OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dmitri Ivanovski

Dmitri Iosifovitx Ivanovski, errusieraz Дмитрий Иосифович Ивановский, (1864ko urriaren 28a/urriaren 16a - 1920ko ekainaren 20a) errusiar biologoa izan zen, birusak aurkitu zituena 1892an.
1887an, Ivanovski San Petersburgoko unibertsitatean bere ikasketak egiten ari zela, tabako landareari kalte egiten zion gaixotasun bat ikertzeko eskatu zioten. Hiru urte geroago, tabako landarearen beste gaixotasun bat ikertzeko eskatu zioten, Krimean eragiten ari zena. Ivanovskik, bi gaixotasunak agente oso txiki batek sortarazten zituela aurkitu zuen. Agente hau portzelanazko iragazkiak zeharkatzeko gai zen, bakterioek ez bezala. Bere aurkikuntzak artikulu batean azaldu zituen (1892) eta tesi batean ere bai (1902).
# Celinda Arregui

Celinda Adela Arregui Quezada, "Celinda Arregui de Rodicio" izenarekin ezaguna (Santiago, Txile, 1864ko uztailaren 25a - 1941eko apirila ) Txileko politikaria, idazlea, irakaslea eta aktibista feminista izan zen, Txilen emakumeen eskubideen alde egindako lanagatik ezaguna.

## Biografia

Celinda Arregui Santiagon jaio zen 1864an, Balbino Arregui eta Isabel Quezada izan ziren haren gurasoak- 1891ko Gerra Zibilean espioi gisa parte hartu zuen Quillotako telegrafoan, Kongresuaren aldeko Batzorde Iraultzailearentzat.1903ko irailaren 26an Pegerto Rodicio Pérez espainiarrarekin ezkondu zen.
1919an, Eloísa Díaz, Beatriz Letelier, Hayra Guerrero de Sommerville, Isaura Dinator de Guzmán, Juana de Aguirre Cerda, Carmela de Laso eta Fresia Escobarrekin batera, Emakumeen Kontseilu Nazionala sortu zuen. "Emakumeen eskubideen defentsan aktiboki parte hartu zuena" 1924an Emakumeen Alderdi Demokratikoaren sortzaileetako bat izan zen Rebeca Varas, E. Brady eta Gabriela Barrosekin batera, besteak beste; emakumeek bozkatzeko eskubidea lortzeko lehen lege proiektuetako bat idatzi zuten.
1927an Bando Femenino izenekoa sortu zuen, hainbat emakume feminista biltzen zituen erakundea eta 1920ko hamarkadaren amaieran emakumeen eskubideen aldeko mugimenduaren inguruan indarrak batzea zuen helburua; gainera, 1929an Santiagon egin zen Emakumeen Amerikar Arteko Kongresua antolatu zuen

## Lanak

* Manual de telegrafía eléctrica, teórico práctico: con los últimos adelantos sobre la telegrafía sin hilos para los estudiantes del ramo (Valparaíso: Impr. Gillet, 1901).
* La telegrafia sin hilos: sistema Marconi y Telefunken prácticamente al alcance de todos (Santiago: Editorial Zig-Zag, 1916).
* Los niños vagabundos y la criminalidad infantil (1918).
* Laborando (Santiago: Impr. Cervantes, 1921).

## Erreferentziak

* ↑ «Aniversario quillota2013» Issuu (Noiz kontsultatua: 2020-11-26).
* ↑ «Partidos políticos femeninos» fc.aulavirtualpucv.cl (Noiz kontsultatua: 2020-11-26).
* ↑ Rodicio, Celinda Arregui de.. La telegrafia sin hilos: sistema Marconi y Telefunken practicamente al alcance de todos. Emp. zig-zag (Noiz kontsultatua: 2020-11-26).
* ↑ Yumpu.com. «laborando-celinda-arregui-de-rodicio» yumpu.com (Noiz kontsultatua: 2020-11-26).

## Kanpo estekak

* Laborando (1921) Oviedoko Unibertsitateko Biltegian
* Datuak: Q8343361
* Multimedia: Celinda Arregui / Q8343361
# GAC Group

GAC Group (ofizialki Guangzhou Automotive Group Co., Ltd.) Txinako automobil-fabrikatzaile bat da, egoitza Guangzhoun (Guangdong) duena. Guangzhou Automotive Industry Groupen filiala da. Auto txinatarren fabrikatzaileen artean, seigarrena ekoizle handiena da.

