# Pisu jaurtiketa

Pisu jaurtiketa atletismoaren proba modernoa da, altzairuzko bola astuna ahalik eta urrutien jaurtitzean datza.
Randy Barnes estatubatuarrak gizonezkoen munduko markarik onena ezarri zuen 1990ean (23,12 m) Atlantako Joko Olinpikoetan. Emakumezkoena Natalya Lisovskaya sobietarrarena da (22,63 m) 1987an.

## Historia

Pisu-jaurtiketari buruzko lehenengo aipamena K. a. VII. mendeko testu grekoa da. Iliadan aipatu zen, XXIII kopla-sortako 826 eta 836. kopletan, Patrokloren omenez egindako Hilketa Jokoetan.
Jaurtiketa modernoa Irlandako eta Eskoziako lehiaketa tradizionaletan jaio zen indar erakustaldi gisa.XVIII. mendearen erdialdean proba hau estandarizatzeko saiakera bat egin zen: 16 librako (7.260 kg) kanoi bala inglesak jaurtitzen zituzten 7 oineko (2.125 m) aldea zuen karratu batetik. Neurri eta pisu hauek gaur egun mantentzen dira.

## Bala

Balaren pisua 7,26 kg-koa da gizonezkoetan eta 4 kg-koa emakumezkoetan. Pisu hori partaideen adinaren arabera alda daiteke; gizonezko jubenilen kategorian 6 kg jaurtitzen dituzte eta emakumezko jubenilen kategorian 4 kg; gizonezko juniorren kategorian 5 kg jaurtitzen dituzte eta emakumezkoen senior mailan 3 kg.

## Teknika

Pisu- jaurtiketaren teknika zehatz mehatz azaltzeko beharrezkoa da ondorengo aldi hauek bereiztea eta banan banan aztertzea baita lantzea ere:

### Hasierako posizioa

Jaurtilari guztiek ez dute erabiltzen, baina irudian ikusten duguna akademikoena da eta “T posizio” izenaz ezagutzen dugu.
* Atleta tente eta jaurtiketaren noranzkoari bizkarra emanez jartzen da, gorputzaren pisua eskuineko hankan duela, oina guztiz bermatua eta oin-punta metalezko uztaia ukituz.
* Ezkerreko hanka zertxobait tolestuta dago, oina eskuineko oinetik 30 bat cm atzeratuta eta 10 bat zentimetro alboratuta, orekari eusteko.
* Eskuineko hanka guztiz luzatuta eta gorputzaren pisua gainean.
* Oin-zola guztia lurrean ezarrita.
* Aldaka eta sorbalda lerroak jaurtiketa norabideari elkarzut daude.
* Eskuineko sorbaldak, erlaxatuta, tresnaren pisuari eusten dio
* Ezkerreko besoa sorbalda baino zertxobait altuago, erdi tolestuta eta aurrerantz proiektatua.
* Esku-ahurra kanporantz begira, guztiz erlaxatuta.
* Burua bizkar hezurraren jarraipena da, baina begirada lurrera orientatuta dago, oinetatik 2-3 metrora, jaurtiketaren kontrako noranzkoan.

### Pisuari heltzea

Erdiko hiru atzamarrek helduko diote pisuari, izan ere, atzamar txikia eta erpurua orekatzaileak dira soilik. Behin pisua era egokian hartuta dugula, pisua masailaren eta lepoaren kontra jarri beharko dugu, gorputzarekin bat egiteko jarreran. Ukondoa pisuaren aurka, sorbaldaren eta enborraren alboaren arteko erdibidean.

### Desplazamendua

Kukubiko posizioan enborra aurrerantz inklinatua egongo da eta ezkerreko hankaren belauna eskuineko hankaren zangosagarraren ondoan pasatuko da. Hortik, ezkerreko hankak(hanka kulunkari) estentsio horizontal aktiboa egingo du, euskailua bilatuz. Mugimendu honek pelbisa eta sistema osoa beherantz eta atzerantz tiratzen du.
Bitartean, eskuineko hanka(hanka irristagarria) grabitate zentroaren desplazamenduaren ondorioz, pisu Gabe egongo da, eta orporantz biratu ondoren, estentsio aktiboa egingo du ezkerreko hankaren mugimenduaz batuz.
Hanken parte-hartze azkarrari eta orpotik pasatzeari esker, bi hanken arteko angelua irekitzen da. Aldi berean, enborra jaurtigailuarekin Aurrera eramaten da, aldakak lurrarekiko paralelo mantenduz.
Beso librea gorputzaren aurrean mantentzen da, enborraren posizio itxia bermatuz eta sorbaldak aldakaren atzean, jaurtiketaren norabidearekiko perpendikularrak mantenduz.
Eskuineko hanka, flexio azkar baten bidez, zirkulu erdira iritsiko da, metatartsoarekin. Aldi berean, ezkerreko oina euskailu ondora iritsiko da, abiadura galerak saihestuz.

### Jaurtiketa bera edo tiroa

Zirkulu erdira iristean, eskuineko hankak gorputzaren masa galgatzen du eta norabidearen aldaketaren ondorioz hanken giharrek lagapen txiki bat izango dute.
Hanken errotazio honek, aldaken aurrerapena laguntzen du, jaurtigailua lerro berean mantentzen den bitartean. Horrela, “alboko posizio” deritzogunera iritsiko gara. Alboko posizio hori denbora txiki batez mantendu eta hortik aurrera metatutako energía elastikoa askatu egiten da.
Aldakak eta sorbaldak jaurtiketaren norabidera begira dauden momentuan posizio frontalera iritsiko gara eta une horretan, ezkerreko sorbaldaren blokeoa sortuko da.
Gorputzaren estentsioa egin ondoren, beso jaurtilariaren estentsioa iritsiko da. Ukondoa sorbaldaren altueran kokatuta egono da, gorputz osoak jaurtigailuaren atzean jarraituko duela eta eskumuturraren alboko flexioa bermatuz.

### Amaiera eta ondorengo errekuperazioa

Behin pisua eskutik irtenda zirkulutik irteera saihesteko eta oreka berreskuratzeko kontramugimendua egiten da. Hau da, eskuineko oina ezkerrekoa egon den tokira abiatuko da, eta ezkerrekoa, aldiz, atzerantz.

