OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arkimedesen solido

Geometrian, Arkimedesen solidoak (edo poliedro erdierregularrak) simetria handiko poliedro ganbil erdierregularrak dira, baldintza hau betetzen dutenak: aurpegiak bi edo hiru motako poligono erregularrak dira, erpin uniformeetan elkartzen direnak. Propietate horrek solido platonikoetatik bereizten ditu, platonikoetan aurpegiak mota bakar bateko poligonoak direlako; eta bai Johnson-en solidoetatik ere, azken solido horietan aurpegiak ez direlako elkartzen erpin uniformeetan. Arkimedesek aurkitu zituen gorputz hauek; baina haren lanak galdu, eta Berpizkundera arte ez zituzten berraurkitu artistek eta matematikariek.

## Sailkapena

Arkimedesen solidoak 13 dira (edo 15, hexaedro moztuaren eta dodekaedro kamutsaren bi forma kiralak kontuan hartzen baditugu).
Hemen, erpin-konfigurazioa terminoak adierazten du zer motatako poligono erregularrak elkartzen diren erpinetan. Adibidez, (4,6,8) erpin-konfigurazioak esan nahi du karratu bat, hexagono bat, eta oktogono bat elkartzen direla erpin bakoitzean (erpinaren inguruan, erlojuaren orratzen noranzkoan).
| Izena (erpin-konfigurazioa) | Gardena | Aurpegiak | Aurpegiak | Ertzak | Erpinak | Simetria-taldea |
| tetraedro moztua (3.6.6) | (Animazioa) | 8 | 4 triangelu 4 hexagono | 18 | 12 | T$_d$ |
| kuboktaedroa (3.4.3.4) | (Animazioa) | 14 | 8 triangelu 6 karratu | 24 | 12 | O$_h$ |
| kubo moztua edo hexaedro moztua (3.8.8) | (Animazioa) | 14 | 8 triangelu 6 oktogono | 36 | 24 | O$_h$ |
| oktaedro moztua (4.6.6) | (Animazioa) | 14 | 6 karratu 8 hexagono | 36 | 24 | O$_h$ |
| erronbikuboktaedroa edo erronbikuboktaedro txikia (3.4.4.4 ) | (Animazioa) | 26 | 8 triangelu 18 karratu | 48 | 24 | O$_h$ |
| kuboktaedro moztua edo erronbikuboktaedro handia (4.6.8) | (Animazioa) | 26 | 12 karratu 8 hexagono 6 oktogono | 72 | 48 | O$_h$ |
| kubo kamutsa edo hexaedro kamutsa edo kuboktaedro kamutsa (2 forma kiralak) (3.3.3.3.4) | (Animazioa) (Animazioa) | 38 | 32 triangelu 6 karratu | 60 | 24 | O |
| ikosidodekaedroa (3.5.3.5) | (Animazioa) | 32 | 20 triangelu 12 pentagono | 60 | 30 | I$_h$ |
| dodekaedro moztua (3.10.10) | (Animazioa) | 32 | 20 triangelu 12 dekagono | 90 | 60 | I$_h$ |
| ikosaedro moztua (5.6.6 ) | (Animazioa) | 32 | 12 pentagono 20 hexagono | 90 | 60 | I$_h$ |
| erronbikosidodekaedroa edo erronbikosidodekaedro txikia (3.4.5.4) | (Animazioa) | 62 | 20 triangelu 30 karratu 12 pentagono | 120 | 60 | I$_h$ |
| ikosidodekaedro moztua edo erronbikosidodekaedro handia (4.6.10) | (Animazioa) | 62 | 30 karratu 20 hexagono 12 dekagono | 180 | 120 | I$_h$ |
| dodekaedro kamutsa edo ikosidodekaedro kamutsa (2 forma kiralak) (3.3.3.3.5) | (Animazioa) (Animazioa) | 92 | 80 triangelu 12 pentagono | 150 | 60 | I |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213486
* Multimedia: Archimedean solids / Q213486
# Arkimedesen palinpsestoa

Arkimedesen palinpsestoa (grezieraz Παλίμψηστο του Αρχιμήδη) jatorriz Arkimedes Sirakusakoa matematikaria, fisikaria eta ingeniaria eta beste zenbaiten idazlanen grezieraz eskuizkribu batean idatzitako testua duen eta kodex bat osatzen duen palinpsesto bat da.

