinale akustikoa da, analogikoa izan daitekeena, baina elektronikoki gorde eta erabiltzen dena. Seinale hori doitu egiten da normalean gizakiok entzun ahal dugun frekuentziara, hau da, 20 eta 20.000 Hz-ren artera, hamar oktaba,(adibidez piano batek zortzi zortzidun edo oktaba ditu). Soinua errealitatean gertatzen den elementu fisiko bat da: uhin bat gure belarrietan presio bat sortzen duena. Seinale hori elektromagnetikoki grabatu egiten da.
Kodifikatzeko modua: Uhin fisikoa, mikrofono baten bidez, uhin elektromagnetiko bihurtzen da. Baina seinale analogikotik digitalera pasatzeko kaptura prozesu bat egin behar da.

### XIX. gizaldian

Aspaldi nola grabatzen zuten soinua zigilu honetan ikus dezakegu: 1977an ehungarren urtemuga ospatzean ateratako posta-zigilua da, Estatu Batuetan argitaratua. Gaur egun Audacity moduko programekin kapturatzen, editatzen eta esportatzen da audio seinalea: erraz eta arin.

## Audio fitxategiak

Gaur egun soinuak grabatu, nahastu eta editatu egiten dira, gero gordetzeko eta partekatzeko audio fitxategiak erabiliz.
Audio fitxategiak hainbat formatutan gorde eta editatu daitezke. Audio formatu ireki ezagunenak:
* ALAC — lossless audio codec, galera gutxiko konpresioa duen audio kodegailu-deskodegailu, hasieran Apple Inc. enpresaren formatu jabeduna zena, geroago liberatua.
* FLAC — lossless audio codec, galera txikiko konpresioa duen audio kodegailu-deskodegailu.
* DAISY Digital Talking Book — Liburu digital audiodunekin erabiltzen den formatu irekia.
* Musepack — galera txitxiko konpresioa duen audio kodegailu-deskodegailu.
* Ogg — Batzen ditu Vorbis, FLAC, Speex eta Opus (audio formatuak) & Theora (bideo formatua). Formatu horiek guztiak irekiak dira.
* Opus Bideokonferentzia eta zuzeneko entzuketetan erabiltzen den galerako konpresioa duen audio kodegailu-deskodegailu IETF erakundeak sortua. VOIP motako bideokonferentzietan erabilia audioa konprimitzeko eta Interneten zuzenean entzuteko. Audioa besterik ez.
* Speex — galera txikiko konpresioa duen audio kodegailu-deskodegailu, diskurtsoen fitxategiak gordetzeko erabili izan dena.
* Vorbis — audio fitxategi konprimituak gordetzeko formatua.
* WavPack — "Hybrid" (lossless/lossy) audio codec; galera txikiko eta galera ez hain txikiko konpresioa duen audio kodegailu-deskodegailu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4650799
* Multimedia: Audio graphs / Q4650799