OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Heste meharreko gainhazkuntza bakterianoaren sindrome

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Heste meharreko gainhazkuntza bakterianoaren sindromea edo SIBO (ingelesez: Small Intestinal Bacterial Overgrowth) sindrome heterogeneoa da, hesteetan, normalean heste meharrean, dauden bakterio moten gehiegizko kopuruak eta/edo alterazioak sortutakoa. Heste lodian ez bezala, heste meharrean ez dago bakterio kopuru handirik; normalean heste lodian egoten diren bakterioak heste meharrean neurriz kanpo hazten direnean agertzen da SIBO.
Lehen mailako arretako digestio kontsultetara joaten diren pazieen %60k diote sabelaldea puztuta dutela eta mina dutela goiko aldean. Heste meharrean bakterio on gehiegi edukitzea izan daiteke sintoma horien guztien jatorria, baina diagnostikoa eta tratamentuda ez da beti erraza. Ohikoagoa da emakumeen artean.

## Sintomak

Zenbait sintoma gastrointestinal ez-espezifiko eragin ditzake, hala nola distentsioa, flatulentzia, abdomeneko mina, beherakoa, arkitepsia edo pisu-galera. Beste sintomak ere izaten dira: puztuta egotearen sentzazioa, goragalea, nekea, buruko mina, betetasun sentzazioa, aknea...
Sintomak beste patologia batzuekin nahasten dira. Horregatik, berariazko probak egin behar dira diagnostiko egokia eskuratzeko. Garai batean kultibo bat egiten zen, hesteetatik endoskopia baten bidez ateratzen zena, baina orain hidrogeno eta metano hatsaren testa erabiltzen da gehien osasun sisteman bakterio kontzentrazioa neurtzeko. Zoritxarrez, test horiek positibo eta negatibo faltsuak eman ditzakete.

## Kausak

Hainbat faktorek eragin dezakete heste meharrean bakterioak metatzea: zenbait elikagai, estresa, sendagaiak neurriz kanpo hartzea, arazo psikologikoak, zenbati gaixotasun... Horien eraginez, kolonean bizi diren bakterio batzuk heste meharrerantz joaten dira. Janariarekin bakterio horiek hartzitu egiten dituzte heste meharrera iritisten diren elikagaiak, eta horrek haize ugari sortzen du, mina eta hantura. Beherakoa, karranpak, gorgalea, idorreria eta, kasurik larrienetan, mantenugaiak gaizki xurgatzea ere eragin dezake.

## Beste gaixotanusekin lotura

%79tan sindrome hau Heste Narritagarriaren Sindromearekin batera agertzen da SIBO. Beste gaixotasun batzuek ere badaude, nahiz eta ez izan horrelako lotura nabarmenik, hala nola, gastritisa, eritasun zeliakoa, dibertikulitisa, gizentasuna, gibel gantzatsu ez-alkoholikoa, kontrolatu gabeko hipotiroidismoakolitis ultzeraduna, fibromialgia, Crohn gaitza, giltzurruneko gutxiegitasuna eta parkinsona.

## Erreferentziak

* ↑ https://medlineplus.gov/spanish/ency/article/000222.htm
* 1 2 3 4 5 6 «Hesteetako nahasmendu gero eta ohikoagoa» Consumer 2024-03.
* ↑ https://www.blogdepsicologia.com/eu/que-es-sibo-y-como-puede-afectar-su-salud-mental/

## Kanpo estekak

* "Hesteetako nahasmendu gero eta ohikoagoa", Consumer aldizkaria, 2024ko martxoa, 8-9 or.
* Ana Grandío Busto: "Heste meharreko gainhazkuntza bakterianoaren tratamendurako estrategia dietetikoak".
* "Zer da SIBO eta nola eragin dezake zure osasun mentalean?", Blogdepsicologia webgunean.
* Datuak: Q1271831
# Hirugarren barruti gotortua

Melillako Melilla la Vieja Espainiako gotorlekua osatzen duten lau barruti gotortuetako bat da Hirugarren Esparru Gotortua. Bigarren Esparru Gotortuaren eta Laugarren Esparru Gotortuaren artean dago.

