# Liliana Felipe

Liliana Felipe (Las Varillas, Cordoba probintzia (Argentina), 1954ko abuztuaren 22a) jatorri argentinarreko musikagile, piano-jotzaile eta abeslari mexikarra da. Bere obraren ezaugarri nagusiak dira Estatuaren autoritarismoari, Eliza katolikoaren hipokrisiari, itxikeria mediatikoari, desberdintasunari, arrazakeriari eta espezismoari egindako adierazpen eta kritika gogorrak. Aktibista sozial gisa, beganismoaren eta Giza Eskubideen eta Giza Eskubideak ez diren Animalien Eskubideen alde egin duen borroka nabarmena da.
Bere konposizio gehienak giza eskubideen, deskolonizazioaren, berdintasunaren eta askatasunaren aldeko borrokatik eratortzen dira, H.I.J.O.S erakundearen borrokarekin batera. (Ahanzturaren eta Isiltasunaren aurkako Nortasunaren Aldeko Seme-alabak) eta giza eskubideen aldeko beste erakunde batzuk bultzatuz. Liliana Feliperen musika antzerkirakoa eta zinematografikoa da batez ere. Bere kantuek aldi berean lotsagabeak eta sakonak dira. Felipek kabareterako, erresistentzia zibil baketsuko mugimenduetarako eta "bizi eta maitatzearen alaitasun amaigaberako" abestiak konposatu ditu.
Mexikon bizi da 1977tik, eta 23 disko independente grabatu ditu.

## Biografia

Liliana Felipe Las Varillasen jaio zen, Argentinako Cordoba probintzian, 1954an, eta urtebetera Villa Mariara emigratu zuen familia osoarekin. 7 urte zituela hasi zen piano eskolak hartzen Villa Mariako Rivadavia auzoan, Cuqui maistrarekin. 1964an, 9 urte zituela, Irene Timacheffekin hasi zen eskolak hartzen. 1966an, Felipe Boero Probintzia Musika Kontserbatorioa sortu zenean, Timacheff maistrarekin eskolak hartzen jarraitu zuen eta egresatuen lehen belaunaldiko kide izan zen. Etapa honen amaieran, Buenos Aires hirian Antonio De Raco-rekin klaseak hartzeko aukera ere izan zuen. Geroago, Cordobako Unibertsitate Nazionaleko Arte Eskolan sartu zen 1972an edo 73an, Konposizio eta Hobekuntza Instrumentaleko karreran.
Unibertsitatean, Norma Bassok zuzentzen zuen Unibertsitate Abesbatzako kide bihurtu zen. Cordobako Canto Popular mugimendu independentearen sorreran parte hartu zuen, Nacimiento taldeko kide gisa, 1973ko uztailaren 14an. Isabel Peronen gobernuak 1975eko uztailean itxi zuen Arte Eskola. 1976ko urtarrilean “Nacimiento” taldeak bira bat hasi zuen, Perutik hasi eta urte horretako martxoan emandako kolpe militarraren ondorioz mugarik gabe luzatuko zena. Argentinako azken diktadura zibiko-militarra hastearekin batera (1976-1983),
Argentinako azken diktadura zibiko-militarra (1976-1983) hasi zuen aldi berean, ia bi urtez Latinoamerika zeharkatu zuen taldeak: Argentinan hasi eta gero Peru, Ekuador, Kolonbia, Venezuela, Panama, Honduras, Costa Rica, El Salvador eta Guatemalatik igaro ziren. Abestuz eta ogia eta alaitasuna herri horiekin partekatuz biziraun zuen taldeak.
1977ko abenduan iritsi ziren Mexikora, eta han Nacimientoko kideak CASeko (Centro Argentino de Solidaridad) eta beste artista independenteen taldeetako kideekin bat egin zuten.
1978an, Argentinako azken diktadura militarrean, Ester Felipe ahizpa eta Luis Monako koinatua desagertu egin ziren.
Bere lanean nabarmentzekoa da ondorengoekin izandako kolaborazioa: Francisco Heredia, Nora eta Delia, Alfredo Zitarrosa, Carlos Mejía Godoy, Eduardo García Barrios orkestra-zuzendaria, Dmitri Dudin konpositore eta moldatzailea, Eugenia León, Regina Orozco, antzerki-zuzendaria eta Ruth Maleczech, Juliana Faesler, Clarissa Malheiros eta Jesusa Rodríguez antzerki-zuzendariak, 1980tik,harekin "El Fracaso" kabareta ireki zuen 1981ean, eta gero 1990ean "El Hábito", Teatro Bar-en mozorrotutako kabaret laborategia, 15 urtez, 2004ra arte.
2001etik 2004ra IMSSk (Gizarte Aseguruko Institutu Mexikarra) kontratatu zuen Mexikoko 15 estatutan emakume indigena eta nekazarientzako jabekuntza tailerrak egiteko. 2001az geroztik, NYUko Performance eta Politikaren Institutu Hemisferikoaren bi urteko topaketetan parte hartzen du.
Zaletasun pertsonal gisa, mendafina loratzen ikusi du eta gaur egun makila mozkorrak (Ceiba) egiten ditu konposatzen jarraitzen duen bitartean.

