OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Yishuv

Yishuv (hebreeraz: ישוב‎, literalki "kokaleku"), Ha-Yishuv (hebreeraz: הישוב‎, el Yishuv), edo Ha-Yishuv Ha-Ivri (hebreeraz: הישוב העברי‎), Otomandar Siria eta 1948an Israelgo Estatua ezarri aurretik bizileku zuten judu biztanleak ziren. Izendapena 1880ko hamarkadan erabiltzen hasi zen, Israelgo Lurraldean 25.000 judu bizi zirenean, eta 1948 arte ere erabili zen, bertan une hartan 630.000 judu bizi ziren.
Gaur egun ere izendapen hau 1948 baina lehen Israelgo Lurraldean bizi ziren juduak izendatzeko erabiltzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1356549
* Multimedia: HaYishuv / Q1356549
# Sara Olaizola Alcántara

Sara Olaizola Alcántara (Irun, 1997ko urriaren 6a) gipuzkoar futbolaria da, erdilari jokatzen duena.

## Ibilbidea

Mariño KK eta Oiartzun KE taldeetan ibili ondoren Real Sociedaden aritu zen 2018 eta 2020 artean. 2022tik berriro Oiartzun KE taldeko jokalaria da. 2023an Piquek sortutako Queen 's League, futbol 7 ligan parte hartu zuen Adri Contreras zuzendutako El Barrio ekipoarekin.

### Klubak

| Taldea | Urtea |
| Mariño KK | 2011 – 2016 |
| Oiartzun KE | 2016 – 2018 |
| Real Sociedad | 2018 – 2020 |
| Oiartzun KE | 2022 - |

#### Reala

Talde txuriurdinak fitxatu zuen 2018an, erdilari postua indartzeko.
2019ko Maiatzaren 11an, klubarekin lehen titulua (Erregina Kopa) lortu zuen Granadan, Nuevo Los Cármenes estadioan. Aurkaria Atletico Madril izan zen eta Reala suertatu zen garaile, 2-1 emaitzarekin.
2019ko Abuztuan, Euskal Herriko Kopa lortu zuen Azpeitian, Athleticen aurka 3-0 irabazi ostean.
2020ko Otsailan, lehenengo Espainiako emakumezkoen Superkopa jokatu zuen Salamancan. Finalerdietan Levante gailendu zuten. Finala Bartzelonaren aurka galdu ostean, txapeldunorde gelditu ziren. 2020ko ekainean Errealeko bere ibilbidea amaitu zela jakinarazi zuen.

## Sariak eta aintzatespenak

* Donostiako Urrezko Danborra (2020)
* 2019an Irungo Sanmartzial jaietako pregoilari.

## Erreferentziak

* ↑ «Sara Olaizola Alcántara (S. Olaizola)-ren fitxa» www.realsociedad.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-26).
* ↑ «SARA: Sara Olaizola Alcántara (Centrocampista) / Jugadora Fútbol Femenino» www.txapeldunak.com (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Primera ex realista que aterriza en la Queen's League» Mundo Deportivo 2023-04-17 (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* ↑ eldesmarque.com (Noiz kontsultatua: 2020-03-26).
* ↑ «Txapeldunak!» Euskal Irrati Telebista 2019-05-11 (Noiz kontsultatua: 2020-03-26).
* ↑ 2019/08/24. «Txapeldunak!» www.realsociedad.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Errealafutfem. (2020-06-27). «Sara Olaizola abandona la Real Sociedad» Diario UF (Noiz kontsultatua: 2022-10-04).
* ↑ Gascon, Ainara Arratibel. «Urrezko Danborra Realeko futbol eta hockey taldeentzat» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-03-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Atienza, MAria José. (2019-06-23). «Gora neskak! Gora Irun! Gora San Marcial!» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).