## Historia

Bigarren Barruti Gotortuarekin batera, Villa Zaharra osatzen zuen, eta bertan kokatu ziren Juan Alonso Perez de Guzman Medina Sidoniako dukearen gizonak, Pedro de Estopiñanek eta Viruesek gidatuta, Melillako okupazioan. 1604an, islamiar garaiko tapiak dorre biribil bat eta beste karratu bat zituen, eta 1636an, 1656 eta 1659 artean, 1669 eta 1674 artean, 1677 eta 1678 artean, 1680 eta 1682 artean, 1691 eta 1694 bitartean konponketak jasan zituen. 1721 eta 1722 artean berreraiki zuten.
San Fernandoko bateriaren gainean, 1847 eta 1867 artean, Diziplina Batailoiaren kuartela eraiki zen, gaur egun eraitsia eta 2011n zolatua, galtzadarriak triangeluak osatuz.

## Deskribapena

Hornabeque hobiko kontraeskarpak ixten du ekialderantz. Hegoaldean, San Bernabeko bateria, 1711 eta 1714 artekoa, Ungo de Velasco ingeniariaren diseinuaren arabera, eta 1721 eta 1722 bitartean eraberritua. Bere aurrean, 1722ko Braga Faltsua dago eta, bien azpian, . mendeko San Fernandoko Tunela. Mendebalderantz eta angelua eginez, San Fernandoko Baluartea dago, 1721ekoa. Mendebaldetik jarraituz, San Fernandoko kuartela dago, paraleloan jarritako gangez osatua, bakoitza bere sarrerarekin, eta gainean San Fernandoren Bateria dago, hau ere 1721ekoa. Angeluan, Bost Hitzen Bastioiak, aurrean dagoen Aharien Hobiarekin, Laugarren Esparru Gotortua egiten zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Finalizan las obras del tercer recinto fortificado de Melilla» http://www.diariosur.es.
* ↑ «Melilla invertirá más de 143.000 euros en rehabilitar el tercer recinto fortificado» El Faro de Melilla 9 de diciembre de 2018.
* ↑ «Los paseos marítimos se unirán con aceras más anchas, parques y fuentes» El Faro de Melilla 10 de enero de 2019.
* ↑ Sánchez T., Paqui. «Una obra de 1,3 millones conectar� los dos paseos mar�timos para lograr un itinerario de casi 7 km» Melilla Hoy.
* ↑ «Comienza la consolidación de los lienzos de la Muralla de San Fernando» El Faro de Melilla 15 de enero de 2019.
* ↑ «Ciudad Autónoma de Melilla - FOMENTO RECUPERARA EL BALUARTE DE SAN FERNANDO» www.melilla.es.
* ↑ Finalizan con dos meses de antelación las obras de recuperación del lienzo de muralla de San Fernando y Falsabraga. .
* ↑ «La reforma de las murallas descubre el acceso de la plaza de las Culturas a San Bernabé» El Faro de Melilla 27 de febrero de 2019.
* ↑ «Tercer recinto» Melilla.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34567036
* Multimedia: Tercer Recinto Fortificado, Melilla / Q34567036
# Esatari

Esataria irrati-telebistan berriak-eta ematen dituen komunikazioko profesionala da. Bere funtzioak programak aurkeztea eta hainbat testu kontatzea (albisteak, txostenak, dokumentalak, etab.) eta iragarkien off ahotsa izatea dira, baita ekitaldiak gidatzea ere.

## Erreferentziak

* ↑ «Esatari». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2024-11-28.)
# Lourdes Ciuró

Lourdes Ciuró i Buldó (Reus, Tarragona, Katalunia, 1971ko ekainaren 3a) tarragonar politikaria eta abokatua da, Kataluniako Europar Alderdi Demokratako. 2011tik Bartzelonako diputatua da Convergència i Unió (CiU) alderdian Diputatuen Kongresuan X legealdian eta Democrazia eta Askatasuna alderdian XI eta XII legealdian.

