# Melilla Berria

Melilla Berria edo Melillako Zabalgunea . mendetik aurrera, baina bereziki XX. mendean, Espainiako Melilla hiriaren zabalkuntza da.

## Historia

Mendearen amaieratik, Melillan garai oparoa hasi zen, hiri moderno bat sortu zuena, eta, Bartzelonaren ondoren, arte modernistaren ordezkaritza handiena izan zuen hiri espainiarra, baita modernismoaren ordezkaritza handiena ere Afrikan.
Mila eraikin baino gehiago daude katalogatuta, Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte direnak, Interes Kulturaleko Ondasuna, eta erdiko zabalgunean eta auzoetan banatuta daude. Horietako asko Melillan bizi den Bartzelonako Eskolako arkitekto baten proiektuak dira, Enrique Nieto eta Nieto, obra modernista oso zabala ekoitzi zuena, Lluis Domènech i Montaner arkitektoaren jarraitzaile gisa. Nabarmentzekoak dira bere lore-eraikin modernistak. Melillako beste autore modernista batzuk Emilio Alzugaray Goicoechea eta Tomás Moreno Lázaro izan ziren. Hogeita hamarreko hamarkadan, Art déco-ak Melillako arkitekturan jarri zuen arreta, eta Francisco Hernanz Martínez edo Lorenzo Ros Costa bezalako arkitektoek eraikin ikusgarriak egin zituzten hiriko auzoetan.

## Kanpoko gotorlekuak

* Fuerte de Camellos
* Fortín de Reina Regente
* Fuerte de Cabrerizas Altas
* Fuerte de Rostrogordo
Gotorleku-multzo bat da, elkarren artean loturarik ez duten gotorleku indartsuak, bata bestearengandik nahiko urrun, . mendearen bigarren erdian Erdi Aroko estiloan eraikiak, xelebreagoa mehatxagarria baino, edertasunez betea, eta, batzuetan, kolore biziz margoturik daudenez, hala nola laranjaz, beren defentsa-funtzioa ahaztarazten dute, jolas- eta dibertsio-elementuak dirudite defentsa-egiturak baino gehiago.
Inguruko harriz eginak daude, arku eta gangetarako horma eta adreilu totxoez, gotortze teknika zaharkituez, artilleria modernoari aurre egiteko ezgai, errifa-kabilek, Melillak defendatu behar zuenaren etsaiak, ez baitzuten artilleriarik.

## Historizismoak

* Fuerte de Camellos
* Fortín de Reina Regente
* Fuerte de Cabrerizas Altas
* Fuerte de Rostrogordo
La denak eraikin publikoak, gurtzarako guneak.
* Iglesia del Sagrado Corazón de Jesús
* Capilla Castrense
* Antiguo Colegio del Buen Consejo
* Edificio Gaselec
* Mezquita Central
* Fuente del Bombillo
* Casa de los Cristales
La iglesia del Sagrado Corazón de Jesús (1911-1918), la capilla del Hospital de la Cruz Roja, actual iglesia de San Francisco Javier (Melilla) (1926-1927), la capilla del Cristo Rey (1939-1941), la plaza de toros (1946-1947), la capilla castrense (1920-1923)

## Eklektizismoak

* Metropol eraikina
* Eskola Mistoen Taldea Alfonso XIII
* Melillako Portuko Agintaritzaren eraikina
* Melillako portuko osasun-estazio zaharra
* Carmen Balacaren etxea
* La Constructora Sozietate Zibilaren egoitza
* Industrialdeko merkatua
* Industrialdeko merkatua
Eklektizista elementuak nahastean oinarritutako beste bat da, txandakatuz eta ornamentazioa handituz, forjaren aberastasun handiagoarekin eta erlaitz irtenen agerpenarekin, Droctoveo Castañón, Carmen Balacaren etxea eta Compañía del Norte Africano y de José de la Gándararen egoitza, Grupo Escuelas Mixtas, gaur egun Ekonomia eta Ogasun Kontseilaritzaren egoitza dena.

## Modernismoa
### Enrique Nieto

Modernismoaren sartzailea da Melillan. Hala ere, Melillako arkitektura hobekien definitzen duena modernismoa da, rococoaren benetako jarraipena, apaindura oso aberatsarekin, forma infinitu eta iradokitzaileekin eta kolore anitzekin.
* El Telegrama del Rifeko erredakzio zaharra
* Merkataritza, Industria eta Nabigazioko Ganbera Ofiziala
* La Reconquista altzariak
* Antzinako Ekonomatu Militarra
* Antzinako Biltegi Handiak Errekonkista
* David J. Melul etxea
* Jose Zea eta Manuel Alvadalejoren etxea
* Jose Garcia Alvaroren etxea
* Juan Montes Hoyoren etxea
La Casa de Manuel Buxedas Aupi (1910-1911), la Casa de Antonio Baena Gómez (1910), Muebles La Reconquista (Circa 1910), la Casa Basilio Paraíso (1910-1912), la Casa de José Guardiola (1910), el Casino Español (1911) Melul (1915-1917), lore modernismoaren lore eta esnegaina, J. Barciela, Meliveo etxea (1920), Jose Zea eta Manuel Alvadalejoren etxea, La Manzana de la Concordiaren osagaiak, Miguel Gomez Moralesen etxea (1927-1928), Juan Torres Torresen etxea (1928-1929), Juan Montes Hoyoren etxea, Juan Antonio Torresen etxea.

