OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amaramba (aintzira)

Amaramba (portugesez: Lago Amaramba) Mozambikeko aintzira da, Malawiko mugatik gertu dagoena. Niassa ordokian dago, Chiuta aintziraren iparraldean. Bi aintzirak dortsal hareatsu batek banatzen ditu, eta, bertatik, bi aintzirak lotzen dituen ur-kanal bat igarotzen da. Ur-korronte horren mendebaldean Msambiti ibaia azaleratzen da, eta ekialdean, berriz, Lugenda ibaia, garrantzitsuena dena. Amaramba aintzira Lugenda ibaiarekin elkartzen da tarteka, azkenean Ruvuma ibaira bere urak isuriz.

## Geografia

Amaramba aintzira, zati batean, urtegi bat da, eta, beste zati batean, 8.350 hektareako (83,5 km²) eremu baten gaineko ur irekiak. Ur irekiek 4.350 hektarea inguru hartzen dituzte eta urtegiek gainerako lau mila hektareak. 635 metroko altueran dago. Sakonune txiki batean sortua, aintzira zingira bat da hegoaldean eta ekialdean. 35,25 km-ko luzera du eta 1,2 km-ko batez besteko zabalera. Iparraldetik hegoaldera orientatuta dago, IIEtik HHMrako inklinazio txiki batekin.
Bere drainatze-arroa Malawin sartzen da partzialki, hegoaldetik aintzira elikatzen duen korronte txikiagoarekin. Uraren sarrera nagusia Chiuta aintzirara lotzen duen 9 km-ko kanaletik egiten da. Garai lehorrean, bi aintzirek ur-masa bakarra osatzen dute, eta eremu osoa urez betetzen dute. Aintzirako ur soberakinak Lugenda ibaia elikatzen du, eta ekialderantz isurtzen da, Ruvuma ibaiaren arro zabalaren zati izateko.
Amaramba aintzirak ibai zabal baten ezaugarriak ditu; hala ere, estua da Chiuta lakuaren aldean, triangelu formakoa baita.
Euriteen garaian, bi aintzirek lurra aberasten laguntzen dute inguruko lurrei lupetz ekarpena eramanez.
Lakutik hurbilen dagoen herria Cacova da, mendebaldeko ertzean. Zerbaiten hego-ekialdeko ertza lomwe makua herriak populatzen du.

## Flora eta fauna

Amaramba-Chiutaren sistemak bizitza basati aberatsa zuen iraganean, gerra zibilaren ondorioz oso murriztua geratu zena, ezkutuko ehiza eragin zuena. Arrain-faunak emigrazioaren ondorioak jasan zituen. Erabateko suntsiketa saihesteko, Munduko Natura Funtsak (WWF) eta Oxfamek legez kanpoko jarduerak gelditzeko neurriak hasi dituzte, bertako biztanleak inplikatuz.

## Erreferentziak

* ↑ Knox, Alexander. (1911). The Climate of the Continent of Africa. Cambridge University Press, 379 or..
* ↑ The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers). (1886ko otsaila). Proceedings of the Royal Geographical Society and Monthly Record of Geography. 8 Blackwell Publishing, 99 or..
* ↑ Mepham, Robert; Hughes, R.H & Hughes J. S.. (1992). A directory of African wetlands. IUCN, 686 or. ISBN 2-88032-949-3..
* ↑ «Amaramba» Malawi Cichilids.com.
* 1 2 WWF. Protecting freshwater ecosystems. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q454821
* Multimedia: Lago Amaramba / Q454821
# Bosten lakua

Bosten lakua (txinera tradizionalez: 博斯騰湖; pinyinez: Bósīténg Hú) Txinako Herri Errepublikako Xinjiang eskualde autonomoko, Bayin'gholin Mongoliar Prefektura autonomoan dagoen lakua da, Korla hiriburutik 57 kilometrora.

