OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gabriela Agirre Sánchez

Gabriela Agirre Sánchez (Querétaro, 1977) mexikar poeta eta idazlea da, eta sari nazionalak irabazi ditu, hala nola Enriqueta Ochoa Poesia Sari Nazionala.

## Ibilbidea

Querétaroko Unibertsitate Autonomoan Hizkuntza Modernoetako lizentziatura ikasi zuen, Texasko Unibertsitatean Gaztelaniazko Literatur Sorkuntzako maisutza eta Guanajuatoko Unibertsitatean Arteetako doktoretza. Kultura eta Arteetarako
Funts Nazionaleko Sortzaileen Sistema Nazionaleko kidea da.
Hainbat poesia-antologiatan sartu zen, eta haren lanak Mexikon eta nazioartean argitaratu dira. Bere poema batzuk antzerkira eraman zituzten, 2019an espetxeetako irakurketa-proiektu batean parte hartu zuen. Queretaroko Unibertsitate Autonomoan literaturako irakasle gisa aritzen da 2008tik.

## Argitalpenak

* Pasaporte para estar en ningún lado (2002). Poesia
* La materia del silencio (2002). Narratiba
* La frontera: un cuerpo (2003). Poesia
* El lugar equivocado de las cosas (2008). Poesia
* Antología mínima del orgasmo (2010) kolaborazioa. Narratiba
* La casa es una espora (2015). Poesia
* La isla de tu nombre (2017). Poesia

## Aitortzak

* Kultura eta Arteetarako Funts Nazionaleko bekaduna - 2004
* Queretaroko Kultura eta Arteetarako Estatuko Kontseiluko bekaduna (Gazte Sortzaileak kategorian)
* Kultura eta Arteen Queretano Institutuko bekaduna (Ibilbidea duten sortzaileen kategorian)
* Mexikoko Letretarako Fundazioko bekaduna, Poesia arloan, 2005etik 2007ra.
* Elias Nandino 2003ko Poesia Gazte Sari Nazionala
* 2007ko Enriqueta Ochoa Poesia Sari Nazionala
* Arte Sortzailearen Saria (Poesia) - Arte Sortzaileen Sistema Nazionala 2018

## Erreferentziak

* 1 2 «Gabriela Aguirre Sánchez - Detalle del autor - Enciclopedia de la Literatura en México - FLM - CONACULTA» www.elem.mx.
* ↑ Casa del tiempo. Revista bimestral de cultura de la Universidad Autónoma Metropolitana. .
* ↑ angelica. «La poesía “es una forma de estar en el mundo”: Gabriela Aguirre - Tribuna de Querétaro» tribunadequeretaro.com.
* ↑ Gabriela Aguirre habla de su poesía. .
* ↑ Presentan libro de poesía. .
* ↑ «Llevan su poesía al centro penitenciario» Querétaro 2019-03-10.
* ↑ «La materia del silencio - Detalle de la obra - Enciclopedia de la Literatura en México - FLM - CONACULTA» www.elem.mx.
* ↑ «Obra publicada - Enciclopedia de la Literatura en México - FLM - CONACULTA» www.elem.mx.
* ↑ Excelsior. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105948058
* Multimedia: Gabriela Aguirre Sánchez / Q105948058
# Ixabel Agirresarobe

Ixabel Agirresarobe Arzallus (Usurbil, Gipuzkoa, 1971) aktorea eta ipuin-kontalaria da. Antzerki ikasketak egin zituen Donostiako Antzerti eskolan (1989-1993). Haurrentzako kale antzerkian aritu da Hankagorri eta Gorringo taldeekin. Beste hainbat lanetan ere parte hartu du; besteak beste, Kutsidazu bidea, Ixabel antzezlanean.

## Ibilbidea

1991tik ipuinak kontatzen ditu. Batez ere haurrentzat, baina helduentzat eta familia osoarentzat ere saioak egin izan ditu. Bakarkako saioez gain Gorringo taldearen kontaketa gehienetan parte hartu du, Anjel Alkainekin eta Iñaki Agirrezabalekin batera.
ETB-1 telebista katean Ipupomamua saioan parte hartu zuen kontalari gisa.

