OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tatiana Delgado Yunquera

Tatiana Delgado Yunquera (Madril, Madril Erkidegoa, 1978) telekomunikazio-ingeniaria, ilustratzailea eta bideo-joko garatzailea da.

## Biografia

Txikitatik, bideo-jokoak familiako aisialdiaren parte ziren. Unibertsitatean espezialitatea aukeratu behar izan zuenean, marrazten zekienez, programatzen ikasita bere jolasak egin zitzakeela pentsatu zuen. Telekomunikazio Ingeniaritza ikasi zuen Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan. Ikasketek pentsatzeko eta arazoei aurre egiteko modua egituratzen lagundu zioten, baita ordenagailuekin lotutako ezagutza teknikoak izaten ere.

### Ibilbide profesionala

Ilustratzaile, programazio eta jokoen diseinatzaile gisa lan egin du. Hogei urtetik gorako esperientzia du sektore horretako hainbat enpresatan, hala nola Tequila Works, Gameloft edo King. Hainbat bideojoko garatzen hartu du parte, baita Red Matter bideojokoa kaleratu zuen Vertikal Robot enpresa, edo Out of the Blue estudioa sortzen ere. Azken horrek 2020an, Call of the Sea bideo-jokoa kaleratu zuen. 2021ean, Delgado Espainiako bideo-jokoen eta STEM talentudun munduko pertsona erreferenteetako bat zen. Tatianak zera esan zuen gaiari buruz:
   "Zaila da bideojoko baten atzean dagoen lan guztia ulertaraztea. Orain dela gutxira arte, gurasoek uste zuten marrazkiak besterik ez nituela egiten".

## Sariak eta aintzatespenak

* 2017an Diseinatzaile onenaren saria.
* 2020an BAFTA baterako izendatua.
* 2021ean CIMA games saria.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Entrevista a Tatiana Delgado, game designer – Retro Maquinitas. .
* 1 2 «Tatiana Delgado, la diseñadora que ha logrado trabajar (y triunfar) con su propio estilo» Vandal.
* 1 2 «Tatiana Delgado | DeVuego BD | Videojuegos Españoles» www.devuego.es.
* ↑ «Tatiana Delgado: “Quisimos contar la historia de descubrimiento y aceptación de una mujer decidida”» El Español 2021-02-25.
* ↑ «Call of the Sea: TODA la información - PC, Xbox Series X/S, Xbox One, PS4, PS5» Vandal.
* ↑ «Tatiana Delgado, la diseñadora que ha logrado trabajar (y triunfar) con su propio estilo» Vandal.
* ↑ «Vídeo: Call of the Sea Announcement Trailer | DeVuego BD» www.devuego.es.
* ↑ Cruz, Diego García. «Tatiana Delgado» Celsius 232.
* ↑ «Tatiana Delgado, ganadora del I Premio CIMA Games en el Festival de Avilés» EFEMINISTA 2021-07-09.
* ↑ ««Es el momento de romper los estereotipos que hay en torno a los videojuegos»» www.uoc.edu.
* ↑ Juez, Iñaki. (2020-12-11). «Tatiana Delgado: «Siempre digo a las chicas que no tengan miedo a la hora de hacer sus propios videojuegos»» El Correo.
* ↑ Gómez, Daniel. (2018-10-19). “Trabajando en los videojuegos gastas muchas vidas”. ISSN 1134-6582..
* ↑ Turnes, Yova. (2018-03-26). «Entrevista a Tatiana Delgado, Premio a la Mejor Diseñadora 2017» DeVuego Blog.
* 1 2 20minutos. (2021-07-07). «Tatiana Delgado, directora del videojuego 'Call of the Sea', premio CIMA Games por su talento en el sector del videojuego» www.20minutos.es - Últimas Noticias.
* ↑ Irene. (2022-03-08). «LA MUJER EN LA INDUSTRIA DEL VIDEOJUEGO: REFERENTES. | Superlumen» Superlumen | Imagen360 - Vídeo 360 - Experiencia Inmersiva.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q118524345
# Tatiana Gorbunova

Tatiana Igorevna Gorbunova — errusieraz: Татьяна Игоревна Горбунова — (Naberezhnye Txelny, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1990ko maiatzaren 24a) errusiar gimnasta erritmiko ohia da, txapeldun olinpikoa izandakoa.

