OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jabalcón

Jabalcón muinoa Granadako probintziako Zújar udalerrian dagoen mendi isolatu bat da. Bazako mendilerroaan dago kokatuta, hain zehazki ere. 1.488 metroko garaiera du.
Bazako mendiarteko goi ordokian, uharte baten antzera, Jabalcón izena hartzen duen kareharrizko mendi dolomitikoa altxatzen da. Bere konposaketa geologikoa, inguruko lurrek dutenaren erabat ezberdina da, eta Bazako mendilerroaren zatiketatzat jotzen da. Tokiko herritarren artean, oso uste zabaldua da, Jabalcón, antzina, sumendi bat izan zela. Uste hori, bere barrutik, ur termalak jariatzen direlako sortu zen. Baina honek ez du bere sorrera geologikoarekin inongo zerikusirik.
Muinoaren iparraldeko aurpegitik gertu, pinudiek osatutako paisaia bat dago, XX. mendearen erdialde inguruan eginiko birpopulazioei esker. Mendiaren oinean, hegoaldeko aurpegian, Zújar udalerria dago. Mendiaren magaletatik, historian zehar Zújarreko bainuetan probestu diren ur termalak jariatzen dira, Negratín urtegia dagoen toki berean. Urtegi honek, muinoa ipar-mendebaldetik inguratzen du.
Muino honen tontorrean, Virgen de la Cabeza izeneko ermita dago. Hona, Zújarreko herriko jaiak direnean, bertako biztanleak erromesaldian joaten dira, muinoaren magalak sigi-sagaka igarotzen dituen bidezidor batetik, tontorrera iritsi arte. Hemendik, Granadako goi ordoki guztia ikus daiteke. Bidean, ohiz kanpoko eraketa harritsu bat nabarmendu behar da, Ojo de la heredad izena hartzen duena.
Guzti honetaz gain, Jabalcón mendiak, delta hegalentzako, parapenteentzako eta paramotoreentzako bi aireratze pista ditu (2000. urtean, Delta Hegaleko Espainiako txapelketa bertan ospatu zen). Kirol eskaladarako egokiak diren hormak ere baditu (Piedra del Sol eta Piedra de los Halcones izenekoak) eta baita, uda aldean ere, mendi bizikleta proba bat ere, abuztuaren 15ean ospatzen dena (Jabalcóngo kronoeskalada).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Bazako mendiartearen argazki bilduma Sierra de baza Aldizkari Digitalean
* Datuak: Q3750768
* Multimedia: Cerro Jabalcón / Q3750768
# Maite Franko

Maite Franko Castro (Irun, Gipuzkoa, 1971) euskal idazlea, ipuin kontalaria, aktorea, gidoigilea eta euskara irakaslea da.

## Bizitza

Pedagogia eta interpretazioa ikasketak egin zituen. Ondoren antzerkigintza, irakaskuntza eta literatura arloan murgildu zen. Interpretazioaren munduan zenbait taldetan aritu zen Irungo Katamitus, BAI eta Xalakabula taldeetan, besteak beste. Geroago, Legorretako Dar-dar produkzioak-en sartu zen, aktore eta gidoigile zereginetan, aldi berean ikus-entzunezkoetan lan laburrak eginez.
Irakaskuntzan, euskara irakasle eta didaktikaria izan da AEK-n; baita Hondarribiko Ikastolan antzerki irakasle ere. Literaturan 2003 urtean eman zuen ezagutzera haurrentzako Ixone isilik ipuina (Aizkorri). 2012an Dantzari lentejuela-bihotza / El soldadito de plomo liburuaren egokitzapen lanak egin zituen.2004 urteaz geroztik, hiru arloak bat eginik, ipuin kontalari dabil, hiru urte hauetan Euskal Herriko liburutegi eta eskola askotan izanik eta 300 saio baino gehiago eskainiz. Azken urteetan Urruzunotarrak gehituz egitasmoan gazteen tutoretza eta motibazio saioetan parte hartzen du.

## Argitalpenak

* Ixone isilik ipuina (Aizkorri, 2004).

