OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jan Brueghel Gaztea

Jan Brueghel (Anberes, 1601eko irailaren 13a - ibidem, 1678ko irailaren 1a) flandiar barrokoko margolaria izan zen.
Jan Brueghel Zaharraren semea eta Pieter Brueghel Zaharraren biloba izan zen. 1622an Italiara bidaiatu zuen eta han egon zen 1625era arte aitaren heriotzaren berri izan zuenean. Aitaren tailerraz arduratu zen eta Parisen eta Austriako gortean lan egin zuen.

## Iruditegia

* Ikusmenaren alegoria, c. 1660
* Jan Brueghel Zaharraren familia Peter Paul Rubensek margotua; 1613–15
* Adan eta Evaren historia
* Bruselako Errege Jauregia) c. 1627
* Paisaia menditsua bidaiariekin (Joos de Momperrekin batera)
* Errotak dituen ibai-paisaia; c. 1616,
* Konboi bati eraso (Sebastiaen Vrancxekin batera); 1620–25
* Paisaia elurtua; c. 1625
* Munduko alegoria; 1625, oil, 66 × 91 cm, private collection.
* Atsedena Egiptora ihes egitean; c. 1626
* Eneas eta Sibila azpimunduan; 1630ko hamarkada
* Lore-sorta portzelanazko loreontzian
* Ama Birjina eta Haurra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q285933
* Multimedia: Jan Brueghel (II) / Q285933
# Jan Brueghel Zaharra

Jan Brueghel Zaharra (ˈjɑn ˈbɾøːɣəl ahoskatua; Brusela, 1568 – Anberes, 1625eko urtarrilaren 13a) flandriar margolaria izan zen. Bruegel Zaharraren bigarren semea zen. Janek Anberesen hasi zuen bere margolaritzako prestakuntza. Gero Napoli (1590), Erroma (1593-1594) eta Milan (1595) ezagutu zituen, eta Borromeo kardinalak babestu zuen. Flandriara itzulirik, Anberesen hartu zuen egoitza, eta gildako maisu izendatu zuten (1597). Loreak eta ikuspegiak –bere aitaren modura– miniatura-egile baten xehetasunaz margotu zituen, eta haren margolanak izadi hilak, genero-margolanak, mitologiazkoak eta alegoriak biltzen ditu.
Sentiberatasun handiko margolaria, Rubensen lagun eta lankidea izan zen, Brueghel Zaharrak ihakingile asko izan zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/5/20 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209050
* Multimedia: Jan Brueghel (I) / Q209050
# 1637
## Jaiotzak

* Otsailaren 12a – Jan Swammerdam, anatomista eta zoologo herbeheretarra (h. 1680).
* Martxoaren 5a – Jan van der Heyden, nederlandar pintorea eta grabatzailea (h. 1712).
* Irailaren 17a – Ramon Perellós, Maltako Ordenako 64. Printze eta Maisu Handia (h. 1720).
* Mary Parker, Salemgo sorginkeria prozesuan epaitu eta exekutatu zuten emakumea (h. 1692).

## Heriotzak

* Otsailaren 15a – Fernando II.a, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (j. 1578).
* Martxoaren 10a – Raymond de Montaigne, Frantziako apezpikua (j. 1581).
* Maiatzaren 19a – Isaac Beeckman, herbeheretar filosofo eta zientzialaria, atomismo modernoaren sortzaileetakoa (j. 1588).
* Uztailaren 12a – Willem van Haecht Flandriako margolaria (j. 1593).
* Abuztuaren 6a – Ben Jonson, ingelesezko olerkari eta drama-idazlea.
* Irailaren 29a – Migel Aozaratzakoa, gipuzkoar apaiz eta misiolari domingotarra (h. 1680).
* Urriaren 17a – Viktor Amadeo I.a Savoiakoa, italiar militarra, Savoiako dukea eta Piemonteko printzea (j. 1587).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6889
* Multimedia: 1637 / Q6889
# 1258
## Gertaerak

* Otsailaren 10a – Mongolek Bagdaden sartu eta Al-Musta'sim abbastar kalifa preso hartu zuten.

