OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Japoniar gaztainondo

Japoniar gaztainondoa (Castanea crenata) Castanea generoko hosto galkorreko zuhaitza da, Japonian eta Hego Korean jatorria duena. 10-15 m-ko altuera duen zuhaitz ertaina da. Japonian gaztainak lortzeko hazten dute.

## Erreferentziak

* ↑ American Phytopathological Society: chestnut breeding

## Kanpo estekak

* Datuak: Q717827
* Multimedia: Castanea crenata / Q717827
* Espezieak: Castanea crenata
# Pikondo itotzaile

Pikondo itotzailea (Ficus aurea) Moraceae familiako landarea da, Karibe inguruan jatorria duena. Sendabelar, landare apaingarri eta bonsai moduan erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Berg, C.C.. (2007). «Proposals for treating four species complexes in Ficus subgenus Urostigma section Americanae (Moraceae)» Blumea 52 (2): 295–312. doi:10.3767/000651907X609034..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2561277
* Multimedia: Ficus aurea / Q2561277
* Espezieak: Ficus aurea
# Hannoa

Hannoa 8 espezie dituen landareen generoa da. Simaroubaceae familiakoa dira.

## Espezieak

* Hannoa chlorantha
* Hannoa ferruginea
* Hannoa kitombetombe
* Hannoa klaineana
* Hannoa longipes
* Hannoa njariensis
* Hannoa schweinfurthii
* Hannoa undulata

## Erreferentziak

* ↑ Hannoa PlantList wengunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q509123
* Espezieak: Hannoa
# Arbustu japoniarra

Arbustu japoniarra Aureum (Ligustrum ovalifolium) Ligustrum generoaren espeziea da. Korean du jatorria.

## Ikus, gainera

* Beltxale japoniarra edo Arbustu japoniarra

## Erreferentziak

* ↑ «Euskalterm - Euskararen corpusa - Euskadi.eus» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1938923
* Multimedia: Ligustrum ovalifolium / Q1938923
* Espezieak: Ligustrum ovalifolium
# Monterreyko nekosta

Monterreyko nekosta edo Kaliforniako nekosta (Cupressus macrocarpa) Cupressaceae familiako zuhaitza da, Kaliforniako erdialdeko kostaldean jatorria duena. Gezi egiturako adajea, hosto berde ilunak eta usaintsuak dituena eta 20 m inguru luze egiten dena.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1137183
* Multimedia: Cupressus macrocarpa / Q1137183
* Espezieak: Cupressus macrocarpa
# Okotillo

Okotillo edo okotilo (Fouquieria splendens) Fukieriazeoen familiako zuhaixka da, Mojaveko eta Coloradoko basamortuetan hazten dena. 6 m luze egin daiteke. Enbor bakarra eta oso adartsua izaten du. Bi hostoaldi izaten ditu, baina hostoak oso iraupen txikikoak ditu, udaberriko eurien ondoren galtzen baititu lehenengo aldikoak, eta udan edo udazkenaren hasieran bigarren aldikoak. Oso adar arantzatsuak dituenez lursailetan muga egiteko erabiltzen dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013-9-28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q138966
* Multimedia: Fouquieria splendens / Q138966
* Espezieak: Fouquieria splendens
# Patxuli

Patxulia edo patchouli (Pogostemon cablin) Asia eta Ozeania tropikaleko landare ezpainduna da, mendaren oso antzekoa.

## Ezaugarriak

Aurrez aurreko hosto horzdunak eta lore txikiak ditu. Oso usain sarkorra du. Zurtoinen eta hostoen destilazioaz esentzia-olioa ateratzen da (patxuli izeneko perfumea, oso sarkorra); esentzia horretatik gai solido bat ateratzen da, patxulol izenekoa. Hosto lehor birrinduak eho eta larruak lurruntzeko eta eltxoengandik babesteko erabiltzen dira.
1960ko eta 1970eko hamarraldietan modan egon zen hippieen artean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q257757
* Multimedia: Pogostemon cablin / Q257757
* Espezieak: Pogostemon cablin
# Strophanthus gratus

Strophanthus gratus Apocynaceae familiako landare loredun bat da.

