# Kondor planaren epaiketa

Argentinako Kondor Planaren Epaiketa 2013ko martxoan hasi zen, eta 2016eko maiatzaren 27an amaitu zen. Hego Amerikako eskualdearen historian lehen aldiz frogatu zen Condor Planak Argentina, Brasil, Txile, Uruguai, Paraguai eta Boliviako diktadura militarren arteko koordinazio errepresiboko sistema formal bat irudikatu zuela. Epaiketaren dimentsioak dokumentuetan irudikatuta geratu ziren, aurrez aurre eta bideokonferentzia bidez (beren bizilekuko herrialdeetatik) aitortu ziren lekukoen deklarazioak bertan azalduz. Koordinazio errepresiboa ikertu eta frogatu zuen epaiketaren ebazpenak 15 kondena deklaratu zituen, 106 pertsonen desagerpenarekin zuzenean lotuak.

## Epaiketaren deskribapena

Kondor Planaren kausa 1999an hasi zen, Argentinan desagertutako atzerritarren senideek egindako salaketengatik, eta, aldi berean, hainbat salaketa gehitu ziren, espediente desberdinetan multzokatuta, hurrenez hurren Kondor Plana I, II eta III izenez ezagutzen direnak.
Epaiketa epaitegira bereizita iritsi ziren bi auzitan banatuta dago: bata, Kondor Operazioagatik; bestea, Automotores Orletti atxilotze zentro klandestino ohiaren krimenengatik ( auzia 2004an hasi zen), hau da, koordinazio errepresiboko planaren zati bat. Bi kausa horiek 174 biktimaren kasuak batzen dituzte guztira. Kondor Operazioa osatu zuten herrialde gehienetako herritarrak dira biktimak: Argentina, Bolivia, Txile, Paraguai, Peru eta Uruguai. Auzia Lege eta Gizarte Ikasketetarako Zentroak (CELS) eta Giza Eskubideen Idazkaritzak jarri zuten kereila.
2013tik, 200 lekukok baino gehiagok deklaratu zuten, Argentinako, Uruguaiko, Brasilgo, Txileko eta Paraguaiko biktimekin lotuta. Prozesuan zehar, giza eskubideen erakundeen hamabi txosten aurkeztu ziren; nazioarteko erakundeen sei txosten; Pertsonen Desagerpenari buruzko Batzorde Nazionalaren, Giza Eskubideen Idazkaritzaren eta Desagertuen eta Hildakoen Erregistroaren artean 423 paper-sorta, ; Indar Armatuen eta Segurtasun Indarren 90 paper-sorta eta ehunka dokumentu; Hego Konoko Indar Armatuen 8 dokumentu. Era berean, Estatu Batuetako Estatu Departamentuko dokumentu desklasifikatuak gehitzen zaizkio. Gainera, artxibo nazionalen eta atzerritarren txostenak jaso ziren, hala nola, DIPBA ohiarenak eta Paraguaiko Izuaren Artxiboarenak. Argentinako gizateriaren aurkako delituen epaiketekin eta kanpoan izapidetutako beste 46 auzirekin lotzen ziren 326 auzi judizialen ebidentziak ere izan ziren .

## Kondenatuak

TOFen epaiak 15 akusatu zigortu zituen, eta bi absolbitu zituen, Juan Avelino Rodríguez eta Carlos Tragant. Auzia 31 kondenaturekin hasi zen, baina asko bidean hil ziren, besteak beste, Jorge Rafael Videla de facto presidente ohia.
Hauek izan ziren zigortuak:
* Reynaldo Bignone: 20 urteko kartzela-zigorra, Kondor Planaren esparruan legez kontra elkartzeagatik.
* Santiago Omar Riveros: 25 urteko espetxe-zigorra, Condor Planaren esparruan legez kontra elkartzeagatik.
* Rodolfo Emilio Feroglio: 20 urteko kartzela-zigorra, Kondor Planaren esparruan legez kontra elkartzeagatik.
* Manuel Cordero Piacentini:25 urteko espetxe-zigorra.
* Miguel Ángel Furci: 25 urteko espetxe-zigorra.
* Humberto José Román Lobaiza: 18 urteko espetxe-zigorra.
* Enrique Olea: 13 urteko espetxe-zigorra, legez kontrako elkartzeagatik.
* Antonio Vañek: 13 urteko espetxe-zigorra, legez kontrako elkartzeagatik.
* Eugenio Guañabens Perelló: 13 urteko espetxe-zigorra, legez kontrako elkartzeagatik.
* Eduardo de Lío: 12 urteko espetxe-zigorra.
* Luis Pepa: 12 urteko espetxe-zigorra.
* Carlos Caggiano Tedesco: 12 urteko espetxe-zigorra.
* Néstor Falcón: 12 urteko espetxe-zigorra.
* Federico Minicucci: 8 urteko espetxe-zigorra.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Ludueña, María Eugenia. (2016-05-28). «Plan Cóndor: “Es un hito histórico en América Latina”» Cosecha Roja (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Página/12 :: El país :: Una asociación internacional para asesinar» www.pagina12.com.ar (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ «Plan Cóndor» www.cels.org.ar (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Página/12 :: El país :: Cuando las dictaduras se juntaron para secuestrar y matar» www.pagina12.com.ar (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Página/12 :: El país :: Cuando las dictaduras se juntaron para secuestrar y matar» www.pagina12.com.ar (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Página/12 :: El país :: Cuando las dictaduras se juntaron para secuestrar y matar» www.pagina12.com.ar (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ «El Cóndor no pasa — Nuestras Voces» web.archive.org 2017-08-27 (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ «Plan Cóndor» www.cels.org.ar (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ Txantiloi:Es-UY «la diaria» la diaria (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Página/12 :: El país :: Cuando las dictaduras se juntaron para secuestrar y matar» www.pagina12.com.ar (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ «Lesa humanidad: difundieron los fundamentos de la sentencia por el “Plan Cóndor”» www.cij.gov.ar (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) Clarín, Redacción. (2016-05-27). «Condenas por los crímenes del Plan Cóndor: 20 años para el dictador Bignone» Clarín (Noiz kontsultatua: 2024-12-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39081523