OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1961eko Urkiolako Igoera

1961eko Urkiolako Igoera :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 3. Urkiola Igoera |
| Data | 1961.eko maiatzak 21 |
| Luzera | 5 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Mañaria |
| Helduera-lekua | Urkiola |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Antonio Karmany (Kas-Royal-Asport) |
| Txapeldunordea | Juan Jose Sagardui |
| Hirugarrena | Jesús Loroño (Brandy Majestad) |
| ◀1936 | 1962▶ |
| Dokumentazioa ||
1961eko Urkiolako Igoera, Urkiola Igoeraren III. ekitaldia izan zen. Gerra Zibilaren hasieratik egin gabe egon zen lasterketa. Urte hartako maiatzaren 21ean ospatu zen lasterketa eta lehenengoz amateurrentzat lasterketa ere egin zen. Ekitaldi honetan sari asko banandu ziren. Lehenengoak 5.000 pezeta, bigarrenak 3.000 eta hirugarrenak 2.000 pezeta. Gainera, bukatzen zuten guztientzat 50peseta eta 18 minutu eta 30 segundo baino gutxiago irauten zuenarentzat 1.500 pezeta. Irabazleak, Antonio Karmanyk, igoeraren errekorra ezarri zuen. Dionisio Onandia "Treinta" atzeraka eta manilarrean eserita igo zuen eta sari gisa bazkari bat izan zuen Bizkarta jatetxean.
Ventura Díaz eta Patxi Gabikak metro batzuk lortu zituzten baina ezin izan ziren bakarrik joan. Hala ere, pelotoia 20 txirrindularira murriztu zen beraien erritmoagatik. Gero, pelotoia gehiago murriztu zen eta Txakurzulo ostean,Karmany, Loroño eta Sagardui geratu ziren. Helmugarik 500 metrora, Karmanyk aurrera egin zuen eta bakarrik ailegatu zen santutegira.

## Taldeak

Kas
Gorbea
Majestad
Ferrys
Faema

## Sailkapena

* Antonio Karmany (Kas) 17min 47seg
* Juan Jose Sagardui (Espumosos Gorbea)
* Jesús Loroño (Majestad)
* Patxi Gabika (Kas)
* Ventura Díaz (Ferrys)
* Antonio Gómez del Moral (Faema)
* José Maria López (Majestad)
* Angelino Soler (Faema)
* Carlos Pérez

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114033721
# 1964ko Urkiolako Igoera

1964ko Urkiolako Igoera :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 5. Urkiola Igoera |
| Data | 1964.eko martxoak 22 |
| Luzera | 5 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Mañaria |
| Helduera-lekua | Urkiolako santutegia |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Julio Jiménez (Kas-Kaskol) |
| Txapeldunordea | Juan Jose Sagardui (Kas-Kaskol) |
| Hirugarrena | Joaquim Galera (Kas-Kaskol) |
| ◀1962 | 1965▶ |
| Dokumentazioa ||
1964ko Urkiolako Igoera, Urkiola Igoeraren V. ekitaldia izan zen. Arrateko Igoeratik hurbil jarri zen lasterketa (martxoak 22) eta sariak handitu egin ziren; 15.000 pezeta irabazlearentzat, 10.000 bigarrenarentzat eta 7.500 hirugarrenarentzat. Errepidea berritua zegoen eta aldapa pixka bat murriztu zen zati batzuetan. Ricardo Montero, lehen ekitaldiko irabazlea gonbidatua izan zen eta podiumean izan zen.
Igoerako lehen kilometroan, Kas taldeko hiru gizon aurretik joan ziren; Julio Jiménez, Sagardui eta Galera. Eusebio Vélez haiei jarraika zetorren eta gutxigatik ez zen beraiekin izan. Galera lan gehiena egin zuen eta azkenean Juliok irabazi zuen.