## Ezaugarriak

Bosten lakuak 1.000 km² eta 8.000.000.000 m³ ur dauzka. Itsasoaren mailatik 1.048 metrora dago, gehienezko luzera 55 kilometro eta zabalera 25 kilometrokoa da.
Lakuaren batez-besteko sakonera 666 metrokoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q611206
* Multimedia: Bosten Lake / Q611206
# Burlinskoie aintzira

Burlinskoie aintzira (errusieraz: Бурлинское озеро) Errusia erdialdeko Altai eskualdean dagoen aintzira bat da, Kulund esteparen erdian eta Kazakhstanekiko mugatik gertu.

## Deskribapena

Slavgorod herritik 20 km ipar-mendebaldera dago. 31,3 km²-ko azalera du eta 1,65 m-ko batez besteko sakonera du soilik. Uraren kolorea gris-urdina da normalean baina udan nahikoa berotzen denean Artemia salina krustazeoa asko ugaltzen da eta uraren kolorea aldatuz aintzira arrosa bihurtzen da.

## Uraren propietateak

Hustubiderik ez duenez eta sakonera oso txikia duenez aintzira oso gazia da. Sodio kloruroaren portzentaia %21'8-koa da eta uraren dentsitatea 1'202 g/ml.

## Gatz ekoizpena

Aintzirak duen gatz hori ustiatu egiten da 1762tik eta trenez garraiatzen da. Trenbidea aintziraren hondoan ezarrita dago eta trena igarotzen denean ur gainean doalako ilusioa sortzen du.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Land of Thousand Lakes: Unequivocal Beauty of Russia's Altai Krai» Sputnik International 20200827T1330+0000 (Noiz kontsultatua: 2023-05-18).
* ↑ (Ingelesez) Insider, Business. (2016-08-27). «This Siberian lake has just turned bright pink a couple of months early» TheJournal.ie (Noiz kontsultatua: 2023-05-18).
* ↑ «Бурлинское месторождение соли - Евразийская Соляная Компания» www.esolk.ru (Noiz kontsultatua: 2023-05-18).
* ↑ (Txekieraz) «Vody jezera brázdí vlak, po podvodních kolejích vozí sůl - iDNES.tv» iDNES.cz (Noiz kontsultatua: 2023-05-18).

## Kanpo estekak

* Trena Burlinskoie aintzira arrosan nola mugitzen den erakusten duen bideoa (YouTube)
* Datuak: Q4099719
* Multimedia: Burlinskoe lake / Q4099719
# Chew Bahir (aintzira)

Chew Bahir (amhareraz ጨው ባሕር) Etiopia eta Kenya arteko mugan dagoen aintzira da. Sakonune endorreiko batean kokaturik dago eta aintzira gazia da.

## Geografia

Stephanie basabizitza santutegian (Stephanie Wildlife Sanctuary) kokaturik dago. 64 km-ko luzera eta 24 km-ko zabalera duen ur masa da. Aintziraren gehiengoa Etiopian dago eta ur maila igotzen denean Kenya iparraldeko eremuak hartzen ditu. Rift Haran Handiaren iparraldean dauden aintziren artean hegoalderen dagoena da eta Humu mendilerroak bereizten du Turkana aintziraren haranetik.
Weito eta Galana Sagan ibaien urak jasotzen ditu baina sakonune endorreikoan dagoenez ez du hustubiderik, eta uraren lurrunketaren bidez mantentzen da aintzirako uraren maila. Horren ondorioz aintzira gazia da. Chew Bahir zenak berez "aintzira gazia" esan nahi du amhareraz. Uraren maila jaisten den sasoietan landaretza halofiloak estaltzen ditu aintziraren eremu zabalak.

## Fauna

Flamenko hegaztien populazio handia du eta horrek egin du ezagun Chew Bahir aintzira.