## Jaurtiketa eta erorketa

Jaurtiketa eremua 2.137 m-ko (7 oin) diametroa duen zirkulu baten barruan dago, normalean zementuzkoa, eta aurrealdeko mugan egurrezko ertz bat izan ohi du. Pisua erortzen den eremuari Erorketa Gunea deritzo eta jaurtiketa gunearekin sortzen den angeluak 40º ditu.
1896ko eta 1900eko Udako Olinpiar Jokoetan lurrean margotutako edo zintaz egindako plataforma laukizuzen batetik jaurti zuten pisua. Gaur egun erabiltzen den zirkulua mende amaieran hasi ziren erabiltzen, baina 1904ko Udako Olinpiar Jokoetara arte ez zen nazioarteko lehiaketetan erabili. San Luiseko Joko Olinpikoetatik aurrera, belar edo lur gainean (ez zementuan) kare zuriz margotzen zituzten marrak, eta egurrezko ertz batekin zementuzko jaurtiketa zirkulua inguratzen zuten. Beranduago eta 1952-53 denboraldira arte, errautsezko gainazal bat erabiltzen hasi ziren. 1952-53 denboraldian jaurtitzailearen mugimendua errazten duen egurrezko ertza duen zementuzko zirkulua erabiltzen hasi ziren.
Erorketa gunea hasiera batean 65º-koa zen. 1973an 45º-ra murriztu zen, 1979an 40º-ra eta 2004an 34,92º-ra, eta horixe da gaur egun erabiltzen den erorketa angelua.

## Errekorrak

- 2019ko urrian eguneratua.
| | | Marka (m) | Atleta | Herrialdea | Lekua | Data |
| Mundiala (WR) | Gizonezkoak | 23,12 | Randy Barnes | AEB | Atlanta | 1996-05-20 |
| Mundiala (WR) | Emakumezkoak | 22,63 | Natalia Lisovskaya | URS | Mosku | 1987-06-07 |
| Olinpikoa (OR) | Gizonezkoak | 22,52 | Ryan Crouser | AEB | Rio De Janeiro | 2016-08-18 |
| Olinpikoa (OR) | Emakumezkoak | 22,41 | Ilona Slupianek | GDR | Mosku | 1980-07-24 |
| Europarra (ER) | Gizonezkoak | 23,06 | Ulf Timmermann | GDR | Hania | 1988-05-22 |
| Europarra (ER) | Emakumezkoak | 22,63 | Natalia Lisovskaya | URS | Mosku | 1987-06-07 |
| Amerikarra (AM) | Gizonezkoak | 23,12 | Randy Barnes | AEB | Los Angeles | 1990-05-20 |
| Amerikarra (AM) | Emakumezkoak | 20,96 | Belsy Laza | CUB | Mexiko Hiria | 1992-05-02 |
| Afrikarra (AF) | Gizonezkoak | 21,97 | Janus Robberts | RSA | Eugene | 2001-06-02 |
| Afrikarra (AF) | Emakumezkoak | 18,43 | Vivian Chukwuemeka | NGR | Walnut | 2003-04-19 |
| Asiakoa (AS) | Gizonezkoak | 21,13 | Sultan Abdulmajeed Alhabashi | KSA | Doha | 2009-05-08 |
| Asiakoa (AS) | Emakumezkoak | 21,76 | Meisu Li | Txina | Shijiazhuang | 1988-04-23 |
| Ozeanikoa (OC) | Gizonezkoak | 21,58 | Tomas Walsh | Zeelanda Berria | Pekin | 2015-08-23 |
| Ozeanikoa (OC) | Emakumezkoak | 21,24 | Valerie Adams | Zeelanda Berria | Daegu | 2011-08-29 |

## Errekor mundialaren eboluzioa
### Gizonezkoak

* Randy Matson
* Udo Beyer
* Randy Barnes
| Marka (m) | Atleta | Data | Lekua |
| 15,54 | AEB Ralph Rose | 1909ko abuztuaren 21a | San Frantzisko, AEB |
| 15,79 | Alemania Emil Hirschfeld | 1928ko maiatzaren 6a | Breslau, Alemania |
| 15,87 | AEB John Kuck | 1928ko ekainaren 29a | Amsterdam, Herbehereak |
| 16,04 | Alemania Emil Hirschfeld | 1928ko abuztuaren 26a | Bochum, Alemania |
| 16,04 | TCH František Douda | 1931ko urriaren 4a | Brno, Txekiar Errepublika |
| 16,05 | Polonia Zygmunt Heljasz | 1932ko ekainaren 29a | Poznan, Polonia |
| 16,16 | AEB Leo Sexton | 1932ko abuztuaren 27a | Freeport, AEB |
| 16,20 | TCH František Douda | 1932ko irailaren 24a | Praga, Txekiar Errepublika |
| 16,48 | AEB John Lyman | 1934ko apirilaren 21a | Palo Alto, AEB |
| 16,80 | AEB Jack Torrance | 1934ko apirilaren 27a | Des Moines, AEB |
| 16,89 | AEB Jack Torrance | 1934ko ekainaren 30a | Milwaukee, AEB |
| 17,40 | AEB Jack Torrance | 1934ko abuztuaren 5a | Oslo, Norvegia |
| 17,68 | AEB Charlie Fonville | 1948ko apirilaren 17a | Lawrence, AEB |
| 17,79 | AEB Jim Fuchs | 1949ko uztailaren 28a | Oslo, Norvegia |
| 17,82 | AEB Jim Fuchs | 1950ko apirilaren 29a | Los Angeles, AEB |
| 17,90 | AEB Jim Fuchs | 1950ko abuztuaren 20a | Visby, Suedia |
| 17,95 | AEB Jim Fuchs | 1950ko abuztuaren 22a | Eskilstuna, Suedia |
| 18,00 | AEB Parry O'Brien | 1953ko maiatzaren 9a | Fresno, AEB |
| 18,04 | AEB Parry O'Brien | 1953ko ekainaren 5a | Compton, AEB |
| 18,42 | AEB Parry O'Brien | 1954ko maiatzaren 8a | Los Angeles, AEB |
| 18,43 | AEB Parry O'Brien | 1954ko maiatzaren 21a | Los Angeles, AEB |
| 18,54 | AEB Parry O'Brien | 1954ko ekainaren 11a | Los Angeles, AEB |
| 18,62 | AEB Parry O'Brien | 1956ko maiatzaren 5a | Salt Lake City, AEB |
| 18,69 | AEB Parry O'Brien | 1956ko ekainaren 15a | Los Angeles, AEB |
| 19,06 | AEB Parry O'Brien | 1956ko irailaren 3a | Eugene, AEB |
| 19,25 | AEB Parry O'Brien | 1956ko azaroaren 1a | Los Angeles, AEB |
| 19,25 | AEB Dallas Long | 1959ko martxoaren 28a | Santa Barbara, AEB |
| 19,30 | AEB Parry O'Brien | 1959ko abuztuaren 1a | Albuquerque, AEB |
| 19,38 | AEB Dallas Long | 1960ko martxoaren 5a | Los Angeles, AEB |
| 19,45 | AEB Bill Nieder | 1960ko martxoaren 19a | Palo Alto, AEB |
| 19,67 | AEB Dallas Long | 1960ko martxoaren 26a | Los Angeles, AEB |
| 19,99 | AEB Bill Nieder | 1960ko apirilaren 2a | Austin, AEB |
| 20,06 | AEB Bill Nieder | 1960ko abuztuaren 12a | Walnut AEB |
| 20,08 | AEB Dallas Long | 1962ko maiatzaren 18a | Los Angeles, AEB |
| 20,10 | AEB Dallas Long | 1964ko apirilaren 4a | Los Angeles, AEB |
| 20,20 | AEB Dallas Long | 1964ko maiatzaren 29a | Los Angeles, AEB |
| 20,68 | AEB Dallas Long | 1964ko uztailaren 25a | Los Angeles, AEB |
| 21,52 | AEB Randy Matson | 1965ko maiatzaren 8a | College Station, AEB |
| 21,78 | AEB Randy Matson | 1967ko apirilaren 23a | College Station, AEB |
| 21,82 | AEB Al Feuerbach | 1973ko maiatzaren 5a | San José, AEB |
| 21,85 | AEB Terry Albritton | 1976ko otsailaren 21a | Honolulu, AEB |
| 22,00 | URS Aleksandr Baryshnikov | 1976ko ekainaren 10a | Paris, Frantzia |
| 22,15 | GDR Udo Beyer | 1978ko uztailaren 6a | Goteborg, Suedia |
| 22,22 | GDR Udo Beyer | 1983ko ekainaren 25a | Los Angeles, AEB |
| 22,62 | GDR Ulf Timmermann | 1985eko irailaren 22a | Berlin, Alemania |
| 22,64 | GDR Udo Beyer | 1986ko abuztuaren 20a | Berlin, Alemania |
| 22,72 | Italia Alessandro Andrei | 1987ko abuztuaren 12a | Viareggio, Italia |
| 22,84 | Italia Alessandro Andrei | 1987ko abuztuaren 12a | Viareggio, Italia |
| 22,91 | Italia Alessandro Andrei | 1987ko abuztuaren 12a | Viareggio, Italia |
| 23,06 | GDR Ulf Timmermann | 1988ko maiatzaren 22a | Chania, Grezia |
| 23,12 | AEB Randy Barnes | 1990ko maiatzaren 20a | Los Angeles, AEB |

