# Garaizarko errota

Garaizarko errota Jatabeko ur-errota zaharra da, Mungialdeko udalerri bizkaitarra, Euskal Herrian. Bertako ondare etnografikoaren eta errotek mendeetan zehar eskualdean industria bakar gisa izan zuten garrantzi historikoaren erakusgarri nabarmena da. Gaur egun, errota zaharberritu egin dute, eta Garaizar baserriaren ondoan dagoen turismo gune baten parte da. Bisita gidatuak egiteko aukera ematen du, bertako funtzionamendu tradizionala ezagutzeko.

## Kokapena

Garaizarko errota Kurtzegana auzoan dago, Garaizar baserritik gertu, landa-turismoko ostatu batean. Kokapen zehatzak Jata mendiaren ingurune naturala eta Garaizarre inguruko paisaia berde bereizgarriak konbinatzen ditu.

## Historia

Denbora luzez, ur-errotak izan ziren Jatabe udalerriko industria bakarra. Eraikuntza horiek indar hidraulikoa erabiltzen zuten alea ehotzeko, irin ekoizpena eta inguruko biztanleen hornidura erraztuz.
Garaizarreko errota iragan tradizional horren aztarna gisa nabarmentzen da. Denborak aurrera egin ahala, bere egiturak apurka-apurka okerrera egin zuen, zaharberritu eta museo gisa jendearentzat ireki zuten arte. Gaur egun, bisita gidatuak eskaintzen ditu, euskal landa ingurunean duen kultura eta teknologia garrantzia ezagutzeko.

## Deskribapen arkitektonikoa

Garaizarko errota harri grisez eraikita dago batez ere, euskal arkitektura tradizionaleko material tipikoa. Egitura osatzeko, zurezko elementuak daude leihoetan eta teila gorriz estalitako estalki inklinatu bat, euri-ura kanporatzen laguntzen duena.
Ezaugarriak:
* Materialak: harri grisa eta egurra.
* Estalkia: teila gorriz egindako teilatua, malda handikoa.
* Ingurua: zelai berdeak, egurrezko zubi txikiak eta ingurua zeharkatzen duen erreka.

## Ondarea eta turismoa
### Errotaren Museoa

Errota museo etnografiko bihurtu dute, ehotze tradizionalaren funtzionamendua eta udalerriko biztanleen eguneroko bizitzan duen garrantzia erakusteko. Bisita gidatuen bidez, uraren indarra errotaren mekanismoari eragiteko erabiltzen zela ikus dezakete bisitariek.

### Garaizar baserria

Errota Garaizar baserriaren ondoan dago, eskualdeko ondare historiko eta kulturalaren zati den landa-bizitokia. Baserri tradizional hau 1991n zaharberritu zen eta hainbat jarduera turistiko eskaintzen ditu, besteak beste:
* Museoko errotara bisitak.
* Ibilaldiak gertuko leku interesgarrietara, hala nola Butroeko gaztelura edo Gaztelugatxe
* Mendi-ibiliak eta bizikleta ibilbideak GR-280 errepidean.

## Ingurune naturala

Errota ingurune natural pribilegiatu batean dago, Jata menditik eta Garaizarre parke naturaletik gertu. Testuinguru horrek erakargarritasun turistikoa indartzen du eta aire zabaleko jarduerak errazten ditu.

### Atrakzio hurbilak:

* Hondartzak: Plentzia, Gorliz eta Bakio.
* Leku interesgarriak: Butroeko gaztelua, Omako basoa, Bilboko Guggenheim Museoa eta Olentzeroren etxea.

## Garrantzi kulturala

Garaizar errota euskal ondare etnografikoaren adibide adierazgarria da, eta teknologia hidraulikoaren eta Euskal Herriko landa-bizitzaren arteko harreman historikoa islatzen du. Zaharberritzeari esker, bere garaian eskualdeko garapen ekonomiko eta sozialerako ezinbestekoa izan zen tradizioa kontserbatu eta zabaldu ahal izan da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Caserio Garaizar - Casa rural en Maruri-Jatabe (Vizcaya)» EscapadaRural.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).
* ↑ Jatabe. 2024-01-30 (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Molino Garaizar en Maruri-Jatabe - Curiosidades y planes relacionados | Guía Repsol» REPSOL (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).
* ↑ «Uriberen ondarea» Turismo Uribe (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).
* ↑ «Garaizar Nekazaritza-turismoa - Turismo irisgarria» accesible.visitbiscay.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) https://www.veiss.com,+Veiss Comunicación S. L. |. «Caserío Garaizar | Casa Rural en MARURI BIZKAIA / VIZCAYA» www.nekatur.net (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Caserio Garaizar - Casa rural en Maruri-Jatabe (Vizcaya)» EscapadaRural.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131465335