# Mavis Batey

Mavis Lilian Batey, sortzez Lever (Dulwich, 1921eko maiatzaren 5a – Petworth, 2013ko azaroaren 12a), britainiar kriptoanalista izan zen Bigarren Mundu Gerran. Bletchley Park-en egindako lana E Eguneko arrakastaren gakoetako bat izan zen. Geroago lorezaintzaren historialari izan zen, parke eta lorategi historikoak salbatzeko kanpaina eginez, eta egile. Bateyri Veitch domina eman zioten 1985ean, eta Britainiar Inperioko Ordenako (MBE) kide izendatu zuten 1987an, bi kasuetan lorategien kontserbazioan egindako lanagatik.

## Ibilbidea

Ama jostuna eta aita postaria zituen. Batey Norburyn hazi zen eta Croydoneko Coloma Komentuko Nesken Eskolara joan zen. Londreseko University Collegen alemana ikasi zuen Bigarren Mundu Gerraren hasieran, Alemaniako erromantikoetan kontzentratuz. Ikasketak etetea erabaki zuen gerran laguntzeko. Hasieran, erizain izateko eskaera egin zuen, baina bere hizkuntza trebetasunak oso eskatuak zirela konturatu zen.
Hasieran, Londresko Atalak kontratatu zuen The Times-en zutabe pertsonalak berrikusteko, kodetutako mezu espioien bila. Gero, 1940an, Bletchley Parken lan egiteko kontratatu zuten. Dilly Knoxen laguntzaile gisa lan egin zuen, eta Matapango batailaren aurretik deszifratze ahaleginean estu sartuta egon zen. The Daily Telegraph-en arabera, hainbeste ohitu zen operadore etsaien estiloetara, ezen horietako bik Rosa izeneko neska-laguna zutela ondorioztatu ahal izan baitzuen. Bateyk beste leku batzuetan erabil zitekeen teknika arrakastatsu bat garatu zuen.
Bateyk 19 urte besterik ez bazituen ere, Enigma Naval italiar makinan hasi zen lanean, eta 1941eko martxoaren amaieran bere egiturara sartzea lortu zuen, "Gaur minus hiru eguna da" zioen mezu bat dezifratuz. Berak eta lankideek hiru egun eta gauez lan egin zuten, eta italiarrek Kairotik (Egipto) Greziara hornidurak garraiatzen zituen Errege Itsas Armadaren konboi bat erasotzeko asmoa zutela ikusi zuten. Deszifratu zituzten mezuek italiar erasoari buruzko plan zehatza eman zuten.
1941eko abenduan, Belgraden eta Berlinen arteko mezu bat dezifratu zuen, Knoxen taldeari Abwehr Enigmaren kableatua egiteko aukera eman ziona. Enigma makina hori lehen deszifraezina zela uste zen. Geroago, Bateyk beste Abwehr makina bat deszifratu zuen, GGGa. Horri esker, britainiarrek Abwehrren mezuak irakurri ahal izan zituzten eta alemaniarrek Gurutze Bikoitzaren adimenean sinesten zutela baieztatu ahal izan zuten, Britainia Handiak espioi gisa errekrutatu zituen agente bikoitzek elikatzen zituztelarik.
Bletchley Parken zegoela, Keith Batey matematikaria ezagutu zuen, eta 1942an berarekin ezkondu zen. 1945. urteaz geroztik, Diplomazia Zerbitzuan egon zen, eta hiru seme-alaba hazi zituen. Batey, 92 urtekoa eta 2010etik alarguna, 2013ko azaroaren 12an hil zen.

## Argitalpenak

Bateyk Dilly Knoxen biografia bat idatzi zuen: Dilly: The Man Who Broke Enigmas. Liburuak Bletchley Parkeko zifratze eskolako kode eta kode deszifratze operazioaren laburpena eskaintzen du. Halaber, Matapan lurmuturreko guduan Armada britainiarraren arrakastan lagundu zuen Enigma italiarraren deszifratzea deskribatzen du.
Lorategien historiari buruzko hainbat liburu argitaratu zituen, baita Bletchley Parkekin zerikusia zuten batzuk ere, eta Garden History Societyko presidente izan zen, 1971n idazkari izendatu zutelarik.