## Filmografia
### Antzerkia:

* Kutsidazu bidea, Ixabel (2003-2004)
* Literaktum (2016)

### Telebista

* Wazemank (2005-2007)
* Brinkola (2009)
* Wazemank 2.0 (2009)
* Ipupomamua (2010)

## Erreferentziak

* ↑ «Ixabel Agirresarobe» http://intujaiteatro.blogspot.com.es/ (Noiz kontsultatua: 2016-05-05).
* ↑ «Ipupomamua saioa» ETB1 Donostiako Haur Liburuaren Dokumentaziogunean eskuragarri.

## Kanpo estekak

* «Ixabel Agirresarobe Arzallus», Galtzagorri Elkartearen webgunean.
* Datuak: Q25476695
* Multimedia: Ixabel Agirresarobe / Q25476695
# Francisca Aguirre

Francisca Aguirre Benito, Paca Aguirre bezala ezagunagoa, (Alacant, 1930eko urriaren 27a - Madril, 2019ko apirilaren 13a), idazlea eta poeta, Letra Espainiarren Sari Nazionala jaso zuen 2018an. Haren aita frankistek erail zuten Lorenzo Aguirre margolari iruindarra izan zen. Félix Grande idazlearekin ezkondu zen.

## Poesia liburuak

* Ítaca (“Leopoldo Panero saria” 1971), Cultura Hispánica, Madril, 1972.
* Los trescientos escalones (“Irun hiria saria” 1976), Gipuzkoako Aurrezki Kutxa, Donostia, 1977.
* La otra música, Ediciones Cultura Hispánica, Madril, 1978.
* Ensayo General (“Esquío” saria, 1995), Sociedad de Cultura Valle-Inclán, Ferrol, 1996.
* Pavana del desasosiego (“María Isabel Fernández Simal saria” 1998), Torremozas, Madril, 1999.
* Ensayo General. Poesía completa 1966-2000, Calambur, Madril, 2000.
* Memoria arrodillada. Antología, Institució Alfons el Magnànim, Valentzia, 2002.
* La herida absurda, Bartleby Editores, Madril, 2006.
* Nanas para dormir desperdicios (Premio Alfons el Magnànim), Hiperión, Madril, 2008.
* Historia de una anatomía, (Miguel Hernández Nazioarteko Saria, Poesiaren Sari Nazionala, 2011), Hiperión, Madril, 2010.
* Los maestros cantores, Calambur Editorial, 2011.
* Conversaciones con mi animal de compañía, Rilke, Madril, 2012.
* Ensayo general. Poesía reunida 1966-2017. Calambur Editorial, 2018.

## Hitz lauak

* Espejito, espejito, oroimen liburua, José Hierro Unibertsitate Herrikoia, San Sebastián de los Reyes, Madril, 1995.
* Que planche Rosa Luxemburgo, narrazioak, (“Galiana saria”, 1994), Germania, Alcira, 2002.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.abc.es/cultura/libros/abci-muere-88-anos-francisca-aguirre-premio-nacional-letras-2018-201904132042_noticia.html
* ↑ https://www.todostuslibros.com/libros/los-maestros-cantores_978-84-8359-233-5

## Ikus, gainera

* Lorenzo Aguirre

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Cervantes Liburutegi Digitala.
* (Gaztelaniaz):Elkarrizketa egilearekin.
* (Gaztelaniaz):Elkarrizketa egilearekin.
* (Gaztelaniaz):Artikulua Publico egunkarian.
* Datuak: Q5864892
* Multimedia: Francisca Aguirre / Q5864892
# Fereshteh Ahmadi

Fereshteh Ahmadi (persieraz: فرشته احمدی ) (Kerman, Iran, 1972ko irailaren 2a – ) irandar arkitektoa eta idazlea da, nobelagilea, ipuin-idazlea, literatura-kritikaria eta editorea.