## Jaiotzak

* Maiatzaren 12a – Antso IV.a Gaztelakoa, Gaztela, Galizia eta Leongo erregea (h. 1295).
* Osman I.a, Otomandar Inperioa ezarri eta gobernatu zuen (h. 1326).

## Heriotzak

* Abuztuaren 18a – Teodoro II.a Laskaris, Bizantziar Inperioko enperadorea (j. c. 1222).
* Guillaume de Chateauneuf, Ospitaleko Zaldunen 19. Maisu Handia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5506
* Multimedia: 1258 / Q5506
# 1242
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 27a – Santa Margarita Hungariakoa, Predikarien Ordenako moja.
* Martxoaren 18a – Elisabet Frantziakoa, Frantziako infanta eta Nafarroako erregina ezkontidea (h. 1271).
* Abenduaren 15a – Munetaka Printzea, Japoniako Kamakura shogunerriko seigarren shoguna (h. 1274).

## Heriotzak

* Uztailaren 1a – Txagatai, erdialdeko Asiaren parte handi bat gobernatu zuen agintari mongola (j. 1183).
* Abenduaren 4a – Abd al-Wahid II.a, almohadeen, Inperioko kalifa.
* Henrike VII.a Alemaniakoa, Siziliako erregea, Suabiako dukea eta Alemaniako erregea (j. 1211).
* Pierre de Vieille-Bride, Ospitaleko Zaldunen 18. Maisu Handia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5437
* Multimedia: 1242 / Q5437
# Batasun Latinoa

Batasun Latinoa (Unilat; frantsesez: Union Latine, italieraz: Unione Latina, portugesez: União Latina, errumanieraz: Uniunea Latină, gaztelaniaz: Unión Latina, katalanez: Unió Llatina) nazioarteko erakundea da, gaur egun etenda dagoena, hizkuntza erromantzeetako batzuk hitz egiten dituzten herrialdeek osatua. 1954ko maiatzean sortu zuten, Madrilen, eratze-akordio bat sinatu zenean, eta 1983tik aurrera erakunde formal gisa aitortu zen. Finantza-zailtasunengatik, 2012ko urtarrilaren 26an eten ziren Batasun Latinoaren jarduerak, eta erakundeko idazkaritza nagusi iraunkorrak 2012ko uztailaren 31n itxi zituen ateak, erakundeko langile guztiak kaleratu zituztenean. Bere funtzioa bere herentzia komuna eta mundu latindarra identifikatzen duena sustatzea eta barreiatzea da.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Frantsesez)(Italieraz)(Portugesez)(Errumanieraz)(Katalanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q123209
* Multimedia: Latin Union / Q123209
# Natura erreserba

Natura erreserba edo erreserba ekologikoa ekosistema, komunitate edo osagai biologiko berezi, ahul edo garrantzitsua izanik, nahiz eta gizakiak erabili, babespen neurriak dituen ingurua da. Modu batez, gizakiaren erabilera eta babespena lotzen dira, aldi berean ikerketarako eta heziketarako erabiliz. Normalean ez dute tamainu handia izaten. Herrialdez herrialde kontzeptuak balio legal desberdinak ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Ingurugiro hiztegi entziklopedikoa. Eusko Jaurlaritza, 262 or. ISBN 9788445713129..

## Ikus, gainera

* Biosfera
* Biosfera erreserba
* Monumentu natural
* Parke nazional
* Itsas erreserba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q179049
* Multimedia: Nature reserves / Q179049
# Albert Dolhats

Albert Dolhats (Milafranga, 1921eko otsailaren 18a - Tarnose, 2009ko azaroaren 25a) lapurtar txirrindularia izan zen.
Kirol ibilbidea 1944tik 1959ra luzatu zen eta Frantziako Tourrean hirutan parte hartu zuen.

