OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sadako Sasaki

Sadako Sasaki, 佐々木 禎子, (Hiroshima, Japonia, 1943ko urtarrilaren 7a - Hiroshima, 1955eko urriaren 25a) Hiroshimako Misasa zubiaren inguruan bizi zen neska gazte bat zen. Bonba atomikoaren ondorioz, leuzemiak hartu zuen eta paperezko kurriloak egiteari eman zion, gaur, bakearen aldeko mugimenduetan erreferente ezaguna delarik.

## Biografia

Sadako Sasaki Hiroshiman (Japonia) jaio zen 1943ko urtarrilaren 7an eta Misasa zubiaren inguruan bizi zen bere familia.
1945eko abuztuaren 6an, Sadakok 2 urte besterik ez zituenean, Ameriketako Estatu Batuek bonba atomiko bat leherrarazi zuten Hiroshimako hiritarren gainean. Eztandaren unean, Sadako deflagrazioaren 0 gunetik 1,5 km-tara zegoen etxean bazegoen ere, ondorengo 9 urteetan, neska indartsu eta osasuntsua izaten jarraitu zuen.
Tamalez, gauzak aldatu egin ziren eta, maratoi batean korrika zihonean, gaixotu eta lurrera erori zen. Leuzemia izan zen diagnosia, A Bonbaren gaixotasuna.

## Kurriloen tradizioa

Bere lagun hoberena zen Chizuko Hamamotok antzinako tradizio bat ekarri zion gogora. Haren arabera, bazen aspaldiko pertsona bat 1.000 paperezko kurrilo (origami) egin zituena eta, ordainetan, jainkoek gurari bat beteko ziotela agindu zioten.
Chizukok berak egin zion lehen kurriloa urre koloreko paperez eta Sadakori oparitu zion:
| « | Hemen duzu lehen kurriloa | » |
Sadakoren ametsa berriro korrika egin ahal izatea zen eta jainkoei eskaera hori egiteko xedean hasi zen kurriloak egiten. Lanean hasi eta gutxira, egoera berean zegoen mutiko bat ezagutu zuen eta hura ere kurriloak egitera animatu zuen, baina lagun berriak itxaropenak kendu zizkion:
| « | Badakit gaurkoa izango dela nire azken gaua. | » |
Sadakoren desira zabaldu egin zen eta ez zuen beretzako bakarrik eskatu osasuna, munduko biktima guztientzat baizik.
Botika poteen paperak eta aurkitzen zituen beste batzuekin, 644 kurrilo egitera iritsi zen. Gaixotasuna aurrera zihoan, ordea, eta, 1955eko urriaren 25ean, hil egin zen 12 urte zituenean, 14 hilabete ospitalean eman eta gero.
Heriotzaren ondoren, eskolakideek bukatu zuten Sadakok hasitako lana eta 1.000 kurriloen lana osatuta geratu zen. Lagunek monumentua dedikatu nahi izan zioten, bai Sadako eta baita bonba atomiko haien eraginez hil ziren beste haurrei ere. Ikur bihurtuko zen irudi hartan, Sadako agertuko zen, urre koloreko kurriloa eskuan.
1958an, Hiroshimako Bakearen Parkean, Sadakori dedikaturiko estatua eraiki zen eta oinean zer jartzen du:
| « | Hau da gure oihua, hau da gure eskaria: bakea munduan. | » |
Sadakoren historiak zirrara piztu zuen Japoniatik at ere eta bakearen aldeko mugimenduetan erreferente ezaguna da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q231997
* Multimedia: Sadako Sasaki / Q231997
# Urbain Le Verrier