## Bizitza

1994an Zuzenbidean lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan (UAB).

### Lan ibilbidea

1994tik 2011ra abokatua izan zen, eta Zuzenbide Zibilean eta Merkataritza Zuzenbidean espezializatu zen.
2003an hasi zen Kataluniako Konbergentzia Demokratikoko militantatzen. 2007 eta 2011 urteen artean Sabadelleko Udaleko zinegotzia izan zen, eta kargu horretan Jordi Font Renom ordezkatu zuen 2011ko hauteskunde orokorretan diputatu aukeratu zutenean. 2014an, «herrialde kanpaina» bultzatu zuen, azaroaren 9an Kataluniaren independentziari buruz egindako galdeketan parte hartzea sustatzeko. 2015eko Espainiako hauteskunde orokorretan eserlekua berritu zuen, Demokrazia eta Askatasuna taldean.
Berdintasun Batzordeko bozeramailea izan zen Diputatuen Kongresuan, eta 2015ean Kongresuko ordezkaritzaren parte izan zen, Nazio Batuen Erakundeko Emakumearen Egoeraren batzordearen 59. saioan. Barne, Sustapen, Osasun eta Gizarte Zerbitzu, Berdintasun eta Araudi batzordeetako bozeramaile laguntzailea ere izan zen.
Sabadellen 2019ko udal hauteskundeei begira, Junts per Sabadell alderdiaren zerrendaburua izan zen eta 3 zinegotzi lortu zituen.

## Eztabaida

2017ko urriaren 17an, mahuka mozketa bat egin zuen, eta Toni Cantó diputatuari harropuztu zitzaion Ganberaren irteeran, azken horren aipamen bati erantzunez.

## Erreferentziak

* 1 2 Ciuró i Buldó, Lourdes. .
* ↑ Els diputats del Partit Demòcrata Català inicien la XII al Congrés. .
* ↑ Lourdes Ciuró. 16 de julio de 2014.
* ↑ «Democràcia i llibertat. Perfil de Lourdes Ciuró» www.democraciaillibertat.cat.
* ↑ García, N. (21 de diciembre de 2011). Lourdes Ciuró (CiU): “És un honor haver pogut representar els interessos de la meva ciutat”. .
* ↑ Lourdes Ciuró crida a la participació massiva el dia 9 de novembre. .
* ↑ Una diputada del PDeCAT hace un corte de mangas a Toni Cantó en el Congreso. 17 de octubre de 2017.

## Kanpo estekak

* Lourdes Ciuró. Argirik eta takigraforik gabe. TVE 2013
* Datuak: Q20100417
* Multimedia: Lourdes Ciuró / Q20100417
# Maria Sanchez Madoz

Maria Sanchez Madoz (Areta, Laudio, Araba, 1996) pilotaria izan da, entrenatzailea, pala jokalaria, eta 2016tik pilota epaile dabil, 2019tik profesionaletan.

## Ibilbidea

Lehen urratsak
Maria 8 urte zituela hasi zen esku pilotan, Laudioko klubean, Herriarenean. Neska bakarra zen. Handik urtebetera, beste hiru neska animatu ziren. 12 urte egin arte jardun zuten, harik eta, Arabako Pilota Federazioak esan zien arte mutilekin ezin zirela lehiatu; hau da, ez zegoela neskentzat tokirik. Beste aukera baten bila palan hasi zen. Maria hainbat urtez aritu zen palan, baina lesionatu, eta utzi egin behar izan zuen. Orduan hasi zen epaile; frontoiarekin zuen loturari eusteko modua baitzen. 2016an hasi zen afizionatuetan, eta 2019an profesionaletan.
Mariak muturreraino eraman du etxeko zaletasunik handiena.
   Beti izan naiz zoriontsu frontoian, eta epaile izatea pilotaz gozatzeko beste modu bat da.

