OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sergei Txernetski

Sergei Vitalievitx Txernetski (Sertolovo, 1990eko apirilaren 9a) errusiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

2010
* 6. Nafarroako Itzulian
2012
* 2. Camaioreko Sari Nagusian
* 2. Aostako Haranako Giroan eta 2 etapa
* 4. Etorkizuneko Tourrean
2013
* Fiordoetako Tourra eta etapa bat
2014
* 2. Errusiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 2. Almatyko Itzulian
* 3. Miguel Indurain Sari Nagusian
2015
* Kataluniako Voltako etapa bat
2016
* Errusiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* 4. Belgikako Itzulian
* 5. Miguel Indurain Sari Nagusian
2018
* Arctic Race of Norway
* 3. Guangxiko Tourrean
2019
* 5. Ordiziako Klasikan
* 10. Murtziako Itzulian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q219446
* Multimedia: Sergey Chernetskiy / Q219446
# Ingrida Šimonytė

Ingrida Šimonytė (Vilnius, Lituania, 1974ko azaroaren 15a) lituaniar ekonomialaria eta politikaria da. 2020ko azaroaren 25etik 2024ko abenduaren 12ra Lituaniako lehen ministroa izan zen.
Lituaniako Seimasko legebiltzarkidea da 2016ko azaroaz geroztik. 2009ko uztailaren 7a eta 2012ko abenduaren 13a bitartean Lituaniako Finantza ministroa izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «President appoints Simonyte prime minister» Delfi 2020-11-25 (Noiz kontsultatua: 2020-11-27).
* Datuak: Q437096
* Multimedia: Ingrida Šimonytė / Q437096
# Jo Maas

Jo Maas, (Eijsden, 1954ko urriaren 6a) nederlandar txirrindulari ohia da, profesionala 1979tik 1983ra.
Garaipenik aipagarriena 1979ko Frantziako Tourreko etapa bat izan zen, non zazpigarren amaitu zen sailkapen orokorrean.

## Palmaresa
### Amateurretan

* 3. Liejako Tourrean
1977
* 2. Liejako Tourrean
* 3. Lieja-Nandrin-en
* 3. Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketan (amateur)
1978
* Romsée-Stavelot-Romsée
* Valoniako Tourra eta 2 etapa
* 2. Ekialdeko Suitzako Itzulian
* 3. Renania-Palatinatuko Itzulian

### Profesionaletan

1979
* 2. Étoile des Espoirsen
* 3. Renania-Palatinatuko Tourrean
* 4. Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 5. Dauphiné Libérén
* 7. Frantziako Tourrean eta etapa 1
* 7. Bordele-Parisen
1980
* 8. Flèche Wallonnen
* 9. Gante-Wevelgemen
* 9. Amstel Gold Racen
1981
* Belgikako Itzuliko etapa 1 (taldekako erlojupekoa)
* 9. Romandiako Tourrean
1982
* 9. Étoile des Espoirsen
1983
* 3. Andaluziako Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzulia | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | 7. | 19. | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | 21. | - |
-: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Jo Maas - ProCyclingStats
* Datuak: Q1812762
# Maddi Sarasua

Maddi Sarasua Laskarai (Itsasu, 1995eko azaroaren 22a) bertsolari eta olerkari lapurtarra da. Literatura irakasle lanetan dihardu. Aitor Sarasua bertsolariaren eta Maiana Laskarai irakaslearen alaba da.

## Ibilbidea

Hamaika urterekin hasi zen bertso eskolan, Uztaritzeko ikastolan. Karlos Aizpurua, Patxi Iriart eta Jexux Arzallus izan ditu bertsogintzan irakasle. Gero, Baiona Lizeoko bertso eskolan, Odei Barroso eta Aimar Karrikarekin aritu zen.
Eskolarteko txapelketetan maila bikaina eman zuen Iparraldekoa birritan eta Euskal Herrikoa behin irabaziz. 2012an Xilaba txapelketan egin zuen debuta eta finalean sartu zen. Laugarren postua eskuratu zuen. Horri esker 2013ko Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartu zuen, eta txapelketa horretako bertsolari gazteena izan zen. Ikasketek Gasteiza eraman zuten eta Arabako Koadrila artekoan hartu zuen parte Errekaleorreko taldearekin.
Hizkuntza-plangintzan ikasketak egin ditu, eta alor horretan, euskararen inguruan, lana egin izan du.
2024ko ekainean olerki liburu bat atera zuen, Biharraren hegietan izenekoa. Gai politikoak olerki bidez jorratzen ditu liburu hartan. Liburua aurkezteko errezitaldi musikatuak egiten ditu Martin Bidaurrek lagunduta.

