# Gazteen Munduko Jardunaldia (2011)

Gazteen Munduko XXVI. Jardunaldia Eliza Katolikoak 1980ko hamarkadatik antolatzen dituen Gazteen Munduko Jardunaldia izeneko pastoral-jardunaldi masiboetako bat izan zen, 2011ko abuztuaren 16tik 21era Madrilen ospatu zena, Kristorengan errotuak eta oinarrituak, sendo sinesmenean lelopean. Ekitaldi nagusietan Benedikto XVI.a aita santuaren presentzia izan zen, milioika pertsona bilduz bere ekitaldietan. Modu ofizialean izena emandako pertsonak 500.000tik gora izan ziren, 193 herrialde ezberdinetakoak eta horietatik 1000 inguru Euskal Herrikoak. Beste alde batetik, jardunaldiak kritikak eta manifestazioak eragin zituen Eliza Katolikoaren sektore zenbaiten nahiz elkarte laikoen aldetik; eta jardunaldiko parte hartzaileen eta ekitaldiaren aurkako manifestarien artean liskarrak ere izan ziren. Espainiar estatuko instituzio nagusienek, euren aldetik, erabateko laguntza eta babesa eman zioten jardunaldiari, ustez jardunaldiak ekarri behar zituen etekin ekonomikoak nabarmenduta eta estatuaren interesak aldarrikatuta.

## Aurrekariak

Gazteen Munduko XXVI. Jardunaldia Madrilen egingo zelako erabakia Benedikto XVI.ak iragarri zuen 2008ko uztailaren 19an, Sidneyen gauzatzen ari zen Gazteen Munduko Jardunaldiko azken eukaristian. Espainian egingo zen bigarren jardunaldia izango zen, 1989. urtean Santiago de Compostelan izan zen Gazteen Munduko IV. Jardunaldiaren ondoren. Jardunaldi guztietan bezala, helburu nagusia gazteen ebanjelizazioa izan zen, bereziki sekularizazio prozesu azkarra bizi zuen espainiar gazteen kasuan. Izan ere, jardunaldi horietan hirugarren aldia izan zen Benedikto XVI.ak Espainia bisitatzen zuela, non biztanleen %72ek bere burua katolikotzat jotzen bazuten ere, praktika erlijiosoen gainbehera oso nabarmena zen. Egoera soziologikoari José Luis Rodríguez Zapatero Espainiako presidenteak Eliza Katolikoarekin zituen harreman txarrak gaineratu behar zaizkio Gazteen Munduko XXVI. Jardunaldia Madrilen izatea baldintzatu zuten faktoretzat, bereziki aurreikusitako zenbait lege-proiektu (eutanasia eta erlijio-askatasunari buruzkoak, kasu) direla eta. Harreman txar horiek samurtzen joan ziren, ordea, Zapatero presidentearen agintaldia aurrera joan ahala, bereziki Vatikanoko hierarkian bigarrena den Tarcisio Bertone kardenalari esker. Zapateroren gobernuak eta estatuko beste instituzioek erabateko babesa, bereziki ekonomikoa, eman ziotek ekitaldiari. Horri guztiari egotzi zitzaion jardunaldietan aita santuak eta Antonio María Rouco Varela kardenala eta Espainiako elizaren buruak Zapateroren gobernu laizistaren aurka jo ez izan eta oro har gobernuarekiko jarrera samurra izatearen erabakia.
Jardunaldia bera ospatu aurretik, beraren aldeko kanpaina zabala izan zen. Horrela, ospatu behar zen jardunaldiaren ikurtzat, Gazteen Gurutzea izeneko zurezko gurutzea erabili zen, lehen aldiz 1984ko jardunaldian erabilia, jardunaldiz jardunaldi munduan zehar ibili eta jardunaldietako ekitaldi nagusietan agertu dena. Gurutzea Madrilgo erromes gazteei 2009ko Erramu Igandean eman zien aita santuak eta 2010 eta 2011. urteetan zehar Espainiako elizbarruti batetik bestera ibili zen. Hego Euskal Herrian 2010eko irail eta urrian zehar ibili zen jardunaldien iragarle eta ikurra den gurutzea. 2003. urteaz geroztik gurutzearekin batera doan Mariaren ikonoa ere eraman zen diozesiz diozesi.

