OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gallica

Gallica Frantziako Liburutegi Nazionalaren eta haren bazkideen liburutegi digitala da. 1997az geroztik, hainbat milioi dokumentu biltzen ditu (Epub formatuko liburuak, egunkariak, aldizkariak, irudiak, soinu-grabazioak, mapa, eskuizkribuak eta bideoak).
2010ean Gallicak miloi bat dokumentuen muga gainditu zuen, sei milioi 2020an, zortzi milioi 2021eko martxoan, bederatzi milioi 2022ko urrian eta hamar milioi 2023ko martxoan.

## Ezaugarriak
### Bildumak

2020ko urtarrilaren 1ean 7.912.415 dokumentu eskaintzen zituen on-line; horietatik 786.597 liburuak ziren, 4.717.966 prentsa eta aldizkari faszikulu, 1.474.042 irudi, 182 312 eskuizkribu, 174 848 mapa, 54 partitura eta 551 soinu-grabazio. Zenbait lanetan karaktereen ezagutza optikoa (OCR) egin da, eta horri esker, Gallican hitz konkretuak eta testu kateak bila daiteke.
Gallica eta Gallica intra-muros gordetzen duten bilduma bateratuek 1.519 terabyteko bolumena zuten 2014ko abenduaren 31n, hau da, 3 milioi dokumentu baino gehiago. Milaka dokumenturekin aberasten da aldizka.

### Notazio sistema

Dokumentu bakoitzari zenbakizko identifikadore bat esleitzen zaio epe luzera kontserbatzeko, Archival Resource Key (ARK) sistema erabiliz.
Dokumentu guztiek berezko kode bat dute, honako informazio datu hauek biltzen dituena:
* izenburua: lanaren izenburua;
* argitaratzailea;
* argitalpen-data: adibidea: (1789-1792);
* gaia: ikerketarako hitz eta esamolde giltzarriak;
* mota: irudi finkoa, estanpazioa;
* jatorrizko formatua; adibidez : akuaforte, xixela; 32,5 x 22,5 cm;
* eskaneatutako bertsioaren formatua: adibidez: irudia/jpeg;
* eskubideak: erabilera-eskubideak (adibidez, jabari publikoa);
* identifikatzailea: adibidez: ark:/12148/btv1b6948042s;
* iturria: adibidez: Frantziako Liburutegi Nazionala, Estanpa eta Argazki Saila, RESERVVE QB-370 (25)-FT 4 [De Vinck, 4219];
* erlazioa: beste lan batzuekiko loturak, bertsio digitalerako esteka;
* jatorria: oro har bnf.fr;
* deskribapena

## Erreferentziak

* ↑ 8 millions de documents numérisés dans Gallica !. ..
* ↑ 6 millions de documents numérisés dans Gallica !. 2020-07-17..
* ↑ 10 millions de documents et 25 ans d’existence. 30/03/2023..
* ↑ Plusieurs millions de documents à portée de main. ..
* 1 2 A propos. .
* ↑ Notice bibliographique. ..

## Ikus, gainera

* Frantziako Liburutegi Nazionala
* Miguel de Cervantes Liburutegi Birtuala
* Europeana

## Kanpo estekak

* Web-gune ofiziala
* Gallica bloga
* Gallika 1998an
* Datuak: Q1492436
* Multimedia: Gallica / Q1492436
# Ladbyko itsasontzia

Ladbyko itsasontzia ehorzte ontzi gat da, Hedebyko hil zeremonia batean erabilitakoa. Oseberg, Borre, Gokstad eta Tunen, Norvegia hegoaldean daudenen mota berekoa da, guztiak IX eta X. mendeetakoak. Danimarkan aurkitutako ehorzte ontzi bakarra da.
Hilobia, ohiko hil toki batean dago, eta bikingoen garaian datatua dago. Egindako indusketek, hil gai ugariak agerrarazi dituzte, objektuak zein animaliak. Multzoa, X. mendearen hasieran datatua dago, tokian aurkitu zen zakurrentzako uhal batetik datorren brontze urreztaturiko maila batetatik abiatuta, Jellingeko estiloan apaindua.
Hilobiak, asaldura garrantzitsuak jasan behar izan ditu, eta, giza arrastorik aurkitu ez denez, hau, hilobi jentil batetatik hilobi kristau batetarako lekualdaketa tokia zela bezala interpretatzen da.
Indusketak, 1934 eta 1937 artean egin zituzten G. Rosenberg kontserbatzaileak eta P. Helweg Mikkelsen farmazialariak, eta euren jatorrizko krokisak aurkikuntza honi buruzko lehen informazio iturria dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1799877
* Multimedia: Ladbyskibet / Q1799877
# Koropleta-mapa

