OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Philippe Sanfourche

Philippe Sanfourche (?, 1975) Frantziako kirol kazetaria da, RTL kirol sailean erreportari nagusi gisa lan egiten duena eta gero irrati eta telebista aurkezlea.

## Biografia

L'Équipe telebista-kateko L'Equipe du soir saioko zutabegilea da. RTLrentzat beste txosten garrantzitsu batzuk: Dakar Rallya 2004tik 2010era, 2008ko Frantziako Tourra, Carlos Sastre Cadel Evans aurretik irabazi zuena. Frantziako Irekia tenis-txapelketa 2000tik 2003ra, Parisko Roland-Garros estadioan. Pascal Prauden 20hFoot telesaioan ohiko agerraldiak ere eginten ditu. Philippe Sanfourche 2010etik Frantziako futbol selekzioko eta Paris Saint-Germain FC kirol saileko espezialista da.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.rtl.fr/auteur/philippe-sanfourche
* ↑ https://www.sport-tv.org/personnalite/philippe-sanfourche/
* ↑ https://viadeo.journaldunet.com/p/philippe-sanfourche-1685121

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105888387
# Belgradeko gotorlekua

Belgradeko gotorlekua (serbieraz: Београдска тврђава, Beogradska tvrđava, hungarieraz: Nándorfehérvár) Serbiako Belgrad hiriburuan dagoen gotorleku bat da. Zitadela zaharra eta Kalemegdan parkeaz osatua dago.

## Kanpo estekak

* (Serbieraz) (Ingelesez) Webgunea
* Datuak: Q1409017
* Multimedia: Belgrade Fortress / Q1409017
# Pukas

Pukas surfarekin lotutako marka komertzial euskalduna da. 1976an Zarautzen (Gipuzkoa) sortu zuen Iñigo Letamendiak. Pukas, hawaierazko puka (literalki zulo edo olatuaren tuboa) hitzetik dator. Gaur egun, mundo osoan ezaguna den marka da.
Arropa mota ezberdinak eta surf-taulen fabrikazioarengatik ezaguna, baditu ere, Donostia eta Zarautzen surf-eskola bana. Munduko Surf Zirkuituetan (WCT eta WQS) surflari-talde profesionala du, non besteak beste, Aritz Aranburu, Adriano de Souza, Tiago Pires eta Tim Boal dauden. 1990eko hamarkadan, Munduko txapelduna izan zen Sunny Garcia ere Pukas taldekoa izan zen hainbat urtetan. 1988tik 1999ra bitartean, Zarautzen egiten den Munduko Txapelketaren babesle nagusia izan zen Pukas, proba, Pukas Pro Zarautz deituz. Zarautzen irabazitakoen artean, Sunny Garcia eta Taj Burrow zeuden, munduko txapeldunak izandakoak.

## Pukas Arropak

Mundu osoko surf dendetan salgai edukiz arren, denda propioak ditu Euskal Herrian, Espainia, Italia, Belgika, Portugal, Luxenburgo, Norvegia eta Herbeheretan. Lehendabiziko denda 1976an Zarautzen ireki zuen Letamendiak bere emazteak egindako bikiniekin.

## Pukas Taulak

1970eko hamarkadan Letamendia eta beste lagun batzuk batu egin ziren surf-taulak egiten hasteko asmoarekin. Hasiera batean baserri eta garajetan egiten hasi ziren. Lehen taula lantegia Zarautzen ireki zuten 1980ean eta beranduago, Oiartzunen beste bat irekiz. Pukas surf talde profesionaleko surflariez gain, 2004an Sunny Garciak irabazitako Munduko Txapelketa Pukas markako taulekin izan zen.