## Erreferentziak

* 1 2 «Maite Franko Castro - Euskal idazleen elkartea» idazleak.eus (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).
* ↑ «Galtzagorri Elkartea» www.ibbygaltzagorri.eus (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).
* ↑ liburutegia. Maite Franco Castro | EIBZko liburutegia. (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).
* ↑ Maite Franko ipuin kontalaria » NOR DA?. (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).
* ↑ IXONE ISILIK - MAITE FRANCO CASTRO - 9788482633442. (Noiz kontsultatua: 2023-04-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117464698
# Anna Freixas

Anna Freixas Farré (Bartzelona 1946ko uztailaren 21a, ) Kataluniako idazle feminista eta unibertsitateko irakasle ohia da. Aipatzekoa da Mujer y envejecimiento. Aspectos psicosociales entsegua, La Caixa Fundazioak ematen duen Rogeli Duocastella Gizarte Zientzietan saria jaso zuena 1993an.

## Lan nabarmenenak

* Mujer y envejecimiento. Aspectos psicosociales (Fundación La Caixa, 1993).
* (Ed.) Abuelas, madres, hijas: La transmisión sociocultural del arte de envejecer (Icaria Editorial, 2005).
* Demà més: dones, vides i temps (Institut Català de les Dones, 2006).
* Nuestra menopausia: una versión no oficial (Paidós, 2007).
* Tan frescas. Las nuevas mujeres mayores del siglo XXI (Paidós, 2013).
* Sin reglas. Erótica y libertad femenina en la madurez (Capitán Swing, 2018).
* Yo, vieja.(2021)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz)«Entrevistas: Freixas Farré, Anna».
* ↑ (Gaztelaniaz) Anna Freixas Farré. Editorial Icaria (Noiz kontsultatua: 2016-9-7).
* ↑ Harbour, Berna González. (2021-09-09). «Anna Freixas: “Déjame ser vieja, orgullosamente vieja”» EL PAÍS (Noiz kontsultatua: 2021-09-30).
* ↑ «Anna Freixas: "La cultura patriarcal considera que las mujeres somos mujeres mientras tengamos la regla"» www.publico.es (Noiz kontsultatua: 2021-09-30).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa La Vanguardian (2020.05.22) Hay más libertad en la cárcel que en algunas residencias
* Datuak: Q26805741
* Multimedia: Anna Freixas / Q26805741
# Fatima Frutos

Fátima Frutos (Donostia, 1971) idazle, kazetari eta gizarte-langilea, Nafar Idazleen Elkartearen sortzaile bat izan zen eta, egun, elkartearen presidentea da.

## Obra
### Bakarkako lanak

Hauek dira bere poesia liburuak:
* De carne y hambre. Gipuzkoako Ateneoaren Poesia Erotikoaren saria 2009an.
* Andrómeda encadenada. Kutxa - Irun hiria saria, Alberdania, 2011. Bigarren edizioa Alberdania 2021.
* Epitafio para una odalisca. Jaime Gil de Biedma poesia sariaren finalista. El Gallo de Oro, 2014.
* Haikus desde el río-Haikus aus dem Fluss. Berenice, 2017.
* En brazos de la belleza. Eunate, 2018.
* Monjas, putas y locas. María del Villar Berruezo XXV. nazioarteko saria, 2020an.

### Elkarlanean

* Lira al viento, Ramón Elías Laffita idazle kubatarrarekin batera. Nafar-kubatar antologia poetikoa. Eunate, 2020an.

## Opera

Bere Andrómeda encadenada, Òpera de Butxaca i Nova Creació konpainiaren eskutik, opera gisa moldatzen ari da. Moldaketaren arduraduna Agustí Charles musikagilea da.

## Dokumentala

Tomás Yerrorekin batera, 2018an, La poesía como camino dokumentalean hartu zuen parte. Lana ingelesera eta alemaniera itzuli egin zen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.noticiasdenavarra.com/cultura/2021/01/15/fatima-frutos-reelegida-presidenta-asociacion/1111671.html
* ↑ https://www.eunateediciones.com/autor/maria-fatima-moreira-frutos/
* ↑ https://cadenaser.com/emisora/2021/03/22/radio_pamplona/1616415679_647320.html

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Fátima Frutosen webgune ofiziala.
* Datuak: Q108416609
# Anna Ruth Fry

Anna Ruth Fry edo Ruth Fry izenez ezagunagoa (Highgate, Erresuma Batua, 1878ko irailaren 4a – Notting Hill, Erresuma Batua, 1962ko apirilaren 26a) britainiar idazlea, kuakeroa, pazifista eta bakearen aldeko ekintzailea izan zen.