## Markak

GACek kaleko automobilak saltzen ditu Trumpchi markarekin, autoak eta merkataritza-ibilgailuak saldu zituen Gonow markarekin, noranahikoak Changfeng Motor markarekin, auto elektrikoak Aion markarekin eta autobusak GAC Bus markarekin.
Bere marka propioez gain, Txinatik kanpoko beste enpresa batzuen autoak bere lantegi propioetan ekoizteko tratuak ditu GACek. Horrela, Txinan egin eta Txinan saltzen dira Fiat, Honda, Isuzu, Mitsubishi eta Toyota markako autoak, GACen lantegietan eginak.

## Iruditegia

* Guangzhou Peugeot 504 (1997)
* GAC Honda Fit (2004)
* GAC Toyota Camry (2012)
* GAC Fiat Ottimo (2014)
* GAC Trumpchi GS5 (2019)
* GAC Aion Y Plus (2021)

## Erreferentziak

* ↑ 2012年12月分车型前十家生产企业销量排名. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1552770
* Multimedia: GAC Group / Q1552770
# Nora Arbelbide

Nora Arbelbide Lete (Uharte Garazi, Nafarroa Beherea, 1980ko ekainaren 24a) euskal idazle da eta Berria egunkariko kazetaria lanean jardundakoa, baita IparEuskalHerriko HITZAn ere. Egun Biarritzeko Mediatekan ari lanean.
Maixan Alberbideren iloba zen.

## PPDA afera

Kazetarien mintegi batean zegoela Patrick Poivre d'Arvor hoteleko gelara sartu zitzaiola eta eraso egin ziola salatu zuen Nora Arbelbidek. 2021etik aurrera PPDAk hainbat salaketa jaso zituen, horien barnean, zazpi bortxaketengatik.

## Idazlanak
### Nobela

* Goizeko zazpiak (2006, Elkar)
Hitzatzea
* 'Erbesteko gutunak Victor Hugori' liburuan (Katakrak) Amaia Lasak euskaratu ditu gutunak, eta hitzaurrea ere idatzi dio, eta Nora Arbelbidek, berriz, Komunaren garaian Euskal Herrian zein egoera zen aztertu du hitzatzean.

## Erreferentziak

* ↑ «Bada halako gramatika bat» |. (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).
* ↑ «Maixan Alberbide Ipar Euskal Herriko militante feminista historikoa zendu da» Berria 2024-10-28 (Noiz kontsultatua: 2024-10-28).
* ↑ «PPDAk egiten duena ez da ligatzea, ez dago sedukzio izpirik» Berria 2022-05-11 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* ↑ «Hogei emazte elkartu dira Patrick Poivre d'Arvorren erasoak salatzeko» Berria 2022-05-11 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* ↑ Lizarralde, Mikel. «Louise Michelen askatasun gurariak» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).

## Kanpo estekak

* Zaurietatik sistema hausten. Lanean jasandako sexu jazarpeaz YouTube.
* Elkarrizketa: Zaurietatik sistama hausten Berria, 08.28
* Nora Arbelbide literaturaren zubitegian
* Elkarrizketa Argian
* Datuak: Q12264896
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Cahersiveen

Cahersiveen (irlanderaz Cathair Saidhbhín) Irlandako hego-mendebaldean dagoen Kerry konderriko udalerri bat da. Iveragh penintsulan dago, Valentia uhartetik hurbil, Ring of Kerry ibilbide turistikoan. 1996ko erroldaren arabera 1.294 biztanle zituen.

## Iruditegia

* Portua.
* Kalea.
* New Market Street kalea.
* Eraikina.
* Kale Berriko Holy Well Atea, Gate to Holy Well on New Street
* Kale Nagusia eta O'Connell kalearen bide-gurutzea
* O'Connell kalea
* Mendebaldeko kale nagusia

## Musika

* The Boys of Barr na Sráide

## Herritar ezagunak

* Daniel O'Connell, (1775-1847), irlandar buruzagi nazionalista.