## Pukas Surf Eskolak

Pukasek bi surf-eskola ditu Euskal Herrian, Zarautzen eta Donostian. Bietan ume zein helduentzat klaseak ematen dituzte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12266348
# Maccabi Tel Aviv FC

Maccabi Tel Aviv FC (hebreeraz: כדורגל מכבי תל אביב‎‎, Moadon Kaduregel Maccabi Tel Aviv) Israelgo futbol talde arrakastatsuena da, Tel Aviv hirikoa. 20 aldiz irabazi du Israelgo futbol liga eta 22 aldiz kopa. Asiako Txapeldunen Liga ere bi aldiz irabazia du, gaur egun ordea Europako txapelketetan aritzen da.
Maccabi Tel Aviv Sports Cluben futbolaren atala da. Elkarteko saskibaloiaren atalak 5 Europako kopa irabazi ditu, bai eta Kontinente arteko Kopa bat ere.
2014-15 urtean Pako Aiestaran entrenatzaile beasaindarrak gidatu zuen taldea eta Israelgo Liga eta Kopa irabazi zituen. Ordutik aurrera punta puntan ibili da hala Ligan nola Kopan.

## Uniformea

Janzkera horia du, detaile urdinak agertzen ditu.
* 2017-2018 ||
* 2018-2019 ||
* 2019-2020 ||
* 2020-2022 ||
* 2022-2023 ||

## Palmaresa
### Israelen: 62

* Liga (24): 1936, 1937, 1942, 1947, 1950, 1952, 1954, 1956, 1958, 1968, 1970, 1972, 1977, 1979, 1992, 1995, 1996, 2003, 2013, 2014, 2015, 2019, 2020, 2024.
* Kopa (24): 1929, 1930, 1933, 1941, 1946, 1947, 1954, 1955, 1958, 1959, 1964, 1965, 1967, 1970, 1977, 1987, 1988, 1994, 1996, 2001, 2002, 2005, 2015, 2021.
* Israelgo Superkopa (7): 1965, 1968, 1977, 1979, 1988, 2019, 2020.
* Toto Kopa (7): 1993, 1999, 2009, 2015, 2018, 2019, 2021.

### Nazio artean: 2

* Asiako Txapeldunen Liga (2): 1969, 1971.

## Euskal taldeen aurkako partidak

Maccabi Tel Avivek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 2024-25 | UEFA Europa League | Liga fasea (Belgraden) | Maccabi Tel Aviv | 1-2 | Real Sociedad |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223728
* Multimedia: Maccabi Tel Aviv F.C. / Q223728
# Maria Fullana i Montoro

Maria Fullana i Montoro (Valentzia, 1958ko ekainaren 16a) Maria Fullana izenez ezagunagoa, poeta, narratzaile, itzultzaile eta irakasle ohia da.

## Ibilbidea

Filologia hispanikoan lizentziatu zen Sevillako Unibertsitatean 1980an, eta katalanezko bigarren hezkuntzako maistra aritu da profesionalki. Poesiaren arloan argitaratu dituen lanen artean, Cants mimètics (1986), I escadussers (1987), Blues (1989) i Ícara (1990); Paisatge emergent. Trenta poetes catalanes del segle XX (1999) i en Contemporànies. Antologia de poetes dels Països Catalans (1999), besteak beste.
Narratzaile gisa, hainbat narrazio-lan idatzi ditu, hala nola Contes feiners (1990) i Joc de dames (1992), baita haur literaturako Bon viatge fa la cadernera (1995). lan kolektiboetan ere parte hartu du Premis de poesia Senyoriu d'Ausiàs Marc (1997) eta Microsexe poesia sarietan (1998).
1986an "Manuel Rodríguez Martínez de Poesía d´Alcoy" saria jaso zuen, Cants mimètics lanagatik, eta 1988an Senyoriu d'Ausiàs March saria, Blues lanagatik.
Saiakeraren arloan, Pensades argitaratu zuen, aforismoen bilduma bat, 2019an (Neopàtria argitaletxea).

