OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Augustine-Malvina Blanchecotte

Augustine-Malvina Blanchecotte (jaiotzez Augustine-Malvina Souville, Paris, 1830eko azaroaren 30-1897ko otsailaren 21) idazle frantziarra izan zen. Batez ere poesia idatzi zuen.

## Biografia

Langile familia batean jaioa, 1850ean ezkondu zen, senarraren abizena hartuz, Blanchecotte. Seme bat izan zuten. Bere lehen liburuan, Rêves et réalités (1856), idazleak bere sustraiak erreibindikatzen zituen. Haren lan poetikoek erreferentzia moduan Alphonse de Lamartine eta Pierre-Jean de Béranger idazleen lanak hartzen zituen; Rêves et réalités liburuaren bigarren edizioan, Lamartineri egindako eskaintza bat jaso zuen. Louise Colet saloia ezagutu zuen eta haren bitartez garaiko idazleak. Revue de France eta Le Constitutionnel aldizkarietan idatzi zuen. Haren bizitza ez zen erraza izan. Senarra ospitale batean sartu behar izan zuen eta semea hark bakarrik atera zuen aurrera. 1872an Parisko Komunaren aurkako jarrera erakutsi zuen baina ez muturreko ikuspuntutik; hala ere, Parisen gelditu zen eta hori esker bere testigantza jaso zen. 1897an hil zen.

## Obra

* Rêves et réalités (Paris, 1856); Frantziako Akademiaren Maillé-Latour-Landry saria.
* Impressions d'une femme. Pensées, sentiments et portraits (Paris, 1867).
* Tablettes d'une femme pendant la Commune (Paris, 1872).
* Les Militantes. Poèmes (Paris, 1876).
* "A Victor Hugo" poema.

## Erreferentziak

* ↑ http://maitron-en-ligne.univ-paris1.fr/spip.php?article26746&id_mot=18
* ↑ http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k299281s/f637 Akademia Frantsesaren hitzaldien eta beste lan publikoen antologia.
* ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5710089q

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):"Le Sommeil" poema.
* Datuak: Q768205
* Multimedia: Augustine-Malvina Blanchecotte / Q768205
# Fanny Garrido

Francisca González Garrido, Fanny Garrido izenez ezaguna (Coruña, 1846 - Liáns, Oleiros, 1917ko irailaren 11) idazle eta itzultzaile galiziarra izan zen.

## Ibilbidea

Marcial del Adalid konpositorearekin ezkonduta, Fannyren poema asko musikalizatu zituen. Eulalia de Liáns izengoitia ere erabili zuen. Senarra hil ondoren, José Rodríguez Mourelo Lugoko kimikariarekin ezkondu zen.
Galizia eta Madrilgo El Correo egunkariekin kolaboratu zuen. Bere produkziotik Escaramuzas nobela autobiografikoa nabarmentzen da, 1885ean argitaratua. Heinrich Heine eta Wolfgang Goethe poeten lanak ere itzuli zituen alemanetik

## Ohoreak

Real Academia Galegako kidea.

## Eponimoak

* 1971ko abenduan kale bati Fanny Garrido izena jartzea onartu zen Coruñan.

## Lanak

* Escaramuzas, 1885
* La madre de Paco Pardo, 1898
* Batallas (inédita)

## Erreferentziak

* ↑ La opinión de A Coruña. (29 de febrero de 2008). Una rosa coruñesa en la Ópera de París. .
* ↑ montserrat Villarino Pérez, ofelia Rey Castelao, rocío Sánchez Ameijeiras. 2008. En Femenino Voces, Miradas, Territorios. Ed. Universidad de Santiago de Compostela. 459 pp. pp. 340, con detalles de la ideología de la autora
* ↑ Escritoras.com. (6 de abril de 2003). Eulalia de Lians. Fanny Garrido. .
* ↑ Grupo 4 del Obradoiro “Rosalía de Castro”UDC Senior. (2007). Mujeres en La Coruña. .
* ↑ «Calle de Fanny Garrido - Callejero de A Coruña - Callejero.net» a-coruna.callejero.net (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).