## Palmaresa

* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Final laurdenak (1): 2013
* Xilaba Bertsulari Xapelketa:
** Finalista (1): 2012
** Finalaurrekoak (3): 2014, 2016, 2021
* Euskal Herriko Eskolartekoa:
** Txapelduna (1): 2012
** Txapeldun ordea (1): 2011
* Iparraldeko Eskolarteko Txapelketa:
** Txapelduna (2): 2012, 2013
** Txapeldun ordea (1): 2011
* Arabako Kuadrila artekoa:
** Finalista (1): 2018 (Erreralekor birizik! taldearekin)
* Durangoko Azokan Biharraren hegietan olerki liburua aurkezten.

## Liburuak

Biharraren hegietan, olerki bilduma (2024, Maiatz)

## Erreferentziak

* 1 2 Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Maddi Sarasua Laskarai - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-07).
* ↑ «Maddi Sarasuak eta Paul Iruretagoienak irabazi dabe Euskal Herriko Eskolartekoa» bizkaie.biz (Noiz kontsultatua: 2022-12-07).
* ↑ «Maddi Sarasua Laskarai — Xilaba» www.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-07).
* ↑ «Sarasua Laskarai, Maddi - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-03-05).
* ↑ «2018ko Arabako Bertso Kuadrilla artekoan Aramaioko Ibabeko Bertaren Bilobak garaile» Hala Bedi (Noiz kontsultatua: 2022-12-07).
* ↑ «Maddi Sarasua: Euskara klase perspektibatik» sustatu.eus (Noiz kontsultatua: 2020-02-28).
* 1 2 ««Bihar hobe bat eraiki nahian eta bide horretan idatziriko olerkiak dira»» Berria 2024-06-12 (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) GrupoEleyco.com. «Inicio - Poetas en Mayo / Poetak Maiatzean» Poetas en Mayo (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50348980
# Charlie eta kristalezko igogailu erraldoia

Charlie eta kristalezko igogailu erraldoia Roald Dahl britainiar idazleak idatzitako haurrentzako liburu bat da, Charlie eta txokolate-lantegiaren jarraipena. Hasiera batean, egileak liburu bakarra argitaratu nahi zuen, baina bere editoreak bitan banarazi zion, aurretik aipatutakoa eta hau.

## Laburpena

* Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Charliek bere familiarekin eta Willie Wonkarekin espazioranzko bidaia bat abiatzen du kristalezko igogailu miragarriari esker, baina, akats tekniko baten ondorioz orbitan jartzen dira. Behin espaziora iritsitakoan lehen espazio hotelarekin topo egiten dute. Ondoren, Wonkak Wonka-Vitearen lau tanta ematen dizkie beste bi aiton-amonak diren George eta Josephinei, euren jatorrizko adinera itzultzen direnak. Jazoera honen ondoren presidentearen gutun bat iristen zaio Willie Wonkari, berau eta Bucket familia Etxe Zurira joatera gonbidatuak daudela esanez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q530406
# Charlie eta txokolate-lantegia

Charlie eta txokolate-lantegia edo Charlie eta txokolate fabrika (jatorrizko izenburua: Charlie and the Chocolate Factory) Roald Dahl idazleak idatzitako liburu bat da, 1964an argitaratua. Agurtzane Ortiz de Landaluzek euskaratu zuen lehen izenburu horrekin 1994an, eta Joan Mari Sarasolak bigarrenarekin 1989an.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Wonka txokolate-lantegiaren jabeak bost txartel ezkutatu ditu txokolatinetan. Txartel horiek lantegi miregarri eta zoragarria bisitatzeko aukera ematen dute. Eta egun eta ordu jakin batean bisitaldiari hasiera eman diote. Charliek, zorionez, txartel horietako bat aurkituko du. Ondoren, bere bizitza zeharo aldatuko da eta gauza bera gertatuko zaie bere gurasoei, bere bi aitonei eta bere bi amonei.