## Erreferentziak

* 1 2 «Maria Fullana i Montoro» Diccionari Enciclopèdic de la Literatura Catalana.
* 1 2 3 «Fullana, Maria» Institució de les Lletres Catalanes (ILC).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48450300
# SK Slavia Praga

SK Slavia Praga (izen osoa Sportovní klub Slavia Praha, A.S.) Txekiar Errepublikako futbol talde onenetakoa da palmaresari dagokionez, Praga hiriburukoa. 3 aldiz irabazi du Txekiar Errepublikako futbol liga baina beste 13 aldiz Txekoslovakiakoa.
Etxeko partiduak Eden Aréna estadioan jokatzen ditu.

## Historia

1892an sortu zen kirol taldea. Hasieran txirrindularitza zuen jarduera nagusia baina 1896an futbolaren atala agertu zen.
1925ean "urrezko aroari" ekin zion, 22 urtetan Txekoslovakiako 13 Liga eta 3 Kopa irabazteaz gain 1938an nazioarteko txapelketa garrantzitsuena zen Mitropa Kopa irabazi zuen.
50. hamarkadan ordea maila galdu zuen eta hurrengo hamarkadetan lehen eta bigarren mailaren artean ibili zen.
90. hamarkadararte itxaron behar izan zuen titulu berri bat eskuratzeko, dagoeneko Txekiar Errepublikan. 2017tik aurrera Ligan eta Kopan nagusi izan da.

## Uniformea

* Klasikoa ||
* 2017-2019 ||
* 2019-2020 ||
* 2020-2021 ||
* 2021-2022 ||
* 2022-2023 ||

## Palmaresa
### Txekiar Errepublikan: 14

* Liga (7): 1996, 2008, 2009, 2017, 2019, 2020, 2021.
* Kopa (7): 1997, 1999, 2002, 2018, 2019, 2021, 2023.

### Txekoslovakian: 16

* Liga (13): 1925, 1929, 1930, 1931, 1933, 1934, 1935, 1937, 1940, 1941, 1942, 1943, 1947.
* Kopa (3): 1941, 1942, 1945.

### Nazio artean: 1
#### Mitropa Kopa

* Txapelduna (1): 1938

## Euskal taldeen aurkako partidak

SK Slavia Praga taldeak kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 2024-25 | UEFA Europa League | Liga fasea | Athletic | 1-0 | Slavia Praga |

## Kanpo estekak

* (Txekieraz) webgunea
* Datuak: Q194393
* Multimedia: SK Slavia Praha / Q194393
# Santiagoko atea (Melilla)

Santiagoko Atea Melillako Melilla Zaharra Espainiako gotorlekura Bigarren Esparru Gotorlekutik Lehen Esparru Gotortuan sartzeko atea da. Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren zati da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia

1549 eta 1551 bitartean Miguel de Pereak eraiki zuen eta Santa Ana Atea defendatzeko errebelina bezala planteatu zen, bere tunela angelu zuzenean jarriz, oso kaltebera. 1669 eta 1674 bitartean Osorio Astorgak Beaten Dorrea konpondu zuen, 1680 eta 1682 bitartean Toscano Brito ingeniariak berreraiki zuena Octavio Meni ingeniariaren argibideen arabera.
1952an, arkua eta armarria zaharberritu zituzten, eta Velez de la Gomerako Haitzetik ekarritako zubi altxagarri berri bat jarri zuten.
1699an zubi bat eraiki zuten hobiaren gainean.
1996an berriro zaharberritu zen.

## Deskribapena

* Revellín
Ateak —hargintzakoa da erabat— zirkuluerdiko arku bat du, eta haren gainean Karlos V.aren armarri inperiala dago, bi dorrek inguratua; eskuinaldean, Dorre Motzondoa, eta, ezkerraldean, Beaten Dorrea. Harlangaitzezko zubi batetik eta beste zubi altxagarri batetik iristen da bertara. Atearen atzean kasamata dago, erasotzaileei sarrera oztopatzeko bihurgunean dagoen pasabidea, harrizko paretak eta adreilu trinkozko gangak dituena.

