OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ennis

Ennis (irlanderaz Inis), Irlandako mendebaldean dagoen dagoen udalerri bat da, Clare konderrian. Konderri honetako hiriburua izateaz gain Irlandako Errepublikako seigarren hiririk handiena da.
Ennis udalerria Shannon aireportutik 19 kilometro eskasetara dago, baita Moherreko amildegiak, The Burren eremua, Dromoland gaztelua edota Bunratty gaztelua turismo gunetatik oso hurbil ere. 2005 urtean Irlandako hiri garbiena izendatu zuten. Ennisek 25.360 biztanle ditu (2011).

## Izena

Irlanderazko Inis izenak "uhartea" esan nahi du, izan ere Fergus ibaiaren Clonroad uhartean altxaturiko frantziskotar monasterio baten inguruan sortu baitzen.

## Historia

Thomond Erresumako agintari zen O'Brian familiak XII mendean Limerick utzi eta Clonroad uhartean beren egoitza eraiki zuten. 1240an lurrak eman zizkien frantziskotarrei bertan monasterioa altxa zezaten. Inguruko ikasleak monasteriora etortzen ziren Teologia ikasketak egitera eta inguruan herria eratzen hasi zen. Harresirik ez zeukanez merkatari katolikoak aske ziren bertara etortzeko, gainontzeko herri hesituetan ez bazuten bizitzeko baimenik lortzen. Honek herriari garapen handia eman zion, harik eta XVI mendeko Erreforma Protestantearen eraginek monasterioak itxi ziren arte.
Elisabet I.a Ingalaterrakoaren erregealdian Clare konderri izendatua izan zen eta Ennis aukeratu zuten hiriburu izateko. 1610tik aurrera feriak eta merkatua izateko eskubideak jaso zituen.

## Ondasun nabarmenak

* Alde zaharra: Erdi Aroko kale estuek osatzen dute Ennisen alde zaharra eta muturrean San Pedro eta San Pabloren katedrala dago. Gaur egun hainbat kale peatonalizatu dituzte.
* Dromoland gaztelua: Ennistik 13 kilometro hego-ekialdera dagoen Newmarket-on-Fergus herriko gaztelu ederra da. 1835ean eraiki zuten.
* Bunratty gaztelua: Mac Namara familiak 1425ean eraikitako gaztelua da, hau ere Ennistik gertu, Bunratty herrian hain zuzen ere.

## Kirola

Clare konderriko futbol gaeliko eta hurling kiroletako Clare GAA taldeak udalerri honetako Cusack Park estadioan egoitza eta jokalekua du.

## Fleadh Nuah, irlandar kulturaren jaialdia

Urtero, maiatzean, udalerri honetan irlandar kultura eta musika herrikoia sustatzea helduru duen Fleadh Nua jaialdia izaten da.

## Hiritar ezagunak

* William Mulready (1786-1863), margolaria.
* Harriet Smithson (1800-1854), aktorea.
* Tony MacMahon (1939-), akordeoi-jotzailea, irrati esataria eta telebista aurkezlea.
* Alan Griffin (1952-2023), Euskal Herrian bizi izandako folk musikaria, Alboka taldeko kidea izandakoa.
* Kieran Hanrahan (1957-), irlandar banjo tenore-jotzailea eta irrati esataria.

## Hiri senidetuak

* Phoenix (AEB)
* Clare (Michigan) (AEB)
* Saint-Paul-de-Fenouillet (Frantzia)
* Clare (Hego Australia) (Australia)

## Iruditegia

* Daniel O'Connellen monumentua
* Fergus ibaia Ennis zeharkatuz
* Gauez
* Ennisko abadetxearen hondakinak
* Parnell Street gauez.

## Kanpo estekak

* Hiriko webgune ofiziala
* Datuak: Q209128
* Multimedia: Ennis / Q209128
# Langara Ganboa

Langara Ganboa (ofizialki Nanclares de Ganboa / Langara Ganboa) Zuia-Gorbeialdea eskualdean dagoen Arratzua-Ubarrundia udalerriko herrietako bat da. 1957an desagertu arte Ganboa udalerriaren barruan egon zen.