## Palmaresa

1941
* 2. Chalosseko Zirkuituan
1943
* 2. Peugeot Sarian eta etapa 1
* 3. Paris-Évreuxen
1946
* Tour de l'Ouesteko etapa 1
* Chalosseko Zirkuitua
* 2. Paris-Reimsen
1947
* Marensingo Zirkuitua
* Aljeriako Tourreko etapa 1
* Zuberoako Zikutuko etapa 1
* Gaves-eko Zirkuitua
* Aturriko Zirkuitua
1948
* Bordele-Saintes
* Chalosseko Zirkuitua
* Tomate Sari Nagusiko etapa 1
* 3. Gerseko Zirkutuan eta etapa 1
1949
* Bordele-Caugnac eta 2 etapa
* Sei Eskualdeetako Zirkuituko 3 etapa
* Tomate Sari Nagusiko etapa 1
* 2. Espérazako Sari Nagusian
* 3. Maroko Tourrean eta etapa 1
1950
* Chalosseko Zirkuitua
* Bordele-Angoulême
* Tomate Sari Nagusiko etapa 1
1951
* Tour de Dordogne
* Bordele-Angoulême
* Tour du Sud-Esteko 2 etapa
* 2. Chalosseko Zirkuituan
1952
* Chalosseko Zirkuitua
* Aljeriako Tourreko etapa 1
* Morbihango Zirkuitua
* 2. Catox Sari Nagusian
* 7. Paris-Toursen
* 9. Bordele-Parisen
* 10. Paris-Nizan eta etapa 1
1953
* Catox Sari Nagusia
* 2. La Rochelle-Angoulême-en
* 2. Espérazako Sari Nagusian
* 2. Chalosseko Zirkuituan
* 3. Vilvoordeko Sari Nagusian
1954
* Tour de l'Ouesteko etapa 1
* Tour du Sud-Esteko etapa 1
* Izarra Sari Nagusia
* 2. Espérazako Sari Nagusian
* 2. Tour du Lot-et-Garonneen
* 7. Paris-Bruselan
1955
* 2. Indreko Zirkuituan
1956
* Boucles de la Gartempe-ko etapa 1
* Issoireko Sari Nagusia
* 3. Boucles du Bas-Limousinen
* 5. Paris-Toursen
1957
* Bordele-Royan
* Chereko Zirkuituko etapa 1
* Tour de l'Oiseko etapa 1
* 3. Indreko Zirkuituan
* 4. Paris-Toursen
1958
* Étoile du Léon
* Corrèzeko Tourra
* 2. Bordele-Périgueux-en
1959
* 3. Bordele-Saintesen
* 3. Tour du Loireten

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Lasterketa | 1948 | 1949 | 1950 | 1951 | 1952 | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 |
| Italiako Giroa | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — |
| Frantziako Tourra | — | 42. | — | — | UT | — | — | — | 78. | — | — | — |
| Espainiako Vuelta | — | X | — | X | X | X | X | — | — | — | — | — |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| X | Ez zen jokatu |
| UT | Utzi |

## Taldeak

* Peugeot-Dunlop - (1943-1947)
* Elvish-Fontan-Wolber - (1948-1950)
* La Perle-Hutchinson - (1951-1953)
* Rochet-Dunlop - (1954-1956)
* Saint-Raphaël-Géminiani - (1957-1959)

## Kanpo estekak

* Albert Dolhats - ProCyclingStats
* Euskaldunak Frantziako Tourrean
* Datuak: Q18711271
# Stephen Curry

Wardell Stephen Curry II (Akron, Ohio, Ameriketako Estatu Batuak, 1988ko martxoaren 14a) Golden State Warriors taldean (NBA) jokatzen duen saskibaloiko jokalaria da. Haren aita, Dell Curry, saskibaloi jokalari profesionala izan zen orobat. 1,91 m garai da, eta 84 kg pisatzen du. Bi posiziotan joka dezake: antolatzaile edo eskolta.