## Kanpo estekak

* Cahirciveen udalerriari buruzko webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q736203
* Multimedia: Cahirciveen / Q736203
# Iparragirre abila dela

Iparragirre abila dela Xenpelar bertsolariaren bi bertso dira, Jose Maria Iparragirreri zuzendutakoak. Garai hartako pentsamoldearen ustez, Iparragirre eskoladun bertsolari edo musikaria zen, eta gainontzeko bat-bateko bertsolariak, aldiz, baserritar xumeak. Horregatik horietako askok gitarra-jotzaile "komeriante" moduan ikusten zuten.

## Bertsoak

Iparragirre abilla dela askori diyot aditzen, eskola ona eta musika ori oiekin serbitzen. Ni enazu ibiltzen kantuz dirua biltzen komeriante moduan; debalde pesta preparatzen det gogua dedan orduan.
Eskola ona eta musika bertsolariya gainera, gu ere zerbait izango gera orla ornitzen bagera. Atoz gure kalera, baserritar legera, musika oiek utzita; Errenteriya'n bizi naz eta egin zaidazu bisita.

## Erreferentziak

* ↑ Zavala, Antonio. Xenpelar bertsolaria. Auspoa, euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259680
# Gertrud von Le Fort

Gertrud von Le Fort (Minden, 1876ko urriaren 11 – Oberstdorf, 1971ko azaroaren 1a) alemaniar idazlea izan zen.
Prusian jaio zen Suitzako higanot jatorriko familia batean. Heidelberg, Marburg eta Berlingo unibertsitateetan ikasi zuen. 1918an Bavarian kokatu zen eta 1925ean katolizismora bihurtu zen. Bere idazki asko bere bihurketaren ondorengoak izan ziren eta fedearen eta kontzientziaren arteko borroka islatzen dute.
Hogei liburu baino gehiago idatzi zituen, olerkiak, eleberriak eta ipuinak barne.

## Lanak
### Olerkiak

* Der alte Eichbaum, 1893
* Meereswogen, 1893
* Kehre wieder, 1893
* Die ewige Lampe, 1895
* Zwei alte Häuser, 1895
* Gedichte, 1900
* Die Königskinder, 1903
* Christuslied, 1905
* Die Emigranten, 1905
* Die Schwermutblume, 1906
* Die Herbstfrau, 1906
* Vogel Traum, 1906
* Es war ein Markgraf über dem Rhein, 1907
* Lieder und Legenden, 1912
* Sternenlied, 1914
* Lied eines schlesischen
* Geschlechts, 1914
* Wiegenlieder der Emigranten, 1914
* Die Emigranten, 1914
* Die Kathedrale nach der Schlacht, 1914
* Lied einer galizischen Nonne, 1915
* Allerseelen, 1915
* Die Sibylle, 1920
* Deutsches Leid, 1923
* Hymnen an die Kirche, 1924;
* Hymnen an Deutschland, 1932;
* Gedichte, 1949
* Aphorismen, 1962
* Die Mauer, 1966

### Eleberriak

* Prinzessin Christelchen. Ein Hofroman, 1904 (Gerta von Stark izengoitiarekin)
* Der Kurier der Königin, 1926 (Petrea Vallerin izengoitiatekin)
* Das Schweißtuch der Veronika, 1928
* Der Papst aus dem Ghetto, 1930
* Die Magdeburgische Hochzeit, 1938
* Der Kranz der Engel, 1946

### Ipuinak

* Die roten Schuhe, 1897
* Jacomino, 1899
* Das Auge der Liebe, 1901
* Um eines Königs Herz, 1902
* Spökenkieken, 1907
* In hoc signo vinces, 1908
* Peters Passionen, 1909
* Der Klosterkater, 1910
* Das Privilegium der Damen von Glanta, 1910
* Donna Tullias Perlen, 1923
* Die Letzte am Schafott, 1931
* Das Reich des Kindes, 1933
* Die Vöglein von Theres, 1937
* Die Opferflamme, 1938;
* Die Abberufung der Jungfrau von Barby, 1940
* Die Tochter Farinatas, 1940
* Das Gericht des Meere, 1943
* Die Consolata, 1947
* Plus ultra, 1950
* Gelöschte Kerzen (Die Verfemte. Die Unschuldigen), 1953
* Am Tor des Himmels, 1954
* Die Frau des Pilatus, 1955;
* Der Turm der Beständigkeit, 1957
* Die letzte Begegnung, 1959
* Das fremde Kind, 1961
* Die Tochter Jephthas, 1964
* Das Schweigen, 1967
* Der Dom, 1968
* Unsere liebe Frau vom Karneval, 1975

### Autobiografia

* Aufzeichnungen und Erinnerungen, 1951
* Hälfte des Lebens, 1965.