## Antolakuntza

Madrilen ospatzen zela eta, bertako artxidiozesiak, Antonio María Rouco Varela kardinalaren buruzagitzapean, hartu zuen bere gain Gazteen Munduko XXVI. Jardunaldiaren zuzeneko antolakuntza. Madrilgo artxidiozesitik osatu eta César Augusto Franco Martínez Madrilgo gotzain laguntzaileak zuzendutako komite antolatzaileaz gainera, komite misto bat osatu zen Madrilgo administrazio publikoekin batera. 2010eko urrian, ordea, jardunaldien antolakuntza-organigraman aldaketa nabarmenak izan ziren eta artxidiozesian ardura zuten pertsonak baztertuz, artxidiozesiarekin lotura zuzena ez zuten pertsonek, bereziki Opus Dei erakundekoak, hartu zuten jardunaldien antolakuntzaren ardura nagusia.
Jardunaldian parte hartu ahal izateko, antolakuntzatik otorduak, ostatua eta izen emate soila barne hartzen zituzten pakete zenbait osatu ziren. Izena ematearekin batera, istripu-asegurua, garraio publikoetarako txartel berezia, Gazteriaren Jaialdirako sarrera eta ekitaldi nagusietarako sarbide lehenetsia eta erromesaren motxila. Izena ematean otorduak hartu zituztenek janari azkarreko establezimendu kate multinazionaletan (hala nola Telepizza eta McDonald'sen) eta hitzartutako beste establezimendu txikietan jan zuten, horretarako antolakuntzak ematen zizkien bonuen trukean. Gosarietarako catering enpresak ere kontratatu ziren. Lotarako Madrilgo Komunitateak 200 gora institututik gora, aterpetxeak eta hamarka kiroldegi prestatu zituen, baina horretarako erromesek euren lo zakua eta koltxoneta eraman behar zituzten. Jardunaldia hasi baino bi egun lehenago 520.000 pertsona zeuden izena emanda. Paketeen prezioa gaztearen jatorriaren araberakoa zen: hiru kategoria ezarri ziren munduko herrialdeetan, herrialdeko errentaren arabera. Espainiaren kasuan, esaterako, prezioak 45€-210€ bitartekoak izan ziren, izen-ematean hartutako aukeraren arabera. Herrialde pobreetako gazteen etorrera bultzatu eta antolakuntzan laguntzeko diru emariak jasotzeko webgune berezi prestatu zen. Finantzaziorako denda ofizial bat ere jarri zen abian.
Jardunaldiek hainbat enpresa babesleren laguntza izan zuten; laguntza hori dirutan nahiz zerbitzu eta produktuetan eman zuten. Enpresa handienen artean Coca Cola (bere edarietan jardunaldien logoa jarriz), Mahou (erromesen motxiletan alkoholik gabeko garagardo bat gaineratuz), Seur (garraioa eskainiz), Movistar, Fundación Botín, Banco Santander, Iberia (erromesentzako tarifa bereziak eskainiz), Endesa, El Corte Inglés (bere espazioetan jardunaldien berri emanez, jardunaldien liburuetan bere publizitate jarriz eta bidaia-agentzia ofizial moduan), FCC (Cuatro Vientos aireportuko aldare erraldoia eraikiz) eta publikoak diren Canal de Isabel II eta IFEMA enpresak izan ziren. Antolakuntzan 14.000 boluntario ere aritu ziren lanean, horietatik 12.000tik gora espainiarrak, harrera, logistika, segurtasuna, garraio, informazioa eta liturgian laguntzaile gisa. Boluntario hauek hautapen-prozesu bat gainditu eta kurtso bereziak egin behar zituzten.
Gazteen Munduko Jardunaldien aurretik Elizbarrutietako egunak izan ziren abuztuaren 11tik 14ra bitartean, non Madrilera zihoazen taldeei harrera emateaz gainera jardunaldietarako prestakuntza espirituala ere egiten zen, otoitz eginez besteak beste eta tokiko kultura eta historia ezagutuz. Abuztuaren 15ean erromes talde guztiei Madrilerako bidalketa-meza egin zitzaien diozesi guztietan. Euskal Herriaren kasuan, Gipuzkoako elizbarrutian nabarmenak izan ziren bertako ikastetxe erlijioso eta parrokiek erromesentzako ostatua emateko ezezkoak, José Ignacio Munilla gotzaiaren aurkako jarrera moduan.
Jardunaldian antolatzaileek izandako aurreikuspen eza eta erroreak ere salatu ziren. Erromesen motxilak jasotzeko ilara luzeak sortu ziren IFEMAn, jardunaldiaren lehenengo egunean eta erromes asko egun horretako ekitaldi nagusietara joan gabe geratu ziren. Ilara horiek azken egunetan izandako izen emate berrien kopuru handiari egotzi zitzaizkion. Erromesentzako janariaren kalitate eskasa ere kritikatu zuten batzuek. Prentsarako akreditazioak jaso eta kudeatzeko modua ere kritikatu zen, ekitaldien berri emateko akreditazioen mugak eta prentsarekiko harremanak boluntarioen eskuetan utzi izana besteak beste. Boluntarioetako askok laguntzeagatik ez baizik boluntario izateak zituen abantailengatik eman zutela izena ere salatu zen. Erromesei egindako lapurreta ugari ere salatu zen, gobernuak jardunaldiaren segurtasunerako 10.000 polizia lanean jarri arren. Kritika zorrotzenak Cuatro Vientos aireportuan egitekoak ziren ekitaldiei buruzkoak izan ziren. Hain zuzen ere, jendetza itzelak aireportuko lursailak guztiz bete zituen eta milaka lagun kanpo geratu behar izan zuten, inongo laguntza eta azpiegiturarik gabe; hori dela eta, jende oldar arriskutsuak geratu ziren eta poliziak kargatu ere egin behar izan zuen. Bero izugarriari aurre egiteko baliabide eskasak ere salatu ziren, ur eskasarekin eta itzaltokirik gabe; iluntzean izan zen ekaitzak ere instalakuntza zenbait suntsitu zituen. Ondorioz, 2753 pertsona osatu behar izan ziren eta horietatik zenbait ospitalera eraman behar izan zituzten egoera larrian.

