OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Koruko Aizarna

Koruko Aizarna Rementeria (Donostia, Gipuzkoa, 1954) politikari gipuzkoarra da.

## Ibilbidea

Xabier Aizarna, Frankoren diktadura ondorengo Gipuzkoako Lehen diputatu nagusi izan zenaren alaba da. Granadako Unibertsitatean Geografian lizentziatu zen.
20 urte zituela EAJ alderdian afiliatu zen. Alderdi honetako militante izan zen 1986ko eszisioa eman zen arte. Ordutik, Eusko Alkartasunako kide izan zen, eta barne mailako karguak bete zituen. Gipuzkoako Batzar Nagusietako batzarkide izan zen.
1995ean, bizitza publikora saltu egin zuen, Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura eta Euskara diputatu izendatu zutenean. Kargu hau bete ondoren, Lan Hidaruliko eta Hirigintza arduradun izan zen, eta baita ere Foru gobernuaren bozeramale Roman Suduperen garaian.
1999 urtean, Karlos Garaikoetxeak EAko lehendakari kargua uzten zuela iragarri zuenean, alderdiko lehendakari izateko hautagaia izan zen EAren V. Batzarrean. Aizarnak, sektore kritikoa ordezkatzen zuen. Aizarnak bozketa galdu zuen eta Begoña Errazti izan zen kargua betetzeko aukeratua.
2003an, ibilbide politikoa utzi eta irakaskuntza arloan lan egiteari ekin zion. Donostiako Larramendi ikastolako zuzendaria da.
Javier Elzo soziologoaren emaztea da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «EA elige a Begoña Errazti como sustituta de Garaikoetxea sin el consenso del partido» Última Hora 1999-11-22 (Noiz kontsultatua: 2020-05-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Una independiente que se convirtió en presidenta de EA» El Correo 2007-11-28 (Noiz kontsultatua: 2020-05-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ormazabal, Mikel. (1999-11-20). «Escondida en la geografía» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-05-24).
* Datuak: Q95406700
# Francisco Alonso

Francisco Alonso López (Granada, 1887ko maiatzaren 9a - Madril, 1948ko maiatzaren 18a) espainiar musikagilea izan zen. Alonsoren musika alaia da, doinu errazekoa eta kutsu herrikoia duena. Pasodoble eta txotisetan gailendu zen, eta horiei bizitasuna eta grazia inprimatzen zizkien. Bere lanetako asko oraindik ere estimatuak dira, hala nola Los Nardos kalejira, El Pichi txotisa, biak Las Leandras errebistakoak,Tabaco y cerillas txotisa, Las de Villadiego errebistakoa, edo Maitechu mía abestia (azken biak Emilio González del Castilloren letrekin). Alacanteko hiriko jaietarako bi pasodoble idatzi zituen, "Les Fogueres de Sant Joan", 1934an estreinatutako La festa del poble izenburupean, eta La Nit de San Joan, foguerer pasodoblea banda, abesbatza eta bakarlari baxurako. Espainiako Autoreen Elkarte Nagusiko lehendakari izatera ere iritsi zen.
* Datuak: Q784490
* Multimedia: Francisco Alonso / Q784490
# Ricardo de Ángel

Ricardo de Ángel Yágüez (Sestao, 1942ko uztailaren 9a – 2024ko apirilaren 15a) bizkaitar legelari eta abokatua izan zen, zuzenbide zibilean aditua. Deustuko Unibertsitatean lizentziatua, 1967an Granadako Unibertsitatean doktore bilakatu eta bertan hasi zen lanean. Deustura itzuli eta 1972tik aurrera katedraduna izan zen. Eusko Ikaskuntza eta Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kidea, Andres Urrutia edo Lorenzo Goikoetxearen irakaslea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «El catedrático Ricardo de Ángel recibirá el primer premio Txema Fínez a la promoción de la justicia» eldiario.es 2013-10-11.
* Datuak: Q63440017
# Rodrigo Vivar

Rodrigo Vivar Téllez (Vélez-Málaga, 1906ko azaroaren 29a - Madril, 1991ko azaroaren 29a) espainiar magistratu eta politikaria izan zen.

