OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hemitrichia decipiens

Hemitrichia decipiens Arcyriaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Clathrus stipitatus, Mucor miniatus, Lycoperdon pusillum, Sphaerocarpus ficoides, Stemonitis ficoides, Trichia fallax, Trichia fallax var. ß ficoides, Trichia virescens, Trichia cerina, Trichia fulva, Trichia clavata var. ß cerina, Trichia furcata, Trichia fallax var. cerina, Trichia nana, Trichia decipiens, Trichia stuhlmannii, Trichia pusilla.

## Deskribapena

Esporaforoa: Banaka baina gregario hazten da, 3 edo 4 mm-ko altuera gainditzen ez duen tamainakoa. Bere garapen osoan zehar forma eta kolore aldaketa anitz bat du, gorrixka da hasieran zurtoin txiki zuri batekin, gero tonu okre antzeko-laranjarantz zurbiltzen da, ondoren okre bihurtzen da eta oina ilundu eta gorritu egiten da, amaieran okre-horixka koloreko kapilizio bat sortzen da. Bere forma globo itxurakoa edo piriformea da hasierako faseetan, gero, esporulatzean, zuntzez gainezka dagoen kopa baten forman geratzen da. Kapilizioa espiral formako zuntz antzu luzez osatua dago, luzetarako ildaskarik gabe, hauek zuntzen artean dauden esporak barreiatzen laguntzen dute. Peridioa dehiszentea eta distiratsua da, tolestura txikiak ditu oin aldera, heltzen denean hausten da kapilizioa sortuz.
Hanka: Altuera osoaren % 50 da oina, zuria, gero okre-gorrixka, mokotsua eta harizpiduna.
Etimologia: Decipiens epitetoa latinetik dator, engainatu esan nahi duen “decipere” hitzetik. Ez delako erraza identifikatzeko.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Trichia taldeko espezie ohikoena da. Espezie askorekin nahas daiteke, mikroskopioaren laguntza gabe identifikatzeko zaila.

## Sasoia eta lekua

Ia urteko edozein garaitan aurki daitekeen espezie arrunta da. Hildako egur mota guztietan, azalean edo zuhaitzen adarretan.

### Banaketa eremua

Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 617 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Calvo Pérez Javi. (2006). El mundo de las setas. Asociacion Micológica Fungipedia.
* ↑ (Gaztelaniaz) GN Granada natural.
* ↑ Hemitrichia decipiens: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123861546
* Multimedia: Hemitrichia decipiens / Q123861546
# Edurne Alegria Aierdi

Edurne Alegria Aierdi (Caracas, Venezuela, 1949) itzultzailea eta kultur eragilea da

## Bizitza

Edurne Alegria Venezuelan jaio zen. Aita Getariakoa zuen, eta ama, berriz, Zarauzkoa, nahiz eta Beasainen jaio. Gerra amaitu ondoren, ama eta zazpi neba-arrebek Ingalaterrara joan behar izan zuten. Gerrako haurrak izan ziren. Eta familia berriro Zarautzen elkartu zenean, hutsetik hasi behar izan zuten, etxea hutsik aurkitu zutelako. Eta bizitza zaila zenez, Edurneren ama Margari Aierdik Venezuelara joatea erabaki zuen familia aurrera ateratzeko. Eta han ezkondu zen. Edurneri amak gerra eta gerra ostekoak kontatu eta hizkuntza, euskara, transmititu zion. Harro dago amaz.

### Formakuntza

Hizkuntzaren eta itzulpengintzaren inguruko ikasketak ditu eginak: Genevako Itzultzaile Eskolako diploma, Licence de lingusitique générale, Maîtrise en Sciences du Langage et de la Communication eta Diplôme d’Études Approfondies d’Études Basques.

### Lan ibilbidea

Itzultzaile autonomo, euskaratik frantsera itzulti du gehienbat. Besteak beste, Joxean Artze, Anuntxi Arana eta Patri Urkizuren lanak frantseseratu ditu. "Idazlea itzultzaileen lantegian" ekimenean parte hartu du bitan, frantsesezko itzulpenak atontzen (Pello Lizarralderena batean, eta Danele Sarriugarterena bestean).
EIZIE Elkartean, idazkari nagusiaren kargua izan zuen bi urtez (2003-2005), eta, harrezkero, hainbat alorretan jardun du elkartean. Besteak beste, iparraldeko itzultzaileen egoerari buruzko saio batean.