### Saiakerak

* Frauengestalten in Schillers Leben, 1905
* Frauentragödien im Tower, 1906
* Die ewige Frau, 1933
* Die ewige Frau. Die Frau in der Zeit. Die zeitlose Frau., 1934
* Unser Weg durch die Nacht, 1949
* Die Frau und die Technik, 1959
* Woran ich glaube und andere Aufsätze, 1968

### Argitalpenak

* Ernst Troeltsch, Glaubenslehre. Nach Heidelberger Vorlesungen aus den Jahren 1911 und 1912, 1925

### Antología

* Gertrud von le Fort. Lesebuch. Ausgewählte Erzählungen., Einleitung und Kommentar Gundula Harand und Gudrun Trausmuth, Würzburg 2012

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62798
* Multimedia: Gertrud von Le Fort / Q62798
# Astrid Hjertenæs Andersen

Astrid Hjertenæs Andersen edo Astrid Andersen (Horten (egun Borre), Vestfold konderrian, 1915eko irailaren 5a - Re, 1985eko apirilaren 21a) norvegiar emakume idazlea eta poeta ezaguna izan zen.

## Biografia

Kazetaritza ikasi zuen. Aftenposten egunkarian, Norvegiako hadienean, lan egin zuen. 1939an Snorre Andersen (1914-1979) margolariekin ezkondu zen. Bere lehenengoko argitalpena De ville traner (1945) bilduma izan zen. Astrid Tollefsen, Magli Elster eta Marie Takvam idazleekin batera XX. mendeko 40ko eta 50ko hamarkadetako Norvegiako poeta nagusietariko bat izan zen. 1964an Norwegian Critics Prize for Literature (Kritikerprisen) saria lortu zuen. Gerraondorengo poeta handienetariko bat bezala onartua, 1984an Suediako Akademiaren Dobloug saria jaso zuen. Bere poesian izadiak presentzia handia dauka.

## Obra

* De ville traner – poemario (1945)
* De unge søylene – poemario (1948)
* Skilpaddehagen – poemario (1950)
* Strandens kvinner – poemario (1955)
* Vandrersken – poemario (1957)
* Pastoraler – poemario (1960)
* Treklang – colección de poemas (1963) (en coautoría con Astrid Tollefsen y Gunvor Hofmo)
* Frokost i det grønne – poemario (1964)
* Dr. Gnomen – poemario (1967)
* Hyrdefløyten – epistler fra Algerie – reiseskildring 1968)
* Som en vår – poemario i utvalg (1970)
* Rosenbusken – poemario (1972)
* Svaner og nåtid – epistler fra Island – cuaderno de viaje (1973)
* Et våroffer – poemario (1976)
* De tyve landskaper – poemario (1980)
* Samlede dikt – poemario (1985)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Astrid Andersenen poemak gaztelaniaz.
* Datuak: Q462524
# Martin Gartzia-Loigorri

Martin Gartzia-Loigorri Itxaso (Corella, 1759ko ekainaren 5a - Madril, 1824ko urtarrilaren 30a) nafar militarra izan zen, artilleria arloan nabarmendu zena.