## Historia

Jatorrizko testua X. mendean idatzia eta bizantziarra zen, eta XIII. mendean kristau fraideek gainidatzi zuten. Ezabaketa erabatekoa izan zen.
Luzaroan bere berririk inork izan gabe egon ondoren, 1840ko hamarkadan Constantine Tischendorf akademikoak Konstantinopla (gaur egungo Istanbul) hirira egindako bisitaldi batean ikusi eta berarekin batera orrialde bat eraman zuen, gaur egun orrialde hau Cambridgeko Unibertsitatearen liburutegian dago. Halere, Johan Ludvig Heiberg (1854-1928) daniar hizkuntzalaria izan zen 1906an palinpsestoa aztertu eta hura ordurarte galdutzat zeuden Arkimedesen idazlanak zirela jabetu zen lehenbiziko pertsona.
Johan Ludvig Heibergek idazlanaren argazkiak atera eta hauetan oinarrituz 1910 eta 1915eko transkripzioak burutu ziren. Halere, Lehen Mundu Gerraren hasierak lan hori eten zuen.
1998-2008 artean zientzialari eta aditu talde batek ultramore, infragorri eta x-izpien bidez jatorrizko testua berreskuratu zuen.

## Edukiak

Palinpsestoak gaur egun arte ezagutzen den Arkimedesen idazlan hauek kopia bakarrak ditu:
* Planoen orekari buruz
* Espiralei buruz
* Zirkulu baten neurria
* Esfera eta zilindroari buruz
* Gorputz flotatzaileei buruz (ezagutzen den grezierazko kopia bakarra)
* Mekanika teoremen metodoa (ezagutzen den grezierazko kopia bakarra)
* Stomakion (ezagutzen diren kopien artean osatuena)

## Kanpo estekak

* Arkimedesen palinpsestoa (Ingelesez)
* Datuak: Q1770470
* Multimedia: Archimedes Palimpsest / Q1770470
# Arkimedesen torlojua

Arkimedesen torlojua, ura, irina edo laboreak igotzeko erabiltzen den makina grabimetriko bat da. K.a. III. mendean asmatu zuen Arkimedesek, honen izena jasotzen duelarik, Egipton jada erabiltzen zela dioten hipotesiak badauden arren. Plano okertu batean kokatutako zilindro huts batean mugiarazten den torloju batean oinarritzen da, bira aradatzaren azpitik kokatutako ura igotzea ahalbidetzen duena. Asmatu izan zenetik egundaino, fluidoen ponpaketarako erabili izan da. Amaigabeko torlojua ere deitu izan zaio, bere infinitoko zirkuituagatik.

## Ikus, gainera

* Torloju ponpa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189155
* Multimedia: Archimedes' screws / Q189155
# Arkipo

Arkipo (Tarento, Magna Graecia) - ?? ) Krotona iraultza eta jazarpenetik ihes egin zuen filosofo pitagoriko gutxietakoa izan zen, zenbakien sinbologiaz interes handia izan zuelarik.
# Arkil

    Ez nahasi Arakil ibaiarekin.
Arkil (ultzamalderaz: Arkil ugeldia) Euskal Herriko ibai bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. 14,8 kilometro luzerarekin, Ultzaman Arlengo Harriko magalean jaiotzen da, 896 metroko altueran, eta Ultzama ibaian isurtzatzen da, Orgiko basoan Ultzama eta Odieta arteko mugan, 508 metroko altueran.
Ibilbidean zehar, 35 kilometro koadroko arroko urak jasotzen ditu. Bere ibilbidean, Ultzama ibarra zeharkatzen du.