### Epaile

Arabako lehen emakume epailea da. Edozein modalitatetan jardun dezake epaile: esku-huskakoan, palakoan, zesta-puntakoan zein frontenisekoan.
Herrian beti izaten zituzten arazoak epaileekin, Gasteiztik joaten zirelako eta horren ondorioz batzuetan epailerik gabe jokatu behar izaten zutelako. Hori dela eta, Mariari proposatu zioten epaile aritzea. Probatzeagatik animatu zen. Bi saioko ikastaro bat egin zuen horretarako. Teorikoa izan zen lehen saioa, eta bigarrenean azterketa egin zioten.
Mariaren esanetan:
   Epaileak beti izan dira 40-50 urtetik gorako gizonezkoak. Horregatik uste dut positiboa dela emakume gazteak ikustea lan horretan. Pilotariak harritu egiten ziren ni epaile lanetan ikusita, gaztea eta gainera emakumea naizelako.
Gogoan du lehen aldia, profesionaletakoa. Urduñan izan zen. Sekulako ilusioa zuen, baina oso urduri ere bazegoen. Izan ere, profesionaletan presio handia dago. Batetik, telebistaz ematen dira partidak; eta, bestetik, apustuak egiten dira, zama da hori. Afizionatuetan, galdu edo irabazi, askotan ez doa inora. Profesionaletan, ordea, bai: jendeak dirua jokatzen du, eta telebistak behin eta berriz ematen du jokaldia. Profesionaletan bistaratzea handiagoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. (2024-11-23). «Maria Sanchez Madoz: «Garrantzitsua da frontoia bezalako eremu maskulino bat hartzea»» Aspe pelota (Noiz kontsultatua: 2024-11-27).
* ↑ «Maria Sanchez Madoz pilota epaile profesionala, Aretako frontoian» Aspe pelota (Noiz kontsultatua: 2024-11-27).
* ↑ «Zuin Aldizkaria 27. zka. / Revista Zuin 27 - 2018/2» www.laudio.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-27).
* ↑ Berria. (2024-11-23). «Maria Sanchez Madoz: «Garrantzitsua da frontoia bezalako eremu maskulino bat hartzea»» Aspe pelota (Noiz kontsultatua: 2024-11-27).
* ↑ «“Pilotariak harritu egiten ziren ni epaile gisa ikusita, gaztea eta gainera emakumea naizelako” - Laudio» Aiaraldea.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131340750
# Osirisen epaiketa

Osirisen epaiketa, hildakoarentzat gertaerarik garrantzitsuena da, egiptoar mitologiako sinesmen multzoaren barnean.
Duatean, hildakoaren izpiritua Anubisek gidatzen zuen Osiris jainkoaren auzitegira. Anubisek, magikoki ateratzen zuen Ib delakoa (bihotza, kontzientzia eta moralitatearen ikur dena) eta balantza batetako platertxoetako batean jartzen zuen. Iba, Maaten lumarekin kontrapisatua zen (Egia eta Justizia Unibertsaleren ikurra), beste platertxoan jartzen zena.
Bitartean, jainkoek osatutako epaimahai batek, bere lehengo jarrerari buruzko galderak egiten zizkion, eta, erantzunen arabera, bihotza pisuz igo edo jaisten zen. Dyehutyk, eskriba bezala emaitzak idazten zituen eta Osirisi ematen zizkion.

## Epaia

Epaiketaren amaieran, Osirisek bere epaia ematen zuen:
Hau baiezkoa bazen, bere Ka eta Ba momiarekin elkartzera joan zitezkeen, Aja eratu eta betirako bizi.
Baina epaia ezezkoa bazen, hilaren Iba Ammiti botatzen zitzaion hilen irenslea (krokodilo burudun, lehoi beso, gorputz eta kimadun eta hipopotamo hankadun izaki bat), hildakoarekin amaitzen zuena. Hau, bigarren heriotza bezala izendatzen zen, eta, hildakoarentzat, bere hilezkortasunaren amaiera zen.