## Sailkapena

* Julio Jiménez (Kas) 18 min 1s
* Juan Jose Sagardui (Kas) 14 s-ra
* Joaquim Galera (Kas) 19 s-ra
* Eusebio Vélez (Kas) 44 s-ra
* Domingo Fernández 1 min 4s-ra
* Tomás Ariño 1 min 5 s-ra
* Patxi Gabika (Kas) 1 min 19 s-ra
* Esteban Martín 1 min 24 s-ra
* Ventura Díaz d.b.
* Santos Ruiz d.b.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114033964
# Yves Bonnefoy

Yves Bonnefoy (Tours, 1923ko ekainaren 24a - Paris, 2016ko uztailaren 1a) frantziar poeta izan zen. Egia zen bere obraren kezka nagusia: Du movement et de l´inmobilité de Douve (1953, Douveren mugimenduaz eta mugimendu ezaz), Pierre écrite (1965, Harri idatzia), Dans le leurre du seuil (1975, Hastapenaren amarrua) eta Entretiens sur la poésie (1990, Solasaldiak poesiaren inguruan).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q250136
* Multimedia: Yves Bonnefoy / Q250136
# Zelata (kaskoa)

Zelata (latinez: caelata, gaztelaniaz: celada, frantsesez: salade) borroka-kasko irekia da, XV. mendearen hasieran kasketa astuna ordeztu zuena. Gainalde borobila dauka, atzerantz luzatzen dena lepoa babesteko. Modelo batzuek bisera jasogarria zeukaten.

## Erreferentziak

* ↑ Don Kixote Gabriel Arestiren arabera. armiarma.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-25).
* ↑ Cervantes, Miguel de. Mantxako on Kixote. Rufino Iraolaren itzulpena, rufiraola.wordpress.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-25).
* ↑ Salade. 1911 Encyclopædia Britannica, en.wikisource.org (Noiz kontsultatua: 2024-11-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q397436
* Multimedia: Sallets / Q397436
# Mogoditshane

Mogoditshane English Kweneng barrutian kokatzen den herri bat da. 43.394 biztanle zituen 2000 urtean.
Herriko futbol taldearen izena Mogoditshane Fighters da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170717
* Multimedia: Mogoditshane / Q170717
# Garrafe de Torío

Garrafe de Torío Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. Leongo eskualdea eskualdean dago, itsas mailatik 920 m metrora, eta 125.27 km²-ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.239 biztanle zituen eta 2023 urteko erroldaren arabera 1.646 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Leóngo udalerrien zerrenda
* Ruiforcoko monasterioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137157
* Multimedia: Garrafe de Torío / Q137157
# Ruiforcoko monasterioa

Ruiforcoko San Julian eta Santa Basilisaren monasterioa (gaztelaniaz: monasterio de San Julián y Santa Basilisa de Ruiforco) Ruiforco de Torío herritik gertu zegoen monasterioa izan zen.
Rumforco izeneko zaldun batek sortu zuen Alfontso III.aren erregealdian, eta bertan egon ziren giltzapetuta, Ramiro II.a Leongoak hala aginduta, Alfontso IV.a Leongoa eta Alfontso Froilazz erregeak eta azken honen anaiordeak, Ordoño eta Ramiro, itsututa izan ondoren. 1063an Torioko infanterriaren zati izatera pasa zen.

