OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sionismo sozialista

Sionismo sozialista, hebreeraz סוֹצְיָאלִיסְטִית‎, tziyonut sotzyalistit, edo sionismo laborista, sionismoaren Ezker politikoak jasotzen duen izendapena da, usadioz langile mugimendu juduarekin lerrokatua dago.
Sionismoaren Theodor Herzl eta Chaim Weizmannek zuzendutako adarrak ez bezala, sionismo sozialistak ez zuen uste Estatu judua nazioarteko komunitatea edo Erresuma Batua, Alemania eta Otomandar Inperioa bezalako herrialde boteretsuagoen babesaz sortuko zenik. Alderantziz, hainbat sionista sozialistek Estatu judua klase-borroka eta Palestinan bizitzen jarritako langile klase juduaren ahaleginaren bitartez bakarrik sortuko zela uste zuten, landa eremuetan kibutz eta moshav kokalekuak eta hirietan proletargo judu bat sortuz.
# Ángela Cenarro Lagunas

Ángela Cenarro Lagunas (Zaragoza, 1965) espainiar feminista eta historialaria da, eta Historia garaikidearen hainbat etapatan emakumeek duten rolean jartzen du arreta. Interes hori dela eta, hainbat hitzalditan parte hartu du, hala nola Errepresioa emakumeengan Memoria Historiko Demokratikoaren barruan, emakumeak gatazka belikoetan edo emakumeak Falangean eta Frankismoan izan zuen paperean.

## Ibilbidea

Unibertsitateko katedraduna da Zaragozako Unibertsitateko Historia Moderno eta Garaikideko Sailean. Gerra Zibilari buruzko hainbat lan idatzi ditu Historia social, Recerques, Historia y Política, European History Quarterly eta History & Memory aldizkarietan.errepresio frankista eta gerraostea Aragoin. Hainbat artikulu argitaratu ditu historialari hispanista angloamerikarrei buruz, gerraosteko indarkeria eta erresistentzia mota ugariei buruz, baita Gerra Zibilaren memoriari buruz ere.
Cenarrok hainbat ikerketa-egonaldi egin ditu London School of Economics and Political Sciencen eta New Yorkeko Unibertsitateko Remarque Institute eskoletan, eta azken urteetan arreta berezia eskaini die laguntza sozial frankistari eta emakume falangisten ekintzari. Lan horien emaitza dira La sonrisa de Falange. Auxilio Social en la guerra civil y la posguerra y Los niños del Auxilio Social liburuak.
Julian Casanova historialari eta idazlearekin batera Pagar las culpas. La represión económica en Aragón (1936-1945) lana aurkeztu zuen

## Erreferentziak

* ↑ “El pacifismo es hijo del feminismo”. .
* ↑ Arainfo. (27 de septiembre de 2016). Zaragoza acoge este fin de semana el VI Encuentro Transfronterizo de Asociaciones de la Memoria Histórica Democrática - AraInfo | Diario Libre d'Aragón. .
* ↑ «"La Sección Femenina fue muy compleja y con contradicciones"» www.diariodelaltoaragon.es.
* 1 2 «Ángela Cenarro | Voces y espacios femeninos» www.unizar.es.
* ↑ Pagar las culpas. La represión económica en Aragón (1936-1945) - El Agitador. 1 de julio de 2014.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30784449
# Bukan

Bukan (persieraz: بۆکان‎, kurdueraz: بۆکان Bokan), Irango ipar-mendebaldeko hiria da. 2012. urtean 177.000 biztanle zituen; gehienak azeriarrak dira, eta gutxiengo kurduak, armeniarrak eta asiriar kristauak daude. Shahar ibaiaren gainaldean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q606564
* Multimedia: Bukan / Q606564
# Artatza-Axkoeta

    Artikulu hau Erriberagoitiko kontzejuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Artatza».
Artatza-Axkoeta (ofizialki Artaza-Escota/Artatza-Axkoeta) Arabako kontzejua da, Erriberagoitia udalerrikoa. Bi herrik osatzen dute, hots, Artatza eta Axkoetak; eskaintzen diren koordenatuak Artatzakoak dira.
1927 arte biak Lacozmonte desagertutako udalerriaren barruan zeuden.