## Kanpo estekak

* ElDesmarque elkarrizketa.
* Datuak: Q60559697
* Multimedia: Sara Olaizola / Q60559697
# Agindutako Lurraldea

Agindutako Lurra edo Agindutako Lurraldea (hebreeraz: הארץ המובטחת‎‎, ha-Aretz ha-Muvtachat), Israelgo Lurraldearentzako erabiltzen den beste izen bat da, Biblia hebrearraren arabera, Jainkoak, Abrahamen ondorengoei, honen seme Isaaken bidez eta israelitentzako, Abrahamen biloba zen Jakoben ondorengoentzako hitzemandako eskualdea.
Horrela lehendabizikoz Abrahamek (Has 15:18-21), gero aurrekoen semea zen Isaakek eta honen semea zen Jakobek (Has 28:13) agindutakoa jaso zuten. Eskualde hau Egiptoko kostaldetik Eufratesko ertzeraino doa eta Egiptoko exodoaren ondoren jaso zuten israeldarrek (Dt 1:8).
Mormoien liburuak izen hori erabiltzen duenean Amerika esan nahi du.

## Ikus, gainera

* Lur Santua
* Israelgo Lurraldea

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ Blibija webgunean (Biblia Elkartearena) Agindutako Lurraldea 4 aldiz agertzen da, Hitzemandako Lurraldea 2 aldiz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44536
# Pessah

Pessah edo Pesakh (hebreeraz: פֶּסַח‎ Pesah, Pesakh, asirieraz; ܦܸܨܚܵܐ Piskha), Pazko judua ere deitua, judu jaialdi biblikoa da, nisan hilabetearen 15ean ospatzen dutena. Juduek Antzinako Egipton pairatzen zuten esklabotzatik ihes egitea ospatzen dute. Jerusalemgo tenplua zutik zegoen garaietan, Shalosh regalim (hebreeraz: שלושה רגלים‎‎, shlosha regalim) edo hiru erromes-jaialdietako bat izan zen, israeldarrak tenplura erromes joan behar izan zirenetako bat.
Egun horretan juduek legami gabeko ogia, bildots errea eta barazki gordinak jaten dituzte eta sinagogetan otoitzaldi bereziak egiten dira. Urteetan zehar judaismoaren batasuna bermatzeko ezinbesteko jaia izan da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Chumney, Edward. (1994). The Seven Festivals of the Messiah. Treasure House ISBN 1-56043-767-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121393
* Multimedia: Passover / Q121393
# Thorn

þorn edo thorn (larriz Þ, xehez þ) antzinako ingelesez, Erdi Aroko ingelesez, islandieraz, gotikoz eta antzinako eskandinavieraz erabiltzen duten latindar hizki ezohikoa da. ᚦ (erraldoi) errunatik hartua, ahoskatzean frikari horzkari ahoskabe edo ahostuna da. Hala ere, egun bizirik dagoen hizkuntza bakarrean, islandieraz hain zuzen ere, frikari hobikari ahoskabe laminala ( edo) da.

## Informatikan

Unicoden duen eskema hau da:
* Þ larria: U+00DE
* þ xehea: U+00FE
QWERTY teklatuan, berriz, Alt+0222 (Þ , larria) eta Alt+0254 (þ , xehea) dira.

## Erreferentziak

* ↑ Pétursson, Magnus. (1971). «Étude de la réalisation des consonnes islandaises þ, ð, s, dans la prononciation d'un sujet islandais à partir de la radiocinématographie» Phonetica 33: 203–216. doi:10.1159/000259344..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q49043
* Multimedia: Þ / Q49043
# Madeleine de Puisieux

Madeleine de Arsant de Puisieux (Paris, 1720 – Paris, 1798) idazle eta feminista frantsesa izan zen.

## Bizitza

Madeleine de Puisieux Parisen jaio zen 1720ko azaroaren 28an. Haurtzaroa eta gaztaroa asko ezagutzen ez diren arren, Puisieuxek bere lana argitaratzeko lan egin zuen. 1745. urtean bere helburua lortu zuen eta Denis Diderot lagunaren laguntzarekin Las Caractères lana argitaratu zuen 1750. urtean.
Puisieux Bere lanik ezagunenetako bat ere argitaratu zuen urte hartan bertan: La Femme n'est inférieure à el homme ("emakumea ez da gizona baino gutxiago"). Puisieuxek itzuli egin zuen lan britainiar bat, anonimoki argitaratua, ziur aski Mary Wortley Montaguk idatzia, sexuen berdintasunari buruzko gaiak jorratzen zituena. Gaia Christine de Pisanen La Cité des dames (Damen hiria) 1405eko argitalpenean oinarritu zuen. Hurrengo urtean, Le Triomphe des dames (Damen garaipena) izenburuarekin berrargitaratu zen. Zenbaiten ustez, Madeleineren senarrak, Philippe-Florent de Puisieuxek (1713–1772), azken argitalpenean erabilitako itzulpenekin lagundu zion.

