OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arta (Djibuti)

    Artikulu hau Djibutiko hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arta (argipena)».
Arta (arabieraz: عرته‎, somalieraz: Carta) Djibutiko hiria da, izen bereko eskualdeko hiriburua eta hiri nagusia dena. Herrialdeko seigarren hiririk populatuena da eta, 2010ean, 11.043 biztanle inguru zituen (gehienak issa klaneko somaliarrak).

## Klima

Artako mendietan dagoenez, bere klima herrialdeko beste lekuetan baino epelagoa da.
Datu klimatikoak (Arta) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 26 | 26 | 27 | 28 | 29 | 33 | 36 | 36 | 32 | 28 | 27 | 26 | 29.5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 15 | 17 | 18 | 20 | 21 | 24 | 26 | 25 | 23 | 20 | 18 | 15 | 20.2 |
| Euria (mm) | 30 | 27 | 26 | 30 | 16 | 1 | 9 | 20 | 10 | 12 | 43 | 12 | 236 |
| Iturria (1): Climate-Data.org: 755m ||||||||||||||
| Iturria (2): Levoyageur ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Climate-Data.org. Climate: Arta - Climate graph, Temperature graph, Climate table. .
* ↑ (Frantsesez) Levoyageur. DJIBOUTI - ARTA : Climate, weather, temperatures. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q705884
* Multimedia: Arta, Djibouti / Q705884
# Arta (Grezia)

    Artikulu hau Greziako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arta (argipena)».
Arta (grezieraz: Άρτα), antzinean Anbrazia (antzinako grezieraz: Ἀμβρακία) deitua, Greziako hiria eta udalerria da, izen bereko unitate erregionaleko hiriburua dena.

## Klima

Datu klimatikoak (Arta (1976-1997)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 13.3 | 14.0 | 16.7 | 20.1 | 25.0 | 29.1 | 31.8 | 32.0 | 29.0 | 24.1 | 19.0 | 14.9 | 22.4 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 8.7 | 9.4 | 11.9 | 15.2 | 19.9 | 24.0 | 26.5 | 26.5 | 23.1 | 18.3 | 13.5 | 9.9 | 17.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 4.7 | 5.2 | 7.0 | 9.9 | 13.9 | 17.3 | 19.5 | 19.9 | 17.1 | 13.4 | 9.4 | 6.0 | 11.9 |
| Euria (mm) | 131.8 | 135.0 | 93.8 | 81.5 | 58.5 | 21.8 | 12.6 | 17.2 | 43.5 | 115.4 | 186.0 | 187.5 | 1084.6 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 12.1 | 11.1 | 10.6 | 9.6 | 7.4 | 4.2 | 2.5 | 2.5 | 4.9 | 8.1 | 11.9 | 13.0 | 97.9 |
| Hezetasuna (%) | 71.7 | 70.6 | 68.9 | 68.8 | 66.0 | 61.4 | 59.2 | 59.4 | 63.6 | 67.7 | 74.1 | 73.2 | 67.1 |
| Iturria: Hellenic National Meteorological Service ||||||||||||||

## Biztanleria

| Urtea | Biztanleria | Udalerria |
| 1981 | 20.004 | - |
| 1991 | 23.710 | - |
| 2001 | 23.863 | - |
| 2011 | 27.330 | 43.166 |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .
* ↑ Hellenic National Meteorological Service. Mean Arta Climatic Averages. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208573
* Multimedia: Arta, Greece / Q208573
# Arta (unitate erregionala)

Arta (grezieraz: Περιφερειακή ενότητα Άρτας) Greziako unitate erregionala da, Epiron dagoena. Arta hiriaren inguruan dago.
Arta lau udalerritan banaturik dago:
* Arta (1)
* Erdialdeko Tzoumerka (Kentrika Tzoumerka, 3)
* Georgios Karaiskakis (2)
* Nikolaos Skoufas (4)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19896687
* Multimedia: Arta Regional Unit / Q19896687
# Art Tatum