## Ondasun nabarmenak

* Aldaietako nekropolia (K.o. VI-VII mende bitartekoa) bertan aurkitzen da.
* San Esteban eliza
* Eliza
* Hilerria
* Hilerria
* Apaizetxea
* Apaizetxea eta eliza
* Gurutzea

## Demografia

* Langara Ganboako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 6b | Gasteiz Legutio Dura | Zurbao • Arzubiaga • Langara Ganboa • Zirao • Betolatza • Luku • Urbina • Urrunaga • Nafarrate | Gasteiz Legutio Dura |

## Urtegia

Uribarri Ganboako urtegiaren hegoaldeko ertzean dago kokatuta.

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3335549
* Multimedia: Langara Ganboa / Q3335549
# Arantzazu (argipena)

Arantzazu izenak adiera zenbait ditu:
* Arantzazu, Bizkaiko udalerria;
* Arantzazu, Oñatiko auzo baten izena da; eta bertan kokatua:
** Arantzazuko santutegia, Oñatiko santutegia, Arantzazu Ama Birjinarena, Gipuzkoako zaindari dena; eta eraikin eta erakunde honi lotuta:
*** Arantzazuko Batzarra, 1968koa, euskara batuaren historian funtsezkoa.
*** Arantzazu aldizkaria.
*** Arantzazu argitaletxea.
*** Arantzazuko egutegia.
*** Arantzazu (dokumentala), 2023ko film dokumentala, Pello Sarasuak zuzendua.
*** Arantzazulab, Arantzazun kokatutako ikertegi bat.
** Arantzazu ibaia.
* Arantzazu edo Arantxa, emakume izena;
* Arantzetako Ama Birjinaren kapera, Lapurdiko Ainhoa udalerrian;
* Aranzazu, Kolonbiako udalerria.
# Namhae zubia

Namhae zubia (koreeraz: 남해대교) Hego Korearen hegoaldean dagoen zubi eseki bat da. Hadong eta Namhae konderriak lotzen dituen bi zubi esekietako bat da. Beste zubia Noryang zubia da, luzeagoa eta berriagoa, eta Namhae zubia baino mendebalderago eraiki zen.

## Historia

Hego Koreako alde kontinentala eta Namhae uhartea elkar lotzeko ideia izan zuten 1960. hamarkadan, izan ere herrialdeko bosgarren uharte handiena baita. 1968ko maiatzean abiatu zituzten lanak eta 1973ko ekainaren 22an inauguratu zen. "Koreako Golden Gate" ezizena eman zitzaion.

## Egitura

Bi dorrek eusten duten zubi esekia da. 660 metrotako luzera du eta 12 metrotako zabalera. Namhae daero errepidea igarotzen da bertatik. Dorreak gorriak dira eta 80 metrotako altuera dute. Dorre bien artean 404 metrotako tartea dago.
Uneoro monitorizaturik edukitzeko sistema instalatu zuten.

## Iruditegia

* Hegoaldeko dorre gorria.
* Errepidea.
* Bi zubiak, laburrena Namhae eta luzeena Noryang.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Namhae Grand Bridge (Namhae County/Hadong County, 1973)» Structurae (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* 1 2 (Ingelesez) «Namhae Bridge» NamuWiki 2024-09-30 (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q624768
* Multimedia: Namhae Bridge / Q624768
# Hyundai Motor Company

Hyundai Motor Company Hego Koreako Hyundai empresa multzoaren adar ezagunena da, 1967an sortua eta automobilak egiten dituena. Hyundai berezko markaz gain, enpresak Kia automobileen %33.88 dauka eta beste bi marka ere ekoizten ditu, Genesis Motor luxuzko autoen filiala eta Ioniq ibilgailu elektrikoen azpimarka barne. Hiru marka horiek azpimultzo bat osatzen dute Hyundai Motor Group izen pixkat desberdinarekin.