## Biografia

Zuzenbide ikasketak egin zituen Granadako Unibertsitatean. Magistratua lanbidez, Gerra Zibilaren hasierak, eskualde errepublikarrean harrapatu eta, zenbait alditan, milizia anarkistek hiltzea saihestea lortu zuen. Frankistek Málaga okupatu ondoren, erregimen berriaren zerbitzura jarri zen. Málagan, José Luis Arrese gobernadorea izan zen bere babesle nagusia, Informazio eta Ikerketako Probintzia Ordezkaritza zuzentzeko proposatu zuena.
Almeriako gobernadore zibila izan zen 1940 eta 1942 artean. Begoñako atentatuaren eta 1942ko krisiaren testuinguruan, Bizkaiko gobernadore zibil izendatu zuten 1942ko irailaren 6an. 1944 arte iraun zuen karguan.

## Erreferentziak

* ↑ Rodríguez Barreira 2007, 254-255 orr. .
* ↑ Rodríguez Barreira 2007, 255 orr. .
* ↑ Rodríguez Barreira 2007, 256 orr. .
* ↑ Rodríguez Barreira 2007, 588 orr. .
* ↑ Ellwood 1987, 88 orr. .

## Bibliografia

* Ellwood, Sheelagh M.. (1987). Spanish Fascism in the Franco era. Falange Española de las JONS, 1936–76. New York: Palgrave Macmillan ISBN 978-0-312-00540-5..
* Rodríguez Barreira, Guillermo Óscar J.. (2007). Poder y actitudes sociales durante la postguerra en Almería (1939-1953). Universidad de Almería.
* Datuak: Q28924616
# Rakel Rodríguez

Rakel Rodríguez Ruiz (Granada, Andaluzia, 1977ko urriaren 17a) andaluziar dantzari, koreografo, aktorea eta irakaslea da, Bilbon bizi dena.

## Bizitza

Pedagogian lizentziatu zen Granadako Unibertsitatean. Dantzari, koreografo eta pedagogoa da. Seinu hizkuntzan aditua da eta seinu-dantza dantza estiloa sortu zuen. TEDxVitoriaGasteiz 2023ko hizlaria da.

## Sariak

2016, Ramón Rubial Fundazioaren Kultura Sormenari Saria.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Barreras de comunicación» El Diario Vasco 2010-10-14 (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
* ↑ «Signodanza Con Rakel Rodríguez Y Danza Butoh Con Alfonso Rivera | El último Apuntador (2016-2017) 21/05/2017 | Radio a la carta | EITB Radios» www.eitb.tv (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ruiz, Rakel Rodríguez. (2015-07-13). «Bailando el silencio: La SignoDanza» AusArt 3 (1) doi:10.1387/ausart.14424. ISSN 2340-9134. (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El arte que utiliza todos los lenguajes para ser (de verdad) inclusivo» El Correo 2021-04-02 (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Rakel Rodríguez, la granadina que danza para los sordos» Ideal 2019-08-30 (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Noticias: Idoia Mendia reivindica un 'proyecto de comunidad compartida' para Euskadi» PSE EUSKADI (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47067571
# Eudoxia Píriz

Eudoxía Píriz Diego (Navasfrías, Salamanca, 1893 – Granada, 1980) Granadako Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean matrikulatu zen lehen emakumea izan zen. Pedro Píriz Alejo Lehen Hezkuntzako maisuaren eta Mercedes Diego Viñasen alabak 1912an ekin zion medikuntzako ikasteari, 1920an amaitu eta 1923an alta eman zuen Granadako Medikuen Eskolan. Obstetrizian eta ginekologian espezializatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Margarita García Barranco y Enriqueta Barranco Castillo. Eudoxia Piriz, recuperando una mujer para la historia. .
* ↑ «Eudoxia Piriz Diego. Real Academia de la Historia.» dbe.rah.es.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23942864
# Isabel Márquez Pérez

Isabel Márquez Pérez (Badajoz, 1967) espainiar astronomoa da.

## Biografia

Astrofisikan lizentziatu zen 1990ean Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, eta 1994an lortu zuen doktoretza Granadako Unibertsitatean (doktoretzako sari berezia). Parisko Institut d'Astrophysiquen doktoratu zen.