## Historia

Ruiforcoko San Julian eta Santa Basilisaren monasterioa baseliza zahar baten ondoan fundatu zuen Rumforco zaldunak X. mendearen lehen urteetan, Alfontso III.a Asturietakoaren erregealdian, nori Torío ibaiaren erriberako eremu zabal bat birpopulatzea agindu zioten. Lucas Tuykoak esan zuenez, San Isidororen arau bisigotikoen arabera gobernatzen ziren monjeak bizi ziren bertan. Bere bizitzako azken urteetan, Rumforcok Torío ibaiaren ondoan zituen jabetza guztiak San Julian eta Santa Basilisa monasterioko erlijiosoei eman zizkien.
Alfontso IV .a Leongoaren erregealdian auzi bat sortu zen Ruiforkoko monasterioko fraideen eta Manzaneda de Torío eta Garrafe de Torío hiribilduetako bizilagunen artean. Erregea, bere gortearekin batera, Manzanedara joan zen, eta 931. urteko urtarrilaren 29an Manzanedako hiribilduaren mugak zehaztu zituen, monasterioko fraideen aldeko auzia ebatziz. Fraideek Alfontso III.ak Rumforcori emandako lur guztiak izaten jarraitu zuten.
932. urtean, Ramiro II.a Leongoak hala aginduta, Alfontso IV.a Leongoa eta Alfontso Froilaz erregeak, Ordoño eta Ramiro azken horren anaiordeekin batera, itsutu eta Ruiforkoko monasteriora eraman zituzten, eta han giltzapetuta egon ziren hil arte. Julio Pérez Llamazares historialariak adierazi zuen Ramiro II.ak, iraganean Ruiforcoko monasterioaren fundazioa oker egotzi ziotenak, jaurerri bat sor zezakeela monasterioaren jabetzekin, bere anaiak eta monasterioan geratzen ziren erregetzako beste presoek, berak itsutu egin zituenak, nolabaiteko jaurerria izan zezaten.
1063. urtean, Fernando I.a Leongoak eta bere emazte Antsa Leongoa erreginak Ruiforkoko monasterioa Leongo San Isidoro monasterioari eman zioten, eta Toríoko infanterriko kide izatera igaro zen. Ruiforcoko monasterioa 1526. urteko dokumentu batean azken aldiz aipatu zute.
Toríoko San Julian eta Santa Basilisa de Ruiforcoko elizako hegoaldeko hormako leiho baten gainean tinpano bat dago, non Agnus Dei bat irudikatzen den. Tinpano hori XII. mendean egin zuten, eta desagertutako Ruiforcoko monasterioaren aztarna bakanetakoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Ser Quijano 1981, 180-181 orr. .
* ↑ González Flórez 1981, 51-52 orr. .
* ↑ González Flórez 1981, 44 orr. .

## Bibliografia

* (Gaztelaniaz) González Flórez, Maximiliano. (1981). «El Infantado de Torío» Tierras de León: Revista de la Diputación Provincial (Diputación de León) (45): 35-60. ISSN 0495-5773..
* (Gaztelaniaz) Ser Quijano, Gregorio. (1981). Documentación de la catedral de León (siglos IX-X). (1. argitaraldia) Salamanca: Ediciones Universidad de Salamanca ISBN 84-7481-160-0..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6021337
# Luna (ibaia)

    Artikulu hau ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Luna».
Luna ibaia (leonesez Ḷḷuna edo Tsuna) Leongo probintziaren zati bat zeharkatzen duen ibai bat da, Espainian. Babiako mendebaldean hasten da, Leongo iparraldean dagoen eskualdean, Quintanilla de Babia lurrean, eta Santiago del Molinillo-n amaitzen da, Las Omañas-en, Omaña ibaiarekin bat egiten duen tokian, Órbigo ibaiari hasiera emateko. Ura Los Barrios de Luna presak bilduta dago.

## Kanpo esteka

* Datuak: Q5847616
* Multimedia: Luna River / Q5847616
# Bernesga ibaia

Bernesga ibaia Espainiako ipar-mendebaldeko ibai bat da, Esla ibaiaren eskuinaldean dagoen ibaiadarra, Kantauri mendilerroan jaio eta Leongo probintzia iparraldetik hegoaldera zeharkatzen duena. Bernesga Leon hiritik pasatzen da eta 77 km-ko luzera du.