## Deskribapena

Liana moduan 25 metroko tamaina hartu arte haz daitekeen landare bat da, 10 zentimetroko diametroko enborrarekin. Bere loreak oso usaintsuak dira, korola zuri batekin, kolore purpurarekin gainean.

## Erabilerak

Strophanthus gratus medikuntza tradizionalean erabili da. Landarearen hazietatik ouabaina ateratzen da, bihotzeko gaixotasunetan erabil daitekeena, baina baita ere geziak pozoitzeko.

## Erreferentziak

* ↑ «Strophanthus gratus in Flora of China @ efloras.org» www.efloras.org (Noiz kontsultatua: 2020-08-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2705512
* Multimedia: Strophanthus gratus / Q2705512
* Espezieak: Strophanthus gratus
# Oryza glaberrima

Oryza galberrima edo Afrikako arroza arroza landare domestikatu bat da, Oryza sativa baino ezezagunagoa eta ez hain ohikoa. Ziurrenik orain dela 2.000 edo 3.000 urte domestikatu zen Niger ibaiaren deltan, gaur egungo Malin. Bere arbaso basatia, oraindik ere Afrikan bizi dena, Oryza barthii da.
* Datuak: Q2670252
* Multimedia: Oryza glaberrima / Q2670252
* Espezieak: Oryza glaberrima
# Darlingtonia californica

Darlingtonia californica landare intsektujalea da, Sarraceniaceae familiakoa, iparraldeko Kalifornian eta Oregonen jatorria duena. Pitxar-itxurako tranpa pasiboak ditu intsektuak harrapatu ahal izateko. Darlingtonia generoko espezie bakarra da.

## Erreferentziak

* ↑ Orobengoa, Olatz. Landare haragijaleen mundu ezezaguna. Elhuyar aldizkaria, 177. zenbakia, 2002ko ekainak 1, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-5-7).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1138945
* Multimedia: Darlingtonia californica / Q1138945
* Espezieak: Darlingtonia californica
# Suckleya

Suckleya landare fanerogamoen genero bat da, bi espezie dituena, Amaranthaceae familiakoak.Landare pozoitsua da.

## Espezieak

* Suckleya petiolaris
* Suckleya suckleyana

## Erreferentziak

* ↑ http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=Suckleya Suckleya PlanList webgunean.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Guide to poisonous plants. Koloradoko Unibertsitatea.
* Datuak: Q9080316
* Multimedia: Suckleya / Q9080316
* Espezieak: Suckleya
# Tortxa (zuhaitza)

    Artikulu hau landareari buruzkoa da; zuzia gaitzat duena beste hau da: «Tortxa»
Tortxa (Fouquieria columnaris) Fukieriazeoen familiako zuhaixka da. Kalifornia Behereko zuhaitz endemikoa da. Seri herriarentzat, landarea hau ukitzean hegan egiteko amorrua hartzen dugu.

## Erreferentziak

* ↑ Felger, Richard; Moser., Mary B.. (1985). People of the desert and sea: ethnobotany of the Seri Indians. Tucson: University of Arizona Press.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143016
* Multimedia: Fouquieria columnaris / Q143016
* Espezieak: Fouquieria columnaris
# Txinako palmondo

Txinako palmondoa edo kalamu-palmondoa (Trachycarpus fortunei) palmondo espeziea da. Enbor luze mehea, 15 m inguru garaia, eta abaniko egiturako hostorri zabalak dituena. Berez Txinako hegoaldekoa da, baina Europan ere nahiko zabaldua dago; parketako apaingarri gisa erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158383
* Multimedia: Trachycarpus fortunei / Q158383
* Espezieak: Trachycarpus fortunei
# Kebratxo

Kebratxoa (Aspidosperma quebracho-blanco) Apocynaceae familiako zuhaitz da. Bere azala sendabelarra da (antipiretiko, antimalaria, antiseptiko eta abar). Hego Amerikar jatorria du.
* Datuak: Q133430
* Multimedia: Aspidosperma quebracho-blanco / Q133430
* Espezieak: Aspidosperma quebracho-blanco
# Mendietako paper-urki