## Zinema

* 1971ko Willy Wonka & the Chocolate Factory, Mel Stuartek zuzendu eta Gene Wilder aktorea protagonista izan zuen.
* 2005eko Charlie and the Chocolate Factory, Tim Burton zuzendu eta Johnny Depp aktorea protagonista izan zuen. Charlie eta txokolate fabrika izenburuarekin euskaratuta grabatu zuten Donostiako REC grabaketa estudioetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q466605
* Multimedia: Charlie and the Chocolate Factory / Q466605
# Wendy

Wendy Moira Angela Darling James Matthew Barrie idazleak "Peter and Wendy" (Peter eta Wendy) elaberrian sortutako pertsonaia da.
Wendy George Darlingen alaba eta John eta Michaelen arreba nagusia da. Istorioaren hasieran, ez zuen hazi nahi. Horregatik, Peter Panek Sekula Betiko Lurraldeara eraman zuen, bere nebekin batera. Hala ere, han bere alde helduena agertu zen eta ume galduak zaindu zituen, baita ipuinak kontatu ere. Umeek euren “ama” izatea eskatu zioten.
Azkenean, bere heldutasuna onartu zuen eta Londresera itzuli zen. Beraz, Peter Panen ifrentzu bihurtu zen: Wendy hazi zen; Peter Panek jarraitu zuen uko egiten hazteari.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2749247
* Multimedia: Wendy Darling / Q2749247
# Gintautas Paluckas

Gintautas Paluckas (Panevėžys, 1979ko abuztuaren 19a) lituaniar politikaria da. Lituaniako lehen ministro 2024ko abenduaren 12az geroztik da.
2003tik Lituaniako Alderdi Sozialdemokratako kidea da eta 2017an alderdiko buru aukeratu zuten. 2015etik 2017ra Vilniusko alkateordea izan zen, eta ustelkeria kasu batengatik zigortu zuten.
2020an Parlamentuko kide hautatu zuten eta 2024ko hauteskundeen ostean lehen ministro bihurtu zen koalizio gobernu baten buru.
* Datuak: Q12655545
* Multimedia: Gintautas Paluckas / Q12655545
# Margaret Wilson

Margaret Wilhelmina Wilson (Traer, Iowa, 1882ko urtarrilaren 16a - Droitwitch Spa, Worcestershire, 1973ko urriaren 6a) estatubatuar eleberrigilea izan zen.

## Biografia

Haurtzaroa baserri batean eman zuen eta Chicagoko Unibertsitatean ikasi zuen. Presbiteriar elizatik Punjabera joan zen misiolari gisa eta ospitale batean eta neskatoen ikastetxe batean lan egin zuen. AEBetara itzuli zen 1910ean eta Weston Pullman High Schoolen irakatsi zuen. 1923an George Douglas Turner eskoziarrarekin ezkondu zen eta bikoteak Ingalaterran finkatu zen.
Bere eleberrietako gaien artean emakumeen bigarren mailako rola eta erlijioaren rola daude. Aurkako sistema judizial baten aurrean daude etxeko testuinguru bateko gai feministak aztertzen ditu. Bere bi eleberri Indian izandako esperientzian oinarritzen dira. Emakumeentzat emakume baten ikuspuntutik idazten zuela esan zuen.
The Able McLaughlins eleberriarekin Pulitzer Saria irabazi zuen 1924an.

## Lanak
### Eleberriak

* The Able McLaughlins (1923)
* The Kenworthys (1925)
* The Painted Room (1926)
* Daughters of India (1928)
* Trousers of Taffeta (1929)
* The Dark Duty (1931)
* The Valiant Wife (1933)
* The Law and the McLaughlins (1936)

### Haurrentzako eleberria

* The Devon Treasure Mystery (1939)

### Saiakera

* The Crime of Punishment (1931)
* Datuak: Q6760032
* Multimedia: Margaret Wilson (novelist) / Q6760032
# Zuzeu