## Geografia
### Ibilgua

Bernesga Pajares mendatearen gainaldetik jaiotzen da, Kantauri mendilerroan, Valgrande-Pajares eski pistetako urak biltzen. Erreka ugari (Dulcepeña, Cayeros eta Rocapeñas) bat egiten dute ibai baten ibilgu ezaguna eratzeko, gutxi gorabehera 1500 metroko altueran.
Ibai honek ez du erregulatzeko urtegirik. Eskuineko ibaiadarra den Casares ibaiaren urtegiak (Casaresko urtegia) soilik kontrolatzen ditu bere urak.
Eski estazioko azpiegituratik irten orduko, N-630 errepide nazionalarekin topo egiten duzu, Gijón - Sevilla, Zilarraren ibilbidea batzuentzat, Donejakue Bidea besteentzat, errege bidea gehienentzat, Jovellanosen erabakia izan zen, Pajares portutik Asturiasera irteera bat emateko, ibai hau Leon eta Oviedo arteko komunikazio naturala bihurtu zuena. Esla ibaia ezagutu arte galduko ez duzun urratsen laguna. Hau ere trenaren ibilbidea da. Bide zabaleko trenekoa, abiadura handikoa, tunel batetik, lurpetik joango delako.
Metro batzuk beherago, Arbasko Santa Maria Kolegiatari omenaldia egiten dio, erromaniko garaiko tenplu ezezaguna, baina hainbeste eraldatua non igarotako estilo guztien aztarnak erakusten ditu.
Leongo hiritik igarotzean, bere ibilguan egin diren aldaketen ondorioz, ibaiak oso emari ahula du, eta horrek betidanik egon den ur-bizitzaren aniztasunari eta kantitateari eragin dio.

### ibaiadar nagusiak

Bernesga ibaiaren ibaiadar nagusiak hauek dira:
    eskuineko marjinan:
   * Rodiezmo ibaia
   * Casares ibaia
   * Los Barrios ibaia
    ezkerreko ertzean:
   * Camplongo ibaia
   * Fontún ibaia
   * Torío ibaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2876021
* Multimedia: Bernesga River / Q2876021
# Torío

Torío Leongo probintziaren zati bat zeharkatzen duen ibai bat da, Bernesga ibaiaren ibaiadarra dena. Piedrafita mendatearen hegoaldean ditu iturriak, Riañoko mendilerroaren ekialdean, Leon probintziaren iparraldean. Bernesga ibaiaren ibaiadarrik handiena da. Iparraldetik hegoaldera, Cármenes, Vegacervera, Matallana de Torío, Garrafe de Torío, Villaquilambre eta León udalerriak zeharkatzen ditu, eta Bernesgarekin bat egiten du. Iturrietatik, 1630 metroko altitudean, bokaleraino 63 kilometro luze dira.
Bere ur garbi eta gardenek paradisu bihurtzen dute probintzia honetako ibaietan bizi den amuarrain arruntarentzat. Horren guztiaren ondorioz, Torío ibaia probintziako ibai-arrantzaleen gogokoenetako bat da, Vegacerveraren gainetik dagoen Felmineko arrantza-barrutia nabarmenduz. Gaur egun, Leongo probintziako arrantza-barrutirik onenetako bat da.
Haren kudeaketa hidrologikoa Dueroko Konfederazio Hidrografikoak egiten du.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Vega, A.. (2017-08-05). Cuatro chapuzones en el río Torío a media hora de León ciudad. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Domínguez, E. S.. (2023-09-09). «El río Torío habla, León escucha» León Noticias.
* ↑ (Gaztelaniaz) Río Torío, ese pequeño gran río leonés. 2022-07-18.

## Kanpo esteka

* Datuak: Q6115775
* Multimedia: Torío River / Q6115775
# Luna (Kuartango)

Luna Arabako herri bat da, Kuartango udalerrian kokatua dagoena. Luna izeneko kontzejukoak dira Artxua, Arriano, Gillarte eta Luna herriak.

## Historia

XV eta XVII mendeen artean Korkueratarren dorrea izan zen.

## Demografia

* Lunako biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* San Andres eliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Koartangoko herriari buruzko informazioa, Añanako kuadrillaren webgunean.
* Datuak: Q667050
* Multimedia: Luna, Kuartango / Q667050
# Arriano

Arriano Arabako mendebaldeko herri bat da, Kuartango udalerrikoa.

## Demografia

* Arrianoko biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* San Erroman eliza. XIII. mendeko bataiarria du barnean.