## Gazteen Munduko Jardunaldia, masa hedabideetan

Jardunaldia fenomeno mediatiko bilakatu nahian, antolakuntzatik ahalik eta zabalkunde handiena eman zitzaion. TVE eta Telemadrid telebista-kateek jardunaldiko ekitaldi guztien hedatzaile ofizialak izan ziren, baina beste hedabideei seinalea doan emanez, aita santuak Espainiara egin zuen aurreko bisitan ez bezala. Hala ere, RTVEko kontseilutik kritikak zabaldu ziren jardunaldiari emandako gehiegizko arretaren inguruan, bereziki azkenean lortutako entzule kopuru urriak ikusita. Espainiako Gotzain Konferentziarena den 13 TV telebistak, berriz, El programa más largo del mundo (Munduko programarik luzeena) zabaldu zuen, eta guztira 250 orduko etengabeko telebista-saioa eskaini zuen jardunaldiari buruz. Jardunaldiaren antolatzaileek teknologia aurreratuekin osaturiko Bus 2.0 autobusa prestatu zuten, jardunaldiaren berri Twitter, Facebook eta Youtube sare sozialetan zabaltzeko, horretarako marketinean adituak ziren 60 boluntario erabiliz besteak beste. Jardunaldiaren webgune ofizialean online emanaldiak eskaintzen zituen telebista bat ere prestatu zen. Radio María bere frekuentziak eskaini eta Universidad de Navarrako boluntarioekin batera Radio JMJ jarri zuten abian jardunaldiaren egunetan, Gazteen Munduko Jardunaldietan lehena.

## Egitaraua

Gazteen Munduko XXVI. Jardunaldia 2011ko abuztuaren 16tik 21era bitartean ospatu zen Madrilen. Ekitaldi nagusiak hauek izan ziren:
Abuztuaren 16, asteartea:
* Irekitze-meza, Antonio María Rouco Varelak zuzenduta eta Juan Pablo II.aren omenez, Cibeles enparantzan (22:00). 800 apezpiku eta 8000 paiaz izan zituen lagun kardenalak eta ehun milaka bildu ziren.
Abuztuaren 17, asteazkena:
* Katekesia, Madrilgo hanbat eliza, ikastetxe eta kiroldegietan (10:00-13:30).
Abuztuaren 18, osteguna:
* Katekesia, Madrilgo hanbat eliza, ikastetxe eta kiroldegietan (10:00-13:30).
* Benedikto XVI.aren etorrera (12:00). Espainiar estatuko agintari nagusiek egin zioten harrera Barajasko aireportuan, non 2000 gazte ere bildu ziren. Ondoren, aita santua papamobilez Madrilen bere egoitza izango zen Nuntziatura Apostolikora joan zen, eta bidean aita santuaren omenezko ekitaldiak egin ziren.
* Benedikto XVI.ari harrera-ekitaldia, Cibeles enparantzan (19:30), non festa baten ondoren meza bat ospatu zen, Espainiako Aire Armadako hegazkinek erakustaldi bat egin zuten. Bidean zehar ehun milaka lagun bildu ziren. Puerta de Alcalátik pasatzean Alberto Ruiz-Gallardón Madrilgo alkateak hiriko giltzak oparitu zizkion.
Abuztuaren 19, ostirala:
* Katekesia, Madrilgo hanbat eliza, ikastetxe eta kiroldegietan (10:00-13:30).
* Aita santuaren topaketa, lekaime gazteekin eta unibertsitateko irakasleekin (11:30).
* Gurutze bidea (19:30), non Jesukristoren Nekaldia irudikatzen duten 14 multzo eskultorikoren prozesioa egin zen.
Abuztuaren 20, larunbata:
* Apaizgaientzako meza (10:00), Aita santuarekin.
* Aita santuaren topaketa gutxituekin (19:40).
* Gazteen Gaubeila Handia (20:30) Cuatro Vientos aireportuan, ekitaldi nagusia izan zela esan daiteke, bertan eta zenbait estimazioren arabera 1.5-2 milioi lagun bildu baitziren eta horietako asko aurreikusitako eremutik kanpo geratu behar izan ziren.
Abuztuaren 21, igandea:
* Aita santuaren meza Cuatro Vientos aireportuan (09:30). Bertan, eukaristia bertan behera geratu behar izan zen, bezperako ekaitzak prestaturik zeuden 600.000 ostia hondatu zituen.
* Aita santuaren topaketa boluntarioekin, IFEMAn (17:15).
* Aita santuari agurra (18:30), Barajasko aireportuan.
* Agurreko futbol partidua, Vicente Calderón estadioan, Espainiako eta atzerriko futbolarien artean (21:45).
Ekitaldi publikoetaz gainera, Espainiako gobernuarekin bilera ofizialak ere izan ziren. José Luis Rodríguez Zapatero presidentearekin kortesiazko bilera egin zen Nuntziatura Apostolikoan. Mariano Rajoy eskuin oposizioko buruarekin ere bildu zen aita santua. Monkloa jauregian gobernuko ministro eta Vatikanoko ordezkari nagusiekin bilera ere egin zen, non ETAren amaieran laguntzen eta Valle de los Caídos konplexu erlijioso-politikoari buruz hitz egin zen.