## Ibilbidea

Ruth kuakero familia batean jaio zen (aita Sir Edward Fry izan zen, 1907an Hague Tribunaleko negoziatzaile gisa egindako lan bikainagatik mundu osoan ezaguna egin zen epaile eta abokatua), eta etxean hezi zen.
Bakearen aldeko ekintzaile eta idazle gisa lan egin zuen, eta Boer Guda garaiko Boer Etxeko Industrien Batzordeko diruzain gisa, Gerraren Biktimei Laguntzeko Batzordeko Lagunen idazkari nagusi (Quakers britainiarrek antolatutako batzorde bat, errefuxiatuei eta Lehen Mundu Gerrako biktimei laguntza emateko) 1914tik 1924ra.
Errusiako 1921-1922ko Goseteari Laguntzeko Funtsaren lehen presidentea 1921ean.
Gerraren Prebentziorako Kontseilu Nazionaleko idazkari 1926-27ean.
Gerrako erresistenteen Nazioarteko Londresko sukurtsaleko diruzain 1936-1937an.
1962ko apirilaren 26an hil zen, 83 urte zituela.

## Literatura-lanak

Lehen Mundu Gerran gerra-eremuak bisitatu zituen komisario ibiltari gisa, eta Una aventura cuáquera (1926) liburuan arintze-ahaleginei buruz idatzi zuen. Fellowship of Reconciliation aldizkariko argitalpen-kontseiluko kide izendatu zuten 1935ean adiskidetzeko. Bakezaletasunari eta jardunean indarkeriarik ezari buruzko panfleto eta liburuxka batzuk argitaratu zituen.

## Fikzioan

2008ko Fram de Tony Harrisonen obran pertsonaia gisa agertzen da, Clare Lawrencek National Theatren estreinaldian interpretatua.

## Bibliografia

* The Times, 1962ko apirilaren 28, larunbata; 12 or; Asunto 55377; col B: necrológica -señorita Ruth Fry Trabajo de Alivio y con los cuáqueros.
* Bellows, J. (1871). The Track of the War Around Metz and the Fund for the Non-Combatant Sufferers. London: Trubner.
* Fry, A. Ruth (1927). Quaker Adventure: the story of nine years' relief and reconstruction. New York: Frank-Maurice.

## Erreferentziak

* ↑ «Ruth Fry» www.quakersintheworld.org.
* 1 2 «Collection: A. Ruth Fry Papers | Archives & Manuscripts» archives.tricolib.brynmawr.edu.
* ↑ «Famine Relief Work in post-Revolutionary Russia 1921-1929» www.quakersintheworld.org.
* ↑ «Friends War Victims Relief Committee in WWI» www.quakersintheworld.org.
* ↑ «Friends War Victims Relief Committee in the Franco-Prussian War» www.quakersintheworld.org.
* ↑ «RUTH FRY» menwhosaidno.org.
* ↑ Fry, A. Ruth (Anna Ruth) 1878-1962. .
* ↑ «Friends War Victims Relief Committee (FWVRC)» www.quakersintheworld.org.

## Kanpo estekak

* Ruth Fryren paperak Swarthmore Unibertsitateko Bake Bilduman
* Victories without violence / compiled by A. Ruth Fry
* Datuak: Q7382994
* Multimedia: Ruth Fry / Q7382994
# Mariana Álvarez Bollo Carretero

Mariana Álvarez Bollo Carretero (Zamora, 1866 – Madril, 1946) zamorar pedagogoa eta idazlea izan zen. Resumen del catecismo de higiene y economía doméstica de D.A.A.C delako dotrina liburuaren egilea da, XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran zabalkunde handia izan zuena.