### Emakumezkoak

* Tamara Press eta Galina Zibina
* Nadezhda Chizhova
* Ilona Slupianek
| Marka (m) | Atleta | Data | Lekua |
| 10,15 | Frantzia Violette Gouraud-Morris | 1924ko uztailaren 14a | Paris, Frantzia |
| 11,57 | Alemania Lilli Henoch | 1925ko abuztuaren 16a | Leipzig, Alemania |
| 10,84 | Alemania Ruth Lange | 1927ko maiatzaren 28a | Praga, Txekiar Errepublika |
| 11,32 | Alemania Ruth Lange | 1927ko abuztuaren 6a | Breslau, Alemania |
| 11,52 | Alemania Ruth Lange | 1928ko ekainaren 3a | Berlin, Alemania |
| 11,96 | Alemania Grete Heublein | 1928ko uztailaren 15a | Berlin, Alemania |
| 12,85 | Alemania Grete Heublein | 1929ko uztailaren 21a | Frankfurt, Alemania |
| 12,88 | Alemania Grete Heublein | 1931ko ekainaren 28a | Paris, Francia |
| 13,70 | Alemania Grete Heublein | 1931ko abuztuaren 16a | Bielefeld, Alemania |
| 14,38 | Alemania Gisela Mauermayer | 1934ko uztailaren 15a | Varsovia, Polonia |
| 14,59 | URS Tatyana Sevryukova | 1948ko abuztuaren 4a | Mosku, Errusia |
| 14,86 | URS Klavdia Tochonova | 1949ko urriaren 30a | Tbilisi, Georgia |
| 15,02 | URS Anna Andreyeva | 1950ko azaroaren 9a | Ploiești, Errumania |
| 15,28 | URS Galina Zibina | 1952ko uztailaren 26a | Helsinki, Finlandia |
| 15,37 | URS Galina Zibina | 1952ko irailaren 20a | Frunze, Errusia |
| 15,42 | URS Galina Zibina | 1952ko urriaren 1a | Frunze, Errusia |
| 16,20 | URS Galina Zibina | 1953ko urriaren 9a | Malmo, Suedia |
| 16,28 | URS Galina Zibina | 1954ko irailaren 14a | Kiev, Ukrania |
| 16,28 | URS Galina Zibina | 1955ko irailaren 5a | Leningrado, Errusia |
| 16,67 | URS Galina Zibina | 1955ko azaroaren 15a | Tbilisi, Georgia |
| 16,76 | URS Galina Zibina | 1956ko urriaren 13a | Tashkent, Uzbekistan |
| 17,25 | URS Tamara Press | 1959ko apirilaren 26a | Nalchik, Errusia |
| 17,42 | URS Tamara Press | 1960ko uztailaren 16a | Mosku, Errusia |
| 17,78 | URS Tamara Press | 1960ko abuztuaren 13a | Mosku, Errusia |
| 18,55 | URS Tamara Press | 1962ko ekainaren 10a | Leipzig, Alemania |
| 18,55 | URS Tamara Press | 1962ko irailaren 12a | Belgrad, Jugoslavia |
| 18,59 | URS Tamara Press | 1965ko irailaren 19a | Kassel, Alemania |
| 18,67 | URS Nadezhda Chizhova | 1968ko apirilaren 28a | Sochi, Errusia |
| 18,87 | GDR Margitta Gummel | 1968ko irailaren 22a | Frankfurt an der Oder, Alemania |
| 19,07 | GDR Margitta Gummel | 1968ko urriaren 20a | Mexiko Hiria, Mexiko |
| 19,61 | GDR Margitta Gummel | 1968ko urriaren 20a | Mexiko Hiria, Mexiko |
| 19,72 | URS Nadezhda Chizhova | 1969ko maiatzaren 30a | Mosku, Errusia |
| 20,09 | URS Nadezhda Chizhova | 1969ko uztailaren 13a | Chorzów, Polonia |
| 20,10 | GDR Margitta Gummel | 1969ko irailaren 11a | Berlin, Alemania |
| 20,10 | URS Nadezhda Chizhova | 1969ko irailaren 16a | Atenas, Grezia |
| 20,43 | URS Nadezhda Chizhova | 1969ko irailaren 16a | Atenas, Grezia |
| 20,43 | URS Nadezhda Chizhova | 1971ko abuztuaren 29a | Mosku, Errusia |
| 20,63 | URS Nadezhda Chizhova | 1972ko maiatzaren 19a | Sochi, Errusia |
| 21,03 | URS Nadezhda Chizhova | 1972ko irailaren 7a | Munich, Alemania |
| 21,20 | URS Nadezhda Chizhova | 1973ko abuztuaren 28a | Lviv, Ukrania |
| 21,60 | GDR Marianne Adam | 1975ko abuztuaren 6a | Berlin, Alemania |
| 21,67 | GDR Marianne Adam | 1976ko maiatzaren 30a | Karl-Marx-Stadt, Alemania |
| 21,87 | BUL Ivanka Khristova | 1976ko uztailaren 3a | Belmeken, Bulgaria |
| 21,89 | BUL Ivanka Khristova | 1976ko uztailaren 4a | Belmeken, Bulgaria |
| 21,99 | TCH Helena Fibingerová | 1976ko irailaren 26a | Opava, Txekiar Errepublika |
| 22,32 | TCH Helena Fibingerová | 1977ko abuztuaren 20a | Nitra, Eslovakia |
| 22,36 | GDR Ilona Slupianek | 1980ko maiatzaren 2a | Celje, Eslovenia |
| 22,45 | GDR Ilona Slupianek | 1980ko maiatzaren 11a | Potsdam, Alemania |
| 22,53 | URS Natalya Lisovskaya | 1984ko maiatzaren 27a | Sochi, Errusia |
| 22,60 | URS Natalya Lisovskaya | 1987ko ekainaren 7a | Mosku, Errusia |
| 22,63 | URS Natalya Lisovskaya | 1987ko ekainaren 7a | Mosku, Errusia |

