OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kate Walsh

Kathleen Erin Walsh (San Jose, Kalifornia, AEB, 1967ko urriaren 13a) aktore estatubatuarra da. Grey's Anatomy eta Private Practice telesailetan Addison Montgomery-ren papera antzezteagatik da ezaguna. Horrez gain, beste pertsonaia batzuk ere antzeztu ditu, hala nola Olivia Baker 13 Reasons Why telesailean eta Madeline Wheeler Emily in Paris telesailean.

## Biografia

Gaur egun Perthen, Australian, bizi da, bikotekidearekin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Kate Walsh» TVGuide.com (Noiz kontsultatua: 2023-04-17).
* ↑ (Ingelesez) «Kate Walsh Shows Off Her New Home in Australia with Fiance Andrew Nixon: 'I Feel Really Lucky'» Peoplemag (Noiz kontsultatua: 2023-04-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q229979
* Multimedia: Kate Walsh / Q229979
* Datuak: Q229979
* Multimedia: Kate Walsh / Q229979
# Caterina Scorsone

Caterina Scorsone (Toronto, Kanada, 1981eko urriaren 16a) aktore kanadar-estatubatuarra da. Ezaguna da Grey's Anatomy eta Private Practice telesailetan Amelia Shepherd-en papera antzezteagatik. Horren aurretik, haur aktore gisa debuta egin zuen Kanadako haurrentzako Mr. Dressup programan. Hainbat filmetan ere agertu zen, besteak beste, 2010eko Edge of Darkness eta 2014ko The November Man.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Caterina Scorsone Biography (1981-)» www.filmreference.com (Noiz kontsultatua: 2023-04-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q267375
* Multimedia: Caterina Scorsone / Q267375
* Datuak: Q267375
* Multimedia: Caterina Scorsone / Q267375
# Weyes Blood

Natalie Laura Mering (Santa Monica, Kalifornia, AEB, 1988ko ekainaren 11), Weyes Blood izen artistikoaz ezaguna, abeslari eta konpositore estatubatuarra da. 2003. urtetik aritu da berak sortutako kantuak interpretatzen.

## Diskografia

* The Outside Room (2011)
* The Innocents (2014)
* Front Row Seat to Earth (2016)
* Titanic Rising (2019)
* And in the Darkness, Hearts Aglow (2022)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Natalie Laura Mering, Born 06/11/1988 in California» www.californiabirthindex.org (Noiz kontsultatua: 2023-02-15).
* ↑ (Ingelesez) 142: Weyes Blood. The Poundcast 2020-10-29 (Noiz kontsultatua: 2023-02-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26924937
* Multimedia: Weyes Blood / Q26924937
* Datuak: Q26924937
* Multimedia: Weyes Blood / Q26924937
# Sara Ramírez

Sara Elena Ramírez (Mazatlán, Sinaloa, Mexiko, 1975eko abuztuaren 31a) aktore eta abeslari mexikar-estatubatuarra da. Ameriketako Estatu Batuetara joan zen bizitzera zortzi urte zituela.

## Bizitza pertsonala

2016ko urrian Ramírezek bere burua queer eta bisexual gisa deskribatu zuen True Colors Fund's 40 To None Summit-en (orain Impact Summit), Los Angelesen, Kalifornian. 2020ko abuztuan pertsona ez-bitar gisa aurkeztu zuen bere burua.