## Bizitza

1972an jaio zen Fereshteh Ahmadi, eta arkitekturan lizentziatu zen Teherango Unibertsitatean.

### Ibilbidea

Laurogeita hamarreko hamarkadaren amaieran ekin zion idazle lanari kazetari gisa, eta asteroko txostenak, aipamenak eta zutabeak idatzi zituen egunkari eta aldizkari literario batzuetarako. Bere lehen liburua, Nameless (Bi Esm), haur txikientzako istorioa da. Ahmadiren lehenengo ipuin bilduma, Everyone's Sarah (Sara ye Hameh), 2004an argitaratu zen. Hooshang Golshiri Fundazioak , bilduma horretako Telebista ipuina aukeratu zuen urteko ipuin laburrik onenetarikoa izateko. Bere lehen eta bigarren eleberriak, Ahanzturaren maitagarria (Pari ye Faramooshi) eta Gazta-basoa (Jangal eta Panir), 2009an argitaratu ziren. Hipertermia (Garmazadegi), Ahmadiren bigarren bilduma, 2013an argitaratu zen.
Fereshteh Ahmadik ipuin laburren gutxienez hiru bilduma eta bi eleberri argitaratu ditu. Bere azken liburua, Etxeko munstroak (Hayoolaha ye Khanegi), zortzi ipuin laburrez osatutako bilduma da, 2016an argitaratua. Argitaletxe batzuen editorea da, eta hainbat literatura-ekitaldi nazionaletan sari-epaimahaietako kidea.

## Hautatutako lanak

Besteak beste, lan hauexek egin ditu:

### Istorio laburrak

* 2004 Everyone's Sarah (Sara ye Hameh)
* 2013 Hyperthermia (Garmazadegi)
* 2016 Domestic Monsters (Hayoolaha ye Khanegi)

### Eleberriak

* 2009 Fairy of Forgetfulness (Pari ye Faramashooi)
* 2009 Cheese Forest ( Jangal e Panir)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Maybe We Descend From The Trees: readings with Fereshteh Ahmadi - Literature» literature.britishcouncil.org.
* ↑ (Ingelesez) Majlesi, Melika. Books that Changed My Life: Fereshteh Ahmadi – PARSAGON. (Noiz kontsultatua: 2024-06-03).
* ↑ (Ingelesez) Ahmadi, Fereshteh; Ahmadi, Nader. (2022-07). «Sanctification in Coping From a Cultural Perspective» Illness, Crisis & Loss 30 (3): 465–488. doi:10.1177/1054137320982203. ISSN 1054-1373. (Noiz kontsultatua: 2024-06-03).
* ↑ ISSN https://literature.britishcouncil.org/assets/FA-Portfolio-20170517.pdf..
* 1 2 3 (Ingelesez) Council, Torbay. «Meet the Writer: Fereshteh Ahmadi» www.torbay.gov.uk (Noiz kontsultatua: 2024-06-03).
* ↑ «Talk: Fereshteh Ahmadi: Women’s Literature In Contemporary Iran | The Devon Daily» www.thedevondaily.co.uk (Noiz kontsultatua: 2024-06-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5952646
# Henriette Aire

Henriette Aire Etxebarren (Urepele, Nafarroa Beherea, 1943ko maiatzaren 22a - ) euskal idazlea da.

## Biografia

Xalbador bertsolari handiaren alaba da. Bere lehen olerkiak Maiatz aldizkarian atera zituen. Olatz Zugastik bere zenbait olerki (Goizeko bortzetan, Kristala porroskan) kantatu ditu. Aipatu lehen olerkiari Jojo eta Ramuntxok ere ipini diote musika. Imanolek (Haurraren aita) edo Beñat Axiarik (Kaska) ere urepeldarraren olerki batzuk erabili izan dituzte.

## Lanak
### Poesia

* Egiaren egarriz (1989, Maiatz).

## Topaketak

Airek Kultur homogeneizazioaren aurrean Euskal Herri Iparraldeko literatur kreazioa izeneko ekarpena egin zuen 1990eko Galeuzca idazleen topaketetan.