## Argitalpenak

Itzulitako zenbait lan:
* De la mythologie basque – Gentils et Chrétiens (Elkar, 2010):
* LUA, Lurra, Ura, Airea – herriaren arnasa / LUA, Terre, Eau, Air – souffle d'un peuple (Eusko Jaurlaritzak argitaratua, 2007).
* Nire zakurrarekin solasean Frantziaz eta frantsesetaz (Gatuzain, 2006)
* Un monde de paroles, paroles du monde- Étude sur les langues du monde (Organisation Internationale UNESCO Etxea, L'Harmattan, 2006)
* Munduko hamar ipuin, norberaren eta besteen heziketarako lagungarri (Gatuzain, 2005).
* La cuisine basque gourmande (Les Éditions du Quai Rouge, 2005).
* Le roi Sanche le Grand (Hasier Etxeberria, 2004).
* Le Pays Basque au XIe siècle. Règne de Sanche III le Grand, roi de Pampelune (1004-1035) (Pamiela, 2004).
* Gémissements de la forêt (Jazzle, 2001).
* Le monde est un grand homme et l'homme un petit monde (Iratze, 1994).

## Erreferentziak

* ↑ «Alegria Aierdi, Edurne - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ Mujika, Mikel. (2024-02-10). «“Nos obligaron a ver cómo torturaban a mi padre y mi hermano y nos dieron aceite de ricino”» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* 1 2 3 «NorDaNor | EIZIE» www.nordanor.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ «ADOREZ Hiztegiak» www.bostakbat.org (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126736721
# Ruth Ogden

Fannie Ogden Ide (Brooklyn, New York, 1853ko abenduaren 27a – ibidem, 1927ko uztailaren 2a), Ruth Ogden izengoitiaz ezagunagoa, estatubatuar haur literaturako idazlea izan zen.

## Bizitza

Jonathan Ogden merkatariaren eta Abigail Murphy Ogdenen alaba, Fannie Ogden Brooklynen jaio zen 1853an. Bere neba zaharragoa, Robert enpresari aberats bat bihurtu zen. Fanniek ikastetxe pribatuetan ikasi zuen eta 1875ean Charles W. Iderekin ezkondu zen. Alaba bat izan zuten, Alice.
Ruth Ogden izengoitia erabiliz, haurrentzako liburuak idatzi zituen eta aldizkarietan ere kolaboratu zuen, ipuinak eta poemak idatziz. Bere liburuetako hainbat, hala nola, A Loyal Little Red-Coat (1890) eta Loyal Hearts and True (1899), gertakari historikoetan oinarritzen dira neurri batean. Kritikariek «xarmagarri» hitza erabili ohi zuten bere liburuak deskribatzeko, eta kritikari batek «tonuaren garbitasuna, espirituaren bizitasuna eta ingeles estilo ona» goraipatu zuen.
Ogdenen liburuak F. C. Gordonek, George T. Tobinek, H.A. Ogdenek eta W. Raineyk ilustratu zituzten, besteak beste.
Brooklyngo Ospitalean hil zen 1927ko uztailaren 2an, 73 urte zituela, eta uztailaren 5ean Green-Wood hilerrian lurperatu zuten.

## Lanak

* His Little Royal Highness (1887)
* A Loyal Little Red-Coat (1890)
* A Little Queen of Hearts (1893)
* Courage (1893)
* Little Homespun (1897)
* Tattine (1898)
* Loyal Hearts and True (1899)
* Friendship: The Good and Perfect Gift (1903)
* Little Pierre and Big Peter (1915)