## Kanpo estekak

* J. W. von Goethe: Viaje a Italia (Italienische Reise) traducción de Fanny G. Garrido, Madrid, 1891
* Musicalización de diversas poetas
* Datuak: Q8960839
* Multimedia: Fanny Garrido / Q8960839
# Julie Manet

Julie Manet (Paris, 1878ko azaroaren 14a - 1966ko uztailaren 14a) margolaria eta arte bildumagile frantsesa, Berthe Morisot eta Eugène Maneten alaba zen. Édouard Manet bere osaba zen, aitaren anaia. Julie oso ezaguna izan zen margolari ospetsuen modelo moduan aritzeagatik, tartean bere amarentzat eta inpresionismoko margolari askorentzat.

## Egunerokoa

Julie Maneten egunerokoa ingelesez agertu zen, Growing up with the Impressionists izenburuarekin (frantsesez: Journal, 1893-1899: sa jeunesse parmi les peintres impressionnistes et les hommes de lettres) Orri horietan margolari frantses ospetsuen informazioak bildu zituen: Renoir, Degas, Monet, eta Sisley. Dreyfus aferaren inguruko eta 1896an Nikolas II.a Errusiako tsarrak Frantziara egin zuen bisitaren inguruko informazioak bildu zituen.

## Ezkontza

1900eko maiatzaren 31, Julie Ernest Rouart-ekin ezkondu zen. Ernest Henri Rouarten semea eta margolaria zen. Ezkontza Passyn egin zen; zeremonia berean, Jeannie Gobillard, Julieren lehengusina, Paul Valéryrekin ezkondu zen baita ere. Juliek hiru seme izan zituen: Julien Rouart (1901), Clément Rouart (1906) eta Denis Rouart (1908).

## Julie Manet modelo bezala

Inpresionismo margolari askoren modeloa izan zen. Hona hemen adibide batzuk:
* Berthe Morisot eta bere alabaren erretratua, Renoir.
* Julie Manet eta Laertes galgoa, Berthe Morisot Marmottan Monet museoa
* Julie Maneten erretratua, Renoir Marmottan Monet museoa
* Julie Manet bere katuarekin, Renoir, Orsay museoa
* Eugene Manet haren alabarekin Bougival-en, Berthe Morisot, Julieren ama.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.musee-orsay.fr/index.php?id=851&L=3&tx_commentaire_pi1[showUid]=9742&no_cache=1

## Kanpo estekak

* Datuak: Q447149
* Multimedia: Julie Manet / Q447149
# Nicolasa Montt de Marambio

Nicolasa Montt Barros (Freirina, Txile, 1857 - Santiago, 1924), txiletar olerkari bat izan zen. Ezkondu ostean, Nicolasa Montt de Marambio izena hartu zuen. Eskualdeko egunkarietan eta liburuetan argitaratu zituen bere lanak eta Frantziako idazle ezagunen lanak ere itzuli zituen Atacamako Mercedes Marín del Solar eta Rosario Orrego Castañeda idazleekin batera, Txileko emakume olerkari eta idazleen aitzindaritzat hartzen da.

## Biografia
### Familia

José Antonio Montten eta Beatriz Barrosen alaba izan zen. Nicolás Marambiorekin ezkondu zen eta zazpi seme-alaba izan zituen. Haietatik bat, Nicolás Marambio Montt (1886-1936), abokatua izan zen. Txileko diputatu eta senatari izateagatik ezaguna izan zen. Alabak aipatzen ez diren arren, ez dugu ahaztu behar idazleak berak bere alabei eskeinitako liburuak.

### Jarduera

Bere lehenengo lanak 1891-1901 urteen artean agertu ziren. Garai hartan, Mercedes Belzú de Dorado, Rosa Araneda, Victoria Sainte-Marie, Sara María García de Arias, Graciela Sotomayor, Laura Bustos eta Cristina Otaeguiren testuak argitaratu zituen. Bere idazkeran ere aitzindaria izan zen, XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran Txileko kultura-espazioetan emakumerik ez zegoelako. Garai hartan patriarkalismoa nagusi zen Txileko erakunde politiko eta sozial guztietan.
La Voz del Elqui (1896-1909), El Coquimbano y en Revista del Norte (1899) egunkarietan idatzi zuen. Emakume batek zuzendutako lehen egunkarietako batean ere parte hartu zuen: Evolución. Periódico nacional femenino: ciencias, literatura, artes, sociología, educación y cultura (1920-1921), egunkari honen zuzendaria Sofía de Ferrari Rojas izan zen eta Santiago hirian argitaratzen zuten.
Lan horretaz gain, itzulpenak ere egin zituen. Itzulpenetan idazle frantziarren testuak landu zituen batez ere. Adibidez, Enrique Χence eta Nanine Sauvestre.

