OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Henry Norris Russell saria

Henry Norris Russell aria, (Henry Norris Russell Lectureship) urtero Ameriketako Estatu Batuetan American Astronomical Societyk ematen du astronomiako ikertzailea baten lana goraipatzeko. Henry Norris Russell asi hau jaso zuen lehen zientzialaria izan zen.

## Saridunak

Zientzialari hauek saria jaso dute:
* 1946, Henry Norris Russell
* 1947, Walter Sydney Adams
* 1948, ez zen eman
* 1949, Subrahmanyan Chandrasekhar
* 1950, Harlow Shapley
* 1951, Jan Oort
* 1952, ez zen eman
* 1953, Enrico Fermi
* 1953, Lyman Spitzer
* 1954, ez zen eman
* 1955, Paul Merrill
* 1956, Joel Stebbins
* 1957, Otto Struve
* 1958, Walter Baade
* 1959, Gerard P. Kuiper
* 1960, Martin Schwarzschild
* 1961, William Wilson Morgan
* 1962, Grote Reber
* 1963, William Alfred Fowler
* 1964, Ira S. Bowen
* 1965, Bengt Strömgren
* 1966, Richard Tousey
* 1967, Otto Neugebauer
* 1968, John G. Bolton
* 1969, Eugene Parker
* 1970, Jesse L. Greenstein
* 1971, Fred Hoyle
* 1972, Allan Sandage
* 1973, Leo Goldberg
* 1974, Edwin Salpeter
* 1975, George Herbig
* 1976, Cecilia Payne-Gaposchkin
* 1977, Olin C. Wilson
* 1978, Maarten Schmidt
* 1979, Peter Goldreich
* 1980, Jeremiah P. Ostriker
* 1981, Riccardo Giacconi
* 1982, Bart Bok
* 1983, Herbert Friedman
* 1984, E. Margaret Burbidge
* 1985, Olin J. Eggen
* 1986, Albert Whitford
* 1987, Fred L. Whipple
* 1988, Gerard de Vaucouleurs
* 1989, Icko Iben
* 1990, Sidney van den Bergh
* 1991, Donald Osterbrock
* 1992, Lawrence H. Aller
* 1993, James Peebles
* 1994, Vera Rubin
* 1995, Robert Kraft
* 1996, Gerry Neugebauer
* 1997, Alastair Cameron
* 1998, Charles Townes
* 1999, John Bahcall
* 2000, Donald Lynden-Bell
* 2001, Wallace Sargent
* 2002, George Wallerstein
* 2003, George Wetherill
* 2004, Martin Rees
* 2005, James E. Gunn
* 2006, Bohdan Paczynski
* 2007, David L. Lambert
* 2008, Rashid Sunyaev
* 2009, George W. Preston
* 2010, Margaret J. Geller
* 2011, Sandra M. Faber
* 2012, W. David Arnett
* 2013, Kenneth C. Freeman
* 2014, George Field
* 2015, Giovanni G. Fazio
* 2016, Christopher McKee
* 2017, Eric Becklin
* 2018, Joseph Silk
* 2019, Ann Merchant Boesgaard
* 2020, Scott Tremaine
* 2021, Nick Scoville
* 2022, Richard Mushotzky
* 2023, Frank Shu
* 2024, Neta Bahcall