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) «Fannie Ogden Ide» Find a Grave (Noiz kontsultatua: 2024-10-19).
* 1 2 (Ingelesez) White, James Terry; Derby, George, eds. «Ogden, Robert Curtis» The National Cyclopaedia of American Biography. Supplement I. JT White, 415 or..
* ↑ (Ingelesez) «Robert C. Ogden Left $2,000,000; Will, Filed for Probate, Gives More Than $1,000,000 to His Two Daughters» New York Times 1913-08-23.
* 1 2 3 (Ingelesez) Leonard, John William. (1914). «Ide, Fannie Ogden» Who's Who of America: A Biographical Dictionary of Contemporary Women of the United States and Canada, 1914-1915. American Commonwealth Company, 420 or..
* 1 2 (Ingelesez) «Ide, Fannie Ogden» Men and Women of America: A Biographical Dictionary of Contemporaries. L.R. Hamersly & Company.
* ↑ (Ingelesez) «Literature» The Christian Register: 19. 1898-01-13.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26702824
# Enarak (taldea)

Enarak musika taldea 1967 inguruan hasi zen antolatzen, Donostiako apaiztegian. Apaiz bidea, normalean, ikasketak edukitzeko bide bakarra zen langile familientzat eta horrek justifikatzen du musikarien egoera. Bertan batu ziren Antonio López, Meltxor Maritxalar, Jon Iturrioz eta Josetxo Iñurrieta, eta haien benetako zaletasunari eman zioten bide: musika modernoari. Udara amaitzean, laukote izatetik boskote izatera pasatu ziren: Jesus Calvete donostiarra sartu zen baterian.
Enarakekoak Ez Dok Amairukoak baino gaztexeagoak ziren. Lau urtez, ehunka kontzertu egin zituzten, kantu tradizionalak pop-rock estiloan jorratuz, lau orduko kontzertuetan, «berbena estiloan». Diska txiki bat ere plazaratu zuten. Larraitzen, Txindokiren magalean frankistentzat eskandalagarria izan zen kontzertu arrakastatsua eman zuten. Ondoren, soldaduskara joatea egokitu zitzaien Enarakeko kideei, eta honela, besterik gabe, amaitu zen haien bidea, 1971ean.

## Enarak dokumentala

Beñat Iturrioz zinemagile eta musikaria Enarak pop-rock talde aitzindariaren dokumentala burutu du; Beñat Iturrioz taldekide baten semea da. Prozesu honetan, gainera, Enaraken lehen diskoa berrargitaratu du aste honetan Elkar argitaletxearekin, taldearen hiru bertsio egin dituzten Amoranteren, Rüdigerren eta Liherren ekarpenarekin.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.eitb.eus/es/cultura/videos/detalle/9209767/video-el-grupo-enarak-vuelve-a-larraitz-para-repetir-concierto-ofrecido-hace-52-anos/
* ↑ https://zinebi.eus/programacion/enarak/

## Kanpo estekak

* Xalba Ramírez: "Enarak, euskal musika modernoaren aitzindari ahaztua", Irutxuloko Hitza, 2024/10/18.
* Dokumentalaren traillerra.
# Agincourteko Gudua

Agincourteko Gudua Ehun Urteko Gerrako ingelesen garaipen nagusia izan zen, non frantziar armada handiagoa menderatu zuten. Gudua 1415eko urriaren 25ean (San Crispin eguna, egun indarrean dagoen gregoriotar egutegiaren arabera: azaroaren 3a), ostirala, egungo Azincourtetik gertu izan zen. Henrike V.a Ingalaterrakoaren garaipenak gerraren norabidea aldatu zuen eta, horren ondorioz, Frantziako erregearen alaba ezkondu eta bere semea zen Henrike VI.a Frantziako ondorengo bihurtu zen (hala ere, ezin zuen aitaren lana aprobetxatu).
Henrike V.ak gudarosteak zuzentzeaz gain gorputzez gorputz ere borrokatu zuen. Orduko Frantziako erregea zen Karlos VI.ak, berriz, ezin izan zuen bere armada zuzendu, gaixotasun mental batek guztiz ezgaitu zuelako. Erresuma kondestablea zen Karlos I.a Labritekoak Frantziar armada zuzendu zuen.
Ingelesek galestar arkulariei eta hauen arku luzeei (longbow) esker lortu zuten garaipena. William Shakespearek, gero, Henrike V.a antzerki-lanean guduaren istorioa azaldu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Juliet, Juliet. (2005). Agincourt: The King, the Campaign, the Battle. Londres: Little, Brown, 227 or. ISBN 9780316726481..
* 1 2 Curry, Anne. (2005). Agincourt: A New History. Tempus, 187 or. ISBN 978-0-7524-2828-4..
* 1 2 Juliet, Juliet. (2005). Agincourt: The King, the Campaign, the Battle. Londres: Little, Brown, 320 or. ISBN 9780316726481227..
* ↑ Agincourt aftermath
* ↑ de Monstrelet, Enguerrand. (1810). The Chronicles of Enguerrand de Monstrelet. (1853. argitaraldia) Londres: Henry Bohn, 340 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188495
* Multimedia: Battle of Agincourt / Q188495
# Marathera