## Biografia

Segoviako Artilleriako Errege-Ikastetxean hasi zuen bere karrera, eta hamahiru urte zituela sartu zen kadete gisa. Suzko bataioa 1777an gertatu zen, Melilla Marokoko Sultanaren tropetatik defendatuz. 1801etik 1807ra Portugalgo kanpainetan parte hartu zuen. Bere bizitzan zehar aktiboki esku hartuko zuen hogeita zazpi gerra-ekintzatan, bost setiotan eta plazaren defentsa batean.
Alcañizko guduan frantsesen aurka izandako parte-hartze heroiko eta erabakigarriagatik (1809), landa-mariskal izatera igo zen, eta San Fernandoren Ohoratua jaso zuen, Espainiako sari militarrik entzutetsuena. Gudu hartan, berak espainiar indarrek zeuzkaten sei artilleria-piezak egoki kokatu zituen, suzko aginduak eman arte itxaroten, lasaitasun eta buru hotz handiz, etsaien tropak ia gainean izan arte, desegiten eta ihes egiten.
Artilleriako eta Artilleriako Errege-Ikastetxeko zuzendari nagusi gisa, 1810etik 1822ra bitartean, ahalegin guztiak egin zituen azken hori normaltasunera itzul zedin Independentzia Gerraren ondoren, Segoviako Alkazarraren jatorrizko egoitza eta irakaskuntza-maila handia berreskuratuz. Horretarako, bere ekipo eta instalazioak handitu eta hobetu zituen, kimikako laborategi handi bat eta natur zientzietako beste bat inauguratu zituen, eta Mineralogiako Kabinetea erosi zion Casimiro Gómez Ortega naturalista handiari, gaur egunera arte ere iritsi dena.
1816an Tratado de Artillería argitaratu zuen, artilleria belaunaldi batzuetan eragin nabarmena izango zuena.

## Fuentes

* Rafael de Fantoni y Benedí, El linaje navarro del general García-Loygorri, primer Laureado del ejército español, Hidalguía, 169 (1981), pp. 1065-1075.
* Fernando Martínez de Baños Carrillo, «Loygorri o la eficacia de las trayectorias artilleras. Batalla de Alcañiz, 23 de mayo de 1809», en Actas, volumen II (comunicaciones) VI Congreso de Historia Militar. La Guerra de la Independencia Española: Una visión militar, Ministerio de Defensa, Madrid, 2009.
* María Dolores Herrero Fernández-Quesada, “GARCÍA-LOYGORRI E ICHASO, Martín”, Diccionario Biográfico Español, Madrid, RAH, 2009, t. XXII.
* Ángeles Velamazán Gimeno, “Un curso de cálculo diferencial e integral en la Academia de Artillería de Segovia: el cuaderno escrito por el cadete Martín García Loygorri al dictado del profesor Isidoro Gómez (1775-1776)”, Cuadernos Dieciochistas, 22 (2021), Universidad de Salamanca, pp. 89-131.
* Pablo Gil Ruiz, La tenacidad en los principios y el ejemplo. Martín García y Loygorri (1759-1824), Ministerio de Defensa. Secretaría General Técnica, 2024, ISBN: 978-84-9091-886-9.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6002650
# Elizabeth von Arnim

Elizabeth von Arnim (Kirribilli, 1866ko abuztuaren 31 – Charleston, Hego Karolina, 1941eko otsailaren 9a) Mary Annette Beauchamp jaiotza izenez, Australian jaiotako ingeles idazlea izan zen.
Australian jaio zen eta itsas merkatari aberats baten alaba zen. Katherine Mansfielden lehengusina ere bazen. Elizabethek hiru urte zituenean, familia Ingalaterrara joan zen bizitzera, eta Londresen bizi izan ziren, eta urte batzuk Suitzan.
1891n Henning August von Arnim-Schlagenthin konde alemaniarrarekin ezkondu zen eta lau seme-alaba izan zituen. Ezkontza Alemanian bizi izan zen 1908an Elizabeth Ingalaterrara itzuli zen arte bere seme-alabekin. 1910ean alargundu egin zen eta, ondoren, hiru urteko maitasun-harremana izan zuen H. G. Wellsekin. 1916an Alfred Russellekin ezkondu zen, Russellgoo bigarren kondea eta Bertrand Russellen anaia.
Literatura ibilbidea 1898an hasi zuen, Elizabeth and Her German Garden izeneko liburu erdi autobiografikoarekin. Liburu honetan eta hurrengoetan Alemaniako bizitza probintziala deskribatu zuen eta klase aristokratikoa kritikatu zuen.