## Lanak

* 1897an, bere lehen poema bilduma argitaratu zuen: Rejina, Bere alaba Julia Elisari eskaini zion bere urtebetetzean.
* 1902an bere bigarren poesia liburua agertu zen, Carlota y Luisita o las dos hermanas, bere alaba Berta Carmelarentzat idatzi zuen.
* 1906an, Páginas intimas argitaratu zuen, 1887 eta 1905 urteen artean idatzitako poema, ipuin, saiakera eta kazetaritza kroniken zati bat bildu zuen liburu honetan,

## Erreferentziak

* ↑ ISSN http://bncatalogo.cl/htdocs/RC0048626.pdf..
* ↑ ISSN http://www.bncatalogo.cl/htdocs/RC0054719.pdf..
* ↑ ISSN http://bncatalogo.cl/htdocs/RC0107276.pdf..
* ↑ Nicolasa Montt Barros (1857-1924). Memoria Chilena.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Estudios críticos de literatura chilena - Memoria Chilena» Memoria Chilena: Portal (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) Nómez, Naín. (1996). Antología crítica de la poesía chilena. LOM Ediciones ISBN 978-956-282-325-8. (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ «Historia de Chile : el período parlamentario, 1861-1925 Julio Heise González.» BND: Sección Chilena (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ ISSN https://www.gbv.de/dms/sub-hamburg/21861957X.pdf..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9049946
# Patxi Vila

Francisco Javier "Patxi" Vila Errandonea (Bera, Nafarroa, 1975eko urriaren 11 - ) euskal txirrindulari ohia da. 2001. urtean hasi zuen profesional arteko ibilbidea iBanesto.com taldean.

## Taldeak
### Banesto

* 2001: iBanesto.com
* 2002: iBanesto.com

### Lampre

* 2003: Lampre
* 2004: Lampre
* 2005: Lampre-Caafita
* 2006: Lampre-Fondital
* 2007: Lampre-Fondital

## Palmaresa
### Amateurra

1998
* 2. Pascuas Zirkuituan
1999
* 2. Loinaz Proban
* 2. Txakain Sari Nagusian
* 3. Nafarroako Itzulian
* 3. Bizkaiko Biran
2000
* Loinaz Proba
* Zamorako Itzulia
* Palenciako Itzulia eta etapa 1
* 3. Cursa Ciclista del Llobregaten

### Profesionala

2001
* Portugalgo Itzuliko etapa 1 (taldekako erlojupekoa).
2002
* Mitsubishi Sari Nagusiko etapa 1 (taldekako erlojupekoa).
* Portugalgo Itzuliko etapa 1 (taldekako erlojupekoa).
2006
* 2. Paris-Nizan eta etapa 1.
* 9. Euskal Herriko Itzulian.
* 10. Italiako Giroan.
2008
* 9. Tirreno-Adriatikoan.

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Lasterketa | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| Italiako Giroa | — | — | 43. | 22. | 22. | 10. | 15. | — | — | — | — | — |
| Frantziako Tourra | — | — | — | — | — | 21. | 29. | — | — | — | — | — |
| Espainiako Vuelta | — | — | 52. | — | UT | — | — | — | — | — | — | — |
—: ez zuen parte hartu UT: utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Patxi Vila - ProCyclingStats
* (Italieraz) (Ingelesez) Lampre: Patxi Vila
* Datuak: Q727995
* Multimedia: Patxi Vila / Q727995
# Beñat Arrue

Beñat Arrue Gurrutxaga (Aizarna, 1978ko urriaren 11 - Pumori, 2001eko urriaren 17a) alpinista gipuzkoarra izan zen. Aizarnan (Zestoa) jaioa, Azpeitian bizi izan zen hiru urte zituenetik. "Lagun Onak Mendi Bazkuna"ko bazkidea zen.

## Ibilbidea

Andeetan, Peru aldean, Huascaran (6.782 m), Artesonraju (6.025 m), Alpamayo (5.947 m), Ishinca (5.530 m) eta Urus (5.420 m) mendiak igo zituen.
Alpeetan, bestela, Monte Rosa (4.633 m) eta Cervino (4.474 m) ikusgarria.