## Justifikazioa

"Justifikatua" edo "ahots justuz" hitzek, hildakoa, Osirisen auzitegiaren aurrean epaiketa arrakastarekin pasatzen duen egoera adierazten dute. Eszena hau, itzultzaile greziarrek "psikostasis" edo "arimaren pisaketa" deiturikoa, Hilen Liburuko 125. atala da, modu zehazkiagoan "egunera irtetzeko liburua" deitua r n prt m xru egiptoeratik.
Hildakoak, hainbat baldintza bete behar zituen epaiketan arrakasta izateko: bakarrik, jarrera akatsgabea froga zezaketenek merezi zuten. Hilen Liburuko otoitzak, jainkoei, akats gabeko bizitzaren kontakizuna erakusteko balio izateaz gain, portaera moraleko proposamenak ere baziren.
"Ez dut bidegabekeriarik egin beste gizakiekiko, ez dut seniderik hil, ez dut gezurrik esan egia esan beharrean, ez dut traizioaren kontzientziarik, ez dut inongo kalterik egin, ez dut inor sufriarazi, ez ditut jainkoentzako ofrendak lapurtu..."

## Kanpo estekak

* Datuak: Q447118
* Multimedia: Judgement of Osiris / Q447118
# Jim Abrahams

James S. Abrahams (Shorewood, Wisconsin, 1944ko maiatzaren 10a – Santa Monica, Kalifornia, 2024ko azaroaren 26a) estatubatuar zinema zuzendari eta gidoilaria izan zen.
Wisconsinen jaio zen, familia judu batean. David Zucker eta Jerry Zucker anaiekin batera idatzi eta ekoitzi zituen parodia filmengatik nabarmendu zen.

## Filmografia

| Urtea | Izenburua | Zuzendaria | Gidoilaria | Ekoizlea | Oharrak |
| 1977 | The Kentucky Fried Movie | Ez | Bai | Ez | |
| 1980 | Airplane! | Bai | Bai | Bai | David & Jerry Zucker ere zuzendariak |
| 1984 | Top Secret! | Bai | Bai | Bai | David & Jerry Zucker ere zuzendariak |
| 1986 | Ruthless People | Bai | Ez | Ez | David & Jerry Zucker ere zuzendariak |
| 1988 | Big Business | Bai | Ez | Ez | |
| 1988 | The Naked Gun: From the Files of Police Squad! | Ez | Bai | Bai | |
| 1990 | Welcome Home, Roxy Carmichael | Bai | Ez | Ez | |
| 1991 | Hot Shots! | Bai | Bai | Ez | |
| 1993 | Hot Shots! Part Deux | Bai | Bai | Ez | |
| 1994 | An Introduction to the Ketogenic Diet | Bai | Ez | Ez | Dokumental labur |
| 1998 | Mafia! | Bai | Bai | Ez | |
| 2006 | Scary Movie 4 | Ez | Bai | Ez | |

### Ekoizlea bakarrik

* Cry-Baby (1990)
* The Naked Gun 2½: The Smell of Fear (1991)
* Naked Gun 33 1/3: The Final Insult (1994)

### Aktorea

| Urtea | Izenburua | Pertsonaia |
| 1977 | The Kentucky Fried Movie | Technician #1 / Announcer |
| 1980 | Airplane! | Religious Zealot #6 |
| 1984 | Top Secret! | German Soldier in Prop Room |
| 1988 | Coming to America | Face on Cutting Room Floor |
| 1991 | Oscar | Postman |
| 2019 | Fat: A Documentary | Self - Filmmaker & Founder, Charlie Foundation |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q448604
# Motzkinen zenbaki

Motzkinen zenbaki bat zirkunferentzia batean dauden $n$ puntuen artean elkarren artean mozten ez diren kordak marrazteko dauden modua kopuruen sekuentzia da. Motzkinen zenbakiek Theodore Motzkinen omenez dute izen hori. Geometrian, konbinatorian eta zenbakien teorian erabilera dute.
$M_{n}$ formularako $n=0,1,\dots$ Motzkinen zenbakiak honakoak dira:
    1, 1, 2, 4, 9, 21, 51, 127, 323, 835, 2188, 5798, 15511, 41835, 113634, 310572, 853467, 2356779, 6536382, 18199284, 50852019, 142547559, 400763223, 1129760415, 3192727797, 9043402501, 25669818476, 73007772802, 208023278209, 593742784829, ...