## Lorpenak

Puisieuxek ez zuen seme-alabarik izan; hala ere, emakume belaunaldi gazteei laguntzeko aukerak bilatu zituen, neskentzako aholku-liburuak argitaratuz. Madeleinek neskei genero-berdintasunari eta feminismoa buruz irakasteak, bere izena oso ezagun egin zen herritarren artean.
Bere lanen arrakasta ezaguna zela, Luis XVI.ak Puisieux aipatu zuen. 1774an erregea hil ondoren, senarrarekin finkatu zen eta 1795ean estatu-pentsioa eman zioten.

## Heriotza

1798ko apirilaren 12an, Madeleine de Puisieux 78 urte zituela hil zen Parisen.

## Denis Diderotekiko harremana

Madeleine de Puisieuxek harreman luzea izan zuen bere lagun Denis Diderot filosofo eta entziklopedistarekin, 1746tik 1755era. Garai hartan maitaleak izan ziren eta, inoiz ezkondu ez ziren arren, Diderotek bere harremanean zehar mantendu zuen. Garai hartan, elkarrekin lan egin zuten Puisieuxen lan batzuetan, argitaratzen lagunduz. Puisieux ez zen izan Dideroten maitale bakarra. Sophie Vollandekin eta Mme de Mauxekin partekatu zuen titulua.

## Lanak

* Alzarac, ou La nécessité d'être inconstant, Colònia, Paris, Charpentier, 1762
* Conseils à une amie, Amsterdam, Aux dépens de la Compagnie, 1751
* Histoire de Mademoiselle de Terville, Amsterdam, Veuve Duchesne, 1768
* Le Goût de bien des gens, ou, Recueil de contes, tant en vers qu'en prosa, Amsterdam, Changuion, 1769
* Le Plaisir et la volupté : conte allégorique, Paphos, [s.n.], 1752
* L'Éducation du Marquès de *** ou Mémoires de la comtesse de Zurlac, Berlín, Fouché, 1753
* Les Caractères, Londres [París], S.n., 1750–1751
* Mémoires d'un Homme de Bien, Paris, Delalain, 1768
* Réflexions et avis sur les défauts et les Ridiculitza un la mode. Aboca servir de suite aux conseils à une amie, Paris, Brunet, 1761
* Zamor et Almanzine, ou L'inutilité de l'esprit et du bon sens, Amsterdam, Hochereau l'aîné, 1755

## Erreferentziak

* ↑ Hayes, Julie. (2015). Studies in Eighteenth-century Culture. Vol. 44. doi:10.1353/sec.2015.0010..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q440254
* Multimedia: Madeleine de Puisieux / Q440254
# Izokin ketu

Izokin ketua Europako iparraldeko gastronomian sustraiak dituen jakia bada ere, gure artean ohiko bilakatua den izokin ketua Eskandinavia (bereziki Norvegia), Eskozia, Irlanda eta Islandiako faktorietan (itsas uretan egokituak, gehienak) hazi eta keztaturiko izokin atlantikoarekin (Salmo salar espeziea) prestatzen da, gehienbat, horixe baita denetan zaporetsuena. Espezie bereko izokin itsastarra geroz eta gehiago kontsumitzen ari den arren, oso produkzio urrikoa da oraino, haztegikoaren aldean.
Arrain hau honela ketzearen helburua, iraupena luzatzeaz gainera eta batez ere, zaporea hobetzea (gaur egun iraupena ez baita arazoa, horrelako izokina hutsean ontziraturik merkaturatzen da-eta) eta gordineko ukia ez hondatzea da; horregatik egiten da gazitze hotz eta keztatze epela, arrain mamia egos ez dadin.
Prozedura tradizionala hauxe da: izokina, hilik eta xerra mehetan (2 – 3 mm lodiera) ebakitakoan, hauek gatzetan ehortzirik hiru bat ordu eman eta berehala ikuzten dituzte ur freskoan. Hortik ke-gelara pasako dira eta hemen, kakoetatik eskegita edo erretiluetan antolaturik, zazpi edo zortzi orduz egongo dira haritz edo pago txirbilen ketan egurasten, 30º C-ko tenperaturan, garbitu, txukundu eta ontziratu aitzin.