## Historia

Samuel Teleki konde hungariarra eta Ludwig von Höhnel ofizial austriarra izan ziren aintzira ikusi zuten lehen europarrak, 1888. urtean. Espedizioa Belgikako Estefania printzesak babestu zuenez haren izena eman zioten lakuari. 1899an eta 1891n egindako espedizio berriek aintzira ia erabat lehorra aurkitu zuten.
1960an 2.000 km²-ko azalera zuen baina XX.mende amaieran berriz murriztu zuen azalera, zingira bat izateraino. Gaur egun 1.200 km²-ko azalera du, urte sasoiaren arabera aldatzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ Krueger, Johanna; Foerster, Verena; Trauth, Martin H.; Hofreiter, Michael; Tiedemann, Ralph. (2021). «Exploring the Past Biosphere of Chew Bahir/Southern Ethiopia: Cross-Species Hybridization Capture of Ancient Sedimentary DNA from a Deep Drill Core» Frontiers in Earth Science 9 doi:10.3389/feart.2021.683010/full. ISSN 2296-6463. (Noiz kontsultatua: 2023-09-22).
* ↑ Höhnel, Ludwig; Teleki, Samuel; Bell, Nancy R. E. Meugens. (1894). Discovery of lakes Rudolf and Stefanie; a narrative of Count Samuel Teleki's exploring & hunting expedition in eastern equatorial Africa in 1887 & 1888. London, Longmans, Green and Co. (Noiz kontsultatua: 2023-09-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q662811
* Multimedia: Lake Chew Bahir / Q662811
# Chiuta (aintzira)

Chiuta Malawi eta Mozambike arteko mugan dagoen aintzira da.

## Geografia

Chilwa eta Amaramba aintziren artean kokaturik dago, Rift Haran Handiaren hegoaldean dagoen sakonune endorreiko batean. Luzeran 64 km hartzen ditu eta zabaleran 13 km gehienez.
Chiuta aintzirak 3-4 metrotako sakonera baino ez du eta urte sasoiaren arabera asko aldatzen da haren azalera, sasoi lehorrean 25 km² izatetik sasoi euritsuan 130 km² izatera. Amaramba aintzirarekin batera Lugenda ibaiak husten ditu eurite sasoian baina sasoi lehorrean ibaiaren eta aintziren arteko kontaktua eten egiten da. Lugenda ibaia Ruvuma ibaiaren adarra da.

## Fauna

Chiuta aintziran 37 arrain espezie deskribatu dira (Ojda 1994), aipagarrienak Oreochromis shiranus, Clarias gariepinus eta Barbus paludinosus. Uretako hainbat landare espezie ere badira, hala nola, Potamogeton welwitschii, Ceratophyllum demersum, Eleocharis dulcis, Oryza barthii, Vossia cuspidata eta abar (Ojda 1994).

## Ekonomia

Inguruko herrientzako jarduera ekonomiko nagusia arrantza da eta sarritan izan dira istiluak herrialdeen artean, malawiarrek mozanbikearrei legezkanpo arrantzan aritzea egozten baitiete.

## Iruditegia

* Nenufarrak aintziraren azalean.
* Aintziraren ertza.
* Arrantzaleak.
* Aintzira ertzeko herrixka.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Lake Chiuta | lake, Africa | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2023-09-23).
* ↑ «ILEC TWAP Lakes Portal» ilec.lakes-sys.com (Noiz kontsultatua: 2023-09-23).
* ↑ (Ingelesez) «Mozambique, Malawi fish wars rage on – Nyasa Times» Stop Illegal Fishing (Noiz kontsultatua: 2023-09-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1075037
* Multimedia: Lake Chiuta / Q1075037
# Elton aintzira

Elton aintzira (errusieraz: Эльтон; kazakheraz: Эльтон, Elton) Kaspiar sakonunearen iparraldean dagoen aintzira gazia da. Errusiako Volgograd oblastean kokatuta dago, Kazakhstango mugatik hurbil. Aintzira itsas mailatik 15 m behera dago. 152 km²ko azalera du eta 0,5 m eta 0,7 m arteko sakonera.