## Izena

Izen hori Arakil ibaiaren antzekoa da. Arki + -di da, eta bigarren atzizkia ugaria da, -l formara eboluzionatu zuena. Lehenengo elementua, arki, zaila da azaltzen, Andres Iñigoren arabera.

## Ibilbidea
### Ibaiadarrak

* Ugaldetxiki (eskuinaldea)

### Zehartatutako herriak

* Eltzaburu
* Auza
* Larraintzar
* Lizaso
* Olano
* Gelbentzu

## Oharrak

* ↑ /arkíl/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban

## Erreferentziak

* «Nafarroako Datu Espazialen Azpiegitura» idena.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-10-29).
* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.

## Ikus, gainera

* Ultzama
* Nafarroa Garaiko ibaiak
* Euskal Herriko ibaiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124799381
# Arkiloko

Arkiloko (antzinako grezieraz: Ἀρχίλοχος, Arkhilokhos; K.a. 680 – K.a. 645) Antzinako Greziako olerkari liriko bai izan zen, Paros uhartean jaioa, ezaguna ianbo izeneko bertso-oina lehen aldiz erabiltzeagatik.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.biografiasyvidas.com/biografia/a/arquiloco.htm

## Kanpo estekak

* Arkilokoren testuak grezieraz.
* Datuak: Q201323
* Multimedia: Archilochos / Q201323
# Artur Lundkvist

Artur Lundkvist (Perstorp udalerria, 1906ko martxoaren 3a - Solna, 1991ko abenduaren 11) suediar idazlea izan zen.
Baserriko semea zen, eta gaztetan egin zituen poema-liburuetan (Grina, 1928; Bizitza biluzia, 1929) primitibismoa du nabarmen. 1939an Ikaroren hegaldia argitaratu zuen, modernismo zalapartatsuari ateak zabaltzen dizkiona. Ondorengo lanetan, aldiz, gauzen logika izan zuen nagusi, alegia, inspirazioa aldatu egin zitzaion, zentzu politikoari dagokionez (sozial-demokraziarantz egin zuen). Vindingeren balsa (1956) lanean Kubako Iraultza aurreikusi zuen. Hala eta guztiz ere, denboraren joanean, gaztetako oparotasunak desagertu eta pesimismo beltza agertu zen. 1978an eleberri historikoko sail bat argitaratu zuen (Serklanderako esklaboak, 1978). 1984an, berriz, era autobiografikoan idatzitako eleberri bat argitaratu zuen, Bidaia ametsetan eta irudimenean, eritasun luze eta larri batean izandako esperientziak erakusten dituena. Eleberrigile izateaz gainera, literatura-kritikari gisa ere ezagutzen da Lundkvist.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q439832
* Multimedia: Artur Lundkvist / Q439832
# Artur Mas