## Filmografia

Hurrengoa Sara Ramírezen filmografiaren zati bat soilik da:
| Urtea | Izenburua | Papera | Oharrak |
| 2006-2016 | Grey's Anatomy | Callie Torres | 239 atal; 2-12 denboraldiak |
| 2012-2019 | Sofia the First | Miranda Erregina (ingelesezko ahotsa) | 54 atal; 1-4 denboraldiak |
| 2017-2019 | Madam Secretary | Kat Sandoval | 36 atal; 4-5 denboraldiak |
| 2021- | And Just Like That... | Che Diaz | 10 atal; pertsonaia nagusia |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Rook, Erin. (2016). «‘Grey’s Anatomy’ star Sara Ramirez comes out as bisexual and queer» LGBTQ Nation (Noiz kontsultatua: 2022-10-20).
* ↑ (Ingelesez) Phillips, Carmen. (2020-08-27). «Sara Ramirez Is Non-Binary: Icon Instagrams Capacity to Be "Girlish Boy, Boyish Girl, Boyish Boy, All, Neither"» Autostraddle (Noiz kontsultatua: 2022-10-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40069
* Multimedia: Sara Ramírez / Q40069
# Joseph Soloveitchik

Joseph Ber Soloveitchik (hebreeraz: יוסף דב הלוי סולובייצ׳יק‎, Yosef Dov ha-Levi Soloveychik; 1903ko otsailaren 27a - 1993ko apirilaren 8a) estatubatuar errabino ortodoxoa, talmudista eta judu filosofo modernoa izan zen. Lituaniako Soloveitchik dinastia errabinikoko ondorengoa zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q374965
* Multimedia: Joseph B. Soloveitchik / Q374965
* Datuak: Q374965
* Multimedia: Joseph B. Soloveitchik / Q374965
# Saadia Gaon

Sa'adiah ben Yosef Gaon edo Saadia Gaon (arabieraz: سعيد بن يوسف الفيومي‎, Saʻīd bin Yūsuf al-Fayyūmi; hebreeraz: סעדיה בן יוסף אלפיומי גאון‎; 882/892–942) errabino garrantzitsua, gaon, filosofo judua eta exegetea izan zen, Abbastar Kalifa-herrian bizi izan zena.
Saadia da judu-arabieraz asko idatzi zuen lehen pertsona famatu errabinikoa izan zen. Ezaguna da hebrear hizkuntzalaritzari, halakhari eta filosofia juduari egindako lanengatik. «Kalam judua» deritzon eskola filosofikoko praktikatzailea izan zen. Horrez gain, Saadia judaismo karaitaren aurka agertu zen eta judaismo errabinikoa gogoz defendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Malter, Henry. (1921). Saadia Gaon, his life and works. Philadelphia, The Jewish publication society of America (Noiz kontsultatua: 2022-04-06).
* ↑ (Ingelesez) Mann, Jocob. (1920). «A Fihrist of Sa'adya's Works» The Jewish Quarterly Review 11 (4): 423–428. doi:10.2307/1451198. ISSN 0021-6682. (Noiz kontsultatua: 2022-04-06).
* ↑ (Ingelesez) Bacher, Wilhelm. «Saadia B. Joseph (Sa'id al-Fayyumi)» www.jewishencyclopedia.com (Jewish Encyclopedia) (Noiz kontsultatua: 2022-04-06).
* ↑ (Ingelesez) Scheindlin, Raymond. (1998). A short history of the Jewish people: from legendary times to modern statehood. New York University Press.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q328748
* Multimedia: Saadia Gaon / Q328748
* Datuak: Q328748
* Multimedia: Saadia Gaon / Q328748
# Puerta Blanca (Malagako metroa)

Puerta Blanca Malagako metroaren geltokia da, Malaga udalerrian kokatuta dagoena.

## Zerbitzuak

> Geltokia :
| La Luz-La Paz → Guadalmedina (Málaga Metro) $^{(en)}$ | Palacio de los Deportes → Palacio de los Deportes |

## Erreferentziak

* ↑ «Lineak eta mapak» www.metromalaga.es (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).

## Ikus, gainera

* Malagako metroa
* 2. linea (Malagako metroa)

## Kanpo estekak

* Malagako metroaren webgunea
* Datuak: Q5402461
# Ilia Fibiger

Ilia Marie Fibiger (Kopenhage, 1817ko urriaren 5a – ibidem, 1867ko ekainaren 10a) danimarkar erizain, filantropo eta idazlea izan zen, herrialdeko lehen erizain profesionala. Mathilde Fibiger idazle feministaren ahizpa zen.