Marathera (मराठी Marāṭhī) marathi herriak mendebaldeko eta erdialdeko Indian mintzatzen duen indoariar hizkuntza da, Maharashtra estatuan ofiziala. Guztira 90 milioi hiztun ditu, Indian laugarrena da eta munduan, hamabortzgarrena. Haren familia hizkuntzen artean, literatura antzinena du eta dialekto nagusiak marathera batua eta warhadi marathera dira. Badaude beste azpidialekto batzuk halaber: ahirani, dangi, samavedi, khandeshi eta chitpavani marathera. Marathera batuaren ezaugarri nagusia bokal sudurkaririk ez izatea da.

## Erreferentziak

* ↑ Ethnologue
* 1 2 UCLA language materials project- Marathi
* 1 2 Languages Spoken by More Than 10 Million People. .
* ↑ Euskaltzaindiaren 38. araua
* ↑ Abstract of Language Strength in India: 2001 Census
* ↑ arts, South Asian." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite.
* ↑ Dhoṅgaḍe, Rameśa; Wali, Kashi. (2009). «Marathi» London Oriental and African language library (John Benjamins Publishing Company) 13: 101, 139. ISBN 9027238138, 9789027238139..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1571
* Multimedia: Marathi language / Q1571
# Dafo tenplua (Zhangye)

Dafo tenplua edo Buda erraldoiaren tenplua (txinera tradizionalez: 大佛寺; pinyinez: Dàfó Sì), Txina ipar-mendebaldeko Zhangye hirian dagoen tenplo budista da, etzanda dagoen Buda erraldoiarengatik ezaguna.
Diotenez Kublai Khan enperadore mongola tenplo honetan jaio zen 1215 urtean, baina ez dago ziurtaturik hala izan zenik.

## Historia

1028 urtean Tangut herriak eskuratu zuen Zhangye (garai hartan Ganzhou izena zuen). 10 urte beranduago Mendebaldeko Xia erresuma izena hartu zuen eta Hexi korridorea kontrolatzeko tenplo ugari eraiki zituzten, Li Qiangshun enperadorearen garaian bereziki.
Kondairak dioenez 1098 urtean Sineng Weimie monje budistak inguruko muino batetatik numen argiak ikusi zituen urrunean. Bertara gerturatu eta etzandako Buda baten estatua aurkitu zuen lur barnean. Estatua eskuratu eta tokian bertan tanplo bat egingo ziola erabaki zuen. XII. mendearen hasieran eraiki ziren Budaren estatua erraldoia eta tenploa.
Txinako Iraultza Kulturala garaian kaltetua izan zen tenploa.1996 urtean "leku historiko eta kultural nazionala" izendatu zuen Gobernuak. Orduan berriztatze lanak abiatu ziren eta 2005 urtean tenploak errezutarako soilik ireki zituen ateak. 2006an erabat berriztaturik inauguratu zen.

## Deskribapena

Tenploko elementu nagusia etzandako Budaren estatua erraldoia da. Buztinez eginda dago eta sortu zenetik ia aldaketarik gabe mantendu izan da. 35 metrotako luzera dauka eta koloreztaturik dago. Buda handiaren atzean 10 dizipuluren eskultura txikiagoak daude.

### Budaren neurriak

* Luzera: 35 metro
* Sorbalden artean: 7'5 metro
* Oinak: 4 metro
* Belarriak: 2 metro.