Artur Mas i Gavarró (Bartzelona, Katalunia, 1956ko urtarrilaren 31) politikaria da, CDC eta PDeCAT alderdi politikoen buru ohia, eta Kataluniako Generalitateko lehendakari ohia.
Kataluniako Generalitateko lehen kontseilaria izan zen 2001tik 2003ra arte.
2003 eta 2006ko Kataluniako Hauteskundeetan, CiU alderdiaren buru moduan aurkeztu zen, eta biak ala biak irabazi zituen (aulki kopuruetan, botoetan bakarrik bigarrenak). Hala eta guztiz ere, bigarrenean PSC, ERC eta ICVk sortutako hirukoteak lortu zuen gehiengo absolutua, eta Pasqual Maragall eta Jose Montilla izendatu zituzten lehendakari. Azkenik, 2010ean hirugarren aldiz irabazi zuen, askoz tarte handiagoarekin, eta presidente bilakatu zen.
Haren lehen legegintzaldia murrizketa ekonomikoak nabarmen zituen, baina ekonomia itunaren lorpena zen nahi nagusia, eta, Mariano Rajoy Espainiar gobernuburu berria ukatu zionean, 2012ko azaroaren 25erako hauteskundeetara deitu zuen, independentzia lortzeko eta procés-ari hasiera emanez.
Hala ere, CiU 12 aulki gutxiago lortu zituen, eta ERC-ren laguntza behar izan zuen gobernua izateko. ERC-k, Oriol Junqueras buru izanda, erreferenduma eskatu zion truke. 2013aren amaieran kontsulta azaroaren 9an izango zela baieztatu zen. Geroago, Konstituzio Auzitegia hau baliogabetu eta gero, partaidetza-prozesu batera deitu zuen.
Arrastaka hau eta gero, hauteskunde plesbizitarioak egiteko ideia hasi zen, konstituziogile bezalakoak. Baina Mas independentista-zerrenda bat bakarrik nahi zuen. Azkenean, ERC-k onartu zuen zerrenda horretan parte hartzea eta 2015eko irailaren 27rako deitu ziren. Zerrenda Junts pel Sí (Bai-agatik batera) deitu zen, eta Artur Mas 4. postuan zihoan, baina lehendakarigaia zen.
Hauteskundeen emaitzak ez ziren onak izan: independentistek gehiengo osoa zuten, baina CUP-aren laguntza baldin bazuten. Eta azken hauek ez zuten nahi lehendakaria ustela izatea. Negoziazio biziak, komunikabide-presio (Pressing CUP) eta 3 batzar eta gero, CUP-a ezetz esan zuen berriro. Azkenean, Mas pas al costat bat egin zuen (atzera egin zen) eta Carles Puigdemont izendatu zen Kataluniako lehendakari berria.

## Ikus, gainera

* Kataluniako prozesu independentista
* Kataluniako Generalitateko presidenteen zerrenda
* Bartzelonar ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak

* (Katalanez) Artur Masen webgune ofiziala
* Datuak: Q8015
* Multimedia: Artur Mas / Q8015
# Appenzell Ausserrhoden

Appenzell Ausserrhoden (alemanez: Appenzell Ausserrhoden, ˈapənˌtsɛl ˈaʊ̯sərˌroːdən ahoskatua; frantsesez: Appenzell Rhodes-extérieures; italieraz: Appenzello Esterno; erretorromanieraz: Appenzell Dador) Suitzako 26 kantonamenduetako bat da. Herrialdearen ipar-ekialdean dago, Sankt Gallen eta Appenzell Innerrhoden kantonamenduek inguratua. 243 km²ko eremua du eta 2012an 53.438 biztanle zituen. Hiriburua Herisau da.
Hizkuntza nagusia alemana da: 2012an biztanleen %92,2 aleman hiztuna zen. Lurralde menditsua da, eta nekazaritzak garrantzi handia du. Ospe handiko gaztak egiten dira: appenzeller.

## Barrutiak

Kantonamendua 20 udalerritan (Einwohnergemeinden) banatuta dago:
Herisau Teufen (AR) Heiden Speicher Gais Urnäsch Walzenhausen Trogen Waldstatt Wolfhalden Rehetobel Bühler Schwellbrunn Stein (AR) Lutzenberg Grub (AR) Hundwil Wald (AR) Reute (AR) Schönengrund

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2008-05-30). 154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .
* 1 2 Swiss Statistics: Appenzell Ausserrhoden Bfs.admin.ch
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q12079
* Multimedia: Canton of Appenzell Ausserrhoden / Q12079
# Appenzell Innerrhoden

Appenzell Innerrhoden (alemanez: Appenzell Innerrhoden, ˈapənˌtsɛl ˈɪnərˌroːdən ahoskatua; frantsesez: Appenzell Rhodes-Intérieures; italieraz: Appenzello Interno; erretorromanieraz: Appenzell Dadens) Suitzako 26 kantonamenduetako bat da. Herrialdearen ipar-ekialdean dago. 172,5 km²ko eremua du eta 2012an 15.717 biztanle zituen. Hiriburua Appenzell da.
Hizkuntza nagusia alemana da: 2012an biztanleen %95,1 aleman hiztuna zen. Lurralde menditsua da, eta nekazaritzak garrantzi handia du. Appenzell Ausserrhoden kantonamenduan bezala, appenzeller gazta ospetsuak egiten dira.