## Erreferentziak

* ↑ Elearen lainoa diskoa Badok.infon.
* ↑ Maitasunez ba ote... diskoa Ekaitzaldi blogean.
* ↑ Iratze okre geldiak diskoa Badok.infon.
* ↑ Leitza Larrea diskoa Voyager sans billet blogean.
* ↑ Galeuzca 1990.

## Ikus, gainera

* Xalbador
* Maiatz

## Kanpo estekak

* Henriette Aire literaturaren zubitegian
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
* Datuak: Q12259036
# Hanan Al-Agha

Hanan Al-Agha (Jaffa, 1948-2008ko apirilaren 19a) palestinar-jordaniar idazlea, poeta eta artista plastikoa izan zen. Jordaniako Hezkuntza Ministerioan lan egin zuen ere. Saba Mubarak jordaniar aktore eta ekoizlea du alaba.

## Biografia

Kairoko Unibertsitateko arte eta hezkuntzako lizentziatura lortu zuen 1970ean. Geroago, Jordaniako Hezkuntza Ministerioaren eta Alia Erreginaren Funtsaren arte ikastaroetan parte hartu zuen.
Hainbat erakusketan parte hartu zuen, kolektiboak zein banakakoak, Kairon, Ammanen eta Bagdaden, besteak beste, Arwa Tal izeneko jordaniko artistarekin. Bere lanean, kolore asertiboak erabili zituen eta mugitzen diren pertsonen irudi-konposizioak erabili zituen. Haren zertzeladek oroimena eta historia dute ardatz, Palestinaren konkistari dagokiona batez ere. Bere lana Palestinaren askapenaren kausari egindako ekarpen gisa ikusten zuen, artea eta kausa banaezinak izanik.
Hezkuntza Ministerioko Curriculum eta Hezkuntza Teknologien Zuzendaritza Nagusiko Arte Hezkuntzako Dibisioa zuzendu zuen.
Arte eta eskulan tradizionalei buruzko liburu askoren egilea da, nazioartean zabaldu zirenak.

## Sariak eta Aitortzak

* 2009an, bere izena daraman literatura-lehiaketa bat ezarri zen Sirian.

## Erreferentziak

* ↑ «صور| والدها أردني وأمها فلسطينية وابنها تونسي .. 11 معلومة عن صبا مبارك في عيد ميلادها» مصراوي.كوم.
* ↑ «مؤسسة القدس للثقافة والتراث» alqudslana.com.
* 1 2 «الموت يغيب الفنانة التشكيلية الاغا» Alrai 22 de abril de 2008.
* ↑ اليوم .. ذكرى ميلاد الفنانة التشكيلية الفلسطينية حنان الأغا » صحيفة فنون الخليج. .
* ↑ «الفنانة التشكيلية حنان الآغا» genevaa.yoo7.com.
* ↑ «اجتياح جنين ثلاث لوحات للفنانة حنان الآغا - مؤسسة فلسطين للثقافة» www.thaqafa.org.
* ↑ «معلومات الاتصال | وزارة التربية والتعليم» www.moe.gov.jo.
* ↑ Unknown. (30 May 2014). «قلم ودفتر .. من وجع البنفسج: حنان الأغا» قلم ودفتر .. من وجع البنفسج.
* ↑ «سأسكن القصيدة بقلم : حنان الأغا» دنيا الرأي.
* ↑ misralhura. (22 de abril de 2008). «من أعمال الفنانة والأديبة الراحلة حنان الأغا» جريدة مصر الحرة.
* ↑ «مرثية حنان الآغا / شعـــر : ابن الأصيل» aswat-elchamal.com.
* ↑ «نتائجُ مسابقةِ الحكايا للإبداعِ الأدبيِّ (مسابقةُ الأديبةِ الرَّاحلةِ حنان الآغا)» www.zamanalwsl.net.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12208954
# Núria Albó

Núria Albó i Corrons (La Garriga, Bartzelona, 1930eko uztailaren 2a) poeta katalana da.
1948an Filosofia eta Letrak ikasten hasi zen Bartzelonako Unibertsitatean. Ikasketak eten zituen, baina geroago berrekin zien eta 1962an bukatu zituen. Vich-eko Inquietud aldizkarian kolaboratu zuen. La Garrigako alkate hautatu zuten 1979an.