Urbain Jean Joseph Le Verrier (Saint-Lô, 1811ko martxoaren 11 – Paris, 1877ko irailaren 23a) frantziar astronomoa izan zen. Hidrogeno fosfuroari buruzko lanak egin zituen Gay-Lussacen laborategian, eta geroago, astronomia-ikerketak egiten hasi zen. Merkurioren mugimendua aztertu zuen, eta 1845ean Uranoren orbitari buruzko ikerketak hasi zituen. Uranoren orbitaren desbideratzeak ordu arte ezagutzen ziren argizagien eraginez soilik ezin zitezkeela gertatu frogatu zuen, eta beste argizagi bat bazela esan zuen. Verrierren lanen ondoren Berlingo behatokian egindako ikerketa batzuetan, hark esan bezala eta esan zuen inguruan, beste argizagi bat bazela frogatu ahal izan zen. Hasieran Le Verrier izena jarri zioten eta, geroago, Neptuno deitu zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q104154
* Multimedia: Urbain Le Verrier / Q104154
# Pikardia

Pikardia (frantsesez eta pikardieraz Picardie) Frantzia erdi-mendebaldeko eskualdea zen. 2016 urtetik Frantzia Garaia eskualdeko zati da.
Aisne (02), Oise (60) eta Somme (80) departamenduek osatzen dute. Prefektura Amiens hirian dago.

## Erreferentziak

* ↑ 36. araua. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-04-15).

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Pikardiako webgune ofiziala
* Datuak: Q13950
* Multimedia: Picardie / Q13950
# Verdun

Verdun izan daiteke:
* Verdun (Mosa), ekialdeko Frantziako hiria
** Verdungo Hitzarmena (843, Karolingiar Inperioa)
** Verdungo setioa (1870, Frantzia-Prusia Gerra)
** Verdungo gudua (1916, Lehen Mundu Gerra)
* Verdun (Ariège), hegoaldeko Frantziako udalerria
# Uraren Lorategiak

Uraren Lorategiak Espainiako Melilla hiri autonomoko lorategi garrantzitsuenak dira, eta Zabalgune Modernistan kokatuta dago.

## Historia

2006ko abuztuan inauguratu zituzten, obrek eta atzerapenek iraun zuten bitartean. Parke hori Oro ibaiaren ezkerreko ertzean dago, bokaletik gertu, eta Ciudad de Málaga kale berriarekiko paralelo doa. Gutxi gorabehera 0,6 hektareako lursail angeluzuzena da. Trianako zubitik Rafael Ginel Cañamaque itsas pasealekuraino luzatzen da, San Lorenzo hondartza inguratuz.

## Deskribapena

Parkea palmondo kanariarren bi ilararekin apainduta dago, eta horietako batzuk zaharrenetakoak dira, 1980ko hamarkadan Rifeko Meatzeen Konpainia Espainiarraren tailer zaharretako palmondo-sailetik transplantatuak. Gainera, hainbat iturri ditu, horietako bi muturretatik gertu zirkularrak dira, eta beste bat modu irregularrean erdigunean.
Florari dagokionez, Uraren Lorategiek landare mota ugari dituzte, besteak beste, belarkarak, zurezko landareak, kaktusak eta gozoak, eta horietako asko Melillan sartu berri dituzte. Bereziki aipagarriak dira kaktazeoak eta beste espezie gozo batzuk parkearen ekialdean, nahiz eta espezie batzuk gainbeheran dauden zonaldean itsasoaren eragin handia dela eta. Gainera, agavazeoen bilduma handi bat ikus daiteke, hala nola pitas, yucas, ágaves eta gisa horretako beste landare batzuk, berdegune osoan zehar banatuak.
Uraren Lorategiek argi-iturriak dituzte. Iturri horiek ur-zorrotadak eta gauez argiztatzen diren koloretako argien efektuak konbinatzen dituzteIturri nabarmenetako bat erdi gizaki eta erdi sirena den emakume baten eskultura da. Iturri hau ez da egunez bakarrik ikusgarria, gauez ere bizia hartzen du, bere ur-zorrotadak argiztatzen dituen koloretako argien sistema bati esker.
Iturri nagusi horretaz gain, parkeak beste iturri batzuk ere baditu, argi-efektuekin konbinatutako ur-zorrotadak dituztenak.