## Historia

Chung Ju Yung-ek Hyundai taldearen muina fundatu zuen 1947an. Hyundai Motor Company adarra 1967an sortu zen, eta enpresaren lehen modeloa, Cortina, 1968an egin zuten Ford Motor Companyrekin elkarlanean. Hyundaik bere auto propioa garatu nahi zuenean, George Turnbull kontratatu zuten 1974an, British Leyland-eko Austin Morrisen zuzendari kudeatzaile ohia. Beste bost auto-ingeniari britainiar ere kontratatu zituen. Haien laguntzarekin, 1975ean, Pony, Hego Koreako lehen berezko autoa sortu zen, Giorgio Giugiaroren ItalDesign enpresaren estetikarekin eta Japoniako Mitsubishi Motorsek utzitako teknologiarekin.
Esportazioak Ekuadorrera hasi ziren hurrengo urtean eta, handik gutxira, Beneluxeko herrialdeetara. Hyundai Erresuma Batuko merkatuan sartu zen 1982an, eta 2.993 auto saldu zituen lehen urtean.
Hyundaik automobilak egiteko munduko instalaziorik handiena du, Ulsanen (Hego Korea), eta 1,6 milioi unitate ekoizten ditu urtean. Enpresak 75.000 langile inguru ditu mundu osoan. Hyundai ibilgailuak 193 herrialdetan saltzen dira, 5.000 kontzesionario eta erakusketa-aretoen bidez.

## Erreferentziak

* ↑ Shareholders. .
* ↑ Kim, Sohee. Hyundai launches Genesis premium car brand in bid to end profit skid. .
* ↑ Halvorson, Bengt. Hyundai reboots Ioniq as en EV brand, starting with Ioniq 5 crossover in fall 2021. .
* ↑ Eisenstein, Paul. Hyundai Launches New Ioniq EV Brand: Sub-brand will feature three all-electric models by 2024.. .
* ↑ The Times (1974-07-09)
* ↑ The Sunday Times 'Business News' (1974-07-14)
* ↑ Motor Report International (1974-07-18)
* ↑ The Engineer (1975-01-30)
* ↑ Fisher, Brian. Lotus, R-R & Co. .
* ↑ Taylor III, Alex. Hyundai smokes the competition. .
* ↑ Hyundai ships 10 millionth car overseas. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55931
* Multimedia: Hyundai vehicles / Q55931
# Hyundai i20

Hyundai i20, Hyundai hegokorear markaren automobil modelo bat da. 2008tik ekoitzitzen da.
# Hyundai i30

Hyundai i30, Hyundai hegokorear markaren automobil modelo bat da. 2007tik ekoitzitzen da.
# Hyundai Bayon

Hyundai Bayon, Hyundai hegokorear markaren automobil modelo bat da. 2021etik ekoitzitzen da.
# Hyundai Kona

Hyundai Kona, Hyundai hegokorear markaren automobil modelo bat da. 2017tik ekoitzitzen da.
# Hyundai Sonata

Hyundai Sonata, Hyundai hegokorear markaren automobil modelo bat da. 1985etik ekoitzitzen da.
# Hyundai Tucson

Hyundai Tucson, Hyundai hegokorear markaren automobil modelo bat da. 2004tik ekoitzitzen da.
# Hyundai Veracruz

Hyundai Veracruz, Hyundai hegokorear markaren automobil modelo bat da. 2006-2015 artean ekoitzi zen.
# Hyundai Accent

Hyundai Accent edo Hyundai Verna, Hyundai hegokorear markaren automobil modelo bat da. 1994tik ekoitzitzen da.
# Hyundai i10

Hyundai i10, Hyundai hegokorear markaren automobil modelo bat da. 2007tik ekoitzitzen da.
# Hyundai Aura

Hyundai Aura, Hyundai hegokorear markaren automobil modelo bat da. 2020tik ekoitzitzen da.
# Alfa Romeo Spider

Alfa Romeo Spider, Alfa Romeo italiar markaren automobil modelo bat da. 1966-1993 artean ekoitzi zen.
* Datuak: Q1477201
* Multimedia: Alfa Romeo Spider / Q1477201
# Alfa Romeo

Alfa Romeo Automobiles S.p.A. (italieraz ˈalfa roˈmɛːo ahoskatua) 1910ean sortutako automobil ekoizlea da, egun Fiat Chrysler Automobiles taldean dagoena. "A.L.F.A" "Anonima Lombarda Fabbrica Automobili"ren akronimoa da eta Europan, Hego Amerikan eta Asian saltzen dituzte bere modeloak.