## Jardunaldiko mezuak

Jardunaldiko protagonista nagusia Benedikto XVI.a izan zen. Horrela, Elizan kontserbadoretzat jo izan den aita santuaren hitzaldiak arreta bereziaz jarraitu ziren. Hala ere, gobernuaren aurkako kritikak baztertuz, ez zituen aipatu gobernuak onartutako ezkontza homosexual eta abortu legeak. Horren ordez, gizartean nagusi ziren erlatibismoa, indibidualismoa, giza sexualitatea arinkeriaz hartzea gaitzetsi zuen, kontsumismoa ere gaitzetsi zuen, eta Jesukristoren irakaspenei jarraitu beharra eta Eliza Katolikotik kanpo salbaziorik ez dagoela aldarrikatu zuen.
| « | Erlatibismoaren eta eskastasunaren aurrean, erradikaltasunaren beharra sortzen da, bizitza-eskaintza guztiz maitatua den Jainkoaren jabegotzat hartuta. | » |
| —Lekaimeekiko topaketan, 2011ko abuztuaren 19an. |||
| « | Gure gizarteak, non behar baino gehiagotan bizitzaren, bizitza bakoitzaren duintasuna kolokan jartzen den, behar zaituzte: zuek zarete maitasunaren zibilizazioaren arduradun. | » |
| —2011ko abuztuaren 20an. |||
| « | Ez gorde Jesukristo zeuentzat. Besteei zuen fedearen alaitasuna adierazi. | » |
| —Cuatro Vientos, 2011ko abuztuaren 21ean. |||

## Kritikak eta mobilizazioak

Gazteen Munduko XXVI. Jardunaldiaren aurkako gizarte erreakzio bizia izan zen. Hainbat elkarte laiko, ateo, homosexual, ezkertiar, feminista eta baita kristau ere (Redes Cristianas herri elkarte kristauak, bereziki), estatuko instituzioek jardunaldian izan zuten parte hartze zuzena, Espainiako Gobernuak emandako pribilejioak eta antolakuntzaren gehiegizko kostua, jardunaldiaren beraren erakuskeria espazio publikoetan eta Eliza Katolikoaren ideologia eta injerentzia eskubide demokratikoetan salatzeko. Jardunaldiaren aurkako mobilizazio nagusia abuztuaren 17ko manifestazioa izan zen, gobernuarekin tirabirak izan ondoren legeztatu eta adostatutako ibilbidea izan zuena. Horren aurretik, Eliza Katolikoko arduradun zenbaitek manifestazioaren deialdia eta bertan parte behar zutenen aurkako kritikak egin zituzten, besteak beste parasitoak zirela adieraziz. Beste alde batetik, Madrilerako bidean erromesek ere mesprezuak eta irainak jasan behar izan zituzten, Donostian esaterako. Jardunaldiaren eguna hurbiltzen zelarik, erromesek garraio publikoan deskontu bereziak (%80raino) izango zituztela zabaltzeak erresuminak zabaldu zuen herritar askoren artean, kontuan harturik gainera metroaren prezioa %50 igo zela garaian izan zirela; erantzun gisa, M15 mugimenduak, metroan ordaindu gabe bidaiatzeko deialdia egin zuen. Jardunaldiaren aurkako lehenengo mobilizazioa, aita santuak Barajasko aireportuan lurra zapaldu zuen unean hasi zen, hackerren eraso informatiko batengatik jardunaldiaren webgunea hondatuta geratu zenean. Egun berean Transmaricabollo LGBT erakundeko ekintzaile zenbait bikote homosexualen arteko musukada kolektibo bat egiten ahalegindu ziren Benedikto XVI.ari egin zitzaion harrera-ibilbidean, baina poliziak kanporatu egin zituen.
Abuztuaren 17ko mobilizazio nagusian milaka lagun bildu ziren jardunaldiaren eta aita santuaren bisitaren aurka. Manifestazioaren ibilbidean zehar, parte hartzaileek erromesekin topo egin eta liskarrak sortu ziren, aita santuaren eta Eliza Katolikoaren alde eta aurka oihu eginez, poliziaren presentzia nabarmen batekin. Azkenean, poliziak manifestari laikoen aurka jo zuen, azkenean bortizki eta modu indiskriminatuan. Liskarrak eta poliziaren gehiegikeriak biharamonean, abuztuaren 18an, errepikatu ziren, sare sozialen bitartez deituta bezperan poliziak izan zuen jokabidearen aurka salatzeko protesta egitean. Hasieran gobernuak poliziaren lana aldeztu zuen arren, bideoen gordintasunak barne-ikerketa zabaltzera behartu zuen, polizia-sindikatuen protesta piztu zuena. PP alderdiko arduradun zenbaitek, berriz, gobernuari arduragabekeriaz jokatu izana leporatu zioten, manifestazioak baimendu eta poliziak irmotasunez ez jokatzeagatik. Abuztuaren 19an, ostirala, beste manifestazio bat deitu zen, baina bertan ez zen istilurik izan.
Eliza Katolikoaren bertatik ere kritikak jaso ziren jardunaldiaren aurka. Juan XXIII.a Teologo Elkartearen adierazpenetan, jardunaldiak papolatria nabarmena erakutsi zuen eta elizaren irudi autoritario eta patriarkala eskaini zuen Elizak, fundamentalismoan jausita. Redes Cristianas taldetik ere aurkako adierazpen ugari egin ziren, handinahikeria, gehiegizko gastua eta jardunaldiko aldarrikapen atzerakoien aurka.
Politikoen aldetik, jardunaldiaren aurka garbi agertu zen alderdia IU izan zen: antolakuntzarako diru publikoaren erabilera salatu zuen, eta jardunaldiari lotutako gastu guztien kontu garbiak exijitu. Jardunaldian zehar, gobernuak manifestazio laikoari ezarri zikion oztopoak eta poliziaren jokabidea salatu zuen. PSOE alderdian jarrera kontrajarriak izan ziren: ordezkari zenbait, hala nola José Bono orduko kongresuaren presidentea eta José Blanco López sustapen ministroa, ekitaldi zenbaitetan parte hartu eta euren atxikimendu osoa adierazi zioten ekitaldiari. PSOEko beste sektore zenbaiten aldetik, ordea, kritikak zabaldu ziren jardunaldiaren aurka. PP alderdiak erabateko atxikimendua erakutsi zion jardunaldiari, eta alderdi horretako agintari zenbaitek parte hartze nabarmena izan zuten ekitaldietan, hala nola José María Aznarrek eta Jaime Mayor Orejak. Era berean, manifestari laikoen aurka gogor jo eta horren debekua eskatu zuten, bereziki Esperanza Aguirre Madrilgo Erkidegoko presidenteak. Bi alderdiek jardunaldiari eta aita santuari eginiko lausenguak azaroaren 20an egin behar ziren hauteskunde orokorretarako boto katolikoa bereganatzeko asmoarekin izan zirela aipatu zen.
Beste alde batetik, jardunaldiaren itxurakeria ere salatu zen: jardunaldia ebanjelizaziorako baino, marketin erakustaldi bat besterik ez zen izan, ekitaldiak antolatzeko modua ikusirik. Horrela, parte hartzaile gazteen erreakzio anitz ildo horretatik joan ziren, jardunaldia makrofesta gisa hartuta. Esaterako, lehenengo eguneko irekitze mezaren ondoren, erromes gazteen taldeak ikusi ahal izan ziren litroak egiten eta festa giroan Madrilgo kaleetan. Azkenik, jardunaldia zela kausa Madrilen izandako kale itxierak eta garraio publikoetan izandako aldaketak eta, ekitaldi masiboen kasuan, kale eta garraio publikoaren kolapsoa ere salatu ziren.