## Kanpo loturak

* (Ingelesez):Henry Norris Russell sariaren webgunea.
* Datuak: Q1607116
# Taíno

Taínoak Bahamen, Antilla Handien eta Antilla Txikien iparraldeko eremuan bizi ziren amerindiarrak ziren, Kristobal Kolonen iritsieraren aurretik. Hego Amerikatik etorritako herri bat zen, Orinokoaren itsasoratzetik iparralderantz, uhartez uharte, lehenago bizi ziren guanajatebeye eta ciguayo herriak asimilatuz. Tainera makroarawak hizkuntza-familiaren parte zen, gaur egun Hego Amerikatik Kariberaino hedatzen den familia.
Kolon 1492an iritsi zenean, bost kazikerritan zegoen banatuta taínoen lurraldea Hispaniola uhartean (gaur egungo Haiti eta Dominikar Errepublika), bakoitza kazike batek zuzenduta. Puerto Ricon ere hainbat kazike zeuden. Kazikea leinuko nagusia zen, eta ondasunak eman behar zitzaizkion. Kazikeek guanin izeneko urrezko zintzilikarioak zeramatzaten, etxe karratuetan bizi ziren obalatuetan beharrean, eta egurrezko aulkiak zituzten gonbidatuak jasotzeko. Espainiaren konkistaren garaian taínoen herririk handienek 3.000 bat biztanle zituzten. Taínoen etsaiak ziren karibe herriak, hauek ere Hego Amerikatik etorritakoak. Bi taldeen arteko harremanak ikerketa luzeen gai izan dira.
XVIII. mendean taínoen gizartea guztiz deuseztatua izan zen, europarrek ekarritako gaixotasunak direla eta, bereziki baztanga. Ezkontza mistoak eta Espainiak Karibean ezarritako plantazio-ekonomia derrigortuak ere lagundu zuen euren desagerpenean eta, ondorioz, Afrikako esklaboak ekarri ziren. Hispaniolan egondako lehen baztanga krisia 1518ko abendutik 1519ko urtarrilera arte hedatu zen. Hala ere, hainbat herri indigenek XIX. mendera arte iraun zuten Kuban.

## Erreferentziak

* ↑ H., Adelaar, Willem F.. (2004). The languages of the Andes. Cambridge University Press ISBN 9780521362757..
* ↑ (Ingelesez) Taino Indian Culture. (Noiz kontsultatua: 2017-10-12).
* ↑ W., Crosby, Alfred. (2003). The Columbian exchange : biological and cultural consequences of 1492. (30th anniversary ed. argitaraldia) Praeger ISBN 0275980731..
* ↑ CRIOLLOS, Birth of a Dynamic Indo-Afro-European People on Hispaniola. 2008-12-02 (Noiz kontsultatua: 2017-10-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210623
* Multimedia: Taíno / Q210623
# Cathays Park

Cathays Park edota Cardiff Civic Centre (galesez Parc Cathays) Galesko Cardiff hiriburuaren erdigunean dagoen hiri parke bat da.

## Eraikinak

Hainbat lorategiz osatua egoteaz gain (Alexandra Gardens, Friary Gardens eta Gorsedd Gardens) hiriko eraikin nabarmen asko ere bere inguruan daude: Bakearen Tenplua, Cardiffko udaletxea, Cardiffko Museo Nazionala, Cardiffko Unibertsitateko Kanpuseko hainbat eraikin, Galesko Unibertsitatearen Erregistroa, Cardiff Crown Court eraikina, Crown eraikinak, Bute eraikina, Glamorgan eraikina, Redwood eraikina, Galesko Gobernuko hainbat administrazio eraikinak, bai eta Galesko Gerra Oroigarri Nazionala.

## Iruditegia

* Cardiffko udaletxea.
* Cardiffko Unibertsitateko eraikin nagusia.
* Bute eraikina.
* Galesko Unibertsitatearen Erregistroa.
* Galesko Gerra Oroigarri Nazionala.
* Crown eraikinak.

## Kanpo estekak

* Cathays parkea Carddifko Udal webgunean (Galeseraz) (Ingelesez)
* Cathays Park Babesgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q5052162
* Multimedia: Cathays Park / Q5052162
# Michael Faraday saria

Michael Faraday saria zientziaren digulgazioan Erresuma Batuan gailendu den pertsona bati Londresko Royal Society of London elkarteak ematen dio. Sariaren izena Michael Faradayren oroimenez jarri zitzaion. Saria lehen aldiz 1986an eman zen eta zilarrezko domeina eta 2.500 libera esterlina dira.