## Marka mundial onena duten atletak
### Gizonezkoak

2024ko azaroan eguneratua.
| Sailkapena | Marka (m) | Atleta | Herrialdea | Data | Lekua |
| 1 | 23,12 | Randy Barnes | AEB | 1990eko maiatzaren 20a | Westwood |
| 2 | 23,06 | Ulf Timmermann | GDR | 1988ko maiatzaren 22a | La Canea |
| 3 | 22,91 | Alessandro Andrei | ITA | 1987ko abuztuaren 12a | Viareggio |
| 3 | 22,91 | Joe Kovacs | AEB | 2019ko urriaren 5a | Doha |
| 5 | 22,90 | Ryan Crouser | AEB | 2019ko urriaren 5a | Doha |
| 5 | 22,90 | Tomas Walsh | NZL | 2019ko urriaren 5a | Doha |
| 7 | 22,86 | Brian Oldfield | AEB | 1975ko maiatzaren 10a | El Paso |
| 8 | 22,75 | Werner Günthör | SUI | 1988ko abuztuaren 23a | Berna |
| 9 | 22,67 | Kevin Toth | AEB | 2003ko apirilaren 19a | Lawrence |
| 10 | 22,64 | Udo Beyer | GDR | 1986ko abuztuaren 20a | Berlin |
| 11 | 22,61 | Darlan Romani | BRA | 2019ko ekainaren 30a | Stanford |
| 12 | 22,54 | Christian Cantwell | AEB | 2004ko ekainaren 5a | Gresham |
| 13 | 22,52 | John Brenner | AEB | 1987ko apirilaren 26a | Walnut |
| 14 | 22,51 | Adam Nelson | AEB | 2002ko maiatzaren 18a | Gresham |
| 15 | 22,44 | Darrell Hill | AEB | 2017ko abuztuaren 31a | Brusela |
| 16 | 22,43 | Reese Hoffa | AEB | 2007ko abuztuaren 3a | Londres |
| 17 | 22,32 | Michał Haratyk | POL | 2019ko uztailaren 28a | Varsovia |
| 18 | 22,28 | Ryan Whiting | AEB | 2013ko maiatzaren 10a | Doha |
| 19 | 22,25 | Konrad Bukowiecki | POL | 2019ko irailaren 14a | Chorzow |
| 20 | 22,24 | Sergey Smirnov | URS | 1986ko ekainaren 21a | Tallinn |
| 21 | 22,22 | Bob Bertemes | LUX | 2019ko abuztuaren 4a | Luxemburg |
| 22 | 22,21 | Dylan Armstrong | CAN | 2011ko ekainaren 25a | Calgary |
| 23 | 22,20 | David Storl | GER | 2015ko uztailaren 9a | Lausanne |
| 23 | 22,20 | John Godina | AEB | 2005ko maiatzaren 22a | Carson City |
| 25 | 22,17 | Tomáš Staněk | CZE | 2018ko otsailaren 6a | Düsseldorf |

### Emakumezkoak

2019ko urrian eguneratua.
| Sailkapena | Marka (m) | Atleta | Nazioa | Data | Lekua |
| 1. | 22,63 | Natalya Lisovskaya | Errusia | 1987ko ekainaren 7a | Mosku |
| 2. | 22,50 | Helena Fibingerová | Txekiar Errepublika | 1977ko otsailaren 19a | Jablonec nad Nisou |
| 3. | 22,45 | Ilona Slupianek | Alemania | 1980ko maiatzaren 11a | Potsdam |
| 4. | 22,19 | Claudia Losch | Alemania | 1987ko abuztuaren 23a | Hainfeld |
| 5. | 21,89 | Ivanka Khristova | Bulgaria | 1976ko uztailaren 4a | Belmeken |
| 6. | 21,86 | Marianne Adam | Alemania | 1979ko ekainaren 23a | Leipzig |
| 7. | 21,76 | Li Meisu | Txina | 1988ko apirilaren 23a | Shijiazhuang |
| 8. | 21,73 | Natalya Akhrimenko | Georgia | 1988ko maiatzaren 21a | Leselidze |
| 9. | 21,70 | Nadzeya Ostapchuk | Bielorrusia | 2010ko otsailaren 12a | Maguilov |
| 10. | 21,69 | Vita Pavlysh | Ukrania | 1998ko abuztuaren 15a | Budapest |
| 11. | 21,66 | Sui Xinmei | Txina | 1990ko ekainaren 9a | Pekin |
| 12. | 21,62 | Verzhinia Veselinova | Bulgaria | 1982ko abuztuaren 21a | Sofia |
| 13. | 21,60 | Valentina Fedyushina | Ukrania | 1991ko abenduaren 28a | Simferopol |
| 14. | 21,58 | Margitta Pufe | Alemania | 1978ko maiatzaren 28a | Erfurt |
| 15. | 21,57 | Ines Müller | Alemania | 1988ko maiatzaren 16a | Atenas |
| 16. | 21,53 | Nunu Abashidze | Ukrania | 1984ko ekainaren 20a | Kiev |
| 17. | 21,52 | Huang Zhihong | Txina | 1990ko ekainaren 27a | Pekin |
| 18. | 21,46 | Larisa Peleshenko | Hungaria | 2000ko abuztuaren 26a | Budapest |
| 19. | 21,45 | Nadezhda Chizhova | Bulgaria | 1973ko irailaren 29a | Varna |
| 20. | 21,43 | Eva Wilms | Alemania | 1977ko ekainaren 27a | Munich |
| 21. | 21,42 | Svetlana Krachevskaya | Errusia | 1980ko uztailaren 24a | Mosku |
| 22. | 21,31 | Heike Hartwig | Alemania | 1988ko maiatzaren 16a | Atenas |
| 23. | 21,27 | Liane Schmuhl | Alemania | 1982ko ekainaren 26a | Cottbus |
| 24. | 21,24 | Valerie Adams | Zeelanda Berria | 2011ko abuztuaren 29a | Daegu |
| 25. | 21,22 | Astrid Kumbernuss | Alemania | 1995ko abuztuaren 5a | Goteborg |