## Barrutiak

Kantonamendua 6 barrutitan banatuta dago, berez, ez dauka udalerririk:
Appenzell Gonten Oberegg Rüte Schlatt-Haslen Schwende

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2008-05-30). 154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .
* 1 2 Swiss Statistics: Appenzell Innerrhoden Bfs.admin.ch
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Kantonamenduaren webgune ofiziala Ai.ch
* Datuak: Q12094
* Multimedia: Canton of Appenzell Innerrhoden / Q12094
# Appenweier

Appenweier Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Ortenau barrutia|Ortenau]] barrutian. 2014an 9.798 biztanle zituen 38,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q527749
* Multimedia: Appenweier / Q527749
# Appenzell (hiria)

Appenzell Suitzako ipar-ekialdeko hiria da, Appenzell Innerrhoden kantonamenduaren hiriburua. 2012an 5.661 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Swiss Statistics, Key figures - Regional portraits 2014: Communes Bfs.admin.ch

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Udalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q209270
* Multimedia: Appenzell / Q209270
# Appenzell

Appenzell edo Appenzellerland Suitzako antzinako kantonamendua da, erlijio-arazoen eraginez bitan banatu zena:
* Ipar-mendebaldean, Appenzell Ausserrhoden, 242,6 kilometro koadro eta 55.000 biztanle 2018an. Hiriburua, Herisau. Hizkuntza: alemana. Erlijioa: protestantea.
* Hegoaldean, Appenzell Innerrhoden, 172,3 kilometro koadro eta 16.000 biztanle 2018an. Hiriburua, Appenzell. Hizkuntza: alemana. Erlijioa: katolikoa.
Lurralde menditsua da, artzain-ekonomian oinarritua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q688257
# Appenzell (barrutia)

Appenzell barrutia Appenzell Innerrhoden kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Appenzell da. 16,9 kilometro koadroko azalera du eta 5750 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67125
* Multimedia: Appenzell / Q67125
# Appenheim

Appenheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Mainz-Bingen (barrutia)|Mainz-Bingen]] barrutian. 2014an 1.374 biztanle zituen 6,98 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q572452
* Multimedia: Appenheim / Q572452
# Apelazio

Apelazioa, apelazio-helegitea edo dei-auzia (Ipar.) lehenengo auzialdiko epai bat aurkaratzeko helegitea da, eta, haren bidez, goragoko auzitegi batek beheragokoak emandako epaia zuzenbidearen arabera ebatziko du. Gehienetan, lehenengo auzialdiko epaiaren eta balizko berrikuspenaren artean egoten da, baina, berebat, prozeduraren arauak zeintzuk diren, apelazioa alde batera utz daiteke. Apelazioaren bitartez, legezko nahi, egoera jakin batzuk baldin badira, egitatezko salaketak aurkez daitezke, eta beste egitate eta froga batzuk ekar. Halandaze, apelazio-prozedurak izaera bitarra eduki dezake: helegitezkoa eta ebazpenezkoa.
Apelazioak ebazten dituzten epaimahaiei apelazio-auzitegi edo dei-auzitegi (Ipar.) esaten zaie.

## Erreferentziak

* 1 2 «Egungo Euskararen Hiztegia (EEH) - UPV/EHU» www.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-10).
* 1 2 «Berria Estilo Liburua» www.berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-10).

## Ikus, gainera

* Epai
* Auzitegi
* Helegite

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q329777
# Apelern

Apelern Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Schaumburg barrutia|Schaumburg]] barrutian. 2014an 2.493 biztanle zituen 24,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q618147
* Multimedia: Apelern / Q618147
# Apeldoorn

Apeldoorn Herbehereetako Gelderland probintzia udalerria da, Amsterdametik hego-ekialdera 40 kilometrora dagoena. Hiria herrialdearen erdigunean kokatzen da.

