OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amniozentesi

Amniozentesia haurdun dauden emakumeei egiten zaien proba medikoa da, asko laguntzen duena umekiaren irregulartasun genetikoak antzematen, hau da, jaiotzekoa den haurraren osasunaren eta heldutasunaren berri jakiten. Urdaila zeharkatzen duen orratz baten bidez umetokian dagoen likido amniotikoaren lagin bat erauzten da, analisia egiteko.
Haurdunaldiaren bigarren hiruhilabetekoan (15. astean, gutxi gorabehera) egin ohi da.

## Prozedura

Umetoki edo uteroan umekia inguratzen duen isurkari amniotikoa deritzan gaiaren kopuru txiki bat hartu eta aztertzean datza. Horrela, umekiaren kariotipoa aztertzen da, akats genetiko edo kromosomikoak aztertzeko. Amniozentesiaren bidez, umekiari eragin diezaioten 150etik gora gaitzen diagnosi zehatza egin daiteke, Down sindromea eta Tay-Sachsen eritasuna, adibidez. Horretaz gain, hainbat gaitz metaboliko eta neurologiko ere antzemateko balio du.
Amniozentesia ultrasoinuen laguntzaz egiten da, hau da, maiztasun altuko soinua duten uhinen bidez. Uhin ultrasonikoek umekiaren irudia ematen dute pantaila berezi batean. Horrela, sendagileak umekiaren posizioa behatzen du, eta aldi berean, amaren sabeletik barrena, orratz barne-huts luze bat sartzen du umetokian. Sendagileak orduan isurkari amniotikoaren kopuru txiki bat hartzen du, umekiaren zelulak dituena. Zelula horiek kontrolpeko laborategiko egoeran hazten dira zenbait astetan, gero aztertu ahal izateko.

## Arriskuak

Abortuaren arriskua dela-eta (%1 inguru) ez da era orokorrean egiten, umekiarengan arrisku faktoreak susmatu ezean. Hala ere, amniozentesiak oso arrisku gutxi du, bai amarentzat bai umekiarentzat. Normalean haurdunaldiaren laugarren hilabetearen amaieran edota azken hiru hilabeteetan egiten da. Laugarren hilabetean egiten denean, akats genetikoak antzematea izaten da helburua. Sendagilea, zenbait eritasunen kasuan, umekia berehala tratatzen has daiteke, eta, besteetan, plangintza prestatu dezake, umea jaiotzen denean unean bertan aplikatzen hasteko. Kasu batzuetan, gurasoek abortua egitea erabakitzen dute, baldin amniozentesian ezin sendatuzko gaitzen baten arrastorik agertzen bada. Haurdunaldiaren azken hiru hilabeteetan egiten denean, bestalde, umekiak garapen maila normala iritsi ote duen jakiteko egin ohi da amniozentesia.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) The Amniocentesis Report. A Decision Guide for Expectant Parents and Health Care Professionals

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q473768
* Multimedia: Amniocentesis / Q473768
# Itsaso-Alegia

Itsaso-Alegia Itsasoko auzoetariko bat da.

## Demografia

* Itsaso-Alegiko biztanleria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259873
# Matximenta (Ezkio)

Matximenta edo Matxinbenta Ezkio-Itsasoko auzoetariko bat da, Beasaingo Matxinbentaren ondo-ondoan.

## Demografia

* Matxinbentako biztanleria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263242
# Mandubia

Mandubia Itsasoko auzoetariko bat da, Beasaingo Astigarreta auzoarekin mugakide dena. Han dago Mandubiko mendatearen gaina, ondoan Mandubiko benta duela.

## Demografia

* Mandubiko biztanleria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262943
# Santa Lutzi-Anduaga

Santa Lutzi-Anduaga Ezkioko auzoetako bat da.

