OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cáceresko probintzia

Cáceresko probintzia (gaztelaniaz: provincia de Cáceres; portugesez: província de Cáceres; extremadureraz: provincia de Caçris; falaz: provincia de Cáciris) Espainiako probintzia bat da. Extremadurako autonomia erkidegoan kokatuta dago. 2005. urtean, probintziak 412.580 biztanle zituen. Hiriburua Cáceres hiria da.

## Geografia

Probintziaren iparraldeko muga naturala Gredosko mendilerroa zeharkatzen duen ekialde-mendebaldeak osatzen du, Erdialdeko Sistemaren zati dena. Cáceresko iparraldeko haranen artean daude Jerteko harana, La Verako haitzarteak, Ambrozko harana, eta Las Hurdes, mendiko ibaiekin eta igerileku naturalekin. Hegoaldeko muga Toledoko mendiek osatzen dute. Probintziaren gainerakoa lautada bat da, Tajo ibaia eta honen ibaiadarrak zeharkatzen dituena. Mendiak aberatsak dira eta 1979an parke natural bat sortu zen Monfragüen.
Iparraldean Salamanca, hegoaldean Badajoz, ekialdean Toledo eta mendebaldean Hegoaldeko Beira Interior (Portugal) mugakide ditu.

## Banaketa administratiboa

Probintziak 223 udalerri ditu. Probintzian funtzio administratiborik ez duten eskualde tradizionalak La Villuerca, Las Hurdes eta Monfragüe dira. Las Hurdes Espainiako eskualde pobreenetako bat izan zen.
Hona hemen probintziako udalerri nagusiak:

## Demografia

Hona hemen biztanleriaren bilakaera:

## Ekonomia

Lautada emankorra da, eta ureztatzea zerealak, tabakoa, tomatea, piperrak eta gereziak hazteko erabiltzen dute, baita ganadua eta txerriak ere, nekazaritzako produkturik garrantzitsuenetako batzuk bezala. Gabriel y Galán urtegiak, Alagón ibaian, energia hidroelektriko gehiena sortzen du probintziarako.
Espainiako hirugarren instalazio fotovoltaiko handiena (Nuñez de Balboa 500 MWko eguzki-plantaren eta 493 MWko Mula proiektuaren ondoren) Talavanen dago.

## Kultura
### Hizkuntzak

Probintziaren zatirik handieneko berezko hizkuntza gaztelania da, hizkuntza ofizial bakarra. Bertako gaztelaniaren aldaerari castúo deritzo.
Probintziaren ipar-mendebaldean eta Salamancakoaren hegoaldean, extremeñozko hiztunak badira, asturleonera eta gaztelaniaren arteko hizkuntza modalitatea.
Probintziaren ipar-mendebaldeko Jalamako ibarrean, berriz, galizierarekin edo portugesarekin lotutako Extremadurako falaren hiztunak daude.
Enklabe batzuetan, halaber, portugesa ere mintzatzen da.

### Kirolak

Probintziaren futbol talde nagusia Cacereño da, gaur egun Bigarren Federazioan jokatzen duena.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) Cáceres. in: Encyclopædia Britannica..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81977
* Multimedia: Province of Cáceres / Q81977
# Xálimako ibarra

Xálimako ibarra (falaz: Val de Xálima; gaztelaniaz: Valle de Jálama) Extremadurako eskualde natural bat da, Portugal eta Salamancaren mugan kokatua, Gatako mendilerroaren alboan. Hiru udalerriz osatuta dago, hiruren artean 3.700 biztanle inguru biltzen dituzte (2015eko datuen arabera) eta udalerri nagusia Valverde del Fresno (falaz: Valverdi du Fresnu) da. Eskualdean fala dute jatorrizko hizkuntza, galaikoportugesaren aldaera, gaztelaniarekin batera eskualdean mintzatua.
Falaz, Val do riu Elhas eta Os tres lugaris izenak ere jasotzen ditu bailarak.