## Demografia

* Artatzako biztanleria
* Axkoetako biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* San Kosme eta San Damian eliza

## Erreferentziak

* ↑ «Artatza-Axkoeta - Lekuak - EODA» Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2024-11-23).
* ↑ «Arabako Toki Erakundeak» Arabako Foru Aldundia (Noiz kontsultatua: 2024-11-23).

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Ikus, gainera

* Añanako Kuadrilla

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2744557
* Multimedia: Artatza-Axkoeta / Q2744557
# Valladolideko Plaza Nagusia

Valladolideko Plaza Nagusia, gaztelaniaz: Plaza Mayor de Valladolid, Espainiako Valladolid hiriko plaza nagusia da, Gaztela eta Leon erkidegoan.
1562an eraiki zen eta bertan Valladolideko udaletxea dago.
# Axkoeta

Axkoeta (ofizialki Escota / Axkoeta) Arabako Erriberagoitia udalerria osatzen duten herrietako bat da.
Gertuko Artatza herriarekin batera, Artatza-Axkoeta kontzejua eratzen du.
1927 arte biak Lacozmonte desagertutako udalerriaren barruan zeuden.

## Demografia

* Axkoetako biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordea. «Axkoeta» Euskal Onomastikaren Datutegia (EODA) (Noiz kontsultatua: 2024-11-23).
* ↑ «Arabako Toki Erakundeak» Arabako Foru Aldundia (Noiz kontsultatua: 2024-11-23).

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Ikus, gainera

* Añanako Kuadrilla
# Artatza (Erriberagoitia)

Artatza (ofizialki Artaza / Artatza) Arabako Erriberagoitia udalerria osatzen duten herrietako bat da.
Gertuko Axkoeta herriarekin batera, Artatza-Axkoeta kontzejua eratzen du.
1927 arte biak Lacozmonte desagertutako udalerriaren barruan zeuden.

## Demografia

* Artatzako biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordea. «Artatza» Euskal Onomastikaren Datutegia (EODA) (Noiz kontsultatua: 2024-11-23).
* ↑ «Arabako Toki Erakundeak» Arabako Foru Aldundia (Noiz kontsultatua: 2024-11-23).

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa.

## Ikus, gainera

* Añanako Kuadrilla
# 1356ko Basileako lurrikara

1356ko Basileako lurrikara historia dokumentatuan erdialdeko Europan gertatutako gertaera sismologikorik esanguratsuena izan zen. 1356ko urriaren 18ko gauean gertatu zen, eta Basilea hiria suntsitu zuen. Hiria, Suitzako Rhin Goreneko lautadaren hegoaldeko muturretik gertu, ez ezik Frantzia eta Alemaniaraino hedatzen den eskualde zabal batean ere suntsipen handia eragin zuen. Lurrikara handiak ohikoak dira Turkian, Grezian eta Italian plaka tektonikoen ertz sismikoki aktiboetan, baina plaken barnealdeko lurrikarak oso gertaera arraroak dira erdialdeko Europan: Suitzako sismologia zerbitzuaren arabera, aurreko 800 urteetan Suitzan 10.000 lurrikara baino gehiago izan ziren, eta horietako dozena erdi baino ez dira izan 6.0 baino gehiago Richter eskalan.
Epizentroa Alemanian egon zen, Goi Rhineko ibarran, Waldkirch eta St. Peter artean.
Lurrikara Zürichen, Konstantzan eta baita Île-de-Francen ere sentitu zuten. MSK eskalan erregistratutako intentsitate sismiko handiena IX – X.koa izan zen, mapa makroseismikoa eskualdeko 30-40 gazteluetan kontatutako kalteen oinarriaren gainean ezarri zutelarik. Datu makroseimiko horietatik, lurrikararen magnitudea 6,2 eta 6,5 M$_w$ artean kalkulatzen dute, baina beste iturri batzuek diote sismoa 7,1 gradu M$_w$ artekoa izan zitekeela.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «1356 Basel Earthquake: 650-year Retrospective» Risk Management Solutions.
* ↑ (Ingelesez) «Switzerland prepares for seismic calamity» Risk Management Solutions 2006-10-18.
* ↑ D. Mayer-Rosa; B. Cadiot. (1979). «A review of the 1356 Basel earthquake: basic data» Tectonophysics 53: 325–333..
* 1 2 (Ingelesez) Lambert J.; Winter T.; Dewez T. J. B.; P. Sabourault. (2005). «New hypotheses on the maximum damage area of the 1356 Basel earthquake (Switzerland)» (PDF) Quaternary Science Reviews 24: 383–401..
* ↑ zeit.de