## Demografia

* Anduagako biztanleria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12266996
# Amin al-Husseini

Mohammed Amin al-Husseini (arabieraz: محمد أمين الحسيني‎; 1897, Jerusalem, Otomandar Inperioa - 1974ko uztailaren 4a, Beirut, Libano), Palestinako Britainiar Mandatuaren garaiko palestinar arabiar nazionalista eta buruzagi musulman bat izan zen.
Jerusalemgo al-Husayni familia noblearen senidea zen, hauen leinuaren jatorria Mahomaren garaikoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q164745
* Multimedia: Amin al-Husseini / Q164745
# EskuBideak

EskuBideak 2024ko urriaren 12tik 18 arte Donostiako Kontxa hondartzen Iruña Cormenzana artista iruindarrak egin zuen interbentzioaren izenburua da. Interbentzioa Jakiundek antolatutako "Demografia eta Migrazioak" jardunaldien barruan egin zen.

## Deskribapena

Donostiako zentrotik gertuen gelditzen den hondartzaren aldean Cormenzanak manikien esku-besoak landatu zituen hondarran. Marea gora, eskuak poliki-poliki ur azpian gelditzen dira. Arte galkorra da: beraz, Jakiunderen jardunaldiak bukatu eta gero, instalazio guztia kendu zen. Multzoa bandera gorriz markatuta zegoen.

## Edukia

EskuBideak instalazio iragankorrak hondakinetatik erreskatatutako ehundaka eskularru-molde erakutsiko ditu itsasoko hondarretan ainguratuta. Esku-hartze artistiko honek gogoeta bat sortu nahi du, itsasoak eta ibaiak zeharkatuz migratzeko zeharkaldi arriskutsuan murgiltzen diren pertsonek bizi duten tragedia isilari buruz. Ez ditu banakako istorioak kontatzen, ezta tragediari aurpegiak jartzen ere. Helburua arazoaren larritasuna azaltzea da, estatistika hotz eta ikaragarriak ikusaraztea.
Lan honek industria-hondakinetatik datorren lehengaia erabili du, herrialde hartzaileen behar demografikoak asetzeko lehengai gisa iristen den biztanleriarekin nolabaiteko paralelismoa sortuz.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.jakiunde.eus/fileadmin/user_upload/demografia_eta_migrazioak_urria_2024.pdf

## Kanpo estekak

* Instalazioaren bideoa.
* Datuak: Q130557998
# Jon Urzelai Urbieta

Jon Urzelai Urbieta (Zumarraga, 1990eko ekainaren 8a) gipuzkoar fisikaria eta soziologoa da.
2024an Euskadi Saria jaso zuen Euskarazko Saiakera kategorian musika jaialdiek Euskal Herrian izan duten eragina aztertzen duen Su Festak liburuarengatik.
CAF-Elhuyar saria jaso zuen 2021ean Zientzia-kazetaritzaren kategorian aipamen berezia jaso du Pentsatu, ez sinistu irratsaioagatik
Irratsaio hori KKinzona irrati librean egin zuen, 2020ko abuztutik 2021eko urrira bitartean, “sineskeri giroari aurre egiteko”. Txertoei eta uhin elektromagnetikoei buruz hitz egin zuen, besteak beste.

## Liburuak

* 2023an Su festak (Susa) liburua argitaratu zuen, bertan musika jaialdiek Euskal Herrian izan duten egitekoa aztertzen da.

## Sariak eta errekonozimenduak

* 2021: aipamen berezia 2021eko CAF-Elhuyar zientzia eta teknologia sarietan Zientzia-kazetaritzaren kategorian.Erreferentziak
* 2024: Euskadi Saria Euskarazko Saiakera kategorian Su festak liburuarengatik.

## Erreferentziak

* 1 2 «Jon Urzelaik aipamen berezia jaso du CAF-Elhuyar sarietan, zientzia kazetaritza kategorian» Otamotz 2021-04-27 (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* 1 2 «Julia Otxoak, Aiora Jakak eta Jon Urzelaik Euskadi Literatura saria irabazi dute» EITB 2024-10-18 (Noiz kontsultatua: 2024-10-18).
* ↑ «Pentsatu ez sinistu – KKinZona» kkinzona.eus (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* ↑ Imaz, Andoni. «Musika jaialdiak auzitan, Jon Urzelairen 'Su festak' saiakeran» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-05-03).
* ↑ Irizar, Itziar Ugarte. «Letren udaberritzea» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-03-23).

