OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tassin Hangbè

Tassin Hangbè (Ahangbe edo Na Hangbe) (Dahomey, XVII. mendea) Dahomey erresumako erregeordea 1708 eta 1711 urteen artean. Emakumeen armada bat sortu zuen, baita haientzako eskola eta lanbideak sustatu ere. Iturri nagusiak ahozkoak izanik erregealdiaren iraupenari eta hedadurari buruzko bertsio desberdinak daude, baina Agbo Sassa eta Agadjaren arteko oinordetza-borrokan lehenengoaren alde egiteagatik bere historia ezabatu egin zela jakina da.

## Dahomeyko erregina-ordea

Houegbadjaren alaba eta Akabaren arreba bikia, Dosu izeneko neba txiki bat ere bazuen, Agadja izena hartu zuena, bikien arteko anaia gazteenaren izen tradizionala.
Akaba Dahomeyko erregea izan zen 1685 urtearen inguruan. Borroka erabakigarri baten bezperan hil eta arrebak haren itxurak egin zituen, gerlariak ez desmoralizatzeko. Borroka irabazi ondoren, Hangbè erregina bezala aritu zen, ordukoan bere benetako izenarekin.
Emakume gerlarien armada bat sortu zuen, gerora Europako historialariek Dahomeyko amazonak izenez ezagutarazi zen armada. Emakumeentzako eskola bat ere sortu zuen, tradizioz gizonezkoak ziren lanbideak ikas zitzaten eta ofizio horietan modu berdintsuan aritu zitezen jardun zuen.
Bere erregealdiaren ondoren eman ziren gertakariak ez daude argi, ahozko tradizioan bertsio desberdinak dira. Batetik, tronuaren edozein erreklamazio saihesteko bere seme bakarra exekutatu egin zutela uste da. Erabaki horren aurkako atsekabea eta mespretxua erakusteko kontseiluaren aurrean alua garbitu zuela esaten da. Bestetik, bere semea bizirik iraun zuela esaten da.

## Erreferentziak

* ↑ Charlotte Renault, « Hangbè, reine évincée », dans Collectif Georgette Sand, Ni vues, ni connues, Hugo Doc, 2017, p. 133
* ↑ Alpern, Stanley B.. (1998/ed). «On the Origins of the Amazons of Dahomey*» History in Africa 25: 9–25. doi:10.2307/3172178. ISSN 0361-5413..

## Bibliografia

* Zohou, Arnaud Codjo (2003). Histoires de Tasi Hangbé. Neuilly-Plaisance: Éditions cultures croisées. p. 112. ISBN 2-913059-13-9.
* Sylvia Serbin, «Tassin Hangbe, éphémère reine du Dahomey», in Reines d'Afrique et héroïnes de la diaspora noire, Sépia, Saint-Maur-des-Fossés, 2004, p. 50-56 ISBN 2-84280-082-6
* Alpern, Stanley B.. (1998). «On the Origins of the Amazons of Dahomey» History in Africa (25): 9–25..
* (Ingelesez) Edna G. Brien, «The Authority of Princesses: The Succession Struggle between Hangbe and Agaja», in Wives of the leopard: gender, politics, and culture in the Kingdom of Dahomey, University of Virginia Press, Charlottesville, 1998, p. 51-56 ISBN 0-8139-1792-1

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Houegbadja
Tassi Hangbé :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5647926
# Thylacoleo carnifex

Lehoi martsupiala (Thylacoleo carnifex) Australiako martsupial espezie galdu da, Pleistozeno berantiarrean (duela 1.600.000 eta 46.000 urte) bizi zena. Izen hori izan arren, ez du lehoiekin inolako lotura esturik; aldiz, Diprotodontia australiar martsupial talde taxonomikoko kidea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q685786
* Multimedia: Thylacoleo / Q685786
* Espezieak: Thylacoleo carnifex
# Thylacosceles

Thylacosceles Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thylacosceles acridomima da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Thylacosceles acridomima | daturik gabe |
| Thylacosceles angareuta | daturik gabe |
| Thylacosceles cerata | daturik gabe |
| Thylacosceles clavata | daturik gabe |
| Thylacosceles cuneiformis | daturik gabe |
| Thylacosceles ellipsoidala | daturik gabe |
| Thylacosceles judex | daturik gabe |
| Thylacosceles nephroides | daturik gabe |
| Thylacosceles pithanodes | daturik gabe |
| Thylacosceles radians | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13860159
* Multimedia: Thylacosceles / Q13860159
* Espezieak: Thylacosceles
# Tlaltenango de Sánchez Román (udalerria)