## Kanpo estekak

* Datuak: Q672705
* Multimedia: 1356 Basel earthquake / Q672705
# 1373ko Kataluniako lurrikara

1373ko martxoaren 3ko lurrikara Katalunian dokumentatutako lehen lurrikara izan zen, epizentroa Ribagorzako Konderriaren eta Arango haranaren artean izan zuena. Martxoaren 2tik 3rako gauean gertatu zen; beraz, egun batean edo bestean dokumentatuta dago. Mugimenduak 8 eta 9 arteko intentsitate epizentrala eta 6.1 graduko magnitudea lortu zituen, eta kalteak eragin zituen Kataluniako hainbat tokitan eta Frantzian.
Dokumentatutako kalteen artean, honako hauek daude:
* Albalate de Cincako kanpandorrea hondoratzea.
* Santa Maria del Marreko kanpandorrearen goiko aldetik erortzea, Bartzelonan.
* Bartzelonako Sant Just elizako arku bateko harri bat erortzea.
* Kalteak klaratarren monasterioko logelan, Bartzelonan.
* Castèth Leon gazteluko atariaren dorrea eta dorre nagusiaren zati bat erortzea, Arango haranan.
* Cerverako udaletxearen afektazioa.
* Gurbeko gazteluan izandako kalteak, Gurben.
* Kalteak Lleidako Erregearen Gazteluko kaperan.
* Santa Maria d'Olóko gazteluko hormetako dorrean izandako kalteak.
* Noguerako Montclus herri ia osoaren suntsipena.
* Boíko elizako kanpandorrea eta Sorpeko elizako bi abside suntsitzea, ingurukoez bestelakoak berreraiki zirelako antzeman daiteke, hala nola Taüllgo edo Son del Piko kanpandorreak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Katalanez) Olivera, Carme; Redondo, Esther; Lambert, Jérôme. (2006). (PDF) Els terratrèmols dels segles XIV i XV a Catalunya. in: Monografies. Bartzelona: Institut Cartogràfic de Catalunya ISBN 84-393-6961-1...
* ↑ (Gaztelaniaz) Llista de terratrèmols més importants a Espanya. Instituto Geográfico Nacional - Ministeri de Foment.
* ↑ Atles sísmic de Catalunya. Susagna i Goula, 1999.
* ↑ (Katalanez) «Un estudi confirma que un sisme va engolir el poble de Montclús fa 600 anys» 324.cat 2011-5-26.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18008332
# El Norte de Castilla

El Norte de Castilla Espainiako egunkaria da, Valladoliden argitaratua. Gaztela eta Leongo irakurriena da eta Espainiako beteranoena, 1854an sortua. Edizioak ditu Palencian, Salamancan eta Segovian ere. Autonomia Erkidego osoko webgunerik bisitatuena dauka.
1958 eta 1963 artean zuzendaria Miguel Delibes idazlea izan zen. 1992an "Grupo Correo" taldean sartu zen, gaur egun Vocentokoa.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Egunkariaren webgunea
* Datuak: Q326519
* Multimedia: El Norte de Castilla / Q326519
# Arizona Baby (taldea)

Arizona Baby Espainiako Valladolid hiriko rock talde bat da. 2003an sortu zen, taldea Javier Vielba (ahotsa eta gitarra), Rubén Marrón (gitarra) eta Marcos Úbeda (bateria) musikariek osatzen dute. Gaur egun 2009an argitaratu zuten Second to none euren bigarren diskoa Espainian zehar doan biran aurkezten ari dira, Euskal Herrian ere jo izan dutelarik. Talde honetako ezaugarri estetiko nagusiena bere taldekideek daramaten ile eta bizar luzeak dira. Ingelesez abesten dute.