## Lan ibilbidea

Doktoratu ondoren, Andaluziako Astrofisika Institutuan hasi zen lanean doktoratu ondoko ikertzaile gisa, Ramón y Cajal zientzialari titularra eta, 2009tik, ikertzaile zientifikoa kontratatu zuen. 2017az geroztik, IAAko zientzia-zuzendariordea eta Severo Ochoa proiektuaren zuzendari zientifikoa da 2018az geroztik.
Almeríako Calar Altoko Behatokiko (2007-2011) Denbora Esleitzeko Nazioarteko Batzordeko kide izan zen, eta presidente izan zen (2011-2013), baita Kanarietako Behatokietako eta DBHko KTEko kide ere. Ekonomia eta Lehiakortasun Ministerioko Adituen Batzordean lan egin zuen, astronomia- eta astrofisika-proiektuak ebaluatzeko, eta Azpiegitura Astronomikoetarako Espainiako Sareko Adituen Batzordean (RIA), Espainiako estrategia definitzeko 2015 eta 2025 urteetarako. Europako LHko ikuskatzaile aditua izan zen, Marie Curie ekintzetarako, Zientziarako Belgikako Fundazio Nazionalerako eta NASAren ADAP programarako. Andaluziako Juntaren "Aktibitate kuklearar galaxietan" (2009-2013) bikaintasun-proiektuaren eta Plan Nazionalak finantzatutako zenbait ikerketa-proiekturen ikertzaile nagusia izan zen. Espainiako Astronomia Elkarteko (SEA) Zuzendaritza Batzordeko kidea eta diruzaina (2008-2012) izan zen.
Emakumeak eta Zientzia arloan, SEAko (2008-2012) "Emakumea eta astronomia" lantaldea koordinatu zuen, Espainiako Fisikako Errege Elkarteko "Emakumeak Fisikan" batzordeko kide izan zen, eta Emakume Ikertzaile eta Teknologoen Elkartearen (AMIT) nodoaren Zuzendaritza Batzordeko kide izan zen Andaluzian eta "Zientzia 2020" delakoan (AMIT).

### Ikerketa eta dibulgazioa

Haren ikerketa-jarduera galaxietako jarduera nuklearra zenbait maiztasunetan (optikoa, infragorria eta X izpiak) aztertzen du, argitasun apaleko muturrean. 155 artikulu baino gehiago argitaratu ditu Sloxeko aldizkarietan, eta 6300 hitzordu baino gehiago ditu.

## Erreferentziak

* ↑ www2.ual.es (Noiz kontsultatua: 2022-10-02).
* ↑ Isabel Márquez Pérez. European Platform of Women Scientist
* ↑ Actividad nuclear en las galaxias. .

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Isabel Márquez Pérezi.' Espainiako Astronomia Elkartea.
* Emakumeak VIII. izarretan. Izen-abizenekin (bideoa). UNED kanala
* Datuak: Q19812731
* Multimedia: Isabel Márquez Pérez / Q19812731
# Josefa Masegosa Gallego

Josefa Masegosa Gallego (Oria, Almeria, 1957ko azaroaren 22a) almeriar astronomoa da, CSICen ikertzaile zientifikoa Andaluziako Astrofisika Institutuan (IAA).

## Biografia

Granadako Unibertsitateko Zientzia Fakultatean ikasi zuen, eta Zientzia Fisikoetan lizentziatu zen 1981ean. Ondoren, zientzia-masterra egin zuen, astronomian espezializatua, Sussex-eko Unibertsitatean (Erresuma Batua), eta, 1988an, Zientzia Fisikoetan doktoretza lortu zuen Granadako Unibertsitatean.

### Ikertzaile

Ikertzaile nagusia izan zen Plan Nazionalak edo eskualdeko ikerketa-planek finantzatutako 6 ikerketa-proiektutan eta Europako funtsekin finantzatutako nazioarteko bi proiektutan. Ikerketa kudeatzeko hainbat batzordetan parte hartu du, besteak beste, CSICeko Zientzia eta Teknologia Fisikoen Arloko Batzordean 1992tik 1994ra; arlo horretako ordezkaria izan da CSICeko Emakumeen eta Zientzia Batzordean.
Jarduera profesionala astrofisikaren eta Emakumeak eta Zientzia ikasketen artean partekatu du. Astrofisikaren arloan, gai interesgarriena honako hauek aztertzea da: izar-prestakuntza bortitza pizteko mekanismoak, maiztasun anitzeko azterketak, galaxien eraketa eta bilakaera, galaxietatik kanpoko kartografiatuak eta, batzuetan, galaxietako jarduera nuklearretik eratorriak.