## Txapeldun Olinpikoak
### Gizonezkoak

Dominadunak ikusteko ondoko estekara jo:.
| Edizioa | Urre | Zilarra | Brontzea |
| Atenas 1896 | AEB Robert Garrett (11,22 m.) | Grezia Miltiades Gouskos | Grezia Georgios Papasideris |
| Paris 1900 | AEB Richard Sheldon (14,10 m.) | AEB Josiah McCracken | AEB Robert Garrett |
| San Luis 1904 | AEB Ralph Rose (14,81 m.) | AEB Wesley Coe | AEB Leon Feuerbach |
| Londres 1908 | AEB Ralph Rose (14,21 m.) | Erresuma Batua Denis Horgan | AEB John Garrels |
| Estokolmo 1912 | AEB Patrick McDonald (15,34 m.) | AEB Ralph Rose | AEB Lawrence Whitney |
| Amberes 1920 | Finlandia Ville Pörhölä (14,81 m.) | Finlandia Elmer Niklander | AEB Harry Liversedge |
| Paris 1924 | AEB Clarence Houser (14,995 m.) | AEB Glenn Hartranft | AEB Ralph Hills |
| Amsterdam 1928 | AEB John Kuck (15,87 m.) | AEB Herman Brix | Alemania Emil Hirschfeld |
| Los Angeles 1932 | AEB Leo Sexton (16,005 m.) | AEB Harlow Rothert | Txekia František Douda |
| Berlin 1936 | Alemania Hans Woellke (16,20 m.) | Finlandia Sulo Bärlund | Alemania Gerhard Stock |
| Londres 1948 | AEB Wilbur Thompson (17,12 m.) | AEB Jim Delaney | AEB Jim Fuchs |
| Helsinki 1952 | AEB Parry O'Brien (17,41 m.) | AEB Darrow Hooper | AEB Jim Fuchs |
| Melbourne 1956 | AEB Parry O'Brien (18,57 m.) | AEB Bill Nieder | Txekia Jiří Skobla |
| Roma 1960 | AEB Bill Nieder (19,68 m.) | AEB Parry O'Brien | AEB Dallas Long |
| Tokio 1964 | AEB Dallas Long (20,33 m.) | AEB Randy Matson | HUN Vilmos Varjú |
| Mexiko 1968 | AEB Randy Matson (20,54 m.) | AEB George Woods | URS Eduard Gushchin |
| Munich 1972 | Polonia Władysław Komar (21,18 m.) | AEB George Woods | GDR Hartmut Briesenick |
| Montreal 1976 | GDR Udo Beyer (21,05 m.) | URS Yevgeny Mironov | URS Aleksandr Baryshnikov |
| Mosku 1980 | URS Vladimir Kiselyov (21,35 m.) | URS Aleksandr Baryshnikov | GDR Udo Beyer |
| Los Angeles 1984 | Italia Alessandro Andrei (21,26 m.) | AEB Mike Carter | AEB Dave Laut |
| Seul 1988 | GDR Ulf Timmermann (22,47 m.) | AEB Randy Barnes | Suitza Werner Günthör |
| Bartzelona 1992 | AEB Mike Stulce (21,70 m.) | AEB Jim Doehring | Txantiloi:Herrialde info EUN Vyacheslav Lykho |
| Atlanta 1996 | AEB Randy Barnes (21,62 m.) | AEB John Godina | UKR Oleksandr Bagach |
| Sydney 2000 | Finlandia Arsi Harju (21,29 m.) | AEB Adam Nelson | AEB John Godina |
| Atenas 2004 | AEB Adam Nelson(21,16 m.) | Danimarka Joachim Olsen | Espainia Manuel Martínez |
| Pekin 2008 | Polonia Tomasz Majewski (21,51 m.) | AEB Christian Cantwell | Kanada Dylan Armstrong |
| Londres 2012 | Polonia Tomasz Majewski (21,89 m.) | Alemania David Storl | AEB Reese Hoffa |
| Rio 2016 | AEB Ryan Crouser (22,52 m. RO) | AEB Joe Kovacs | Zeelanda Berria Tom Walsh |
| Tokio 2020 | AEB Ryan Crouser (23,30 m. RO) | AEB Joe Kovacs | Zeelanda Berria Tom Walsh |
| Paris 2024 | AEB Ryan Crouser (22,90 m.) | AEB Joe Kovacs | Jamaika Rajindra Campbell |
* RO: rekord olinpikoa esan nahi du.