## Biografia

Arizona Baby 2003an Valladolid hirian sortu zen, 2005. urtean euren lehenbiziko diskoa den Songs to sing along auto-argitaratzea erabaki zuten. Denboraldi batez London hirian bizitzen egon eta nazioarteko hainbat musika jaialdietan parte hartu ondoren, euren egite ona eta bereziki zuzeneko emanaldi boteretsuei esker hautsak harrotu eta oihartzun handia sortu zuten.
2009 urtetik aurrera estatuko musika jaialdi ugariren karteletan agertu izan ohi dira (Sonorama, Ebrovisión, etab) eta etorkizun bikainenetakoa duten espainiar taldeetako bat bilakatzen dira. Azkenik 2009ko urrian eta Subterfuge diskoetxearen laguntzaz euren bigarren diskoa plazaratu zuten. Lau urteko lanaren emaitza Second to none diskoan islatzen da. Paco Locok ekoiztua eta New York hirian Nathan Jamesek masterizatua, diskoak kazeta adituaren kritika onak jaso dituen.

## Bitxikeriak

* 2009ko ekainean Musika Eguneko ospakizunetan parte hartu zuten. Horretarako L.A. mallorcar taldearekin batera Gossip taldearen "Standing in the Way of Control" abestiaren bertsio bat grabatu zuten, abesti hau "El País" egunkariaren webgunearen bidez banatu zen eta gerora baita Rockdeluxe aldizkariak burututako musika bilduma batean ere.

## Diskografia

* Songs to Sing Along (Auto-argitaratua, 2005)
* Second to None (Subterfuge, 2009)
* The Truth, The Whole Truth and Nothing but the Truth (Subterfuge, 2012)

## Bideoklipak

* Arizona Baby taldeko Ouch abestiaren bideoklipa
* Arizona Baby taldeko Shiralee abestiaren bideoklipa
* Arizona Baby taldeko X'D Out abestiaren bideoklipa
* Arizona Baby taldeko Muddy River abestiaren bideoklipa
* Arizona Baby taldeko A Tale of the West abestiaren bideoklipa
* Arizona Baby taldeko Sandman abestiaren bideoklipa
* Arizona Baby taldeko The Truth abestiaren bideoklipa
* Arizona Baby taldeko Dirge abestiaren bideoklipa

## Kanpo estekak

* Arizona Baby taldearen orrialdea MySpace webgunean (Gaztelaniaz)
* Taldearen orrialdea Subterfuge Records diskoetxearen webgunean ikusgai (Gaztelaniaz)
* Arizona Babyren bloga (Gaztelaniaz)
* «Desde el desierto castellano», Arizona Baby taldeari elkarrizketa (Mordor Sonoro), 2009ko otsaila
* Arizona Babyri elkarrizketa (Mordor Sonoro), 2009ko abendua
* Datuak: Q8204490
# Deabruaren besaulkia (kondaira)

Deabruaren besaulkia Valladolideko Museoan erakusten den XVI. mende erdiko intxaur zurezko aulkia da. Aulkiaren besoak desmuntagarriak dira. Betidanik madarikatu ospea izan du eta, horregatik, Valladolideko Unibertsitate zaharrean zegoenean bertako kaperaren sabaitik buruz behera gordetzen zen. Besaulkian esertzen dena, diotenez, hiruzpalau egunetan hiltzen omen da. Beste iritzi batzuen arabera, esertzen denak mundu osoko jakinduria bilduko du.