## Ekonomia eragina

Gobernuko erakundeen aldetik, jardunaldiaren aldeko babes eta laguntza ematea ehun milaka erromes eta bisitarien etorrerak utzi behar zituen etekin ekonomikoak argudiatuz justifikatu zen, hiriaren irudia eta marka hobetzeaz gainera. Sektore laikoen aldetik, berriz, jardunaldiaren gehiegizko gastua eta gastuaren zati bat erakunde publikoek estaltzea kritikatu zuten. Hain zuzen, manifestazio laikoetan gehien errepikatu zen leloetako bat "esa mochila la he pagado yo" ("motxila hori nik ordaindu dut") izan zen. Eliza Katolikoaren aldetik, berriz, jardunaldiaren 50 milioi euroko kostua bereziki erromesen kuotek eta babesleen ekarpenek estali zituztela adierazi zen. Antolakuntzarako kontratu handienak lehiaketa publikoen bitartez egin ziren eta kontu-ikuskaritza ere egin zen.
    Gazteen Munduko XXVI. Jardunaldiaren aurrekontua Diru-sarrerak (milioi euro) Gastuak (milioi euro) Erromesen kuotak: 31.5 Ekitaldi nagusiak: 12.5 Babesleen ekarpenak: 16.5 Beste azpiegiturak: 7.2 Produktuen salmenta: 2.4 Idazkaritza eta harrera: 5.5 Motxilak: 4.7 Erromesaren gidaliburua eta egitarau kulturala: 4.2 Erromesen alojamendua eta janaria: 4 Publizitatea eta sustapena: 2.6 Prentsarekiko harremanak: 2.3 Espazioen egokitzapena: 2 Akreditazioak eta segurtasuna: 1.2 Prentsarekiko harremanak: 2.3 Antolakuntzaren nominak: 0.7 Beste ekitaldiak: 0.6 Hiri-animazioa: 0.4 Gutxituen espazioen egokitzapena: 0.1 TOTALA: 50.4 TOTALA: 50.3
Eliza Katolikotik emandako datuetan, ordea, ez dira biltzen administrazio publikoak utzitako azpiegitura guztiak. Ehunka kiroldegi eta ikastetxe publiko erabili ziren erromesei ostatu emateko, inongo kosturik gabe. 600.000 erromesek garraio publikorako bonuak hartu zituzten %80tik gorako beherapenarekin; administrazio publikoek 4.8 milioi euro jaso zituzten modu horretan, baina ohiko prezioan 20 milioi gehiago jasoko zituzketen. Era berean, Madrilgo Komunitateko museo eta monumentuetarako sarrera doan izan egun batzuetan zehar jardunaldia zela eta. Erromes gehienek eliza, ikastetxe eta kiroldegietan egin zuten lo; hotel eta ostatuetan, okupazio-tasa %70ekoa izan zen, ohiko %40koaren aldean, baina bereziki prezio merkeko ostatuetan bildu zen. Otorduetarako erromesei 3 milioi txartel eman zitzaikien, bereziki janari azkarreko establezimenduetan erabili zirenak; horretaz gainera, beste ostalaritzan beste 10 milioi euro gastatu zituztela zenbatetsi zen. Beste dendetan fakturazioa ez zen igo. Beste alde batetik, milaka polizia, osasun langile eta beste profesionalen aparteko lana kontratatu behar izan zen erromesei oinarrizko zerbitzuak bermatzeko, jardunaldiari buruzko inongo kontabilitatetan agertu ez zirenak. Atzerriko erromesen bisatuak ere ez ziren kobratu. Bestalde, jardunaldia interes bereziko ekitaldi izendapena jaso zuen gobernuaren aldetik eta ondorioz, laguntza eta babesa eman zizkioten enpresek desgrabazio fiskala egin ahal izan zuten, inbertitutakoaren %80raino, eta horrela zergetan diru kopuru handi bat ezin izan zen jaso ogasun publikoan.
2013. urtean jakin zenez, jardunaldian izandakoek erabilitako garraio publikoarengatik, antolatzaileek —Espainiako Gotzain Konferentziak, alegia— ordaindu gabe utzi zituztela ia 10 milioi euro, nahiz eta jardunaldiko kideek % 80ko deskontuak izan garraio horietan.