Koropleta-mapa bat (grezieraz, χρš ï" "area/erregioa" eta πλ, λ, θikula edo "jendetza"), mapa koropletiko bat edo koropleten mapa bat, mapa tematiko mota bat da, non eremuak kolore ezberdinez irudikatzen diren, maiz gama kromatiko berekoak, eskualde geografiko horretako aldagai estatistiko bereizgarri baten balio ezberdinak adierazten dituztenak, hala nola populazio-dentsitatea edo per capita errenta.
Koropleta-mapak modu erraz bat dira eremu geografiko batean aldagai bat nola aldatzen den ikusteko edo eskualde baten barruan neurri horren aldagarritasun-maila erakusteko. Bero-mapa edo isolinea antzekoa da, baina, a priori, ez du eremu geografikorik erabiltzen.
Koropleta-mapa gaikako mapa mota arruntena da, administrazioak edo beste iturri batek argitaratutako datu estatistikoak unitate geografiko ezagunetan gehitzen baitira, hala nola, herrialdeak, autonomia-erkidegoak, probintziak eta udalerriak, eta, beraz, nahiko erraz sortzen dira GIS, kalkulu-orriak edo beste software-tresna batzuk erabiliz. Mapan unitate geografiko horiei koropleta esaten zaie.

## Historia

Pierre Charles Dupin baroia izan zen koropleta-mapa sortu zuen lehena, 1826an. "choroplethe map" terminoa (choroplethe map) 1938an sartu zuen John Kirtland Wright geografoak "Problems in Population Mapping" lanean.

## Bibliografia

* (en) SLOCUM, T. et al. (2009) Thematic Cartography and Geovisualization. 3rd edition, USA - Prentice Hall Series in Geographic Information Science.
* (en) ROBINSON, A.H. et al. (1995) Elements of Cartography. 6. ed. John Wiley & Sons.

## Kanpo estekak

* http://www.gaindegia.eus/eu/bisualizazioak Europa eta Euskal Herriko koropleta-mapak Gaindegiak sortuak
* Datuak: Q261468
* Multimedia: Choropleth maps / Q261468
# Hispana

Hispana Espainiako ondare digitala sartzeko eta ikusteko ataria da eta Europeanaren eduki-agregatzaile nazionala. Liburutegien Koordinaziorako Zuzendariordetza Nagusiak koordinatutako proiektu kooperatiboa da, eta Europar Batasunak artxibo irekiei, digitalizazioari, kultura-ondarerako sarbideari eta abarri buruz emandako gomendioei jarraitzen die.
Bi helburu nagusi ditu. Batetik, Espainiako kultur eta zientzia ondarerako sarbidea eskaintzea. Horretarako, objektu digitalen metadatuak bildu eta eskuragarri jartzen ditu, objektu horiek erakunde jabedunen orrietara doazen esteken bidez ikusteko aukera emanez. Bestalde, nahi duten erakunde horien edukia Europeanari, Europako liburutegi digitalari gehitzea, bildumen ikusgarritasuna eta berrerabilpena areagotuz.