Art Tatum (Toledo, Ohio, 1909ko urriaren 13a - Los Angeles, Kalifornia, 1956ko azaroaren 5a) Estatu Batuetako jazz-pianista eta musikagilea izan zen. Jazz-pianista bikain eta miragarrienetako bat izan zen. 1928. urtean egin zuen aurkezpena irratian Speedy Webb-en orkestrarekin, eta geroago, McKinney's Cotton Pickers-ekin (1931), eta Adelaide Hallekin (1932). 1935-1937 urteetan talde txikietan lan egin zuen New Yorkeko eta Chicagoko kabaretetan, eta 1938. urtean Londresen. 1943. urtean hirukote bat sortu zuen S. Stewart eta T. Grimes-ekin batera. Disko asko grabatu zituen eta ospetsu bihurtu zen mundu osoan. Eragina izan zuen jazz-pianistengan (Bud Powell, Lennie Tristano eta Oscar Peterson), baita jazz-musikari ospetsuengan ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q109053
* Multimedia: Art Tatum / Q109053
# Arta

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Arta (argipena)»
Arta Ziortza-Bolibar udalerriko auzoetariko bat da. 2001ean 87 biztanle zituen.

## Ondarea

San Pedro baseliza XVI. mendearen hasieran eraiki zen, baina egituraren egoera txarra zela eta eraitsi egin zuten 1847an. Baselizak laukizuzen itxurako oinarria dauka. Aurrealdeko horman, XI. mendeko leiho mozarabiar bat dago. Sarreran oinetan zabaldutako ojibal arku bat dago.
Baselizaren inguruan haritz baso bat dago, eta eskualdeko bistez goza daiteke.

## Ikus, gainera

* Lea Artibai

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254171
# Aranga

Aranga Galiziako erdialdean dagoen udalerria da, A Coruñako probintzian eta Betanzosko eskualdean kokatutakoa. 2005ean bere populazioa 2.274 biztanlekoa zen.

## Ikus, gainera

* A Coruñako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1113417
* Multimedia: Aranga / Q1113417
# Arangasita

Arangasita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Arangasita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Al2F(PO4)(SO4) * 9H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 - 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arangasite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19799641
# Arangina

Arangina Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Zeelanda Berrian aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda

The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* Arangina cornigera (Dalmas, 1917)
* Arangina pluva Forster, 1970

## Bibliografia

* Simon, 1884: Arachnides nouveaux d'Algérie. Bulletin de la Société Zoologique de France, 9.liburuki, 321-327 or.
* O. Pickard-Cambridge, 1882: "Notes on British spiders, with descriptions of three new species and characters of a new genus". Annals and Magazine of Natural History, ser. 5, 9.liburuki, 1-17 or.
* Lehtinen, 1967 : "Classification of the cribellate spiders and some allied families, with notes on the evolution of the suborder Araneomorpha". Annales Zoologici Fennici, 4.liburuki, 199-468 or.

## Erreferentziak

* ↑ Platnick, 2011: The world spider catalog (American Museum of Natural History).

## Ikus, gainera

* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): Index to Organism Names.
* (Ingelesez): Nomenclator Zoologicus
* Datuak: Q2859523
* Espezieak: Arangina
# Arangioko mendilerroa

Arangioko mendilerroa edo "Etxaguengo Atxak" Arabako iparraldean dago, Aramaio eta Otxandio (Bizkaia) artean kokaturik.
Iparraldeko tontorra Ipizte da, Anbototik oso gertu, eta hegoaldekoa Oriol, Krutzetako mendatetik hurbil.

## Mendiak

* Oriol, 1.132 m 43°03′25″N 2°36′04″W﻿ / ﻿43.0568938°N 2.6010839°W﻿ / 43.0568938; -2.6010839
* Oriol Mendebaldea, 1.119 m 43°03′23″N 2°36′09″W﻿ / ﻿43.0565024°N 2.6024617°W﻿ / 43.0565024; -2.6024617
* Santikurutz, 1.111 m 43°03′07″N 2°36′04″W﻿ / ﻿43.0520492°N 2.6010907°W﻿ / 43.0520492; -2.6010907
* Ipizte, 1.062 m 43°04′40″N 2°35′22″W﻿ / ﻿43.077778°N 2.5894440520492°W﻿ / 43.077778; -2.5894440520492
* Iruatxeta, 1.057 m 43°04′37″N 2°35′27″W﻿ / ﻿43.0768672°N 2.5909674°W﻿ / 43.0768672; -2.5909674
* Gantzagako Atxa, 989 m 43°04′20″N 2°35′41″W﻿ / ﻿43.0722251°N 2.5947569°W﻿ / 43.0722251; -2.5947569
* Allunpeko atxa, 906 m 43°04′14″N 2°35′42″W﻿ / ﻿43.0706053°N 2.5950747°W﻿ / 43.0706053; -2.5950747
* Andasto edo Ipizte, 822 m 43°04′53″N 2°34′55″W﻿ / ﻿43.0815261°N 2.5819193°W﻿ / 43.0815261; -2.5819193
* Erlan, 814 m 43°04′57″N 2°34′49″W﻿ / ﻿43.0825122°N 2.5801832°W﻿ / 43.0825122; -2.5801832
* Andastoko atxak, 808 m 43°04′57″N 2°34′40″W﻿ / ﻿43.0824019°N 2.5776627°W﻿ / 43.0824019; -2.5776627
* Isuskitzako atxa, 662 m 43°04′55″N 2°34′27″W﻿ / ﻿43.0818671°N 2.5742757°W﻿ / 43.0818671; -2.5742757