## Erreferentziak

* ↑ «Jardines del Agua en Melilla | Guía Repsol» REPSOL.
* ↑ «Jardines del Agua - Melilla» wikimapia.org.
* ↑ González, Miriam. (2023-08-26). «Conociendo algunas de las estatuas que hay en Melilla» El Faro de Melilla.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131358196
# Costa Daurada

Costa Daurada (euskaraz: «urrezko kosta», katalanez ˈkɔstə ðəwˈɾaðə ahoskatua) Kataluniako kostaldearen zatia da, honen hego-mendebaldean eta Tarragonako probintzian kokatuta dagoena, Ebroren Deltaraino. Gaztelaniaz Costa Dorada deritzo.
216 kilometroko luzera dauka, eta Baix Penedès, Tarragonès, Baix Camp eta Baix Ebre eskualdeak barne hartzen ditu.

## Udalerriak

L'Ametlla de Mar, Salou, Sant Carles de la Ràpita, Tarragona eta Vila-seca udalerriak nabarmentzekoak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiko Exonomastika Batzordea: «Kosten izenak», Euskera, LII, 2007, 3.

## Ikus, gainera

* Mediterraneoa
* Kataluniako geografia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3156566
* Multimedia: Costa Daurada / Q3156566
# Coprinellus angulatus

Coprinellus angulatus Psathyrellaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Coprinus boudieri, Coprinus sociatus var. boudieri.

## Deskribapena

Kapela: Txikia, 2,5 cm arteko diametrokoa, hasieran zilindriko-eliptikoa, gero ganbila geratzen da, ertza inkurbatua eta zertxobait ildaskatua. Kapelaren azala ildaskatua, arre-laranja kolorekoa, heltzen denean grisaxka.
Orriak: Adnatuak, lehenik zuriak, gero grisak eta azkenik beltzaxkak. Delikueszenteak.
Hanka: Zilindrikoa, normalean nahiko laburra, hauskorra, zuria eta pixka bat pubeszentea.
Haragia: Urria, ia haragi gabea, usain eta zapore nabarmenik gabea.
Etimologia: Coprinus hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du. Angulatus epitetoa, hiru lobuludun eta mitra formako esporen formagatik du.

## Jangarrirasuna

Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua

Nahikoa erraza da ezagutzea, karpoforoaren forma biribilagatik eta lurzoru erreetan jaiotzen delako.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian eta udazkenean. Lur erreetan, batez ere pinudietan, taldeetan hazten da

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Australia, Brasil.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 272 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
* ↑ Coprinellus angulatus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2249282
* Multimedia: Coprinellus angulatus / Q2249282
# Hidrofluorokarburo

Kimika organikoan hidrofluorokarburoak (HFC) fluor-, hidrogeno- eta karbono-atomoz osatutako konposatuak dira. Kloro-atomorik ez dutenez, ozono-geruzari ez diote kalterik egiten, baina berotegi-efektu handikoak dira. Konposatu sintetikoak dira naturan berez sortzen ez direnak.
Hidrofluorokarburoak konposatu organofluoratuen artean motarik arruntena. Gehienak gasak dira giro-tenperaturan eta presioan. Maiz erabiltzen dira aire egokituko ekipoetan eta hozgarri gisa. Adibidez, R-134 kodekoa (1,1,1,2-tetrafluoroetanoa) HFC hozgarri erabilienetako bat da. Estratosferako ozono-geruza berreskuratzen laguntzeko, HFC hartu zen klorofluorokarburoak (CFC) eta hidroklorofluorokarburoak (HCFC) ordeztek erabiltzen dira. HFCak apar isolatzaileetan, aerosolen propultsatzaileetan, disolbatzaile gisa eta suteen aurkako babeserako ere usatzen dira.