## Ibilbidea

Errusiako gimnastika erritmiko selekzio nazionalean lehiatu zen. 2007ko Munduko Gimnastika Erritmiko Txapelketan urrezko hiru domina irabazi zituen: taldeka aparatu guztiekin, taldeka 5 sokekin eta taldeka 3 uztai eta 2 mazekin. 2008ko Beijingeko Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen taldekako aparatu guztiekin saioan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). (Noiz kontsultatua: 2024-04-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q762074
# Teplý Vrch

Teplý Vrch Eslovakiako udalerri bat da, Rimavská Sobotako barrutian kokatuta. 5,98 km²ko azalera du eta 275 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1301. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1074411
* Multimedia: Teplý Vrch / Q1074411
# Teplička nad Váhom

Teplička nad Váhom Eslovakiako udalerri bat da, Žilinako barrutian kokatuta. 10,88 km²ko azalera du eta 4200 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1267. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1023474
* Multimedia: Teplička nad Váhom / Q1023474
# Tepličky

Tepličky Eslovakiako udalerri bat da, Hlohoveceko barrutian kokatuta. 5,68 km²ko azalera du eta 316 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1113. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q674730
* Multimedia: Tepličky / Q674730
# Teplička (Spišská Nová Vesko barrutia)

Teplička Eslovakiako udalerri bat da, Spišská Nová Vesko barrutian kokatuta. 7,74 km²ko azalera du eta 1158 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1328. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1035685
* Multimedia: Teplička, Spišská Nová Ves District / Q1035685
# Tolmud Ezkerreko bandera

Tolmud Ezkerreko bandera (txinera sinplifikatuz: 土默特左旗; pinyineraz: Tǔmòtè Zuǒ Qí), Hohhot osatzen duten konderrietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 350.000 pertsona bizi ziren 2.712,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera

* Hohhoten banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Tolmud banderaren kode postala.
* Datuak: Q1354654
* Multimedia: Tumed Left Banner / Q1354654
# Tolna (Ipar Dakota)

Tolna Ipar Dakotako hiri bat da. Nelson konderrian kokatua dago. 2010ean 166 biztanle zituen, 1,97 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Nelson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2443508
* Multimedia: Tolna, North Dakota / Q2443508
# Tomoji Eguchi

Tomoji Eguchi (japonieraz: 江口 倫司, 1977ko apirilaren 22a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vissel Kobe eta Avispa Fukuoka.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q1256036
# Tomohiro Tanaka

Tomohiro Tanaka (japonieraz: 田中 智大, 1991ko urtarrilaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Gifu.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17160861
* Multimedia: Tomohiro Tanaka / Q17160861
# Tomohiro Tsuda

Tomohiro Tsuda (japonieraz: 津田 知宏, 1986ko maiatzaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Nagoya Grampus Eight eta Tokushima Vortis.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3081086
# Tomohisa Ishiguro

Tomohisa Ishiguro (japonieraz: 石黒 智久, 1981eko apirilaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kataller Toyama.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q7820126
# Tomohisa Yoshida

Tomohisa Yoshida (japonieraz: 吉田 智尚, 1984ko maiatzaren 27a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Oita Trinita eta Mito HollyHock.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q4386248
# Tomohito Shugyo

Tomohito Shugyo (japonieraz: 修行 智仁, 1984ko ekainaren 29a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Machida Zelvia eta Oita Trinita.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q7820129
# Tomohiro Yamauchi

Tomohiro Yamauchi (japonieraz: 山内 智裕, 1987ko irailaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Gifu.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q7820125
# Tomohisa Nakata