## Bizitza

1866ko martxoaren 6an jaio zen Zamoran eta Madrilen hil zen 1946 urtean. Oso datu gutxi dakigu bere bizitzari buruz, bere garaiko pedagogiaren bilakaeran paper oso garrantzitsua izan zuen arren. Bere bizitzaren zati handi bat Burgosen bizi izan zuen, non hainbat udal eskolatan, Caleran, Monedako kalean eta azkenik Sanz Pastor eskolan irakasten aritu zen.
Udal eskola horietako neskatoen lehen maistra izan zen, gero Victoriano Cremer HHI, Sanz Pastor kalean kokatua, eta urte batzuk lehenago argitaratutako higiene-arauen arabera eraikiak, 1894ko irailaren 2an inauguratu zirenak. Álvarez Carretero Moneda kaleko nesken eskolatik zetorren, eta urte batzuk zeramatzan bertan lanean. 1917an, artean maistra zen Sanz Pastorren eskoletan, eta, ziurrenik, bertan hartu zuen erretiroa.
Bere lehen testu inprimatua Resumen del catecismo de higiene y economía dometica de D.A.A.C. izeneko liburua izan zen.(Burgosko Imprenta y Librería de S. Rodríguez Alonso, 1890), berehala maistren eskola arrunt guztietan derrigorrezko irakurgai izendatu zen lana. Izenburuan agertzen diren inizialak egilearen aitarenak dira, bera izan baitzen Alvarezek laburbilduta eskainitako testu horren benetako egilea. Higieneari eta ekonomiari buruzko eskuliburu horrek berehalako arrakasta izan zuenez, XIX. mendeko azken hamarkadan eta hurrengo mendeko lehenengoan hainbat berrargitalpen egin ziren, eta, hala, 1906an zazpigarren edizioa zuen.
Urtebete geroago, idazle zamorarraren beste liburu bat argitaratu zuen, ordukoan literatur sorkuntzako lan batekin. Bi lehengusu ospetsu (Burgos: Santiago Rodriguezen seme-alabak, [s.a., 1907]) kondaira historikoa da, aurreko liburuak bezainbesteko ospea eman ez ziona.

## Erreferentziak

* ↑ [2]
* ↑ CEPA VICTORIANO CREMER. (8 de abril de 2019). 125 años CEPA Victoriano Crémer. .
* ↑ Ayuntamiento. Sesión del día 26. 27 de enero de 1984, 2 or..
* ↑ Noticias. 25 de junio de 1917, 2 or..
* ↑ «Álvarez Bollo Carretero, Mariana (1866-?). » MCNBiografias.com» www.mcnbiografias.com.

## Bibliografia

* SIMON PALMER, Carmen. XIX. mendeko emakume idazle espainiarrak. Eskuliburu biobibliografikoa (Madril: Castalia, 1991).

## Kanpo estekak

* D. Higiene eta etxeko ekonomiaren katekismoaren laburpena. A. K.a. Liburutegi Digital Hispanikoan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63149182
# Manuela Álvarez Lozano

Manuela Álvarez Lozano (Carballo, Coruña, 1957ko martxoaren 21a) galiziar filologoa eta idazlea da.

## Ibilbidea

Galegoko eta Literaturako Bigarren Hezkuntzako katedraduna, 1984az geroztik, Cangasko Maria Soliño Bigarren Hezkuntzako Institutuan.

## Lanak
### Saiakera

* De Sumeria ó códice miniado, 1991.
* A crise finisecular. A narrativa de López Ferreiro, 1996.

### Edizioak

* O castelo de Pambre, de Antonio López Ferreiro, 1996, AS-PG.

### Obra kolektiboak

* Gallego, BBBko 2. maila, 1991, Xerais.

## Erreferentziak

* ↑ Ficha na AELG.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12392854
# Onintza Lasa

    Artikulu hau Tolosako politikariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Lasa (argipena)».
Miren Onintza Lasa Arteaga (Tolosa, 1972ko urriaren 18a -) politikari gipuzkoarra da.