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* «Arriano», Kuartango.eus (Kuartangoko Udalaren webgunea).
* Datuak: Q12254118
* Multimedia: Arriano / Q12254118
# Aniano Genbe

Aniano Guembe Mañeru (Obanos, Nafarroa Garaia, 1954ko azaroaren 22a) nafar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea |
| Salesianos | 1968-1972 |
| Oberena | 1972-1974 |
| Real Madril Castilla | 1974-1979 |
| Lleida | 1979-1983 |
| Corellano | 1983-? |
| Calahorra | ? |
| Infanzones | ?-1987 |

## Erreferentziak

* ↑ Abizena Guembe idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, Genbe onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50821687
* Multimedia: Aniano Guembe Mañeru / Q50821687
# Ebroko Konfederazio Hidrografikoa

Ebroko Konfederazio Hidrografikoa (gaztelaniaz: Confederación hidrográfica del Ebro edo CHE) Ebroren arro hidrologikoa kudeatzen eta mantentzen duen erakundea da. Espainiako Nekazaritza, Elikadura eta Ingurumen Ministerioak sortutako erakunde autonomo honek Zaragozan du egoitza.

## Konfederazioaren urtegiak

* Mequinenzako urtegia: 1.530 hm³ (1965), Ebroren behealdea
* Ebroko urtegia: 540 hm3 (1952) Ebroren goialdea
* Esako urtegia: 446,86 hm³ (1959) - 1.100 hm³ (emendatua), Aragoi ibaia.
* Medianoko urtegia: 436,35 hm³ (1973), Cínca ibaia.
* Itoizko urtegia: 418 hm³ (2010)*, Irati ibaia.
* Rialbeko urtegia: 402 hm³ (2000), Segre ibaia.
* El Gradoko urtegia I: 399,48 hm³ (1969), Cínca ibaia.
* Santa Anako urtegia: 236,60 hm³ (1961), Noguera-Ribagorzana.
* La Sotonerako urtegia: 189,38 hm³ (1963), Astón-Sotón ibaia.
* Olianako urtegia: 101,10 hm³ (1959), Segre ibaia.
* Barasonako urtegia: 91,70 hm³ (1932), Ésera ibaia.
* La Tranquerako urtegia: 84,17 hm³ (1960), Piedra ibaia.
* Caspeko urtegia: 81,62 hm³ (1991), Guadalope ibaia.
* Ribarrojako urtegia: Ebroren behealdea.
* Mansillako urtegia: 246 ha (1960) Najerilla ibaia
* Pajaresko urtegia: 35,29 hm³ (1995), Iregua ibaia

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Laburtzapenak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q8349719
* Multimedia: Confederación Hidrográfica del Ebro / Q8349719
# Uribarri (Kuartango)

Uribarri (ofizialki Uribarri Kuartango) Arabako herria da, Kuartango udalerrian kokatuta. Arkamo mendilerroaren adarrean, Baia ibaiaren eskuinean, Vadillo ibaiak sortzen duen Kuartango ibarraren erdi-erdian dago.
Hasiera batean, oinetxe bat izan zen eta barruti biribila ere bazuen. Ulibarri izenarekin azaldu zen 1257ko agiri batean.

## Demografia

* Uribarriko biztanleria

## Ondasun nabarmenak

Herriko ondareari dagokionez, San Kiriko eta Julitaren eliza erromanikoa dugu, XII. mendekoa. Barruan,Andra Mari gotikoa gordetzen du. Ezkerraldean, Olarte leinuaren kapera dago; armarria ta guzti, XVI-XVII. mendeen artean eraikia. Elizan gordetzen den bataiarria XIII. mendekoa da. Ponteak irudi geometrikoz apainduta dago. Beranduago eraiki zen kanpai horma bakartua, Koartangoko haranaren ohiturari jarraituta.
Arkitektura zibilari dagokionez, Ocharan jauregia dago, XVIII. mendean eraikia.