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Arangioko mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Arabako mendien zerrenda
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253823
# Arango Batasuna

Arango Batasuna, araneraz Unitat d'Aran (UA), Kataluniako Arango haraneko alderdi politiko nazionalista bat da. Alderdi aurrerakoi, autonomista, ezkertiarra eta Arango harana Kataluniaren barnean baina unitate ezberdindua bezala izatea defendatzen du.
1980an sortua izan zen eta Francés Boya Alòs buru du.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (araneraz)
* Datuak: Q2891994
# Arangaitz

Arangaitz, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.
Imotz, Atetz eta Xulapain ibarrek bat egiten duten tokian Arangaitz mendia zutitzen da.
Mendi ederra, bizkar luze eta ertz zorrotzekoa, paisaia zabalak eskaintzen ditu bai Iruñerriako aldera bai iparraldeko haran eta mendietarantz.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Arangaitz (Mendikat)

## Kanpo estekak

* Arangaitz, http://www.euskal-herria.org/.
# Ardilistry

Ardilistry, Eskoziako etxalde bat da, Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4788064
* Multimedia: Ardilistry / Q4788064
# Ardinamir

Ardinamir, Eskoziako etxalde bat da, Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4788068
* Multimedia: Ardinamir / Q4788068
# Ardipithecus kadabba

Ardithipecus kaddaba espeziea Haile Selassie ikerlari etiopiarrak aurkitu zuen Awash izeneko lurraldean. Aurkitutako gorputz zatiak baraila, klabikula, hagin batzuk eta oin eta besoetako falange batzuk izan ziren. Espezie hau da txinpanzea eta gizakiaren arteko sailkapenari hasiera eman ziona zientzialarien ustetan.
Espezie hau baso inguruetan bizi ohi zen txinpantzeekin batera eta haien antzeko itxura zuen. Metro pasatxo neurtzen zuen eta erdi bipedoa zela ondoriozta daiteke honako arrazoi honegatik: oinetako hatz bat guztiz zapala zuen oinaren puntarekin ibiltzen zelako, eta beraz besoak ere erabiltzen zituen laguntzeko noizean behin.
* Datuak: Q134987
* Multimedia: Ardipithecus kadabba / Q134987
* Espezieak: Ardipithecus kadabba
# Ardindrean

Ardindrean, Eskoziako gaeleraz: Àird an Dreaghainn, Eskoziako etxalde txiki bat da, Highland eskualdeko Ross eta Cromarty barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2396562
* Multimedia: Ardindrean / Q2396562
# Ardingly

Ardingly, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2011n 1.936 biztanle zituen.
* Datuak: Q639397
* Multimedia: Ardingly / Q639397
# Anegada

Anegada, Karibeko Birjina uharte britainiarrak uhartediko uharte bat da.
* Datuak: Q519873
* Multimedia: Anegada / Q519873
# Anegam (Arizona)

Anegam Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pima konderrian dago, Arizona estatuan. 149 biztanle ditu, 5,988615 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pima konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28410
# Anegawako gudua