Tlaltenango de Sánchez Román Mexikoko udalerri bat da. Zacatecas estatuan kokatua dago. 2010ean 25.493 biztanle zituen 746,45 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlaltenango de Sánchez Román (Tlaltenango de Sánchez Román)|Tlaltenango de Sánchez Román]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3890323
* Multimedia: Tlatenango / Q3890323
# Tlaltecuhtli

Tlaltecuhtli antzinako Mesoamerikako jainko bat zen, garai posklasikoko (1200-1519) eskultura eta ikonografian adierazia, nagusiki azteken eta nahuatl hizkuntza hitzegiten zuten beste herri batzuen artean. Tlaltecuhtli espainiarren aurreko Mexikoko herrien pentsamenduak, zeremoniak eta erlijioak erregistratuta geratu ziren zenbait eskuizkribu kolonial mexikarrei esker ere ezagutzen da. Gainera Historie du Méxique lanean ere erregistratu zen, XVI. mendean eginiko mexikar kulturari buruzko bilketa bat.
Sorkuntza mito azteketako batzuetan Tlaltecuhtli Laugarren Eguzkia amaitu ondoren itsasoan igerian zebilen itsas munstro bat bezala deskribatzen da, sorkuntzaren aurreko kaosaren pertsonifikazio bat. Quetzalcoatlek eta Tezcatlipocak, suge bihurtuta, bitan zatitu zuten, erdi bat zerua sortzeko eta bestea lurra sortzeko erabiliz. Honen ondoren bere izpirituak bizirik jarraitu zuen, eta noiz behinka giza odola eskatzen du.
Bere izena nahuatlez izenorde maskulino bat den arren, Tlaltecuhtliren irudikapenetako askok ezaugarri femeninoekin erakusten dute, eta ez hori bakarrik, baizik eta baita erditze posizioan ere.
Cihuacoatl, Coatlicue eta Tonatiuhrekin lotzen da.
Berriki jainkosa honen irudia duen monolito bat lurpetik atera da Mexikon, Mexiko Hiriko Tenplu Nagusiaren indusketetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q524654
* Multimedia: Tlaltecuhtli / Q524654
# Tlaltenango (udalerria)

Tlaltenango Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 6.269 biztanle zituen 20,88 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlaltenango (Tlaltenango)|Tlaltenango]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7810705
# Tlalpan

Tlalpan Mexikoko udalerri bat da. Mexiko Hirian kokatua dago. 2010ean 650.567 biztanle zituen 311,62 km²ko azaleran.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q408187
* Multimedia: Tlalpan Municipality / Q408187
# Tlalpujahua (udalerria)

Tlalpujahua Mexikoko udalerri bat da. Michoacán de Ocampo estatuan kokatua dago. 2010ean 27.587 biztanle zituen 189,71 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlalpujahua de Rayón (Tlalpujahua)|Tlalpujahua de Rayón]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2605379
* Multimedia: Tlalpujahua de Rayón / Q2605379
# Tlaloque

Tlaloqueak azteka mitologian Tlaloc jainkoaren laguntzaileak ziren, pitxerretan bilduta zuten ura lurretik euri eran banatzeaz arduratzen zirenak. Esaten zenez, euria egin zezan, tlaloqueek euren pitxerrak apurtu behar zituzten, eta, beraz, trumoia, pitxerra apurtzean sortzen zen soinua zen.

## Ikus, gainera

* Azteka mitologia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3530061
# Tlaltetela (udalerria)

Tlaltetela Mexikoko udalerri bat da. Veracruz de Ignacio de la Llave estatuan kokatua dago. 2010ean 14.613 biztanle zituen 278,52 km²ko azaleran. Herriburua [[Tlaltetela (Tlaltetela)|Tlaltetela]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3847267
* Multimedia: Tlaltetela Municipality / Q3847267
# Tricholoma gausapatum

Tricholoma gausapatum Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da. Tricholoma terreum delakoak duen kalitate gastronomiko antzekoa du. Era guztietako tortillak, arrosak, patatak eta gisatuak gozotzen ditu.
Sinonimoak: Tricholoma terreum var. gausapatuz, Tricholoma gausapatum var. bisporigeum. Gyrophila murinacea var.gausapata, Agaricus opicus var. gausapatus, Agaricus gausapatuz.

## Deskribapena

Kapela: 8 cm arteko diametrokoa, koniko-ganbiletik zabaldura, titiarekin. Azal lehorra, banangarria, pruinaduna edo iletsua, erradialki antolatuta.
Orriak: Oso eskotatuak, oinaren ondoan biribilduak, zurixka kolorekoak grisaxkara biratuz.
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: 7 cm arteko garaierakoa, zilindrikoa edo pixka bat lodixeagoa oinarrian, zuri-gris kolorekoa, batzuetan gortina gisako apaingarri mehe batekin.
Haragia: Zuria, itxia, hauskorra, grisaxka kapelaren azalaren azpia, Irin usaina eta zapore gozoa.
Etimologia: Tricholoma hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak.