## Ikus, gainera

* Herbehereetako hiri nagusien zerrenda

## Kanpo estekak

* Udalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q101918
* Multimedia: Apeldoorn / Q101918
# Apele Vii

Apele Vii Errumaniako udalerri bat da, Dolj konderrian. 1.804 biztanle ditu, 61,44 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Apele Vii $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2468564
# Apellaniz (argipena)

Apellaniz izenak adiera zenbait ditu:
Abizenakː
* Atxo Apellaniz euskal alpinista. TVEko Al filo de lo imposible telebista saioko kolaboratzailea izan zen.
* Pedro Apellaniz euskal atleta izan zen, xabalina jaurtiketan aditua.
* Juan Maria Apellaniz euskal herritar arkeologo eta antropologoa izan zen.
* Leire Apellaniz bizkaitar zinema ekoizlea da.
# Apellidua Olazabal det

Apellidua Olazabal det Jose Manuel Lujanbio Txirrita bertsolariaren bertso sorta bat da. Bertsoan garbi aipatzen denez, nonbait Irungo Felix Olazabal izeneko norbaiti jarriak dira eta 1893. urte inguruan girotuta daude.

## Hitzak

| Apellidua Olazabal det eta Felix da izena, irundarra naiz Bidasoako Elorrin bizi naizena; bertso birekin egin nai nuke esplikaziyo zuzena, kulparik gabe bada amaika nigatik gaizki ezana. Milla zortzireun larogei ta amairugarren urtian landaretxo bat jaio da Irungo Bidasoako partian; ni bizi naizen palaziyotik ez da leku apartian, ia ituan ibili naute iru atsoren artian. Urriko illaren ogei ta zazpin uste det izango zala gure etxera atso bat joan zen, etzeukan mea azala; aren marrixka zepuan dagon basakatuak bezela ... aurren bat nunbait jaio deta ta aren aita ni naizela. Atso zar orri au esan niyon: "Zer moduz, adixkidea? Kulpa gabia kastigatzeko al dabilkizu idea? Nork erakutsi dizu nundik dan gure etxera bidea? Alper-alperrik etorri zera, aur ori ez da nerea". | Atso zar orrek eztul aundi bi egin zituen lenbizi, gero pauso bat atzera eta ezpain biurrika asi, besteren batek oker egin ta neri nai zidan erantsi. Esaten zuen: "Ez al du aur orrek aitormenikan merezi?" Abertentziyan ipiñi dute Irungo erretoria bitarteko bat bialdurikan izugarri dotoria: al baldin bada billa dezala aien aurraren jabia. Ark ere aisa asolbitu nau pekaturikan gabia. Aingeru horrek izan bear du iturri asko nastua eta tragorik gozoen ura nun edan zuen aztua, nun kargatu den ez dakiela da azkenian ustua, ni ote naizen pekatariya atso gaiztoen juzkua. Aur gaixo ori or agertu da urrikaltzeko moduan, estimaziyo aundirik gabe bere amaren onduan; arentzat ere ez dira izan gusto guziyak munduan, enpeño batez biartuta ere ez daki aita nor duan. | Tropesi batek arrapatuta orduko orren pobreza, baiño lagunak izandu zuten aiudatzeko nobleza; oinuts gorriyan Lezora joan da kunplitua da promesa, fabrikan bertan dirua bildu an ateratzeko meza. Bein tropesiyak konkortu zuen, ez da bereala zuzendu, "suerte txarra dauka gaixoak" makiña batek esan du; ai, pekatuan erortzen denak larrutik pagatutzen du ... obe zenduen zure lorea ongi guardatu bazendu. Zerbait bazela ba zeizkiyon horrek bere buruari pretendiente balientiak izan du ditu ugari eta txaskuak gertatzen zaizka horrela dabillenari; hontaz aurrera pakian utzi kulparik ez duenari. |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253725
# Apedemak

Apedemak Nubiako jainko garrantzitsuena izan zen. Nagako tenplua berari eskainita zegoen. Guduetako jainko babeslea zen.