## Erreferentziak

* ↑ «A001006 - OEIS» oeis.org (Noiz kontsultatua: 2021-01-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2915234
* Multimedia: Motzkin numbers / Q2915234
# 1575
## Gertaerak

* Azaroaren 28a – Garrotez exekutatu zituzten Miguel Zubiri eta Maria Johan Iruñean, sorginkeria egotzita. Hil ostean gorpuak erre zituzten. Anotzibarreko bi haurren deklarazioetan oinarrituta, hainbat atxiloketa izan ziren “herriko akelarreetan parte hartzea” egotzita. Lau atxilotu nagusietatik beste biak kartzelan hil ziren.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Martxoaren 26a – Johann Carolus, historiako lehen egunkariaren editorea (h. 1634).
* Apirilaren 24a – Jakob Böhme, alemaniar kristau mistikoa eta teologoa (h. 1624).
* Apirilaren 26a – Maria Medici, Nafarroako eta Frantziako erregina (h. 1642).
* Azaroaren 4a – Guido Reni, italiar margolaria, dekoratzailea eta marrazkilaria (h. 1642).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 4a – Sidonia Saxoniakoa, Wettin leinuko printzesa eta Bruswick-Lüneburgeko dukesa eta Calenberg-Göttingeneko printzesa ezkontidea (j. 1518).
* Urtarrilaren 14a – Barbara Uthmann, Alemaniako Metal mendietako negozioandre arrakastatsua (j. c. 1514).
* Apirilaren 28a – Juan Martinez Zaldibiakoa, gipuzkoar historialaria eta agintari oinaztarra (j. c. 1500).
* Maiatzaren 28a – Sofia Jogalia Poloniakoa, Jogalia dinastiako kidea, Poloniako printzesa eta Brunswick-Wolfenbütteleko dukesa ezkontidea (j. 1522).
* Ekainaren 3a – Pieter Aertsen, herbeheretar margolaria (h. 1508).
* Ekainaren 3a – Francisco Ibarra, euskal militar eta esploratzailea, Mexikoko Durango hiriaren sortzailea (j. 1539).
* Ekainaren 29a, Nagashinoko guduan:
** Hara Masatane, Sengoku aroko japoniar samuraia (j. 1531).
** Naitō Masatoyo, Sengoku aroko japoniar samuraia (j. 1522).
** Baba Nobuharu, Sengoku aroko japoniar samuraia (j. 1514/15).
** Sanada Nobutsuna, Sengoku aroko japoniar samuraia (j. 1537).
** Saigusa Moritomo, Sengoku aroko japoniar samuraia (j. 1537).
** Yamagata Masakage, Sengoku aroko japoniar samuraia (j. 1524).
* Uztailaren 9a – Tsuchiya Masatsugu, Sengoku aroko japoniar samuraia (j. 1544).
* Uztailaren 21 edo 22a – Francesco Mauroliko, italiar matematikari eta astronomoa (j. 1494).
* Urriaren 20a – Cornelis Floris de Vriendt, flandestar arkitekto, diseinatzaile eta grabatzailea.
* Abenduaren 23a – Akiyama Nobutomo, Sengoku aroko japoniar samuraia (j. 1531).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6688
* Multimedia: 1575 / Q6688
# Irakeko Museo Nazionala

33°19′42″N 44°23′07″W﻿ / ﻿33.32833°N 44.38528°W﻿ / 33.32833; -44.38528 Irakeko Museo Nazionala (arabieraz: المتحف العراقي) Bagdaden, Iraken dagoen museo interesgarria da, batez ere Mesopotamiako zibilizazioen gordetzen dituen artelanen eta aztarna arkeologikoengatik. 2003an, Irakeko inbasioaren gertaeren artean, arpilatua iza zen eta obra ugari lapurtua.