## Historia

1986an lehenengo saritua Charles Taylor izan zen, fisikari buruzko informazioak oso publiko zabalari eskaintzeagatik, haurrengandik helduengana. Saria inoiz ez da eman gabe gelditu eta epaimahaiak aukeratutako irabazlearen lorpenak ez ditu justifikatu behar; horrela gertatu da bost alditan: 2004an, Martin Rees, 2006an, Richard Fortey, 2007an, Jim Al-Khalili, 2008an, John D. Barrow eta 2009n, Marcus du Sautoy.
Saria normalean urtarrilean ematen da. Ekintza publiko batean, "Faraday Lecture" izenekoa, Royal Societyren presidenteak aukeratutakoari saria ematen dio. Ondoren, sarituak hitzaldi original bat irakurri behar du.

## Sarituak

Urtez urte hauek dira:
* 1986 : Charles Taylor
* 1987 : Peter Medawar
* 1988 : Erik Christopher Zeeman
* 1989 : Colin Blakemore
* 1990 : Richard Dawkins
* 1991 : George Porter
* 1992 : Richard Gregory
* 1993 : Ian Fells
* 1994 : Walter Bodmer
* 1995 : Ian Stewart
* 1996 : Steve Jones
* 1997 : David Phillips
* 1998 : Susan Greenfield
* 1999 : Robert Winston
* 2000 : Lewis Wolpert
* 2001 : Harold Kroto
* 2002 : Paul Davies
* 2003 : David Attenborough
* 2004 : Martin Rees
* 2005 : Fran Balkwill
* 2006 : Richard Fortey
* 2007 : Jim Al-Khalili
* 2008 : John D. Barrow
* 2009 : Marcus du Sautoy
* 2010 : Jocelyn Bell Burnell
* 2011 : Colin Pillinger
* 2012 : Brian Cox
* 2013 : Frank Close
* 2014 : Andrea Sella
* 2015 : Kathy Willis
* 2016 : Nick Lane
* 2017 : Mark Miodownik
* 2018 : Danielle George
* 2019 : Martyn Poliakoff
* 2020 : David Spiegelhalter
* 2021 : Sophie Scott
* 2022 : Monica Grady
* 2023 : Anil Seth
* 2024 : Salim Abdool Karim

## Erreferentziak

* ↑ https://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/michael-faraday-prize/#
* ↑ https://royalsociety.org/-/media/awards/Nomination-Guidelines-2020-v3.pdf?la=en-GB&hash=5CB07E1BAAF3BD67FE2234AA5A99531D

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1383983
# Yuna (ibaia)

Yuna Dominikar Errepublikako bigarren ibairik nagusiena da, 210 kilometroko luzera duena. Hispaniola uharteko ibai hau San José de Ocoa mendietatik Samanáko badian itsasoratzen den arte hedatzen da.
Arro hidrografikoa Cibaoko haranaren ekialdean dago, eta 5498 km²-ko azalera hartzen du. Yuna ibaia herrialdeko ibairik emaritsuena da.
Herrialdeko bigarren ibairik garrantzitsuena da, Yaque del Nortearen atzean bakarrik. Cibaoko haran emankorraren ekialdeko eremu osoan zehar igarotzen da, eta herrialdeko eremu hezeenetakotzat jotzen dute.

## Ibaiadarrak

* Camú
* Masipedro
* Maimón
* Chacuey
* Cuaba
* Blanco
* Tireo
* Yuboa

## Erreferentziak

* ↑ De la Fuente, Santiago. (1976). Geografía Dominicana. Santo Domingo: Editora Colegial Quisqueyana, 110–114 or..
* ↑ (Ingelesez) Harvey, Sean. (2011). The Rough Guide to the Dominican Republic. Penguin, 284 or. ISBN 9781405389112..
# Frisiera