## Kirol ibilbidea
### Unibertsitatea

Davidson College-ean jokatu zuen 3 denboraldietan. Lehengo denboraldian Southern Conference-an liderra izan zen puntuetan. Bigarrenan All American-en bigarren bostekoan egon zen. Gainera denboraldian hiru puntuko jaurtiketa gehien sartu zuena izan zen (162). Azken denboraldian unibertsitatean 28,6 puntu sartu zuen partidu bakoitzean. All American-en lehengo bostekoan sartu zen.

### Profesionala

2009 an Golden State Warriors-ak draft-ren zazpigarren posizio aukeratu zuten. 2013-2014 bere bostgarren denboraldia da, eta bere lehengo All Star game jokatu du, mendebaldeko konferentziaren taldearekin. Ere hiru puntuko txapelketan parte hartu du. Curry-ren saskiratze topea 54 puntu dira, New York Knicks-en aurka. Errecor bat badauka. Denboraldi batean hiruko jaurtiketa gehien saskiratu duen jokalaria izan da, 2012-2013 denboraldian. Errekor honek Ray Allen-i kendu zion. Curry-k 272 hirukoak sartu zuen eta Allen-ek 269.

#### Estatistikak
##### Denboraldi erregularra

| Urtea | Taldea | JP | TP | M/P | JS% | 3P% | JL% | ERR | ASS | LAP | TAP | PUN |
| 2009/2010 | Golden State | 80 | 77 | 36,2 | % 46,2 | % 43,7 | % 88,5 | 4,5 | 5,9 | 1,9 | 0,2 | 17,5 |
| 2010/2011 | Golden State | 74 | 74 | 33,6 | % 48,0 | % 44,2 | % 93,4 | 3,9 | 5,8 | 1,5 | 0,3 | 18,6 |
| 2011/2012 | Golden State | 26 | 23 | 28,2 | % 49,0 | % 45,5 | % 80,9 | 3,4 | 5,3 | 1,5 | 0,3 | 14,7 |
| 2012/2013 | Golden State | 78 | 78 | 38,2 | % 45,1 | % 45,3 | % 90,0 | 4,0 | 6,9 | 1,6 | 0,2 | 22,9 |
| Guztira | Guztira | 258 | 252 | 35,3 | % 46,5 | % 44,6 | % 90,1 | 4,0 | 6,1 | 1,7 | 0,2 | 19,2 |
| All-Star | All-Star | 1 | 1 | 28,0 | % 46,5 | % 18,2 | 1,000 | 3,0 | 11,0 | 1,0 | 0,0 | 12,0 |

#### Kanporaketak

| Urtea | Taldea | JP | TP | M/P | JS% | 3P% | JL% | ERR | ASS | LAP | TAP | PUN |
| 2013 | Golden State | 9 | 9 | 42,6 | % 44,8 | % 42,0 | % 91,4 | 4,0 | 8,8 | 2,0 | 0,1 | 25,3 |
| Guztira | Guztira | 9 | 9 | 42,6 | % 44,8 | % 42,0 | % 91,4 | 4,0 | 8,8 | 2,0 | 0,1 | 25,3 |

## Olinpiar Jokoak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 01 ! | Gizonezkoa |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q352159
* Multimedia: Stephen Curry / Q352159
# Lichenomphalia alpina

Lichenomphalia alpina Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus umbelliferus var. flavus, Omphalia alpina, Cantharellus dovrefjeldiensis, Omphalia umbellifera var. flava, Omphalia flava, Omphalina flava, Omphalia luteovitellina, Omphalina luteovitellina, Clitocybe luteovitellina, Gerronema luteovitellinum, Omphalina alpina, Gerronema alpinum, Botrydina luteovitellina, Phytoconis luteovitellina.