## Kanpo estekak

* «Pentsatu ez sinistu – KKinZona» kkinzona.eus
* Datuak: Q111867316
# RTV Melilla

RTV Melilla; sozietatearen izena: Radio Televisión Melilla SAU. (lehen INMUSA, Información Municipal Melilla, S.A. zuen izen soziala), Melillako (Espainia) Hiri Autonomoaren mendeko irrati-difusioko enpresa publikoa da. Bere jarduera esparru nagusia Melilla Telebista katearen ikus-entzunezko ekoizpena, Onda Melilla etorkizuneko irrati katea eta Play Melilla eskaripeko bideo zerbitzua dira.
1994ko uztailaren 8an hasi zen jardunean.

## Jarduerak
### Telebista

| Logoa | Kanala | Transmisioen hasiera | Irudi-formatua |
| | Televisión Melilla telebista-kanal orokorra. | 1994 | HD eta SD |

### Irratia

| Logoa | Jaulkitzailea | Transmisioen hasiera |
| | Onda MelillaIgorle generalista. | Laster |
* Onda Melilla:
** 100.4 FM Melilla osorako eta hurbileko eremuetarako.
** Momentuz astelehenetik ostiralera, Espainiako jaiegunak izan ezik, 13:30etik 14:00etara Melillako albistegia.
** Gainontzeko orduetan COPE Melilla da

## Erreferentziak

* ↑ Microsoft Word - PLIEGO DE PRESCRIPCIONES TÉCNICAS QUE HA DE REGIR PARA LA CONTRATACIÓN MEDIANTE PROCEDIMIENTO PÚBLICO ABIERTO DE SERVICIOS DE RETRANSMISIÓN. .
* ↑ redactor. Televisión Melilla cumple 25 años y estrena nueva sede en la avenida Carlos V – MelillaMedia. .
* ↑ comentó, Zoco El Had. (2018-06-06). «El archivo de Televisión Melilla, testigo de la historia» El Faro de Melilla.
* ↑ «INFORMACION MUNICIPAL MELILLA SA (CIF A29956695)» www.empresia.es.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113661119
* Multimedia: RTV Melilla / Q113661119
# Mateo Kantakuzeno

Mateo Asenes Kantakuzeno (grezieraz: Ματθαῖος Ἀσάνης Καντακουζηνός, Matthaios Asanēs Kantakouzēnos; c. 1325 – Mistra, 1383ko ekainaren 15a) Bizantziar Inperioko enperadorekidea izan zen 1353tik 1357ra eta Moreako despota 1380tik 1381era.
Joan VI.a Kantakuzeno eta Irene Asaninaren semea izan zen. Bere aitari Joan V.a Paleologoren aurkako borrokan eman zion laguntzaren sari gisa, Mateok Traziaren zati bat jaso zuen 1347an eta 1353an gerra zibila berriz hasi ondoren enperadorekide izendatu zuten.
Traziatik serbiarren aurkako hainbat gerra zuzendu zituen 1357an harrapatu zuten arte. Joan V.ak dirua eskaini zien serbiarrei Mateoren truke, eta preso eduki zuen. Mateo enperadore tituluari uko egin ondoren askatu zuten, eta Moreara bidali zuten, bere anaia Emanuelek gobernatzen zuen lekura. 1380an Manuel hil ondoren, Mateo Moreako despota bihurtu zen.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
John Kantakouzenos
Thomas Kantakouzenos
Michael Kantakouzenos
Andronikos Palaiologos Kantakouzenos
Joan VI.a Kantakuzeno
Demetrios I Kantakouzenos
Theodora Palaiologina Kantakouzene
George Palaiologos Kantakouzenos
Mateo Kantakuzeno
Мария Кантакузина
Andronikos Asen
Helena Kantakouzene, Empress of Trebizond
Irene Asanina
NN Dukaina Glabas Tarchaneita
Helena Asanina Kantakouzene
Maria Fadrique d'Aragona, Countess of Salona
Теодора Кантакузина
Demetrios Kantakouzenos, Despot of Morea, Sebastocrator
Theodore Kantakouzenos :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q329708
* Multimedia: Matthew Kantakouzenos / Q329708
# Adam Michnik