## Ibilbidea

Soziologia eta Zientzia Politikoetan lizentziatua da, eta Administrazio Publiko-ko graduondokoa du.
Eusko Alkartasuneko militantea da, eta alderdi barnean Euskadiko Batzorde Eragileko kidea da.
Eusko legebiltzarreko legebiltzarkide izan zen VII. eta VIII. legegintzaldietan Eusko Alkartasuna alderditik.
2003tik 2011ra Tolosako zinegotzia izan zen, lehengo EA alderditik eta ondoren Bildu koaliziotik.
2011tik 2015era Gipuzkoako Batzar Nagusietako batzarkide izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Parlamento Vasco - Parlamentarios y Órganos - Fichas personales» www.legebiltzarra.eus (Noiz kontsultatua: 2020-04-25).
* ↑ «Gipuzkoako Batzar Nagusiak - ...(r)en fitxa pertsonala» w390w.gipuzkoa.net (Noiz kontsultatua: 2020-04-25).
* Datuak: Q12265186
# Iolanda Zúñiga

Iolanda Zúñiga (Vigo, Galizia, 1975eko otsailaren 12a) galiziar idazlea da, galizieraz idazten duena. Gaur egun musika-irakaslea da, eta orain aurretik hainbat lanbide izan ditu: dendaria, argazkilaria, musikaria, aktorea, zerbitzaria eta abar. Vidas Post-it (2007) narrazio-liburuarekin egin zen ezagun, janari lasterreko denda batean lan egiten zuen garaian idatzia. Ondoren, Amor amén (2008) poema-liburua idatzi zuen, non rol femenino tradizionala zalantzan jartzen baitzuen. 2010ean, Galiziako Edicións Xerais argitaletxeak banatzen duen Xerais saria irabazi zuen Periferia nobelarekin; lan horretan, Brasileko auzo pobreetako prekarietatea eta aukera-gabezia islatzen du.

## Lanak

* Vidas Post-it (2007)
* Amor amén (2008)
* Periferia (2010)

## Euskaraz

* Post-it bizitzak (Pasazaite, 2014; itzultzailea: Iñigo Roque Eguzkitza).

## Erreferentziak

* 1 2 Pasazaite: Iolanda Zúñiga. (Noiz kontsultatua: 2017-12-03).
* ↑ "Vidas Post-it” (sarean irakurgai). (Noiz kontsultatua: 2017-12-03).
* Datuak: Q3331880
* Multimedia: Iolanda Zúñiga / Q3331880
# Lurdes Zubeldia

Lurdes Zubeldia Garaño (Hondarribia, Gipuzkoa, 1923a - ibidem, 2017ko abenduaren 4a) gipuzkoar idazlea zen.
Hondarribiko Portu auzoan jaio eta hazi zen. Espainiako Gerra Zibilaren garaian Ipar Euskal Herrira erbesteratu zen guraso eta izebarekin batera eta Ziburun jarri ziren bizitzen. Gurasoak hil zitzaizkionean, Parisa lan egitera joan zen eta Hondarribira itzuli zenean, Jose Ignacio Lopezekin ezkondu zen.
Bere bizipen, olerki eta kantuak bildu zituen 2006an Hondarribiko Udalak argitaratu zion Nere Sukaldetxoan liburuan. 2016an Hondarribiko Urrezko Intsignia jaso zuen.
2017ko abenduaren 4an hil zen 94 urte zituela.

## Liburuak

* Nere Sukaldetxoan (2006)

## Aintzatespenak

* Hondarribiko Udaleko Tokiko Gobernu Batzarrak, 2016ko abuztuaren 17an, Lurdes Zubeldia Garaño andreari Hiriaren Urrezko Intsignia ematea ebatzi zuen, Hondarribiko gizartea udal-ekintzatik, konpromiso sozialetik eta kultura-adierazpenetik hobetzen laguntzeagatik, ezinbesteko bizi-testigantzaren bidez.

## Erreferentziak

* ↑ Hondarribiko Udala. (2016ko abuztuaren 21a). Zubeldiak eta Iridoyk jasoko dute urrezko intsignia. (Noiz kontsultatua: 2017ko abenduaren 25a).
* ↑ «Lurdes Zubeldia hondarribiar euskaltzale eta idazlea zendu da» Noticias de Gipuzkoa 2017ko abenduaren 5a (Noiz kontsultatua: 2017ko abenduaren 25a).
* ↑ «Insignia de Oro de la Ciudad» Hondarribia (Noiz kontsultatua: 2024-09-11).
* Datuak: Q46814794
# Esther Zorrozua

Esther Zorrozua Eguren (Bilbo, Bizkaia, 1955 -) bizkaitar idazlea da.