## Bizitza

Ilia Fibiger Adolph Fibiger militarraren eta Margrethe C. Nielsen Aasenen alaba zen. 1837an bere gurasoak banandu ziren (ordutik aurrera Fibiger amarekin bizi zen) eta 1843an dibortziatu ziren. 1844an ama hil zenean, Fibiger izebarekin bizitzera joan zen, han ikasi zuen bere kabuz, eta 1847an Morsera joan zen irakasle. Urte eta erdiren buruan, Kopenhagera itzuli zen, eta han pobrezian bizi zen, eskulanak irakatsiz. Aldian behin gela partekatzen zuen Mathilde Fibiger ahizparekin.
1853ko Kopenhageko kolera epidemia garaian, Almindelig ospitalean boluntario aritu zen. 1854tik 1860ra erizain gisa lan egin zuen, eta Danimarkako ospitale bateko lehen erizain bihurtu zen.
1860an Almindelig ospitalean zuen kargua utzi eta Østerbro auzoko Lægeforeningens Boliger bizitegi-multzora (gaur egun Bramleby) joan zen, non neska pobreak zaindu zituen. Neska gehienak ezkontzaz kanpoko haurrak ziren, Fødselsstiftelsen erakundekoak. Idazketatik ateratako diru-sarreretatik bizi zitekeela espero zuen Fibigerrek, baina ezagunen laguntzaren menpe geratu zen. 1866an sei haur adoptatu zituen. 1867an hil zen nekeak jota, 49 urte zituela.
Ez zen inoiz ezkondu, baina Osvald Marstrand militarrarekin harremanean egon zen. Marstrand 1849an hil zen Eckernfördeko guduan, eta heriotza honek arrastoa utzi zuen Fibigerren bizitzan eta lanetan.

## Obra

1850ean hasi zen idazten eta 1857an lehen lana kaleratu zuen. Antzezlanak, poemak, ipuinak, haurrentzako liburuak eta eleberriak idatzi zituen. Liburu guztiak modu anonimoan argitaratu zituen, emakumeentzako lanbide desegokitzat jotzen baitzuen idaztea.
Ilia Fibigerren lan nagusia Magdalena (1862) da, irakasle pribatuari buruzko eleberria. Urte berean Modsætninger komedia argitaratu zuen, bi urte lehenago Danimarkako Errege Antzokian bost aldiz antzeztua. 1867an, egilea hil zenean, Vilhelm Møllerrek komedia hori berrargitaratu zuen.

## Omenaldiak

1872an, Georg Schepelern artzainak Ilias Minde umezurztegia sortu zuen Fibigerren oroimenez.
1894an, Margrethe Fibigerrek Et Kvindeliv. Ilia Fibiger liburua idatzi zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Danieraz) Friis, Oluf. «Ilia Fibiger» Dansk Biografisk Leksikon 2011-07-17 (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* 1 2 3 4 5 (Danieraz) Vammen, Tinne. «Ilia Fibiger» Dansk Kvindebiografisk Leksikon 2023-04-22 (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Danieraz) Busk-Jensen, Lise. «Mathilde Fibiger» Dansk Kvindebiografisk Leksikon 2023-12-04 (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Danieraz) Busk-Jensen, Lise. «Ilia Fibiger» Den Store Danske 2020-05-07 (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Danieraz) Mortensøn, Ole. «Søstrene Fibiger - Historiens Aktører nr. 7» Historie-online.dk 2021-01-06 (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Danieraz) «Fibiger, Ilia Marie» Nordisk Kvindelitteraturhistorie (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
# Hemiarcyria stipitata

Hemiarcyria stipitata Arcyriaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Arcyria stipitata, Hemitrichia clavata var. stipitata, Hemitrichia stipitata.