## Historia

2006. urtean, kultura-materiala digitalizatzeari eta online erabilerraztasunari eta kontserbazio digitalari buruzko Europako Batzordearen gomendioari jarraituz, kultura-ondarea digitalizatzeko prozedurak eta teknikak estandarizatzeko eta online eskuragarri jartzeko estrategia bati ekin zitzaion Europa mailan.
Ildo horretan, urte horretan bertan, Baliabide Digitalen Direktorioa eta Biltzailea zabaldu zen Espainian, 55 digitalizazio proiektu eta 116.014 objektu digital biltzen zituena. Hiru urte beranduago, 2009an, ofizialki Hispana izenarekin kaleratu zen eta jada milioi bat erregistro baino gehiago zituen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Cultura, Ministerio de. (2006). «Hispana. Acceso en línea al Patrimonio Cultural Digital Español» hispana.mcu.es (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «¿Qué es? - HispanaPRO» hispanapro.cultura.gob.es 2022-03-11 (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5898702
# Joik

Yoik (luohti, vuolle, leu'dd edo juoiggus) sami herriaren abesteko modu tradizionala da. Samiek dituzten abesteko modu tradizionalen arteko bat den arren samien abesti tradizionalei orokorrean horrela deitu zaie batzuetan.
Musikan adituek diotenez, yoik Europako musika tradizioen artean zaharrenetarikoa da. Yoik bakoitzak pertsona bat ala leku bat isladatzen du. Pertsonala edo espirituala da. Inprobisazioa ohikoa da. Beste yoik batzuek letra epikoak abesten dituzte. Normalean a capella abesten da, danborraz ala beste instrumentuez lagunduta joan daiteke ere. Eskala pentatonikoa erabiltzen du baina yoiker abeslariek nahi duten tonoa aukeratu dezakete.

## Abeslariak

* Wimme Saari
* Mari Boine
* Sofia Jannok
* Nils-Aslak Valkeapää
* Ánde Somby
* Jonne Järvelä
* Jon Henrik Fjällgren

## Ikus, gainera

Folk musika

## Kanpo estekak

* Datuak: Q744327
# Andromeda-Esne Bidea talka

Andromeda-Esne Bidea talka 3,5-4,5 mila milioi urte barru gertatuko ohi den talka galaktikoa da, Talde Lokaleko bi galaxien artean: Esne Bidea (non Eguzki sistema eta Lurra dauden) eta Andromeda galaxiaren artean. Bertako izarrak oso bananduak daudenez, aski gertagaitza da beraien artean talka egitea. Asko jota, izar batzuk galaxiatik kanpo jaurtiko dira.
Bi galaxien talkaren emaitza beste galaxia bat izango da, ezizenez Esnemeda (ingelesez Milkomeda).

## Erreferentziak

* ↑ Miguel Querejeta Perez. (2013/04/25). Galaxiek topo egiten dutenean. Elhuyar.
* ↑ Sangmo Tony Sohn; Jay Anderson; Roeland van der Marel. (2012-07-01). «The M31 velocity vector. I. Hubble Space Telescope proper-motion measurements» The Astrophysical Journal (1): 7. doi:10.1088/0004-637X/753/1/7. Bibcode: 2012ApJ...753....7S..
* ↑ Cowen, Ron. (2012-05-31). «Andromeda on collision course with the Milky Way» Nature doi:10.1038/nature.2012.10765..
* ↑ Hazel, Muir. (2007-05-14). Galactic merger to 'evict' Sun and Earth. .
* ↑ Loeb, Abraham; Cox, TJ. (June 2008). Astronomy. p. 28.
* ↑ Gough, Evan. Universe Today. .
* ↑ NASA. (2012-05-31). NASA's Hubble Shows Milky Way is Destined for Head-On Collision. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q335988
* Multimedia: Andromeda–Milky Way collision / Q335988
# Wilhelmdarrak