## Jangarritasuna

Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua

Tricholoma terreum delakoarekin nahas daiteke, honen kapela ez da hain iletsua eta orriak ez ditu hain eskotatuak. Tricholoma myomyces-en antza ere badu.

## Sasoia eta lekua

Udazkenaren amaieran eta neguaren hasieran. Koniferoen eta hostozabalen basoekin muga egiten duten eremu belartsuetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Txile, Brasil, Europa, Errusia, Erdialdeko Asia, Kaukasia, Irak, Marroko, Israel, Himalaiako eremua, Txina, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentzia

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 154 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10702812
* Multimedia: Tricholoma gausapatum / Q10702812
# Tricholoma myomyces

Tricholoma myomyces Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da. Jateko ona, baina ondo garbitzea komeni da, harea kentzeko, Tricholoma terreum-ak bezala.
Sinonimoa: Tricholoma terreum var. cystidiotum.

## Deskribapena

Kapela: 6 cm arteko diametrokoa, kanpai itxuratik ganbilera eta zabaldura, erdiko titiarekin. Azal lehorra, zuntz txiki erradialekin, gris ilun kolorekoa (Myomyces grekoan, sator ilearen kolorea esan nahi du).
Orriak: Eskotatuak, estu, lamelulekin, zuriak.
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: Zilindrikoa, okertua, haritsua, zuria edo zuri-grisaxka, ale oso gazteek errezel diskretu bat izaten dute.
Haragia: Gutxi, zuria, hauskorra, usain fungikoa eta zapore gozoa.
Etimologia: Tricholoma hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak.

## Jangarritasuna

Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua

Tricholoma terreum ia berdina da, baina kolore gris argiagoa du, orriak ez oso estu eta gortina ez hain iragankorra. Tricholoma scalpturatum eta Tricholoma portentosum delakoek ere badute antza, baita Tricholoma pardinum eta Tricholoma virgatum toxikoak ere.

## Sasoia eta lekua

Udazkenaren amaieran eta neguaren hasieran, lehenengo izozteak ondo jasoz. Ugaria, taldeka ateratzen da. Nahiago ditu pinuen basoak, nahiz eta batzuetan arteen edo artelatzen basoetan ateratzen den.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Europa, Errusia, Turkia, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 154 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Tricholoma myomyces: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14916917
# Tricholoma josserandii

Tricholoma josserandii Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da. Arriskutsua da beste Tricholoma (terreum, scalpturatum) jangarri batzuen antza duelako. Sindrome gastrointestinala eragiten du, baina arina.
Sinonimoa: Tricholoma groanense.

## Deskribapena

Kapela: 8 cm arteko diametrokoa, esferikotik lau-ganbilera, titi kamuts markatuarekin. Azala erradialki haritsua, grisaxka kolorekoa.
Orriak: Eskotatuak, zurixkatik grisera doan kolorekoak.
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: Okertua, bihurgunetsua (oinarrian batez ere), zurixka grisaxka.
Haragia: Zurixka, irin usainarekin eta zapore mikatzarekin.
Etimologia: Tricholoma hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak.

## Toxikotasuna

Toxikoa.

### Nahasketa arriskua

Tricholoma terreum delakoak ez du titi kamutsik, azala iletsuagoa eta ez hain argia, ez du irin usainik eta zapore mikatzik, ez irinarenik. Oina ez du hain bihurritua, eta zuntz estaldura gehiago du. Tricholoma scalpturatum ere antzekoa da.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Koniferoetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Europa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 152 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Aranzadi, zientzia elkartea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Tricholoma josserandii: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12955616
* Multimedia: Tricholoma josserandii / Q12955616
# Tricholoma luridum