### Emakumezkoak

| Edizioa | Urrea | Zilarra | Brontzea |
| Londres 1948 | Frantzia Micheline Ostermeyer (13,75 m.) | Italia Amelia Piccinini | Austria Ina Schäffer |
| Helsinki 1952 | URS Galina Zybina (15,21 m.) | FRG Marianne Werner | URS Klavdiya Tochenova |
| Melbourne 1956 | URS Tamara Tyschkewitsch (16,59 m.) | URS Galina Zybina | Txantiloi:Herrialde info EUA Marianne Werner |
| Erroma 1960 | URS Tamara Press (17,32 m.) | Txantiloi:Herrialde info EUA Johanna Lüttge | AEB Earlene Brown |
| Tokio 1964 | URS Tamara Press (18,14 m.) | Txantiloi:Herrialde info EUA Renate Garisch | URS Galina Zybina |
| Mexiko 1968 | DDR Margitta Gummel (19,61 m.) | DDR Marita Lange | URS Nadezhda Chizhova |
| Munich 1972 | URS Nadezhda Chizhova (21,03 m.) | DDR Margitta Gummel | BGR Ivanka Khristova |
| Montreal 1976]] | BGR Ivanka Khristova (21,16 m.) | URS Nadezhda Chizhova | CSK Helena Fibingerová |
| Mosku 1980]] | DDR Ilona Slupianek (22,41 m. RO) | URS Svetlana Krachevskaya | DDR Margitta Pufe |
| Los Angeles 1984 | FRG Claudia Losch (20,48 m.) | ROU Mihaela Loghin | Australia Gael Martin |
| Seul 1988 | URS Natalya Lisovskaya (22,24 m.) | DDR Kathrin Neimke | [[|]] Li Meisu |
| Bartzelona 1992 | Txantiloi:Herrialde info EUN Svetlana Krivelyova (21,06 m.) | [[|]] Huang Zhihong | Alemania Kathrin Neimke |
| Atlanta 1996 | Alemania Astrid Kumbernuss (20,56 m.) | [[|]] Sui Xinmei | Errusia Irina Khudoroshkina |
| Sydney 2000 | BLR Janina Karolchyk (20,56 m.) | Errusia Larissa Peleshenko | Alemania Astrid Kumbernuss |
| Atenas 2004 | CUB Yumileidi Cumbá (19,59 m.) | Alemania Nadine Kleinert | Errusia Svetlana Kriveljova |
| Pekin 2008 | Zeelanda Berria Valerie Vili (20,56 m.) | BLR Natallia Mikhnevich | BLR Nadzeya Ostapchuk |
| Londres 2012 | Zeelanda Berria Valerie Vili-Adams (20,70 m.) | desierto | Txina Gong Lijiao |
| Rio 2016 | AEB Michelle Carter (20,63 m.) | Zeelanda Berria Valerie Adams | HUN Anita Márton |
| Tokio 2020 | Txina Gong Lijiao (20.58 m.) | AEB Raven Saunders | Zeelanda Berria Valerie Adams |
| Paris 2024 | Alemania Yemisi Ogunleye (20.00 m.) | Zeelanda Berria Maddi Wesche | Txina Song Jiayuan |
* RO: rekord olinpikoa esan nahi du.

## Munduko txapeldunak

* Munduko Atletismo Txapelketako irabazleak

### Gizonezkoak

| Edizioa | Urrea | Zilarra | Brontzea |
| Helsinki 1983 | Polonia Edward Sarul | DDR Ulf Timmermann | CSK Remigius Machura |
| Erroma 1987 | Suitza Werner Günthör | Italia Alessandro Andrei | AEB John Brenner |
| Tokio 1991 | Suitza Werner Günthör | Norvegia Lars Arvid Nilsen | URS Aleksandr Klimenko |
| Stuttgart 1993 | Suitza Werner Günthör | AEB Randy Barnes | UKR Oleksandr Bahač |
| Göteborg 1995 | AEB John Godina | Finlandia Mika Halvari | AEB Randy Barnes |
| Atenas 1997 | AEB John Godina | Alemania Oliver-Sven Buder | AEB Cottrell J. Hunter |
| Sevilla 1999 | AEB Cottrell J. Hunter | Alemania Oliver-Sven Buder | UKR Oleksandr Bahač |
| Edmonton 2001 | AEB John Godina | AEB Adam Nelson | Finlandia Arsi Harju |
| Paris 2003 | BLR Andrėj Michnevič | AEB Adam Nelson | UKR Jurij Bilonoh |
| Helsinki 2005 | AEB Adam Nelson | Herbehereak Rutger Smith | Alemania Ralf Bartels |
| Osaka 2007 | AEB Reese Hoffa | AEB Adam Nelson | Herbehereak Rutger Smith |
| Berlin 2009 | AEB Christian Cantwell | Polonia Tomasz Majewski | Alemania Ralf Bartels |
| Daegu 2011 | Alemania David Storl | Kanada Dylan Armstrong | AEB Christian Cantwell |
| Mosku 2013 | Alemania David Storl | AEB Ryan Whiting | Kanada Dylan Armstrong |
| Pekin 2015 | AEB Joe Kovacs | Alemania David Storl | JAM O'Dayne Richards |
| Londres 2017 | Zeelanda Berria Tomas Walsh | AEB Joe Kovacs | Kroazia Stipe Žunić |
| Doha 2019 | AEB Joe Kovacs | AEB Ryan Crouser | Zeelanda Berria Tomas Walsh |
| Eugene 2022 | AEB Ryan Crouser | AEB Joe Kovacs | AEB Johh Awotunde |
| Budapest 2023 | AEB Ryan Crouser | Italia Leonardo Fabbri | AEB Joe Kovacs |

### Emakumezkoak

| Edizioa | Urrea | Zilarra | Brontzea |
| Helsinki 1983 | CSK Helena Fibingerová | DDR Helma Knorscheidt | DDR Ilona Slupianek |
| Erroma 1987 | URS Natalya Lisovskaya | DDR Kathrin Neimke | DDR Ines Müller |
| Tokio 1991 | Txina Huang Zhihong | URS Natalya Lisovskaya | URS Svetlana Krivelyova |
| Stuttgart 1993 | Txina Huang Zhihong | Errusia Svetlana Krivelyova | Alemania Kathrin Neimke |
| Göteborg 1995 | Alemania Astrid Kumbernuss | Txina Huang Zhihong | BGR Svetla Mitkova |
| Atenas 1997 | Alemania Astrid Kumbernuss | UKR Vita Pavlysh | Alemania Stephanie Storp |
| Sevilla 1999 | Alemania Astrid Kumbernuss | Alemania Nadine Kleinert | Errusia Svetlana Krivelyova |
| Edmonton 2001 | BLR Janina Karolchyk | Alemania Nadine Kleinert | UKR Vita Pavlysh |
| Paris 2003 | Errusia Svetlana Krivelyova | BLR Nadzeya Astapchuk | UKR Vita Pavlysh |
| Helsinki 2005 | BLR Nadzeya Astapchuk | Errusia Olga Ryabinkina | Zeelanda Berria Valerie Vili |
| Osaka 2007 | Zeelanda Berria Valerie Vili | BLR Nadzeya Astapchuk | Alemania Nadine Kleinert |
| Berlin 2009 | Zeelanda Berria Valerie Vili | Alemania Nadine Kleinert | Txina Gong Lijiao |
| Daegu 2011 | Zeelanda Berria Valerie Adams | BLR Nadzeya Astapchuk | AEB Jillian Camarena-Williams |
| Mosku 2013 | Zeelanda Berria Valerie Adams | Alemania Christina Schwanitz | Txina Gong Lijiao |
| Pekin 2015 | Alemania Christina Schwanitz | Txina Gong Lijiao | AEB Michelle Carter |
| Londres 2017 | Txina Gong Lijiao | HUN Anita Márton | AEB Michelle Carter |
| Doha 2019 | Txina Gong Lijiao | JAM Danniel Thomas-Dodd | Alemania Christina Schwanitz |
| Edmonton 2022 | AEB Chase Ealy | Txina Gong Lijiao | Herbehereak Jessica Schilder |
| Budapest 2023 | AEB Chase Ealey | Kanada Sarah Mitton | Txina Gong Lijiao |