## Ingurugiro-eragina

HFCak berotegi-efektuko gasak izanik eta klima-aldaketa borrokatzeko neurrien artean, 2016ko urriaren 15ean, produktu kimiko horiek, Nazio Batuen Ingurumen Programaren goi-bilera batean Kigalin bildutako 197 nazioetako negoziatzaileek akordio lotesle bat lortu zuten (Kigaliko zuzenketa) hidrofluorokarburoak (HFC) pixkanaka murrizten joateko Montrealgo Protokoloari egindako zuzenketa baten bidez.
Montrelago protokoloa laurogeiko hamarkadan sortu zenez eta herrialdeen egoera ekonomikoa aldatu denez, Kigaliko zuzenketak hiru estatu-talde sortu zituen zuzenketa inplementatzeko.
Lehen taldeak, herrialde industrializatu "zaharrak" barne hartzen dituenak, HFCen erabilera 2024rako % 45 eta 2036rako % 85 murrizteko konpromisoa du, 2011 eta 2013 urteen arteko erabilerarekin alderatuta. Bigarren talde batek, Txina eta Brasil barne, 2045erako kontsumoa % 80 murrizteko konpromisoa hartu zuen. Azkenik, epe hori 2047ra luzatzen da gainerako estatuentzat, India eta Ekialde Ertaineko hainbat herrialde barne, aire girotuaren kontsumitzaile handiak baitira.

## Erreferentziak

* ↑ Hidrofluorokarburo. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.
* ↑ Ratification of the Kigli amendment. UN enviroment, Ozone Secretariat.
* Datuak: Q1031943
* Multimedia: Hydrofluorocarbons / Q1031943
# Coprinellus domesticus

Coprinellus domesticus Psathyrellaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du kalitate gastronomikorik.
Sinonimoak: Agaricus sociatus, Coprinus domesticus, Coprinus sociatus.

## Deskribapena

Kapela: Hasieran haritzen ezkur gisa, 1 eta 2 cm bitarteko diametroa du orduan, gero erabat irekia, laua; okre argi kolorekoa, erraz bereiz daitekeen malutetan edo pikorretan sakabanatzen den errezel fin batez estalia.
Orriak: Estu, hasieran zurixkak, gero arre-txokolate kolorekoak, amaieran beltzaxkak. Pruinadun ertza.
Hanka: Zuria, pruinaduna, oinarrira zabaldu egiten da, eta hor erraboil alboratu nabaria agertzen da. Askotan, hazten den substratuaren zati bat estaltzen duen azaleko mizelio gorrixka samarra ikus daiteke.
Haragia: Usain eta zapore berezirik gabea.
Etimologia: Coprinus hitza grezieratik dator "coprinus" hitzetik, eta, simaurrari dagokiona, esan nahi du, simaurretan hasten dena. Domesticus epitetoa berriz latinetik dator, etxea, esan nahi duen "domus, us" hitzetik.

## Jangarritasuna

Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua

Talde honetan, antzeko ezaugarri makroskopikoak dituzten zenbait espezie daude (Coprinus radians, Coprinus xanthothrix, Coprinus ellisii, Coprinus bipellis, Coprinus flocculosus), hauek bereizteko azterketa mikroskopiko zehatza egin behar da.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian (martxotik maiatzera) eta udazkenean, hostozabalen eroritako adarretan, talde txikiak osatuz. Baratze, ukuilu, egur-ezpal eta abarretan, saprofitoa da eta egurra usteltzen du, baita Erriberako zuhaitzen adarretan, enborretan, motzondoetan (zurzuria, makala). Ugaria.

### Banaketa eremua

Europa, Australia, Argentina, Txile, Errusia, Japonia, Hegoafrika, Txina, Erdialdeko Amerika eta Ipar Amerika.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 374 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 272 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Coprinellus domesticus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5168907
* Multimedia: Coprinellus domesticus / Q5168907
# Emilia Llorens