## Diskografia

* 1980: Liliana 1
* 1983: Liliana 2 con la Orquesta de Mujeres
* 1989: Materia de pescado, El Hábito, (CD y CASS).
* 1991: 1991 (CD), El Hábito (CD).
* 1992: Elotitos tiernos, El Hábito (CD).
* 1994: Lilith, El Hábito (CD).
* 1995: La ley del amor, Laura Esquivel izen bereko liburuarekin argitaratua.(CD y CASS).
* 1996: ¡Que devuelvan!, Liliana Feliperen abestiak, El Hábito (CD).
* 1996: ¡Oh noche!, Liliana Feliperen abestiak. El Hábito (CD).
* 1997: Tabaquería, El Hábito (CD).
* 1999: Las Horas de Belén/ A Book of Hours, El Hábito, Fonarte Latino (CD).
* 2000: Vacas sagradas, El Hábito (CD).
* 2002: El hábito, El Hábito, LAL Discos (CD).
* 2002: Trucho, El Hábito, LAL Discos (CD).
* 2005: Tangachos, El Hábito, LAL Discos (CD).
* 2005: Tan chidos, El Hábito, LAL Discos (CD).
* 2006: Matar o no matar, El Hábito, LAL Discos (CD).
* 2008: Mil veces mil, El Hábito, LAL Discos (CD).
* 2009: Que veinte años no es nada,
* 2011: Tangos de Discépolo, LAL Discos, Fonarte Latino (Mex) (CD eta bertsio digitala).
* 2014: La Mujer Que Mató a los Peces EP, Fonarte Latino (Mex) (CD eta bertsio digitala).
* 2019: Liberación Animal 2019, Fonarte Latino (Mex) (bertsio digitala).

## Omenaldi diskoak

* ¡Que devuelvan! Eugenia Leonek Liliana Felipe interpretatzen du El Habito edizioak. (CD). 1996.
* ¡Oh noche! Eugenia Leonek eta Dmitri Ddinek Liliana Felipe interpretatuko dute. El Habito edizioak. (CD). 1996.
* Para Darle Cuerda al Mundo Susana Zabaleta. Ondorio diskografikoak. (CD). 2005.

## Antzerki eta zinema musika
### Kabareteko musikak

* El primer fracaso.
* El segundo fracaso.
* El reino de Internelandia.
* Los 500 coños.
* ¡Fue niña!
* La Diana casadera.
* En el pesebre con Madonna.
* Víctimas del pecado neoliberal.
* Chupamos faros.
* An evening at Salon México. Astrid Hadad, Liliana Felipe eta Eugenia Leonekin N.Y-ko Central Park-eko Summer Stage-n, Laura Esquivelen izen bereko liburuarekin
* Pedro Paramount, 2003.

### Musika-lanetako musikak

* Las Horas de Belén, izen bereko musika, Mexikon eta New Yorken muntatua. Sor Juanaren klaustroan zuzenean grabatua. Ingeniaria: Jorge Fratta. Nahasketa eta masterizazioa: Miles Green (CD).