## Heriotza eta ondorengoa

2001eko urrian, Pumori (Nepal) mendira igotzen ari zela hil zen, 23 urte zituelarik, elur-jausi batek harrapatuta. Beste 4 taldekide ere istripu berean zendu ziren: Javi Arkauz, Cesar Nieto eta Aritz Artieda nafarrak, eta Iñaki Aiertza gipuzkoarra.
Urte batzuk geroago, bere gurasoek adorea hartu zuten Himalaia aldera joateko. Bertan, Beñatek argazki bat atera zuen neskato batean espedizio hartan, eta bidea topatu zuten nepaldar neska horrengana. Hurrengo urteetan ere bisitan joan ziren, eta denborarekin jakin zuten neskatxa gaixorik zegoela, eta giltzurrun arazoak zirela-eta, Euskal Herrira ekarri zuten azkenean. "Pumori, mendiaren alaba" (Iban Gonzalez, 2019) izenburuko dokumentalean jaso zuten istorio triste eta eder hau.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko alpinismoaren historia
* Dokumentalak Euskal Herrian
* Benantxio Irureta

## Kanpo estekak

* Beñat Arrueren datuak (Uztarria).
* (Gaztelaniaz) "Trágico accidente vasco en el Pumori" (Desnivel).
* Datuak: Q89098412
# Modesta Sanginés Uriarte

Modesta Sanginés Uriarte (La Paz, Bolivia, 1832ko otsailaren 26a – Pau, Frantzia, 1887ko otsailaren 5a) Boliviako konpositore eta idazlea izan zen, literaturan eta kazetaritzan egindako lanagatik eta musika-konposizioengatik ezaguna.

## Bizitza

Indalecio Calderón Sanginés, politikari boliviarra, eta Manuela Uriarte Sagarnagaren alaba izan zen. Dámasa Cabezón txiletar hezitzaile ospetsuak zuzendutako neskentzako eskolan ikasi zuen. Horrez gain, frantsesa, italiera eta piano ikasketak izan zituen.
Emakume autonomoa izan zen, ez ezkontzea erabaki zuen eta gurasoak hiltzean nebaren babespean geratu beharrean senideen etxetik alde egin zuen bakarrik bizitzeko.
1863an, Bernardino Sagarnagarekin batera, La Pazeko Elkarte Filarmonikoa sortu zuen. 1875ean Jardincito de Maria egunkaria sortu zuen, gerora Semanario Católico (1878). Bere lan musikala ere nabarmena izan zen: 50 konposizio baino gehiago sortu zituen, besteak beste, mazurka, bals, gabon-kantak eta musika erlijiosoa. Garaiko pertsonaia garrantzitsuekin lan egin zuen, Norberto Luna, Benedetto Vincenti eta Eloy Salmón adibide.
Zazpi musika-lan argitaratu zituen Parisen eta Ozeano Bareko Gerrako zauritu eta presoentzako dirua biltzeko gaualdiak antolatu zituen bere etxean. Aldi labur batez, hizkuntza-irakasle ere aritu zen.
Filantropian ere aritu zen, batez ere emakumeekin. Sociedad de Beneficencia elkarteko kide izan zen, eta bere diruarekin eraiki zuen hiriko Loaiza Ospitaleko gela bat.
54 urte zituela hil zen Paun (Frantzia). Boliviako ministroa zen Aniceto Arcek, gerora presidentea, Frantziako kolonia boliviarrarekin batera, omenaldia eskaini zion. Handik gutxira, bere gorpuzkiak bere jaioterrira eramateko eskaria egin zuen nebak.

## Lanak
### Musika

* Colección de piezas (1864-1880) titulada El Alto de la Alianza
* Plegaria a Jesús Crucificado
* Cantos a la Virgen
* Villancicos
* Variaciones sobre el tema del Himno Nacional
* La brisa del Uchamachi
* Arroyuelo
* Recuerdo de los Andes
* Zapateo Indio
* Pensamiento
* Recuerdo a la memoria del Dr. Rigoberto Torrico
* Olas del lago
* Los pajaritos
* Bailecito al gusto del país

### Literatura

* Trabajos de aguja - nociones de economía doméstica - sencillas preparaciones para alimentos (1874)
* Leyenda "El Desertor" en la antología Leyendas Nacionales
* Dos leyendas: "Las dos Claras" e "Hijo del Cóndor" (1876)
* A la muerte de mi madre

## Aitortzak

* Boliviako La Pazeko Udal Gobernu Autonomoaren menpeko Franz Tamayo Kultur Etxeak bere izena daraman auditoriuma dauka.
* Bere omenez izendatutako ikastetxe publiko bat dago.