### Emilio Alzugaray

* Colegio de los Hermanos de las Escuelas Cristianas
* Casa de Salomón Cohen
* Casa de las Fieras
* Casa de José Morely
* Casa de la Viuda de Samuel Salama
Emilio Alzugaray ingeniari militarrak oso lan akademikoa egiten du, animalien xehetasunekin. La Casa de Julia Alcalde (1913), Casa de las Fieras (1914), Casa de Salomón Cohen (1915), Hezkuntza Lurralde Zuzendaritza (1915), Colegio de los Hermanos de las Escuelas Cristianas (1913), Casa de La Salomón Cohen (1916), La Casa de Salomón (1915)

## Art decó

* Monumental Cinema Sport
Cinema Sport Monumentala (1930-1932) da bere obra nagusia.

### Enrique Nieto

* Batzarraren jauregia
* Eraikin Gorria,
* Enrique Nietoren etxea
* Carcaño etxea
* Rafael Rico Albert-en etxea,
* Realaren merkatua
El Palacio de la Asamblea (1932) de Enrique Nieto, autor también la Casa de Enrique Nieto (1930-1932), la Casa de Enrique Nieto (1930-1932), la Casa Carcaño (1934-1935), la Casa de Jacques Eskenazi Aguilerun (1936-1938), la Casa de Jacques (1936-1936)

### Francisco Hernanz

Bestalde, Francisco Hernanzek obra sigi-sagatsuak egin zituen, hala nola Casa de Jacinto García Marfil (1932), eta art decó aerodinamikoa garatu zuen, lerro soilekoa eta ia dekoraziorik gabekoa, hala nola Luis Rayaren Etxea (1935), Abraham Benatarren Etxea, Seoila Parrokoa.

## Arrazionalismoa

* Espainiako Bankuaren eraikina
* Melillako Correosen eraikina
* Amrram J. Wahnonen etxea
* Cervantes kalea, 4
Nahiko soila, hainbat lanekin egindako dekorazio geometrikoekin: Espainiako Bankuaren eraikina (Melilla), Melillako Correosen eraikina eta Amrram Jren etxea, besteak beste. Wahnony.

## Arkitektura industriala

* Mineralaren zubia
* CEMRren biaduktua
* CEMRko mineral-biltegiak
* CEMRko minerala kargatzeko tokia
* CEMRko minerala kargatzeko tokia
Arkitektura industriala ere badago, Manteleteko Burdin Merkatuarekin eta Rifeko Meategien Espainiako Konpainiaren zentral elektriko osoarekin, zubiarekin, biaduktuarekin, biltegiekin eta burdin mineralaren kargalekuarekin.
* V. Mendeurreneko Dorreak
* Chacel eraikina
V. Mendeurreneko dorreak eta Chacel eraikina.

### Sortzez Garbiaren Udal Hilerria

* Margallo panteoia
* Heroien Panteoia
* Heroien Panteoia
* Panteoi erregularra, 5. zk.
Espainiako Melilla hiriko hilerri nagusia da. Hilerriko plazan dago, Uraren Abelbidearen amaieran. 1890ean hasi ziren eraikitzen, Eligio Suza ingeniari komandantearen eta Manuel Fernandezen kontrataren proiektupean; 1892ko urtarrilaren 1ean inauguratu zen, eta Juan Verdejo bikarioak bedeinkatu zuen.
Bertan hilobiratu zuten lehen gorpua Francisco Lopez Lopez lau hilabeteko umearena izan zen.

### Eskultura-elementuak

* Taxdirteko Heroien Monumentua
* Kanpainetako Heroi eta Martirien Monumentua
* Espainiako Heroien Monumentua
* Pedro de Estopiñán eta Viruésen monumentua
* Francisco Franco Bahamonde Legioko komandantearen estatua
* Topaketak
* Fernando Arrabalen omenaldia
* Melillako modernismoari omenaldia
Nabarmentzekoak dira, halaber, Marokoko kanpainetako heroiak oroitzeko eraikitakoak, Taxdirt-eko Heroien Monumentua (1910) eta Kanpainetako Heroi eta Martirien Monumentua (1927-1931), erregimen frankistakoak, hala nola Francisco Francoren garaiko Heroien Monumentua (1941) edo Pedro Francoren garaiko Monumentua.

### Plazak

* Espainia plaza.
* Menendez Pelayo plaza
Espainia plaza, Menendez Pelayo plaza eta Benitez komandantearen plaza daude.

### Parkeak
#### Hernandez parkea

* Hernandez parkea
* Hernandez parkea
* Hernandez parkea
* Hernandez parkea
* Hernandez parkea
Melillako parkerik garrantzitsuena da, 1902an egin zen trapezio itxurarekin, Vicente Garcia del Campo ingeniariaren diseinuari jarraiki, eta Espainia Plazan dago.

#### Lobera parkea

Candido Lobera Girela sortzailearengandik jaso du izena; Arbitrioen Batzordeko presidente zela, parke hori sortu zuen, bere lurretan barrakarik ez eraikitzeko.

#### Agustin Jerez parkea
## Erreferentziak

* ↑ Txantiloi:Cita libro
* ↑ «La arquitectura modernista de Melilla, la contradicción de un estilo Luis Gueilburt» Revista Akros 9: 59-62. 2010 ISSN 1579-0959..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33010760