## Ikus gainera

* Izokin
* Ketze

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Jatetxe, Taberna eta Kafetegiak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2302413
* Multimedia: Smoked salmon / Q2302413
# Ketze

Ketzea, keztatzea edo ketze teknika elikagaien iraupena luzatzeko erabiltzen den prozedura da, gizakiak aspalditik ezagutu eta aplikatzen duena.
Elikagaiak kontserbatzeko tekniken bidez janarien hondatze mikrobiarra ekidin ez ezik, kontsumitzaileen osasuna arriskuan jar dezaketen mikrobio patogenoen hazkuntza ere inhibitu egiten da (Clostridium botulinum, Staphylococcus aureus, Salmonella, Listeria monocytogenes, toxinak ekoizten dituzten onddoak, eta beste mikrobio patogenoen hazkuntza).
Ketzea kontserbatu nahi den elikagaia kearen eraginpean jarriz burutu ohi da. Horretarako, erretxina gutxi duen egurra erre egiten da, janaria ketuz. Keak bakterioak hiltzen dituzten azido zurkarak ditu. Horretaz gain, elikagaia lehortu egiten du, bere kontserbazioa errazten duena.
Elikagaiak kontserbatu ez ezik, ketzeak zapore berezia ere ematen dio janariari, sukaldaritzan oso preziatua dena.
Ketu ohi diren janariak haragiak (batez ere hestebeteak) eta arrainak dira (izokina, adibidez). Gazta ere ketu daiteke (Idiazabalgoa, kasu).
Elikagaiak ketzeko bi teknika daude: ketze hotza eta ketze beroa. Lehenengoak 30 °Cko tenperatura ezin du gainditu, eta bigarrena 60º-75 °Cen arteko tenperaturan burutzen da.
Aspalditik da ezaguna kearen jarduera kontserbatzailea elikagaietan. Kasualitatearen ondorioz, ziur aski, jabetu zen gizakia keak elikagaien iraupena luzatzen zuela. Gerta zitekeen, esaterako, gure arbasoek ohartzea sutegi gainean zeuden janariek (kearekin harremana zutenak) beste janariek baino gehiago irauten zutela.

## Erreferentziak

* ↑ Albero, Josu: Mikrobioen mundu liluragarria, EHUak argitaratuta (2019) 152 orr. ISBN: 978-84-1319-082-2

## Kanpo estekak

* Elikagaiak ketzea
* Datuak: Q193713
* Multimedia: Smoking (cooking) / Q193713
# Fehu

Fehu (antzinako eskandinavieraz: fé; antzinako ingelesez: feoh) ᚠ errunaren izendatzeko erabiltzen den izena da. Futhark gaztea eta futhorc alfabetoetan «f» soinua adierazteko erabiltzen zen. Fehu hitzaren esanahia «aberastasun (higigarria)» da, eta ingelesezko fee hitzaren jatorri berberekoa da, lehen ardi edo ganadu esan nahi zuena, nederlanderazko Vee, alemanezko Vieh, latinezko pecum eta sanskritozko pashu bezala. Aitzingermanikoz *fehu hitz eraikiak "dirua, ganadua, aberastasuna" esan nahi zuen.
Alfabeto gotikoan 𐍆 letra baliokidea da, faihu izenekoa. Poema erruniko guztien arteko antzekotasunak eta gotikoan duen izenaren artekoa ez-ohikoa da, eta horregatik futhark zaharrarentzako izen eraikia oso sinisgarria da.
Errunaren forma, ziurrenik, etruriar «v»an oinarritzen da, ⟨𐌅⟩ ⟨⟩, grezierako digamma, ⟨Ϝ⟩, eta latineko ⟨F⟩ letren antzera. Guztiak oinarritzen dira fenizierako waw hizkian ⟨⟩.