## Ezaugarriak

Nagako tenpluan gizon bat leoiharen buruarekin irudikatzan zaion. Tenplu horretatik kanpo, Debodeko "Pa-ere-meky", hau da "Babeskea", izeneko jainkoa izan daiteke; bigarren izen hori egiptoeraz izan daiteke. Ezkonduta zegoen baina jainkosa horren izena ez dugu ezagutzen; bikotekidearen errepresentazioak Nagan eta Mussawarateko zutabean ikus daiteke. Apedemak Meroe leinuko erregeen jainko propioa izan zen. Nubiatar izanik gero eta garrantzi handiagoa lortu zuen eta, poliki-poliki, Amon bera ordezkatu zuen. Antzinako Egiptoan ez zen oso ezaguna izan.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Rosa Thode, Panteoi egipziarra, Apedema Egiptologia.org webgunean.
* Datuak: Q618126
* Multimedia: Apedemak / Q618126
# Apeiron

Apeiron, antzinako greziar filosofian definitu ezin diren gauzei erreferentzia egiteko erabiltzen den hitz bat da.
| « | Guztiaren hasiera Apeironetik dator | » |
| —Anaximandro |||

## Etimologia

τὸ ἄπειρον (apeiron: mugarik gabea, definiziorik gabea) hitza kultismo bat da, hau da, definitugabea, zehaztugabea (grezierazko apeironetik, mugagabea). Anaximandro filosofo presokratikoak sortutako kontzeptu bat da, materia mugagabea, zehaztugabea, kualitate gabea eta beti mugitzen ari dena definitzeko. Gauza guztien amaigabeko aniztasuna, mundu guztiak, apeironetik eta kontraesan horien arteko borrokagatik abiatzen diren kontraesanen ondorioz sortu dira (beroa eta hotza, hezea eta lehorra). Apeiron kontzeptua antzinako materialismo greziarraren lorpen handi bat da materia eta substantzia zehatz baten (ura, airea) arteko nortasunari buruzko irudikapenekin alderatuz gero. Pitagorikoentzat, formarik gabeko printzipio bat da, mugarik gabea, eta bere aurkaria den "muga"rekin, existitzen den guztiaren oinarria da.

## Erabilera

Anaximandrok berarentzat guztiaren hasiera zenari erreferentzia egiteko erabilitako hitz bat da: zerbait definitu gabea, ura, airea, sua edo lurra ez zena, funtsezkotzat hartzen zituen elementuak.
Apeirona hilezkorra eta suntsiezina da, sortu gabea eta amaigabea, baina bertatik gauza guztiak sortzen dira. Dena irteten da bertatik eta dena bertara itzultzen da beharrezko ziklo baten arabera. Beragandik banatzen dira elkarren artean kontrakoak diren substantziak, eta bat beste baten gainetik nagusitzen denean, oreka berrezartzen duen erreakzio bat gertatzen da, "beharraren arabera, elkarri zigorra eta ordaina ordaintzen diote euren bidegabekeriagatik dagoen denboraren arabera".

## Ikus, gainera

* Anaximandro.
* Filosofo presokratikoak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q194245
# Association Sportive des Forces Armées Royales

Association Sportive des Forces Armées Royales edo FAR Rabat (izen ofiziala, AS.FAR), Marokoko futbol talde bat da, Rabat hiriburukoa. Marokoko ligan indartsuenetakoa izateaz gain 1985ean Afrikako Txapeldunen Liga eskuratu zuen.

## Palmaresa
### Egipton: 29

* Marokoko Liga (13): 1961, 1962, 1963, 1964, 1967, 1968, 1970, 1984, 1987, 1989, 2005, 2008, 2023.
* Marokoko Kopa (12): 1959, 1971, 1984, 1985, 1986, 1999, 2003, 2004, 2007, 2008, 2009, 2020.
* Marokoko Superkopa (4): 1959, 1961, 1962, 1963

### Nazioartean: 2

* Afrikako Txapeldunen Liga (1): 1985.
* CAF Konfederazio Kopa (1): 2005.
* Afrikako Futbol Errekopa (0): finalista 1997an.
* Afrikako Futbol Superkopa (0): finalista 2005ean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1270141
* Multimedia: AS FAR / Q1270141