## Egungo modeloak

| Giulietta | 4C | 4C Spider | Giulia | Stelvio |

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q26921
* Multimedia: Alfa Romeo / Q26921
# Alfa Romeo BAT 7

Alfa Romeo BAT 7 izeneko prototipoa Alfa Romeok 1954an eraiki zuen automobil esperimentala izan zen, BAT (Berlinetta Aeordinamica Tecnica) izeneko sortaren parte.
Franco Scaglionek diseinatu zuen, eta aerodinamika maila handia lortu zuen (0.19 Cd), non 21. mendeko auto modernoek 0.25 eta 0.3 Cd artean dabiltzan. Aerodinamismoaz gain, atzealdeko forma futuristak nabarmentzen ziren autoan. Alfa Romeoren ondorengo auto komertzialak diseinatzeko oinarri bat izan BAT 7-a, eta Scaglione diseinatzaile gisa lan oparoa egiten jarraitu zuen, egin zen lehen Lamborghinia berak diseinatu zuelarik.
Fabrikatu zen ale bakarra 2022ko Bilboko Guggenheim museoaren erakusketa batean egon zen.

## Erreferentziak

* ↑ Motion : autos art architecture. 2022 ISBN 978-84-122792-7-6. PMC 1313521268. (Noiz kontsultatua: 2022-07-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50397153
* Multimedia: Alfa Romeo BAT 7 / Q50397153
# Ford Thunderbird

Ford Thunderbird edo T-Bird, Ford eststubatuar markaren automobil modelo bat da. 1954-1997 eta 2002-2005 artean ekoitzi zen.
* Datuak: Q1133834
* Multimedia: Ford Thunderbird / Q1133834
# Plymouth Fury

Plymouth Fury, Plymouth estatubatuar markaren automobil modelo bat da. 1958-1978 artean ekoitzi zen.
Christine (1983) filmean agertzen den auto modeloa da.
* Datuak: Q765277
* Multimedia: Plymouth Fury / Q765277
# Christine (1983ko filma)

Christine 1983eko John Carpenter estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Stephen King idazlearen izen bereko eleberrian oinarritua dago. Bertan, Keith Gordon, John Stockwell, Alexandra Paul, Robert Prosky eta Harry Dean Stanton aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Arnie Cunningham (Keith Gordon) ez da institutuko mutilik ezagun eta irekiena, bere betaurrekotzar beltzak eta konplexuez beterik, inguruko neskek ez diote inongo jaramonik egiten. Egun batez bere adiskidemin Dennisekin (John Stockwell) etxera doala, Arnie salgai dagoen auto zaharkitu batetaz maiteminduko da: Christine, 1958ko Plymouth Fury modeloko autoa. Bere adiskidearen oharpenei jaramonik egin gabe, Arniek autoa 250 dolarren truk erosi eta zaharberritzeko asmoa du.
Une hartan Arnie Christine autoarekin obsesionatuko da. Denbora gehiena autoa konponduz pasatuko du, bere adiskide eta familiarengandik erabat isolatua. Behin autoa prest jarrita, Arnie mutil harroxko eta berekoia bilakatuko da, institutuko neska eder eta buruargiena (Alexandra Paul) bere neska-lagun bilakatuko delarik. Baina Christine autoak bera eta bere jabe berriaren artean jartzen den edonor erditik kenaraziko du. Dennis Arniren gurasoekin mintzatu eta bere adiskidearen isolamendu eta jokaera arraroaz kezkatuta, Christine autoa erosi zuten lekura joan eta saltzaileari autoaren aurreko jabeen patu beldurgarria jakingo du, honela bere adiskidea autoarengandik urruntzen saiatuko da.