## Lanak

97 artikulu argitaratu ditu Sloxeko aldizkarietan; 3.000 hitzordu baino gehiago ditu eta nazioarteko 50 kongresutan baino gehiagotan parte hartu du, eta guztira 70 ekarpen argitaratu ditu.
Emakumeak eta Zientzia arloan, astronomiei buruzko hamar artikulu argitaratu ditu, eta astronomo historikoak nahiz gaur egungoak ikusarazi ditu; hainbat hitzaldi eman ditu, eta emakumeak zientzian duen zeregina zabaltzeko hainbat ekitaldi antolatu ditu. Nabarmentzekoa da UNEDek "Mujeres en las Estrellas" TVErako emandako programaren koordinazioa, 2. kanaletan emana. AMIT-Andaluzia nodoaren sortzaileetako bat izan zen 2012an, eta kargu hauek bete zituen: bokala eta koordinatzailea -Jaén-Almeria 2013ra arte, eta gero lehendakariordea.
CSICeko ikertzaile zientifikoa da Andaluziako Astrofisika Institutuan (IAA), eta hainbat erantzukizun-kargu izan zituen: zientzialarien ordezkaria, Astronomia Estragalaktikoaren Saileko burua, Gai Teknologikoen zuzendariordea.

## Erreferentziak

* ↑ «Las mujeres reivindicamos poco nuestras aportaciones»
* ↑ Las investigadoras Josefa Masegosa Gallego y Eulalia Pérez Sedeño participan en Gijón en las jornadas de coeducación ‘Igualdad con todas las letras’
* ↑ Instituto Asturiano de Administración Pública Adolfo Posada
* ↑ IV Jornada de la asociación de mujeres investigadoras y tecnólogas de Andalucía (AMIT-A). .
* ↑ Josefa Masegosa Gallego habla en la UGR de "Mujeres en Astronomía". .

## Kanpo estekak

* Comercio, El. ««Las mujeres reivindicamos poco nuestras aportaciones». El Comercio» www.elcomercio.es.
* Datuak: Q19812690
# Lisdoonvarna

Lisdoonvarna (irlanderaz Lios Dúin Bhearna), Irlandako mendebaldeko Clareko konderria udalerri bat da. N67 errepide nazionalak zeharkatzen du.

## Herria

Udalerri hau bainuetxe eta atsedenleku gunea da, gainera bertako musika jaialdiek ere nolabaiteko ospea dute. Bestalde, urtero irailean Europa osoko mutilzahar eta neskazahar topagune handienetakoa ospatu ohi da, bertan urtero bikotekidea, senargaia eta emaztegaia topatu asmoz 40.000 ezkongabe inguru elkartu ohi direlarik.
Bestalde, udalerri hau Cliffs of Moher itsaslabar ospetsuetatik gertu, nahiz Doolin eta Lahinch udalerriak eta The Burren eremu ikusgarritik hurbil dago.

## Iruditegia

* Udalerriko eliza eta herrigunea.

## Kanpo estekak

* Lisdoonvarna ezkongaien topagunea edo jaialdiaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q1005113
* Multimedia: Lisdoonvarna / Q1005113
# Su Garrido Pombo

Su Garrido Pombo, jaiotzaz Susana Garrido Pombo (Vigo, Pontevedra, Galizia, 1982ko urtarrilaren 16a) pontevedrar abeslaria eta musikagilea da.

## Ibilbidea

Bere musika estiloak bossa, folk, jazz edo latinezko ñabardurekin hainbat genero biltzen ditu. Banakako proiektuetan eta proiektu kolektiboetan lan egiten du.
Bere amona Leonorarekin Traspielasen (Templete de Montes) egindako egonaldiek bere musika markatu zuten.
Prestakuntza akademiko zabala du: Mayeusis Kontserbatorioa (Vigo, gitarra), Santiagoko Unibertsitatea, (Artearen Historia) Salamancako Unibertsitatea (Musicoloxia), Granadako Unibertsitatea, (Seneca burtsa) Florentziako Unibertsitatea, (Erasmus poltsa).
Sonhos taldeko Recuerdos Gallegos folk-taldeko kide izan zen (Margarita Mariñorekin), eta 2018an Sonido Trío taldeko kide, Katerina Linke piano-jole eta konpositorearekin eta Susanna Blanco biolontxelojolearekin.
2018an, Quedo a vivir aquí bere lehen diskoa grabatu zuen bakarka, eta biretan aurkeztu zuen Galizian, Portugalen eta Irlandan.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2007: 2. postua MAPFRE Vive para cumprirlo nazioarteko musika lehiaketan, International Music Competition-ek Linda gaiarekin betetzeko. Eta 4. postua Extraña Maria abestiarekin.
* 2007: 3. postua Gz sortu lehiaketan
* 2015: Margarita Mariñorekin batera, Múusica Xove 15 lehiaketako 1. saria Galiziako talde gazte onenari
* 2018: 1. sailkatua Coruñako Diputazioko Kultura Sailak emandako Narf Sarian.
* Son Trío hirukote taldeko partaideak: Su Garrido Pombo, Susanna Blanco eta Katerina Linke, 20192018: Son Trío hirukoteko partaide dela, Galiziako musikaren Martín Códax sarietarako proposatua, musika klasikoan eta garaikidean.