## Lanak
### Poesía

* La mà pel front (1962)
* Díptic (1972), Maria Àngels Angladarekin.
* L’encenedor verd (1979)
* Artea eta haritza (?)

### Haur-literatura

* Mare, què puc fer?, (1971).
* El fantasma Santiago (1979)
* Cucut, (1981)
* Mixet, (1984)
* Tanit, (1984)
* Arfa, (1988).
* Natàlia, (1994).
* Gina, (1994)
* Ariadna (1996)
* Oriol (1998)
* M'ho ha dit el vent, (2001)
* Ingrid(2002)

### Eleberria

* Fes-te repicar (1979)
* Agapi mou (1980)
* Desencís (1980)
* Tranquil, Jordi, tranquil (1983)
* Grills (1983)
* Quan xiula el tren(1997)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3347299
# Miren Alcedo

Miren Alcedo Moneo (Portugalete, 1963) euskal historialari, antropologo eta idazlea.

## Biografia

Portugaleten jaioa, Deustuko Unibertsitatean historia ikasi zuen. Ondoren, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Antropologia doktorearen ikasketak eta tesia egin zituen. Ahozko historian lan egin du. LAB sindikatuan lan egin zuen. 2005etik Azpeitian Euskal Autonomia Erkidegoaren zuzenbidearen administrazioan funtzionarioa izan da. Gaur egun Donostian lan egiten du.

## Obra

* 1996: Militar en ETA: historias de vida y muerte. Donostia: R&B. ISBN 84-88947-49-6. Liburua bere doktoreago tesian oinarrituta dago.
* 2008: La identidad pactada.
* 2020: Schubert nunca trabajó en justicia, Txalaparta, 2020. ISBN: 978-84-18252-31-0.
* 2020: De mi vida, Ana Potnoy argazkilariaren biografian kolaboratu du.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.txalaparta.eus/es/libreria/autores/miren-alcedo-moneo

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Azpeitiko Uztarria aldizkarian, 2019ko apirilean.
* Datuak: Q100773366
# Mariana Alcoforado

Sor Mariana Alcoforado (Beja, Portugal, 1640ko apirilaren 22a – 1723ko uztailaren 28a) erlijioso portugaldarra izan zen. Gutun portugesak idazlanaren egilea da.

## Gutun portugesak

Noël Bouton de Chamilly markesari zuzendutako gutunek sor Mariana nola maitemindu zen kontatzen dute, bere anaia Balrasarrek nola lagundu zion kontatzeaz gain.
Gutun portugesek (Lettres portugaises) arrakasta bikaina izan zuten, Choderlos De Laclos edo Stendhal bezalako idazleengan eragina ere izan zuten.
* Datuak: Q268325
* Multimedia: Mariana Alcoforado / Q268325
# Lucía Aldao

Lucia Aldao (Coruña, 1982ko otsailaren 20a ) galiziar poeta eta artista da.

## Ibilbidea

Nerabezaroan hasi zen poesia idazten, lortutako arrakastak bere jarduerak zabaltzera eraman zuen, abeslari eta gitarrista mutante gisa, idazle eta kultur animatzaile ibilbide paraleloaeginez.
Bigarren Gzcrea poesia saria irabazi zuen, liburuki kolektiboan bildua: Isto é un poema e hai xente detrás ( Espiral Maior 2007 ).
Diego Delgado DJarekin osatutako "AlDDao musika-proiektuarekin" Joy Division -en "She's Lost Control" bertsio baten grabaketarekin hasi zen eta album bat prestatu du. Errezitatzea gustatzen zaio, María Ladorekin batera, eta ohikoa da Maribolheras precárias ospakizun-emanaldietan.