## Aktoreak

* Keith Gordon: Arnold "Arnie" Cunningham
* John Stockwell: Dennis Guilder
* Alexandra Paul: Leigh Cabot
* Robert Prosky: Will Darnell
* Harry Dean Stanton: Rudolph "Rudy" Junkins detektibea
* Christine Belford: Regina Cunningham
* Roberts Blossom: George LeBay
* Kelly Preston: Roseanne
* William Ostrander: Clarence "Buddy" Repperton
* Malcolm Danare: Peter "Moochie" Welch
* Steven Tash: Richard "Richie" Trelawney
* Stuart Charno: Donald "Don" Vandenberg
* David Spielberg: Casey jauna

## Kanpo estekak

* Christine filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q753449
# Ford Falcon (Australia)

Ford Falcon, Ford estatubatuar markaren Australiako sailak herrialde horretarako sortutako automobil modelo bat da. 1960-2016 artean ekoitzi zen.
Mad Max (1979) filmean Max Rockatansky (Mel Gibson) protagonistak gidatzen duen autoa 1974ko Ford Falcon XB sedan modeloa da.
# Mad Max

Mad Max (euskaraz Max Eroa) 1979ko George Miller australiar zinema zuzendariaren film bat da. Hogeita hiru urte besterik ez zituen Mel Gibson aktore gaztea nazioartean ezagutzera eman zuen, eta ondoren Mad Max 2 (1981), Mad Max Beyond Thunderdome (1985), Mad Max: Fury Road (2015) jarraipenak izan zituen.
Bitxikeri gisa, filma hau EEBBetan estreinatu zenean, aktore guztiak bikoiztuak izan ziren, filmaren arduradunak aktoreen australiar ingeles ahoskera estatubatuar ikusleek ulertuko ez zutelako beldurrez baitzeuden.
Max Rockatansky protagonistak gidatzen duen autoa 1974ko Ford Falcon XB sedan modeloa da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Etorkizun apokaliptiko batean Max Rockatansky (Mel Gibson) poliziak Australiako autobideak zaindu eta bertako motozale liskarti batzuei aurre egin beharko die. Maxek haien buruzagia hiltzean, gainontzeko taldekideek heriotza mendekatuko dutela zin egiten dute...

## Aktoreak

* Mel Gibson, Max Rockatansky
* Joanne Samuel, Jessie Rockatansky
* Hugh Keays-Byrne, Toecutter
* Steve Bisley, Jim "Goose"
* Tim Burns, Johnny the Boy
* Geoff Parry, Bubba Zanetti
* Roger Ward, "Fifi" Macaffee
* David Bracks, Mudguts
* Bertrand Cadart, Clunk
* Stephen Clark, Sarse
* Brendan Heath, Sprog Rockatansky
* Mathew Constantine, Toddler
* Jerry Day, Ziggy
* Howard Eynon, Diabando
* Max Fairchild, Benno
* John Farndale, Grinner
* Sheila Florance, May Swaisey
* Nic Gazzana, Starbuck
* Paul Johnstone, Cundalini
* Vincent Gil, Nightrider/Gau-Ibiltari
* Steve Millichamp, "Roop"
* John Ley, "Charlie"
* George Novak, "Scuttle"
* Reg Evans, geltokiko nagusia
* Nico Lathouris, mekanikaria

## Mad Max saila

* Mad Max 2 (1981)
* Mad Max Beyond Thunderdome (1985)
* Mad Max: Fury Road (2015)

## Kanpo estekak

* Mad Max filmari buruzko webgunea (Ingelesez)
* Mad Max filmako IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Mad Max filmaren iragarkia ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q248775
* Multimedia: Mad Max / Q248775
# Petroesfera