## Biografia

Filologia Erromanikoan lizentziaduna da Deustuko Unibertsitatean, eta Literaturan doktorea Euskal Herriko Unibertsitatean. Gaztelania Hizkuntza eta Literatura irakaslea da batxilergoko institutu batean.
Kontakizun laburren antologietan parte hartu du: La savia del tamarindo (2001), 60 relatos, 60 autores (2002), Cuentos y leyendas de Bilbao (2005), Cuentos de todo corazón (2006).
2004an bere lehen eleberria argitaratu zuen: La casa de La Galea (2004). Esther Zorrozuarena da ere Bilbao, ciudad abierta (2006), Bilboko hiriaren omenez idatzitako narrazio-bilduma.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12257304
# Matilde Zapata

Matilde Zapata Borrego (Sevilla, 1906ko azaroaren 30a – Santander, 1938ko maiatzaren 28a) La Región egunkariko zuzendaria izan zen Luciano Malumbres senarra hil zutenetik egunkaria itxi zuten arte. 1938ko maiatzaren 28an exekutatu zuten.

## Biografia

Matilde Zapata 1906ko azaroaren 30ean jaio zen Andaluziako Sevilla hirian, baina laster Santanderrera joan zen bizitzera, aita Nautika Eskolako atezaina baitzuen. Gaztetan, Santanderko Haur Talde Sozialistako presidente izan zen, eta, ondoren, Gazteria Sozialistetako militante.
La Región egunkariarekin kolaboratzen hasi zen senarra zuzendaritzaz arduratu zenean, II. Errepublika ezarri zenean. 1936ko ekainean Malumbres hil ondoren, egunkariaren zuzendari bihurtu zen 1937an itxi zuten arte; 1937an Alderdi Komunistan sartu zenez, egunkariko orrialdeetan erradikalizazio bat gertatu zen. Santanderko Udal Liburutegian laguntzaile lanak ere egin zituen.
Tropa frankistak Santanderren sartu zirenean, Asturiasen babestu zen, eta han komunismoaren aldeko propaganda egin zuen. Frantziara itsasontziz ihes egiten saiatzean, flota «nazionalak» atxilotu zuen. Santanderren gerra-kontseilu baten pean jarri zuten, kausa marxistaren alde egiteagatik eta kalean jendetzak saretzeagatik. Azken horrek heriotza-zigorra ezarri zion, eta 1938ko maiatzaren 28an exekutatu zuten.
Emakume ezkertiar, liberal, kultu eta emakumeen eskubideen defendatzailearen ikurra izan zen.

## Omenaldiak

* 2007an bere artikuluak bildu ziren José Ramón Saiz Viadero-ren Las páginas femeninas de Matilde Zapata liburuan.
* Apirilaren 14an (Bigarren Errepublikaren urteurrena) omenaldia egiten diote Ciriegoko hilerrian, bertan lurperatuta baitago.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Linares, Juana G.. (miércoles, mayo 21, 2008). «La Naranja del Azahar: Matilde Zapata Borrego (1906-1938)» La Naranja del Azahar (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).
* 1 2 3 4 5 6 «Matilde Zapata Borrego» historiamujeres.es (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El homenaje a la II República recuerda a Matilde Zapata» El Diario Montañes 2011-04-15 (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).
* Datuak: Q6006232
# Isabel Zapata

Isabel Zapata (Mexiko Hiria, 1984) idazlea, editorea, poeta eta itzultzailea da. Ventana adentro (2002), Las noches son así (Broken English, 2018) eta Una ballena es un país (Almadía, 2019) poema-liburuak argitaratu ditu. Bi saiakera-liburu ere idatzi ditu: Alberca vacía (Argonnautica, 2019) eta In vitro (Almadía, 2021). 2015. urtean Ediciones Antílope sortu zuen Jazmina Barrera, Marina Azahua, Astrid López Méndez eta César Tejedarekin.

## Ibilbidea

San Luis Potosíko Fausto Zapata gobernadore ohiaren alaba da Isabel. Zientzia Politikoak ikasi zituen Mexikoko Institutu Teknologiko Autonomoan eta Filosofiako graduondoko bat New School for Social Research-en, New Yorken.