Wilhelmdarrak (alemanez: Wilhelminer) IX. mendeko bavariar jatorrizko familia noble bat ziren. Mende erdialdera, William II.a eta Engelschalk I.a anaien zuzenpean, hauek garrantzia lortu zuten. Biek William I.aren (Wilhelm alemanez) semeak ziren, leinuaren sortzailea. Familiak 871ra arte eutsi zion Panoniako Markari. Panoniako Markaren agintaritza gerra baten kausa izan zen 882 eta 884 artean, non Wilhelmdarrak Ariboniden aurka borrokatu zuten (momentuko beste familia garrantzitsu bat). Wilhelmdarrek Arnulfo Karintiakoaren laguntza izan bazuten ere, Germaniako Erromatar Inperio Santuaren burua, amaieran Aribonidek irabazi zuten, Svatopluk Moraviako dukearen laguntzaz baliatuz. Azken honek hurrengo urtean bere burua errege koroatu zuen, Inperio Santua garaitu ostean.
Wilhelmdarrak Arnulf 887an errege bihurtu ondoren galdutako garrantziaren zati bat berreskuratu zuten. 893an, ordea, Bavariako aristokraziaren gorrotoa sustaturik, hauek Engelschalk II.a erregearen onespenik gabe itsutu zuten. Hurrengo urteetan Wilhelmdar batzuk Moraviara ihes egin zuten, eta beste batzuk gortetik kanporatu zituzten. Gutxira Wilhelmdar leinua desagertzen da guztiz historiatik.

## Wilhelmdar leinuaren partaideak

William I.a, Traungauko kondea (ezezaguna - 835 eta gero) Leinuaren sortzailea.
* William II.a, Panoniako Markako ko-margravea (ezezaguna - 871, Moraviarren aurka kanpainian)
** Megingoz I.a, Wormsgauko kondea.
* Engelschalk I.a, Panoniako Markako ko-margravea (ezezaguna - 871, anaiarekin batera kanpainia berean hil zuten)
** Engelschalk II.a Panoniako Markako margravea Aribo Austriakoaren aurka (ezezaguna - 893 eta gero)
* Adalbert

## Erreferentziak

* ↑ MacLean, Simon. (2003-09-25). Kingship and Politics in the Late Ninth Century. Cambridge University Press ISBN 978-0-521-81945-9. (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ Reuter, Timothy. (2014-06-06). Germany in the Early Middle Ages c. 800-1056. doi:10.4324/9781315836942. (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q327797
# François Bonvin

François Bonvin (Paris, 1817ko azaroaren 22a – Saint-Germain-en-Laye, 1887ko abenduaren 19a) frantziar margolari errealista izan zen.
Polizia eta jostunen semea izan zen, eta ama lau urterekin galdu zuen. Aita berriro ezkondu zen, eta François bere amaordeak gaizki tratatu zuen. Oso goiz hasi zen marrazten, eta familiako lagun batek marrazketa-eskola ordaindu zion. 1828tik 1830era Parisko Diseinu eskolara joan zen eta ondoren Académie Suissera, baina batez ere autodidakta izan zen.
1849an hiru obra erakutsi zituen Parisko Aretoan. 1850eko Aretoaren erakusketan parte hartu zuen Gustave Courbetekin batera. Margolari errealista gisa ospea lortu zuen, eta pobreen eguneroko bizitza margotu zuen, izadi hilez gain.

## Iruditegia

* Izadi hila, 1858
* L'écolier, 1874
* Izadi hila zainzuriekin, 1862
* La tailleuse de soupe, c. 1886, Musée des beaux-arts de Mulhouse
* Karitatea, 1851
* Izadi hila, 1883, Museum Boijmans Van Beuningen

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1357683
* Multimedia: François Bonvin / Q1357683
# Christian Seznec

Christian Seznec (Brest, Bretainia, 1952ko urriaren 19a) frantziar txirrindulari ohia da, profesionala 1975etik 1984ra.

## Kirol ibilbidea

Raymond Poulidor eta Joop Zoetemelken taldekide eta laguntzailea izan zen.
Frantziako Tourrean bi garaipen lortu zituen 1978ko 17. etapa Grenoble eta Morzine artean$^,$, eta 1978ko, 12. etapa Rochefort eta Metz artean.