Tomohisa Nakata (japonieraz: 中田 智久, 1987ko maiatzaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vissel Kobe.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11366706
# Tomohiro Taira

Tomohiro Taira (japonieraz: 平 智広, 1990eko maiatzaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Machida Zelvia.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17160477
# Tomohiro Wanami

Tomohiro Wanami (japonieraz: 和波 智広, 1980ko apirilaren 27a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare, Consadole Sapporo eta Vissel Kobe.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q1440114
# Thaix

Thaix Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 62 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Thaix udalerrian erroldatutako biztanleak 62 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 31 etxebizitza zeuden, 22 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 31etxeak ziren. 22 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 21 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Thaix udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 8 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 0 |
| 8 | 45-49 | 4 |
| 8 | 40-44 | 4 |
| 4 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 4 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 8 | 10-14 | 0 |
| 4 | 5-9 | 8 |
| 4 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 40 ziren, horien artean 30 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 30 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (16 gizon eta 11 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Thaix udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 952 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q33833
* Multimedia: Thaix / Q33833
# Thaksin Shinawatra

Thaksin Shinawatra (thailandieraz: ทักษิณ ชินวัตร; 1949ko uztailaren 26a) tailandiar enpresaburua, politikaria eta irakasle bisitaria da. Tailandiako Polizian aritu zen 1973tik 1987ra, eta Thailandiako lehen ministroa izan zen 2001etik 2006ra.
Yingluck Shinawatra ahizpa gaztea Thailandiako lehen ministroa izan zen 2011tik 2014ra. eta bere alaba gazteena Paetongtarn Shinawatra da egungo lehen ministroa 2024ko abuztuaren 18az geroztik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q164373
* Multimedia: Thaksin Shinawatra / Q164373
# Thal barrutia

Thal barrutia Solothurn kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Balsthal da. 139,38 kilometro koadroko azalera du eta 14.211 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Udalerriak

Aedermannsdorf Balsthal Gänsbrunnen Herbetswil Holderbank (SO) Laupersdorf Matzendorf Mümliswil-Ramiswil Welschenrohr

## Kanpo estekak

* Datuak: Q598278
* Multimedia: Thal (district) / Q598278
# Teosofia

Teosofia Jainkoaren ezagutza barne-bizitzaren sakontzeaz eta goi agerkundetik at lortzea helburutzat duen erlijioaren filosofia eta doktrina da.
Teosofia India, Grezia eta Egiptoko antzinako doktrina esoterikoetan oinarritua da. Teologiatik eta mistikatik bereizten da, alde batetik Jainkoaren zientzia gisa definitzen den teologiaren aurrean teosofia Jainkoan oinarritutako dotrinatzat hartzen delako, eta bestetik, mistikak bezala zuzeneko esperientziak oinarri baditu ere, teosofiak beste bide batzuk hartzen dituelako esperientzia mistikoaren iturritzat, telepatia eta alkimia adibidez. Teosofiak hasieran Asian izan zuen eragin gehiena, baina Blavatskik 1875ean New Yorkeko elkarte Teosofikoa sortu zuenean mendebalera hedatu zen erlijio ororen sintesi zientifiko gisa; garai hartan teosofia bi eskola handitan bereizi zen, bata hinduismoaren eragina jaso zuen joera (Besant, Blavatsky), eta germaniarra edo kristautasunaren eragina izan zuena bestea (Steiner).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-08-9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178671
* Multimedia: Theosophy / Q178671
# Teos (faraoia)

