# 1428ko Kataluniako lurrikara

1428ko otsailaren 2ko Kataluniako lurrikarak, Kandelarioan egunean gertatu zelako katalanez: Terratrèmol de la Candelera deituak, Kataluniako Printzerria- bereziki Rosselló eskualdea - astindu zuen. 6,7 magnitudeko lurrikara bat izan zen, epizentroa Camprodon inguruan zuela. 1428ko otsailaren 2ko goizean gertatu zen, goizeko 8 eta 9 artean. Lurrikara urte bakar batean Katalunia astindu zuten gertaera sismiko batzuen artean izan zen. 1427ko otsailaren 23tik aurrera martxoko, apirileko eta maiatzaren 15eko dardarak sentitu ziren Oloten, ekainean eta abenduan. Kalte nabarmen txikiagoak eragin zizkioten jabetzari, bereziki Amerreko monasterioari; baina ziurrenik eraikuntza-azpiegituraren ahultze latza eragin zuten. Horrek azalduko luke 1428ko lurrikararekin batera gertatu zen suntsipen masibo eta orokorra.
Intentsitatearen kalkulu modernoak VIII. (kaltegarriak) edo IX. (suntsitzaileak) dira Medvedev–Sponheuer–Karnik eskalan. Prats-de-Mollo-la-Presteko harresiak suntsitu zituen. Arles-sur-Techeko kanpandorrea erori egin zen. Banyuls dels Aspresko Fontclara monasterioa suntsitua izan zen. Sant Martí del Canigó monasterioak jasandako kalteen ondorioz, abadiaren gainbehera hasi zen. Sant Joan de les Abadesseseko kanpandorrea eta zinborioa erori ziren. Núriako kapera suntsitua izan zen. Tortellà eta Queralbs herriak erabat suntsituak izan ziren. Kaltetutako egituren artean, Santa Maria de Ripoll eta Sant Llorenç prop Bagà beneditar monasterioak zeuden. Perpinyàtik eta Bartzelonatik urrun, izuak hartzen zuen jendea. Azken honetan, intentsitatea VI. (indartsu) edo VII. (oso indartsu) eskalan estimatu zuten. Santa Maria del Mar eliza gotikoko arrosa-leihoa suntsitua izan zen.
Robin de Molhet, Peyrepertuseko jauna, lurrikarak jo zuenean bere lurretan bidaiatzen ari zena, berehala etorri zen biktimei laguntzera, eta horrek Alfontso V.a Aragoikoaren errekonozimendua ekarri zuen, zeina Valentzian zegoen lurrikararen garaian. Felip de Malla orduko Kataluniako Generalitateko presidenteak erregeari gutun baten bidez suntsipenaren berria jakinarazi zion. Kalkuluen arabera, ehunka pertsona hil ziren hondamendian: berrehun Camprodonen, ehun eta hirurehun artean Puigcerdàn (elizaren kolapsoaren ondorioz), hogei-hogeita hamar Bartzelonan (Santa Maria del Marren), eta ia Queralbseko biztanle guztiak. Urtebete baino askoz gehiago iraun zuten ondorioek. Lurrikara Pirinioetako historiako okerrena izan zen ziurrenik, nahiz eta erregistratutako lehenengoa 1373an bakarrik gertatu zen. Arrisku sismikoa aztertzeko erreferentzia puntu bat da gaur egun ere.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Guidoboni E.; Ferrari G.; Mariotti D.; Comastri A.; Tarabusi G.; Valensise G.. Catalogue of Strong Earthquakes in Italy 461 B.C. - 1997and Mediterranean area 760 B.C. - 1500. .
* 1 2 Banda, E.; Correig, A. M.. (1984). «The Catalan earthquake of February 2, 1428» Engineering Geology (Elsevier) 20 (1–2): 89–97. doi:10.1016/0013-7952(84)90045-0. Bibcode: 1984EngGe..20...89B..
* ↑ Joan Torallesen Noticiari.
* ↑ (Katalanez) Olivar, Alexandre. (1989). «Sobre els terratrèmols dels anys 1427 i 1428 a Catalunya» Medievalia (8): 287-294..
* ↑ (Gaztelaniaz) Mapa de Cataluña con la localización del epicentro.. .
* ↑ (Katalanez) Perarnau i Espelt, Josep. (2002). «La lletra de Felip de Malla informant el rei Alfons del terratrèmol de la Candelera, 1428» Arxiu de textos catalans antics 21: 665–670..
* ↑ (Katalanez) «El terratrèmol de Catalunya de 1428» Sàpiens 2011/03/12.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q769031