# Telemedikuntza

Telemedikuntza urrutiko zerbitzu medikoak ematea da. Horiek ezartzeko, informazioaren eta komunikazioen teknologiak erabiltzen dira. Garrantzitsua da ulertzea telemedikuntza prozesu bat dela, ez teknologia bat.
Telemedikuntzak prebentzioa, diagnostikoa, tratamendua eta errehabilitazioa barne hartzen ditu, baita hezkuntza medikoa ere. Baliabide teknologiko bat da, osasun-arretarako zerbitzuak optimizatzea ahalbidetzen duena, denbora eta dirua aurreztuz eta urrutiko eremuetarako sarbidea erraztuz.Zerbitzu hauek ditu:
* Espezialista baten arretaren zerbitzu osagarriak eta berehalakoak, adibidez diagnostiko baten bigarren iritzia emateko.
* Arlo jakin bateko mediku espezialista baten berehalako diagnostikoak.
* Erizaintza eta medikuntza eskoletako ikasleen urruneko hezkuntza.
* Azterketa erradiologikoen, ekografien eta bestelakoen artxibo digitaleko zerbitzuak.
* Mediku espezialista baten online laguntza.
Zerbitzu hauek guztiek diagnostikoak hartzen direnetik emaitzak lortu arteko denbora, kostu ekonomikoak eta desplazamenduak murrizten dituzte.

## Aplikazioak

Telemedikuntzan bi lan-arlo daude:
* Alderdi klinikoa
** Telediagnostikoa
** Telekontsulta
** Urrutiko monitorizazioa
** Bigarren iritziak lortzeko bilera medikoak (Teleinterkontsulta)
** Datu edo fitxa medikoen biltegiratze digitala
* Osasun hezkuntza, bideokonferentzia bidez.

## Kontzeptuak

* Telediagnostikoa: urrutiko diagnostikoa inpaktu handiena eragiten duen teknika da, dituen abantaila ugariengatik eta teknologiaren aprobetxamenduarengatik. Urrun dagoen ospitale batetik paziente baten ebaluazio medikoa ebaluatzean edo horretan laguntzean datza, ekintza hori gauzatzeko telekomunikazioak erabiliz.
* Teleinterkontsulta: bideokonferentzia bidez, posible da kokapen desberdinetan (muga geografikorik gabe) dauden espezialisten bilera bat egitea, egoera ezberdinak eztabaidatzeko, muga bakarra baliabide teknologikoak eta telekomunikazioetakoak dira.
* Telenutrizioa: dietistek eta IKTetan oinarritutako medikuek urrutiko pazienteei terapia nutrizionala ematea.
* Pazienteen urrutiko monitorizazioa: pazienteen organismoaren parametro batzuk neurtzeko eta monitorizatzeko aukera dago, bitarteko elektronikoen eta urrutiko komunikaziokoen bidez. Glukosa neurtzeko adibidez.
* Biltegiratze digitala: dokumentuen euskarri digitala inplementatzean datza, hala nola fitxa medikoak, plaka erradiologikoak edo azterketak, barne-prozesuak arintzeko eta horiek biltegiratzeko espazio fisikoa murrizteko.
* Urrutiko klaseak: bideokonferentzia medikoaren erabilera akademikoa da. Teknologia bera erabiliz, irakasle batek eskolak eman diezazkieke elkarrengandik urrun dauden ikasle-talde bati edo batzuei.

## Telemedikuntzaren sistemaren funtzionamendua

Telemedikuntza-sistema, definizioaren arabera, jarduera medikoetarako sistema osagarria da. Gaur egun, laguntzarako bitartekoak telekomunikazioak eta zientzia informatikoak dira, gaur egun sortzen ari den arlo honetan aurkitzen duguna hainbat telekomunikazio-sistemaren bidez audioa, bideoa, irudiak eta dokumentuak transmititzeko gai diren sistemak baitira.
Telemedikuntzako sistema batek, funtsean, honela funtzionatzen du: hospitale txiki bat dago profesional falta duena berariazko eremu batean (edo batzuetan). Zentro horri garrantzi handiagoko batek lagunduko dio, eta espezialistak zein pazienteak artatzeko behar den denbora izango ditu urrutiko moduan, eta horiek fisikoki zentro txikiena dagoen hirian egongo dira. Horrek denbora eta dirua aurrezteko onurak dakarzkie pazienteei, eta osasun-zentro baztertuenen kudeaketa hobetzen du.
Sistema honek ondo funtzionatzeko honako elementu hauek eduki behar dira:
* Komunikatzeko gai diren tresnak(bideokonferentzia)
* Komunikabidea (sateliteak, Internet, etab.).
* Informazioaren elkarreragingarritasunerako estandarrak eta protokoloak.
* Osasun-zerbitzuak emateko beharrezkoak diren baliabideak (azpiegitura, denbora eta bereziki espezialistak) kudeatu behar dituen ospitalea edo laguntza-klinika.
Telemedikuntzaz hitz egiten bada biltegiratze digitalerako bitarteko gisa, medikuen lanari azkar eta eraginkortasunez laguntzeko modu gisa aurkezten da, informazioa manipulatzea ahalbidetuz erregistro eguneratuak eraman ahal izateko eta, beharrezkoa izanez gero, bigarren iritzi bat eskatzeko, modu errazago eta irekiago batean. Gainera, fitxa edo erregistro digitalak mantentzeak informazio-bolumen handiagoak espazio fisiko txikiagoan maneiatzeko gaitasuna dakar, barne-prozesuak bizkortzea ahalbidetzen du eta, horren ondorioz, zerbitzuaren kudeaketa hobetzen da.