Arkeologian, petroesfera (grekozko petros hitzetik, "harria" esan nahi duena, eta sphaira hitzetik, "bola" edo "esfera" esan nahi duena) harriz egindako edozein tamainatako edozein objektu artifizial edo ez-natural esferikoren izena da. Artefaktu horiek, batez ere historiaurrekoak, sortu edota aukeratuak izan daitezke, baina nolabait eraldatuak, zizelkatzea eta pintatzea barne, funtzio espezifiko bat gauzatzeko.
Hainbat petroesfera mota daude, hala nola Costa Ricako harrizko esferak; Eskoziako harri margotuak; Eskoziako harriz egindako kutunak; Traprain Law bezalako lekuetako hareharrizko bolak; harri landuzko bolak, nagusiki Eskoziakoak direnak, nahiz eta Cumbrian eta Irlandan ere aurkitu diren; eta kanoi eta katapulten muniziorako landutako harriak.
Badira naturalki eratutako harrizko bolak, hala nola Cannonball konkrezioak eta megaesferulitak, batzuetan petroesfera gisa gaizki identifikatuak izan direnak. Esate baterako, arkeologo marjinalek eta historiaurreko bisitari estralurtarren defendatzaileek behin eta berriz esan dute harrizko bolak, 0,61 eta 3,35 m bitarteko diametroan aldatzen direnak, Ameca mendilerroko Cerro Piedras Bolaren inguruan daudenak, Ahualulco de Mercado eta Ameca artean, Jalisco (Mexiko) petroesferoak direla. Harri naturaleko bola horiek, ordea, megaesferulitak dira, eta 20 eta 30 milioi urte arteko errauts jarioko toba baten higaduraren ondorioz askatu ziren, non, hasieran, sortu zirenetik harrapatuta zeuden. Harrizko bola horiek benetako petroesferatzat defendatzen dituztenek honako baieztapen faltsu hauetan oinarritzen dituzte beren argudioak: esfera horiek guztiak erabat biribilak direla, granitoz osatuak daudela eta prozesu naturalek ezin dutela harrizko bolarik sortu. Era berean, Cannonball konkrezioak, hau da, Ipar Dakotako Cannonball ibaian zehar eta Hego uharteko (Zeelanda Berria) Moeraki inguruko konkrezioak ere petroesferatzat identifikatu dira oker.

## Kanpo loturak

* Datuak: Q3412091
# Sarbegi

Sarbegia azaleko ur-korronteak lurpera bideratzen duen zuloa da (leizeak, adibidez).
Formazio hauek paisaia karstikoetan kokatzen dira, adibidez, sakonune endorreikoetan. Iturburuen aurkakotzat har daitezke.

## Ikus, gainera

* Karstiko
* Kareharri
* Karbonatazio
* Higadura
* Haitzulo
* Espeleotema
* Euskal Herriko Geologia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q847016
* Multimedia: Ponors / Q847016
# Xabier Amatria

Xabier Amatria Cuesta (Bilbo, 1958) kazetaria administrazioan lan egin du, bereziki Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundean, euskararen presentzia administrazioan indartzeko helburuarekin.

## Biografia

Aita Andosillakoa eta ama Poteskoa, biak gerrak Bilbora eraman zituen. Bera bilbotar petoa da. Deustuko La Sallen izan zuen euskararekin lehen kontaktua. Kazetaritza ikasketak egin zituen 1982an, lehen promozioan; ondoren Radio Vitoria aritu zen eta hainbat ikasketa burutu zituen: Itzulpen Masterra, 1992an, HIZNET Hizkuntza Plangintza Graduondoa, 2007an, Goi-zuzendaritza Publikoa Masterra, 2013an... Hasieran HABE euskaltegietan lan egin zuen; ondoren Eusko Jaurlaritzaren Lakuako egoitza nagusian egin zuen 1994az geroko laneko bizia, IVAPen Euskara Zerbitzuaren barruan, Normalizazio eta Prestakuntza Atalean. Erretreta 2024an hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Eskerrik asko, Xabier
* ↑ Elustondo, Miel Anjel. (2024). «Xabier Amatria: «Azken momentura arte ikasten ibili beharra dago. Eta, ahal denean, ikasitakoa transmititzen»» Administrazioa euskaraz (Vitoria-Gasteiz: IVAP - Administrazio Publikoaren Euskal Institutua) 126: 30-33. ISSN 1576-5563..

## Kanpo estekak

* Miel Anjel Elustondok Xabier Amatriari egindako elkarrizketa, Administrazioa Euskaraz, 126.zk., 2024ko urria, 30-33.or.
* Datuak: Q130791110
# Auckland eskualdea

Auckland eskualdea (ofizialki Auckland Regional Council) Zeelanda Berriko eskualde bat da, hiririk handiena bertan dagolarik. Zazpi barruti ditu:
* Auckland
* Manukau
* North Shore
* Waitakere
* Papakura Barrutia
* Franklin Barrutia
* Rodney Barrutia
Guztira Zeelanda Berriko populazioaren %32a bizi da eskualde honetan.