## Palmaresa
### Amateurretan

1974
* Île-de-Franceko errepideko txapelketa
* Tour de l'Yonne eta etapa 1
* Paris-Épernay
* 2. Tour Nivernais Morvanen
* 2. Palme d'or du cyclismen
* 3. Frantziako errepideko txapelketa (amateur)
1985
* Souvenir Jean-Masse Sari Nagusia
* Circuit des monts du Livradois
1986
* 2. Mi-août bretonnen
* 2. Issoireko Sari Nagusian
* 3. Cannesko Sari Nagusian (amateur)
1987
* 2. Souvenir Jean-Masse Sari Nagusian
* 2. Cantaleko Zirkuituan

### Profesionaletan

1975
* Setmana Catalanako etapa 1
* 2. Route nivernaisen
* 2. Promotion Pernodean
* 3. Midi Libren
* 4. Plumelec-Morbihango Sari Nagusian
* 7. Romandiako Tourrean
* 9. Lieja-Bastogne-Liejan
1977
* Tour du Tarneko etapa 1
* 3. Plouayko Sari Nagusian
1978
* 5. Frantziako Tourrean eta etapa 1
* 6. Dauphiné Libérén eta etapa 1
1979
* Frantziako Tourreko etapa 1
* Route nivernaise
* 3. Aix-en-Provenceko Sari Nagusian
* 4. Limousingo Tourrean
* 8. Espainiako Vueltan
* 8. Midi Libren
1980
* Dauphiné Libéréko etapa 1 (taldekako erlojupekoa)
* 3. Vendéeko Tourrean
* 6. Frantziako Tourrean
* 6. Tour de l'Auden
1981
* 4. Dauphiné Libérén
1983
* Hego-Ekialdeko Tourreko etapa 1
* 3. Armorikako Tourrean

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzulia | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - | - | 24. | - |
| Frantziako Tourra | 29. | 22. | 5. | 22. | 6. | 36. | 39. | 20. | UT |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | 8. | - | - | - | - | - |
-: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak

* 1 2 Christian Seznec le discret compagnon de route Le Télégramme, 2010-08-26.
* ↑ Qui sont les bretons vainqueurs d'étape sur le Tour de France Le Télégramme, 2023-07-02.
* ↑ Ma victoire à Morzine j'en ai eu la chair de poule Le Télégramme, 2021-07-02.
* ↑ Palmaresa Mercier.cc
* ↑ Seznec LeDicoDuTour.

## Kanpo estekak

* Christian Seznec - ProCyclingStats
* Datuak: Q2168843
# Amaia Iturriotz

Amaia Iturriotz Etxaniz (Urretxu, 1993) bertsolaria eta familia-medikua da.

## Bertsolaritzako jarduera

Familia-medikua da lanbidez. 12 urterekin hasi zen Zumarraga-Urretxuko bertso-eskolan, Gorka Azkarate irakasle zuela. Eskolarteko txapelketetan hasi zen jendaurrean kantuan eta, gerora, gazte-sariketa ugaritan hartu izan du parte, baita 2011, 2015, 2019 eta 2024ko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketetan ere. 2022an hartu zuen lehen aldiz Bertsolari Txapelketa Nagusian.

## Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Lehen fasea (1): 2022
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
** Finalaurrekoak (2): 2024, 2019
** Final-laurdenak (2): 2015, 2011
* Eskolartekoak:
** Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa (2): 2009, 2010

### Sariak

* Berritxu saria (1): 2011
* Hernandorena saria (1): 2012
* Osinalde saria (1): 2012
* Erniarraitz saria (1): 2014
* Pello Errota Sariketa (1): 2020

### Bestelakoak

* Buelta osoa. (Berria, 2023)

## Erreferentziak

* 1 2 «Amaia Iturriotz Etxaniz - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale Elkartea) (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Berritxu Saria (16. 2011. Berriatua) - Aldizkakoa - BDB. Base de datos sobre bertsolarismo» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-09).
* ↑ Amaia Iturriozek irabazi du Hernandorena Saria
* ↑ Amaia Iturriotzek irabazi du Osinalde Saria
* ↑ «Amaia Iturriotz txapeldun VII. Erniarraitz bertso sariketan» El Diario Vasco 2014-02-18 (Noiz kontsultatua: 2024-08-02).
* ↑ Otamotz. (2020-12-28). «Amaia Iturriotz urretxuarrak Pello Errota bertso sariketa irabazi du» Otamotz (Noiz kontsultatua: 2024-11-18).
* ↑ Amaia Iturriotz Etxaniz, Mariñe Arbeo Astigarraga. (2023-09-28). «Buelta osoa» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-09-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114383070
# Prionus coriarius

Prionus coriarius Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Lineok 1758an deskribatu zuena. Europa guztian, Afrika iparraldean eta Ekialde Hurbilean zabaldurik dago, baita Euskal Herrian ere.