## Kondaira

Kondairaren jatorria 1550. urtean dago. Urte hartan giza anatomiaren lehenengo katedra ireki zen Espainian. Bertan, errege baimen bati esker, giza-gorputzen disekzioak hasi ziren egiten. Fakultate horretara 22 urteko gazte portugaldar eta sefardi bat zihoan, Andrés Proaza izenekoa. Gazte horrek anatomiarekiko interes handia omen zuen.
Katedra ireki zen urte berean 9 urteko haur bat desagertu zen. Orduan, Esgueva kaleko auzkokideak, Andrés gaztearen etxetik zetozen negarrak eta intziriak hasi ziren entzuten. Halaber, etxeko isurbidetik Esgueva ibaiaraino ur odoleztatua ateratzen zela baieztatu zuten. Auzokideek autoritateari ikusitakoa kontatu zioten eta etxea miatzeko agindua eman zen. Hori egin zutenean, bertako sotoan, egurrezko mahai batean gainean, desagertutako haurraren gorpuzkinak aurkitu zituzten, bizirik egindako autopsia egin izan bailitzaion. Zakur eta katu askoren gorpuzkinak ere aurkitu zituzten.
Andresek, preso eta torturapean, egindakoa aitortu eta dena deabruaren agindupean egin zuela esan zuen. Hark kontatutakoaren arabera, besaulkian Andrés esertzen zenean deabrua idazmahaiaren atzean egoten zen eta berarekin komunikatzen zen, autopsiak egiteko aginduak emanez. Besaulkian esertzean deabruak munduko jakinduria guztia eskaintzen zion. Auzokideek etxea arakatu zuten aipatutako besaulkia aurkitu arte.
Inkisizioak Proaza suan hiltzera kondenatu zuen (zenbait bertsiotan urkatua izan zen). Ikaslearen gauzak enkantean atera zituzten baina, zuten fama zela eta, inork ez zituen erosi. Besaulkia Valladolideko Unibertsitatearen esku gelditu zen.

## Maldizioa

Geroztik heriotza misteriotsu batzuen kasuak narratu dira. Esaterako, XIX. mendean, nekatuta zegoen atezain bat bertan eseri omen zen. Handik hiru egunetara besaulkian eserita eta hilda agertu zen. Horregatik kaperan zintzilatu zen, inor gainean eseri ez zedin. Kondairaren arabera, besaulkia ezin da txikitu eta eseri eta bizirik ateratzeko medikuntzari buruzko ezagupen handiak eduki behar dira.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):Kondaira prentsan.
* Datuak: Q5826687
# Valladolideko Nazioarteko Zinema Astea

Valladolideko Nazioarteko Zinema Astea (gaztelaniaz: Semana Internacional de Cine de Valladolid edo Seminci) Espainiako hiri horretan egindako erakusketa zinematografikoa da.1956ko Aste Santuan Valladolideko Zinema Erlijiosoaren Astea (gaztelaniaz: Semana de Cine Religioso de Valladolid) izenarekin sortu zenetik, Espainiako nazioarteko zinema-jaialdi garrantzitsuenetako bat bihurtu arte eboluzionatuz joan da (batez ere, autore-zinema eta zinema independenteen arloan).
2016an, Gaztela eta Leongo Arteen Saria eman zioten Seminciri, Gaztela eta Leongo Erkidegoko sari instituzional nagusia dena. Zinemaldiaren sari nagusia "Urrezko Galburua" (gaztelaniaz: Espiga de Oro) da

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Herrera apela al legado histórico de León y de Castilla para reivindicar el potencial de la comunidad» Diario de León 2017-4-21.
* ↑ (Gaztelaniaz) «“Minari” de Lee Isaac Chung y “Nowhere Special” de Uberto Pasolini competirán por la Espiga de Oro en la SEMINCI 2020 | Cine» Mundo Plus 2020/09/29.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2268939
* Multimedia: Seminci / Q2268939
# Liverpoolgo merkataritza eta itsas-hiria

Liverpoolgo merkataritza eta itsas-hiria$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Naturala |
| Irizpideak | ii, iii, iv |
| Erreferentzia | 1150 |
| Kokalekua | Ingalaterra |
| Eskualdea$^2$ | Europa eta Ipar Amerika |
| Koordenatuak | 53°24′24″N 2°59′40″W﻿ / ﻿53.40667°N 2.99444°W﻿ / 53.40667; -2.99444 |
| Izen ematea | 2004 (XXVIII. bilkura) |
| Arriskuan | 2012-egun |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Liverpoolgo merkataritza eta itsas-hiria (ingelesez: Liverpool Maritime Mercantile City) Ingalaterrako izen bereko hiriko eremua da. 2003an UNESCO erakundeak Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Barnean sei turismo-gune ospetsuak ditu, tartean Pier Head, Albert Dock eta William Brown kalea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2021552
* Multimedia: Liverpool Docks / Q2021552
# Pier Head