Mendietako paper-urkia, mendietako urki zuria edo ekialdeko paper-urkia Kanadako ekialdeko eta Estatu Batuetako ipar-ekialdeko urkia da. Duela gutxi arte, Betula papyrifera (paper-urkia) barietate bat zen, zeinekin ezaugarri asko dituen, eta Betula papyrifera var. cordifolia gisa sailkatu zen.
Betula cordifolia "bihotz formako hosto-urkia" bihur daiteke.

## Ezaugarriak

Mendietako paper-urkia 25 m inguruko altuera eta 75 cm inguruko enborraren diametroa duen zuhaitz hostoerorkorra da. Azala heldua zuria edo brontzezko zuria da, geruza meheetan zuritzen da.
Azalaren barruko gainazala kobre kolorekoa da eta azala gaztea marroi distiratsua da, lentizela marroi zurbilekin. Hostoak txandakatuak dira, obalatuak, 6-12 cm luzekoak eta hortz bikoitzak. Epiteto espezifikoak iradokitzen duen bezala, hostoaren oinarria kordatua da (bihotz-formakoa), hala ere, hau engainagarria izan daiteke noizean behin laua edo biribila baita.

### Hostoak

Hostoak erretxina-guruin ugariz zipriztinduak daude eta begiak oboideak eta kamutsak dira. Adarrak hori-marroi-marroi ilunekoak dira eta erretxina-guruinez eta lentizela grisez josita daude. Betula papyrifera-n aurkitutako ilea falta zaie. Loreak amentuak dira, 2-4 cm-ko luzera duten polen-atuak eta 1-2 cm-ko haziak. Hazien amentuak 3-5 cm-ko luzera izaten dute eta 2-3 mm-ko luzera duten intxaur hegodunak dituzte.

## Ikus, gainera

* Urkia
* Paper-urkia
* Betula papyrifera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2900277
* Multimedia: Betula cordifolia / Q2900277
* Espezieak: Betula cordifolia
# Wakame

Wakame (japonieraz: ワカメ, wakame, Undaria pinnatifida) alga arre mota bat da, jateko ona. Ozeano Barean bizi den alga hau japoniar sukaldaritzan tipikoa da Nara Arotik aurrera eta baita korear sukaldaritzan ere. Ozeanian, Europan eta Estatu Batuetan espezie inbaditzailea da, 100 okerren artean sailkaturik..

## Erreferentziak

* ↑ DAISIE (Delivering Alien Invasive Species Inventories for Europe). 100 of The Worst - Undaria pinnatifida. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q864682
* Multimedia: Undaria pinnatifida as food / Q864682
# Japoniar pinu beltz

Japoniar pinu beltza (Pinus thunbergii) Pinaceae familiako espezie bat da. Izenak dioen bezala, jatorria Japonian du (Kyushu, Shikoku eta Honshu uharteetan, baina ez Hokkaidōn) eta Hego Korean ere bai. Japonierazko izena: クロマツ (黒松) kuro-matsu, hau da, "pinu beltza".

## Ezaugarriak

Pinu beltz japoniarra 40 m garai izan daiteke, baina oso gutxitan iristen da tamaina horretara bere hedadura eremutik kanpo.
Azikulak biren faszikuluetan daude, oinarrian zorro zuri bat dutela, 7-12 cm luze. kono femeninoak 4-7 cm luze dira, ezkatadunak. Ezkaten muturrean punta txikiak dituzte, eta bi urte behar dituzte heltzeko. Kono maskulinoek 1-2 cm luze dira 12-20ko mazizoetan, udaberriko puntetan.
Azala grisa da zuhaitz gazteetan eta adar txikietan, beltza eta zilarkara izaten da adar handiagoetan eta enborrean, eta nahiko lodi bihurtzen da enbor zaharragoetan.