## Sariak

* Tanxedoira
* Francisco Fernandez del Riego -saria
* Minerba saria
* O Facho Poesia Saria

## Lanak

* Unha dúcia mais un. Luis Muñoz arkitektoaren argazkiekin

### Antologiak

* O trazo aberto
* Negra Sombra
* Os gozos e as sombras
* Forxa literaria

### Liburuak

* lucía Aldao. 2010. Bebés
, et al. 2007. Isto é un poema e hai xente detrás. Espiral Maior poesía bilduma, 128 pp. ISBN 8496475492

### Ikuskizunak

* Dillei . Carlos Blancoren laneko aktore eta gidoilaria .
* Onde esté un cubata que se quite un soneto ( 2005 ). Poesia errezitaldia musika elektronikoko proiekzioekin
* Acústico femenino (emakumezkoen akustikoa) . Emakumeen Nazioarteko Egunaren galaren aurkezpena

## Erreferentziak

* ↑ María Lado y Lucía Aldao inauguran mañana el ciclo de poesía ´En femenino´. 7 de febrero de 2011.
* ↑ plastasdegoo. (11 de julio de 2010). Lucia Aldao e María Lado no evento Poesía Alimentaria. .
* ↑ maribolheras. (4 de junio de 2008). reinventemos o futuro. maribolheras precárias. .
* ↑ Columna | Bebés. 9 de abril de 2010.

## Kanpo estekak

* AlDDao talde berria myspace-n
* Galiciaconfidencial.com María Lado eta Lucía Aldao errezitaldia A Coruñan
* Datuak: Q9024803
* Multimedia: Lucía Aldao / Q9024803
# Florina Alías

Florina Alías Rodríguez (Colloto, Oviedo, 1921 – Gijón, 1999ko abuztuaren 30a ) asturieraz idatzi zuen idazlea izan zen .

## Ibilbidea

Idazle elebiduna asturieraz eta gaztelaniaz, 1950eko hamarkadan hasi zen eskualdeko egunkarietan argitaratzen.
Luis Aurelio Álvarez idazlearekin ezkondu zen. Elkarrekin Xente de casa antzezlana idatzi zuten 1978an. Sonetoz egindako literatur grabatuen liburua, izenburutik Munchu güeyu cola xente de casa-ren jarraipena eta omenaldia.
Florina Alías-en testuetan Asturias idealizatu baina bizia hauteman daiteke, beti hizkuntza argi, garbi eta natural batean kontatua.
Bere bizitzan zehar, Asturiasko Mieres, Oviedo eta Gijongo herrietan bizi izan zen. Azken honetan, gaixotasun luze baten ostean hil zen 1999ko abuztuaren 30ean

## Aitortzak

Hainbat sari poetiko irabazi zituen, asturieraz zein gaztelaniaz.
* 1952an Gabonetako poesiaren lehen saria irabazi zuen Miereseko Kultur Etxean.
* Ondoren, I Andecha de los Amigos del Bable lortu zuen.
* 1980an, Señaldaes del Sueve ipuinarekin, Madrilgo Concursu de Cuentos del Centru Asturianu II lortu zuen. Urte horretan bertan, Espainiako Naval Ligaren itsas poesiaren lehen saria jaso zuen.
* 2021ean, Asturiasko Printzerriko Kultura, Hizkuntza Politika eta Turismo Ministerioak, Hizkuntza Politikarako Zuzendaritza Nagusiaren bitartez, asturierarako itzulpen onenaren Florina Alías saria sortu zuen. Bere lehen edizioan, Biblia Elkarteak jaso zuen sari hau Biblia asturierara itzultzeagatik.

## Lanak

* "Xente de casa : Cien asturianos de hoy" / Luis Aurelio Álvarez eta Florina Alías; hitzaurrea, Emilio Alarcos Llorach; epílogoa, Francisco Aguilar y Paz. . — Oviedo: [s.n.], 1974 (Ensidesa).
* "Señaldaes del Sueve" / Florina Alias Rodríguez.... – [S.l.] : ALSA, D.L. 1980. – 41 p. ; 17 cm
* A la sombra del carbayón: ( Oviedoko gida poetikoa) / Florina Alías ; dibujos de Gaspar Meana]. — Gijón: Libros de la Luna Llena, 1995.
* "Gijón y el mar en el recuerdo" / Florina Alías; hitzaurrea Francisco Carantoña; epílogoa Pedro de Silva Cienfuegos-Jovellanos. — Gijón: [L'autora], 1997.