## Deskribapena

Esporangioak: Pedunkulatua, sakabanatua, gutxitan estu, globo itxurakoa edo turbinatua, hori-oliba antzeko kolorekoa, 1 eta 3 mm bitarteko garaierakoa, hipotalo mehea, gorrixka-arre ilun kolorekoa; hanka gorri-arre ilun kolorekoa, 0,5 eta 2 mm bitarteko luzerakoa, liraina, diametroa eta kolorea uniformea, esporen antzeko zelulez beteta; peridio sotila, hori zurbila, goialdean irekita, erdia edo gutxiago kapela itxurako petaloide iraunkor bezala, barrualdea fin-fin papilatua edo fin-fin erretikulatua; kapilizio horia, trinkoa, erretikulatua, elastikoa, poro terminal libreekin eta ia kamutsekin, hariak 5-7 mikrako diametrokoak, 4-5 espiralekin, leunak.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Hemitrichia calyculata eta Hemiarcyria stipitata myxomycetes taldeko bi espezie desberdin dira, eta haien artean desberdintasun batzuk daude. Biak myxogastria taldean sailkatzen diren onddoak izan arren, Hemitrichia calyculata eta Hemiarcyria stipitata beren morfologian eta egitura frutifikoetan desberdinak dira. Hemitrichia calyculata espezieak kopa edo "kalyx" itxurako frutifikazio-egiturak ditu, hau da, bere egitura mikroskopikoak disko edo kopa formakoak izan ohi dira. Horrela, bere fruituak oinarri zabala eta forma kopa itxura duen egiturarekin agertzen dira. Bestalde, Hemiarcyria stipitata espezia, stipe luze bat (hodi edo oinarri) duen myxomycete bat da. Bere frutifikazio-egitura hodi edo pegatzaile moduan agertzen da, eta horrek bere identifikazioa eta morfologia desberdina egiten du.

## Sasoia eta lekua

Egurrean.

### Banaketa eremua

Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 625 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Hemiarcyria stipitata: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131375778
# Jakinduria

Jakinduria, jakintza edo jakituria pertsona batek ezagutu eta ulertzeko duen bertute eta trebezia, arlo edo gai batean duen ezagutza sakona da.
| « | Filosofiaren benetako funtzio soziala honetan datza: ezarrita dagoenari kritika egitean (...) Kritika horren helburu nagusia da, hain zuzen gizakiek besterik gabe ez onartzea gizarteak agintzen dizkien ideiak eta jokabideak gaur egungo antolamenduan. Gizakiek ikasi egin behar dute bereizten zer erlazio dagoen beren ekintza indibidualen eta ekintzekin lortzen denaren artean, norberaren existentziaren eta gizarte-bizitza orokorraren artean, beren eguneroko proiektuen eta berek onartutako ideia handien artean | » |
| —HORKHEIMER, M.: filosofiaren funtzio soziala |||

## Jakintza motak
### Mitoa eta magia

Mitoak kontakizun tradizionalak dira, ahoz trasmititu ohi direnak, aparteko gertaera harrigarriei buruzkoak, eta naturaz gaindiko izaki boteretsuak dituztenak protagonista, hala nola jainko-jainkosak, erdijainko-erdijainkosak, heroiak eta beste izaki fantastiko batzuk. Haien bidez, aintzinako herriek bestela uler ezin zitzaketen gertaerak eta fenomenoak esplikatzen zituzten.

### Jakintza arrazionala
## Erreferentziak

* ↑ Txantiloi:Euskera Lozano, Martinez, Lopez, Figueroa, Moises, Jose, Modesto eta Patricio. (2019). Filosofia Batxillergoa 1. Mc Graw Hill, 6 or. ISBN 976-64-486-1802-1..