## Erabilera

Kutsadurari eta gatzari aurre egiteko hau denez, hirietan eta itsasaldean landatzen da. Japonian maiz darabilte lorategietan, bai Niwaki bezala, bai itxura eman gabea, zuhaitz nagusi bihurtuz. Enbor eta adarrei gaztetatik itxura ematen zaie, ikusteko dotore eta interesgarri izan daitezen. Bonsaien gai klasikoetako bat da, eta pazientzia handia eskatzen du urte askotan ondo entrenatzeko.

## Irudiak

* Pinu txikia, Ichikawa (Chiba)
* Enborra
* Pinus thunbergii var. Thunderhead
* Xehetasuna, Taiwan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q854884
* Multimedia: Pinus thunbergii / Q854884
* Espezieak: Pinus thunbergii
# Berbena limoiusain

Berbena limoiusaina verbenaceae familiako espeziea da, limoiaren antzeko usaina duena. Jatorriz Hego Amerikakoa da, bertan bere kaxa basa eremuetan loratzen da.

## Deskribapena

Zuhaixka hostoerorkor bat da, 3 metrotako altuera hartzen duena. Hostoak bertizilo hirukoitzetan multzokaturik daude. Lantzeolatuak dira eta 7 cm-ko luzera dute. Limoi usain sarkorra dute.
Uda aldera lore zuri txikiak ateratzen ditu 10 cm inguruko adarretan pilatzen direnak. Kanpai itxurako loreak ditu, hodi baten amaieran lau petalo banatzen dira.

## Habitata

Mundu osoko lorategietan asko loratzen den lore-landarea da, berau landatzeko klimarik egokiena eguzkitsua eta hezea da.

## Erabilera

Gastronomian espezia bezala erabiltzen da arrain eta oilaskodun platerei usaina emateko. Infusio digestio-laguntzailea eta freskagarria prestatzeko erabiltzen da.

## Iruditegia

* Landarea.
* Hostoak.
* Loreak.

## Erreferentziak

* ↑ Harrison, Lorraine. (2012). RHS Latin for gardeners. United Kingdom: Mitchell Beazley., 224 or. ISBN 9781845337315..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q206532
* Multimedia: Aloysia citrodora / Q206532
* Espezieak: Aloysia citrodora
# Howea forsteriana

Kentia (Howea forsteriana) jatorriz Lord Howe uharteko palmondo endemikoa da.

## Deskribapena

Espezie kaltebera da Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundearen arabera. Enbor sinplea, zilindrikoa, berdea eta lerdena du, 10 eta 15 m bitartekoko altuera eta 13 cm-ko diametroa izan dezake. Hostoak lauak, goranzkoak eta berde ilunak dira. Fruituak ilunak, marroia eta ondoren gorri kolorea hartzen dute.

## Banaketa

Palmondoa landare dotorea da eta barrualdeetan oso erabilia, argi gutxi behar baitu. Kanpoaldean, klima tropikalak nahiago ditu, baina -5 °C-ko tenperaturak jasan ditzake, ordu gutxitan bada ere. Australiako eta Zeelanda Berriko iparraldean du jatorria. Ipar hemisferioan, Ingalaterrako hego-mendebaldean, Espainiako hegoaldean eta Estatu Batuetako hegoaldean ere landatua izan da. Iberiar Penintsulan aire zabalean kostaldeko gune beroetan bakarrik landatu daiteke, esaterako Costa del Solen, izan ere, bertan ale ikusgarriak daude.

## Taxonomia

Howea forsteriana Odoardo Beccari- k deskribatu zuen eta Malesia Raccolta- n argitaratua 1: 66, 1877.

## Etimologia

Howea: jatorrizko lekua adierazten du, Lord Howe uhartea, era berean, uharte hau Lord Richard Howe-k (1726-1799) izendatua.
forsteriana : epitetoa, William Forster senatari australiarraren ohoretan.

## Sinonimoak

* Denea forsteriana (C.Moore eta F.Muell. ) OFCook
* Grisebachia forsteriana (C.Moore eta F.Muell.) ) H.Wendl. & Drude
* Kentia australis auct.
* Kentia forsteriana C.Moore eta F.Muell.