ZUZEU Albistaria —hasieran Zuzeu.com helbidean, orain Zuzeu.eus— euskaldunentzako erreferente izateko asmoa duen albistari digital bat da, 2009. urteko apirilean sortua. ZuZeu orainkari digitala da, aldizkari digitala, hedabidea, uneoro aldatzen den albistaria, eta internetzale euskaldunok munduari begiratzeko leiho bat. Parte hartzean oinarritutako albistaria den heinean, erredakzio finkoaren edukiez gain, bertan erregistratutako erabiltzaile guztien ekarpenekin hornitzen da. Indibidual gisa zein taldeka har dezakete parte erabiltzaileek. Bere sorkuntzan Hasier Etxeberria idazlea eta Digitalak ekoiztetxea aritu ziren. Xoraturikan sozietate mugatuak kudeatzen du Zuzeu.

## Ezaugarriak

Ezaugarri nagusiak hauek dira:
* Berehalakotasuna: eguneko 24 ordutan, erabiltzaileek gehitu ditzakete edukiak. Albiste guztiak ez dira bertan agertzen berehala, baina jartzen diren albisteak berehala agertzen dira.
* Zentsura eza edo oso mugatua. Ideia guztiek dute aukera bertan (zuzentasun eta errespetu irizpideak jarraituz). Parte hartzea eta eztabaida bultzatzen da bertan.
Bi ezaugarri horiengatik, Zuzeu-ren leloa "orainkari horizontala" da. "Orainkari", berehalakotasuna dela eta, eta "horizontala" adierazpen askatasuna dela eta.
Aldi berean, beste leloetako bat "Informazioa, iritzia eta eztabaida" da, bere izateari ondo egokitzen zaizkionak, hain zuzen.
ZUZEULARIAK norbanakoak dira, eta GUGEULARIAK, ostera, talde, elkarte, enpresa eta erakundeak. eurek argitaratzen dituzte sarrera hauek, eta sarrerok moderatu gabeak dira,
700 euskarazko sinadura baina gehiago ditu hedabideak gaur egun.

## Ikus, gainera

* Sustatu (bloga)
* https://www.youtube.com/@zuzeualbistaria/videos

## Kanpo estekak

* zuzeu.eus
* podcast.eus
* pagotxa.eus
* sukaldean.eus
* Datuak: Q12269519
# Perfluoroalkoxi kopolimero

Perfluoroalkoxi (PFA) izenez ezagutzen da fluoropolimeroen klase bat Tetrafluoroetilenoz eta perfluoroeterrez osatutako kopolimero termoplastikoak dira. Polimero hauen ezaugarriak politetrafluoroetilenoaren antzekoak dira, baina itsasgaitzagoak dira eta konposatu kimikoekiko erresistentzia handiagoa dute, hori bai, urradurak pairatzeko erraztasun handiago dute.

## Erabilera

PFA produktu kimiko korrosiboak maneiatzeko hodietan eta ontzietan usatzen da nagusiki.

## Erreferentziak

* 1 2 (Alemanez) Chemietechnik, Reichelt. «Reichelt Chemietechnik» Reichelt Chemietechnik (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145925
# Perfluoroeter

Perfluoroeterrak konposatu organofluoratuak dira eter talde bat edo gehiago dituztenak. Oro har, konposatu hauek egituraz antzekoak dira erlazionatua dauden hidrokarburo eterrekin, baina fluorokarburoen ezaugarri propioak erantsita dituzte.
Kopolimeroak sintetizatzeko usatzen dira, PFA adibidez, katea polimerikoari ezaugarri termoplastikoak ematen diotelako eta horrela prozesamendu errazten delako.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Siegemund, Günter; Schwertfeger, Werner; Feiring, Andrew; Smart, Bruce; Behr, Fred; Vogel, Herward; McKusick, Blaine. (2000). «Fluorine Compounds, Organic» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd) doi:10.1002/14356007.a11_349. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60790127
# Supercell