Emilia Llorens (Cornellana (Lleida), 1934 – 2023ko azaroren 29an) “trementinaire” katalandarra zen. ” trementinaire” Familia batetik dator, Emilia erreferentzi nagusia izan da lanbide historiko hau azaltzeko eta jakinarazteko.
Emiliak, Cornellanako (La Vansa) “cal Peret”eko, “trementinaire”gisa lan egin zuen bere amonarekin, Maria Majoralekin, zazpi urte zituenetik hamasei bete arte.
7 urterekin bere amona lagundu zuen lehen aldiz. Lluçanèsko, Plana de Vikeko, Montsenyeko eta La Selvako lurretan bidaiatzen zen. 9 urte zituenean egin zuen bidaia zen emozio handienarekin gogoratzen zuena, lehen aldiz itsasoa ikusi zuelako. 16 urteraino Emilia “trementinaire” aprendiz jarraitu zen, lanbidea utzi zuenean josi ikasteko eta etxean lagundutzeko.
Emiliak azaltzen zuen bere lanbidea amaitu zela penizilina eta medikuntza modernoa heldu zirenean. Halere, urte batzuetan, bere bezeroek idazten jarraitu zioten eta bere erremedioak eskatzen.
1955ean bere amonak, Maria Majoralek, bere azken bidaia egin zuen. Emilia ezin zen joan, josten ikasi behar zuen eta bere etxean lagundu behar zuten, bere aitak ezin zuen lan egin osasun arazogatik. Bere lekuan bere ama joan zen.
Emilia erreferentzi nagusia izan da azaltzeko eta jakinaraztzeko lanbide historiko hau. 2005 urtean “Trementinaire d’Honor” saria jaso zuen, ematen dun “Festa de les Trementinaires” antolatzeak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q128507063
# Coprinellus silvaticus

Coprinellus silvaticus Psathyrellaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarritzat hartzen.
Sinonimoak: Agaricus tergiversans, Coprinus tergiversans, Coprinus tardus, Coprinellus tardus, Coprinopsis tergiversans.

## Deskribapena

Kapela: 1 eta 3 cm bitarteko garaierakoa, zabaldu aurretik. Lehenik koniko-ganbila eta gero zabaldu egiten da. Erdian kanela koloreko zirkulu bat duen krema-okre kolorekoa da. Perretxikoa heltzen denean, kolorea grisaxka bilakatzen da ertzetik hasita, eta ertza oso ildaskatua du.
Orriak: Zabalak, estu, libreak, hasieran zuriak, gero arre-grisaxka kolorekoak eta azkenean beltzak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Mehea, hauskorra, goialdean zurixka eta behealdean lehoi kolorekoa, bukaeran kapelaren kolorekoa.
Haragia: Oso mehea, zurixka, usain eta zapore nabarmenik gabea.
Etimologia: Coprinus hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta, simaurrari dagokiona, esan nahi du, simaurretan hazten dena. Silvaticus epitetoa latinetik dator, oihanei edo basoei dagokiena, esan nahi duen "silvaticus (sylvaticus)" hitzetik

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Tamaina txikiko beste Coprinus batzuekin nahas daiteke, hala nola Coprinus micaceus eta Coprinus plicatilis.
Oharra: Kapelaren erpina bereizgarria da, okre-kanela koloreko zirkulutxoarekin, kapelaren kolore zurbilarekin kontrastea egiten du.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean taldeka, basoko orbel artean.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukasia, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 378 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia..
* ↑ Coprinellus silvaticus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42741203
# Coprinopsis cinerea

Coprinopsis cinerea Psathyrellaceae familiako onddo espezie bat da. Biltzen bada, bildu eta berehala kontsumitu behar da. Kultibatu egiten da, copsin proteina du, eta ondorio antibiotikoak ditu.
Sinonimoak: Agaricus fimetarius, Coprinus fimetarius, Coprinus cinereus, Agaricus radians, Agaricus pullatus, Coprinus cinereus var. pullatus, Coprinus fimetarius subsp. pullatus, Agaricus margaritaceus, Agaricus fimetarius var. cinereus, Coprinus fimetarius subsp. cinereus, Coprinus fimetarius var. macrorhizus, Agaricus macrorhizus, Coprinus macrorhizus, Coprinus delicatulus.