## Erreferentziak

* ↑ «Primer recinto» http://www.melilla.es.
* ↑ «Conociendo nuestro patrimonio Puerta y foso de Santiago» melillamonumental.es.
* ↑ «Heráldica en Melilla» Revista Akros 11: 43-50. 2009 ISSN 1579-0959..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30909906
* Multimedia: Puerta de Santiago, Melilla / Q30909906
# Santiago kapera

Santiago Kapera da, ziurrenik, Afrika Kontinentaleko obra gotiko bakarra. Santa Ana tunelaren eta Santa Ana atearen artean dago, Melillako (Espainia) Melillako (Espainia) Lehen Gotorleku Zaharrean, eta Melilla Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia

Estilo gotikoan eraiki zuen Miguel de Pereak Sancho de Escalanteren laguntzaz 1551n. 1654an, Pedro de Palaciosek aldare bat eraikiz eraldatu zuen, Sortzez Garbiaren elizatik ekarritako Santiagoren irudi bat jartzeko.
1955ean kapera zaharberritu eta harlanduak ezkutatzen zuen zarpiatua kendu zioten.

## Deskribapena

Hargin-harriz egina dago, oinplano karratukoa da, Santiagoren zaldi-irudi bat duten hormez itxia, eta, haren ondoan, Errege Galeriara sartzeko ate bat dago, ipar-ekialdean, eta beste bat, oinezkoa, hego-mendebaldean. Gainerakoetan, Santa Anako Atea dago, ipar-mendebaldean, eta San Anako Tunela, hego-ekialdean.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4
* 1 2 3 4 «Tradición y modernidad en el Renacimiento español: la Puerta y Capilla de Santiago de Melilla» Revista Akros (1): 36-41. 2002 ISSN 1579-0959..
* ↑ «Primer recinto» http://www.melilla.es.
* ↑ «Conociendo nuestro patrimonio Puerta de Santa Ana, Plaza de la Avanzadilla y Capilla de Santiago» melillamonumental.es.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33060630
* Multimedia: Capilla de Santiago, Melilla / Q33060630
# Rostrogordoko gotorlekua

Rostrogordoko gotorlekua Melillako (Espainia) iparraldean dagoen Rostrogordoko pinudietan dagoen Melillako (Espainia) hiri espainiarraren kanpoaldeko gotorlekuetako bat da, eta Interes Kulturaleko Ondasun estatusa du.

## Historia

1888ko maiatzaren 26a eta 1890eko ekainaren 22a bitartean eraiki zuten, Melilla riftarren erasoetatik defendatzeko, eta, geroago, defentsarako funtzioa galdu ondoren, Abd el-Krim espetxeratuta egon zen espetxe militar izatera igaro zen.
Zaharberritu ondoren, gaur egun El Fuerte Aisialdi eta Kirol Parkearen parte da.

## Deskribapena

Solairu trapezoidaleko gotorlekua da eraikina. Barruko patioan aretoak daude, eta arrapala bat du goiko baterietara sartzeko.

## Erreferentziak

* ↑ «Fuerte de Rostrogordo» http://www.educacion.es.
* 1 2 3 4 Bravo Nieto, Antonio. Arquitectura militar del siglo XIX: fortificacion y neomedievalismo en los fuertes exteriores de Melilla. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7370072
* Multimedia: Fort of Rostrogordo, Melilla / Q7370072
# Flammulaster carpophilus

Flammulaster carpophilus Inocybaceae familiako onddo espezie bat da. Haragi gutxi. Ez du balio gastronomikorik
Sinonimoak: Agaricus carpophilus (Basionimoa), Agaricus naucicola, Naucoria carpophila, Galera carpophila, Tubaria carpophila, Phaeomarasmius carpophilus, Flocculina carpophila.