## Deskribapena

Tamaina handiko kakalardoa da, arrak 19-38 mm arteko luzera hartzen du eta emeak 27-48 mm artekoa. Europan aurkitzen den kakalardo handienetakoa da.
Gorputza marroi iluna edo beltza izaten du eta distira agertzen du. Orrazi itxurako antena sendo eta luzeak ditu. Arren kasuan antenek 12 segmentu dituzte eta emeen kausan 11.
Sabelaldeari dagokionez arrek ile fin batez estalirik dute eta emeek biluzia.

## Habitata

Konifero basoetan edo baso hostozabaletan aurkitzen dira. Helduak ilunabarrean edo gauean ikusten dira hegan, egunez ezkutuan egoten dira.

## Bizi zikloa

Hiru urtetako (batzuetan lau edo bost) bizi-zikloa osatzen du.
Helduak uztaila eta iraila artean ikusten dira hegan. Usteltzen ari diren zuhaitz hiletan jartzen dituzte arrautzak, sustraien inguruan, eta handik ateratzen diren beldarraz sustraietako zurez elikatzen dira bereziki, baina denetarik jaten dute. Hiru urtetan 60 mm hartzen dituzte, baina 15 cm-takoak ere ikusi dira. Ondoren pupa eratzeko oiloaren arrautzaren tamainako egitura eratzen dute lurreko material solidoez eta handik helduak aterako dira.

## Iruditegia

* Aurrealdetik ikusita.
* Lore gainean.
* Hegalak zabalduta.

## Erreferentziak

* ↑ «Fauna Europaea : Taxon Details» web.archive.org 2007-09-30 (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* 1 2 3 4 5 «Prionus coriarius» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* 1 2 3 «Prionus coriarius | Animalandia» animalandia.educa.madrid.org (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ «GUIDA ALL'IDENTIFICAZIONE DI ALCUNI CERAMBICIDI ITALIANI» www.naturamediterraneo.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ (Ingelesez) Duffy, Evelyn A. J.. (1946). «A Contribution Towards the Biology of Prionus Coriarius L. (coleoptera, Cerambycidae)» Transactions of the Royal Entomological Society of London 97 (17): 419–442. doi:10.1111/j.1365-2311.1946.tb00271.x. ISSN 1365-2311. (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q899428
* Multimedia: Prionus coriarius / Q899428
* Espezieak: Prionus coriarius
# Agin Laburu

Agin Laburu Rezola (Astigarraga, Gipuzkoa, 1985eko otsailaren 26a) bertsolaria da. Kazetaritzan lizentziatua da eta, besteak beste, Hernaniko kronikan, Euskadi Irratian, Gaztesarean eta bereziki, Info7 irratian aritu da lanean.

## Ibilbidea

Sariketa eta txapelketa askotan izan da parte hartzaile. Txapelketa nagusiei dagokionez, hirutan izan da Gipuzkoako Bertsolari Txapelketako finalean eta 2019an buruz burukoa jokatu zuen. 2019an Bertsolari Txapelketa Nagusiko finalerdietara iritsi zen.
2010ean Entzunezkoen Argia Saria jaso zuen Bostetako Digilentzia programagatik eta 2009ko Bertsolari Txapelketa Nagusiari egin zion jarraipenagatik.