## Geografia

Gatako mendilerroaren ipar-mendebaldean kokatua, Navasfrías eta El Payo Salamancako udalerriekin egiten du muga iparraldean, Villamiel eta Cilleros Cáceresko udalerriekin hegoaldean eta mendebaldean Penamacor Portugalgo udalerriarekin. Eskualdea geografikoki isolatuta dagoela esan daiteke, Erdialdeko Sistemaren alboan kokatua egonik, 1990eko hamarkadaren hasierara arte zaila baitzen bertara iristea errepidez. Horri esker, eskualdeko betiko paisaia, ohiturak, hizkuntza eta bizimodua Extremadurako beste lurraldetan baina hobeto mantendu dira.
500 metroko altueran kokatuta dago batez bestean eta punturik garaiena Xálimako gailurra da, 1.492 metroko altuerakoa, Erjas (falaz, Riu das Ellas) ibaian bat egiten duten errekasto ugariren iturburua. Ibai horrek haran osoa zeharkatzen du, Tajorantz bideratuz bere urak azkenik. Harana mendiek babesten dute, Extremadurako gainerako lurretatik banatzen du 700 eta 900 metro arteko mendilerro batek hego-ekialdean eta aldiz, mendebaldean Portugalera irekitzen dira mendiak. Orografia horrek ondoko ibarretan mintatzen den extremadurera eta gazteleraren eraginetik urrundu du ibarra eta hori erraz nabari daiteke herriko toponimia, abizendegi, arkitektura eta gastronomian.
Harana hiru udalerrik osatzen dute: Valverdi du Fresnu (Valverde del Fresno), As Ellas (Eljas) eta Sa Martín de Trevellu (San Martín de Trevejo). Ibarrean guztira 3788 biztanle bizi dira (2022ko datuen arabera) eta 254,11 kilometro karratuko azalera du.

## Fala hizkuntza

Bailararen ezaugarri nagusia bertako berezko hizkera da, A fala izenekoa. Gaztelania bada ere bailarako hizkuntza ofizial bakarra, Extremadurako Juntak nolabaiteko aitorpena egiten dio hizkuntza horri (ondasun kulturaltzat du) eta hura babesteko beharra ezartzen du. Udalerri bakoitzean hizkuntzaren aldaera ezberdin bat mintzatzen da eta hizkuntzan erraz topa daitezke leoneraren maileguak, arkaismoak eta belaunaldi berrien hizkeran, gaztelaniako maileguak gero eta gehiago.

## Erreferentziak

* ↑ «21 de febrero, Día Mundial de las Lenguas Minoritarias - Opinión - Sierra de Gata Digital - El Primer Digital de la Sierra de Gata» web.archive.org 2013-07-16 (Noiz kontsultatua: 2023-06-11).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «A Fala de Sierra de Gata» Viajar por Extremadura 2022-06-13 (Noiz kontsultatua: 2023-06-11).
* ↑ «Mendikat :: J�lama ( 1.487 m )» web.archive.org 2014-07-10 (Noiz kontsultatua: 2023-06-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «"A Fala es extremeña"» El Periódico Extremadura 2006-05-08 (Noiz kontsultatua: 2023-06-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3393242
# Branding

Branding-a enpresa, produktu, zerbitzu edo pertsona baten marka edo irudi baten kudeaketa estrategikoari dagokio, kontsumitzaileen edo entzuleen buruan pertzepzio positiboa eta bereizgarria sortzeko.
Azken batean, marka baten nortasuna eraikitzera eta indartzera bideratutako jarduera eta estrategien multzoa da, bere xede-publikoak aitortu, gogoratu eta balora dezan, modu bakarrean eta lehentasunez, lehiakideen aurrean.