## Kanpo estekak

* Añanako Kuadrillaren webgunean Koartangoko herriaren inguruko informazioa
* (Gaztelaniaz) Ikus. Uribarri-Kuartango Auñamendi Entziklopedian
* Datuak: Q976556
* Multimedia: Uribarri Kuartango / Q976556
# Ana Britainia Handikoa

Ana Britainia Handikoa (Londres, Ingalaterra, 1665eko otsailaren 6a – ib., 1714ko abuztuaren 1a) Jakue II.a Ingalaterrakoaren alaba, Ingalaterra, Eskozia eta Irlandako erregina izan zen, eta Estuardo leinuko azkena.
Karlos I.a Ingalaterrakoaren biloba zen. 1683ko uztailaren 28an Danimarkako Jurgi printzearekin ezkondu zen, protestantea berau. Hemeretzi seme-alaba izan zituen, baina bat bera ez zen helduarora iritsi. Horrek erreinuari ondorengotza arazoak ekarri zizkion.
Gilen III.a Ingalaterrakoa hil zenean, Erresuma jarauntsi zuen. Erreinuaren ondorengotzan izandako arazoen ondorioz, eta Eskoziarekiko tirabira guztien amaieratzat, 1707ko Batasunaren Legea ezarrita, Eskoziako eta Ingalaterrako Parlamentuak batu eta Britainia Handia gobernatu zuen lehen monarka izan zen.
Haren erreginaldian, Parlamentuan bi alderditako sistema nagusitu zen. Erregina tory alderdiaren aldekotzat har daiteke eta, hortaz, whig alderdia aurka izan zuen. Hala ere, adiskide mina eta aholkulari gertukoena Sarah Jennings izan zuen, whigren aldeko erabakiak hartu zituen arren. Jenningsen senar John Churchillek, Marlborougheko I. Dukeak, gidatu zituen Espainiako Erregetzarako Gerran britaniar gudarosteak: garaipena lortu zuen Blenheimen (1704), Ramilliesen (1706), Oudernaden (1708) eta Malplaqueten (1709).
1708an, Jenningsekiko adiskidetasuna hoztuta, Abigail Hill izan zuen lagun min eta aholkulari.
Espainiako Erregetzarako Gerraren amaiera gisa, Utrechteko Ituna izenpetu zuen.
Seme-alabarik gabe hil zenez, Jurgi I.a Britainia Handikoa bigarren lehengusuak ordezkatu zuen: Hannover leinuko lehen erregea izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 186. arauaː Atzerriko pertsona-izenak. Grafia-irizpideak. Erregeerreginen eta kidekoen kasua. .

## Ikus, gainera

* Estuardo etxea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q119702
* Multimedia: Anne of Great Britain / Q119702
# Manosfera

Manosfera pertsona multzo batek komunitate digital batean sortutako ideologia antifeminista eta misoginoa da. Elisa Garcia Mingo Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko doktorearen ustez manosferara hurbiltzen diren gizonek uste dute azken urteetan «eskubideak galdu» dituztela, eta iragan horretaz duten nostalgia dela haien ezaugarri: «Manosferaren parte diren gizonek sentitzen dute feminismoaren biktima direla, eta gizonei kalte egiten dieten politiketan aldaketak egitea aldarrikatzen dute». Horien helburua argitu du: pribilegio zuri maskulinoa berrezartzea eta maskulinotasun hegemonikoa indartzea.

## Etimologia

Manosfera hitza neologismo bat da, man — gizona — eta sphere hitz ingelesez osatutako hitza. Terminoa 2009an agertu zen lehen aldiz Blogspot-en, eta gizonen eskubideen aldeko mugimenduko aktibistek (MRA) eta kazetariek hartu zuten, neurri handi batean misoginiak definitutako blogen, foroen eta webguneen sare informal bat deskribatzeko. "Pilula gorriaren" kontzeptua (Red Pill ingelesez), The Matrix filmetik hartutako metafora ere erabiltzen dute definitzeko.

## Partaideak

Manosferako partaideak feminismoaren aurka maskulinitatearen eta misoginiaren aldarri egiten duten webgune, blog eta Interneteko foroen multzoa da. Manosfera osatzen duten komunitateen artean, gizonen eskubideen aldeko aktibistak, incelak (nahi gabeko zelibeak), euren bidetik doazen gizonak (ingelesez: Men Going Their Own Way edo MGTOW), neskatan egitearen artistak (ingelesez: pick-up artists edo PUA) eta aiten eskubideen aldeko taldeak daude.
Manosferak eskuin muturreko eta eskuin alternatiboko komunitateekin egiten du bat sarri. Ziberjazarpenarekin ere lotu izan da eta gainera, gizonak sinesmen misoginoetan erradikalizatzearekin eta emakumeen aurkako indarkeria gorestearekin lotura izan du.