## Deskribapena

Kapela: 0,5 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, ganbil unbilikatutik zabalduagora eta baita lautua ere, ia leuna, ertzean luze ildaskatua, hori bizi kolorekoa eguraldi hezean eta hori zurbila lehorrean.
Orriak: zurixka-horixkak, zabal, garbi dekurrenteak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Zilindrikoa, zuzena edo okerra, horia baina kapela baino zurbilagoa.
Haragia: Hutsala.
Etimologia: Omphalina terminoa grekotik dator, zilbor txiki, esan nahi duen "omphalos" hitzetik. Luteovitellina epitetoa kolore horiagatik du.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Lichenomphalia hudsoniana-k eta Omphalia grossulak izan dezakete antza.

## Sasoia eta lekua

Gune subalpinoetan eta alpinoetan naiz iparraldeagoetan, likenetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Groenlandia, Islandia, Svalbard, Europa, Errusia, Mongolia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 341 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Lichenomphalia alpina: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10543368
* Multimedia: Lichenomphalia alpina / Q10543368
* Espezieak: Lichenomphalia alpina
# Nazioarteko zubia (Behobia)

Nazioarteko zubia Euskal Herriko Gipuzkoako Behobia eta Lapurdiko Pausu elkarlotzen dituen zubia da, Bidasoa ibaiaren gainean; Ipar eta Hego Euskal Herria, eta Frantzia eta Espainia lotzen ditu, halaber. Zaisa biribilgunearekin bat egiten du hegoaldeko ibaiertzean.
Oraingo zubia 1971koa da bertako seinalizazioaren arabera, lehenago XIX. mendeko beste bat baitzegoen, eraitsia, ibaiaz hegoaldeko Behobia herriaren erdialdera zuzenean heltzen zena.

## Ikus, gainera

* Santiago zubia
* Etorbidearen zubia
* Nazioarteko Trenbide Zubia (Irun-Hendaia)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12264749
* Multimedia: Behobia International Bridge / Q12264749
# Santiago zubia

Santiago zubia etorbidearen zubia paraleloan altxatu zen. Euskal Herriko Gipuzkoako Irun eta Lapurdiko Hendaia udalerriak elkarlotzen dituen zubi bat da, Bidasoa ibaiaren gainean. Ipar eta Hego Euskal Herria ere elkarlotzen ditu, baita Frantzia eta Espainia ere. Inaugurazioa 1966ko irailaren 12an izan zen.
1966az geroztik, aldameneko zubiak ordezkatu zuen trafiko astunaren eta ibilgailuen pasabide gisa. Aldamenean, zubi horretaz gain, Ficoba erakustazoka eta Euskotrenen Irun-Ficoba geltokia ditu. 2017ko apiriletik, zubia itxi zen berritze lanak egiteko, egitura metalikoa oso hondaturik baitzegoen, bereziki herdoildua.

## Ikus, gainera

* Etorbidearen zubia
* Nazioarteko Trenbide Zubia (Irun-Hendaia)
* Behobiako nazioarteko zubia

## Kanpo estekak

* Amaia Jiménez Larrea: "Mugaren loturak", Berria, 2023ko irailaren 1a.
* Datuak: Q66466872
* Multimedia: Santiago Bridge, Irun-Hendaye / Q66466872
# Nazioarteko Trenbide zubia (Irun-Hendaia)

Nazioarteko Trenbide Zubia edo Madril–Paris trenbidearen zubia 1862 eta 1863 artean eraiki zen. Euskal Herriko Gipuzkoako Irun eta Lapurdiko Hendaia udalerriak elkarlotzen dituen zubi bat da, Bidasoa ibaiaren gainean. Ipar eta Hego Euskal Herria ere elkarlotzen ditu, baita Frantzia eta Espainia ere. Trenez bakarrik igaro daiteke. 2012an monumentu izendatu zuten. Garraio-sektoreko edertasunaren eta funtzionaltasunaren adibide argia da.