### Tenploa

Eraikinak 48 metrotako luzera, 24 metrotako zabalera eta 33 metrotako altuera ditu eta egurrez egina dago. Egurrezko egitura horretan Qing dinastiako margolana ikus daiteke, Bertan Xuanzang eta bere jarraitzaileak ageri dira, Xuanzang bera zaldi gainean eta tximu-erregea belauniko.
Budismoaren antzinako liburu ugari ditu, 6.000 aletik gora. Batzuk urrez eta zilarrez idatzita daude.

## Iruditegia

* Sarrera.
* Dafo tenploa.
* Tenploaren atzealdea.
* Buda etzanaren estatua.
* Estupa.

## Erreferentziak

* ↑ Zi Yan. (2012). Famous Temples in China. Hefei, Anhui: Huangshan Publishing House, 54-57 or. ISBN 978-7-5461-3146-7..
* 1 2 Ruth W. Dunnell. (1996). The Great State of White and High: Buddhism and State Formation in Eleventh-Century Xia. University of Hawaii Press, 78 or..
* 1 2 3 Sonya S. Lee. (2010). Surviving Nirvana: Death of the Buddha in Chinese Visual Culture. Hong Kong University Press, 265 or..
* 1 2 «Giant Buddha Temple, Dafo Temple, Zhangye, Gansu» www.travelchinaguide.com (Noiz kontsultatua: 2019-07-10).
* ↑ Dust in the Wind: Retracing Dharma Master Xuanzang's Western Pilgrimage. Rhythms Monthly, 23 or..
* ↑ Beijing Review. 39. bolumena, 29 or..

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q1563554
* Multimedia: Great Buddha Temple (Zhangye) / Q1563554
# Vin Diesel

Vin Diesel, jaiotzako izenaz Mark Sinclair Vincent (1967ko uztailaren 18a, New York) estatubatuar aktore, idazle, zinema zuzendari eta ekoizle bat da.

## Filmografia
### Aktore gisa

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharrak |
| 1990 | Awakenings | Orderly | Krediturik gabe |
| 1994 | Multi-Facial | Mike | |
| 1997 | Strays | Rick | |
| 1998 | Saving Private Ryan | Adrian Caparzo gudaria | |
| 1999 | The Iron Giant | Burdinezko erraldoia (ahotsa) | Animaziozko filma |
| 2000 | Boiler Room | Chris Varick | |
| 2000 | Pitch Black | Richard B. Riddick | |
| 2001 | The Fast and the Furious | Dominic Toretto | |
| 2001 | Knockaround Guys | Taylor Reese | |
| 2002 | xXx | Xander Cage | |
| 2003 | A Man Apart | Sean Vetter | |
| 2004 | The Chronicles of Riddick | Richard B. Riddick | |
| 2004 | The Chronicles of Riddick: Dark Fury | Richard B. Riddick (ahotsa) | Animaziozko filma. Bideoan estreinatua. |
| 2005 | The Pacifier | Shane Wolfe tenientea | |
| 2006 | Find Me Guilty | Jack DiNorscio | |
| 2006 | The Fast and the Furious: Tokyo Drift | Dominic Toretto | kameoa |
| 2008 | Babylon A.D. | Hugo Cornelius Toorop | |
| 2009 | Fast & Furious | Dominic "Dom" Toretto | |
| 2011 | Fast Five | Dominic "Dom" Toretto | |
| 2013 | The Chronicles of Riddick: Dead Man Stalking | Richard B. Riddick | |
| 2013 | Fast Six | Dominic "Dom" Toretto | |
| Jakiteke | The Machine | | |

### Ekoizle gisa

| Filma | Urtea | Deskribapena |
| Multi-Facial | 1994 | Ekoizlea |
| Strays | 1997 | Ekoizlea nagusia |
| xXx | 2002 | Ekoizlea nagusia |
| A Man Apart | 2003 | Ekoizlea |
| Chronicles of Riddick | 2004 | Ekoizlea nagusia |
| Life is a Dream | 2004 | Dokumentala, ekoizle nagusia |
| Find Me Guilty | 2006 | Ekoizlea |
| Hitman | 2007 | Ekoizlea nagusia |
| Fast & Furious | 2009 | Ekoizlea |
| Fast Five | 2011 | Ekoizlea |