## Bitxikeriak

* Abuztuaren 16ko irekitze-mezarako Juan Pablo II.aren odol-kapsula bat ekarri zen erlikia moduan.
* Abuztuaren 17an Guardia Vatikanoz mozorrotutako haur talde batek egin zion harrera Benedikto XVI.ari.
* Jardunaldian parte hartu zuten 60 kardinal, 1000 gotzai eta 13.000 apaizentzat liturgia-jantziak egiteko, 45 kilometro oihal erabili ziren.
* Erromesen motxiletan sartutako errosarioak Ekuadorren ekoiztu ziren. Errosario guztien pisua 7 tona zen.
* Rouco Varela kardinalak jardunalditik 500.000 ezkontza sortzea espero zuela adierazi zuen.
* Minbizia pairatzen zuen haur batek lortu zuen Jainkoa ahalguztiduna izanda bera zergatik sendatzen ez zuen aita santuari galdetzea; berehalako erantzunik ez zuen jaso, baina erantzun bat emango ziola hitz eman zion.
* Bideo ofizialak kenduta gehien ikusi eta Youtuben biral bihurtu zen bideo batean, Espainiako banderaren koloreekin jantzitako andre batek jardunaldien aurkako manifestarien aurka behin eta berriz eta etengabe esaten du Viva la tolerancia («Gora tolerantzia»), Vete a Somalia («Hoa Somaliara»), Vete a Cuba («Hoa Kubara»), manifestariei erantzuteko inongo aukerarik eman gabe.
* Jardunaldian boluntario lanetan ziharduen mexikar gazte bat (kimikako ikertzailea) atxilotu zuen espainiar poliziak, Interneteko foro katolikoetan jardunaldiaren aurkako manifestarien aurka gas pozointsuak erabiliz atentatu bat egiteko asmo zehatzak izateagatik.
* Benedikto XVI.a 103 urteko Teresita Barajuen lekaimearekin bildu zen. Lekaimeak 84 urte zituen beteak klausurako monasterio batean, non aita santua jaio zen egun berean sartu zen, 1927ko apirilaren 16an hain zuzen. 40 urtean lehen aldiz, lekaimea monasteriotik atera zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Los peregrinos toman Madrid], 2011-08-16.
* ↑ (Gaztelaniaz) La línea Bertone, www.lavanguardia.com, 2011-08-21.
* ↑ (Gaztelaniaz) Recorrido de la Cruz y el Icono por las diócesis españolas, Jornada Mundial de la Juventud, webgune ofiziala.
* ↑ (Gaztelaniaz) ENCUENTRO CON EL COMITÉ MIXTO ORGANIZADOR DE LA XXVI JMJ. DISCURSO DEL SANTO PADRE BENEDICTO XVI, Vatikanoaren webgune ofiziala, 2011ko abuztuaren 20.
* ↑ (Gaztelaniaz) Rouco cede a Yago de la Cierva el control total de la gestión de la JMJ, wyd2011.blogspot.com, 2010eko urriaren 25
* ↑ Motxilaren eduki zehatza hau zen: kamiseta, txanoa, erromesaren gida-liburua, erlijio-liburu bat, egitarau-liburuska, agenda, manga-komiki bat, ebanjelio-liburu bat, abanikoa, zintzilikarioa, Madrilgo planoa, Madrilgo metroaren planoa, arrosarioa, alkoholik gabeko garagardo botila eta ekitaldietara sartzeko kredentziala. Ikus: Unboxing de la mochila del peregrino, www.youtube.com, 2011-09-04an kontsultatua.
* ↑ (Gaztelaniaz) Manutención, Jornada Mundial de la Juventud, webgune ofiziala.
* ↑ (Gaztelaniaz) Rouco: 520.000 inscritos en la JMJ, www.elmundo.es, 2011-08-14.
* ↑ (Gaztelaniaz) Inscripciones, Jornada Mundial de la Juventud, webgune ofiziala, 2011-09-04an kontsultatua.
* ↑ (Gaztelaniaz) Colabora con la Jornada Mundial de la Juventud Madrid 2011, 2011ko irailaren 6an kontsultatua.
* ↑ (Gaztelaniaz) Patrocinadores, JMJ, web ofiziala.
* ↑ (Gaztelaniaz) Voluntarios, Jornada Mundial de la Juventud, webgune ofiziala.
* ↑ (Gaztelaniaz) Guía del peregrino, 16. orrialdea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Boicot de colegios y parroquias a Munilla y a la JMJ, www.periodistadigital.com, 2011-07-09.
* ↑ Ilara luzeak IFEMAn, 2011-08-18an hartutako argazkia.