## Historia

Inguru berean lau zubi daude, horietako lehenengo hiruak Gipuzkoan Bidasoako zubien multzoa Santiago gunea barruan daude. Ibaian gora joaten aurkitzen den lehen zubia da Trenbide Zubia. Multzoan dauden hiru zubietatik zaharrena eta artistikoena da.
Bidasoa ibaiaren gaineko zubi hori Compañía de los Caminos del Hierro del Norte de Españak enkargatu zuen Norteko Trenbidea izeneko linearako. 1862 eta 1863 artean egin zuen ikerketa, eta bi teknikarik egin zuten: Kalixto Santa Cruz Ojanguren bide-ingeniariak eta Ernest Jean Gaston Duvignaud zubi eta galtzadetako ingeniariak. Zubi honi esker Espainiako eta Frantziako trenbideak lehen aldiz batu ziren, Madril eta Paris lotuz. Hala, bidaia laburragoa eta erosoagoa egin zen, hain zuzen kostaldera zein beste hiri batzuetara eliteko turismoa uda pasatzera etortzen hasi zen garaian.

## Ezaugarriak

Zubiak kareharrizko harlanduak ditu horma-bularretan, gangetan eta zutarrietan, eta harroinak eta piloteak masa-hormigoiz eta hormigoi hidraulikoz beteak daude barrutik. 132 m neurtzen ditu eta 20 m-ko luzerako 5 arkuz osatzen da. Zutabeek 2,67 m dituzte, eta piloteek 7 m-ko sakonera dute. Zubi-brankak erdizirkularrak dira eta dekoratuta daude: Espainiako eta Frantziako armarrien harrizko taila landuak dituzte, bai eta bi estatuetako garai hartako errege-erregina Isabel II.aren eta Napoleon III.aren alegoriak ere.

## Erreferentziak

* ↑ https://patrimonioindustrialdeeuskadi.com/eu/elemento/norteko-trenbidearen-zubia/
* ↑ https://www.euskadi.eus/bidasoako-zubien-multzoa-santiago-gunean/irun/web01-a4donjak/eu/
* ↑ https://irun1522.eus/irun-la-frontera-y-sus-puentes-circuito-urbano/

## Ikus, gainera

* Etorbidearen zubia
* Santiago zubia
* Behobiako nazioarteko zubia

## Kanpo estekak

* Amaia Jiménez Larrea: "Mugaren loturak", Berria, 2023ko irailaren 1a.
* Datuak: Q65782119
* Multimedia: Euskotren bridge over the Bidasoa / Q65782119
# Zenbaki hamartar periodiko

Matematikan, zenbaki hamartar periodikoa koma ondorengo zati hamartarra infinituraino luzatzen den hura da, baina beti zifra multzo berdina, periodo izenekoa, behin eta berriz errepikatuz. Zenbaki hamartar periodikoak zatiki moduan adieraz daitezke beti, eta zatiki horri zatiki sortzailea deritzo.
Adibide gisa, ondoren agertzen dira zenbaitzenbaki hamartar eta periodiko eta dagozkien zatiki sortzaileak:
       ${\begin{array}{l}0,111111111111...=1/9\\0,142857142857...=1/7\\0,333333333333...=1/3\\0,074074074074...=2/27\\0,583333333333...=7/12\end{array}}$
Bi motako zenbaki hamartar periodiko bereizten dira: periodiko garbiak, edo zati hamartar osoa periodo dutenak (0.23232323...., esaterako); eta zati hamartarraren zati bat bakarrik periodo dutenak edo periodiko mistoak (0.23455555..., esaterako)

## Notazioa

Zenbaki hamartar periodikoak idazteko, periodo behin bakarrik idatzi eta bere gainean marratxo bat jartzen da:
       ${\begin{array}{l}0,111111111111...=0,{\overline {1}}\\0.23455555...=0,234{\overline {5}}\\0,074074074074...=0,{\overline {074}}\\0,6835353535...=0,68{\overline {35}}\\\end{array}}$
Irakurtzeko, orduan periodoa behin bakarrik aipatu eta periodo esaten da ondoren. Adibidez, 0.1111... zero koma bat periodo esaten da.