## Erreferentziak

* ↑ Elías Blanco Mamani. (10 de marzo de 2012). Modesta Sanjinés Uriarte. .
* ↑ Marcelo Paz Soldan. (29 de febrero de 2008). Recordando a Modesta Sanginés. .
* ↑ Vargas, Rubén. (19 de mayo de 2013). Vida cotidiana y arte, mujeres en la Guerra del Pacífico. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19690084
# Johanna Schopenhauer

Johanna Henriette Schopenhauer (Gdansk, 1766ko uztailaren 9a – Jena, 1838ko apirilaren 17a) alemaniar nobelagile izan zen, Arthur Schopenhauer filosofoaren eta Adele Schopenhauer artistaren ama.
Christian Heinrich Trosiener izeneko merkatari eta senatari baten alaba izan zen. Heinrich Floris Schopenhauer, handizkako merkatari hanseatikoarekin ezkondu zen. Senarra hil ondoren, 1805eko apirilaren 20an, Johanna Weimarren finkatu zen Adele alabarekin. Han literatura-areto bat sortu eta ospea lortu zuen. Garai hartako intelektual gailenek hartu zuten parte, besteak beste, Goethek eta Wielandek.
Gaztetan pinturarekiko zaletasuna izan zuen arren, geroago eleberriak eta bidaietako kronikak idazten hasi zen. Haren lan guztiak Jugend Leben und Wanderbilder (Bizitza gaztea eta bidaiaria) izenburupean konpilatu ziren, eta Brockhaus argitaletxe ospetsuak argitaratu zituen 24 liburukitan 1830ean.
1832tik 1837ra Bonnen bizi izan zen; baina azken urteetan Jenara joatea erabaki zuen, 1838ko apirilaren 17an hil zen lekura.

## Lanak

* Carl Ludwig Fernow’s Leben. Tubinga 1810. (pdf)
* Novellen, fremd und eigen. Rudolstadt 1816.
* Reise durch England und Schottland. Leipzig 1818. Reimpreso: Europäischer Hochschulverlag, Bremen 2009, ISBN 978-3-941482-47-0.
* Ausflucht an den Rhein und dessen nächste Umgebungen im Sommer des ersten friedlichen Jahres. Leipzig 1818.
* Johann van Eyck und seine Nachfolger, 2 v. Frankfurt am Main 1822.
* Die Tante. Ein Roman2 V Frankfurt am Main 1823.
* Erzählungen, 8 v. Frankfurt am Main 1825–1828.
* Sidonia. Ein Roman3 V Frankfurt am Main 1827–1828.
* Novellen, 2 or. Frankfurt am Main 1830.
* Ausflug an den Niederrhein, 2 v. Leipzig, 1831.
* Sämmtliche Schriften, 24 v. Leipzig-Frankfurt am Main 1830/1831.
** V. 1, 2: Carl Ludwig Fernow’s Leben.
** 3. B.: Ausflucht an den Rhein
** V. 4, 5: Johann van Eyck und seine Nachfolger.
** 6. ber.: Die vier Jahreszeiten
** 7.-9. V.: Gabriele.
** 12. V.: Sidonia.
** 13. eta 14. ber.: Die Tante.
** V. 15, 16: Reise durch England und Schottland.
** V. 17, 18: Reise durch das südliche Frankreich.
** 19. ber.: Josebeth; Die Brunnengäste; Der Blumenstrauß.
** 20. ber.: Der Balkon; Haß und Liebe.
** 21. ber.: Der Günstling; Die Reise nach Flandern; Die arme Margareth.
** 22. ber.: Leontine und Natalie; Anton Solario, der Klempner.
** 23. ber.: Claire; Der Schnee.
** 24. ber.: Die Freunde; Meine Groß-Tante.
* Neue Novellen. Frankfurt am Main 1836.
* Die Reise nach Italia.' Frankfurt am Main 1836.
* Richard Wood.' 2 Bände. Leipzig 1837.
* Nachlass. 2 Bände, hrsg. von Adele Schopenhauer, Westermann, Braunschweig 1939; Reprint: Jugendleben & Wanderbilder. Europäischer Hochschulverlag, Bremen 2009 ISBN 978-3-86741-180-6 ISBN 978-3-86741-181-3.
* Briefe an Karl von Holtei. Leipzig 1870.