Irimaatenra Dyedhor edo Teos (izen greziarra), Egiptoko XXX. dinastiako bigarren faraoia izan zen, K.a. 361 eta K.a. 359 bitartean gobernatu zuena.
Manetonek Teos deitzen du, Sexto Julio Afrikano, Eusebio Zesareakoa eta Jurgi Sintzeloren bertsioen arabera, bi urteko erregealdia izan zuela aipatuz. Kronika Demotikoan, Dyeho bezala aipatzen da.
Nektanebo I.aren seme eta oinordekoa izan zen, eta, lehen bi urteetan, ziuraski, bere aitarekin elkargobernaria izango zen.
Dyedhorrek, jada bere erregealdia hasi aurretik, Espartako Agesilao II.a erregearekin eta Atenasekin aliantza politika bat abiarazten du. Atenas eta Espartari laguntzen die barne lehietan murgilduta dagoen Persiar Inperioaren aurka.
Bere aita Nektanebo I.a hil eta gero boterea hartu ondoren, Palestina eta Siria konkistatzea erabakitzen du, persiar boterearen gainbehera probestuz. Kanpaina, burubelarri prestatu zen, herrialdeko tenpluetako metal preziatuak konfiskatuz eta Saiseko apaizei pribilegioak kenduz ordaindu zituen greziar mertzenarioak errekrutatuz. Egiptoren historian lehen aldiz, mertzenarioei ordaintzeko txanpona txanpontzen da.
Dyedhorrek du aginte nagusia, Agesilao II.a Espartakoak greziar mertzenarioak eta Kabrias estrategak atenastar flota zuzentzen dituzten bitartean. Armada honek, K.a. 360an, ia erresistentziarik topatu gabe aurrera egin ahal izan zuen, Fenizia konkistatuz.
Egiptotik kanpo zegoenean, Dyedhor traizio baten biktima izan zen, bere anaia Tyahapimuk kontra egin zion, elkargobernari izendatua izan zena, faraoi bezala, bere seme propioa, Nektanebo II.a izendatuz. Matxinadaren arrazoia, Saiseko apaizen nahigabe logikoa zen, baina susma daiteke Artaxerxes II.a persiar erregeak Tyahapimuri eta Nektanebo II.ari dirua eskaini izana.
Kabriasek eta atenastar gerra itsas armadak, faraoiarekiko leial jarraitzen zuten, baina Agesilao Nektaneborekin elkartu zen, armada usurpatzailearekin egon zen, eta Dyedhorrek Artaxerxes II.aren gortera ihes egin behar izan zuen. Han ostatua ematen diote, Artaxerxesek, Egipto birkonkistatzeko, faraoi izandako bat oso baliagarri izango zitzaiola uste baitzuen.
Artaxerxes II.a K.a. 358an hil zen, eta persiarrek Egipto eraso zute hurrengo aldia K.a. 351n izan zen. Ordurako, Teos, ziuraski, hilda egongo zen.

## Bere garaiko eraikuntza eta testigutzak

* Kapera bat Karnakeko Khonsu jainkoaren tenpluko iparraldeko harresian.
* Karnakeko Khonsuren tenpluaren zaharberritzearen idazkun bat
* Idazkun bat Turako harrobietan
* Erliebeen txatalak Qantir eta Atribisen.
* Idazkun txatalak Tanisen.
* Naos txatal bat, Menfiseko pitxer bat eta txanponak
** Kronika Demotikoan aipatua.
# Teoria miasmatiko

Gaixotasunaren teoria miasmatikoa edo teoria miasmatikoa soilik, Thomas Sydenhamek (1624-1689) eta Giovanni Maria Lancisik (1654-1720) eginiko teoria da. Teoria honen arabera izurri beltza edota kolera bezalako gaixotasunen jatorria miasmak (antzinako grekeraz “kutsadura” esan nahi duena) dira, sail eta ur lohitsu kirasdunen jarioa, alegia. Hala ere, zaharkiturik gelditu da teoria hau Gaixotasunaren teoria mikrobiarrak ordezkatu baitu.