## Osagaiak

Branding-prozesuak hainbat alderdi biltzen ditu, besteak beste:
Identitate korporatiboa, marka irudikatzen duten ikusizko eta hitzezko elementuak definitzen ditu, hala nola logotipoa, koloreak, eslogana, tipografia eta beste elementu grafiko batzuk. Enpresa edo zerbitzu baten Identitate korporatiboa eskuliburu batean jaso ohi da, enpresako langile guztiek erreferentziazko lan bat izan dezaten. Posizionamenduaren bidez, markak kontsumitzailearen buruan bakarra bakarra, zehatza eta identifikatzailea hartuko du, lehiakideekin parekatzen duenean. Markaren balioak eta nortasuna, markaren ezaugarriak, misioa, ikuspegia eta kultura ezartzeko, publikoarekin konexio emozionala sortzeko. Bezeroaren esperientzia aztertzen du, markarekiko kontaktu-puntu bakoitzak, produktuetan, zerbitzuetan, bezeroarentzako arretan edo publizitatean, markaren nortasuna eta balioak modu koherentean islatzen dituela bermatzeko. Komunikazioa lantzen du, markaren mezua transmititzeko komunikazio-estrategia eraginkorra garatzeko eta publikoarekin gertuko harremana izateko, hainbat kanal eta plataforma erabilita. Bezeroekiko harreman iraunkorrak eraikitzeko leialtasuna lortzea eta markarekiko leialtasuna sortzea brandingaren helburuetako bat da, erosketa errepikatzea eta beste batzuei gomendatzea nahiago izan dezaten.
Alderdi horiek guztiak barne hartzen dituen branding sendo batek kontsumitzailearen buruan irudi positiboa eta fidagarria sortzen laguntzen du, eta horrek markaren produktuen edo zerbitzuen balioaren pertzepzioa areagotu dezake, eta, azken batean, negozioaren hazkundea eta arrakasta erraztu.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Branding: qué es y qué objetivos persigue» OBS Business School 2023-08-07 (Noiz kontsultatua: 2024-10-18).
# Ahmed Jasin

Ahmed Ismail Hassan Jasin, arabieraz: الشيخ أحمد إسماعيل حسن ياسين‎ (1936ko ekaina, Al-Jura, Palestinako Britainiar Mandatua - 2004ko martxoaren 22a, Gaza Hiria, Gazako zerrenda), 1987an Hamasen sortzaileetako bat izan zen, Abdel Aziz al-Rantisiekin batera.
# Abdel Aziz al-Rantisi

Abdel Aziz al-Rantisi, arabieraz: عبد العزيز الرنتيسي‎‎ (1947ko urriaren 23a, Yibna, Palestinako Britainiar Mandatua - 2004ko apirilaren 17a, Gaza Hiria, Gazako zerrenda), 1987an Hamasen sortzaileetako bat izan zen, Ahmed Jasinekin batera.
# Eljas

Eljas (falaz: As Ellas) Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 129 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 1.046 biztanle zituen 33 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Eljasko Udalaren webgunea
* Datuak: Q1613259
* Multimedia: Eljas / Q1613259
# Lastur

Lastur Debako auzo bat da, Itziar herrigunekoa, hainbat baserrik osatua. Haranaren erdialdean jatetxea dago, pilotalekua, San Nikolasi eskainitako baseliza, bi errota (aurretiaz burdinolak izandakoak), landetxeak eta aterpetxe bat.
Lastur Behea gutxi gorabehera itsas-mailaren gainetik 75 metrora dagoen sakana da.

## Azpiguneak

* San Nikolas plaza.
* Lastur Goia: 64 biztanle.
* Lastur Behea: 32 biz.

## Geografia

Lastur Izarraitz mendilerroaren bihotzean dago, mendi eta haranez inguratuta, nahiz eta itsasotik oso gertu egon. Natur eta kultur ondare handia duen harana da Lastur.

## Demografia

* Lasturgo biztanleria

## Ekonomia

Haranaren ekonomia abeltzaintzan du oinarri. Horien artean, oso famatuak dira Lasturko zezenak.
Lasturko zezen-plaza Euskal Herriko zaharrenetarikoa da. Gaur egun, astebururo erabiltzen da, bigantxak ateraz. Horrez gain, auzoko jaietan (San Nikolas, irailaren 10a) ere erabiltzen da.

### Lasturko zezenak

Garai batean betizu arrazako abereak erabiltzen omen ziren bertan, baina urtekin bertako betizuak kanpoko zezenekin nahastuz joan ziren tamainaz handiagoak ziren abereak lortzeko. Horregatik duela hainbat hamarkadetan esaten zen Lasturko zezenak beltzak zirela, nahasketa honen ondorioz. Egun berriz antzineko betizu arrazako behiak berreskuratzeko lanean ari dira bertako zenbait abeltzain.