## Kanpo estekak

* Article on Johanna Schopenhauer
* Datuak: Q61440
* Multimedia: Johanna Schopenhauer / Q61440
# Beñat Labaien

Beñat Labaien (Bergara, 1987ko urriaren 11 -) futbol-entrenatzaile gipuzkoarra da.

## Ibilbidea

17 urte zituela irten zen Bergaratik eta Madrilen finkatu zen. Atletico Madrileko harrobiko taldeetan entrenatzaile hasi zen eta Madril inguruko beste hainbat taldetan ibili zen ondoren, Real Madrileko gazte mailako taldea, Alcobendas, Fuenlabrada... Beti ere gazte mailako taldeen entrenatzaile edo talde nagusien bigarren entrenatzaile. Futbol taldetan analista lana ere egin izan du.
2017-18 denboraldian Leeds Unitedeko bigarren entrenatzailea izan zen. 2018an Asier Garitanok Errealarentzat analista lanak egiteko fitxatu zuen eta ordutik lan horretan aritu izan da. 2022an Tokushima Vortis japoniar taldeak fitxatu zuen eta lehen entrenatzaile gisa aurreneko esperientzia du.

## Erreferentziak

* 1 2 «Beñat Labaien: "Oso argi daukat entrenatzaile izan gura dudala" - Bergara» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-26).
* ↑ «Beñat Labaien bergararra, Asier Garitanoren entrenatzaile taldean - Bergara» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-26).
* ↑ «Beñat Labaien Realeko analista bergararra Tokushima talde japoniarreko entrenatzailea izango da - Bergara» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115688341
# May French Sheldon

Mary French Sheldon (Beaver, Pennsylvania, 1847ko maiatzaren 10a - Londres, 1936ko otsailaren 10a), May French Sheldon idazle izena erabili zuena, estatubatuar argitaratzaile, idazle eta esploratzailea izan zen.

## Bizitza

Beaver-en (Pennsylvania) jaio zen, 1847ko maiatzaren 10ean, familia aberats batean. Gurasoek atzerrira bidali zuten ikastera. Italian, literatura, historia, geografia eta medikuntza ikasketak jaso zituen. 1876an, 25 urte zituela, Eli Lemon Sheldon negozio gizonarekin ezkondu zen. Bikoteak, Londresen kokaturik, argitaletxe bat sortu zuen. Maryk, besteak beste, Gustave Flauberten Salammbô eleberria itzuli, eta bere lehenbiziko idazlana, Herbert Severance, argitaratu zuen.
1891n Kenya aldera abiatu zen. Kolonizatzaile europarrek afrikarrak tratatzeko eta beren lurraldeetatik bidaltzeko metodo krudelak erabiltzen zituztela uste zuen, eta bere bidaiarekin erakutsi nahi zuen tribu afrikarrek jende zuria ondo hartuko luketela, tratu atsegina emanez gero. Bidaiari berezia izan zen. Hainbat luxu eta oparirekin iritsi zen Kilimanjaroraino, bertarainoko bidean inguruko tribuekin erlazionatuz eta opariak banatuz. Bere karabanan zihoazen garraiolarien mirespena ere lortu zuen, eta Bebe Bwana («Emakume Agintaria») swahilizko izena eman zioten.
Kilimanjaro igotzea lortu zuen eta Chala aintzira, sumendi kraterreko lakua, ere bisitatu zuen, gutxik lortzen bazuten ere. 35 tribu inguru ezagutu zituen, eta beren jaki, jantzi, ohitura eta erlijioen inguruko informazioa bildu zuen. Masai tribuak ere ezagutu zituen, garai hartan gizatalde beldurgarri gisa deskribatzen baziren ere.
Afrikako esperientziak Sultan to Sultan liburuan (1892) agertu zituen. 1892an Royal Geographical Societyko kide hautatu zuten, Chala aintzirari buruzko lanengatik.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Sandra FERRER: La reina blanca, May French Sheldon (1847-1936) Mujeres en la historia. Mujeresenlahistoria.com
* 1 2 Mapak, gonak eta iparrorratzak Argia.com. Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0) lizentziapean argitaratua
* Datuak: Q249496
* Multimedia: May French Sheldon / Q249496
# Julia de Asensi

Julia de Asensi y Laiglesia (Madril, 1849ko maiatzak 4a - 1921eko azaroaren 7a) idazlea, kazetaria eta itzultzailea izan zen.