## Jatorria

Kristo aurretik 1.urtean Vitruvius, idazle arkitektnokiko erromatarrak egin zion erreferentzia lehendabiziko aldiz eta Erdi Aroan oraindik ere sostengatua izan zen. Londres eta Parisko kolera izurritearen hedapena azaltzeko erabilia zen. Hau saihesteko modu bakarra gorputza eta tresneria ezin hobeto garbitzea zen.
William Farr doktorea, Londresen 1851.urtean eginiko erroldaren partaidea, teoria honen jarraitzaile garrantzitsua izan zen. Kolera airetik zehar kutsatu egiten zela zihoen, eta baita Tames ibaiaren inguruan miasma hilkorrak pilatzen zirela ere uste zuen. Herri xeheak teoria honetan sinisten zuen, beste teoria batzuk, egokiagoak batzuk, idatzi baziren ere.

## Osasun Erreformak

Teoria honi jarraituz Londresen, batez ere, XIX.mendean makina bat aldaketa eta hobekuntza egin ziren osasun arloan. Teoria miasmatikoak koleraren jatorria azaltzen zuen legez, higienearen eta garbiketaren garrantzia hedatu zen honi esker garaia hartan, nahiz eta geroago birusek eta bakterioek azaldu gaixotasunen eta hedapenaren arteko lotura. Edonola ere, bazeuden hamaika mediku eskuak ez zituztenak garbitzen pazienteak zaindu bitartean. Hauen iritziz, miasma airetik zehar soilik heda zatekeen eta ez medikuen eskuetan metatu.
Teoria miasmatikoa gainera, sostengatua zegoen osagarritasun ezarekin eta baita osasun-hobekuntzek gaixotasunak murrizten zituen jazoerarekin ere. Ez haatik mikrobiologiaren behaketarekin, honek gaitzen teoria mikrobiarra ondorioztatzen baitu.

## Kolera

Kolera gaixotasunari dagokionez, teoria hau ezeztatu zuen John Snow 1854.urtean Londresko erdialedeko Sohon egondako izurritean. 1854.urtean Filippo Pacini zientzilariak Vibrio cholerae bakterioa, kolera sortarazten zuen bakterioa hain zuzen ere, aurkitu bazuen ere, teoria miasmatikoak Italian zuen onespen eta hedapenaren ondorioz zeharo baztertua izan zen. 30 urte igaro ziren Robert Kocheck bakterio hau berriro aurkitu zuen arte.
Teoria honen aztarnak nabari daitezke malaria gaixotasunaren izenan, italieraz mala aria aire txarra edo kutsatua esan nahi baitu.

## Ikus, gainera

* Gaixotasun infekzioso
* Izurri
* Izurri Beltza
* Higiene

## Erreferentziak

* ↑ http://www.york.ac.uk/depts/maths/histstat/snow_map.htm

## Kanpo estekak

* Cholera theories {Ingelesez}
* Term definition {Ingelesez}
* Datuak: Q607329
* Multimedia: Miasma theory / Q607329
# Teoria zinetiko

Teoria zinetiko molekularrak gasen portaera eta propietateak adierazten ditu. Teoria zinetiko molekularra Daniel Bernoulli, Ludwig Boltzmann eta James Clerk Maxwellen ikerketei esker garatu zen XIX. mendearen bigarren zatian.
Gasak materia-sistemarik sinpleenak dira; horregatik, ikertu ziren lehenengoak izan ziren. Gasen portaera azaltzeko, hainbat zientzialarik teoria zinetiko-molekularra, TZM deritzona, garatu zuten. Teoria zinetiko molekularra honako hipotesi hauetan oinarritzen da:
* Gasek, elkarren artean, oso tarte handiak dituzten partikulek osatzen dituzte. Molekula deritzen partikula horien bolumena oso txikia da gasak hartzen duen bolumen guztiaren aldean.
* Molekulak etengabe ari dira mugitzen elkarren kontra eta eurak gordetzen duten ontziaren hormen kontra modu kaotikoan joz.
* Gasaren tenperatura mugimendu horren erakusgarri da. Molekulen abiadura zenbat eta handiagoa izan, orduan eta handiagoa izango da gasaren tenperatura ere, eta alderantziz.
* Gasaren partikulen artean, haiek elkarturik edukitzeko gai ez diren erakarpen- edo kohesio-indar ahul-ahulak daude.
Hasieran, gasen propietateak aztertzeko erabili zen TZMa, eta, gero, solido eta likidoetara ere hedatu zen. Zientzialariek, horri esker, materiaren agregazio-egoerak frogatu ahal izan zuten.
Agregazio egoeren justifikazioa TZMaren bidez:
* Solidoa: Oso erakarpen-indar biziak partikulen artean. Horregatik, partikulek bata bestetik oso gertu dauden toki finkoak hartzen dituzte.
* Likidoa: Partikulen arteko erakarpen-indarrak ez dira hain biziak. Horri esker, partikulak jariatu egin ahal dira, hau da, elkarrekin egonez lekualdatu.
* Gasa: Oso erakarpen-indar ahulak. Beraz, gasa osatzen duten partikulak aske mugitu ahal dira.