## Erreferentziak

* ↑ Isabel Zapata. .
* ↑ «Quienes somos | Ediciones Antílope» edicionesantilope.com.
* ↑ «4 poemas de Isabel Zapata» Zenda 2021-04-07.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110628671
# Esperanza Zambrano

Esperanza Zambrano (Guanajuato, 1901eko azaroaren 14a – Mexiko Hiria, 1992ko ekainaren 4a) mexikar poeta izan zen.

## Ibilbidea

Esperanzak argitalpen mugatuetan ezagutarazi zuen bere lehen poesia-lan laburra. Bere lan osoan jatorri modernistako baliabideak erabiltzen ditu, hala nola bertso alexandriarra, sonoritatearen bilaketa, sentsualitate dekadentista eta forma estrofikoetako esperimentazioa; gainera, adjetibatzeko duen moduak López Velarderena gogorarazten du.
La inquietud joyante, bere lehen liburua, sorpresa bat izan zen Mexikoko poesiaren panoraman; izan ere, emakume batek ez zituen inoiz bere intimitatea eta maitasun-desioak zuzenean aipatu ordura arte. Estilo hori hurrengo liburuan ere jarraitu zuen: Los ritmos de los secretos izenekoan baina intimitate-sentimendua are gehiago nabarmenduz. Canciones del amor perfecto saioan, haren lirikak goretsi egiten ditu ezkontza-maitasuna eta amatasunak eragiten duen zoriona. Retablos del viejo Guanajuato lanarekin herri-poesia eta eskualde-poesia lantzen ditu; Fuga de estío lanean berriz, poesia intimistara itzultzen da, baina zahartzaroaren eta desamodioaren aurreko lasaitasun- eta etsipen-kutsuarekin.
OEAko Emakumeen Amerikarteko Batzordeko Elkarte Panamerikarreko eta Argitalpenetako aholkulari eta zuzendaria izan zen.

## Argitalpenak

* La inquietud joyante.
* Los ritmos de los secretos.
* Canciones del amor perfecto.
* Retablos del viejo Guanajuato
* Fuga de estío

## Merezimenduak

* Palmas Akademikoak 1945 saria Frantzian.
* 1946ko Aintzatespen Domina Frantzian.
* Dominikar Errepublikako Juan Pablo Duarte Kondekorazioa
* Guanajuatoko Gobernuaren Merezimenduaren Domina 1963

## Erreferentziak

* ↑ Diccionario de escritores mexicanos siglo XX. .
* ↑ Zambrano, Esperanza. .

## Kanpo estekak

* Esperanza Zambranoren biografia eta lana
* Datuak: Q22893668
* Multimedia: Esperanza Zambrano / Q22893668
# Gabriela Ybarra

Gabriela Ybarra Pasch (Bilbo, 1983) gaztelaniazko bizkaitar idazlea da. Comillasko Pontifize-Unibertsitatean ikasitakoa, Madrilen bizi eta merkatu eta sare-sozialen egiten ditu.
2016an El Comensal eleberri autobiografikoa argitaratu zuen, Euskadi saria irabazi zuena.
Liburuan, alde batetik Javier Ybarra Bergé aitonaren bahiketa eta erailketa kontatzen ditu, ETAk egindakoa 1977an. Eta bestetik, amaren gaixoaldi eta heriotzari buruz idazten du, minbiziak jotakoa.
Natasha Wimmer-ek ingelesera itzuli zuen 2017an ("The Dinner Guest"). Bestela, ​Ángeles González-Sinde gidoigileak eta Isabel Delclaux ekoizleak lan hau egokitu zuten zinemara.​

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Javier Ybarra Bergé
Enrique Ybarra Ybarra
Teresa Ybarra Villabaso
Gabriela Ybarra
Ernestina Pasch :

## Ikus, gainera

* Zerrenda:Euskal gatazka literaturan

## Erreferentziak

* ↑ Ibarra da abizenaren euskara batuko idazkera (ikus Euskal Onomastikaren Datutegia), baina pertsona ospetsu horren abizenaren grafia oso finkatuta dago Ybarra formarekin.
* ↑ cursiva.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33178424