## Ikus, gainera

* Sofia (jakinduria)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q799
* Multimedia: Wisdom / Q799
# PlayStation 5

PlayStation 5 (japonieraz: プレイステーション 5, Pureisutēshon Faibu, sigla ofizialez PS5) Sony Computer Entertainment konpainiaren PlayStationaren bosgarren modeloa da, bideokontsolen zortzigarren belaunaldikoa. PlayStation 4aren ondorengoa da, eta mundu mailako merkaturatzea 2020. urtearen amaierarako programatuta dago. Kontsolak bi modelo izango ditu: Blu-ray ultra HD disko-irakurgailua duen PlayStation 5 estandar bat eta irakurlerik gabeko PlayStation 5 Digital Edition bat.
PlayStation 5 delakoak AMD enpresako CPU mota bera erabiltzen du PlayStation 4 markarekin alderatuta, baina abiadura handiko datuak transmititzeko diseinatutako egoera solidoko unitate (SSD) pertsonalizatua sartzen du, errendimendu grafikoan hobekuntza esanguratsuak egitea ahalbidetzen duena. Hardwareak AMD GPU pertsonalizatu bat ere badu, tximisten trazadura bidezko renderizazioa, 4K bereizmen pantailetarako euskarria eta segundoko fotograma tasa altua, denbora errealeko 3D audio-efektuak eta PlayStation 4 eta PlayStation VR bideo-joko gehienekiko atzerabateragarritasuna ahalbidetzen duena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63184502
* Multimedia: PlayStation 5 / Q63184502
# Fernande Barrey

Fernande Barrey (Paris, 1893ko urtarrilaren 1a - Créteil, 1974ko uztailaren 30a) frantziar modeloa eta margolaria zen.

## Biografia

Fernande Barreyk 1908 inguruan utzi zuen bere jaioterria Parisera joateko, eta, han, prostituta gisa bizimodua ateratzen hasi zen. Hainbat margolariren modelo izan zen, besteak beste Modigliani eta Soutinena, eta Arte Ederren Eskolan pintura eta artearen historia ikasteko konbentzitu zuten.
1917ko martxoan, Tsugouharu Foujita artista japoniarra ezagutu zuen Montparnasseko La Rotonde kafetegian, zeina zeharo maitemindu zen, eta hamahiru egun geroago ezkondu. 1918an, Alemaniako bonbetatik ihes egiteko, Cagnes-sur-Mer-era joan zen bizitzera. Bertan, urtebete igaro zuten margotzen, eta lagun asko ezagutu zituzten. Denboraldi hartan, Jeanne Hébuterne Modiglianiren bikotekidearekin adiskidetu zen.
1925ean, bikoteak harreman oso irekia izan zuen, eta biek izan zituzten harremanak bi sexuetako pertsonekin. Hala ere, margolariak ez zion barkatu Fernanderi bere lehengusuarekin, Koyanagi margolariarekin, izandako maitasun istorioa. Orduan, Lucie Badoud artista belgikarrarekin (Youki deitzen zioten) giltzapetu zen hiru egunez, zeinetan Fernande bere senarraren bila aritu baitzen etsi-etsian Parisko morgetaraino joz. 1928an, bikotea dibortziatu egin zen, eta Fernande Koyanagirekin bizi izan zen Montmartren. 1935ean banandu zirenean, Tsugouharu Foujitarekin zuen harremanak hobera egin zuen; finantza-laguntza eman zion hil arte.
Fernande Barreyren eta Jean Agenlou biluzi femeninoen argazkilariaren modelo kuttuna zen Fernande Miss ezagunaren arteko lotura sortu zen. Haren txartel-argazki bati esker ezagutzen dugu Jean Agenlouren modeloaren izena, izan ere haren atzealdean, eskuz idatzitako aipamen hau dago: "Nire argazkia 1912an", Fernandek sinatua, eta ondoren zigilu bat, "Miss FERNANDE 7, Flandeseko pasabidea, PARIS" adierazten duena.
Margolari gisa, Josiane et le Pêches koadroak erakutsi zituen, 1929ko Udazkeneko Aretoan.