### Antzerki musikak

* 13 señoritas (Frida Kahlori omenaldia), Carmen Boullosa-rena, 1983.
* Cocinar hombres, Carmen Boullosarena, 1984.
* El concilio de amor, Oskar Panizzarena, 1987.
* La balada del café triste, Carson Mac Cullersena, 1990.
* El paso de las horas, Álvaro de Camposena, 1992.
* Cielo de abajo, Rodríguez, Felipe eta Huacujarena, 1992. Zuzendaria: Jesusa Rodríguez.
* Cada quien su Marguerlite, de M. Yourcenar, Zuzendaia: Jesusa Rodríguez.
* Crimen, de Margueritte Yourcenar, 1993. Zuzendaria: Jesusa Rodríguez.
* Lilith el segundo fracaso de Dios, 1993.
* Santa Chichilia, 1995.
* Tabaquería, Fernando Pessoarena, 1996.
* Rosencrantz y Guildenstern han muerto. Tom Stoppard. Zuzendaria Juliana Faesler, 1996.
* La gran magia de De Filippo. Zuzendaria Juliana Faesler, 1997.
* Alicia en la cama, de Susan Sontag. Zuzendaria Juliana Faesler, 1998.
* Las horas de Belén, 1999
* Frankenstein o el moderno Prometeo. Clarissa Malheiros eta Liliana Feliperen musika. Zuzendaria: Juliana Faesler, 2001.
* La Eva futura. Zuzendaria: Juliana Faesler, 2003.
* Que suave patria. Zuzendaria: Nora Huerta y Juan Domingo Rogel, 2010.
* La mujer que mató a los peces, Clarice Lispector-ena. Zuzendaritza eta egokitzapena: Clarissa Malheiros, 2013-2014.

### Zinemarako musikak

* Santitos, Alejandro Springall zuzendaria, Mexiko. Sundance Festivalen saritutako filma, Estatu Batuetan.

## Erreferentziak

* 1 2 Cinco preguntas a Liliana Felipe 10-12-2010, La Nación
* ↑ «Serie Liliana Felipe» Canal Encuentro.
* ↑ Vitale, Cristian. (1484618482). “No podemos ser cómplices y esclavos de esta injusticia” | Entrevista a la cantante, pianista y compositora Liliana Felipe. .
* ↑ «Liliana Felipe, música para cambiar el mundo | MYM: Mujeres y música» mujeresymusica.com.
* ↑ Liliana Felipe, arte y compromiso político - Proceso. 5 de junio de 2012.
* ↑ "En México vivimos el ascenso de la mediocridad" - Sudestada. .
* ↑ «Liliana Felipe se presenta en Buenos Aires con canciones para la resistencia – NODAL Cultura» www.nodalcultura.am.
* ↑ Liliana Felipe, Memoria sin Tiempo | Villa María VIVO!. 21 de octubre de 2013.
* ↑ «pensamiento contemporáneo» www.chopo.unam.mx.
* ↑ «Liliana Felipe: ‘El humor es un instrumento de revelación’» El Comercio.
* ↑ «Liliana Felipe: “Es muy duro el golpe que estamos recibiendo en el país”» www.agenciapacourondo.com.ar.
* ↑ Liliana Felipe | La Desterrada. 9 de febrero de 2017.
* ↑ Liliana Felipe, aliento feminista. .
* ↑ La historia de "Nos tienen miedo", la canción de Liliana Felipe que se canta como un himno. .
* ↑ MÁS DE 38 AÑOS Y DESPUÉS, LLEGÓ LA JUSTICIA PARA ESTER FELIPE Y LUIS MÓNACO. .
* ↑ «"Después de 36 años se conocerá el engranaje del robo de bebés en esta provincia" | Noticias | Abuelas de Plaza de Mayo» www.abuelas.org.ar.
* ↑ http://www.youtube.com/watch?v=HIccu6gHZx0
* ↑ http://www.youtube.com/watch?v=9kOq1or72tI
* ↑ http://www.youtube.com/watch?v=qH8khdCu1Ik
* ↑ http://www.youtube.com/watch?v=hn6RB2OxQJs
* ↑ http://hidvl.nyu.edu/video/001012998.html
* ↑ Copia archivada. .
* ↑ «LILIANA FELIPE» www.bitacoradevuelo.com.ar.
* ↑ https://web.archive.org/web/20120214035143/http://www.hemisphericinstitute.org/hemi/
* ↑ «Liliana Felipe: "Comer una rata de la calle es más sano que un pollo de mercado" - Radio Atomika» radioatomika.com.ar.
* ↑ Negro, Diario Rio. Cuando el compromiso se transformó en música. .

## Kanpo estekak

* Lliana Feliperi elkarrizketa en Absenta Musical.
* Datuak: Q10972734
* Multimedia: Liliana Felipe / Q10972734