## Lanak

* 1980 — Alice's Adventures in Oxford. Pitkin pictorials. ISBN: 20070853722953.
* 1982 — Oxford Gardens: The University's Influence on Garden History.
* 1983 — Nuneham Courtenay: An Oxfordshire 18th-century Deserted Village.
* 1984 — Reader's Digest Guide to Creative Gardening.
* 1988 — Jacques, David; van der Horst, Arend Jan (eds.) The Gardens of William and Mary. London: Christopher Helm. ISBN: 200747016083.
* 1989 — The Historic Gardens of Oxford & Cambridge. Macmillan.
* 1990 — The English Garden Tour: A View Into the Past. David Lambertekin. John Murray. ISBN: 200719547751.
* 1991 — Horace Walpole as Modern Garden Historian. Garden History. 19 (1): 1–11.
* 1995 — Regency Gardens. Shire Books. ISBN: 20070747802891.
* 1995 — Story of the Privy Garden at Hampton Court. Barn Elms.
* 1996 — Jane Austen and the English Landscape. Barn Elms.
* 1998 — The World of Alice.
* 1999 — Alexander Pope: Poetry and Landscape. Barn Elms.
* 2008 — From Bletchley with Love. Bletchley Park Trust. ISBN- 978-1-906723-04-0.
* 2009 — Dilly: The Man Who Broke Enigmas. Dialogue. ISBN: 978-1-90644-701-4.
* 2017 — "Breaking machines with a pencil (chapter 11)". In Copeland, Jack; et al. (eds. The Turing Guide. Oxford University Press. pp. 97–107. ISBN: sektore: 0-19-874783-3.

## Aintzatespenak

Veitch domina eman zioten 1985ean, eta Britainiar Inperioaren Ordenako (MBE) kide izendatu zuten 1987an, bi kasuetan lorategien kontserbazioan egindako lanagatik.
2005ean, The Gardens Trust-ek urteko lehen Mavis Batey Essay Prize egin zuen, unibertsitate, goi-mailako hezkuntza-erakunde batean matrikulatuta dauden edo berriki lizentziatu diren nazioarteko ikasleei zuzendutako lehiaketa. Sariak Bateyren lorpenak eta lorezaintzan egindako lana aldarrikatzen ditu.

## Ikus, gainera

* Emakumeak Bletchley Parken (gaztelaniaz)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2017-05-05). «Mavis Lilian Batey, criptoanalista» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) «Mavis Batey - obituary» The Telegraph 2013-11-13 (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* 1 2 3 4 «Mavis Batey: from codebreaker to campaigner for historic parks and gardens - Parks & Gardens UK» web.archive.org 2018-03-22 (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* 1 2 «Cholmondeley Past Winners | Society of Authors - Protecting the rights and furthering the interests of authors» web.archive.org 2013-12-02 (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* 1 2 (Ingelesez) «BIOGRAPHY: Mavis Batey - Code-Breaker» The Heroine Collective 2016-09-02 (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* ↑ Barwick, Sandra. (1999). A cracking time at Bletchley. The Daily Telegraph, 16.
* ↑ (Ingelesez) Bauer, Friedrich Ludwig. (2002). Decrypted Secrets: Methods and Maxims of Cryptology. Springer Science & Business Media ISBN 978-3-540-42674-5. (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* ↑ (Ingelesez) Sebag-Montefiore, Hugh. (2011-07-21). Enigma: The Battle For The Code. Orion ISBN 978-1-78022-123-6. (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* ↑ (Ingelesez) Frame, Alex. (2007). Flying Boats: My Father's War in the Mediterranean. Victoria University Press ISBN 978-0-86473-562-1. (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* ↑ (Ingelesez) Tom Chivers. (2019-11-14). ««Could you have been a codebreaker at Bletchley Park?»» Schoolreaders (Daily Telegrapg.) (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2017-07-20). «Desentrañando a Mavis Lilian Batey» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* 1 2 (Ingelesez) Hamer, David H.. (2009-07-22). «Review of From Bletchley with Love by Mavis Batey: Batey, Mavis; From Bletchley with Love ; Bletchley Park Trust, The Mansion, Bletchley Park, Milton Keynes MK3 6EB, United Kingdom; 2008; ISBN 978-1-906723-04-0. £4.50 + postage [UK £3/USA £4. Softcover.»] Cryptologia 33 (3): 274–275. doi:10.1080/01611190902788825. ISSN 0161-1194. (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* ↑ (Ingelesez) Hinsley, Francis Harry; Stripp, Alan. (2001). Codebreakers: The Inside Story of Bletchley Park. Oxford University Press ISBN 978-0-19-280132-6. (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* 1 2 Fawcett, Edward. (1996). «The Genius of the Scene» Garden History 24 (1): 1–2. doi:10.2307/1587088. ISSN 0307-1243. (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* ↑ (Ingelesez) Martin, Douglas. (2013-11-22). «Mavis Batey, Allied Code Breaker in World War II, Dies at 92» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* ↑ (Ingelesez) Essays in Honour of Mavis Batey: President of the Garden History Society, Presented in Celebration of Her 75th Birthday. Maney 1996 (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* ↑ «Mrs Mavis Lilian Batey» web.archive.org 2018-05-27 (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).
* ↑ (Ingelesez) «Mavis Batey Essay Prize» The Gardens Trust (Noiz kontsultatua: 2024-07-28).

## Kanpo estekak

* Mavis Batey IMDn
* Bletchley podcast elkarrizketa Mavis Batey-ri
* Mavis Batey-ren Bletchley Park-en lanari buruzko paperak.
* Mavis Batey Oxford Dictionary of National Biography.
* Mavis Batey-ri buruzko podcasta
* Datuak: Q1418322