# Bainugela

Bainugela, etxe batean, bainu-ontzi, konketa eta beste sanitario guztiez hornituta jartzen den gela da. Hona hemen mendebaldeko bainugela moderno batean agertzen diren sanitario ohikoak:
* Bainuontzia eta/edo dutxa;
* komun-ontzia;
* konketa;
* ispilua;
* herrialdearen arabera, bideta
* batzutan, armairua(k) eta/edo apalategia.
Zenbait osagarri ere ohikoak ere badira:
* toalla-euskarri;
* portabiribilkia;
* komuneko eskubila.

## Historia

Bainuen erabilerari buruzko lehen erregistroak K.a. 3000. urtekoak dira. Garai hartan, urak balio erlijioso handia zuen, gorputz zein arimarentzat elementu garbitzailetzat jotzen baitzen, eta, beraz, ez zen arraroa jendeari eremu sakratu batean sartu aurretik garbitzea eskatzea. Badakigu bainuak herrixketako edo hirietako bizitzaren parte zirela aldi horretan guztian, Europan eta Amerikan lurrun-bainuen eta Asian bainu hotzen arteko banaketarekin. Herri-bainuak herrixkako etxebizitzetatik argi eta garbi bereizita zeuden.

### Greziar eta erromatar bainuak

Erromatarrek komunarekiko zuten jarrera ondo dokumentatuta dago; terma (thermae) handiak eraiki zituzten, garapen sozial garrantzitsu bat markatzeaz gain, erlaxazio eta gaztetze iturri publiko bat emanez. Jendea eguneko kontuez eztabaidatzeko eta entretenimenduaz gozatzeko bildu zitekeen lekua zen. Bainu pribatu eta publikoen artean bereizten zen garai hartan, eta familia dirudun askok beren termak zituzten etxeetan. Hala ere, terma publikoak erabiltzen zituzten, eta horrek erakunde publiko gisa zuten balioa erakusten zuen. Erromatar Inperioaren gotorlekua argigarria zen alde horretatik; mundu osoko inportazioek ukenduak, intsentsua, orraziak eta ispiluak gozatzeko aukera ematen zieten erromatar hiritarrei. Partzialki berreraikitako aurriak gaur egun ere ikus daitezke, adibidez, Bath-eko (Ingalaterra) terma erromatarretan, orduan Britaniaren zati zena.
Antzinako bainu guztiak ez ziren igerileku handien estilokoak, sarritan bainu erromatarrak imajinatzen ditugunean etortzen baitira gogora; kontserbatzen den bainuontzirik zaharrena K.a. 1700. urtekoa da, eta Kretako Knossos jauregitik dator. Bainuontzi horrek duen gauzarik nabarmenena ez da gaur egungo bainuekin duen antzekotasuna bakarrik, baizik eta baita inguruan dituen iturgintza-lanak eredu modernoetatik hain gutxi ezberdintzen diren modua ere. Greziako Santorini (Thera) uharteko Akrotiri hiri hondeatuan, bainu eta iturgintza sistema prehistoriko aurreratuagoa dago (K.a. XV. mendea eta aurrekoa). Bertan alabastrozko bainuontziak eta bainurako beste osagarri batzuk aurkitu zituzten, ur beroa eta hotza bereizita garraiatzeko iturgintza bikoitzeko sistema sofistikatu batekin batera. Hori, seguruenik, irla bolkaniko horretako iturri termal geotermikoetara erraz iristeagatik gertatu zen.
Greziarrek eta erromatarrek bainuaren balioa beren bizimoduaren zati garrantzitsutzat hartzen zuten. Homero bezalako idazleek ur berotan bainarazten zituzten beren heroiak, indarrak berreskuratzeko; beharbada aipagarria da Akilesen amak bainatu izana haren garaitezintasuna lortzeko. Grezia osoan, bainurako guneak dituzten jauregiak, zeramikazko bainuontziak dituzten guneak eta hustubide sistema sofistikatuak aurkitu dituzte. Homerok λοετρά, loetrá, "bainuak" hitza erabiltzen du, geroago λουτρά, loutrá, λούειν, loúein bainatu aditzetik. Sustrai berak lekukotasun are goiztiarragoa aurkitzen du B lineala taulatxoetan, Lousios ibaiaren izenean ("bainua" [ibaia]), Arkadian. Bainu publikoak Aristofanes komediografoak honela aipatzen ditu: βαλαðαμρα, balaneia (sing. : βαλανείον, balaneíon, balneum gisa latinizatua, "bainuetxe" bat).