## Iturria

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Fernande Barrey» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.

## Erreferentziak

* ↑ Édouard-Joseph, Dictionnaire biographique des artistes contemporains, tome 1, A-E, Art & Édition, 1930, p. 81

## Kanpo estekak

* Ressources relatives aux beaux-arts :
** AGORHA
** Artists of the World Online
** Bénézit
** RKDartists
* Datuak: Q1406566
* Multimedia: Fernande Barrey / Q1406566
# Der Name der Rose

Der Name der Rose (euskaraz Larrosaren Izena, ingelesez The Name of the Rose, italieraz Il nome della rosa, frantsesez Le nom de la rose) 1986ko Jean-Jacques Annaud frantses zinema zuzendariaren historia-suspensezko filma bat da. Umberto Eco idazlearen Larrosaren izena eleberrian oinarritua dago. Bertan, Sean Connery, Christian Slater, Michael Lonsdale, F. Murray Abraham, Ron Perlman eta Valentina Vargas aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1327. urtea, Frai Gilen Baskervillekoa (Sean Connery) frantziskotar fraidea eta inkisidorea ohia, eta haren laguntzaile Adso Melkoa (Christian Slater) fraide gaztea, Italiako iparraldeko beneditar abade-etxe batera iritsi berriak dira, bertan berriki izan den Adelmo Otrantokoa miniaturistaren heriotza misteriotsua ikertzeko deitu baitituzte. Haien egonaldian zehar, bertako fraide batzuk desagertu eta handik gutxira hilik agertu dira; horren ondorioz, gainontzeko fraideen artean izua eta deabruaren lana delako zurrumurrua zabaldu da. Gilen eta Adso ikertuz joan ahala, gertakariak argituz doaz, hilketak direla frogatu, eta irriaren zilegitasuna eta ustezko liburu hiltzaile batekin lotura dutela jabetu dira.

## Aktoreak

* Sean Connery: Gilen Baskervillegoa
* Christian Slater: Adso Melkekoa
* Dwight Weist: Adso zaharra (narratzailea)
* Helmut Qualtinger: Remigio Voraginekoa
* Elya Baskin: Severino Sant'Emmeranokoa
* Michael Lonsdale: Abadea
* F. Murray Abraham: Bernardo Gui
* Volker Prechtel: Malakias Hildesheimgoa
* Feodor Chaliapin Jr.: Jurgi Burgoskoa
* William Hickey: Ubertino Casalgoa
* Michael Habeck: Berenger Arundelgoa
* Urs Althaus: Benantzio Salvemecoa
* Valentina Vargas: Neska
* Ron Perlman: Salbatore
* Leopoldo Trieste: Mikel Cesenekoa
* Franco Valobra: Jeronimo Kaffakoa
* Vernon Dobtcheff: Hughes Newcastlegoa
* Donald O'Brien: Pedro Assisikoa
* Andrew Birkin: Cuthbert Winchestergoa
* Lucien Bodard: Bertrand Pogettokoa kardenala

## Literatura

* Larrosaren Izena ("Il nome della rosa"). Umberto Ecoren eleberria.

## Kanpo estekak

* Der Name ser Rose filmaren iragarki ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Der Name der Rose filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q155018
* Multimedia: The Name of the Rose (film) / Q155018
# Rosa Taddei

Rosa Taddei, Rosa Mozzidolfi izenez ere ezaguna, (Trento, 1799ko abuztuaren 30a – Erroma, 1869ko martxoaren 3a) italiar aktore eta poeta izan zen.