## Lan hautatuak

* Elizabeth and Her German Garden (1898) – online at Project Gutenberg
* The Solitary Summer (1899) – online at Project Gutenberg
* The April Baby's Book of Tunes (1900) – online at Project Gutenberg
* The Benefactress (1901) – online at Project Gutenberg
* The Ordeal of Elizabeth (1901)
* The Adventures of Elizabeth in Rugen (1904) – online at Project Gutenberg
* Princess Priscilla's Fortnight (1905) – online at Project Gutenberg
* Fräulein Schmidt and Mr Anstruther (1907) – online at Project Gutenberg
* The Caravaners (1909)
* The Pastor's Wife (1914) – online at Project Gutenberg
* Christine (1917) – online at Project Gutenberg
* Christopher and Columbus (1919) – online at Project Gutenberg
* In the Mountains (1920) – online at Project Gutenberg
* Vera (1921) – online at Project Gutenberg
* The Enchanted April (1922) – online at Project Gutenberg
* Love (1925)
* Introduction to Sally (1926)
* Expiation (1929)
* Father (1931)
* The Jasmine Farm (1934)
* All the Dogs of My Life (autobiografia, 1936)
* Mr. Skeffington (1940) – online at Project Gutenberg Australia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q76189
* Multimedia: Elizabeth von Arnim / Q76189
# Antonio Altsua

Antonio Altsua Alonso (Irun, 1919ko urriaren 25a - ib., 1998ko martxoaren 4a) gipuzkoar futbolari eta entrenatzailea izan zen, erdilari moduan aritu zena. Rafael bere anaia futbolaria ere izan zen.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea(k) | Partida(k) | Gol(ak) |
| Real Unión | 1939-1941 | - | - |
| Real Madrid | 1941-1948 | 176 | 44 |
| C. Gimnàstic de Tarragona | 1948-1950 | 34 | 12 |
| U.E. Lleida | 1950-1951 | 13 | 3 |
| Deportivo Alavés | 1951-1953 | 39 | 11 |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Heriotzaren albistea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4776404
# Hassan I.a Marokokoa

Mawlay Hassan bin Mohammed (arabieraz: الحسن بن محمد‎, al-Ḥasan bin Muḥammad), Hassan I.a (arabieraz: الحسن الأول‎, al-Ḥasan al-Awwal) izenez ezaguna, (Fez, c. 1836 - Tadla, 1894ko ekainaren 7a) Marokoko erregea izan zen 1873tik bere heriotzara arte.

## Biografia

Alaui dinastiako kidea, herrialdearen lurralde-osotasuna eta independentzia babesten saiatu zen, Europak Afrika osoan izan zuen esku-hartzeak ezaugarritutako garai historiko batean. Horretarako makhzen indartu eta, arrakasta gutxirekin, Administrazioan eta Armadan erreformak sartu zituen, eta berbere-tribuak menderatu zituen, nagusi ziren lurraldea baketuz.
Arlo diplomatikoan, Europako potentziekin hurbilketa bat egiten saiatu zen, herrialdearen garapena lortzeko eredutzat hartu zituenak. Arlo horretan, 1880ko Madrilgo Nazioarteko Konferentzian parte hartu zuen, eta 1912an Marokoko protektoratua ezartzeko oinarriak finkatu zituen.
Tronua hartu zuten hurrengo hiru sultanak bere semeak izan ziren, baina bere ondorengoa hiruretatik gazteena izan zen, Abdelaziz, adin txikikoa izan arren bere gogokoena zena.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Abd al-Hafid of Morocco
Abd ar-Rahman Marokokoa
Mohammed IV.a Marokokoa
Hassan I of Morocco
Abdelaziz of Morocco
Yusef of Morocco
Mohammed V.a Marokokoa :

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Muley Hasán. in: Enciclopedia Espasa. 37 Espasa Calpe, 224 or. ISBN 8423945375..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q496845
* Multimedia: Hassan I of Morocco / Q496845
# Abdelaziz Marokokoa

Moulay Abd al-Aziz bin Hassan (arabieraz: عبد العزيز بن الحسن‎; Marrakex, 1881eko otsailaren 24a - Tanger, 1943ko ekainaren 10a) Marokoko erregea izan zen 1894 eta 1908 artean.