## Erreferentziak

* 1 2 «El centenariu de la gran Florina Alías» El Comercio 2021-01-05.
* ↑ «Florina Alías Rodríguez» Asturies.com.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 SL, Información facilitada por EuroWeb Media. «Alías Rodríguez, Florina» www.biografiasasturias.es.
* ↑ Press, Europa. (2021-12-20). «La traducción al asturiano de la Biblia gana la primera edición del premio Florina Alías» www.europapress.es.
* 1 2 «La traducción al asturianu de La Biblia, premiu Florina Alías» La Voz de Asturias 2021-12-20.

## Bibliografia

* Antón García, “Florina Alías”, en Lliteratura asturiana nel tiempu, Uviéu, Conseyería d’Educación, Cultura, Deportes y Xuventú, 1994,

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5863223
# Pilar Alonso Ibañez

María Pilar Alonso Ibáñez (Markiz, Araba, 1937ko urriaren 21a) etnografoa, historialaria, idazlea, poeta eta pedagogoa da.

## Biografia

Jaio eta urtebetera, bere familia Gasteizera joan zen bizitzera. Haurtzaroan eta gaztaroan, bere aitona-amonen herrira joan zen, Pipaonera, eta leku hori bihurtu zen bere bigarren etxea eta ikerketa etnografiko guztien jatorria.

## Ibilbidea

Pipaongo erritu eta ohiturak berreskuratzeko zuen irrika nekaezinak Pipaoni buruzko era guztietako dokumentazioa ikertzera eraman zuen, bertako, udaletako zein probintziako artxibo historikoetan gordetakoetara.Etniker Euskalerria taldearekin harremanetan jarri zen, garai hartan parrokoa zen José Antonio González Salazar jaunaren bidez, eta hark ikerketa etnografikora bultzatu zuen. Ordutik aurrera, bere lan etnografikoa Pipaon herrian inkesta etnografikoa aplikatzera bideratu zuen, emaitzak Euskal Herriko Atlas Etnografikora ekarriz bere ikerketa kanpaina guztietan.
1980an Euskalerriaren Adiskideen Elkartean sartu zen. 1989ko maiatzaren 31n aurkeztu zuen bere sarrerako lana, Fosilak, arkeologia, tradizioa eta Pipaonen historia izenburuarekin. 1981ean Usatxi dantza taldea jarri zuen martxan. Pipaongo Usatxi Kultur Elkarteko lehen arduraduna izan zen. Elkarte honen jardueren artean, paper nabarmena izan zuen ohitura eta tradizioen berreskurapenean: Dantzak, El Cachupín eta San Rokeko sua, Arrontxitako erromeria, Loza, Lagran eta Pipaonen arteko Gurutze eguna, Sahagi erreketa, Arran diana..
1994ko ekainaren 18an, La Alondra Alegre de Pipaón ezizenarekin ezaguna Pilar Alonsoren amets handienetariko bat bete zen: Pipaongo Usatxi Etnografia Museoaren inauguratu zen. Berak Pipaonen bildu eta gordetako pieza etnografikoen bildumaren emaitza.
2008an Parteras y comadronas liburua aurkeztu zuen. Liburu honetan 1925etik laurogeita hamarreko hamarkadara arteko parteren elkarrizketak eta argazkiak bildu zituen.