## Auzotar ospetsuak

* Faustino Azpiazu Sakabi (1916-1995), trikitilaria.
* Josune Arakistain trikitilaria.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Los valles de Lastur Behea y Goia y Arbizkoa
* ↑ (Gaztelaniaz) ¿Por debajo del nivel del mar?, El País.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5971455
* Multimedia: Lastur / Q5971455
# Melillako Zinema Astea

Melillako Zinema Astea zinema lehiaketa bat da. Urtero egiten da maiatzaren hasieran, Melillan (Espainia). Lehen edizioa 2008ko maiatzaren 6an hasi zen.
Edizio bakoitzean Espainiako eta nazioarteko 20 film baino gehiago proiektatzen dira.

## Historia

Lehen edizioa 2008an Melillako Hiri Autonomoak bultzatu zuen.

## Antolaketa

Zinema Astearen aurrekontua babesletza bidezko diru-sarrerei eta Melillako Udalak eta Kultura Ministerioak erdi bana ematen dizkioten diru-laguntzei esker finantzatzen da.

## Sariak
### Sari ofizialak

Sari ofizialak jaialdiko Sail Ofizialean aurkeztutako filmei soilik ematen zaizkie. Saria emateko arduraduna Zinemaldiko Epaimahai Ofiziala da, zinema munduko izen nabarmenez osatua.
* Jose Sacristan saria
* Melillako Hiria Saria

## Egoitzak

Jaialdia Melillako hainbat tokitan egiten da. Kursaal Antzokian daude antolatzaileen bulegoak, eta urte osoan daude zabalik: Zinemaldiko arduradunek urteko hamabi hilabeteak ematen dituzte hurrengo edizioa antolatzen. Proiekzioak hainbat eszenatokitan izaten dira:
* Kursaal Antzokia
Antzokian Sail Ofizialeko filmak proiektatzen dira eta inaugurazio, itxiera eta sari banaketa ekitaldiak egiten dira.
* Teatro Cine Perello
Hiriko antzokirik zaharrenak Zinemaldiko zenbait proiekzio hartzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ «Ciudad Autónoma de Melilla - 16 Semana de Cine de Melilla 2024» www.melilla.es.
* ↑ Servicios complementarios para la Semana de Cine de la Ciudad Autónoma de Melilla 2024. .
* ↑ Lozano, Pedro M.. (2017-01-18). «El premio ‘Ciudad de Melilla’ de la Semana de Cine se llamará José Sacristán» El Faro de Melilla.
* ↑ Jiménez, María Ángeles. (2023-04-22). «María Barranco y Fernando Méndez-Leite reciben el premio José Sacristán» El Faro de Melilla.

## Ikus, gainera

* Melilla

## Kanpo estekak

* Datuak: Q128338869
# Valverde del Fresno

Valverde del Fresno (extremadureraz: Valverdi el Fresnu, falaz: Valverdi du Fresnu) Cáceresko probintziako udalerria da. Udalerria Xálimako ibarraren barruan dago, Gatako mendilerroaren eta Portugalgo mugaren artean. Cácerestik 120 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 2.525 biztanle zituen 197 km²-ko azaleran.

## Historia

Antzinako biztanleen aztarna argiak daude udalerrian: "Vieirus"etik (antzinako erromatarren urrezko meategiak, meari jarraituz kilometrotan zulatua) hasita Erdi Aroko kokalekuen hondarrak daude, hala nola "Salvaleón" (Oso dokumentatua) edo "El Torreón". Mendilerro osoan bezala, hilobi antropomorfiko ugari daude sakabanatuta, ustez Erdi Arokoak, eta horien datazioa eztabaida handiko gaia da.