Adam Michnik (Varsovia, 1946ko urriaren 17a) poloniar historialari, saiakeragile, disidente eta kazetaria da.
Jatorri juduko eta ideologia komunistako familia batean jaio zen. Poloniako erregimen komunistaren aurkari bihurtu zen, antijuduen purgen ondoren. 1968an ikasle eta intelektualek erregimenaren aurkako protestetan parte hartu ondoren, espetxeratu egin zuten. 1981ean berriro espetxeratu zuten, lege martziala ezarri ondoren.
Funtsezko zeregina izan zuen 1989ko Mahai Biribileko Akordioetan, Solidarnosc-ek irabazitako hauteskundeak egitea ahalbidetu baitzuten. Gazeta Wyborcza egunkariko sortzaileetako bat eta editorea izan zen.
* Datuak: Q163714
* Multimedia: Adam Michnik / Q163714
# Geraldine Farrar

Geraldine Farrar (Melrose, Massachusetts, 1882ko otsailaren 28a - Ridgefield, Connecticut, 1967ko martxoaren 11) estatubatuar soprano eta aktorea izan zen.

## Bizitza

Bostonen, New Yorken, Parisen eta Berlinen ikasi zuen kantua, Lilli Lehmann soprano ezaguna izan zuen irakasle.
Hiri horretan, 1901ean, arrakastaz egin zuen debuta Charles Gounoden Faustoren Margarita rolean, eta gero Ambroise Thomasen Mignon, Jules Masseneten Manon Lescaut, eta Gounod beraren Julieta en Romeo eta Julietaren paper nagusietan. Geraldine Farrarrek Gilen printze oinordekoa izan zuen miresle berlindarretako bat, eta 1903an maitasun-harreman bat izan zuen berarekin. 1907an Madame Butterfly estreinatu zuen Metropolitan Operan, Enrico Caruso tenorrarekin batera, Giacomo Puccini konpositorearen aurrean.
1967an hil zen, bihotzekoak jota, 85 urte zituela. Kensico hilerrian lurperatuta dago, Valhallan, New York estatuan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q241498
* Multimedia: Geraldine Farrar / Q241498
# Manuel Salvador Ascaso

Manuel Salvador Ascaso (? - Zaragoza, 1958ko ekainaren 3a) espainiar militarra izan zen. 1957an Bizkaiko gobernadore zibila izan zen Genaro Riestra ordezkatuz.
# Manuel Salvador

Manuel Salvador honakoak izan daitezke:
* Manuel Salvador Carmona, XVIII. mendeko Valladolideko artista
* Manuel Salvador Ascaso (? - Zaragoza, 1958ko ekainaren 3a) espainiar militarra
# Txiribi

Txiribia edo pastinaka (Pastinaca sativa L. subsp. sativa) landare belarkara biurtekaria da, sustrai mamitsukoa, Apiaceae familiakoa. Antzina, asko landatzen zen barazki edo bazka landare gisa. XVIII. mendea arte oso garrantzitsua izan zen, azenarioa eta patatak lantzen hasi ziren arte. Egun, ekoizpen txikia du, Britainia Handia, Eskandinavian eta Ipar Afrikan izan ezik.
Txiribia boli kolorekoa izan ohi da, azenarioaren antzeko itxura du eta zapore gozo samarra.
Lore ginbaildunen familiako belar landare usaintsua da, 30-100 cm luzea, zurtoin iletsua eta zuta duena. Apioaren antzeko hostoak, ginbail modura eratutako lore txiki horixkak eta fruitu biribil zapalak izaten ditu. Sustrai mamitsuak eta jateko onak ditu. Belardi lehor samarretan, landu gabeko sailetan eta bide bazterretan hazten da.

## Taxonomia

Pastinaca sativa espeziea Carl von Linné suediar naturalistak definitu zuen 1753an.