Frisiera (Frysk) Herbehereetan, Alemanian eta, neurri txikiagoan, Danimarkan mintzatzen den hizkuntza bat da. Ingelesaren eta eskozieraren hizkuntza gertukoena da. Gaur egun ez du etorkizuna bermaturik, geroz eta hiztun gutxiago baitu.
Saxoiak eta angloak egungo frisieraren antzeko hizkuntza batean mintzatzen ziren Britainia Handira emigratu aurretik. Alfabeto errunikoan eginiko epigrafia gutxi batzuk baino ez dira gelditu, gur garaiko lehenengo mendeetan datatuak. XV. mendera arte, frisiera administrazioan eta kontu ofizialetan erabili zen hizkuntza bizi-bizia izan zen.Hainbat dokumentu gordetzen dira XIII. eta XVI. mendeetatik, haietako batzuk lege izaera dutenak, baina baita idatzi literarioak ere: frisierazko saga eta elezaharrak, adibidez. Garai horretatik aurrera, nederlandera eta alemana frisiera ordezkatzen joango dira.
Frisieraz hitz egiten dugunean, hiru aldaerez ari gara, urruntasun geografikoa dela-eta beren artean ulergaitzak diren hiru aldaera baititu: ekialdeko frisiera, mendebaldeko frisiera eta iparraldeko frisiera. Erdi Aroan hizkuntza bakarra osatzen zuten, Frisiera zaharra deitzen dena (VIII. eta XVI. mende artekoa), baina gaur egun, esan bezala, hiruen arteko desberdintasunak oso handiak dira.

## Ekialdeko frisiera

Ekialdeko frisiera (Saterlandic bezala ere ezagutzen dena) Alemaniako Saxonia Beherea eta Schleswig-Holstein lurraldeetan hitz egiten zen (Ekialdeko Frisia eskualde historikoan), baina Nazio Batuen 1996ko informe baten arabera, egun herri txiki batzuetan baino ez da mantentzen: Saterland, Ramsloh, Strücklingen eta Sharrell. 2.000 hiztun inguru daude, guztiak edadetuak. 11.000 bat lagunek jotzen dute bere burua ekialdeko frisiartzat .

## Mendebaldeko frisiera

Frisiera banantzen den hiru hizkuntza-aldaeretatik egoera onena duena da. Frysk izenaz aldaera hau izendatu ohi da. Batez ere Herbehereetako Frisia probintzian hitz egiten da. Hala ere, mendebaldeko frisieraren hiztunen %40a probintzia honetatik kanpokoak dira. Bere burua mendebaldeko frisiartzat jotzen duten lagunak 700.000 eta 800.000 lagun artean zenbatu ohi dira; eta haietatik %70a frisieraz hitz egiteko gai dira. Frisian hizkuntza ofiziala da, hezkuntza sisteman irakasten da eta hedabideetan nahiz kultur munduan presentzia handia du.

## Iparraldeko frisiera

Iparraldeko frisiera (frasch deitua) Alemaniako iparraldean eta Danimarkako mugan mintzatzen da: Schleswig-Holstein estatuko Eider eta Wiedau ibaien arteko lurraldean eta Sylt (Söl, frisieraz), Föhr (Feer), Amrum (Omram) eta Hooge eta Heligoland (Deät Lun) uharteetan. Iparraldeko frisiera 10.000 bat lagunek hitz egiten dute (denak elebidunak). 60.000 bat lagunek jotzen dute bere burua iparraldeko frisiartzat .

## Ikus, gainera

* Europako hizkuntza gutxituen zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ 38. araua - Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2013-6-22).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Frisiar Fundazioa
* (Frisieraz)(Nederlanderaz)(Ingelesez) Frisiar Akademia: frisiar hizkuntza eta kulturaren alde diharduen zientzia ikerketako erakundea.
* Datuak: Q25325
* Multimedia: Frisian language / Q25325
# Catzoak

Catzoak (gaztelaniaz: Catzos con tostado) Ekuadorreko lurralde batzuetan jaten diren kakalardoak dira. Pichincha eta Carchi probintzietan etxean jaten dira baina Imbabura probintzian azoketan eta jatetxe tradizionaletan ere aurki daitezke. Hasierako janari gisa jaten da.