## Ekonomia

Eskualdeko iturri ekonomiko nagusia oliba-olioa da, olibondoetatik ateratako mugak gainditzen dituen kalitate bikaineko produktua. Beste iturri ekonomiko batzuk abeltzaintza, mahatsa, zur-industria eta, neurri txikiagoan, baina gero eta handiagoa, turismo- eta landa-sektorea dira. Valverde da bere kokapenagatik eta tamainagatik Xálimako ibarra osatzen duten hiruen artean zerbitzu publiko eta pribatu gehien dituen herria.
1940ko eta 1980ko hamarkaden artean, Valverdek jarduera ekonomiko garrantzitsua izan zuen beti Portugalarekin merkantzien trafikoarekin lotuta: kontrabandoa izan zen salbazio-taula penintsula iparraldeko eremu oparoagoetara emigratu behar izan ez zuen biztanle txikientzat, hala nola Euskal Herrira eta Kataluniara, eta haratago, batez ere Frantziara, Suitzara eta Alemaniara.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1441219
* Multimedia: Valverde del Fresno / Q1441219
# Saleh al-Arouri

Saleh Muhammad Sulayman al-Arour, Salah al-Arouri edo Salih al-Aruri, arabieraz: الح محمد سليمان العاروري‎ (1966ko abuztuaren 19a, 'Arura, Zisjordania - 2014ko urtarrilaren 2a, Beirut, Libano),Hamasko kidea eta Izz ad-Din al-Qassam Brigadak adar armatuaren sortzailea izan zen.
# Hassan Nasrallah

Hassan Nasrallah (arabieraz: حسن نصر الله) (Beirut, 1960ko abuztuaren 31 - Ibidem, 2024ko irailaren 27a) Libanoko erlijiosoa izan zen eta xiismoko Hezbola alderdiaren burua. Nasrallah Israelek Beiruten egindako bonbardaketan hil zuten, Israel eta Libanoren mugako gatazkaren eskalada militarraren baitan (2023-2024). Israelgo armadaren arabera, Hezbolaren egoitza nagusiari egin zioten eraso. Israeldarren esanetan Hezbolaren egoitza «bizileku batzuen azpian» zegoen, Dahiyeh auzoan.
Hezbollah "Jainkoaren Alderdia" -ren sortzaileetako bat izan zen 1982an, eta hasieratik bere zuzendaritza-organoko kide izan zen, "Zazpien Kontseilua". Alderdi-miliziaren idazkaritza 1992an hartu zuen, Israelgo armadak 1992an aurreko buruzagi Abbas al-Musawi hil zuenetik.
Nasrallah 32 urtez izan zen milizia xiitako idazkari nagusia. Betidanik oso kontziente izan zen Hezbolaren arduradun goren gisa Israelen etsai garbia zela. 2006tik leku sekretuetan bizi zen. Ordutik, jendaurrean oso gutxitan agertu zen, azkena duela hamar bat urte. "Urteetan ez dut telefono mugikorrik edo finkorik erabili segurtasun arrazoiengatik, eta, nahi izanez gero ere, ez lidakete utziko", aitortu zuen joan den maiatzean, barkamena eskatuz bere amaren heriotzean doluminik ezin izan zuelako jaso, ez eta haren hiletara joan ere. Mundu arabiarren oso errespetatua, bere oratoria eta karisma ziren bere tresnarik boteretsuenak, bere zuhurtzia bezain ospetsuak.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.berria.eus/mundua/nasrallahren-hilketak-ekialdeko-hurbileko-egoera-muturreraino-estutu-du_2131265_102.html
* ↑ https://www.berria.eus/mundua/hezbollahk-baieztatu-du-israelek-beren-buruzagi-hassan-nasrallah-hil-duela_2131196_102.html
* ↑ https://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/9592052/hassan-nasrallah-hezbollahren-sortzaile-eta-buruzagi-30-urtez/

## Kanpo estekak

* Hassan Nasrallahen webgunea, hizkuntza desberdinetan.
* Datuak: Q181182
* Multimedia: Hassan Nasrallah / Q181182
# Ismail Haniyeh