## Ikus, gainera

* Gas
* Likido
* Solido
* Presio
* Tenperatura

## Kanpo estekak

* Datuak: Q200286
# Teotepeque

Teotepeque El Salvadorko La Libertad departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 12320 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística y Censos. (2007). (pdf) VI Censo de Población y V de Vivienda 2007. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3984168
* Multimedia: Teotepeque / Q3984168
# Tripuhyita

Tripuhyita oxido motako minerala da eta rutile taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Tripuhyita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Fe^{3+}Sb5+O4}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 6,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tripuhyite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Tripura

Tripura (bengaleraz: ত্রিপুরা) Indiako ipar-ekialdeko estatua da.

## Geografia

Tripurak iparraldean, mendebaldean eta hegoaldean Bangladesh eta ekialdean Assam eta Mizoram ditu mugakideak.

## Banaketa administratiboa

Tripurak 4 barrutitan banatuta dago. Hona hemen:
Estatuko hiri nagusiak Agartala, Bishalgarh, Jogendranagar,Sonamura, Dharmanagar, Pratapgarh, Udaipur, Kailashahar, Teliamura, Indranagar, Khowai eta Belonia dira. Badharghat, Jogendranagar eta Indranagar egun Agartalako udalerriaren auzo bihurtu dira.

## Kanpo estekak

* Estatuko webgune ofiziala
* Datuak: Q1363
* Multimedia: Tripura / Q1363
# Tripterygiidae

Tripterygiidae arrain pertziformeen familia da, kabuxen superfamilia osatzen dutenetako bat dena.
Atlantikoko, Indiako eta Ozeano Bareko ur epel eta tropikaletan bizi dira. Familiak 150 espezie ditu, 30 generotan banaturik.

## Generoak

FishBase 30 genero hauek proposatzen ditu:
* Acanthanectes
* Apopterygion
* Axoclinus
* Bellapiscis
* Blennodon
* Brachynectes
* Ceratobregma
* Cremnochorites
* Crocodilichthys
* Cryptichthys
* Enneanectes
* Enneapterygius
* Forsterygion
* Gilloblennius
* Helcogramma
* Helcogrammoides
* Karalepis
* Lepidoblennius
* Lepidonectes
* Matanui
* Norfolkia
* Notoclinops
* Notoclinus
* Obliquichthys
* Ruanoho
* Springerichthys
* Trianectes
* Trinorfolkia
* Tripterygion
* Ucla

## Generoen bilakaera

Hona hemen familiaren barruan dauden generoen bilakaera:

## Erreferentziak

* ↑ Joseph S. Nelson. (1994). Fishes of the World. John Wiley & Sons, 232 or. ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ Sepkoski, Jack. (2002). «A compendium of fossil marine animal genera» Bulletins of American Paleontology 364: 560..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1257814
* Multimedia: Tripterygiidae / Q1257814
* Espezieak: Tripterygiidae