### Azpi-espezieak

* Pastinaca sativa subsp. sativa
* Pastinaca sativa subsp. sylvestris (Mill.) Rouy & E. G. Camus
* Pastinaca sativa subsp. urens (Req. ex Godr.) Celak
* Habitus
* Hostoa
* Fruituak
* Fruitu eta haziak
* Txiribiak jateko prestatzen

## Erreferentziak

* ↑ Txiribi agertzen da Elhuyar eta Euskalterm hiztegietan, pastinaka Zehazki eta Nolaerran hiztegietan
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Lineo 1753, Sp. Pl., éd. 1 : 262

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188614
* Multimedia: Pastinaca sativa / Q188614
* Espezieak: Pastinaca sativa
# Intsusa gorri

Intsusa gorria (Sambucus racemosa) Adoxaceae familiaren zuhaixka-erako landarea da, Europako erdialdean eta hegoaldean, Danimarkan eta Suedian hazten dena, eta fruitu gorri biziak dituena.. Pirineoetan ere aurki dezakegu, gehienetan 1200metrotako garaieratik gora. 5mtako altuera ere izan dezakeen zuhaixka, baina gehienetan 3m baino gutxiagokoak. Oin berean hainbat enbor izaten dira, gehienetan kurbatuak. Haitz eta eremu harritsuetara ongi egokitua. Loraldia apirila eta maiatzean, fruituak uztaila eta abuztuan ontzen dira.

## Aldaerak

* Sambucus racemosa subsp. arborescens (Torr. & A.Gray) A. E. Murray
* Sambucus racemosa var. callicarpa (Greene) Jeps.
* Sambucus racemosa f. calva (Fernald) Scoggan
* Sambucus racemosa f. dissecta (Britton) Scoggan
* Sambucus racemosa var. leucocarpa (Torr. & A. Gray) Cronquist
* Sambucus racemosa var. melanocarpa (A. Gray) McMinn
* Sambucus racemosa var. microbotrys (Rydb.) Kearney & Peebles
* Sambucus racemosa f. rosaeflora (Carrière) Scoggan

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157276
* Multimedia: Sambucus racemosa / Q157276
* Espezieak: Sambucus racemosa
# Televisión Melilla

Televisión Melilla Espainiako tokiko telebista kate irekia da, Melillako kate publikoak bezala funtzionatzen duena. Melillako Hiri Autonomoaren jabetzakoa den RTV Melilla enpresa publikoak kudeatzen du. 1994an jaurti zuten airera.

## Erreferentziak

* ↑ «Música y baile solidarios con Cáritas» El Faro de Melilla 2013-12-09.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16638390
* Multimedia: Televisión Melilla / Q16638390
# Marguerite Henry

Marguerite Henry, jaiotza-izenez Marguerite Breithaupt (Milwaukee, Wisconsin, AEB, 1902ko apirilaren 13a - Kalifornia, AEB, 1997ko azaroaren 26a) estatubatuar idazlea izan zen. Haurrentzat idatzitako animalien abenturengatik da ezaguna.

## Biografia

Gazte-gaztetatik izan zuen idazteko ohitura. Irakasle-ikasketak egiten hasi zen, baina bukatu gabe utzi zituen, Sidney Crocker Henryrekin ezkontzeko, 1923an. Senar-emazteak Chicagora joan ziren bizitzera. Zailtasun handiko informazio teknikoa ingeles xumean idazteko zuen gaitasuna baliaturik, merkataritza-aldizkarientzat hasi zen lanean, eta gizon ospetsuei buruzko artikuluak idatzi zituen Saturday Evening Post egunkariarentzat. Haurrentzat idatzi zuen lehen liburua bere etxeko sukaldari finlandiarrak kontatutako ipuinetan dago oinarritua: Auno and Tauno: A Story of Finland (1940). 1945ean Justin Morgan Had a Horse idatzi zuen ("Justin Morganek zaldia du"), protagonistak animaliak (zaldiak, bereziki) zituen liburu-sail bati hasiera emanez. Lehenengo hura, gainera, beraren eta Wesley Dennis marrazkilariaren arteko elkarlan arrakastatsuaren lehen emaitza izan zen. Liburu hura oinarri hartuta, adibidez, Walt Disneyk marrazki biziduneko filma egin zuen 1972an. Beste zenbait lan aipagarri: Misty of Chincoteague (1947); Sea Star: Orphan of Chincoteague (1949); Stormy, Misty's Foal (1963); Misty's Twilight (1992); King of the Wind (1948, "Haizearen errege"); A Boy and a Dog (1944, "Mutila eta zakurra"); Brighty of the Grand Canyon (1953); Gaudenzia: Pride of the Palio (1960); Mustang: Wild Spirit of the West (1966, Mustang: Mendebaldeko espiritu basa).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q6760787
# Xanpaina leinua