## Txapelketak

* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
** Txapeldun ordea (1): 2019.
** Hirugarrena (1): 2015.
** Bostgarrena (1): 2011.
** Finalaurrekoak (1): 2024.
* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Finalaurrekoak (3): 2013, 2017, 2022
* Eskolartekoak:
** Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa (1): 2001

## Sariak
### Bertsolaritza

* Plazatik Gaztetxera sariketa (1): 2007
* Lizardi Saria (1): 2009
* Xenpelar saria (1): 2010

### Kazetaritza

* Argia Saria (1): 2010

## Kanpo estekak

* Agin Laburu Bertsozale.com webgunean.
* Datuak: Q27825114
* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Agin Laburu - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-30).
* ↑ «Beñat Gaztelumendi, 2019ko Gipuzkoako txapeldun - Eskualdea» Aiurri.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-30).
* ↑ «Agin Rezolak Argia Saria lortu du» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-30).
# Chlorophorus sartor

Chlorophorus sartor Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Müllerrek 1766an deskribatu zuena. Europa erdialdean eta hegoaldean eta Ekialde Hurbilean zabaldurik dago, Iran alderaino. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Deskribapena

Tamaina txikiko kakalardoa da, 6-10 mm artean neurtzen baitu. Gorputza marroi iluna du, batzuetan ia beltza. Elitroetan hiru marra kurbatu zuri erakusten ditu.

## Habitata

Zelaietan eta baso ertzetan ikusten dira loreetan pausaturik.

## Bizi zikloa

Bi urtetako bizi-zikloa osatzen dute. Helduak maiatza eta iraila artean ikusten dira. Emeek zuhaitz hostozabalen enborretako arrakaletan jartzen dituzte arrautzak eta handik ateratzen diren beldarrak eroritako adarren barnean garatzen dira, zura jaten baitute. Bigarren urtean egur barnean pupa eratu eta helduak ateratzen dira.

## Erreferentziak

* 1 2 «Chlorophorus sartor | Animalandia» animalandia.educa.madrid.org (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* ↑ «Chlorophorus sartor» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ Biodiversity journal. Edizioni Danaus 2010 (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* 1 2 «Chlorophorus sartor» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4036154
* Multimedia: Chlorophorus sartor / Q4036154
* Espezieak: Chlorophorus sartor
# Jon Balentziaga

Jon Balentziaga (Zumarraga, Gipuzkoa, 1974) euskal kirol kazetaria da. ETB1eko Gaur egun albistegiko kirol atala aurkezten du.
Bederatzi denboraldi egin zituen Euskadi Irratian, Realaren jarraipena egiten. Orain ETBko kirol berriak aurkezten ari da, lehen biak ETB1en eta azken hiruak ETB2n. Igande goizetan ETB1en saskibaloia ere aurkezten du.

## Kanpo estekak

* Jon Balentziagari elkarrizketa. Goierriko.hitza.eus
* Datuak: Q57033943
# Gion Matsuri

Gion Matsuri (japonieraz: 祇園祭) Kyotoko jaialdi xintoista handiena da eta Japoniako hiru handienen artean dago. Urtero uztailean ospatzen da eta hilabete osoa irauten du.

## Jaialdia

Ekintza nagusia uztailaren 17an egiten den Yamaboko Junkō (山鉾巡行) desfilea da eta Gion barrutian izaten da, hortik izena, eta hau da jaialdi guztiko ekintzarik ikusgarrien jaialdiaren izena. Janari txosnak jartzen dituzte yakitori (oilaskoa barbakoan) eta taiyaki, takoyaki eta okonomiyaki gozoki tradizional japoniarrak izaten dituzte. Neskek yukata tradizionalak janzten dituzte.

## Historia

869an izurri handia izan zen Kyoton. Gozu Tennō (牛頭天王) jainkoaren zigorra zela sinetsita, Seiwa enperadoreak Yasaka santutegian errezuak antolatu zituen. Japonia zaharreko 66 alabarda ezarri ziren santutegian, probintzia bakoitzeko bana, eta mikoshi-ak (aldean eramateko aldareak) atera ziren.
Ordutik aurrera, katastrofe bat izaten zen bakoitzean ekintza hauek errepikatzen ziren eta 970tik aurrera urtero egitea erabaki zen. 1533an Ashikaga shogunerriak agerraldi erlijiosoak debekatu zituen baina jendeak protesta egin eta purifikazio erritualak mantendu zituen eta gaur egungo jaialdiaren itxura hartu zuen.

## Kanpo estekak

* 2007ko argazkiak
* Datuak: Q979873
* Multimedia: Gion Matsuri / Q979873