Anegawako gudua (japonieraz: 姉川の戦い, Ane-gawa no Tatakai) , 1570ean gertatutakoa, Oda Nobunagak Odani gazteluari eta Yokoyama gazteluari, lehena Azai klanarena eta bigarrena Asakura klanarena, eginiko setioen erreakzio bat izan zen. Gudu hau, Nomurako gudua (野村合戦, Nomura Kassen) bezala ezagutu zuten Azai eta Oda klanek, eta Mitamurako gudua (三田村合戦, Mitamura Kassen) bezala Asakura klanak.
Soldaduak gazteluetatik irtetzean, gudua, Ane ibaiaren erdiko melé bat bihurtu zen, Biwa lakutik gertu, Ōmi probintzian. Nobunagaren armadak, Azai klanarenaren aurka borrokatu zuten, Tokugawaren soldaduek, Asakura klanarenen aurka borrokatu zutelarik hurbilago.
Tokugawa Ieyasuren armadak Asakura klanarena garaitu ondoren, Nobunagarenekin bat egin zuten, Azaitarrak eskuinaldetik kolpatuz. Inaba Ittetsu, erreserba bezala zain zegoena, gudura bildu zen eta Azaitarrak ezkerretik eraso zituen. Azai eta Asakura klanen armadak, laster batean garaituak izan ziren.
Gaur egun, ez dago iturririk, Shinchokoki izan ezik, gudua, oso laburki deskribatzen duena, taktika, armada bakoitzaren baja, guduaren iraupena etab...i buruzko xehetasun gehiagorik eman gabe, eta gudu honetan kontatzen den asko, fikzioan oinarritzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q964983
# Anega

Anega antzinako edukiera-neurria da, zerealetarako erabiltzen zena; hamabi lakariren baliokidea da, eta baita neurri horretan sartzen den ale-kopurua ere.

## Neurria

Anegaren neurria ez zen zehatza eta herriz herri aldaketa txikiak zituen. Fermin Leizaola etnografoak «Donostiako anega bat Gipuzkoakoa baino hamarren bat handiagoa zen» dio. Gipuzkoan, anega bat garik 48-44 kilo zituen -udako edo neguko gariaren arabera-. Anerdia, hortaz, 24 kilo zen. Haren erdia, 12 bat kilo, gaitzeru batean sartzen zen, eta azken horren laurden bat, hiru bat kilo, hartzen zuen lakari batek.
Gaztelan fanega zuen izena eta 55,5 litro zuen. Hitza arabierazko faníqa (arabiera klasikoan fanīqah lurra garraiatzeko zakua da) dator. Gaztelaniaz, azalera-unitate moduan erabiltzen bazuten ere, euskarak bi hitz ditu: golde lurra hain zuzen ere.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Anega. .
* ↑ Lasa, Irune. (2009-11-18). «Neurriari neurri bila» Berria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1395506
* Multimedia: Fanega / Q1395506
# Askatasunaren trena

Askatasunaren trena (gaztelaniaz: El tren de la libertad) emakumeen eskubide sexual eta erreproduktiboen defentsarako mugimendua da eta Espainiako abortuaren Legearen erreformaren aurkakoa. 2014ko otsailaren 1ean Madrilen manifestaldi jendetsua izan zen Justiziako Ministroa zen Alberto Ruiz-Gallardónek aurkeztutako abortuaren legearen aurreproiektua atzera egiteko zein haren dimisioa eskatuz eta 2010 geroztik indarrean zegoen abortu legea defendatuz.
Protesta Asturiasen sortu zen Tertulia Feminista Les Comadres eta Barredosko Mujeres por la Igualdad erakundearen eskutik. Estatu guztiko emakume-taldeak, baita erakunde feministak eta eskubide sexual eta erreproduktiboen defentsan inplikatutako entitate ugari ere bildu zitzaizkien. Trenak eta autobusak antolatu eta Madrilera abiatu ziren bertan izan baitzen deialdiaren ekitaldi nagusia. Oposizioko alderdiek zein sindikatuek ere adostasuna adierazi zuten.
Prado-ko pasealekutik manifestazioa Diputatuen Kongresurantza abiatu zen non ordezkari talde batek “Nire erabakia” manifiestoa entregatu zuten. Idatzi hau Alicia Miyares Filosofia Doktoreak prestatu zuen eta Gobernuko presidentearen izenean, Kongresoaren izenean, Osasuneko ministraren izenean, Ana Mato, Justiziako ministroaren izenean, Alberto Ruiz Gallardon, Kongresoaren erregistroan aurkeztu zen, mugimenduaren aldarrikapenak azalduz.
Askatasun trenaren mugimenduan milaka eta milaka lagun parte hartu zuten eta Espainiako historian feministen aldeko manifestaziorik handienentzat hartu da (2015. urterarte).
Era berean, elkartasun-manifestazioak izan ziren Europako hainbat hiriburutan (Londres, Erroma, Paris, Luxenburgo) eta Latinoamerikan (Buenos Aires).
Protestaren gauzatzea Yo decido. El Tren de la Libertad dokumentalean bildu zen. Bertan 80 zinegile eta ikus-entzunezkoen munduko profesionalek hartu zuten parte, besteak beste, Gracia Querejeta, Angeles Gonzalez-Sinde, Mabel Lozano, Icíar Bollaín, Isabel Coixet, Georgina Cisquella , edo Virginia Yagüe.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) 'El Tren de la Libertad' ya tiene su documental (VÍDEO). (Noiz kontsultatua: 2017-02-01).