## Estandar informatikoa

Telediagnosiaren, telekontsultaren, prozesamenduaren, transmisioaren eta erregistro medikoen eta irudi diagnostikoen biltegiratzearen prozesuetan informazioa elektronikoki trukatzea ahalbidetzen duten estandarren artean, HL7 eta DICOM nabarmentzen dira.

## Abantailak eta Desabantailak
### Abantailak

* Urrutiko eskualdeetan dauden pazienteei urrutiko laguntza medikoa emateko aukera ematen du telemedikuntzak.
* Osasun publikoko gastuak murriztea. Teknologia mugikorren laguntzaz pazienteak urrutitik monitorizatuz gero, gutxitu egin daiteke anbulatorioko bisiten beharra, eta bermatu errezeten urrutiko egiaztapena eta sendagaien preskripzio-kontrola. Beraz, nabarmen murrizten da asistentzia medikoaren kostu osoa.
* Esperientzia trukatzea. Teknologia mugikorrek aukera ematen diete osasun-langileei kontsultak egiteko eta esperientzia trukatzeko, perituak behatzeko eta haiekin elkarreraginean aritzeko, bata bestearengandik urrun egonez gero.
* Gaixotasun infekziosoak hedatzeko arriskua murriztea. Tele-osasunak baztertu egiten du gaixotasun infekziosoak edo parasitoak pazienteen eta medikuen artean transmititzeko aukera.
* Estigma murriztea. Paziente batzuk deseroso sentitzen dira kontsulta egin bitartean.

### Desabantailak

* Telemedikuntzak ezin du erabat ordezkatu azterketa fisikoa, eta horrek diagnostiko zehatza edo amaitua baldintzatzen du.
* Telemedikuntzak erabakitzaile gaitasun mugatua du tratamendu arriskutsuak behar dituzten pazienteentzat.
* Telemedikuntza ez da herrialde batzuetan onartzen den praktika bat, kasu batzuetan lege-arauen aurka dago. Arau-aktak, printzipio gidariak eta legeria eguneratzeko beharra sortzen da.
* Telemedikuntzak ez du ziurtatzen pazienteek nahi duten informazio guztia dutenik, ezta tratamendu aukera bati buruz behar duten informazio guztia dutenik ere.
* Telemedikuntzak kalteberatasun potentziala sortzen du konfidentzialtasunarekiko, segurtasunarekiko, lizentziamendu medikoarekiko eta gastuen konpentsazioarekiko.
* Telemedikuntzak medikuaren denbora gehiago eskatzen du. Aurrez aurreko kontsulta batek 15 minutu inguru irauten baditu, telekontsultak ordu erdira arte luza daitezke.
* Gainera, zerbitzu medikoak ematen diren bitartean errore bat izateko arriskua handitzen da. Baliozko arazo teknikoak ager daitezke, hala nola, transmisio-erroreak edo segurtasun-alterazioak edo datuak biltegiratzeko erroreak, komunikazioaren kalitatean eragina dutenak.

## Telemedikuntza historian zehar

Telemedikuntzaren kontzeptua berria dela dirudi eta komunikazioen globalizazioarekin eta interneren sorkuntzarekin lotuta dagoela badirudi ere, urrutiko diagnostikoen aurrekariak daude telefonoa asmatu zenetik. Adibidez, 60ko hamarkadan itsasontzietatik elektrokardiogramak transmititzea lortu zen. Gaur egun, urrutiko diagnostikoko ekipamendua eta esperientzia egokiak daude ia espezialitate mediko guztietan.