## Lana

* Quedo a vivir aquí (2018)

## Erreferentziak

* 1 2 3 Txantiloi:Gl-ES Novoa, Tamara. (2020-03-01). «Su Garrido Pombo: «Aínda que me tremesen as pernas, tiña que ser capaz de cantar eu soa»» A Movida (Noiz kontsultatua: 2023-03-03).
* ↑ (Ingelesez) «SuGarridoPombo» SuGarridoPombo (Noiz kontsultatua: 2023-03-03).
* ↑ (Ingelesez) «Bio» SuGarridoPombo (Noiz kontsultatua: 2023-03-03).
* ↑ Salgado, Daniel. (21 de outubro de 2018). A canción en tránsito de Su Garrido Pombo. Sermos Galiza.
* ↑ (Galizieraz) «“Cantar non é subir a un escenario para lucirse, é parte da vida. Cantas porque tes que cantar”» Praza Pública 2021-08-20 (Noiz kontsultatua: 2023-03-03).
* ↑ Concurso Fran Pérez "Narf" para grupos e artistas musicais (antes concurso musical e rock). Deputación da Coruña.
* ↑ (Gaztelaniaz) Vigo, a de santos |. (2018-04-19). «Un total de 54 finalistas optan a los V Premios Martín Códax de la Música» Faro de Vigo (Noiz kontsultatua: 2023-03-03).

## Kanpo estekak

* Audio Spanish Singer Susana Garrido Pombo performer live
* Garrido Pombo. Hemen bizi nahi dut. YouTube
* Datuak: Q57737571
* Multimedia: Susana Garrido Pombo / Q57737571
# Teresa Jiménez Vílchez

María Teresa Jiménez Vílchez (Lanjarón, Granada, 1964ko otsailaren 2a) granadar irakaslea eta politikaria da. Aurretik Hezkuntzako kontseilaria eta Emakumearen Andaluziako Institutuko zuzendaria izan zen. Militantea, eta PSOEko diputatua izan zen Andaluziako Parlamentuan, Granadako barrutian.

## Biografia

Filologia Hispanikoan eta Filologia Erromanikoan lizentziaduna da Granadako Unibertsitatean. 1986tik dago PSOEn afiliatuta, baita UGTn ere, eta Batzorde Federal sozialistako kide da.