## Zatiki sortzailea

Zenbaki hamartar baten zatiki sortzailearen kalkulau ezberdina da zenbakia periodiko garbia edo periodiko mistoa den.

### Zenbaki periodiko garbiak

Adibidez, 0.141414... zenbakiaren zatiki sortzailea kalkulatzeko, pauso hauek jarraitu behar dira:
* Zatikia (z) eta zenbaki periodikoa berdindu egiten dira:
       $z=0.{\overline {14}}$
* Arestikoa unitatea gehi periodo adina zeroz biderkatzen da. Adibidean, periodoa 2 zifrakoa denez, 100 zenbakiak biderkatu behar da beraz:
       $100z=14.{\overline {14}}$
* Bi berdintzen kenketa egiten da eta suertatzen den ekuazioa ebatzi egiten da zatiki sortzailea kalkulatzeko:
       $100z-z=14.{\overline {14}}-0.{\overline {14}}$
       $99z=14\,$
       $z={\frac {14}{99}}$

### Zenbaki periodiko mistoak

Adibidez, 0.2141414... zenbakiaren zatiki sortzailea kalkulatzeko, pauso hauek jarraitu behar dira:
* Zatikia (z) eta zenbaki periodikoa berdindu egiten dira:
       $z=0.2{\overline {14}}$
* Arestikoa unitatea gehi periodorik gabeko zati hamartarreko zifra adina zeroz biderkatzen da. Adibidean, periodorik gabeko zati hamartarra zifra bakarrekoa da: 2. Beraz, bider 10 egiten da:
       $10z=2.{\overline {14}}$
* Orain, zenbaki periodiko garbiek kasuan bezala egiten da. Periodo bi zifrakoa denez, aurrekoa bider 100 egin behar da:
       $1000z=214.{\overline {14}}$
* Kenketa eginez eta ekuazioa ebatziz:
       $1000z-10z=214.{\overline {14}}-2.{\overline {14}}$
       $990z=212\,$
       $z={\frac {212}{990}}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q389208
# Bienvenida Agirrezabala Esnaola

Bienvenida Agirrezabala Esnaola (Tolosa, 1916 – Mutriku (Saturrarango emakumeen kartzela), 1938ko abuztuaren 28a) gerra garaiko tolosar emakume errepresaliatua izan zen. Francoren tropak Tolosan sartzerakoan, ilea moztu zioten. Gero Bilbora joan zen ihesean mutil lagunarekin batera. Bilboko antzoki batean faxistek ilea nola moztu zioten erakutsi zuen, haien jokabidea erakusteko. Ama eta ahizpa Bilbon zituen eta hirurak barku bat hartu zuten. Bilbotik gertu zeudela, barku faxista batek harrapatu eta atxilotu zituen (Cervera itsasontzia, agian). Donostiara eraman eta han gerra kontseilua egin zioten.
Harreman marxistak zituela egotzita, epaiketa sumario azkarra egin zioten eta Saturrarango emakumeen kartzelara eraman zuten preso. 1937ko urriaren 15eko sententziaren arabera, 30 urte eta egun batera kondenatu zuten. Kartzelan hil zen tifusagatik 1938ko abuztuaren 28an, izan ere, espetxeratze baldintzak hain ziren txarrak, ohikoak zirela tankera horretako eritasunak.