Xanpaina Frantzian jatorria zuen antzinako leinua da, 1234 eta 1305 artean Nafarroako Erresuma gobernatu zuena. Leinua Xanpainako kondeek sortu zuten.
Leinuaren lehendabiziko erregea Tibalt I.a Nafarroakoa izan zen, Tibalt III.a Xanpainakoaren semea zenez Xanpainako kondea izan zena. Antso VII.a Nafarroakoa bere osaba (Blanka Nafarroakoaren neba) oinordekorik gabe hil zenez, Erresuma jarauntsi zuen.
Azkena Joana I.a Nafarroakoa, Henrike I.a Nafarroakoaren alaba eta oinordekoa, izan zen. 1284an gero Filipe IV.a Frantziakoa izango zena ezkondu zuen eta hiltzean Luis I.a Nafarroakoa kapetarrak jarauntsi zuen.

## Kide ezagunak

* Oto I.a, Xanpainako kondea.
* Tibalt II.a, Xanpainako kondea.
** Eztebe, anaia, Ingalaterrako erregea
* Henrike I.a Liberala, Xanpainako kondea.
* Alizia Xanpainakoa, Zipreko erregina ezkontidea eya erregeordea eta Jerusalemgoko erregeordea.
* Henrike II.a, Xanpainako kondea eta Jerusalengo erregea
* Tibalt III.a, Xanpainako kondea.
* Tibalt I.a, Nafarroako erregea.
* Tibalt II.a, Nafarroako erregea.
* Henrike Gizena, Nafarroako erregea.
* Joana I.a, Nafarroako erregina.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1590002
* Multimedia: House of Blois / Q1590002
# 1193
## Jaiotzak

* Alizia Xanpainakoa, Zipreko erregina ezkontidea eya erregeordea eta Jerusalemgoko erregeordea (h. 1246).

## Heriotzak

* Martxoaren 4a – Saladin, arabiar sultana (j. 1137)
* Ekainaren 13a – Petri Artaxoakoa, nafar elizgizona, Iruñeko apezpikua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19741
* Multimedia: 1193 / Q19741
# 1246
## Heriotzak

* Azaroaren 8a – Berengaria Gaztelakoa, Gaztelako erregina eta Leongo Erresumaren erregina ezkontidea (j. 1180).
* Alizia Xanpainakoa, Zipreko erregina ezkontidea eya erregeordea eta Jerusalemgoko erregeordea (j. 1193).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5441
* Multimedia: 1246 / Q5441
# Alizia Xanpainakoa

Alizia Xanpainakoa (Jerusalem, c. 1193 – Akre, 1246) Zipreko erregina ezkontidea izan zen 1212tik 1218ra.
Elisabet Jerusalemgoa eta Henrike II.a Xanpainakoaren alaba izan zen.
1210ean Hugo I.a Ziprekoarekin ezkondu zen. 1218an senarra hil zitzaionean, Alizia Zipreko erregeorde bihurtu zen bere seme Henrike I.a Ziprekoaren izenean, nahiz eta Filipe Ibilengoak gobernatu zuen erresuma. Xanpaia konderria bere lehengusu Tibalt I.a Nafarroakoaren aurka erreklamatu zuen, baina ez zuen Frantziako erregeen babesa lortu.
1225ean Bohemundo V.a Antiokiakoarekin ezkondu zen, baina ezkontza bertan behera geratu zen odolkidetasunagatik. Jerusalemgo erresuma aldarrikatu zuen, baina ez zuen arrakastarik izan. 1232an Zipreko erregeordetza amaitu zuen Henrike adin-nagusitasunera iritsi zenean.
1240an Raul Soissonskoarekin ezkondu zen. Alizia 1243an izendatu zuten Jerusalemgo erregeorde, Konrado II.aren izenean.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
John, Count of Brienne
Mary of Lusignan, Countess of Brienne
Hugh, Count of Brienne
Henrike I.a Xanpainakoa
Henrike II.a Xanpainakoa
Amaury de Brienne
Marie of France, Countess of Champagne
Alizia Xanpainakoa
Hugo III.a Ziprekoa
Amalariko I.a Jerusalemgoa
Isabella of Cyprus
Elisabet I.a Jerusalemgoa
Margaret of Antioch-Lusignan
Maria Komnene
Henrike I.a Ziprekoa
Hugo II.a Ziprekoa :
* Datuak: Q269826
* Multimedia: Alice of Champagne / Q269826
# Constantina E. Brooks