## Demografia

Eskualderik txikiena izan arren, Zelanda Berriko eskualderik jendetsuena da, 2005eko estimazioaren arabera 1.337.000 biztanle bizi ziren. Eskualdea lurraldeko beste edozein zonalde baino arinago ari da hazten. Azken hamar urteetan 240.000 pertsonetan hazi da biztanleria, %22a. 2001eko erroldaren arabera, Aucklango eskualdeko biztanleriaren %26,3 jatorri europearrekoa da, biztanleriaren %24,3a maori jatorikoa eta biztanleriaren %66,7 herrialde asiarretako jatorria dauka. Datu hauek argi uzten dute eskualdean bizi diren arraza ezberdinak, Zelanda Berriko beste edozein puntutan baino aniztasun gehiago.
Eskualdeak Aucklango gune metropolitarra eta inguruko herri eta nekazal guneak hartzen ditu barne. Horrez gain, Haurakiko golkoko uharteak ere eskualde honen zati dira.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Aucklandgo barrutiko webgunea.
* (Ingelesez) Aucklandgo udalaren webgunea.
* Datuak: Q726917
* Multimedia: Auckland Region / Q726917
# George S. Patton

    «Patton» orriak hona dakar. Filmari buruzko artikulua hau da: «Patton (filma)»
George Smith Patton, Jr. (1885eko azaroaren 11, San Gabriel Township, Kalifornia – 1945eko abenduaren 21a, Heidelberg, Alemania) estatubatuar militar bat izan zen.
36 urtez luzatu zen bere ibilbide militarran zehar gerra-gurdien alde egin zuen bere herrialdeko lehenbiziko militarren artean kokatzen da. Bigarren Mundu Gerran zehar Ameriketako Estatu Batuetako Armadako jenerala izan zen. Afrikako iparraldean, Sizilia eta Europako gudulekuetan unitate militar garrantzitsu ugari gidatu zituen. Bestalde Bigarren Mundu Gerran zehar naziek ikara gehien izan zioten jeneral etsaietako bat izan zen.

## Familia

Patton San Gabriel herrian jaio zen, Kalifornian. George Smith Patton (1856ko irailaren 30a - 1927ko ekaina) eta Ruth Wilsonen semea izan zen. Patton familiak familia-ondare handi bat zeukan, George Smith Patton, Jr. Estatu Batuetako militar aberatsenetako bat izatea eragin zuena.

## Zerbitzuen historia
### Igoera datak

Patton jeneralaren igoera historia:
* Bigarren Tenientea, Armada Erregularrekoa: 1909ko ekainaren 11
* Lehen Tenientea, Armada Erregularrekoa: 1916ko maiatzaren 23a
* Kapitaina, Armada Erregularrekoa: 1917ko maiatzaren 15a
* Maiorra, Estatu Batuetako Guardia Nazionalekoa: 1918ko urtarrilaren 26a
* Teniente Koronela, Estatu Batuetako Guardia Nazionalekoa: 1918ko martxoaren 30a
* Koronela, Estatu Batuetako Guardia Nazionalekoa: 1918ko urriaren 17a
* Brigadier Jenerala, Estatu Batuetako armadakoa: 1940ko urriaren 2a
* Maior Jenerala, Estatu Batuetako armadakoa: 1941eko apirilaren 4a
* Teniente Jenerala, Estatu Batuetako armadakoa: 1943ko martxoaren 12a
* Estatu Batuetako armadako Jenerala: 1945eko apirilaren 14a

## Izaera

Izaera bitxiko pertsona zen. Askok gerlari purua eta izugarrizkotzat zuten, honek "Odol eta Kemen" ezizena beraganatuarazi zion. Aldiz, beste askoren ustez obedientzia ukatze, jokamolde urrazte eta desoreka emozionalez osatutako denboraldi ugariz betetako buruzagi militar bakarti bat izan zen. Bere izaera berezi honek bizitzan zehar gertaera, aldarte eta zer esan ugari ekarri zizkion.

## Zinema

1970. urtean Franklin J. Schaffner zinema zuzendariak Patton izeneko filma zuzendu eta filmatu zuen. Filma honek urte hartan 7 Oscar Sari irabazi zituen.

## Iruditegia

* Patton jeneralaren irudia
* 1907an.
* 1943an Bernard Montgomery britainiar mariskalarekin batera.
* Pattonen irudia.

## Kanpo loturak

* George S. Patton jeneralari buruzko webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q186492
* Multimedia: George S. Patton / Q186492