## Erreferentziak

* ↑ «En Recuerdo De - Todas las Víctimas» www.enrecuerdode.com (Noiz kontsultatua: 2021-03-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) Egaña, Iñaki. (2009). Los crímenes de Franco en Euskal Herria. 1936-1940. Txalaparta, 115 or. ISBN 978-84-8136-559-7..
* ↑ (pdf) Sententzia. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Ficha – Tolosa Oroimena. (Noiz kontsultatua: 2021-03-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105826288
# 1974ko Ziklo-kroseko Munduko Txapelketa

championnats du monde de cyclo-cross 1974 :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 25. Ziklo-kroseko Munduko Txapelketa |
| Datak | otsailak 24 – 1974.eko otsailak 24 |
| Herrialdea | Espainia |
| ◀ 1973 | 1975 ▶ |
| Dokumentazioa ||
1974ko Ziklo-kroseko Munduko Txapelketa urte hartako otsailaren 24an egin zuten Beran. Gizonezkoentzako bi lasterketa egin zituzten.

## Podiumak

| Jokoak | Urrea | Zilarra | Brontzea |
| Eliteak | Albert Van Damme | Roger De Vlaeminck | Peter Frischknecht |
| Amateurrak | Robert Vermeire | Klaus-Peter Thaler | Ekkehard Teichreber |

## Emaitzak
### Eliteen sailkapena

| #. | Txirrindularia | Denbora |
| | Albert Van Damme | 1 o 19 min 14 s |
| | Roger De Vlaeminck | + 1:46 |
| | Peter Frischknecht | + 1:49 |
| 4 | Pierre Bernet | + 3:36 |
| 5 | Hermann Gretener | + 4:20 |
| 6 | Julien Vanden Haesevelde | + 4:22 |
| 7 | Michel Baele | + 4:53 |
| 8 | José María González | + 5:17 |
| 9 | Juan Gorostidi | + 5:17 |
| 10 | Albert Zweifel | + 6:33 |

### Amateuren sailkapena

| #. | Txirrindularia | Denbora |
| | Robert Vermeire | 1 o 08 min 01 s |
| | Klaus-Peter Thaler | + 1:13 |
| | Ekkehard Teichreber | + 2:26 |
| 4 | Franco Vagneur | + 2:57 |
| 5 | Czesław Polewiak | + 3:05 |
| 6 | Ueli Müller | + 3:13 |
| 7 | Alex Gérardin | + 3:15 |
| 8 | Vojtěch Červínek | + 3:17 |
| 9 | Klaus Jördens | + 3:36 |
| 10 | Gerrit Scheffer | + 3:59 |

## Domina-taula

| # | Herrialdea | Urrea | Zilarra | Brontzea | Total |
| 1 | Belgika | 2 | 1 | 0 | 3 |
| 2 | Mendebaldeko Alemania | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 3 | Suitza | 0 | 0 | 1 | 1 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11783216
# 1953ko Ziklo-kroseko Munduko Txapelketa

championnats du monde de cyclo-cross 1953 :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 4. Ziklo-kroseko Munduko Txapelketa |
| Datak | martxoak 8 – 1953.eko martxoak 8 |
| Herrialdea | Espainia |
| ◀ 1952 | 1954 ▶ |
| Dokumentazioa ||
1953ko Ziklo-kroseko Munduko Txapelketa urte hartako martxoaren 8an egin zuten Oñatin. Gizonezkoentzako lasterketa bakarra egin zuten.

## Podiumak

| Jokoak | Urrea | Zilarra | Brontzea |
| Eliteak | Roger Rondeaux | Gilbert Bauvin | André Dufraisse |

## Emaitzak

| #. | Txirrindularia | Denbora |
| | Roger Rondeaux | 1 o 00 min 22 s |
| | Gilbert Bauvin | + 0:54 |
| | André Dufraisse | + 2:00 |
| 4 | Hans Bieri | + 2:45 |
| 5 | Joaquim Filba | + 2:55 |
| 6 | Pierre Jodet | + 3:02 |
| 7 | Julian Agirrezabal | + 3:08 |
| 8 | Alex Close | + 3:35 |
| 9 | Johny Goedert | + 4:05 |
| 10 | Roger De Clercq | + 4:45 |

## Domina-taula

| # | Herrialdea | Urrea | Zilarra | Brontzea | Total |
| 1 | Frantzia | 1 | 1 | 1 | 3 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11783197