## Erreferentziak

* ↑ «Berandu konturatu gara misoginia negozio errentagarria dela»
* ↑ https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/may/15/the-man-o-sphere-is-outraged-about-mad-max-hand-me-my-popcorn
* ↑ Ging, Debbie (2017ko maiatzaren 10a). «Alphas, Betas, and Incels: Theorizing the Masculinities of the Manosphere». Men and Masculinities: 2-3.
* ↑ Lyons, Matthew N. (2017ko urtarrilaren 20a). «Ctrl-Alt-Delete: The origins and ideology of the Alternative Right». Political Research Associates.

## Ikus, gainera

* Pilula gorria eta pilula urdina

## Kanpo estekak

* Gizonesfera: sarean ideologia misoginoa eta antifemista zabaltzen duen komunitatea Olaia L.Garaialderen artikulua Argian
* Feminismoaren aurrerapausoen aurkako erreakzioa Isabel Jaurenaren artikulua Berrian.
* Datuak: Q17068342
# Carme Alvariño

María del Carmen Alvariño Alejandro (Santiago, Galizia, 1953 - ibidem 2017ko martxoaren 18a), historialari galiziarra izan zen.
Alvariño Geografia eta Historia irakaslea izan zen Batxilergoan. Ikerlari gisa, Prestige-ko hondamendia, Irakeko Gerra, Lavacollako kontzentrazio eremua eta Konpostelako Fandiño Ricart ahizpak bezalako gaiak sakondu zituen.
Kolaboratzailea izan zen Sine Nomine Elkartean eta Fundacion 10 de Marzo-n .
Bere azken irakaskuntza garaian, Santiagoko IES Sar-eko irakaslea izan zen.

## Lana

* Materiais didácticos para unha visión non androcéntrica da historia, Editorial Danú. Voulme .
* Escritos políticos e literarios (prólogo), Col. As letras das mulleres, Sotelo Blanco, 2007
* Vidá cotiá no segundo franquismo, Fundación 10 de Marzo, 2008.

## Erreferentziak

* ↑ Necrolóxica en Esquelasdegalicia.com (Gaztelaniaz).
* ↑ «Carme Alvariño Alejandro | Álbum de mulleres | culturagalega.org» culturagalega.gal (Noiz kontsultatua: 2021-03-17).
* ↑ Educación y compromiso. El IES de Sar responde ante la catástrofe del Prestige y la guerra contra Irak (Gaztelaniaz).
* ↑ Baixo o signo de Olimpia, María Lopo, El Correo Gallego o 12 de abril de 2017.
* ↑ Do 1 ao 14 de febreiro pódese visitar en Santiago de Compostela a exposición 'En Transición', organizada pola F10M, CC.OO..
* ↑ Carme Alvariño Alejandro e outros (2008), Vida cotiá no segundo franquismo. En colaboración coa Secretaría Xeral de Política Lingüística da Xunta de Galicia., Fundación do 12 de outubro de 2007.
* ↑ O Grupo de Cidades Patrimonio premia a máis de 220 escolares e reúneos en Córdoba, Concello de Santiago o 27 de abril de 2010.

## Kanpo estekak

* Carme Alvariño. Album de mulleres
* Datuak: Q41590225
# Gurutze Alde (Aiete)

Gurutze Alde edo Gurutze besterik gabe, Donostiako Aiete auzoan dagoen etxe multzo txiki bat da; inguruko zaharrena da. Haien protestak udalaren aurrean ezagutaraztea eman du. Nahiko auzokide zahartuak bizi dira bertan eta, orokorrean, udalaren aldetik baztertuak sentitu izan dira sarritan. Gaur egun urbanizazio berriak inguratu dute eta nolabait auzoaren pertsonalitatea nahastu da.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.noticiasdegipuzkoa.eus/donostia/2011/06/17/vecinos-gurutze-rinden-4478425.html

## Ikus, gainera

* Aiete
* Luis Villasante parkea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131323085