### Historia hurbila

"Bainu-gela" terminoa 1655az geroztik dago, gutxienez, baina 1765ean bere adiera modernoa hartu zuenean, hau da, bainu bat hartzeko egokitutako gela, "ur-gela" eta "apain-mahaiko gela" terminoetatik ondo bereizia, bainuontzirik ez baitute (orduan, esamoldeak konketa bat besterik ez duen gela izendatzen du).
XVIII. mendean, bainua hartu nahi zuen burgesak bainuontziko atezain batengana jotzen zuen, orduka kontratatzen zuena eta bere logelan jartzen zuena. XIX. mendean, bainugela benetako luxua zen oraindik jauregi pribatuetan, non etxekotasunak ur epela bainuontzi dotoreetan eramaten zuen.
Bainuen agerpena, beraz, nahiko berria da herri handiko etxe eta apartamentuetan: bainua, Europan, XX. mendearen bigarren erdian baino ez zen zabaldu, multzo handiei esker.
Kopenhage bezalako hiri handi batean apartamentuen %3,8k bakarrik zuten komuna 1906an.
Frantzian, XX. mendearen hasieran, Parisko etxebizitzen % 2k bakarrik zuen bat; pertsona gehienek zinkezko bainuontzi batean garbitzen zuten beren sukaldean, edo baita logelan ere. Bigarren Mundu Gerraren ostean garatu zen gela espezializatu hori. Frantziako etxe hornituen proportzioa % 50ekoa zen 1970eko hamarkadan, eta % 100era baino ez zen iritsi 2000ko hamarkadaren hasieran.

## Diseinuari buruzko oharrak

Bainugelak, garai batean diseinutik kanpo zegoen eta apaingarririk gabeko lekua izan zenak, orain beste gela batzuek duten garrantzi estetiko bera du, hala nola egongelak eta logelak. Bainugelak garrantzia hartu du denborak aurrera egin ahala. Bere funtzionaltasun higieniko hutsa, bat bihurtu da. Orainaldiko eskema sozialen harira, bainugelak gero eta bizi-erritmo bizkorragoari eman behar izan dio erantzuna.
Bainugela diseinatzean, kontuan hartu behar da ur beroa eta hotza kantitate handi eta ertainetan erabiltzea giza gorputza garbitzeko. Ura hormetan eta lurrean bota daiteke, eta aire hezeak kondentsazioa eragin dezake gainazal hotzetan (likido bihurtzen da). Urak lurrera salto egin ez dezan, bainuontziak eta dutxak gortinaz edo manparaz inguratu ohi dira.
Zeramika edo beira eta material plastikoak komunetan erabili ohi dira, garbitzeko errazak direlako. Hala ere, gainazal horiek askotan hotzak dira ukitzean, eta, beraz, bainurako alfonbratxoak ere erabiltzen dira kontaktua epelagoa izan dadin. Era berean, ura etengabe ukitzen dutenez, gainazal horiek iragazgaitzak izan behar dute, ura sar ez dadin eta kalterik eragin ez dezan.
Gela txikiak eta kasu askotan barrualdekoak direnez, dekoratzaileek gomendatzen dute argi puntu asko jartzea eta, gutxienez, ispilu handi bat jartzea, espazioa bisualki handitzeko.
Aparatu elektrikoak, hala nola argiak, berogailuak eta toallen erradiadoreak, elementu finko gisa jarri ohi dira, entxuferik erabili gabe. Gainera, bainuontzitik edo dutxatik gutxieneko distantzia batera egon behar dute, kontaktu elektrikoa izateko (oinak bustita, hau da, lurra egiten) eta deskarga hilgarria izateko arriskua murrizteko.
Zirkuitu elektrikoa eteten duten entxufe-oinarriek arrisku hori murriztu dezakete, eta nahitaezkoak dira Estatu Batuetan eta Kanadan bainuetan egindako instalazioetan. Beste herrialde batzuetan, Erresuma Batuan adibidez, makina elektrikoetarako entxufe berezi batzuk baino ez dira onartzen bainugelan.
Garrantzitsua da, halaber, azpimarratzea eremu horiek oso garbi egotea eskatzen dutela; izan ere, hezetasuna dela eta, bakterioen, lizunen eta onddoen haztegia izan daitezke, eta usain txarrak eragin eta gaixotasun infekziosoak eragin ditzakete. Era guztietako mikroorganismoak suntsi ditzaketen agente esterilizatzaileen (ozonoa edo izpi ultramoreak, adibidez) erabilera aztertzen da.

## Adibideak

* Bainugela Belgikan
* mende hasierako bainu bat Beamish museoan, Durhaminguruan, Ingalaterra
* 1903ko bainugela baten ilustrazioa.
* Bainugela 2020ko Neguko Gazte Olinpiar Jokoetako olinpiar hirian.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Bainugela. .
* ↑ Geneviève Heller: "Limpio en orden": vivienda y vida doméstica 1850-1930: el ejemplo del cantón de Vaud]
* ↑ (Alemanez) Wilfried Dieckmann: -zeitung.de/grafenhausen/heimatmuseum-auf-der-hoehe-der-zeit--60199003.html Grafenhausen: Heimatmuseum auf der Höhe der Zeit, en badische-zeitung.de

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190771
* Multimedia: Bathrooms / Q190771