Pier Head, Ingalaterrako Liverpool hirian erdigunean dagoen kai eremu bat da, Mersey ibaiaren ertzean. Liverpoolgo merkataritza eta itsas-hiriaren barnean dago.
Bertan, hiriko hainbat eraikin nabarmen daude, tartean Royal Liver Building, Cunard Building, Port of Liverpool Building eta Liverpoolgo katedrala.
* Datuak: Q3052515
* Multimedia: Pier Head / Q3052515
# Chilham gaztelua

Chilham gaztelua, Ingalaterrako hego-ekialdeko Chilham ufalerrian dagoen gaztelu bat da, Kent konderrian.
Katorrizko eraikina 1174an normandiarrek eraiki zuten, gaur egungoa 1612-1616 artean.
# Chilham

Chilham, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri eta parrokia bat da, Kent konderrian.
2011n 1.124 biztanle zituen.

## Toki nabarmenak

* Chilham gaztelua
# Abay opera antzokia

Abay opera antzokia (kazajeraz: Абай атындағы қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театры) opera-antzokia Kazakhstango Almaty hiria dagoen eraikina da. 1936an eraikia, herrialdearen kultura gune garrantzitsuenetariko bat da. Izena Abay Kunanbayuli poeta, musikagile eta filosofoaren omenez eman zitzaion.

## Historia

Sortzailea (1934) eta lehen zuzendaria Eugeny Brusilovski izan zen, zortzi opera nazional eta ballet bat sortu zituena (Kyz-Zhibek, Yer-Targhyn, Aiman-Sholpan, Birzhan eta Sara, Kamar-sulu, besteak beste). 1936an eraikia izan zen. Antzoki honetan herrialdeko eta Mendebaldeko berrogei pieza baino gehiago egiten dira, operak, balletak eta musika klasikoko emanaldiak barne. Abai opera ospetsua ere egiten da; lan horrek Akhmed Zhubanov eta Latif Khamidiren musikarekin, Mukhtar Auezoven libretoa du.
Eraikinaren azken berrikuntza 2000. urtean egin zen.

## Museoa

2016ko martxoan, antzokiak bere museoa inauguratu zuen. Bertan, hasiera-hasieratik irudiak eta beste objektu historiko batzuen artean antzokian egindako ikuskizunen jantziak daude ikusgai.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Antzokiaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q304839
* Multimedia: Almaty Opera & Ballet Theatre / Q304839
# Elementary (telesaila)

Elementary (euskaraz: «Jakina», jatorrizko Sherlock Holmes pertsonaiak esan ohi duen elementary, dear Watson [«jakina, ene Watson»] esalditik hartua) AEBtako CBS telebista kateko telesail bat da. Sir Arthur Conan Doyle eskoziar idazlearen Sherlock Holmes literatur pertsonaia ospetsuan nhgjoinarritua dago. 2012ko irailaren 27an estreinekoz aireratu zen.

## Argumentua

Londres hiriko detektibe ospetsuena den Sherlock Holmes ikertzailea New York hirira bizitzera joan da. Droga adikzioaren aurkako tratamendu batetik irten berria da, ondorioz bere tutore zorrotza den Joan Watson doktore zirujauarekin bizitzera joatera derrigortua dago, Holmesen aitak bere semea drogetatik at mantentzeko kontratatu baidu, azkenik Holmesen ikerketa laguntzaile bilakatuko delarik. Holmesek xehetasunak ikusteko gaitasuna eta dedukzio ahalmenek eta Watson medikuaren eskarmentuak New Yorkeko Polizia Departamentuko (NYPD) kasu zailenak argitzea ahalbideratuko dute.

## Aktoreak

* Jonny Lee Miller: Sherlock Holmes.
* Lucy Liu: Joan Watson doktorea.
* Jon Michael Hill: Marcus Bell detektibea.
* Aidan Quinn: Tobias Gregson kapitaina.

## Erreferentziak

* ↑ «elementary», Elhuyar ingelesa-euskara hiztegia.