## Kanpo estekak

* Yo decido. El Tren de la Libertad Vimeon.
* Datuak: Q21886655
* Multimedia: El tren de la Libertad / Q21886655
# Askatasunetik iheska

Askatasunetik iheska Erich Fromm psikoanalistaren liburua da. Farrar & Rinehartek argitaratu zuen lehen aldiz Estatu Batuetan 1941ean Escape from Freedom izenburuarekin, eta urtebete geroago Routledge & Kegan Paulek argitaratu zuen Erresuma Batuan The Fear of Freedom izenburuarekin. 1952an alemanera itzuli eta argitaratu zuten lehen aldiz, Die Angst vor der Freiheit (Askatasunari beldurra) izenburupean. Liburuan, Frommek gizateriak askatasunarekin duen harreman aldakorra aztertzen du, nola askatasun indibidualak beldurra, antsietatea eta alienazioa eragin ditzakeen, eta nola pertsona askok askatasunari uko eginez lasaitua hartzen duten. Autoritarismoa ihes-mekanismo bat izan daitekeela azaltzen du, eta bereziki azpimarratzen ditu nazismoaren sortzea ahalbidetu zuten baldintza psikosozialak.
Askatasunetik iheska 1993an euskaratua izan zen liburua EHUko Klasikoak bildumaren baitan.

## Erreferentziak

* ↑ Funk, Rainer. (2000). Erich Fromm: His Life and Idea. New York: Continuum, 169, 173 or. ISBN 0-8264-1224-6..
* ↑ «KLASIKOAK bilduma - UPV/EHU» www.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-06).

## Ikus, gainera

* Teoria kritikoa

## Kanpo estekak

* Askatasunetik iheska eskuragarri Klasikoak bilduman
# Askatzaileak nazioarteko pasabidea

Askatzaileak nazioarteko pasabidea (gaztelaniaz: Paso Internacional Los Libertadores), Kristo Berreroslea nazioarteko pasabidea (gaztelaniaz: Paso Internacional Cristo Redentor) izenez ere ezazguna, Andeetan Argentina eta Txile herrialdeak lortzen dituen nazioarteko pasabide bat da. Txileko Los Andes eta Argentinako Mendozako probintzia arteko pasabide nagusia da.
1980an inauguratua, bi herrialdeen arteko Kristo Berreroslearen tunela 3,08 kilometro luze da. Itsas-mailaren gainetik 3.175 metro garaierara dago. Hori dela eta, neguan igarobidea itxi egiten dute elur eta luizi arriskuengatik.

## Ikus, gainera

* Samoré Kardinala pasabidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1541569
* Multimedia: Paso Libertadores / Q1541569
# Askatasunaz gabetzeko zigor

Askatasunaz gabetzeko zigorra epaile edo auzitegi batek prozesu penal baten ondorioz ezarritako zigor mota bat da. Zigor horren arabera, errudunari kendu egiten zaio bere benetako askatasun pertsonal anbulatorioa (hau da, nahi duen lekutik mugitzeko askatasuna), eta, zigor hori betetzeko, kondenatua establezimendu berezi baten barruan giltzapetuta geratuko da.
Zigor penalik arruntena eta zorrotzena da mendebaldeko ordenamenduetan, subjektuaren askatasuna kentzea dakar, eta, gabezia horren mailaren arabera, honako hauek bereiz daitezke:
* Espetxe-zigorra.
* Etxe barruko arrastatzea.
* Erbesteratzea.
Zigor askatasun-gabetzaileak amaiera-eperik ez duenean, biziarteko espetxealdi gisa ezagutzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Zigor-arloa eta Espetxe-zaintza Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11698769
# Askatasuneko Frontea Plus