## Historia

Museo honen historia zailtasunez beteta egon da ia hasieratik. Instituzioak hasieran Bagdadeko Museo Arkeologikoa izena zuen eta Gertrude Bell idazle britaniarrak sortu zuen, 1926an. Saddam Hussein boterean egon zen urtetan museoa bakarrik Husseinen lagunek ahal zuten bisitatu; publiko orokorrak sarrera debekatua zuen. Horregatik, mendebaldeko hedabideetan "Saddam Altxor Pribatuaren Kutxa" deitzen zitzaion. Golkoko Gerra zela eta, 1991an, museoa itxi zuten. 2000go apirilaren 28an, Saddam Husseinen urtemuga zela eta, ireki zen berriro ere. 2003an, Irakeko inbasioaren gertaeren artean, arpilatua izan zen eta obra ugari lapurtua. Antza denez,lapurketetan museoko langile batzuk hartu zuten parte. Pieza asko berreskuratu dira baina ez guztiak. 2009ko otsailaren 23an, museoak berriro ateak ireki zituen ere baina ez oso: 24 gelatik bakarrik 6 bisita daitezke eta aurretik hitzordua eskatu behar da.

## Obra ezagunenak

* Ur-eko arpak
* Warkako Dama
* Warkao edalontzi sakratua
* Buztinezko taulatxoak

## Kanpo estekak

(Ingelesez):Lapurtutako objektuen aurkikuntza.
* Datuak: Q521251
* Multimedia: National Museum of Iraq / Q521251
# Pirita

Pirita FeS$_2$ formula kimikoa duen minerala da, %53.48 sufrez eta %46.52 burdinaz osatuta dagoena. Piritaren lustre metalikoa eta urre-kolore argiak benetako urrearekin nahastera eraman dezake. Izena grezieratik datorkio (πυρίτης, puritēs, “suzkoa” edo "sutan dagoena”). Izenaren jatorria pirita altzairuaren edo sukarrien aurka kolpatzean sortzen diren txinparten ondorio izan daiteke.
Azido sulfurikoa (H$_2$SO$_4$) sintetizatzeko erabiltzen den mineral nagusienetako bat da; izan ere, mineral hau sufrean oso aberatsa da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Pirita. 2017-07-27 (Noiz kontsultatua: 2017-10-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50769
* Multimedia: Pyrite / Q50769
# Gyromitra leucoxantha

Gyromitra leucoxantha Discinaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Peziza leucoxantha, Peziza radiculata var. leucoxantha, Discina leucoxantha var. fulvescens, Paradiscina leucoxantha.

## Deskribapena

Karpoforoa: 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, diskoide formakoa, pixka bat konprimatua edo lautua, konkabo samarra, hanka labur eta lodi batekin, nahikoa haragitsua, ertz mehetuarekin, lurrean sartuta. Gainazal himeniala opakua, pixka bat zimurtua, horitik hori-okre antzekora doan kolorekoa. Kanpotik zuria edo zuri-krema kolorekoa da. Ebakitzean haragia bi geruzatan aurkezten da, bata himenioaren kolorekoa eta bestea zuria. Usain eta zapore nabarmenik gabea.
Etimologia: Leucoxantha epitetoa grekotik dator, zuria esan nahi duen “leukos” hitzetik eta horia esan nahi duen “xanthos” hitzetik. Bere koloreengatik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua

Elurren ondoren berehala hazten da. Alertzeen eta izei gorrien basoetan, lur hareatsuetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Kolonbia, Brasil, Txile, Argentina, Kanariak, Maroko, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Himalaiako eremua, Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kirgizistan, Mongolia, Hego Korea, Japonia, Txina, Taiwan, Papua Ginea Berria, Australia, Zeelanda Berria, Nigeria, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 595 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Gyromitra leucoxantha: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10512221
* Multimedia: Gyromitra leucoxantha / Q10512221