## Klima

Datu klimatikoak (Volgograd) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | −6.9 | −7.1 | −0.5 | 10.0 | 17.1 | 22.7 | 25.2 | 23.6 | 16.7 | 8.5 | 0.3 | −5.2 | 9.2 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 21 | 17 | 17 | 25 | 29 | 36 | 20 | 22 | 23 | 23 | 23 | 22 | 278 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1101008
* Multimedia: Elton Lake / Q1101008
# Fuzino

Fuzino (italieraz: Lago Fucino) Italia erdialdeko aintzira endorreikoa izan zen. Abruzzo eskualdearen mendebaldean kokatua, 140 kilometro koadroko eremua hartzen zuen, eta herrialdeko lakurik handienetan hirugarrena zen. Nekazaritza-lurrak lortzeko asmoz 1854-1876 bitartean egindako drainatze lanek erabat agortu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Lucareli, Tito. Torlonia prosciuga il Lago del Fucino, breve storia. terremarsicane.it (Noiz kontsultatua: 2021-1-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q914789
* Multimedia: Fucine Plain / Q914789
# Galileako itsasoa

Galileako itsasoa edo Kinneret aintzira —antzina: Genesaret aintzira edo Tiberiadeko itsasoa— (hebreeraz כִּנֶּרֶת , "Kinéret" hebreerazko kinorretik (kinnor) bere formagatik, Zenbakiak 34:11, Josue 13:27, eta arabieraz بحيرة طبريا, Bujayrat Tibiriyā) mendebaldeko Asiako ur gezako aintzira bat da, Ekialde Hurbilean dagoena eta Israelen lurraldearen barnean, bere ipar-ekialdeko ertzean dagoen 10 metroko zabalera duen ertz-lerro bat barne.
Bere jatorria tektonikoa da, Afrikako Rift Haran Handiarekin lotua dagoena, iparraldetik hegoaldera 21 kilometroko luzera eta ekialdetik mendebalderako 13 kilometrokoa , 48 metroko gehiengo sakonera eta, uraren mailaren azpitik, 212 metroko garaierarekin, munduko ur gezako lakurik baxuena bihurtzen duena. Bere sakonera gehieneko puntua, itsasoaren mailaren azpitik 260 metrora dago, bere zirkunferentzia gehiena 53 kilometrokoa eta bere hedadura 166 kilometro karratukoa diren bitartean.
Beste iturburu batzuetaz gain, jasotzen duen ur gehiena, Jordan ibaitik dator, iparraldeko kostaldean itsasoratzen dena, eta lakuaren hegoaldetik ura ateratzen duena. Bere ibarrean dauden herri garrantzitsuak Tiberiade eta Ein Gev dira. Kanalizatze lan berriek, hiriak ur gezaz hornitzea ahalbidetu dute, baita herrialdearen hegoaldean dagoen Negev basamorturaino nekazaritza ureztatzea ere. Israelen kontsumorako eta ureztatzerako edateko uraren % 30 ematen du.
Laku hau garrantzitsua da kristauentzat, laku honen uren gainean, Jesus oinez ibili zela uste baitute. Lakua Biblian aipatzen da Israeleko erregeen garaitik, bai eta Itun Berriko Jn 6:23n ere. Mendebaldeko ibarrean, Tiberiade hiria dago, Herodes Antipasek, Tiberio erromatar enperadorearen omenez eraikia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ Oren, Michael B.. (2005). La Guerra de los Seis Días. Bartzelona: RBA ISBN 84-473-4603-X..

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q126982
* Multimedia: Sea of Galilee / Q126982
# Issyk-Kul

Issyk-Kul (kirgizeraz: Ысык-Көл, ɯsɯqkœl ahoskatua; errusieraz: Иссык-Куль) Erdialdeko Asiako aintzira endorreikoa da, Tian Shan mendilerroaren ipar-ekialdean dagoena, Kirgizistango ipar-ekialdean. 1.607 metroko garaieran kokatua, 6.236 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta munduko bigarren mendi-aintzirarik handiena da, Titikakaren atzetik.

## Geografia

182 kilometroko luzera, 60 kilometroko zabalera eta 6.236 kilometro koadroko azalera ditu. Ura gazia baita, ez da inoiz izozten, neguak oso hotzak diren arren; izan ere Issyk-Kul (txinera tradizionalez: 熱海) izenak "itsaso beroa" esan nahi du. 118 ibai baino gehiagok dute ahoa aintziran, handienak Djirgalan eta Tiup; hala ere, ur gehiena inguruko glaziarretatik datorkio.
Aintzirak izena ematen dio Issyk-Kul eskualdeari.