## Denboraldi bakoitzeko marka onenak
### Gizonezkoak

| Urtea | Distantzia (m) | Atleta | Lekua |
| 1964 | 20,68 | AEB Dallas Long | Los Angeles |
| 1965 | 21,52 | AEB Randy Matson | College Station, Texas |
| 1966 | 21,09 | AEB Randy Matson | Los Angeles |
| 1967 | 21,78 | AEB Randy Matson | College Station, Texas |
| 1968 | 21,30 | AEB Randy Matson | Walnut, Kalifornia |
| 1969 | 20,64 | AEB Neal Steinhauer GDR Hans-Peter Gies | Eugene, Oregon Budapest |
| 1970 | 21,75 | AEB Randy Matson | Berkeley, Kalifornia |
| 1971 | 21,12 | GDR Heinz-Joachim Rothenburg | Mosku |
| 1972 | 21,54 | GDR Hartmut Briesenick | Potsdam |
| 1973 | 21,82 | AEB Al Feuerbach | San Jose, Kalifornia |
| 1974 | 22,02 | AEB George Woods | Mosku |
| 1975 | 22,86 | AEB Brian Oldfield | El Paso, Texas |
| 1976 | 22,45 | AEB Brian Oldfield | El Paso, Texas |
| 1977 | 21,74 | GDR Udo Beyer | Dusseldorf |
| 1978 | 22,15 | GDR Udo Beyer | Gothenburg |
| 1979 | 21,74 | GDR Udo Beyer | Linz |
| 1980 | 21,98 | GDR Udo Beyer | Erfurt |
| 1981 | 22,02 | AEB Brian Oldfield | Modesto, Kalifornia |
| 1982 | 22,02 | AEB Dave Laut | Koblenza |
| 1983 | 22,22 | GDR Udo Beyer | Los Angeles |
| 1984 | 22,19 | AEB Brian Oldfield | San Jose, Kalifornia |
| 1985 | 22,62 | GDR Ulf Timmermann | Berlin |
| 1986 | 22,64 | GDR Udo Beyer | Berlin |
| 1987 | 22,91 | Italia Alessandro Andrei | Viareggio |
| 1988 | 23,06 | GDR Ulf Timmermann | Hania |
| 1989 | 22,66 | AEB Randy Barnes | Los Angeles |
| 1990 | 23,12 | AEB Randy Barnes | Westwood, Los Angeles |
| 1991 | 22,03 | Suitza Werner Günthör | Oslo |
| 1992 | 21,98 | AEB Gregg Tafralis | Los Gatos, California |
| 1993 | 21,98 | Suitza Werner Günthör | Linz |
| 1994 | 21,09 | AEB Jim Doehring | New York |
| 1995 | 22,00 | AEB John Godina | Knoxville |
| 1996 | 22,40 | AEB Randy Barnes | Rudlingen |
| 1997 | 22,03 | AEB Randy Barnes | Indianapolis |
| 1998 | 21,78 | AEB John Godina | Walnut, Kalifornia |
| 1999 | 22,02 | AEB John Godina | Eugene, Oregon |
| 2000 | 22,12 | AEB Adam Nelson | Sakramento |
| 2001 | 21,97 | AEB Janus Robberts | Eugene, Oregon |
| 2002 | 22,51 | AEB Adam Nelson | Gresham, Oregon |
| 2003 | 22,67 | AEB Kevin Toth | Lawrence, Kansas |
| 2004 | 22,54 | AEB Christian Cantwell | Gresham, Oregon |
| 2005 | 22,20 | AEB John Godina | Karson |
| 2006 | 22,45 | AEB Christian Cantwell | Gateshead |
| 2007 | 22,43 | AEB Reese Hoffa | Londres |
| 2008 | 22,40 | AEB Adam Nelson | Fayetteville, Arkansas |
| 2009 | 22,16 | AEB Christian Cantwell | Zagreb, Kroazia |
| 2010 | 22,41 | AEB Christian Cantwell | Eugene, Oregon |
| 2011 | 22,21 | Kanada Dylan Armstrong | Kalgary, Canada |
| 2012 | 22,31 | AEB Christian Cantwell | Champaign, Illinois |
| 2013 | 22,28 | AEB Ryan Whiting | Doha, Qatar |
| 2014 | 22,23 | AEB Ryan Whiting | Albuquerque, USA |
| 2015 | 22,56 | AEB Joe Kovacs | Monako |
| 2016 | 22,52 | AEB Ryan Crouser | Rio de Janeiro, Brasil |
| 2017 | 22,65 | AEB Ryan Crouser | Sakramento, AEB |
| 2018 | 22,67 | Zeelanda Berria Tomas Walsh | Aukland, Zelanda Berria |