## Ibilbidea

Tomas de Asensi diplomatikoa izan zuen aita. Juliak literatur solasaldia antolatu zuen Bartzelonako bere etxean, eta dama ugari joan ziren bertara.
Kritikak atzeratutako Erromantizismo jakin baten barruan sailkatu du haren lana, eta haur eta gazteentzako literatura didaktikoa nahiz Bécquer-ek bezala kondaira eta tradizio herrikoiak idazten jardun zuen, baina prosa edo bertsoa erabiliz, José Zorrilla-k egin zuen bezala, eta gehien bat Erdi Aroan edo Errege-erregina Katoliko eta Pachonen garaian kokatuak.
Asensiren iturriak Bécquer, Zorrilla, Fernán Caballero edo Lope de Vega izan ohi ziren, baina bere sorkuntza indartsuenak historia edo folklore tradizionaletik datoz; bere narrazioetan emakumezko pertsonaiak ekimendunak dira, aktiboak dira eta sarritan protagonistak. Idazle kostunbrista gisa, Faustina Sáez de Melgarren Las españolas, Americanas y Lusitanas pintadas por sí antologian parte hartu zuen (1881)
Umeentzako literaturari dagokionez, El Camaradan argitaratu zuten zati batean.Semanario infantil ilustrada/Haurrentzako astekari ilustratua (Bartzelona: Ramón Molina, 1887-91), haurrentzako aldizkaria; erredaktore izan zen, eta denboraldi batez editore. Frantsesetik ere itzuli zituen liburuak, eta antzezlan batzuk estreinatu zituen, hala nola El Amor y la sotana: comedia en un acto y en verso (Madril: Alonso Gullón, 1878).

## Lanak

* La siempreviva del invierno y otras narraciones. Bartzelona: Vicente F. Perelló.
* El amor y la sotana. Madril: Alonso Gullón, 1878.
* Tres amigas. Madril: Biblioteca Universal, 1880.
* Leyendas y tradiciones en prosa y verso. Madril: Biblioteca Universal, 1883.
* Novelas cortas. Madrid: Biblioteca Universal, 1889.
* Herencia de sangre. Madril: A. Alonso, 1892.
* Santiago Arabal. Historia de un pobre niño. Madril: Hijos de M.G. Hernández, 1894.
* Auras de otoño. Cuentos para niños y niñas. Bartzelona: Antonio J. Bastinos, 1897.
* Brisas de primavera. Cuentos para niños y niñas. Bartzelona: Antonio J. Bastinos, 1897.
* Cocos y hadas. Cuentos para niñas y niños. Bartzelona: Bastinos, 1899.
* Biblioteca Rosa. Bartzelona: Bastinos, 1901.
* Victoria y otros cuentos. Boston: D.C. Heath and Company, 1905.
* Las estaciones. Cuentos para niños y niñas. Bartzelona: Antonio J. Bastinos, 1907.
* Los molinos de Levante y otras narraciones. Bartzelona: Perelló y Vergés, 1915.
* Isabel Díez Ménguez, "Leyendas y tradiciones de Julia de Asensi y Laiglesia: una manifestación más del Romanticismo rezagado", en Anales de Literatura Hispanoamericana, 1999, 28: 1353-1385.
* Isabel Díez Ménguez, Julia de Asensi (1849-1921) Madrid: Ediciones del Orto, 2006.

## Kanpo estekak

* Biobibliografia ingelesez
* Biobibliografia Escritoras.com
* Julia de Asensiren lanak Miguel de Cervantes Liburutegi Birtualean
* Lanak hemen: Libro.dot
* Datuak: Q6306885
* Multimedia: Julia de Asensi / Q6306885