## Historia

XVIII. mendera arte, aintzira Zetaren Bidean zegoen. Sobietar garaian, iparraldeko ertza turismorako gune bihurtu zen. Bertako kondairak dio urperatutako lau hiri daudela, eta hala izan daiteke, 2007an espedizio batek duela 2.500 urteko hiria aurkitu baitzuen.

## Turismoa

Issyk-Kul aintzira Kirgizistango turismo gune nagusia. Urte osoan gainak elurturik izaten dituzten mendilerroz dago inguratua. Berezitasun horrek txunditurik uzten du lakua bisitatzen duen oro. Haren ur garbiek eta udako tenperatura epelek, turista kirgizez gain, kazakhstandar eta errusiarrak erakartzen dituzte, nahiz eta oraingoz masifikaziorik ez dagoen. Izan ere, boom turistikoa ez da iritsi bertara eta, Txolpon Atan izan ezik, zaila da hotelen bat aurkitzea kostaldeko herrietan.

## Eskualdeko herriak

Hauek dira aintziraren ertzean dauden herriak, mendebaldetik hasita:
* Balyktxy
* Koxkol
* Tamtxi
* Txolpon Ata
* Karakol (probintziako hiriburua)
* Tiup
* Barskon

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-10).
* ↑ Lukashov, Nikolai. Descubren huellas de civilización antigua en lago montañoso en Asia Central. RIA Novosti, 2008ko urtarrilak 11, sp.rian.ru (Noiz kontsultatua: 2022-2-2).
* ↑ Galarraga, Haize. Kirgizistan. Mendi eta zaldien lurraldea. Berria, 2010eko apirilak 20, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-2-2).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42191
* Multimedia: Issyk-Kul / Q42191
# Karakul (Tajikistan)

    Artikulu hau Tajikistango aintzirari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Karakul».
Karakul (tajikeraz: Қарoкул, eusk. "aintzira beltza"), Tajikistango aintzira endorreikoa da, Pamir mendietan dagoena. Aintzirak 25 kilometroko diametroa dauka eta duela bost milioi urte jauzi zen meteorito batek sortu zuen. 1987an aurkitu zuten talka kraterra, espaziotik ikusi zutenean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-11).
* ↑ (Ingelesez) Gurov, E. P., Gurova, H.P., Rakitskaya, R.B. & Yamnichenko,A.Yu.. (1993). «The Karakul depression in Pamirs - the first impact structure in central Asia» Lunar and Planetary Science XXIV,: 591-592..
* ↑ Gurov, E. P.. (1988). The Kara-Kul Lake depression in the Pamirs - A Probable Astrobleme (abstract). in: Eighth Soviet-American Microsymposium., 37-39 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q720015
* Multimedia: Kara-Kul / Q720015
# Laguna del Carbón

Laguna del Carbón Argentinako Patagoniako Santa Cruzko probintzian dagoen aintzira endorreiko gazia da. 9 km²ko eremua hartzen du. Hego hemisferioko eta Amerikako beheragunerik sakonena da, itsasoaren mailatik 108 m behera baitago.

## Erreferentziak

* ↑ Land Below Sea Level. geology.com (Noiz kontsultatua: 2015-09-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1780252
# Laguna Salada (Mexiko)