## Catzo motak

"Catzo" kakalardo horien izen orokorra da Ekuadorreko aipatutako lurraldetan, estaturaren iparraldean. Eurien lehenengo egunetan jasotzen dira, urriatik abendura. Txerriki saborea omen dute. Bertakoek hauek bereizi egiten dituzte:
* Zuria: jaten da
* Kafea: jaten da
* Beltza: ez da jaten
* Berdea: ez da jaten.

## Prestatzeko errezeta

Catzoak prestatzeko, lehenik eta behin biltzeko lana egin behar da, nekazari eta indigenen komunitateetan eguzkia atera aurretik goizeko bostetan egun euritsua igaro ondoren egiten den zeregina da, kakalardoak ugaltzeko lurretik ateratzen direnean. Bildu ondoren, oskola, hegoak eta hankak kendu, garbitu eta irina zurian eta gatzean uzten dira bizpahiru egunez. Catzoen garbiketa prozesua egin dutenean, su txikian frijitzen dira intsektuak sortutako koipe berarekin eta tipula zuriz ondu daitezke. Beroa edo hotza zerbitzatzen da aurretik prestatutako arto txigortuarekin lagunduta.

## Nutrizio baloreak

Balore proteiko handia dute. Banan-banan hauek dira balore nagusiak:
* Ura: %47.94
* Proteinak: %27.11
* Lipidoak: %24.94
Emeak dira preziatuenan zeren eta zaborea hobetzen duen arrautza-poltsa eramaten baitute. Horrek ere nutrizio baloreak hobetzen ditu.

## Erreferentziak

* 1 2 3 https://lahora.com.ec/noticia/1102006112/los-ancestros-preparaban-los-catzos
* ↑ https://lahora.com.ec/noticia/1101901018/la-dieta-tradicional-de-la-sierra-con-los-catzos-blancos
* ↑ https://insectosalacarta.com/recetas/catzos-blancos-receta-tradicional/%5B%5D

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Catzoak prestatzeko errezeta tradizionala.
* Datuak: Q61036432
# Eñaut Gantxegi

Eñaut Gantxegi Maritxalar (Lezo, Gipuzkoa, 1974ko urriaren 10a) gipuzkoar aktorea da.

## Filmografia
### Telesailak

| Urtea | Telesaila | Pertsonaia | Oharrak |
| 2016 | Txoministak | Txester | |
| 2012 | Gernika bonbapean | Kazetaria 2 | |
| 2010 | Goenkale | Iñaki Torreluzea | 17. denboraldian |
| 2008 | Balbemendi | | |

## Erreferentziak

* ↑ Eñaut Gantxegi Euskal Aktoreen Batasunaren webgunean
* Datuak: Q43402337
# Bingen Mendizabal

Bingen Mendizabal Álvarez de Arkaia (Gasteiz, 1962ko abenduaren 5a) konpositore arabarra da.
Zinema arloan nabarmendu da soinu bandak eginez, batez ere.

## Lanak
### Zineman

Hamarka soinu banda konposatu ditu, tartean Juanma Bajo Ulloaren hainbat pelikulatarako ("El reino de Victor", "Alas de mariposa", "La madre muerta", "Airbag"...), Montxo Armendarizen "Secretos del corazón", Francisco Lombardiren "Pantaleón y las visitadoras", Manuel Gutiérrez Aragónen "Visionarios" eta Marcelo Piñeiroren "Kamchatka", besteak beste. 2009an Goya Sarietarako izendapena jaso zuen, El juego del ahorcado filmaren musika konposatzeagatik.

### Beste batzuk

Mikel Urdangarin eta Kirmen Uriberekin kolaborazioak egin izan ditu, "Bar Puerto" eta "Zaharregia, txikiegia agian" dira nabarmentzekoak.