Ismail Haniyeh (arabieraz: إسماعيل هنية‎; Al-Shati kanpamentua, Gazako zerrenda, 1962/1963 – Teheran, 2024ko uztailaren 31) batzuentzat Palestinako Lehen Ministroa izan zen, baita Hamas alderdiko buru nagusietakoa ere.
Israelgo hegazkineriak 2003an bere kontra atentatu arren, zauri arinak eskuan baino ez zizkion eragin. Ahmed Yassin xekearekiko harreman estuak zein Bigarren Intifadaren ostean Israelgo Segurtasun Indarrek Hamaseko kide askoren erailketek igo zuten Ismail Haniyeh alderdian barnean. 2005eko abenduan, legebiltzarrerako Hamaseko zerrendaburu izendatu zuten Haniyeh. Hauteskundeak 2006ko urtarrilean irabazi zituen.
* Datuak: Q152378
* Multimedia: Ismail Haniyeh / Q152378
# San Martín de Trevejo

San Martín de Trevejo (falaz: Sa Martín de Trevellu) Cáceresko probintziako udalerria da. Ipar-mendebaldeko muturrean dago, Gata mendilerroaren eskualdean, Portugalgo mugatik eta Salamancako probintziatik oso gertu. Haran batean dago, Xálima mendiaren azpian. Cácerestik 137 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 926 biztanle zituen 23,82 km²-ko azaleran.
Extremadurako fala da udalerri honetako biztanleen ama-hizkuntza.

## Historia

San Martín de Trevejo herri gisa noiz sortu zela gutxi dakigu, nahiz eta IV. mendea baino lehen ezin izan, mende horretan bizi izan zen San Martin santuaren izenagatik. Jatorrizko izena San Martin de los Vinos zen, eta 1230ean forua aldarrikatu ondoren, Trevejo deitzen zaio. San Martin izan zen Xálimako Korrejimentuko antzinako hiriburua eta Jerusalemgo San Joan Ordenako komendadorearen egoitza eta epaitegi-hiriburua 1826ra arte. Inguru hartan gatazka odoltsu asko izan ziren; aipagarriena Alfontso VII.a Leongoaren, 1142an Coria hiria hartu zuena, kapainarena izanda. Fernando II.a, bere semea, eskualdea birpopulatu zuen, Ciudad Rodrigotik mendilerro honetaraino jendea ekarriz. Horrexegatik bertoko elizbarrutiarena izan zen San Martin mende horren erdialdera arte eta Salamanca probintziakoa 1833ra arte; ondoren, Leongo eta Galiziako Erresumetako jendeak hartutako lurrak birpopulatzera etorri ziren. Gertaera horrekin sortu omen zen A fala izeneko haraneko hizkuntza bitxia, inguruko udalerrietan (Eljas eta Valverde del Fresno) ere hitz egiten dena. Aldaera lokalari manhegu edo mañegu esaten zaie.

## Herri-arkitektura

San Martín de Trevejo Interes Kulturaleko Ondasuna da, Multzo Historiko kategoriarekin, bere arkitekturaren kontserbazio egokiagatik jasotako saria.
Etxebizitza tradizionalak gutxienez bi solairu ditu, eta beheko solairu bat edo upategi bat, abereak gordetzeko. Harrizkoa izan ohi den beheko solairu horren gainean, egurrezko eta adobezko bilbadura baten gainean, beste bi solairuak altxatzen dira: etxebizitza eta ganbara. Lehenengo solairura iristeko, barruko eskaileren aurretik, hargintzako poyoak egoten dira. Etxebizitza horien ondoan, jauretxeak daude, dagozkien armarriekin.
Urte osoan zehar ibiltzen den ur-erreka bat dago kaleetan induskatuta, eta udalerriaren irteeran ureztatzeko aprobetxatzen da. Azpimarratzekoa da errekasto honek Ciudad, Corredera, Fuente, Guardia Civil eta Hospital kaleetan zehar egiten duen ibilbidea, bere interes arkitektonikoagatik.
Bere arkitekturaren erakargarritasunari eta balio historikoari esker, 2019az geroztik, San Martín de Trevejo Espainiako Herririk Politenak Elkarteko kide da.