## Erreferentziak

* ↑ Page, Raymond Ian. (1987). Runes. British Museum publications ISBN 978-0-7141-8065-6. (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1401388
* Multimedia: Fehu (rune) / Q1401388
# Arrain ketu

Arrain ketua ketze prozesu baten bidez ondutako arraina da.
Gizakiek antzinatik keztatu dituzte elikagaiak. Jatorrian, produktua arrantzatik babesteko egiten zuten, geroago kontsumitu ahal izateko. Duela gutxi, arraina hozteko eta izozteko prozesuen bidez kontserbatzen da, eta, beraz, arraina keztatzean zapore eta aroma jakin bat emateko egiten da nagusiki.

## Ketze-prozesua

Arraina ketzeko prozesua sua erabiliz garatzen da. Egurrak hiru osagai nagusi ditu, eta errekuntzan bereizten dira, kea eraginez. Erretzeko prozesuari pirolisi esaten zaio, beroaren eraginez deskonposizio kimikoa besterik ez dena. Zuraren osagai nagusiak zelulosa, hemizelulosa eta lignina dira.
Arrain ketua prestatzeko urrats nagusiak gazitzea (gatzuna injektatzea edo gatz lehorraren nahasketa batean bainatzea), keztatze hotza, hoztea, paketatzea (airea/hutsa edo aldatua) eta biltegiratzea dira. Keztatzea babesteko metodorik zaharrenetako bat da, eta gazitzearen, lehortzearen, heatingaren eta keztatzearen ondorioak konbinatzen ditu. Arrainaren ketu tipikoa hotza (28-32 °C) edo beroa (70-80 °C) da. Ketze hotzak ez du haragia egosten, ez ditu proteinak koagulatzen, ez ditu usteltze-gainak desaktibo bihurtzen, edo elikagaiaren patogenoak ezabatzen ditu, eta, beraz, beharrezkoa da biltegiratze hoztua erabiltzea arraina kontserbatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2012]
* ↑ Ingredients in Meat Products, Properties, Functionality and Applications
* ↑ Alasalvar C, Miyashita K, Shahidi F and Wanasundara U (2011) Handbook of Seafood Quality, Safety and Health Applications Page 349, John Wiley & Sons. ISBN 978-1-4443-4776-0.
# Gazta ketu

Gazta ketua ketze prozesuaz ekoiztu den gazta mota da. Gazta ketuek ketzearen ondorioz azal marroixka izan ohi dute.
Ketzea hotzean ala beroan burutzen da. Hotzean, gazta motaren arabera hilabete batera luzatu daiteke, gazta 20-30°C arteko tenperaturan keatzen da. Beroan, gazta 35-90 °C arteko tenperaturan keatzen da. Gazta merkeagotan erabiltzen diren beste «ontze» metodo batzuk zapore goxo eta ke kolore gehiago emateko asmoz ke likidoa rebiltzen dute, honek gaztari kanpoaldetik usadiozko gazta ketuaren antzeko itxura ematen dio.
Euskal Herrian gazta ketu ezagunena Idiazabalgo gazta da. Munduan, San Simón da Costa, el Applewood eta Rauchkäse gaztak daude, bai eta Gruyère, Gouda, Mozzarella, Scamorza eta Cheddar gazten zenbait aldaera ere.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2632885
* Multimedia: Smoked cheeses / Q2632885
# Markel Alberdi

Markel Alberdi Sarobe (Eibar, 1991ko urriaren 22a -) gipuzkoar igerilaria da. Bardulia IKTn ibilitakoa egun Bidasoa XXI taldearen kidea da.
2013an Munduko Txapelketan 4x100 metro txandakakoan lehiatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ www.rfen.es: Emaitzak
* ↑ Etxeberria, Julen. (2013-07-19). «Phelpsen osteko lehena» Berria.
* ↑ «El eibarrés Markel Alberdi se estrena en el Mundial de Natación de Barcelona» El Correo 2013-07-13.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16518315
# Thérèse-Adèle Husson

Thérèse-Adèle Husson (Nancy, 1803ko otsailaren 3a – Paris, 1831ko martxoaren 30a) frantziar idazlea izan zen.