## Erreferentziak

* ↑ Howea forsteriana en Trópicos
* ↑ (J. Dransfield, N. Uhl, C. Asmussen, W.J. Baker, M. Harley and C. Lewis. 2008) .
* ↑ Sinónimos en Catalogue of life

## Bibliografia

* Idárraga-Piedrahita, A., RDC Ortiz, R. Callejas Posada eta M. Merello. (eds.) 2011. Fl. Antioquia: Cat. 2: 9-939. Medellín, Antioquia Unibertsitatea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q146290
* Multimedia: Howea forsteriana / Q146290
* Espezieak: Howea forsteriana
# Washingtonia filifera

Kaliforniako palmondoa (Washingtonia filifera) Aracaceae familiako zuhaitz espezie bat da. Kanariar palmondo, Datil-palmondo eta Palmondo nano-arekin batera, klima mediterraneoa duten guneetan lorezaintzarako erabiltzen diren palmondo espezie nagusietako bat da.

## Banaketa eta habitata

Bere jatorria Kaliforniako eta Kalifornia Beherea iparraldeko basamortu eremuak dira. Hazteko baldintza aproposetan 23 metroko altuerara iristen dira (batzuetan 30 m ere). Izen zientifikoa George Washington, Ameriketako Estatu Batuetako lehen presidentearen omenez emana da.

## Deskribapena

Phoenix generoarekiko ezberdintasun nagusiak honako hauek dira: Hostoak palmatuak ditu, hots, folioloak pezioloaren amaierako puntu beretik irtetzen da. Enborra askoz argalago eta altuagoa da (15 m baino gehiago) eta pitzadura zakar txikien marka dauka. Fruitua 0,6 cm-ko diametroa du eta eliptikoa edo obaloa itxurakoa du.

## Taxonomia

Washingtonia filifera deskribatu zuen ( Lindl. ) H.Wendl. eta Botanische Zeitung-en (Berlin) 37 (5) aldizkarian argitaratu da: 68. 1879.

## Etimologia

Washingtonia : George Washington izenarekin izen orokorra.
filifera : latin epiteteak "hariak" esaten ditu.

## Sinonimia

* Brahea dulcis JGCooper
* Brahea Filamentosa S.Watson
* Brahea filifera ( Linden ex André ) W.Watson
* Livistone filamentosa ( H. Wendl, ex Franceschi )
* Filowous neowashingtonia (H. Wendl, ex Franceschi) Sudw.
* Neowashingtonia filifera (Linden ex André) Sudw.
* Filamentous Pritchardia H.Wendl. Franceschi
* Pritchardia filifera Linden ex André
* Washingtonia Filamentosa (H. Wendl, ohia Franceschi) Kuntze
* Washingtonia filifera var. Bec microsperm .
* Washingtonia filifera var. typica MEJones

## Erreferentziak

* ↑ en Epítetos Botánicos
* ↑ Catalogue of life

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158389
* Multimedia: Washingtonia filifera / Q158389
* Espezieak: Washingtonia filifera
# Picea pungens

Picea pungens "izei urdin" du izen arrunta da; gymnospermo iraunkorreko espezie honek jatorria AEBetako Mendi Harritsuetan du.

## Deskribapena

35 metroko altuera har dezakeen zuhaitza da, azal marroi-grisaxka eta ezkataduna da. Hosto orrazkarak ditu, azikulak, 15-30 mm luzeran, zorrotzak, eskuila moduan antolatuta, urdinxka-berdeak, eta igurtziz gero erabat usaintsuak dira.

## Laborantza eta erabilerak

Hazien bidez landatzen da eta barietateak, ordea, txertoen bidez. Ingurune kutsatuetan eta baldintza anitzetan oso erresistentea da, baina lur aberatsetan, hezeetan eta eguzkitsuetan hobeto hazten da. Bere kolore bitxiagatik, apaingarri modura asko erabiltzen den zuhaitza da.