* ↑ (Gaztelaniaz) La organización de la JMJ admite errores en el abastecimiento o las acreditaciones, www.rtve.es, 2011-08-23.
* ↑ (Gaztelaniaz) Situaciones de caos en la jornada inaugural de la JMJ, eleconomista.es, 2011-08-17.
* ↑ (Gaztelaniaz) Los errores de organización de la JMJ, www.forumlibertas.com, 2011-08-21.
* 1 2 (Gaztelaniaz) Errores de organización en la JMJ, infocatolica.com, 2011-08-23.
* ↑ (Gaztelaniaz) Los robos y una seguridad 'deficitaria' como puntos negros de la JMJ, www.antena3.com, 2011-08-23.
* ↑ (Gaztelaniaz) Minuto a minuto: Así hemos contado los acontecimientos de la JMJ el sábado 20 de agosto, www.rtve.es, 2011-08-20.
* ↑ (Gaztelaniaz) JMJ.- El balance final de atendidos en Cuatro Vientos asciende a 2.753 personas, lo que refrenda el récord del Samur, eleconomista.es, 2011-08-21.
* ↑ (Gaztelaniaz) La visita del Papa se come la parrilla, www.elpais.com, 2011-08-18.
* ↑ (Gaztelaniaz) La cobertura de la JMJ provoca una bronca en el consejo de RTVE, www.intereconomia.com, 2011-09-08.
* ↑ (Gaztelaniaz) Discretos datos para la visita papal aunque 13tv se dispara, www.frecuenciadigital.es, 2011-08-19.
* ↑ (Gaztelaniaz) Los medios dedican una amplia cobertura a la visita del Papa, www.elmundo.es, 2011-08-14.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bus 2.0, la JMJ en directo y por las redes sociales, www.elmundo.es, 2011-08-11.
* ↑ (Gaztelaniaz) La Jornada Mundial de la Juventud 2011 es la primera con radio propia, www.larazon.es, 2011-05-11.
* ↑ (Gaztelaniaz) Yago de la Cierva: “La JMJ ha dejado un inmenso patrimonio de esperanza”, www.vidanueva.es, 2011-09-02.
* ↑ (Gaztelaniaz) El Vaticano escuchó sin posicionarse las peticiones sobre ETA y el Valle de los Caídos, www.rtve.es, 2011-08-20.
* ↑ (Gaztelaniaz) La JMJ y el relativismo, www.libertaddigital.com, 2011-08-21.
* 1 2 (Gaztelaniaz) 11 (+1) frases de Benedicto XVI en Madrid, Jornada Mundial de la Juventud 2011, webgune ofiziala, non Benedikto XVI.ak bertan egindako hitzaldi guztiak agertzen diren.
* ↑ (Gaztelaniaz) El diario filoetarra Gara acusa a Mons. Munilla de impulsar el nacional catolicismo, infocatolica.com, 2010-06-27.
* ↑ (Gaztelaniaz) El nacional-catolicismo español reverdeció con el Papa, www.rebelión.org, 2011-08-23.
* ↑ (Gaztelaniaz) Europa Laica llama a la participación en la manifestación laica y cívica que mañana se celebrará en las calles de Madrid contra la financiación pública y el apoyo institucional a la visita del Papa, www.laicismo.org, 2011-08-16.
* ↑ (Gaztelaniaz) Munilla deplora el "bombardeo" y el influjo del laicismo sobre los jóvenes, www.elpais.com, 2011-08-16.
* ↑ (Gaztelaniaz) La rebaja en el Metro a jóvenes de la JMJ suscita críticas en la asamblea general del 15-M, www.20minutos.es, 2011-08-15.
* ↑ M15 mugimenduaren jardunaldiari buruzko jarrera nahasia izan zen, ordea. Hasiera batean, ez zuen neutraltasunagatik jardunaldiaren aurkako manifestaldian parte hartu eta erromesekiko bilerak ere egin zituzten, baina mugimenduan parte hartu zuten pertsona zenbaitek jardunaldiaren aurkako jarrera aktiboa erakutsi zuten. Ikus: (Gaztelaniaz) Asamblea General de Sol (con las JMJ), lavapies.tomalosbarrios.net, 2011-08-20; (Gaztelaniaz) El 15-M boicoteará a los patrocinadores de la JMJ y ocupará los colegios cedidos a peregrinos, www.religionenlibertad.com, 2011-08-08; (Gaztelaniaz) Laicos, 15-M y JMJ, Portal Libertario Oaca, 2011-08-22; (Gaztelaniaz) Sobre el 15-M y las JMJ, www.publico.es, 2011-08-19;.