## Bizitza

1803an klase ertaineko familia batean jaioa, Thérèse-Adèle Husson bederatzi hilabeterekin itsu geratu zen baztangaren ondorioz. 1826ko otsailaren 1ean Pierre-François-Victor Foucault musikari eta mekanikariarekin ezkondu zen. Foucault Gazte Itsuen Institutuko ikasle ohia zen eta braille sisteman liburuak inprimatzeko lehen makina asmatu zuen. Senar-emazteek bi alaba izan zituzten. Thérèse-Adèle Husson Parisen hil zen 1833ko martxoaren 30ean, bere etxebizitzan izandako sutearen ondorioz.

## Literatura ibilbidea

Gazteentzako hamar eleberri inguru idatzi zituen, batez ere hezkuntza katolikora zuzendutakoak, hala nola La Juive convertie, ou le triomphe du christianisme. Gutxienez bi idazlari ezberdinei diktatu eta 1825ean Quinze-Vingts hospizioko zuzendariari bidalitako oroitzapenengatik ezaguna egin zen. Zina Weygand historialariaren arabera, pertsona itsu batek frantsesez idatzitako lehen lana da, itsuen eta gizartearen arteko harremanak lantzen dituena, eta emakume baten lana izateak are nabarmenagoa egiten du.
Lan horretan, Thérèse-Adèle Hussonek emakume itsuen sentimenduen eta sentsorialitatearen gaiak jorratu zituen bereziki. Esaterako, entzumenak bere bizitzan zuen garrantzia deskribatu zuen.

## Lan hautatuak

* Une jeune aveugle dans la France du XIXe siècle (1825)
* Le bon nègre, ou les aventures de Congo (1826)
* La Juive convertie, ou le Triomphe du christianisme (1827)
* Histoire d'une pieuse héritière, ou l'Heureux résultat de la confiance en Dieu (1828)
* Le Passe-temps moral, ou la Vertu mise en action (1829)
* Histoire d'une soeur de charité (1830)
* Les Trois soeurs, ou les Effets de l'aveuglement maternel (hil ostekoa, 1834)
* Éliza, ou le Modèle de piété filiale (hil ostekoa, 1835)
* Soirées récréatives d'un Curé de Campagne

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Husson, Foucault» Paris Archives: 4/51. (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* 1 2 3 (Frantsesez) Weygand, Zina. «L'amour aveugle, Blind LoveAbstract» Ethnologie française 39 (3): 393-401. 2009-06-05 ISSN 0046-2616. (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* ↑ (Ingelesez) Gullickson, Gay L. (2002). «Review of Husson, Therese-Adele, Reflections: The Life and Writings of a Young Blind Woman in Post-Revolutionary France» H-Disability (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* ↑ (Frantsesez) «Husson, Adèle-Thérèse» Paris Archives: 46/51. (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* ↑ (Frantsesez) «Thérèse-Adèle Foucault (1803-1831)» BnF Data (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3527322
# Georgiana Cavendish

Georgiana Cavendish, Devonshireko dukesa (jaiotzez Spencer; 1757ko ekainaren 7a - 1806ko martxoaren 30a) Ingalaterrako aristokrata ezagun, idazlea eta ekintzaile bat izan zen. Spencer familiakoa zen eta Willian Cavendish Devonshireko 5. kondearekin ezkondu zen.
Dovonshireko dukesa bezala sona handia uzan zuen bere garaiko goi gizartea. Ezaguna zen haren edertasuna, karisma eta janzteko zuen estiloa. Iritzi politikoak emateko trabarik ez zuenez, gatazka ugari izan zituen bere garaiko gizartean. Jokozaletasuna ere haren ezaugarrietako bat izan zen.
Diana Galeskoaren arbasoa da. Bien bizitza, garaien arteko desberdintasunak alde batera utzita, maiz erkatu dira tragediaren ikuspuntutik.