## Lan ibilbidea

Bigarren Hezkuntzako Hizkuntza eta Literaturako irakaslea da 1989az geroztik. Herri mailan erantzukizun postu batzuk bete ditu: Udal Batasuneko idazkari nagusia, Lanjarongo Udaleko zinegotzia, lehen alkateordea. Hezkuntzako probintzia-ordezkari, 2000 eta 2004 bitartean Andaluziako Emakumearen Institutuko zuzendari eta Granada probintziako Batzordearen gobernu-ordezkari ere izan da. Kargu horretan dimisioa aurkeztu behar izan zuen Andaluziako parlamentuko diputatu izateko.
2008ko apirilaren 21ean, Manuel Chaves presidenteak Hezkuntza kontseilari izendatu zuen. Hala ere, José Antonio Griñán batzordearen lehendakaritzara iritsi zenean, 2009ko apirilaren 21ean María del Mar Moreno Ruiz izan zen haren ordezkoa.
Probintziako Batzorde Betearazleko presidentea izan zen, harik eta 2010eko Kongresu Probintzialean postu hori Antonio Martínez Calerri utzi zion arte, idazkaritza nagusira joateko. Andaluziako parlamentaria izan zen 2008 eta 2022 bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «TERESA JIMÉNEZ VÍLCHEZ, DELEGADA DEL GOBIERNO DE LA JUNTA EN GRANADA - Acuerdos del Consejo de Gobierno - Junta de Andalucía» www.juntadeandalucia.es (Noiz kontsultatua: 2023-03-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) PAÍS, Ediciones EL. «EL PAÍS Edición América: el periódico global» El País América (Noiz kontsultatua: 2023-03-28).
* ↑ Parlamento andaluz. .
* ↑ Ficha de Teresa Jiménez Vílchez en la web de PSOE-A. .
* ↑ Teresa Jiménez Vílchez será Consejera de Educación y Clara Aguilera de Gobernación. .
* ↑ Ficha de Teresa Jiménez Vílchez. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2842071
| Aurrekoa: Sebastián Cano Fernández | Andaluziako Juntako Hezkuntza sailburua 2008-2009 | Hurrengoa: Mar Moreno |
| Aurrekoa: Francisco Álvarez de la Chica | Granadako PSOEko idazkari nagusia 2010-actualidad | Hurrengoa: (karguan) |
| Aurrekoa: Ignacio García Rodríguez | Andaluziako Parlamentuko hirugarren lehendakariordea 2012-2015 | Hurrengoa: Juan Moreno Yagüe |
| Aurrekoa: Ignacio García Rodríguez | Andaluziako Parlamentuko lehen lehendakariordea 2015-2018 | Hurrengoa: Esperanza Oña |
| Aurrekoa: Esperanza Oña | Andaluziako Parlamentuko bigarren lehendakariordea 2018-2022 | Hurrengoa: Irene García |
# Carmen Montes

Carmen Montes Cano (Cádiz, 1963) cádiztar itzultzailea da, eta 2013an Karin Boye idazle suediarraren Kallocaína filmarengatik Itzulpen Onenaren Sari Nazionala jaso zuen.

## Biografia

Filologia klasikoan lizentziatu zen Granadako Unibertsitatean, eta Hizkuntzalaritza eta Literaturako hirugarren unibertsitate-zikloa egin zuen unibertsitate berean, eta masterra egin zuen Suediako Hizkuntza eta Kulturako Stockholmeko Unibertsitatean. Carmen Montes aditua da suediarretik gaztelaniara literatura-lanak itzultzen, baita latinetik eta norvegiarretik ere. Besteak beste, Minuskula, Impedimenta, Maeva, Nordica Libros Anagrama edo Tusquets argitaletxeentzat lan egin ohi du; besteak beste, Ingmar Bergman, Henning Mankell, Camilla Läckberg, Karin Boye, Harry Martinson, Fredrika Bremer, Tove Jansson, Kjell Westö edo Emmanuel Swedenborg teologo eta mistikoa; latinetik Publio Ovidio Nasón eta ; Norvegiako Jo Nesbø idazle eta kantaria.
ACE Traductores-eko kidea da (haren zuzendaritza-taldean izan zen 2010etik 2014ra), baita Espainiako Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkarteko (ASETRAD) kidea ere 2022ra arte. Literatura-itzulpenera hurbiltzeko mintegiak zuzentzen ditu, eta Granadako Unibertsitateko Hizkuntza Modernoen Zentroko suediarreko irakaslea da, baita Suediera-espainiera eta espainiera-suediera hiztegiko idazketa laguntzailea ere. 2013. urtean Espainiako Kultura Ministerioak Karin Boye poeta eta nobelagile suediarraren Itzulpen Onenaren Sari Nazionala jaso zuen Kallocaína lanarekin. Karin Boye literatura unibertsalaren lan garrantzitsuena da eleberri distopikoen barruan, eta Gallo Nero argitaletxearentzat lehen aldiz itzuli zuen gaztelaniara. Epaimahaikideek Carmen Montesen lanari buruz hauxe esan zuten:
   Lanaren emaitza «bikaina», «literatura-panorama [gaztelaniaz] aberastu egiten du «etorkizuneko mundu zapaltzaile baten gaiarekin...», eleberria idazteko berariaz sortutako suediar hizkuntzak zituen hizkuntza-zailtasun batzuk asmatuz».
2022tik, Granadako Letra Onen Akademiako kide hautatua da, eta «Cada libro es mi primer libro/Liburu bakoitza nire lehen liburua da» hitzaldia eman zuen.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2013an Karin Boye idazle suediarraren Kallocaína filmarengatik Itzulpen Onenaren Sari Nazionala.
* 2023an Suediako Akademiak ematen duen Tolkningspriset itzulpen-saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «Carmen Montes Cano, Premio Nacional a la Mejor Traducción 2013» El País 29 de octubre de 2013.
* ↑ (Gaztelaniaz) Sevilla, Diario de. (2020-11-07). «"Los suecos despiertan interés porque, como sociedad, representan un modelo exitoso"» Diario de Sevilla (Noiz kontsultatua: 2023-08-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) CLM, Administrador. (2021-11-25). «CARMEN MONTES CANO» Centro de Lenguas Modernas (UGR) (Noiz kontsultatua: 2023-08-11).
* ↑ ISSN https://www.fnac.es/a10159748/Camilla-Lackberg-El-Nido-Del-Cuco..
* ↑ Barbero, María. (2013). Reseñas bibliográficas: traducido por ... Carmen Montes. ISSN 1579-5314..
* ↑ Kallocaína. .
* ↑ «Carmen Montes Cano, Premio Nacional de Traducción» Diario ABC 31 de octubre de 2013.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21682735
* Multimedia: Carmen Montes / Q21682735
# Frederiko Gilen IV.a Prusiakoa