## Taxonomia

Picea pungens George Engelmannek deskribatu zuen eta The Gardeners 'Chronicle, 11: 334 serie berrian argitaratu zen 1879.

## Erreferentziak

* 1 2 Farjon, A. (1990). Pinaceae. Generoaren marrazkiak eta deskribapenak . Koeltz Liburu Zientifikoak ISBN 3-87429-298-3 .
* 1 2 Ipar Amerikako flora: Picea pungens
* ↑ Gymnosperm Database: Picea pungens

## Bibliografia

* Cronquist, AJ, AH Holmgren, NH Holmgren eta Reveal. 1972an. Intermountain West-eko landare baskularrak, AEB 1: 1-271. AJ Cronquist-en, AH Holmgren, NH Holmgren, JL Reveal eta PK Holmgren (ed.). ) Intermount. Fl .. Hafner Pub. Co, New York.
* Ipar Amerikako Flora Editorialen Batzordea, e. 1993an. Pteridophytes eta Gymnosperms. N. Amer. 2: i-xvi, 1-475.
* Great Plains Flora Association. 1986. Fl. Great Plains i-vii, 1-1392. Kansaseko Kansas Unibertsitateko Prentsa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q146025
* Multimedia: Picea pungens / Q146025
* Espezieak: Picea pungens
# Aloe thraskii

Aloe thraskii Aloe generoko landare loreduna da, Xanthorrhoeaceae familiakoa.

## Ikus, gainera

* Aloe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q149302
* Multimedia: Aloe thraskii / Q149302
* Espezieak: Aloe thraskii
# Pollia condensata

Pollia condensata, batzuetan marmolezko baia deitua, landare belarkara iraunkorra da, Commelinaceae familiakoa. Zurtoin estoloniferoekin eta fruitu gogor, lehor, distiratsu, biribil eta urdin metalikoekin. Afrikako eskualde basotsuetan egon ohi da. Frutaren kolore urdina, egiturazko kolorazioak sortua, ezagutzen den edozein material biologikoren artean biziena da.

## Erreferentziak

* ↑ «marble berry - Encyclopedia of Life» eol.org (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).
* ↑ (Ingelesez) «Plants of the World Online | Kew Science» Plants of the World Online (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).
* ↑ (Ingelesez) «The secret of the brightest biological substance | Earth | EarthSky» earthsky.org 2012-10-03 (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7225666
* Multimedia: Pollia condensata / Q7225666
# Crocosmia × crocosmiiflora

Crocosmia × crocosmiiflora Iridaceae familiako landare fanerogamoa da. Lore gorri-laranja deigarriak dituen landarea da, Euskal Herrian inbaditzaile kontsideratzen dena.

## Historia eta taxonomia

Crocosmia generoak jatorria Hegoafrikan badu ere, Crocosmia × crocosmiiflora 1880. urtean sortu zen Frantzian Victor Lemoinek C. aurea eta C. pottsii hibridatu zituenean. Lemoinek Montbretia crocosmiiflora izena eman zion hibridoari baina 1932an Crocosmia × crocosmiiflora izendatu zuten. Lorezaintzan "montbretia" izena ere erabiltzen da literaturan.
Crocosmia generoaren etimologian grezierazko krokos ("azafrai") eta osme ("usaina") elkartzen dira. Izan ere landare honen hosto lehortuak ur berotan murgiltzen direnean azafraiaren antzeko usain indartsua jariatzen dute.

## Deskribapena

90 cm arteko ezpata itxurako hostoak hazten zaizkio landarearen oinarritik. Oinarrian kormo bat du, urtebete irauten duena.
Loreak hostoak baino zerbait altuagoak diren zurtoinetan ateratzen dira adarkatuta. 5 cm inguruko lore gorri-laranjak dira, hodi itxurakoak, pixka bat okertuak.
Fruituak 7 x 9 mm inguruko kapsulak dira.