## Biografia

Alaui dinastiako kidea, 1894ko ekainaren 7an Hassan I.a bere aitaren oinordeko bilakatu zen, 16 urte besterik ez zituenean, seme nagusia jarauntsirik gabe utzi baitzuen. Sultan berriaren adin txikitasuna zela eta, Ba Ahmed bisir handiak, aitaren ganberazainak, erregeordetza izan zuen 1900. urtera arte.
Bere nortasun faltak iritzi publikoari eta atzerriko begiraleei pentsarazi zien Maroko bere independentzia galtzera bideratuta zegoela, eta bere ama Mukhtar bin Abdallah bisir handi gisa inposatzera eraman zuen. Hala ere, denboraldi labur batez baino ez zuen gobernatu, 1901az geroztik Abdelazizek europar kontseilarien laguntzarekin gobernatu baitzuen, bereziki ingelesen laguntzarekin, haien esperientziarik ezaz abusatu zutenak.
Herrialdeko egitura feudalak modernizatzen saiatu zen eta, horrela, 1901eko irailean, erreforma administratibo eta fiskal handi bati ekin zion, non zerga koranikoak kendu eta kadiak makhzeneko soldatapeko bihurtu zituen.
Neurri iraultzaile horiek atsekabe oldea eragin zuten herrialdeko handikien artean, gobernu zentralaren aurkako borroka irekian sartu baitziren eta Maroko sultanaren kontroletik ihes egin zuten fakzio ugaritan banatu baitzuten.
1903ko maiatzaren 13an Ahmed er Raisuni zuzendutako matxinada bat piztu zen sultana tronutik kendu eta gerra-ministroa eta bere ingurua Europako kontseilari izatetik kanporatzeko helburuarekin. Matxinada itzaltzeko tropa nahikorik ez zuenez, sultanak Frantziari laguntza eskatu behar izan zion, eta honek, Britainia Handiaren laguntzarekin, Egipton esku ez hartzeko konpromisoa lortu zuen frantziarrengandik, Marokoren gaineko protektoratua ezartzeko eta herrialdearen iparraldeko eremua Espainiaren esku uzteko baliatu zuen.
Banaketa horren ondorioz, Alemaniak bere desadostasuna erakutsi zuen, eta sultanari Marokori buruzko nazioarteko konferentzia bat deitu zion, 1906an Algeciras hirian egin beharrekoa.
Algecirasko Nazioarteko Konferentziak sultanaren eta Marokoren independentzia nominala onartu zuen, Espainia eta Frantzia bere lurraldean zeudela onartu zen eta Europako potentzia guztietako enpresei ireki zitzaien herrialdea.
Herrialdea atzerriko potentzien interesei saldu izana leporatuta, sultanaren anaia, Abd al-Hafid, Abd al-Aziz tronutik kenduko zuen matxinada baten buru izan zen 1908ko urtarrilaren 4an.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Mohammed IV.a Marokokoa
Hassan I of Morocco
Abdelaziz of Morocco
Lalla Ruqaya Al Amrani :

## Erreferentziak

* ↑ Thomas K. Park, Aomar Boum (2006). Historical Dictionary of Morocco, Scarecrow Press, ISBN 0810865114, 9. orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q307132
* Multimedia: Abdelaziz of Morocco / Q307132
# Höllental (Oihan Beltza)

Höllental (hitzez hitz "Infernuko Harana) Alemaniako Baden-Wurtembergestatuaren Oihan Beltzan dagoen haran estu bat da. Gutxi gorabehera Friburgotik hamabost kilometrotara hasten da, Himmelreich herrixkan (hitzez hitz "Zeruen erresuma"), Buchenbach udalerrian. Haranak 9 km inguruko luzera du, eta Oihan Beltzaren Hegoaldeko Parke Naturalaren hegoaldean dago. Haranean Rotbach ibaia dago.
Harana Emmendingengo guduaren lekua izan zen 1796an, Frantziako Iraultzako Gerren barruan.

## Interesguneak

* Hirschsprung (hitzez hitz: "Oreinaren saltoa"), haranaren puntu estuena. Bertan Oreinari eskainitako monumentua dago.
* Falkenstein gazteluaren erorkinak.
* San Osvaldo kapera
* Ravennako sakana. Irteeran Ravennako zubia dago.

## Iruditegia

* Zubibidea.
* Hofgut Sternen Ravenneko zubi zaharrarekin. 1900go irudia.
* Errepidea.

## Erreferentziak

* ↑ Annika Lindenberg: Das kleine Buch vom Höllental. 3. Auflage, Maienstein, Kirchzarten 2001, ISBN 3-932179-63-3
* ↑ https://www.alemannische-seiten.de/deutschland/schwarzwald_hoellental.php

## Kanpo estekak

* Datuak: Q301685
* Multimedia: Höllental (Black Forest) / Q301685