### Zuzendari eta gidoigile gisa

| Filma | Urtea |
| Multi-Facial | 1994 |
| Strays | 1997 |

## Bideojkoak

* The Chronicles of Riddick: Escape from Butcher Bay (2004)
* Need for Speed: Most Wanted (Black Edition) (2005)
* The Chronicles of Riddick: Assault on Dark Athena (2009)
* Wheelman (2009)

## Kanpo loturak

* Vin Diesel aktorearen webgunea (Ingelesez)
* Vin Diesel aktorearen IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q178166
* Multimedia: Vin Diesel / Q178166
# The Chronicles of Riddick

The Chronicles of Riddick (euskaraz Riddicken Kronikak) 2004ko David Twohy estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko eta abenturazko film bat da. Vin Diesel, Thandie Newton, Karl Urban, Colm Feore, Linus Roache, Keith David, Yorick van Wageningen, Alexa Davalos, Nick Chinlund eta Judi Dench aktoreek antzeztu zuten.
Izenburuko sailaren film bat da. Pitch Black (2000) filmaren jarraipena da, era berean, Riddick (2013) izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Riddick (Vin Diesel) azken bost urtean galaxian harat-honat ibili da, atzetik jarraika dituen mertzenarioetatik ihesi. Orain, Helion planetan da, gizarte aurrerakoi eta kulturanitz baten bizilekua. Baina Lord Marshalek (Colm Feore) inbaditu berri du, bere Nekromonger gerlarien gudarosteekin gizakiak menpean hartu dituen tiranoa.

## Aktoreak

* Vin Diesel: Richard B. Riddick
* Colm Feore: Lord Marshal
* Thandie Newton: Dame Vaako
* Judi Dench: Aereon
* Karl Urban: Lord Vaako
* Alexa Davalos: Jack/Kyra
* Linus Roache: Purifier
* Yorick van Wageningen: The Guv
* Nick Chinlund: Alexander Toombs
* Keith David: Imam
* Kim Hawthorne: Lajjun
* Christina Cox: Eve Logan
* Alexis Llewellyn: Ziza
* Peter Williams: Presoa

## Kanpo estekak

* The Chronicles of Riddick filmaren iragarkia ikusgai (Ingelesez)
* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q471976
# Pitch Black (filma)

Pitch Black 2000ko David Twohy estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikzio eta beldurrezko ekintza film bat da. Vin Diesel, Radha Mitchell, Cole Hauser eta Keith David aktoreek antzeztu zuten.
The Chronicles of Riddick sailaren lehenbiziko filma da; hurrengoak The Chronicles of Riddick (2005) eta Riddick (2013) dira.
Kultuzko filma izatera ere iritsi da, batez ere Riddick antiheroiaren inguruan.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Espazio-bidaia batean zehar, karga-ontzi batek asteroide-ekaitz baten ondorioz matxura izan du; hori dela eta, planeta batean larrialdiko lurrartzea egin behar izan dute, eta bertan eskifaiako hainbat kide hil dira.
Kargan Riddick (Vin Diesel) deritzan hiltzaile arriskutsua zeramaten: ihes egin duenez, eskifaiakoek bi kezka dituzte: bata, Riddick bera; bestea, planetako hiru eguzkiak eklipse baten ondorioz ilundu eta lurpetik irteten diren gaueko izaki arriskutsuak.