Constantina Elizabeth Brooks (Maryland, 1835 – Albany, 1910eko abenduaren 6a) estatubatuar poeta eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza

Brooks Marylanden jaio zen 1835ean James G. Brooks eta Mary E. Brooksen familian. Bere aita egunkariko zuzendaria zen, eta bi gurasoak poetak ziren. 1841ean aita hil zitzaionean, New York estatura joan zen amarekin bizitzera.
Bere lanik ezagunena Ballads And Translations da, Brookseek norberak idatzitako baladen eta antzinako grezieratik itzulitako poemen bilduma. Brooks Albanyn hil zen 1910eko abenduaren 6an.

## Lanak

* Ballads And Translations (1866)
* The Dervish (1887)

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Albany Rural Cemetery Internment Cards» Albany Rural Cemetery (Menands).
* 1 2 (Ingelesez) «Miss Brooks' Sudden Death Last Evening» The Argus (Albany) 1910-12-07.
* ↑ (Ingelesez) The Albany directory for the year 1889. Albany: Sampson, Murdock, 51 or..
* ↑ (Ingelesez) Brooks, Constantina E. (1866). Ballads and translations. New York: Appleton OCLC .2236756 (Noiz kontsultatua: 2024-10-19).
* ↑ (Ingelesez) Brooks, Constantina E. (1887). «The Dervish» Harper's New Monthly Magazine 74 (442): 535..
# Sigma (enpresa)

    Artikulu hau enpresari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sigma (argipena)».
Sigma, izenez ofizialki Estarta y Ecenarro, 20. mendeko Elgoibarko enpresa bat izan zen, josteko makinak eta makina-erramintak egiten zituena.

## Historia

1920an sortu zuen Eulogio Estarta elgoibartarrak Estarta y Ecenarro enpresa. Erreminta makinak eta Sigma izeneko josteko makinak egiten zituzten, eta azken produktu horri lotuta, Sigma izena hartu zuen enpresak herrian. Ondoko herrian (Eibarren), Alfa josteko makinak egiten zirela eta, izenarekin asoziazio argia bat egin nahi izan zuen Estarta y Ecenarro enpresak.
Elgoibarko tamainarako (10-12 mila biztanle inguru) oso enpresa inportantea izatera iritsi zen Sigma, 1.400 langile ere izan baitzituen. Enpresaren garapenaren seinale izan zen langileentzako etxe multzo berezia eraikia zuela enpresak, auzo oso bat egiazki, Elgoibarko ekialdean, Eibarko norabideko irteeran, lantegitik gertu. Grupo Estarta zeritzon etxe multzoari ofizialki, baina Sigma auzoa izenarekin zen ezaguna. 162 bat etxetan, 500 lagunetik gora bizi ziren; frontoi propioa, ekonomatoa eta eskola bat ere izan zuen Sigma auzoak, 1962an irekia.
Lantegiaren aurrean, sarbideko kontrol aretoa edo zaindariaren postuaren gainean, Sigma josteko makina baten eskultura handi bat jarri zuen enpresak. Josteko makinak egiteari utzi eta enpresa itxi ondoren ere, Elgoibarren jarraitzen du eskultura horrek; herriaren ondare eta sinboloa da.
1990eko hamarkadaren lehen urteetan eten zuen jarduna enpresak.

## Erreferentziak

* 1 2 barren.eus. «barren.eus - Sigmako auzotarrak ospakizun bazkari bat egiteko batuko dira berriro ere» barren.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-05).
* ↑ «España Bizarra — Máquina de coser gigante a la entrada de la...» España Bizarra (Noiz kontsultatua: 2018-10-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56883785
* Multimedia: Fábrica Sigma / Q56883785