* ↑ (Gaztelaniaz) Contra la JMJ y la visita del Papa, www.facebook.com, 2011-08-19, 17:01; (Gaztelaniaz) El 15-M y la JMJ tienden puentes, www.elpais.com, 2011-08-20.
* ↑ (Gaztelaniaz) Un ataque informático bloquea la web de la JMJ, www.libertaddigital.com, 2011-08-18.
* ↑ (Gaztelaniaz) Besada transmaricabollo en la JMJ, www.vimeo.com, 2011-09-11an kontsultatua.
* ↑ (Gaztelaniaz) Marcha laica vs. JMJ 2011 (Insults and clashes in the Anti-Pope Protest. WYD 17/07/2011) W SUBTITLES, www.youtube.com, 2011-09-14an kontsultatua.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ocho detenidos y 11 heridos en los incidentes tras la marcha laica en Madrid, www.elpais.com, 2011-09-18.
* ↑ (Gaztelaniaz) LA POLICÍA AGREDE A UNA JOVEN Y A UN FOTÓGRAFO, www.youtube.com, 2011-09-14an kontsultatua.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cuatro personas resultan heridas en otra noche de cargas policiales en Sol, www.elmundo.es', 2011-09-14an kontsultatua.
* ↑ (Gaztelaniaz) Tres noches en el avispero de Sol, www.elpais.com, 2011-08-20.
* ↑ (Gaztelaniaz) La 'papolatría' es expresión de fundamentalismo, según los teólogos de la Juan XXIII, www.elpais.com, 2011-09-11.
* ↑ (Gaztelaniaz) Redes Cristianas, bilatzailea: jmj.
* ↑ (Gaztelaniaz) IU no quiere ver al Papa por España, www.hazteoir.org, 2010-01-19.
* ↑ (Gaztelaniaz) IU exige pruebas al Gobierno del "coste cero" de la visita del papa, www.publico.es, 2011-08-18.
* ↑ (Gaztelaniaz) Incluso José Blanco desmiente a quienes critican los gastos de la JMJ y la visita del Papa, www.religionenlibertad.com, 2011-08-15.
* ↑ (Gaztelaniaz) ADMIRABLE J.M.J, www.pp.es, 2011-08-23.
* ↑ (Gaztelaniaz) Sumisión al Papa en busca del voto católico, www.elpais.com, 2011-09-17.
* ↑ (Gaztelaniaz) El magno evento, www.elpais.com, 2011-09-18.
* ↑ Honelako adierazpenak jaso ziren gazteen artean: "¡Lo he visto un segundo, ha sido superemocionante y superimpresionante!"; euskaraz "Segundu batez ikusi dut (Benedikto XVI.a), superhunkigarria eta superzirraragarria izan da!". Ikus: (Gaztelaniaz) Javier Marías, Excomuniones de quita y pon, javiermariasblog.wordpress.com, 2011-09-03.
* ↑ (Gaztelaniaz) JMJ Madrid; Los peregrinos de botellón y orinando en fuentes, www.youtube.com, 2011-09-20an kontsultatua.
* ↑ (Gaztelaniaz) Javier Marías, Excomuniones de quita y pon, javiermariasblog.wordpress.com, 2011-09-03.
* ↑ (Gaztelaniaz) Clase de Economía con la JMJ, In Principio Erat Verbum, 2011-08-09.
* ↑ (Gaztelaniaz) Peregrinos y patrocinadores financian todo el costo de JMJ Madrid 2011, www.intereconomia.com, 2011-08-11.
* ↑ (Gaztelaniaz) Tras el rastro de los millones de la JMJ, www.elpais.com, 2011-08-21.
* ↑ (Gaztelaniaz) El Estado paga la mitad de la visita del Papa en 2011, www.publico.es, 2009-11-01.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Renfe, Metro y EMT ‘regalaron’ a la Iglesia el transporte durante la JMJ», Vozpópuli, 2013-05-20.
* ↑ (Gaztelaniaz) 7 toneladas de rosarios, Jornada Mundial de la Juventud, webgune ofiziala.
* ↑ (Gaztelaniaz) La educación de la señora del JMJ (Video Original), www.youtube.com, 2011ko irailaren 8an kontsultatua.
* ↑ (Gaztelaniaz) El voluntario de la JMJ que quería atentar contra los laicos instó a "matar homosexuales", www.rtve.es, 2011-08-17.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Tras 84 años enclaustrada, Sor Teresita sale del convento para ver al Papa», www.elmundo.es, 2011-08-16.

## Kanpo estekak

* Jornada Mundial de la Juventud, Madrid 2011, webgune ofiziala.