## Aktoreak

* Vin Diesel: Richard B. Riddick
* Radha Mitchell: Carolyn Fry
* Cole Hauser: William J. Johns
* Keith David: Abu "Imam" al-Walid
* Lewis Fitz-Gerald: Paris P. Ogilvie
* Claudia Black: Sharon "Shazza" Montgomery
* Rhiana Griffith: Jack
* John Moore: John "Zeke" Ezekiel
* Simon Burke: Greg Owens
* Les Chantery: Suleiman
* Sam Sari: Hassan
* Firass Dirani: Ali
* Vic Wilson: Tom Mitchell kapitaina
* Angela Makin: Eskifaiako hildako kidea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q429934
# Radha Mitchell

Radha Rani Amber Indigo Ananda Mitchell aktore australiarra da. Australiako telebistan hasi zuen bere ibilbidea, hainbat agerpenekin, eta bereziki Neighbours telesailean (1996–1997).
Geroago, Hollywoodeko zinemagintzan hasi zen lanean, High Art (1998) eta Pitch Black (2000), Phone Booth (2002), Man on Fire (2004), Finding Neverland (2004) eta Melinda eta Melinda (2004) filmekin.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Ingelesezko Wikipediako «Radha Mitchell» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-09-24ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q230516
* Multimedia: Radha Mitchell / Q230516
# Hollywood

Hollywood Los Angeles estatubatuar hiriko barruti ezaguna da, Estatu Batuetako zinemaren industriarekin lotua, zinema-estudio nagusiak bertan daudelako.
1857an sortu zen. Kondairak dioenez, izenaren jatorria ingelesezko holly (gorostia) eta wood (zura) hitzetan oinarrituta dago, baina egiazko istorioa beste bat da: 1880ko hamarkadan, emakume batek Hollywood izeneko etxe batean bizi zen bikote bat ezagutu ondoren, gune hartako arrantxo bati emandako izena da.

## Hollywoodeko zinemaren urrezko garaiko konpainiak

* Universal Pictures
* Fox Film Corporation (gero, 20th Century Fox)
* United Artists
* Warner Bros
* Metro-Goldwyn-Mayer
* Columbia Pictures
* Radio-Keith-Orpheum, RKO Pictures
* Paramount Pictures: 1953an RKO Radio Pictures (Radio Keith Orpheum) zinema konpainia erosi zuen, konpainia horrek ekoitzitako film guztien egile eskubideekin batera.
* Walt Disney Studios Motion Pictures Group

## Zonaldeak

* Hollywood Boulevard
** Grauman's Chinese Theatre: zinema horretan pertsona ezagunen esku eta oinatzak erakusten dira.
** Hollywood and Highland: gune turistikoa.
** Dolby Theatre, lehen Kodak Theatre.
** Madame Tussauds - 2008.
** Centro Hotel W - 2009.
** Pantages Theater
** Bob Hope Square
* Beachwood Canyon.
* Cahuenga Pass.
* Universal City.
* Hollywood Hills.
** Hollywood Bowl.
** Chateau Marmont Hotel.
* Hollywood Heights.
* La Ganga.
* Laurel Canyon.
* Mount Olympus.
* Nichols Canyon.
* Outpost Estates.
* Sunset Hills.
* West Hollywood.
* East Hollywood.
* Little Armenia.
* Thai Town.
* Virgil Village.
* Melrose District.
** Paramount Pictures.
** Melrose Avenue: zonalde komertziala.
* Andrea Carolina Hill.
* Sierra Vista.
* Spaulding Square.
* Yucca Corridor.

## Leku ezagunak eta turistikoak
### Hollywooden bertan

* CBS Columbia Square
* Charlie Chaplin Studios
* Cinerama Dome
* Crossroads of the World
* Dolby Theatre
* Earl Carroll Theatre (gaur egun, Nickelodeon on Sunset)
* El Capitan Theatre
* Frederick's of Hollywood
* Gower Gulch
* Grauman's Egyptian Theatre
* Hollywood & Western Building
* Hollywood and Highland Center
* Hollywood and Vine
* Hollywood Forever Cemetery
* Hollywood Heritage Museum
* Hollywood Palladium
* Hollywood Masonic Temple
* Hollywood Walk of Fame
* Hollywood Wax Museum
* Knickerbocker Hotel
* Madame Tussauds Hollywood
* Musso & Frank Grill
* Pantages Theatre
* Roosevelt Hotel
* Sunset Gower Studios
* TCL Chinese Theatre

### Hollywoodetik gertu

* Hollywood Sign

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) The Hollywood Reporter.
* (Ingelesez) The Hollywood Sing.
* Datuak: Q34006
* Multimedia: Hollywood, California / Q34006