Tricholoma luridum Tricholomataceae familiako onddoa da.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ez oso mamitsua, hemisferikoa edo koniko-kanpai itxurakoa, gero lau-ganbila eta amaieran laua titi luze kamuts batekin, ertz sotilarekin, inkurbatua eta gero soberakinekin, batzuetan lobulatua eta erradialki pitzatua. Kapelaren azala lehorra, leuna, marroi-oliba, oliba- berdexka kolorekoa, fibrila erradial fin ilunagoekin.
Orriak: Zabal, oinean pixka bat marjinatuak, sotilak eta elastikoak, bihurgunetsuak eta luzera ezberdineko lamelulekin, zurixkatik grisaxkarainoko kolorekoak, ertza uhindua, koskaduna ez.
Hanka: 5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 1,2 eta 1,5 cm bitarteko lodierakoa, luzanga, erregularra, pixka bat mehetua eta batzuetan errekurbatua oinarrirantz, betea eta zurruna, gero haritsua; zuri-grisaxka kolorekoa, gris-okre kolorekoa fibrila bertikal ilunagoekin apainduta.
Haragia: Ez oso lodia eta pixka bat zurruna, zurixka, kapelaren azalaren azpian grisaxka, oinalderantz arrosakara kolore arin batekin, irin edo pepino usainarekin eta zapore meleka samarrarekin. Espora-jalkina zuria.
Etimologia: Tricholoma hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. Luridum epitetoa latinetik dator, zikina esan nahi duen “luridus” hitzetik. Orriek zikin kolorea dutelako.

## Jangarritasuna

Susmagarria.

### Nahasketa arriskua

Tricholoma sejunctum, Tricholoma arvernense eta Tricholoma saponaceum delakoekin nahas daiteke. Baina Tricholoma luridum argi eta garbi bereizten da orrien koloreagatik, beti gris zikina, eta kapelaren oliba-manganeso koloreagatik. Ez du zapore mingotsik. Urriagoa da.

## Sasoia eta lekua

Irailetik Urriaren amaierara. Bakarrik edo ale gutxiko taldeetan hazten da, arte eta koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Europa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 303 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 309 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Velazquez Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Banco de setas. .
* ↑ Tricholoma luridum: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10431203
* Multimedia: Tricholoma luridum / Q10431203
# Tricholoma robustum

Tricholoma robustum Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria. Ukrainan zaporetsutzat jotzen da eta freskoa erabiltzen da. Japoniarrentzat berriz, erdipurdiko zaporea eta usaina du.

## Deskribapena

Kapela: 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, ganbila eta haragitsua, apur bat likatsua edo pixka bat zetaduna, marra fibriladun arre-gorrixka-kobre kolorekoekin.
Orriak: Krema kolorekoetatik gorrixka kolorekoetarakoak.
Hanka: Motza, 5 cm inguruko garaierakoa eta 2 cm inguruko lodierakoa, kapelaren kolorearekin oinarritik eraztuneraino (hirto), goialdea zuria.
Haragia: Zuria, lodia, irinaren edo pepinoaren usainarekin, zaporea ia leuna.
Etimologia: Tricholoma hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak.

## Jangarritasuna

Jangarria.

### Nahasketa arriskua

Mintzezko eraztuna duten Tricholoma espezieekin nahas daiteke, hala nola: Tricholoma caligatum, Tricholoma aurantium.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Oro har, lurzoru karetsuetan. Batez ere koniferoen azpian.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Australia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 160 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Tricholoma robustum: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10548457
* Multimedia: Tricholoma robustum / Q10548457
# Tricholoma fracticum

Tricholoma fracticum Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria, oso mingotsa baita, eta denbora luzez egosita ken daiteke, baina ez du merezi, kalitate txikiko jangarri bat besterik ez baitugu lortuko.
Sinonimoa: Tricholoma bastschii.

## Deskribapena

Kapela: 8 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, sendoa, mamitsua, ganbila, lau-ganbila, azkenean pixka bat deprimitua, ertza biribildua, izurtua eta leuna. Azal leuna, eguraldi hezean pixka bat likatsua, distiratsua, zetaduna, haritsu samarra, arre-gorrixka koloretik gaztaina kolore ilunera doana.
Orriak: Ugari, estu, eskotatuak, zuriak, ale zaharretan orban arre-gorrixkekin.
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: Lodia, haragitsua, nahiko laburra, zilindrikoa, haritsua, okertua eta sustrai antzekoekin, erliebe txiki batez ondo markatutako eraztun itxurako zuria goialdean, eraztun eremuaren azpia, kapela bezala, arre-gorrixka kolorekoa da.
Haragia: Trinkoa, zuria, irin usainekoa eta zapore mikatzekoa.
Etimologia: Tricholoma hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Tamainagatik pinudietako azikulen artean nabarmentzen den espeziea da, eta oso hurbil dauden beste espezie batzuetatik bereizten da, ale gazteek ongi markatutako eraztun-eremu zuria dutelako.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean sortzen da, Pinus pinaster-reko pinudietako pinu-orratzen azpian.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kanariak, Kaukasia, Israel, Hegoafrika, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 160 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
* ↑ Tricholoma fracticum: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10702809