## Deskribapena

Kapela: Oso txikia, 0,4 eta 1 cm bitartekoa, hemisferikotik ganbilera eta lautura, pixka bat ildaskatua ertz dekurbatua, flokosua eta koskadun samarra. Kapelaren azala flokoso samarra, pikortsua eta furfurazeoa, kolore zurbilekoa (krema-zuria edo okre argia).
Orriak: Adnatuak, zabal, krema kolorekoak, ertza pikor finekin.
Hanka: Luzea, 4 eta 5 cm bitarteko garaierakoa, barnehutsa, zuzena edo okertua, zilindrikoa, flokosoa, pruinaduna, fibrilosoa, kapelaren kolorekoa.
Haragia: Hutsala. Geranio hostoen usain ahulekoa.
Etimologia: Carpophiloides epitetoa grekotik dator, fruitua, esan nahi duen “karpos” hitzetik eta laguna, esan nahi duen “philos” hitzetik. Bere habitatagatik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Rhombosporus aldaerak espora erronboideak ditu. Tubaria generoaren antzekoa.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean eta negu epeletan. Banaketa zabala du baina ikusteko zaila da bere tamaina eta koloreagatik. Saprofitoa, landare aztarnetan (adarrak, hosto-hondakinak, pagatxak, fruituak …) hostoerorkorrenak edo mistoenak (pagoa, haritza, sahatsa, artea, pinua, eukaliptoa). Lur hezeetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Islandia, Kanariak, Europa, Errusia, Iran, Himalaiako eremua, Txina, Tanzania.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 283 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
* ↑ Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia, Es or..
* ↑ (Gaztelaniaz) Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
* ↑ Flammulaster carpophilus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10432263
* Multimedia: Flammulaster carpophilus / Q10432263
# Flammulaster limulatus

Flammulaster limulatus Inocybaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du interes gastronomikorik.
Sinonimoak: Agaricus limulatus (Basionimoa), Flammula limulata, Dryophila limulata, Derminus limulatus, Naucoria limulata, Flammula granulosa, Gymnopilus limulatus, Fulvidula limulata, Flocculina limulata, Phaeomarasmius limulatus'.

## Deskribapena

Kapela: Txikia. 1,5 et 4 cm bitartekoa, hemisferikotik ganbilera eta lau-ganbilera, erregularra, ertz mehea, zorrotza, ildaska erradialik gabe. Kapelaren azala pikortsua, ile hirtsutudun ezkata finekin, marroi-okre kolorekoa.
Orriak: Adnatuak edo koska batez dekurrenteak, nahikoa estu, hori-okre kolorekoak (espora-jalkinaren ondoren ilundu egiten dira).
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 1,5 eta 3 cm bitarteko garaierakoa, leuna edo apur bat ezkatatsua, pubeszente samarra, trinkoa, zilindrikoa, kapelaren kolorekoa.
Haragia: Fina, oinean fistulosoa, kolore berekoa, usaingabea, zapore mingots samarrekoa.
Etimologia: Limulatus epitetoa latinetik dator, lohi edo amantal apaindua, esan nahi duen “limus” hitzetik. Koloreagatik edo apaindurengatik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Flammulaster ferrugineus delakoak kapela ildaska erradialekin du. Flammulaster granulosus espeziea lurrean hazten da (ez egurrean). Flammulaster muricatus-ek kapela pikortsuagoa du eta hankaren behean ezkatak ditu.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean (abuztutik urrira). Nahikoa urria. Pagoen, alertzeen eta izeien enbor eta adarren saprofitoa.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 283 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia..
* ↑ Flammulaster limulatus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17392958
# Emma Lira

Emma Isabel Lira (Madril, 1971) madrildar kazetaria, idazlea eta bidaiaria da.

## Bizitza

Kazetaritzan lizentziatu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean.