Supercell bideo-jokoak egiten dituen finlandiar enpresa bat da, oso ezaguna bere joku gehienek eduki duten oihartzun eta arraskastarengatik. Guztira, Supercell-ek 5 joko ditu. Joko horiek Brawl Stars, Clash Of Clans, Clash Royale, Hay Day, Boom Beach eta Squad Busters dira.
2012an beraien lehen bi bideo-jokoak atera zituzten, lehenik Hay Day eta geroago Clash Of Clans. 2014an Boom Beach estreinatu zuten. Horren ostean, Clash Royale (2016) eta Brawl Stars (2017-2018) atera dituzte eta azkenik Squead Busters 2023.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1438774
* Multimedia: Supercell (video game company) / Q1438774
# Garate Studios

Garate Studios 2000an M-ak, Kortatu, Negu Gorriak edota Nación Reixa musika taldeetako gitarrajolea izan zen Kaki Arkarazo musikariak sorturiko grabazio estudioak dira. Gipuzkoako Andoain udalerrian daude. Estudioa bi grabazio estudio eta zuzeneko grabaziorako ekipo mugikor batez osatuak daude.
Sorreran, musika munduan ibilbide luzeko injiniari zein musikari dugun Kaki Arkarazoren haserako ideian oinarriturik, estudioak Haritz Harreguy, Mikel Abrego, Izaskun Silva eta Kaki berak osaturiko lan taldeak sortuak izan ziren.
Estudio honetatik talde ugari igaro dira, tartean Chucho, ADN, Fermin Muguruza, Vetusta Morla, Dixebra, Kashbad, Anari, Skabidean, Amparanoia, Betagarri, Banda Bassotti, Atom Rhumba, Los Deltonos, Habeas Corpus, Eraso!, Soziedad Alkoholika, Sagarroi, Skalariak, Berri Txarrak, Kaotiko, Kuraia, Miqui Puig, Manta Ray, Cultura Probase, La Maravillosa Orquesta del Alcohol, O sonoro maxín edo NAO.

## Ereferentziak

* 1 2 Nortzuk gara. Garate Studios

## Kanpo estekak

* Garate estudioen webgunea (Gaztelaniaz) (Ingelesez)
* Datuak: Q5849868
# Bioisostero

Kimika farmazeutikoan, bioisosteroak ordezkatzaile edo funtzio-taldeak dira antzeko propietate fisiko edo kimikoak dituztenak eta, konposatu kimiko berean oso antzeko erantzun biologikoak sortzen dituztenak. Botiken diseinuan bioisostero bat beste batekin trukatzen da konposatu baten propietate biologikoak edo fisikoak hobetzeko egitura kimikoan aldaketa esanguratsurik egin gabe. Termino horren erabilera eta teknika nagusiak zientzia farmazeutikoekin lotuta daude. Bioisosterismoa toxikotasuna murrizteko, bioerabilgarritasuna aldatzeko edo konposatuaren jarduera aldatzeko usatzen da. Halaber, konposatu horren metabolismoa alda dezake.

## Azalpena

Bioisosterismo klasikoa James Moir-ek formulatu zuen balentzia-elektroien egitura bera zuten atomo ezberdinek antzeko propietate biologikoak zituztela ohartu zenean. Irving Langmuir-ek findu zuen geroago.
Adibidez, oxidazio metabolikoko leku batean hidrogeno-atomo baten ordez fluor-atomo bat jartzen bada farmako izateko hautagai batean, metabolismo hori ez da gertatuko. Fluor-atomoaren tamaina hidrogeno-atomoaren antzekoa denez, molekularen topologia orokorra ez da nabarmen kaltetzen, eta nahi den jarduera biologikoa ez du kaltetzen. Hala ere, metabolismorako bidea blokeatuta, botika hautagaiak erdibizitza luzeagoa izan dezake.
Prokainamidak (amida) prokainak (esterra) baino iraupen aktibo luzeagoa du, esterarren oxigenoa nitrogeno-atomo batekin isosterikoki ordezten delako. Prokainamida bioisostero klasiko bat da, biordezkatutako oxigeno-atomo baten balentzia-elektroien egitura triordezkatutako nitrogeno-atomo baten berdina delako, Langmuirrek erakutsi zuen bezala.