Laguna Salada (euskaraz: «urmael gazia») Mexicalin dagoen sakonune hareatsua da. Gaur egun, eskualde hau, itsasoaren batez besteko mailaren azpitik 12 metroko altuera duen herrialde osoko gunerik baxuena da.
Aintzira gazia, Colorado ibaiaren deltaren sistemaren zati da, eta, historikoki, bertako uren soberakinen hartzaile izan da, baita Kaliforniako golkoko ezohiko marea altuen hartzaile ere, azken hau, Mexicalitik San Felipera doan errepide federala eraiki aurretik.
Laguna Saladak ura izan zuen azken aldietariko bat 1970eko hamarkadaren amaieraren eta 1980ko hamarkadaren erdialdearen artean izan zen. Uren hedadura aldakorra izan zen urte haietan; uneren batean 60 km luze eta 17 km zabal izatera iritsi zen, eta 20 cm eta 4 metro arteko sakoneran, bolumen horrek arrantza eta turismo jarduerak eragin zituen. 1980ko hamarkadaren amaieratik gaur egun arte, aintziraren behea lehor dago nagusiki, 1997 eta 1999 artean izan ezik. Aintzira gazia, etengabean tartekatutako urmaela, XXI. mendearen hasieran, basamortuko paramo bat da, eta, udan, Mexikoko eremurik arriskutsuenetako bat da, tenperatura altuak direla eta; hala ere, urteko gainerako urteetan, erakargarritasun turistiko natural eta eszenatoki bihurtzen da hainbat kultura-jarduera egiteko.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Preliminary Study of the Fishery in Laguna Salada, Baja California. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Elaboración de dos Programas de Desarrollo Comunitario Sustentable de la Reserva de la Biosfera del Alto Golfo de California y Delta del Río Colorado. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Laguna salada, trampa mortal durante los infernales meses de verano. .
* Datuak: Q2004295
* Multimedia: Laguna Salada (Mexico) / Q2004295
# Lop Nor

Lop Nor ("Lop lakua", alternatiboki Lop Nuur = Lop Nur = Lob-nor = Lo-pu po = Taitema Lakua, Han Analetan: P'u-ch'ang Hai = Lou-lan Hai = Yen-tse) Taklamakan eta Gobi basamortuen artean aurkitzen diren laku gazi txiki eta istinga batzuk dira, gaur egun, urtarokoak, Kuruktag mendien hegoaldean, Txinako eskualde autonomoa den Xinjiangeko hegoekialdeko izkinan, Txinaren iparmendebaldean.
Tarim ibaia itsasoratzen den laku sistema, glaziazio ondorengo Tarim laku historikoaren azken hondarra da, garai batean, Tarim ibaiaren arroko 10.000 kilometro karratu hartu zituena. Lop Nor, munduko arro endorreikorik handienetako bat da. Antzinako geografo txinatarrek, garai historikoetatik pixkanaka lehortzen joan den laku gazi soil bat bezala katalogatu zuten, eta abiada handian 1928an neurtutako 3100 kilometro karratutatik. Bere ohantze lehorra, Lop basamortua bihurtu da, bertan nagusi diren haizeek, loess harea ekaitz ikaragarriengatik bereizten direnak, laku sistema, azken 40 urteetan, 30 eta 40 kilometro artean mendebalderantz eraman dutelarik. Basamortuak eragindako eramatea eta desegonkortzearen arrazoietako bat, tokiko biztanleriarentzako erregai bezala, makalak, sahatsak eta urbazterreko beste zuhaitz espezie batzuk nahi adina moztu izana da, ondorioz, 2003an, erreserba natural bat ezarri zen, urbazterreko espezieekin (populus) landaturiko 3520 kilometro karratu babesteko.
Tarim ibaiaren eta Lop Norren ur baliabideek, Lulan erresuma elikatu zuten, Zetaren Ibilbidean zegoen antzinako zibilizazio txinatar bat, laku historikoaren iparmendebaldeko ibarrean, gaur egun, Lop basamortuko harea artean lurperatua dagoena. K. a. 55etik aurrera, Lulan, Shanshaneko erresuma deiturikoan bihurtu zen, Txinatar Inperioaren estatu satelite bat. Esan daiteke, baita ere, lakuak, bizia eman ziola loratzen ari zen kultura tokarioari. Lurperatutako finkapenak eta Tarimeko momiak deiturikoetako zenbait aurkitu dira lakuaren antzinako ertzetan zehar. Marko Polo, Lop Norretik gertu igaro zen, eta von Richthofen Baroia, Nikolai Przhevalsky eta Sven Hedin bezalako esploratzaileek, gunea bisitatu zuten XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran.
1964tik, lakua, Txinaren armategi nuklearraren 45 proba nuklearrak egin diren toki bezala erabili da. 1996ko ekainak 13an, Yu Chunshun esploratzaile txinatar ospetsua, Lop Nor oinez zeharkatzen saiatzean hil zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q319412
* Multimedia: Lop Nur / Q319412
# Mar Chiquita