### Telemedikuntzaren aurrerapenaren kronologia

* 1924, Radio News aldizkarian agertzen da, "Doctor por Radio " izeneko artikulua, azala hartu zuena eta hori lortzeko beharrezkoa den zirkuliteriaren eskema deskribatzen duena.
* 1951, Estatu Batuetako hainbat estatu hartzen dituen lehen erakustaldia, lerro dedikatuak eta telebista-ikasketak erabiliz.
* 1955ean, Montrealen, Albert Jutras doktoreak teleradiologia egin zuen, fluoroskopietan zeuden erradiazio-dosi handiak saihesteko asmoz, ohiko interfonoa erabili zen.
* 1959, Nebraska, Cecil Wittsonek telehezkuntzako eta telepsikiatriako lehen ikastaroak hasi zituen, bere Ospitalearen eta Norfolkeko (Virginia) Estatuko Ospitalearen artean, 180 kilometrora.
* 1971, Sateliteen aroa hasi zen, bereziki OLT (1966an jaurtia), Alaskako bertakoen komunitate baten prestazioak hobetzeko.
* 1972, STARPAHCen hasiera, Papago Arizonako bertakoentzako laguntza medikoko programa. Elektrokardiografia eta erradiologia egin zen eta mikrouhin labeen bidez transmititu zen.
* 1975, STARPAHC programa amaitzen da, Lockheed konpainiak astronautentzako arreta medikoko programa batetik egokitu zuena.
* 1988, Nasa Space Bridge izeneko programa abiarazi zuen Armenia eta Ufa (garai hartan sobietar batasunekoak ziren), Armenia lurrikara batek suntsitu zuen. Konexioak egiteko, Erevango (Armenia) Zentro Medikoaren eta Ameriketako Estatu Batuetako lau Ospitaleren arteko norabideko bideoa, ahotsa eta faxa erabili ziren. Ondoren, programa Ufara zabaldu zen, tren istripu izugarri batean erreei laguntzeko.
* 1991, Telemedikuntzako UNESCO Katedra, CATAI. Urrutiko DNAren lehen kuantifikazioa munduan, bularreko minbiziaren pronostiko-faktoreen irudi-analisiari aplikatuta.
* 1995, Mayo Klinikak etengabeko konexioa jarri zuen martxan Jordaniako Ammango Errege Ospitalearekin, egunero egiten ziren kontsultak Hachemita mediku baten eta Ameriketako Estatu Batuetako beste batzuen artean, eta Hachemita medikuak, ospitaleko saio kliniko bat balitz bezala, ondoz ondo zituen pazienteak; zuzenean, mediku iparramerikarrek mediku jordaniarrari galdetzen zioten edo eskatzen zioten pazienteari bere gaitzengatik galdetzeko. Beste kasu batzuetan erradiografien interpretazioak edo arazo dermatologikoak ziren.
* 2001, New Yorkeko doktore batek gaixo baten behazun-besikula gaixoa kendu zuen Estraburgon, Frantzian, beso robot baten bidez.

## Telemedikuntzaren etorkizuna

* Osasun-arloko profesionalak behar bezala prestatu behar dira telemedikuntzak dakarren premia berriari erantzuteko. Profesionalaren zerbitzura dagoen beste tresna bat da.
* Telelaguntza astero planifikatuko duten espezialitateen araberako lantaldeak sortu behar dira.
* Plangintza horrek pazienteen zaintza-ibilbideak sortu behar ditu, hau da, zer kontsulta mota izan behar diren presentzialak, zein telematikoak,etab.
* Plangintza hori gauzatzeko, protokoloak egin beharko dira, praktika medikoa euskarri legal eta klinikoarekin babesten dutenak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cender U, Quispe-Juli. Revista Cubana de Información en Ciencias de la Salud.. .
* ↑ (Ingelesez) «Effectiveness of telenutrition in a women’s weight loss program». .
* ↑ (Ingelesez) Technology and managed care: patient benefits of telemedicine in a rural health care network. Onlinelibrary.Wiley.
* ↑ (Ingelesez) «The mobile wave: how mobile intelligence will change everything».. Perseus Books/Vanguard Press, 153 or..
* ↑ «Telemedicina, una herramienta también para el médico de familia». Elsevier.
* ↑ (Ingelesez) «What is Telepsychiatry and How Do You Apply It?». BlendedCare.
* ↑ (Ingelesez) «Telehealth Technology Applications in Speech-Language Pathology». Mary Ann Liebert, Inc..
* ↑ (Ingelesez) «Benefits and drawbacks of telemedicine, 2005». Journal of Telemedicine and Telecare.
* ↑ (Gaztelaniaz) Impulso definitivo a la telemedicina. .

## Ikus, gainera

* Teledermatologia
* Osasun-arloko administrazio
* DICOM
* HCEren estandar
* Health Level Seven edo HL7
* Historia kliniko elektronikoa
* Etxe digital
* Informatika mediko
* Ingenieritza biomediko
* Bideokonferentzia

## Kanpo estekak

* https://www.isfteh.org/ International Society for Telemedicine & eHealth]
* Datuak: Q46994
* Multimedia: Telemedicine / Q46994