## Erreferentziak

* ↑ Bioisostere. IUPAC.
* ↑ Brown, Nathan, ed. (2012). Bioisosteres in medicinal chemistry. Wiley-VCH-Verl ISBN 978-3-527-33015-7. (Noiz kontsultatua: 2024-10-30).
* ↑ Shargel, Leon; Mutnick, Alan H.; Souney, Paul F. & Swanson, Larry N. (2007). Comprehensive Pharmacy Review 6th. Lippincott Williams & Wilkins, 246 or. ISBN 978-0-7817-7403-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q864401
# 3-Amino-1,2,4-triazol

3-Amino-1,2,4-triazola edo amitrola konposatu organiko heteroziklikoa da, C$_2$H$_4$N$_4$ formula duena, triazolen klasekoa. Solido zuria da. Uretan eta alkoholetan disolbagarria da, baina ez ohiko disolbatzaile organikoetan.
Herbizida ez selektibo gisa baliatzen da belar gaiztoak, sastrakak eta zuhaizkak ezabatzeko. Alabaina, elikagai-sailetan usatzea debekatuta dago, animalietan kartzinogenoa dela ikusi delako.

## Sintesia

Amitrola sintetizatzeko azido formikoa aminoguanidinarekin kondentsatzen da eta metanoletan kristalizatuz purutzen da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) PubChem. «Amitrole» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ Bingham, E.; Cohrssen, B. & Powell,, C.H. (2001). Patty's Toxicology Volumes 1-9 5th ed.. John Wiley & Sons..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q423314
* Multimedia: 3-Amino-1,2,4-triazole / Q423314
# Aminoguanidina

Aminoguadinina edo pimagedina konposatu organikoa da, CH$_6$N$_4$ formula duena guanidinen klasekoa. Solido zuria da. Uretan eta alkoholetan disolbagarria da.
Diabetesak eragindako giltzurrun-gutxiegitasuna tratatzeko botika esperimental gisa erabili da.

## Sintesia

Aminoguadinina sintetizatzeko zianamida hidrazinarekin erreakzionarazten da ur-disoluzio batean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Aminoguanidine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) «Pimagedine» go.drugbank.com (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) Wiley-VCH, ed. (2003-03-11). Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. (1. argitaraldia) Wiley doi:10.1002/14356007.a12_545.pub2. ISBN 978-3-527-30385-4. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q409583
* Multimedia: Aminoguanidine / Q409583
# Novi Sad tren geltokiko estalkiaren kolapsoa

Novi Sad tren geltokiko estalkiaren kolapsoa 2024ko azaroaren 1ean gertatutako istripu tragikoa izan zen, gutxi gorabehera 11:50ean, Novi Sad tren geltokian. Istripuan hamalau pertsona hil ziren, sei urteko mutil bat barne, eta beste hiru zaurituak izan ziren. Zaurituetatik hiru larri zauritu ziren eta egoera kritikoan daude.

## Testuingurua

2021ean, geltokia berritzeko eta handitzeko planak iragarri ziren, Serbiako gobernuaren trenbide azpiegitura modernizatzeko eta hobetzeko ahaleginaren barruan, abiadura handiko trenak sartzea barne. Berrikuntzak trenbideak modernizatzea, plataforma berri bat eraikitzea eta eraikin nagusia berritzea barne hartu zituen, desgaitasuna duten pertsonentzako igogailuak gehituta. Lanak 2021eko irailean hasi ziren.
Berrikuntzaren zati gisa, Boško Perošević zubia eraitsi behar izan zen, eta Žeželj tren zubia berritu zen. Proiektua Aleksandar Bojovićek diseinatu zuen, eta nazioarteko JV Azvi - Taddei - Horta Coslada International partzuergoak gauzatu zuen. Geltokiaren berrikuntza China Railway International eta China Communications Construction Company (CCCC) Txinako enpresek egin zuten Budapest-Belgrad trenbidearen proiektuaren barruan, nazioarteko trenbide sare zabalago baten planaren zati gisa.
Berritutako geltokia 2022ko martxoaren 19an inauguratu zen, Belgrad eta Novi Sad arteko 200 km/h abiadura lortzen duten trenbide modernoak jarrita.

## Istripua

2024ko azaroaren 1ean 11:50ak aldera, estalki bat erori zen Novi Sad tren geltokiaren sarrera nagusian. Istripuan hamalau pertsona hil ziren, sei urteko mutiko bat barne, eta beste hiru zauritu ziren.
Ingeniari Danijel Dašićen arabera, kolapsoa beirazko panelentzat jarritako altzairuzko egitura gehigarri batek eragin zuen, berrikuntzan instalatu baitzen.