## Lanak
### Ikerketa etnografikoak

* La Regla de Pipaón
* Título de Villazgo
* Arcas de Misericordia
* Ordenanzas Municipales
* Fósiles, arqueología
* Tradición e historia de Pipaón
* Parteras y comadronas

### Literatura

* Las Andanzas de Camila (2005) haur jolasen oroitzapenak.
* Palabras de amor (2003) Poema-liburua.
* Las mujeres de mi barrio. Gasteizko bere haurtzaroko auzoari buruzko liburua, non gerra osteko hainbat emakumeren bizitza deskribatzen den.
* Hainbat artikuluren egilea da prentsan eta aldizkarietan, hala nola Ocón, Mendialdea, Dantzariak eta abarretan, eta Historia eta Antropologiari buruzko jardunaldi eta topaketetan parte hartzen du, betiere Arabako Mendialdeko Pipaón herri txiki eta interesgarriari buruzko bere ezagutzak erakutsiz.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La Alondra Alegre de Pipaon.» Gaceta Municipal de Vitoria-Gasteiz.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Museo Etnografico de Pipaon» La conservación de la memoria El Pais.
* ↑ (Gaztelaniaz) María Pilar Alonso. Argitalpenak. (Noiz kontsultatua: 2020-03-12).

## Kanpo estekak

* Auñamendi. María Pilar Alonso Ibañez
* Museo Etnográfico de Pipaón Arabako Foru Aldundia
* Datuak: Q27502654
# Syra Alonso

Syra María Alonso Brufau (A Coruña, 1899-Mexiko 1970) galiziar idazlea izan zen

## Ibilbidea

A Coruñako burgesia komertzial bateko familiakoa izan zen.1920an Francisco Miguel artistar ezagutu eta bizitza konpartitzen hasi ziren Montparnasse, Paris (1923) eta Kubara bidaiatu zuten, 1926an Mexiko euforiko batean gelditu ziren arte. David Alfaro Siqueiros eta Blanca Luz Brum poetaren lagun egin ziren. Mexikon egon zen bitartean,Sergei Eisenstein zinemagilea ere ezagutu zuen.
Syrak hiru seme-alaba zituen Francisco Miguelekin. 1933ko azaroaren 10ean, bikotea bere seme-alabekin Cristóbal Colón baporean Galiziara itzuli ziren. Porto de Santa Cruzen (Oleiros) jarri zuten euren egoitza.Syrak "Casa da Felicidade" ( zorion etxea) izena jarri zion.
1936ko abuztuaren 3an, Guardia Zibilak Francisco Miguel atxilotu zuen erregimen militar kolpistaren aurka egitea leporatuta; urte bereko irailaren 28an fusilatu zuten. Bi urte geroago, Brufau eguneroko bat idazten hasi zen Galiziako egonaldia bere lerroetan bilduz, harik ere, 1942an, bere seme-alabekin Lisboatik Mexikora irtetea lortu zuen arte.
Actopánen bizi ondoren, Mexiko Hiriko eta Cuernavacako hainbat etxetan bizi izan zen. Azken urteak Mexiko hirian eman zituen, hezur-minbiziaren ondorioz hil zen arte.
2000. urtean, Gure Earth argitaletxeak Syra Alonso: Syra Alonso: Diarios, con tradución de Anxos Sumai. argitaratu zuen

## Erreferentziak

* ↑ 22/3/2003.
* ↑ Repertorio biobibliográfico do exilio galego 2001, CCG.
* ↑ "Memoria de Santa Cruz" La Opinión Coruña, 16/8/2015.
* ↑ Ficha na web de Casa del Libro
* ↑ Ficha de Anxos Sumai na editorial Galaxia

## Bibliografia

* Alonso, Syra; García Sumai, Anxos (trad.) (2000). Diarios. Vigo: Edicións A Nosa Terra. ISBN 84-95350-10-6.
* Marco, Aurora (2007). Dicionario de Mulleres Galegas. Edicións A Nosa Terra. pp. 18–20. {{ISBN|978-84-8341-146-9}}.

## Kanpo estekak

* Vidal, Carme. Syra Alonso no Álbum de Mulleres do Consello da Cultura Galega, 2006.
* Repertorio biobibliográfico do exilio galego CCG.
* Datuak: Q16796663
* Multimedia: Syra Alonso / Q16796663