# Casilda Igarzábal

Casilda Igarzábal (1774-1844) Argentinako abertzale bat izan zen, Nicolas Rodriguez Peñaren emaztea, Maiatzeko Iraultzako buruzagi nagusietako bat. Argentinako Patrizietako bat da.

## Biografia

Casilda Igarzábal Buenos Airesen jaio zen, Río de la Platako Erregeorderrian, 1774ko apirilaren 6an. Domingo de Igarzabalen eta Josefa Echeverriaren alaba izan zen. Domingo de Igarzábal lehen botoko alkatea izan zen 1812an, eta, aldi berean, kabildanteen eta Josefa Echeverriaren semea eta biloba.
1805eko maiatzean ezkondu zen Nicolas Rodriguez Peñarekin. Bere egoitza, gaur egungo Callao, Viamonte, Ayacucho eta Charcas kaleen perimetroan zegoen bostgarren urtetsu bat, emantzipazioaren aldekoen bilgunea izan zen, besteak beste, Manuel Belgrano, Feliciano Chiclana, Juan José Paso, Hipólito Vieytes, Manuel Alberti eta Juan José Castelli.
Riglos, Lasala, Castelli, Agrelo eta abarretako andreekin batera. abertzalerik ausartenen artean zegoen.
Haiek izan ziren 1810eko maiatzaren 18ko goizean Cornelio Saavedra iraultzaren unea iritsi zela konbentzitu nahian zebiltzan lekura (Juan Jose Viamonten etxera, ziurrenik) aurkeztu zirenak. Orduan Casilda Igarzábal milizien komandanteari zuzendu zitzaion eta esan zion: "Koronela, ez dago zalantzarik, aberriak behar du salbatzeko. Badakizu herriak zer nahi duen, eta zuk ezin diguzu bizkarra eman eta gure senarrak, gure anaiak eta gure lagun guztiak galdu".
1810eko maiatzaren 25ean kabildo irekiak hartutako erabakietako batek Gobernu Batzordeari agintzen zion barnealdeko probintzietara espedizio bat bidaltzea, gobernuan ordezkatuko zituzten diputatuak aukeratzeko askatasuna modu formalean ziurtatzeko. Arrazoizko justifikazio horrez gain, beharrezkoa zen kontrairaultza-guneen eraketa eta finkapena azkar eragoztea, eta mugimendu emantzipatzailearen aldekoei erakustea erabakitasunez sostengatuko zirela eta beren bizitzetan eta etxaldeetan zainduko zituela gobernu berriak.
<i id="mwJg">Espedizio</i> Laguntzailearen lehen helburua Kordobako probintzia izango zen, non Santiago de Liniers errekonkistako heroiaren inguruan erresistentzia antolatzen zen.
Maiatzaren 25eko kabildoak armada berria antolatzeko baliabideak esleituak zituen: Baltasar Hidalgo de Cisneros erregeordearen eta haren administrazioko beste goi langile batzuen soldatak. Hala ere, nahikoak ez zirelako, edo bizilagunak auziarekin konprometitzeko eta mobilizatzeko bitarteko gisa, harpidetza publiko bat hasi zen.
Ekainaren 7an, Buenos Airesko Gazetak ebazpen bat argitaratu zuen honako terminoetan: «Herritarrek barneko probintzietarako eskatutako espedizioan proposatutako helburu laudagarriak ezin dira axolagabe ikusi, eta Kontseiluaren betebeharra da hori betetzea. izendapeneko aktan aurkeztutako agindua, abertzale onei jakinarazten die bertaratu daitezkeela Miguel de Azcuénaga batzordekideari, zeinak borondatez egiten diren eskaintzak jasoko baititu. «Batzordeak eskubidea du destinoak arautzeko, gaien kalitateari dagokionez eta espedizioaren buru izan behar duten indar eraginkorra eta buruzagiak izendatzeko».
La Gacetak argitaratutako dohaintzen zerrendan agertzen den lehen patrizia Casilda Ygarzabal y Peña da, "espedizioan zehar bi gizonen hartzearekin" laguntzen duena.
Dohaintza horiekin eta hainbat probintziatan egindakoekin, hilabete geroago Batzordeak mila gizon baino gehiago ikuskatu zituen Monte Castron.
Aurreko urteetan eta Maiatzeko Iraultzaren ondorengoetan, senarraren ondoan egon zen, eta "bere lanetan, kezketan eta bere idealen garaipenean lagundu zion, gogotsu eta adoretsu, herrialde honek hainbeste urtez jasan zituen asaldura eta kontrasteen erdian gorde zuena".
Bernardino Rivadavia Martin Rodriguez gobernadorearen ministroak antolatutako Ongintza Elkartearen bazkide fundatzailea izan zen, Karitate Santuaren Ermandadea desegin ostean. Mercedes Lasala de Riglos buru zuela eta, besteak beste, Juana del Pino de Rivadavia, Erregeorde ohiaren alaba eta Ministroaren emaztea, Maria Rosario Azcuénaga, Bernardina Chavarria de Viamonte, jeneralaren emaztea eta Mariquita Sánchez buru zituela, Elkarteak bere gain hartu zituen garai hartan emakumeei eta haurrei zuzendutako ondasun publikoko erakunde guztiak. Casilda Igarzábal Ongintza Elkartearen buru izan zen 1838ko otsailaren 4tik 1840ko otsailera bitartean, uko egin zionean, segur aski Juan Manuel de Rosasen gobernua ez zelako bere kudeaketaren afektua izango, bere seme Jacinto Rodríguez Peñak, Ramón Mazaren konspirazioan parte hartu zuenak, egin zion oposizioagatik.
Jaioterrian hil zen, 1844ko uztailaren 31n, eta Errekoletako hilerrian lurperatu zuten.
Buenos Aires hiriko Villa Santa Ritako eskola batek bere izena darama, baita Villa Bordeuko (Bahia Blanca) kale batek ere.
Saavedrako Cornelio General Brigadier Museo Historikoan bere mantelina bat kontserbatzen da.

## Bibliografia

   * Vicente Osvaldo Cutolo, Argentinako hiztegi biografiko berria (1750-1930), Elche argitaletxea, 1968.
   * Adolfo Pedro Carranza, Patricias Argentinas, Buenos Aires, 1910
   * Correa Luna, Ongintza Elkartearen Historia, Buenos Aires, 1923

## Kanpo estekak

   * Casilda Igarzábal Echeverria (genealogia).
   * Argentinako kanpo-harremanen historia.
* Datuak: Q5756147