## Ikus, gainera

* Gasteiztar ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Bingen Mendizabalen datuak "Filmoteca Vasca"n
* (Gaztelaniaz) Mendizabali egindako elkarrizketa ("Euskonews")
* Datuak: Q808673
# Cortinarius anomalus

Cortinarius anomalus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarri kaskarra, eta, gainera, toxikoa izan daiteke, beste espezie toxiko batzuen antzekoa da eta.
Sinonimoak: Agaricus araneosus var. proteus, Agaricus proteus, Dermocybe anomala, Cortinarius myrtillinus var. anomalus, Cortinarius azureus var. anomalus, Gomphos anomalus, Cortinarius proteus.

## Deskribapena

Kapela: 7 cm arteko diametrokoa, ganbila edo zabaldua. Kapelaren azala leuna, lila argi kolorekoa, orban hori-arrexka kolorekoekin, irregularki banatuak.
Orriak: Kapelaren kolore berekoak, baina esporek ilundu egiten dute.
Hanka: 8 cm arteko garaierakoa (kapela baino luzeagoa, kapelak 7 cm ditu), oinarrian okertu samarra.
Haragia: Zurixka, oinean arre-gorrixka edo okre antzeko kolorekoa bihurtzen da ebakitzean. Usain atseginekoa.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna

Zalantzazkoa. Toxikoa izan daiteke.

### Nahasketa arriskua

More edo lila koloreko beste Cortinarius batzuek, oina askoz motzagoa izaten dute.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Espezie bakartia eta noizbehinkakoa. Batez ere hostogalkorren azpian eta horien artean urkietan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Islandia, Svalbard, Europa, Errusia, Kaukasia, Japonia, Australia, Taiwan, Hegoafrika.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 216 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 187 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Cortinarius anomalus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2511458
* Multimedia: Cortinarius anomalus / Q2511458
# Cortinarius arcuatorum

Cortinarius arcuatorum Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.
Sinonimoak: Cortinarius fulvoincarnatus f. arcuatorum, Phlegmacium arcuatorum.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, arku baten forman, ponpatua, gero ganbila, gorrixka-lehoi kolorekoa; likatsua eguraldi hezean, distiratsua lehorrean. Ertz biribildua, gaztetan gortina morearen hondarrekin.
Orriak: Luzeak, nahikoa estu, gaztetan lila kolorekoak, gero herdoil kolorekoak.
Hanka: Zilindrikoa, betea, goian urdin-more kolorea, buztin kolorea oinarrian. Erraboila alboan, lila koloreko zerrenda estu batekin ertzean.
Haragia: Lodia, zuria, oinaren goialdean lilaz zikindua. Frutaren usain arinarekin, zapore mikatza. Erreakzio gorria oinarri sendoekin.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Lila koloreko orriak dituzten beste Cortinarius batzuekin nahas daiteke, hala nola, Cortinarius dibaphus eta Cortinarius fulvoincarnatus, hauetan ere oinarri sendoak erreakzio positiboa ematen dute.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean, hostozabalen basoetan, pagoetan eta haritzetan.

### Banaketa eremua

Europa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 451 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. Jose Luis Añanos Echo Editorial Pirineo, 436 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ Cortinarius arcuatorum: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19826464
* Multimedia: Cortinarius arcuatorum / Q19826464
# Koldo Saratxaga