### Emakumezkoak:

| Urtea | Distantzia (m) | Atleta | Lekua |
| 1964 | 18,40 | URS Tamara Press | Minsk, Errusia |
| 1965 | 18,59 | URS Tamara Press | Kassel, Alemania |
| 1966 | 18,01 | URS Tamara Press | Aukland, Zelandia Berria |
| 1967 | 18,34 | URS Nadezhda Chizhova | Karl-Marx-Stadt, Alemania |
| 1968 | 19,61 | GDR Margitta Gummel | Mexiko Hiria, Mexiko |
| 1969 | 20,43 | URS Nadezhda Chizhova | Atenas, Grezia |
| 1970 | 19,69 | URS Nadezhda Chizhova | Erfurt, Alemania |
| 1971 | 20,43 | URS Nadezhda Chizhova | Mosku, Errusia |
| 1972 | 21,03 | URS Nadezhda Chizhova | Munich, Alemania |
| 1973 | 21,45 | URS Nadezhda Chizhova | Barna, Bulgaria |
| 1974 | 21,57 | TCH Helena Fibingerová | Gottwaldov, Txekiar Errepublika |
| 1975 | 21,60 | GDR Marianne Adam | Berlin, Alemania |
| 1976 | 21,99 | TCH Helena Fibingerová | Opava, Txekiar Errepublika |
| 1977 | 22,50 | TCH Helena Fibingerová | Jablonec, Txekiar Errepublika |
| 1978 | 22,06 | GDR Ilona Slupianek | Berlin, RDA |
| 1979 | 22,04 | GDR Ilona Slupianek | Potsdam, RDA |
| 1980 | 22,45 | GDR Ilona Slupianek | Potsdam, RDA |
| 1981 | 21,61 | GDR Ilona Slupianek | Potsdam, RDA |
| 1982 | 21,80 | GDR Ilona Slupianek | Potsdam, RDA |
| 1983 | 22,40 | GDR Ilona Slupianek | Berlin, RDA |
| 1984 | 22,53 | URS Natalya Lisovskaya | Sochi, Errusia |
| 1985 | 21,73 | URS Natalya Lisovskaya | Erfurt, RDA |
| 1986 | 21,70 | URS Natalya Lisovskaya | Tallinn, Errusia |
| 1987 | 22,63 | URS Natalya Lisovskaya | Mosku, Errusia |
| 1988 | 22,55 | URS Natalya Lisovskaya | Tallinn, Errusia |
| 1989 | 20,82 | [[|]] Li Meisu | Praga, Txekiar Errepublika |
| 1990 | 21,66 | [[|]] Sui Xinmei | Beijing, Txina |
| 1991 | 21,60 | URS Valentina Fedyushina | Simferopol, Ukrania |
| 1992 | 21,06 | Errusia Svetlana Krivelyova | Bartzelona, Espainia |
| 1993 | 20,84 | Errusia Svetlana Krivelyova | Mosku, Errusia |
| 1994 | 20,54 | [[|]] Sui Xinmei | Beijing, Txina |
| 1995 | 21,22 | Alemania Astrid Kumbernuss | Goteborg, Suedia |
| 1996 | 20,97 | Alemania Astrid Kumbernuss | Duisburgo, Alemania |
| 1997 | 21,22 | Alemania Astrid Kumbernuss | Hamburgo, Alemania |
| 1998 | 21,69 | UKR Vita Pavlysh | Budapest, Hungaria |
| 1999 | 21,15 | Errusia Irina Korzhanenko | Mosku, Errusia |
| 2000 | 21,46 | Errusia Larisa Peleshenko | Mosku, Errusia |
| 2001 | 20,79 | Errusia Larisa Peleshenko | Tula, Rusia |
| 2002 | 20,64 | Errusia Irina Korzhanenko | Munich, Alemania |
| 2003 | 20,77 | Errusia Svetlana Krivelyova | Tula, Errusia |
| 2004 | 20,79 | Errusia Irina Korzhanenko | Tula, Errusia |
| 2005 | 21,09 | BLR Nadzeya Ostapchuk | Minsk, Bielorrusia |
| 2006 | 20,86 | BLR Nadzeya Ostapchuk | Minsk, Bielorrusia |
| 2007 | 20,54 | Zeelanda Berria Valerie Vili | Osaka, Japonia |
| 2008 | 20,98 | BLR Nadzeya Ostapchuk | Minsk, Bielorrusia |
| 2009 | 21,07 | Zeelanda Berria Valerie Vili | Thessaloniki, Grezia |
| 2010 | 21,70 | BLR Nadzeya Ostapchuk | Mogilev, Bielorrusia |
| 2011 | 21,24 | Zeelanda Berria Valerie Adams | Daegu, Hego Korea |
| 2012 | 21,58 | BLR Nadzeya Ostapchuk | Minsk, Bielorrusia |
| 2013 | 20,98 | Zeelanda Berria Valerie Adams | Zurich, Suitza |
| 2014 | 20,67 | Zeelanda Berria Valerie Adams | Sopot, Polonia |
| 2015 | 20,77 | Alemania Christina Schwanitz | Beijing, Txina |
| 2016 | 20,63 | AEB Michelle Carter | Rio de Janeiro, Brasil |
| 2017 | 20,11 | [[|]] Gong Lijiao | Böhmenkirch, Alemania |
| 2018 | 20,38 | [[|]] Gong Lijiao | Guiyang, Txina |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Atletismo, claves de redacción.. .
* ↑ La Iliada : Clásicos de la literatura.. ISBN 978-80-268-3531-8. PMC 1007136972. (Noiz kontsultatua: 2020-05-10).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Revista Atletismo Español. RFEA, zbk. 486 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) ¿Cuánto pesa la bala olímpica?. Calcuworld.
* ↑ Pisu Jaurtiketa. Ekin Atletismoarekin.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 Txantiloi:Ger Kugelstoßen Männer. Rekorde-im-sport.
* ↑ (Gaztelaniaz) Impulsión de la bala. EcuRed.
* ↑ Txantiloi:Eng Lilli Henoch. International Jewish Sports Hall of Fame.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 (Gaztelaniaz) Historia de los récords mundiales del lanzamiento de bala (peso) damas. EFDeportes.
* ↑ (Gaztelaniaz) El lanzador ucranio Yuri Bilonog fue desposeído del oro al ser descalificado por dopaje.. .
* ↑ Manuel Martínez ya tiene su bronce olímpico. Marca.
* ↑ Shot Put Women. .

## Ikus, gainera

* Disko jaurtiketa
* Mailu jaurtiketa
* Xabalina jaurtiketa

## Kanpo estekak

* IAAF-ren webgune ofizizala
* EVALUACIÓN DE LA TÉCNICA DE LANZAMIENTO DE PESO BASADO EN ANÁLISIS BIOMECÁNICO CON FOTOGRAMETRÍA TRIDIMENSIONAL
* Mazzeo, Emilio eta Edgardo. (Gaztelaniaz) «Lanzamiento de la bala». Atletismo para todos. Stadium. ISBN 978-950-531-243-6. 2019ko maiatzaren 4an kontsultatua.
* Castro Bayliss, Luis Antonio. (Gaztelaniaz) «El uso de las habilidades metodológicas para la mejora de la actuación en un equipo de fuerzas básicas de atletismo en el área de lanzamientos». EFDeportes. 2019ko maiatzaren 4an kontsultatua.
* Datuak: Q180935
* Multimedia: Shot put / Q180935