## Kanpo estekak

* Elementary telesailaren orrialdea CBS katearen webgunean (Ingelesez)
* Elementary telesailaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q247643
* Multimedia: Elementary (TV series) / Q247643
# Magallanes y la Antártica Chilena eskualdea

Magallanes y la Antártica Chilena edo Magallanes eta Txileko Antartika (gaztelaniaz: XII Región de Magallanes y de la Antártica Chilena) Txileko hamabost eskualdeetako bat da. Hegoaldeko muturrean kokatzen da eta herrialdeko eskualderik handiena da. 132.033 km²ko eremua du eta 2014an 163.748 biztanle zituen. Hiriburua Punta Arenas da.

## Geografia

Antartika aldeaz gainera beste bi gune bereizten dira:
* Ekialdean Patagoniako mendikatea dago (Andeak), glaziarren eraginez oso higatua eta 1.000 metrotik gora izotzak estalia. Argentinako mugan 3.000 m baino gehiagoko gailurrak daude (Fitz Roy, 3.340 m eta Murallon, 3.600 m).
* Mendebaldean, Ozeano Barearen aurrean, itsasoak hartutako gunea da zabalena, itsasarteek eta estuguneek banatutako uharte ugarik osatua. Aipagarriak dira Hornos lurmuturra, Mesier, Concepcion, Ancho, Beagle eta Magallaes itsasarteak eta Wellington, Hannover, Clarence, Hoste, Navarino eta Suaren Lurraldea uharteak.
Klima hotz hezea da beti (urtearen batez bestekoa 6 °C da eta 2.000-3.000 mm ur hegoaldean).

## Banaketa administratiboa

Magallanes y la Antártica Chilena eskualdea lau probintziatan banaturik dago:
* La Antártica Chilena probintzia (hiriburua Puerto Williams du)
* Magallanes probintzia (hiriburua Punta Arenas du)
* Tierra del Fuego probintzia (hiriburua Porvenir du)
* Última Esperanza probintzia (hiriburua Puerto Natales)

## Ekonomia

Historian zehar urre meategiek garrantzi handia izan dute, baina gaur egun ekonomia jarduera nagusiak abeltzaintza (ardia) eta basogintza dira, petrolio hobiekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015/08/24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Actualización de proyecciones de población. in: Instituto Nacional de Estadísticas (INE). ine.cl (Noiz kontsultatua: 2015-08-24).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Eskualdeko gobernuaren webgune ofiziala Goremagallanes.cl
* Datuak: Q2189
* Multimedia: Magallanes y Antártica Chilena Region / Q2189
# Ageriko jokaldi

| | a | b | c | d | e | f | g | h | |
| 8 | | | | | | | | | 8 |
| 7 | | | | | | | | | 7 |
| 6 | | | | | | | | | 6 |
| 5 | | | | | | | | | 5 |
| 4 | | | | | | | | | 4 |
| 3 | | | | | | | | | 3 |
| 2 | | | | | | | | | 2 |
| 1 | | | | | | | | | 1 |
| | a | b | c | d | e | f | g | h | |
Xakean, ageriko jokaldia pieza bat beste baten bidetik aldentzen denean egiten den erasoa da. Ageriko xakea taktika honen kasu berezi bat da, non jokaldia xake bat den (mugitzen den piezak ere xake bat ematen badu, kasu honetan xake bikoitza gertatzen da). Oro har, ageriko jokaldiak eta, bereziki, xake bikoitzak oso taktika indartsuak izan daitezke, mugitutako piezak (babesten duen pieza edozein dela ere) mehatxuak egin baititzake. Xake taktika asko bezala, arrakastatsuak dira, aurkariak ezin baitu bere burua bi mehatxutatik aldi berean babestu.

## Erreferentziak

* ↑ xakea.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q336720
# Jurgi IV.a Erresuma Batukoa

Jurgi IV.a Erresuma Batukoa (ingelesez: George IV of the United Kingdom) 1820ko urtarrilaren 29tik bere heriotzara arte Erresuma Batuko eta Britainiar Jabegoetako errege izan zen.
Bere aitaren azken urteetako buruko gaitza zela eta, 1810etik aurrera erregeorde aritu zen. Hala ere, berak bainoago, Robert Jenkinsonek Liverpoolgo dukeak agintea izan zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130586
* Multimedia: George IV of the United Kingdom / Q130586