## Bizitza

Rosa Taddei 1799ko abuztuaren 30ean jaio zen Trenton. Bere aita Francesco (Ciccio) Taddei (1770-1830) aktore napolitarra zen, eta ama, berriz, Marianna Nardi (h. 1842) bresciarra, aktorea baita ere. Alemanian egindako bira batetik bueltan Trenton gelditu ziren eta han alaba izan zuten. Urte batzuk geroago Luigi semea izan zuten (1802-1866). Hura ere aktore ona bihurtu zen, garai hartako ospetsuenetakoa; margolaria eta poeta ere izan zen.
Napolin hazi zen Emanuele Taddei osabaren etxean, eta bere burua napolitartzat zuen. Bere garaiko aktore tragiko ederrenetariko eta talentu handienetakoa zen. Oso gaztetan erakutsi zuen inprobisazio poetikorako zaletasun nabaria. Arcadiako Akademiako kidea izan zen, eta han Licori Partenopea izena erabili zuen. 1821ean Accademia spoletinara gonbidatu zuten. Gainera, Ateneo Venetoko lehen emakumea izan zen. Bere emanaldiek errekonozimendu handia izan zuten, eta eztei-bidaian ere Veneziara joan zen, hainbat akademiatan poesia errezitatzera inauterien harira.
1832an Vincenzo Mozzidolfirekin ezkondu zen. Erroman hil zen 1869ko martxoaren 3an. Campo Verano hilerrian lurperatu zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Ingelesez) «Taddei, Rosa (1799?-1869)» Italian Women Writers (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Italieraz) Taddei, Rosa. (1824). Poesie estemporanee di Rosa Taddei tra le pastorelle d'Arcadia Licori Partenopea raccolte in varie occasioni da Francesco Paladini, Luigi Belisario, e Demetrio Cristiani. Coll'aggiunta di due sonetti. , 67 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Italieraz) Manzi, Alberto. (1937). «Taddei, Francesco» Enciclopedia Italiana (Roma: Istituto dell'Enciclopedia Italiana) (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Italieraz) Il teatro moderno, o sia Raccolta di tragedie, commedie, drammi, e farse. Roma: Stamperia di Gioacchino Puccinelli, IV or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* 1 2 3 (Italieraz) Rietti, Francesca Romana. (2019). «Taddei, Rosa» Dizionario biografico degli italiani (Roma: Istituto dell'Enciclopedia Italiana) (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Italieraz) Valia, Francesco. «Biografia. Luigi Taddei» Il Pirata. Giornale di letteratura, teatro e varietà 15 1849-10-13 (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Italieraz) Delpu, Pierre-Marie. (2019). «Taddei, Emanuele» Dizionario biografico degli italiani (Roma: Istituto dell'Enciclopedia Italiana) (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Italieraz) «Rosa Taddei – Poetessa» Brundarte 2016-08-10 (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Italieraz) Niero, Marina. (2006). «Rosa Taddei, prima donna eletta socia all'Ateneo Veneto: caso o scelta?» Atti e memorie dell'Ateneo veneto: rivista mensile di scienze, lettere ed arti 5/1: 67-90..
* ↑ (Italieraz) «Rosa Taddei» Verano Monumental Cemetery in Rome 2016-04-28 (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21042625
# Moderata Fonte

Modesta di Pozzo di Forzi (edo Zorzi), Moderata Fonte edo Modesto (edo Modesta) Pozzo bezala ezaguna, (1555–1592) idazle eta poeta veneziarra zen.

## Erreferentziak

* ↑ Hays, Mary. (2020-03-06). «Preface to Female Biography; or, Memoirs of Illustrious and Celebrated Women, of all Ages and Countries, 6 vols, (Londres: Richard Philips, 1803), pp. iii–viii» Women and Romanticism 1790–1830 (Routledge): 380–386. ISBN 978-0-429-34939-3. (Noiz kontsultatua: 2020-04-05).
* ↑ (Ingelesez) Spencer, Anna Garlin in Kennerley, Mitchell. (1912). The Drama of the Woman of Genius. The Forum. New York: Forum Pub. Co., (47):41 or. (Noiz kontsultatua: 2020-04-05).
* Datuak: Q457070
* Multimedia: Modesta Pozzo / Q457070