## Ibilbidea

Diario16n hasi zen lanean, eta hainbat argitalpenetan aritu zen erredaktore buru. Arkeologiaren zale amorratua, eta kultura arabiarraren, erlijioen historiaren eta, bereziki, islamaren ezagutzaile handia. Magreben, Ekialde Hurbilean eta Saharaz hegoaldeko Afrikan ibili da, autoz.
2011 urtean Fernando Lara Sariaren XVI. edizioko finalista izan zen Tras el Agua Grande eleberriarekin, eta bi eleberri argitaratuz egin zuen kontakizun luzerako jauzia: Búscame donde nacen los Dragos, (Plaza y Janés, 2013), Lo que esconden las olas, (Plaza y Janés, 2015). Ispilatzea, desagertutako ekialderako bidaia (2018), Ponte en mi piel ,(Espasa, 2019) eta El último árbol del paraíso, (Espasa, 2020).
Gero Lonely Planeterako bidaia-gidak ere idatzi ditu, National Geographic-ekin kolaboratzen du, Espainiako Elkarte Geografikoko kidea da eta Etiopia, Maroko edo Madagaskar bezalako Afrikako helmugetan gidari lanak egiten ditu.

## Lanak

* Búscame donde nacen los dragos (Bila nazazu dragoiak sortzen diren lekuan), (Plaza eta Janés, 2013).
* Lo que esconden las olasOlatuek ezkutatzen dutena (Plaza eta Janés, 2015).
* Espejismo. Viaje al oriente desaparecido (Ispilatzea. Desagertutako ekialderako bidaia).
* Ponte en mi piel (Jar zaitez neure azalean) (Espasa, 2019), Petrus Gonsalvusen historian oinarrituta
* El último árbol del paraíso (Paradisuko azken zuhaitza) (Espasa, 2020)
* Búscame donde nacen los dragos (Bilatu non sortzen diren dragoiak), 10. edizioa.urteurrena (Delmedio Ediciones, 2022)

## Sariak eta aintzatespenak

* 2011. urteko Fernando Lara Sariaren XVI. edizioko finalista Tras el Agua Grande bere lehen eleberriarekin.

## Erreferentziak

* ↑ «Diez novelas, finalistas del XVI Premio Fernando Lara | Fundación José Manuel Lara» fundacionjmlara.es.
* ↑ Una «Indiana Jones» entre guanches. 12 de marzo de 2013.
* ↑ Internet, Unidad Editorial. La isla del árbol milenario y princesas aborígenes. .
* ↑ Emma Lira debuta en la novela con una historia de guanches y huida interior. .
* ↑ S.L., Titania Cía. Editorial,. Emma Lira rescata de las profundidades de Cabo Palos el naufragio de El Sirio - Martes, 02 Junio 2015 19:33. .
* ↑ Emma Lira rescata de las profundidades de Cabo Palos el naufragio de El Sirio. .
* ↑ (Gaztelaniaz) «Búscame donde nacen los dragos | WorldCat.org» search.worldcat.org (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Lo que esconden las olas | WorldCat.org» search.worldcat.org (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Búscame donde nacen los dragos | WorldCat.org» search.worldcat.org (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* ↑ «Diez novelas, finalistas del XVI Premio Fernando Lara | Fundación José Manuel Lara» fundacionjmlara.es.

## Kanpo estekak

* Emma Liraren Facebook
* Emma Liraren Instagram
* Datuak: Q47012715
# Peter Tosh

Peter Tosh, Winston Hubert McIntosh jaioa (Grange Hill, Westmoreland, 1944ko urriaren 19a - Kingston, 1987ko irailaren 11) jamaikar reggae musikaria izan zen. The Wailers musika taldeko sortzaileetako bat izan zen Bob Marley eta Bunny Wailerrekin batera. The Wailerseko etaparen (1963-1976) ondoren, bakarka jotzen eta rastafarismoa sustatzen jarraitu zuen. 1987an hil zuten, bere etxean egindako lapurreta batean.