Frederiko Gilen IV.a (alemanez: Friedrich Wilhelm IV.; Berlin, 1795eko urriaren 15a – Potsdam, 1861eko urtarrilaren 2a) Prusiako erregea izan zen 1840-1861 bitarteko urteetan.

## Bizitza

Frederiko Gilen Berlinen jaio zen 1795eko urriaren 15ean. 1840ko ekainaren 7an oinordetu zuen Prusiako koroa, aita, Frederiko Gilen III.a, hil ondoren.
Gizon ahula zen, eta hasieran agindu zituen berrikuntzak ez zituen egin. 1848ko iraultzak beharturik, konstituzio liberal bat onartu behar izan zuen, baina aldaketa handiak egin zizkion gero. Frankfurteko Biltzar Nazionalak eskaintzen zion inperio koroari uko egin zion, baina Radowitz bere ministroak bultzatzen zuen “Alemania Txikiko” politikari eutsi zion. 1858an erotu egin zen, eta aginpidea Gilen I.aren eskuetara igaro zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/11/13 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57180
* Multimedia: Friedrich Wilhelm IV of Prussia / Q57180
# Elisa Maria Reyes Vargas

Elisa María Reyes Vargas (Jaén, 1983) haur-hezkuntzan eta hezkuntza berezian espezializatutako maistra andaluziarra da.

## Biografia

Haur Hezkuntzan diplomatu zen Wow Hezkuntza Berezian Granadako Unibertsitatean, eta, 2006tik, maistra aritu zen Granadako Amor de Dios ikastetxean. Londresen hainbat egonaldi egin ondoren, non Ingalaterrako hezkuntza-sistema eta adimen anitzen arloan egindako lana ezagutu zituen, boluntariotza bat egin zuen Nairobin, Kenyan; han, ikasle bakoitzaren gaitasunetan oinarritutako eskolak eman eta metodologiak ikasi zituen. Esperientzia horien ondorioz, adimen anitzen teoria Haur Hezkuntzako curriculumera, irakurketa-idazketa metodora eta Inteligencias Múltiples en Educación Infantil. La práctica en el aula (2015), Círculo Rojo sarian finalista izan zena irakaskuntzaren arloan. 2015eko urriaren 1ean lehen alaba izan zuen eta Celia izena jarri zion. 2020ko maiatzaren 15ean bigarren haurdunaldia iragarri zuen.

## Aintzatespenak

* Círculo Rojo sarian finalista, Irakaskuntza kategorian, 2015ean.

## Erreferentziak

* ↑ Editorial Círculo Rojo. Elisa Mª Reyes Vargas. .
* ↑ Equipo directivo. .
* ↑ «Entrevistamos a Elisa Reyes – MIAC EDUCA» miaceduca.es.
* ↑ «Premios Editorial Círculo Rojo 2015» editorialcirculorojo.com.

## Kanpo estekak

* El método Los Cokitos
* Datuak: Q56749177