## Erreferentziak

* ↑ Foreman, Amanda. Georgiana: Duchess of Devonshire. Modern Library ISBN 0375753834. (Noiz kontsultatua: 25 June 2014).Txantiloi:Page needed
* ↑ Blasberg, Derek. (2011). Very Classy: Even More Exceptional Advice for the Extremely Modern Lady. Penguin ISBN 1101563060. (Noiz kontsultatua: 26 June 2014).
* ↑ Hastings, Chris. Princess Diana and the Duchess of Devonshire: Striking similarities. (Noiz kontsultatua: 2014ko ekainaren 26a).
* Datuak: Q235644
* Multimedia: Georgiana Cavendish, Duchess of Devonshire / Q235644
# Ingoroingo sakana

Ingoroingo sakana Araba ekialdean dagoen arroila da, Arraia-Maeztu udalerrian.

## Izena

Igoroin herri hustuak ematen dio izena arroilari.

## Geografia

Iturrieta mendilerrotik datozen urek Igoroin ibaia eratzen dute. Ur jauzi batzuk dira ibaiaren abiapuntua. Igoroingo arroilan kareharria eta kalkarenita dira nagusi, daniar-montiar arokoak. Araban "paleozenoko lurretan dagoen ebakirik onena da, 150 bat metrotako potentziarekin" eta 3,5 kmtako luzerarekin. Arroila barruan urbegi karstiko bat dago, Igoroin errota inguruan, zeinak ipar aldeko leize eta lurraldeetan iragazitako ura biltzen duen, 150 l/segunduko emariarekin.

## Ibilbidea

Musitu herritik abiatzen da ibilbidea. San Martin elizaren atzetik atera eta hasieran ibairaino jaisten da. Bertan aurkitzen da Igoroin herri hustua, dagoeneko hondarretan dagoena. Ikusgai dagoen eraikin bakarra errota da. Ondoren bideak gorantz jotzen du iparraldeko maldan zehar, ibaiaren iturburua den urjauziraino. Aurrera jarraituz gero Erroitegira iristen da, sakanaren gainaldera.

## Basoa

Arroila hau Arabako Foru Aldundiak baso-erreserba izendatua du, bertan 52tik gorako landare espezie autoktono aurki baitaitezke. Pagoak, erkametzak eta astigarrak dira nagusi Igoroingo sakanean. Aipatzekoa da astigarren artean eihar italiarra (Acer opalus), Euskal herrian hain ohikoa ez dena. Arroilaren bi aldeetan, berriz, landarediaren desberdintasuna nabarmena da: H aldean hostazuria eta erkametza, eta I aldean pagoa.

## Iruditegia

* Musitu herria.
* Igoroingo errota zaharra.
* Igoroin ibaia.
* Igoroingo sakanean gora doan bidea.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) r01epd0122e4edf39923e0db0b11fff216b637726, r01epd01176818abca9dfe881a5994fb28cb6adf8. (2014-08-21). «Barranco de Igoroin (3,4 km)» www.uragentzia.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-23).
* ↑ Espeleo, Zarama. (martes, 30 de junio de 2020). «ZARAMA ESPELEO TALDEA: VISITA SIMA DE LEZETXIKI.» ZARAMA ESPELEO TALDEA (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* ↑ Espeleo, Zarama. (miércoles, 1 de septiembre de 2021). «ZARAMA ESPELEO TALDEA: LEZEHAUNDI DE BITIGARRA.» ZARAMA ESPELEO TALDEA (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) Maeztu Troya, José Javier. (1996). El karst en Álava: distribución, tipología y diversidad. Universidad del País Vasco - Euskal Herriko Unibertsitatea (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* ↑ «BookLibrary Manager | | Euskal Herria | Itinerarios Ecologicos de Alava» www.vascodecamping.com (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).
* 1 2 «Barrancos de Igoroin - salvatierra-agurain» www.salvatierra-agurain.es (Noiz kontsultatua: 2021-08-23).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Triviño, Borja. (2024-03-30). «Musitu: enclavado en el espectacular Barranco de Igoroin» Gasteiz Hoy (Noiz kontsultatua: 2024-10-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108217692