Askatasunerako Frontea Plus (afrikaansez: Vryheidsfront Plus, VF+) Afrikanerren autodeterminazioa defendatzen duen Hegoafrikako alderdi politikoa da. Lurmutur Iparraldea probintzian Volkstaat bat (Afrikanerren aberria izango den estatu independentea) sortzea proposatzen dute. Askatasunerako Fronteak 4 eserleku ditu parlamentu nazionalean eta botoen %1a. Alderdiko presidentea Pieter Groenewald da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q510163
* Multimedia: Freedom Front Plus / Q510163
# Askatasunaren plaza (Iruñea)

Askatasunaren plaza Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen plaza bat da.

## Izena

2016. urterarte izena Tomás Domínguez Arévalo, Rodeznoko kondea, lurjabe, karlista eta politikari frankistaren omenez zeraman.
2016ko apirilaren 14an, urte bat lehenago Udal Batzarrean onartutako ekimenez, gaur egungo Askatasunaren plaza izenez berrizendatu zuten

## Kokalekua

Bigarren Zabalgunean dago, Karlos III.aren etorbidearen amaieran.

## Plaza

Plaza honetan Eroritakoen monumentua eta Jorge Oteiza gipuzkoar eskulturgilearen Korearra (1950) izeneko monumentua dago.
Azken urteotan, plazaren izena Ezkabako Ihesaldia plaza izenera aldatzeko hainbat ekimen burutu izan dira, 2009an aldaketa honen aldeko 4.200 sinadura bildu zirelarik.

## Ikus gainera

* Eroritakoen monumentua
* Korearra (1950, Jorge Oteiza)

## Iruditegia

* Rodezno Kondearen plaza eta Eroritakoen monumentua.
* Korearra (1950, Jorge Oteiza).
* Rodezno Kontea plazako plaka elebiduna.

## Erreferentziak

* ↑ Las verdades del Conde de Rodezno que Barcina oculta. 2010eko maiatzaren 20. Gara.net (Gaztelaniaz)
* ↑ Ostegunean aldatuko diote izena Iruñeko Rodezno Kondearen plazari. 2016ko apirilaren 11. Berria.info
* ↑ 4.200 firmas para renombrar la plaza Conde de Rodezno. El Ayuntamiento de Pamplona debatirá el jueves la moción del autobús de la memoria. Noticiasdenavarra.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12266646
# Askatasunik Gabeko Adingabeen Babeserako Nazio Batuen Arauak

Askatasunik Gabeko Adingabeen Babeserako Nazio Batuen Arauak edo Habanako Arauak Nazio Batuen Batzar Nagusiak 45/113 ebazpenean onartu zituen, 1990eko abenduaren 14ean.

## Historia

Nazio Batuek 1955ean onartutako presoen trataerari buruzko oinarrizko arauek ez zuten haurren eskubideen gaineko ikuspegirik. Beraz, Haurren Eskubideei buruzko Hitzarmenaren aterkia dute adingabeen justiziari erreferentzia egiten dioten nazioarteko hiru arauek: 1985eko, Adingabeen Epaiketarako Nazio Batuen Gutxieneko Arauak (Beijingo Arauak) eta 1990eko Askatasunik Gabeko Adingabeen Babeserako Nazio Batuen Arauak (Habanako Arauak) eta Gazte Delinkuentziari Aurrea Hartzeko Nazio Batuen Jarraibideak (Riadeko Jarraibideak). Habanako Arauek adingabeen justiziarako zentroetatik haratago doa, hau da haurrak dauden edozen atxiloketa esparruk bete beharreko arau multzoa baita.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Reglas de las Naciones Unidas para la protección de los menores privados de libertad» OHCHR (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).
* 1 2 (Ingelesez) Digital, Swace. «United Nations Rules for the Protection of Juveniles Deprived of their Liberty» Save the Children’s Resource Centre (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).

## Ikus, gainera

* Tortutaren eta beste tratu edo zigor krudel, anker eta apalesgarrien aurkako Hitzarmena
* Haurren Eskubideei buruzko Hitzarmena
* Adingabeen Epaiketarako Nazio Batuen Gutxieneko Arauak
* Gazte Delinkuentziari Aurrea Hartzeko Nazio Batuen Jarraibideak

## Kanpo estekak

* Habanako Arauak
* Datuak: Q113486062