Koldo Saratxaga (Sopuerta, Bizkaia, 1947 - ) enpresa gizona da.
Bilboko Ingeniaritza Eskolan ingeniari teknikoa ikasi ondoren, enpresa munduan aritu da, kudeaketa edo management arloan.
Irizar mundu mailako enpresa berritzaileen artean kokatzea lortu zuen, Ormaiztegiko Irizar kooperatiban koordinatzaile nagusia izan zen garaian. Hamalau urtez lideratu zuen Irizar enpresa eta bertan galerak izatetik etekin handiak izatera lortu zuten eta zeuden lanpostuak kolokan izatetik lanpostu berri asko sortzera, munduan zehar. Bere ideia nagusia zera da: "erakunde batean pertsonak dira garrantzitsuena". Pertsonen arteko komunikazioa, harremanak hobetzea omen da bere errezetaren gakoa. Mundu osoan erreferentzia bihurtu da, erakundeak pertsonen inguruan antolatzeko.
Irizarrek eta Koldo Saratxagak berak nazioarteko aipamen eta sari asko lortu dituzte.
Koldo Saratxagak aurretik iragarri bezala, hamalau urteren buruan Irizar utzi eta beste proiektu batean murgildu zen. Bere ideiak hedatzeko-eta k2k eginaz aholkularitza enpresa sortu zuen. Geroa, 2009. urtean, ner group enpresa taldearen lider ezagunena bihurtu da. Krisi garaian 1.300 bat langilerekin abiatu dira lanpostu berriak sortzeko asmoarekin eta mozkinen %5 eta denboraren %2 dohaintza egiteko konpromisoarekin.

## Bibliografia

* (Gaztelaniaz) Koldo Saratxagak Un nuevo estilo de relaciones liburua argitaratu zuen 2007 urtean, Prentice-Hall editorialean.
* Andoni Sagarna Izagirreren euskarazko itzulpena berehala argitaratu zen: Harreman-estilo berri bat, Elkar, 2007. ISBN: 84-9783-542-5
* (Gaztelaniaz) Luxio UGARTE, 2004, ¿Sinfonía o Jazz? Koldo Saratxaga y el modelo Irizar. Un modelo basado en las personas. Bartzelona. Ed. Granica.
* (Gaztelaniaz) Koldo Saratxaga eta Jabi Salcedo. (Gaztelaniaz) El éxito fue la confianza. 2010. Arrakasta konfiantza izan zen. K2K .

## Erreferentziak

* ↑ Saratxaga, Koldo;, Salcedo, Jabi. (PDF deskargatzeko aukera) Arrakasta konfiantza izan zen. (Noiz kontsultatua: 2017-11-28).

## Kanpo estekak

* Koldo Saratxagari elkarrizketa Argia aldizkarian.
* K2K Koldo Saratxagak gidaturiko proiektua.
* "Enpresagintza eredu berria egiteko elkartea sortu dute hamar taldek" (GBE-NER) Berria.info
* "gbe-ner" erakundea osatu dute proiektu sozialak egiteko eta harremanak hobetzeko" :b:a:i: Bizkaiko Foru Aldundiko Berrikuntza Agentzia
* (Gaztelaniaz) Bideoak
* (Gaztelaniaz) Audioak & Bideoak
* Datuak: Q12261548
# Cortinarius argentatus

Cortinarius argentatus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Inoloma argentatum, Gomphos argentatus, Phlegmacium argentatum.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko edo gehiagoko diametrokoa. Haragitsua, konkordun samarra, leunerako joerarekin, zuri distiratsua, erdigunea zurbila, ertza hasieran beherantz biribildua eta ñabardura lilekin, zetaduna edo zuri-grisaxka.
Orriak: Estu, koskadunak, marjinatuak, zurbil-urtsuak, gero kanela kolorekoak.
Hanka: 6 cm arteko garaierakoa eta cm 1 arteko diametrokoa. Laburra eta erraboil garbiarekin, edo baita zilindrikoa bakarrik ere, sendoa, leuna, betea, zuria, amaieran oinarrian horixka. Gortina iheskorrarekin.
Haragia: Zurixka, usain berezi eta nabarmen batekin.
Etimologia: Cortinarius hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Argentatus epitetoa latinetik dator, zilarreztatua esan nahi duen “argentatus” hitzetik. Kapelaren koloreagatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Entoloma bloxamii delakoak antza izan dezake.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Hostozabalen basoetan, batez ere artadietan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 189 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Cortinarius argentatus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107596820
* Multimedia: Cortinarius argentatus / Q107596820