## Diskografia
### Wailersekin

* 1965 - The Wailing Wailers
* 1970 - Soul Rebels
* 1971 - Soul Revolution
* 1971 - The Best of The Wailers
* 1971 - Soul Revolution Part II
* 1973 - Catch a Fire
* 1973 - African Herbsman
* 1973 - Burnin'

### Bakarkakoa
#### Estudioko albumak

* 1976 - Legalize It
* 1977 - Equal Rights
* 1978 - Bush Doctor
* 1979 - Mystic Man
* 1981 - Wanted Dread and Alive
* 1983 - Mama Africa
* 1987 - No Nuclear War
* 1997 - Negril
* 2001 - I Am That I Am
* 2004 - Can't Blame the Youth

#### Zuzenean

* 1979 - Island Zorro
* 1984 - Captured Live
* 2000 - Live at the One Love Peace Concert 1978
* 2001 - Live & Dangerous: Boston 1976
* 2002 - Live at the Jamaica World Music Festival MoBay '82
* 2002 - Complete Captured Live

#### Bildumak

* 1994 - Collection Gold
* 1996 - The Toughest
* 1996 - The Best of Peter Tosh - Dread Don't Die
* 1997 - Honorary Citizen
* 1999 - Scrolls Of The Prophet: The Best of Peter Tosh
* 1999 - Arise Black Man
* 2003 - The Essential Peter Tosh - the Columbia Years
* 2005 - Talking Revolution
* Datuak: Q273049
* Multimedia: Peter Tosh / Q273049
# Douglas MacArthur

Douglas MacArthur (Little Rock, Arkansas, 1880ko urtarrilaren 26a - Washington Hiria, 1964ko apirilaren 5a) estatubatuar militarra izan zen, Lehen Mundu Gerran, Bigarren Mundu Gerran eta Koreako Gerran parte hartu zuena. Bigarren Mundu Gerrako Filipinetako kanpainan izandako ardura eta kudeaketarengatik AEBko Ohore Domina jaso zuen.

## Bizitza

Lehen Mundu Gerran Frantzian borrokatu zen, koronel zelarik. 1928-1930 bitartean Filipinetan egon ondoren, jeneral izendatu zuten eta Armadako Estatu Nagusiaren buru izan zen. 1941ean Ekialde Urruneko gudarosteen komandante buru izendatu zuten. 1941eko abenduan, japoniarrek Filipina uharteak inbaditu zituztenean, Manila utzi behar izan zuen eta Corregidor uhartean babestu zen. 1942an, japoniarrak bertara iristeko arriskua ikusirik, Filipinetatik irteteko agindua eman zioten estatubatuar goi-agintariek. Martxoaren 13an Mindanao uhartera heldu zen, eta martxoaren 17an Australiara. Herrialde horretako Adelaide hirian zegoelarik bota zuen bere esaldirik ospetsuena: Bataan laga nuen, eta itzuliko naiz.
1943an, aliatuen osteek hego-mendebaldeko Ozeano Barean (Midway, Guadalcanal) egin zuten erasoaren buru izan zen. 1944an Filipinetara itzuli, eta Manilan sartu zen 1945eko otsailean. Lurreko gudaroste guztien komandante buru eta indar aliatuen agintari nagusi izendatu zuten. Berak onartu zuen 1945eko irailean Japoniaren errenditzea.
Japonian bere erara agindu zuen, 1950ean Koreako Gerra hasi zenean Nazio Batuen Erakundeko osteen komandante buru izateko agindua hartu zuen arte. Gerra Txinara zabaltzeko zuen asmoa ikusirik Trumanek, Estatu Batuetako lehendakariak, aginpidea kendu zion 1951n. 1948an eta 1952an Estatu Batuetarako lehendakaritzarako hautagai izan zen, baina ez zuen arrakastarik izan.

## Iruditegia

* 1918an Frantziako etxalde batean.
* 1919ko argazkia.
* 1942ko argazkia.
* Douglas MacArthur Memoriala, Washington Hiria

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2018/5/1 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo-estekak

* MacArthur Memorial webgunea, macarthurmemorial.org (Ingelesez)
* Brisbango MacArthur Museoa, macarthurmuseumbrisbane.org (Ingelesez)
* MacArthurri buruzko webgunea, pbs.org (Ingelesez)
* Datuak: Q127417
* Multimedia: Douglas MacArthur / Q127417