Mar Chiquita edo Mar de Ansenuza Córdobako probintziaren ipar-ekialdean, Argentinaren erdialdean, dagoen aintzira endorreiko gazia da. Urperatutako azalera aldakorra den arren —6000 km²ra irits daiteke—, Argentinako lakurik handiena eta munduko bostgarren aintzira endorreiko gazirik zabalena da

## Erreferentziak

* ↑ Mar Chiquita, un humedal excepcional. promarmarchiquita.com.ar (Noiz kontsultatua: 2015-08-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q782399
* Multimedia: Mar Chiquita / Q782399
# Mashū aintzira

Mashū aintzira (japonieraz: 摩周湖, Mashū-ko) edo ainueraz Kamuy-to, Hokkaido uhartean dagoen aintzira ezaguna da. Akan Parke Nazionalaren barnean dago eta kraterrean eraturiko lakua da. Munduko aintzira gardenena izatearen ospea dauka.

## Ezaugarriak

Aintziraren ertzean 200 metrotako altuera duten krater-hormak daude. 1931ean ikuspena neurtu zuten eta 41'6 metrotako sakoneraraino iristen zela ikusi zuten, Baikal aintzirak berak baino gehiago. Gaur egun 20 eta 30 metroren artean omen dago, dirudienez izokina eta amuarrainak sartu izanaren ondorioz.
Udan aintzira behelainoak estaltzen du eta misteriotsu bihurtzen du Diotenez zorte txarrekoa omen da aintziraren azala ikustea.

## Etimologia

Ainuek Kamuy-to izena eman zioten, "deabruaren aintzira", eta ondoan dagoen mendiari Kamuinupuri. Japonierazko itzulpena aintzirarentzako Mashin-ko da eta mendiari Mashū deitu zioten "mendi biluzia". Urteen poderioz aintzirak ere mendiaren izena hartu zuen.

## Historia

Mashū aintzira estratobolkan baten kraterra da, Kussharo aintziraren alboan eratu zen krater txikiago bat hain zuzen ere. Badirudi kraterra eratu zuen erupzioa duela 7.000 urte gertatu zela.
Mashū sumendiaren aktibitatea oso handia da, Japoniako sumendien artean bigarrena, hala ere azken erupzio handia duela 2.000 urte izan zen.
Erupzioen ondorioz Kamuishu uhartea eta Kamui mendia eratu ziren.

## Flora eta fauna

Aintzirako bizidun bakarrak fitoplanktona eta zooplanktona izan ziren izokinak eta amuarrainak sartu zituzten arte.
Aintziraren ertzetan izeiak eta piceak dira nagusi.

## Iruditegia

* Mashū aintzira.
* Mashū aintzira neguan.
* Satelite irudia.
* Kamui mendia.

## Ikus, gainera

* Akan Parke Nazionala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1194619
* Multimedia: Lake Mashū / Q1194619
# Prespa (aintzira)

    Artikulu hau aintzirari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Prespa».
Prespa hego-ekialdeko Europako bi aintzirak dira, Albania, Grezia eta Ipar Mazedonia artean daudenak. Guztira 259 km²-ko azalera dute, horietatik 176,3 km² Mazedonian, 46,3 km² Albanian eta 36,4 km² Grezian daudenak. Prespa Handia (albanieraz: Liqeni i Prespës; grezieraz: Μεγάλη Πρέσπα, Limni Megáli Préspa; mazedonieraz: Преспанско Езеро, Prespansko Ezero) Albania, Grezia eta Mazedonia artean dago. Prespa Txikia (grezieraz: Μικρή Πρέσπα, Mikri Prespa; albanieraz: Prespa e Vogël), berriz, Grezia eta Albania artean partekatzen dute.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q204392
* Multimedia: Lake Prespa / Q204392