## Erreferentziak

* ↑ San Martin de Trevejoko Udala: A Fala
* ↑ «San Martín de Trevejo - Mancomunidad de Sierra de Gata - Mancomunidad de Sierra de Gata» www.sierradegata.es.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1628492
* Multimedia: San Martín de Trevejo / Q1628492
# Azetilazio

Azetilazioa molekula organiko bati azetil multzoa batzen zaion prozesu kimikoa da. Biokimikan garrantzi handia du azetilazioak. Izan ere, Biologian interes handia duten hainbat gai azetilazioz sintetizatzen baita: azetilkolina, azetilglikosamina etab. Organismoari arrotz zaizkion hainbat gai pozoigarri ere azetilazio prozesuz ezabatzen dira, gainera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-07-22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q796604
* Multimedia: Acetylation / Q796604
# Agripina Samper Agudelo

Agripina Casimira de los Dolores Samper Agudelo (Honda, 1833ko martxoaren 4a – Paris, 1892ko apirilaren 22a) kolonbiar poeta izan zen. Pía-Rigán izengoitia erabili zuen, bere jaiotze-izenaren anagrama. Bizirik zegoela, bere lana argitaratu gabe geratu zen, eta hil osteko antologia gisa baino ez zen argitaratu.

## Bizitza

Samper 1833ko martxoaren 4an jaio zen Honda hirian, Cundinamarcako departamentuan. José María Samper Blanco eta María Tomasa Agudelo y Tafurren zortzi seme-alaben artean alaba bakarra zen. Bere nebetako bi ospetsu bihurtu ziren: José María legelari, politikari eta idazlea, Soledad Acosta Kemble kazetari ospetsuarekin ezkondu zena, eta Miguel politikari eta idazlea. 1857ko uztailaren 4an Manuel Ancízarrekin ezkondu zen. Bost seme-alaba izan zituen harekin: Roberto, Pablo, Inés, Jorge eta Manuel. 1882an alargundu zenean, Parisera joan zen seme-alabekin, eta han hil zen 1892ko apirilaren 22an.

## Lanak

* Ensayos poéticos de Pía-Rigán
* Parnaso colombiano: colección de poesías escogidas
* Pía Rigán. Cartas de Agripina Samper a Manuel Ancízar (1857-1871)

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Añez, Julio. (1887). Parnaso colombiano: colección de poesías escogidas. Bogotá: Editorial de M. Rivas (Noiz kontsultatua: 2024-10-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) Samper Ortera, Daniel. (1935). Biblioteca aldeana de Colombia. Bogotá: Editorial Minerva OCLC .316816714 (Noiz kontsultatua: 2024-10-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El ‘círculo’ literario de El Mosaico y la sociabilidad política bogotana en el molde de las humanidades clásicas a mediados del siglo XIX» Enciclopedia | La Red Cultural del Banco de la República 2021-06-10 (Noiz kontsultatua: 2024-10-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) Anuario colombiano de historia social y de la cultura. Bogotá: Universidad Nacional de Colombia, 26-27 or. (Noiz kontsultatua: 2024-10-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) Alzate, Carolina. «Disciplinando cuerpos y escritura. Agripina Samper sobre George Sand, las mujeres y la literatura (1871)» Portal de Revistas Académicas y Científicas 21 (3): 7-24. 2017-10-09 ISSN 1851-4669. (Noiz kontsultatua: 2024-10-18).
# Judu Agentzia

Judu Agentzia, ofizialki Israelerako Judu Agentzia, hebreeraz: הסוכנות היהודית לארץ ישראל, HaSojnut HaYehudit LeEretz Israel‎, 1923an sortu eta Palestinako Britainiar Mandatuaren garaian bertako judu komunitatea ordezkatzen zuen gobernu erakunde sionista bat izan zen.
1930ko hamarkadatik aurrera Palestinako juduen de factoko gobernua bilakatu zen, eta bere buruzagiak mandatuko judu biztanle guztien artean aukeratuak ziren. 1948an sortutako Israelgo Gobernuaren oinarria izan zen. 1948tik aurrera Judu Agentziak 3 milioi judu etorkinei Israelera bertaratzeko erraztasunak eskeini zizkien.
* Datuak: Q41189
* Multimedia: Jewish Agency for Israel / Q41189