## Erreakzioak

Serbiako gobernuak 2024ko azaroaren 2a dolu eguna izendatu zuen, eta Novi Saden hiru dolu egun ezarri ziren. Republika Srpskan ere dolu eguna iragarri zen.
Hungariako lehen ministroak, Viktor Orbánek, doluminak eman zizkien Serbiako herriari eta biktimen familiei.
Serbiako presidenteak, Aleksandar Vučićek, istripuagatik erantzukizun politiko eta penalak eskatu zituen. Berrikuntzan parte hartu zuen txinatar partzuergoak jakinarazi zuen estalkia ez zegoela berrikuntza proiektuaren barruan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130752136
* Multimedia: Novi Sad railway station canopy collapse / Q130752136
# Argia Ituarte Arkotxa

Argia Ituarte Arkotxa (Ondarroa, Bizkaia, 1961eko abuztuaren 29a) Ondarroako emakumezko lehen alkatea izan zen 2011 eta 2015 urteen artean ezker abertzaleko ordezkari gisa. Biologia ikasketak egin zituen EHUn, Leioako Zientzia eta Teknologia Fakultatean, euskarazko lehenengo taldea izan zen eurena. Lanbidez biologia irakaslea da bigarren hezkuntzan.
2011ko maiatzaren 2ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, Bildu koalizioaren izenean hautatu zuten alkate, bere alderdiak lortutako bederatzi zinegotziei esker. EAJ alderdiak lau zinegotzi eskuratu zituen.
Bere legegintzaldian zabaldu zuten Etxelila, emakumeentzako topalekua, Lea-Artibai eskualdean zabaldutako gisa honetako lehen espazioa. Bere legegintzaldian beste proiektu hauek ere gauzatu ziren: Futbol zelaian belar artifiziala ipini, Kamiñazpi kalea berritu, udalaren artxibo historikoa digitalizatzen hasi, Ipar Kalea konpondu eta baita udaletxe zaharreko teilatua eta Radixu Irratiaren egoitza, Arrigorri ostatua martxan ipini.
Bere laguntzarekin Gabeko izarrak sortu zen 2013an, Ondarroako herri aldizkaria.
2015eko udal hauteskundeetan Bilduren ondorengoa zen Euskal Herria Bilduk zinegotzi bat gutxiago eskuratu zuen eta Euzko Alderdi Jeltzaleak bat gehiago, baina hala ere lehenak gehiengoari eutsi zion. Euskal Herria Bilduko Josu Arrizabalaga hautatu zuten alkate orduan.

## Erreferentziak

* ↑ [[Fermin Muguruza #nomoretour2013 |Muguruza, Fermin]]. «Ondarroa / Argia Ituarte» Youtube (Noiz kontsultatua: 2020-03-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Entrevista a Argia Ituarte, alcaldesa de Ondarroa» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-05).
* ↑ Txantiloi:Gaztelera Artime, Mirari. (2011ko maiatzak 24). «'La gestora no fue una decisión acertada, y menos aquí'» El Correo (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* ↑ Ibaibarriaga, Larraitz. (2013ko martxoak 5). «Ondarroako Etxelila goi-goitik inauguratuko dute etzi» Lea Artibai eta Mutrikuko Hitza (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* ↑ (PDF) Etxelilak ateak zabaldu ditu. (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* ↑ (PDF) Futbol zelai berria aurrera doa. (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* ↑ «Hasi dira Kamiñazpiko obrak: espaloi barria, eskailerak konpondu..» (PDF) Udalbarriak 13 (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* ↑ (PDF) Artxibo Historikoa 'klik' batean. (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* ↑ (PDF) Ekainean, Iparkale eta udaletxe zaharrekoteilatua konponduko ditu Ondarroako Udalak. (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* ↑ (PDF) Arrigorri neguan jarriko da martxan. (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* ↑ «'Gabeko izarrak', Ondarroako herri aldizkari barria - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza 2013-09-01 (Noiz kontsultatua: 2020-03-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14133327