## Deskribapena

Kapela: 1,5 eta 4 cm bitarteko diametrokoa; hasieran obala, gero irekia, ildaskatua, ertza altxatuta; kolorea, lehenbizi zurixka, gero gris-horixka, errezelaren hondakin oso galkor zuriz estalia.
Orriak: Estu, hasieran zuriak, gero grisak, azkenik beltzaxkak eta laster delikueszenteak.
Hanka: Zuria, hauskorra, bilotsu samarra, baina berehala biluzik; erraboilduna, oro har, sustrai luze samar batean bukatuta.
Haragia: Oso mehea.
Etimologia: Coprinus hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du. Cinereus epitetoa berriz latinetik dator, errauts-koloreko, esan nahi duen "cinereus, -a, -um" hitzetik.

## Jangarritasuna

Ez du sukalderako balio.

### Nahasketa arriskua

Coprinus lagopus delakoarekin nahas daiteke, honek lur biluzian irteten du eta oin bilotsuagoa du. Coprinus radiatus espeziearekin ere bai, hau askoz txikiagoa da, ez du cm bat gainditzen, zaldi simaurretan ateratzen da eta honek ere sustrai antzeko bat du.

## Sasoia eta lekua

Urte osoan, behi-simaurretan edo simaurra zabaldutako lurretan, lasto usteletan, landare hondakinetan, humusetan aberatsa den lekuetan. Ohikoa.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Kolonbia, Puerto Rico, Guadalupe, Brasil, Hawaii, Islandia, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Txina, Taiwan, Malaysia, Papua Ginea Berria, Australia, Zeelanda Berria, Kergelen, Kongoko Errepublika Demokratikoa, Kenya, Tanzania, Uganda, Gabon, Ghana.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 371 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 270 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Coprinopsis cinerea: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5168926
* Multimedia: Coprinopsis cinerea / Q5168926
# Coprinopsis erythrocephala

Coprinopsis erythrocephala Psathyrellaceae familiako onddo espezie bat da. Espezie urria da eta babestu beharrekoa.
Sinonimoak: Coprinus erythrocephalus, Coprinus oblectus var. erythrocephalus, Coprinus dilectus.

## Deskribapena

Kapela: Gehienez 2 eta 3 cm arteko diametrokoa, oboidea, jaiotzerakoan oinari lotua, pixkanaka, pixkanaka irekitzen joaten da, lehenik kanpai formara iritsiz, gero lautu egiten da eta ale zaharretan baita ertz altxatuekin ere, hondoan grisaxka kolorea du, baina itxura benetan ederra ematen dion bermiloi kolore gorri deigarriko ezkata tentez guztiz estalita dago. Ezkata hauek agerikoagoak dira ale gazteetan eta denborarekin eta euriarekin desagertzeko joera dute, ale zaharrak leunak eta oso ildaskatuak dira, grisaxka kolorekoak okre antzeko ñabarduraren batekin
Orriak: Libreak zurixkak tonu gorrixkekin hasieran, denborarekin ilundu egiten dira, delikueszentziaz beltz bihurtu arte. Goranzkoak dira eta ertza oso gaztetatik kedartsua eta tonu beltzekin izaten dute.
Hanka: Luzanga, ale garatuetan kapelaren diametroa baino luzeagoa, zilindrikoa, goialdean zertxobait estuagoa, Zuria, baina maluta gorriz estalia, ale gazteetan nagusi den kolorea, maluta hauek trinkoagoak izan ohi dira behealdean.
Haragia: Hutsala, usain eta zapore nabarmenik gabea.
Etimologia: Coprinus hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Udaberrian? Erreferentzia gutxi du, baina ederra da, Espezie honen ezaugarri bereziek eta bere koloreak, ia nahastezina egiten dute.

## Sasoia eta lekua

Lugorrietan eta deskonposatzen ari diren zurezko aztarnak dituzten zabortegietan.

### Banaketa eremua

Kanada, Europa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 270 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Calvo Pérez Javi. (2006). El mundo de las setas. Asociacion Micológica Fungipedia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Velaz Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Banco de setas.
* ↑ Coprinopsis erythrocephala: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10656956
* Multimedia: Coprinopsis erythrocephala / Q10656956