## Landare inbaditzailea

Europa guztian bezala, Euskal Herrian ere landare inbaditzaile kontsideratzen da. Bertakoak diren landareekin lehiaketan sartzen da eta azkar ugaltzen da, bereziki erreka ertzetan. Hainbat herritan auzolana antolatu izan da kroskomia landareak errotik kentzeko.

## Iruditegia

* Landarea.
* Lore multzoa.
* Loreak irekita.
* Ezpata itxurako hostoak.
* Kormoa.

## Erreferentziak

* ↑ Irutxuloko, Hitza(e)ko. (2021-09-10). «Matxiñeneko landare inbaditzaileen lorategia ezagutzen duzu?» Irutxuloko Hitza (Noiz kontsultatua: 2024-07-16).
* 1 2 3 «Krokosmia landare inbaditzailea kentzeko lanetan ari dira Eulenekoak Kilimon errekan, URA Agentziaren aginduz - Elgoibar» barren.eus (Noiz kontsultatua: 2024-07-16).
* ↑ Parnell, J. and Curtis, T.. (2012). Webb's An Irish Flora. Cork University Press ISBN 978-185918-4783..
* ↑ Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Warburg, E.F.. (1968). Excursion Flora of the British Isles. Cambridge University Press ISBN 0-521-04656-4..
* 1 2 «Vista Alegre parkeko Krokosmiak kentzeko auzolana» Zarauzko Eraztun Berde Urdina 2023-04-27 (Noiz kontsultatua: 2024-07-16).
* ↑ «__Bermeoko Udala__ Albistea» www.bermeo.eus (Noiz kontsultatua: 2024-07-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160326
* Multimedia: Crocosmia × crocosmiiflora / Q160326
* Espezieak: Crocosmia × crocosmiiflora
# Kanariar palmondo

Kanariar palmondoa (Phoenix canariensis) Arecaceae familiako palmondo bat da, jatorria Kanariar Uharteetan duena. Datil-palmondoaren (Phoenix dactylifera) hurbileko senidea da.
Kanariarekin batera, Kanarietako ikur ofizialetako bat da.

## Ezaugarriak

Hosto iraunkorreko zuhaitz handia da kanariar palmondoa: 20 m garai izatera izan daiteke. Adaburua tamaina handikoa da, eta hosto -palma- luze eta ugari ditu.

### Zurtoina – Azala

Palmondoaren zurtoin luze eta bakarrak estipe izena du. Enborra gorantz hazten da -palmondo mota guztietan bezala-, eta ez zeharka; hori dela eta, palmondo guztiek enbor bakarra eta luzea dute, baina ez alboko adarrik. Gorantz bakarrik hazten da, ez zabalean.
Zurtoinak zartadura horizontalak ditu: azpiko hostoek erortzean, utzitako seinaleak dira. Azala marroi-grisa da.

### Hostoak

Palmondoaren hostoak oso handiak eta pinatuak dira: 150-200 inguru foliolo dituzte -zurrunak eta puntazorrotzak-.

### Loreak

Palmondo mota hau zuhaitz dioikoa da, eta panikula horiak, handiak eta zintzilikariak osatzen dituzte loreek.

### Fruituak

Fruitua -drupa erakoa- laranja kolorekoa da, eta sorta ederretan sortzen da. Lehorra eta janezina da, eta urtebete behar du heltzeko.

## Habitata

Kanariar Uharteetan du jatorria palmondo mota honek. Izotzik gabeko klima epelak, eta udaren eta neguaren artean tenperatura alde handirik ez duten klimak dituzte berezkoak palmondoek; hau da, klima tropikalak eta ekuatorialak.
Euskal Herrian lorategi batzuetan aurki ditzakegu, eguteran.

## Erabilera

Lorategiak eta parkeak apaintzeko erabiltzen dira palmondo hauek. Kanariar uharteetan, eztia egiten dute loreekin, eta erratzak palmekin.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Botanika.wikispaces.com webgunetik hartu da, CC BY-SA 3.0 lizentziapean.
* Datuak: Q27657
* Multimedia: Phoenix canariensis / Q27657
* Espezieak: Phoenix canariensis