OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anetta Sidorova

Anetta Petrovna Sidorova, jaiotzez Ponomariova, (errusieraz: Анэтта Петровна Сидорова (Пономарёва); Tylovai, 1939ko azaroaren 20a – 2024ko ekainaren 10a) errusiar-sobietar kazetari eta politikaria izan zen. 1984tik 1995era, Udmurtiako Sobietar Errepublika Sozialista Autonomoko eta Udmurtiako Errepublikako kultura sailburu izan zen.

## Bizitza

Anetta Sidorova Udmurtiako Tylovai herri txikian jaio zen. Haren aitak Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen, eta gerra amaitu eta hiru urtera hil zen. Ama paramedikua zen, eta alargundu ondoren bakarrik hazi zituen bi alaba. Umetan Anettak irakasle izateko gogoa zuen, baina 1956an eskolan graduatu eta gero lanean hastea erabaki zuen amari laguntzeko.
18 urte zituela, Mikhail Sidorov gidariarekin ezkondu zen. Ikasten jarraitu nahi zuen, baina senarra eta amaginarreba ideia horren aurka agertu ziren. Telefono operadore gisa lan egin zuen Nizhniaia Pykhta herriko komunikazio sailean, eta 1958az geroztik Debiosyko barrutiko nekazaritza saileko idazkari mekanografiatzaile. 1965ean Permeko Estatu Unibertsitateko geografia fakultatean lizentziatu zen.
1962tik 1968ra, Kezko barrutiko Zvezda egunkariko zuzentzaile, literatura-langile eta erredakzioko gutunen saileko buru izan zen. Handik gutxira, Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako eskualde-batzordeak Sverdlovskeko Goi Alderdi Eskolara ikastera bidali zuen. Bi urte geroago Udmurtiara itzuli zen, eta barrutiko batzordeko propaganda eta asaldura saileko buru izendatu zuten.
1970eko hamarkadaren hasieran, Izhevskera gonbidatu zuten abeltzainen lanari buruz telebistan kontatzeko. Handik gutxira, errepublikako kultura sailburuorde kargua hutsik geratu zenean, elkarrizketa baterako gonbidapena egin zioten. 12 urtez geratu zen kargu horretan, eta 1984an sailburu izendatu zuten. 1993an kultur erakundeen kudeaketa praktikak egin zituen Alemanian.
1995etik 2000ra, Udmurtiako Errepublikako Kontseiluko batzorde iraunkorreko erreferente izan zen. 2000tik 2003ra, Udmurtiako Estatuko Opera eta Ballet Antzokiko zuzendaria izan zen.
2024ko ekainaren 10ean hil zen, 84 urte zituela.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* 1 2 (Errusieraz) «Скончалась Сидорова Анэтта Петровна» Министерство культуры Удмуртской Республики 2024-06-10 (Noiz kontsultatua: 2024-11-05).
* ↑ (Errusieraz) Туганаев, Виктор. (2008). «Сидорова Анетта Петровна» Удмуртская Республика: Энциклопедия. (2. argitaraldia) Ижевск: Издательство «Удмуртия», 613 or. ISBN 978-5-7659-0486-2..
* 1 2 3 4 (Errusieraz) Павлова, Галина. «Мои года – мое богатство» Московский комсомолец 2014-05-28 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2018-10-02) (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).
* 1 2 3 4 (Errusieraz) «Сидорова Анэтта Петровна (1939 г. - ) - общественный деятель, член Союза журналистов РФ, заслуженный работник культуры РФ и УР» ГКУ «ЦГА УР» jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2019-09-17) (Noiz kontsultatua: 2024-06-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109485223
# Cisuraliar

Cisuraliarra duela 298.9 milioi urte hasi zen, eta duela 273 milioi urte amaitu zen. Cisuraliar periodoa Errusiako eta Kazakhstango Ural Mendietako mendebaldean dauden estratuei zor die izena. J. B. Waterhousek proposatu zuen izen hori 1982an, Asseliar, Sakmariar eta Artinskianar aroak ulertzeko asmoz. Kunguriarra geroago gehitu zen. 1900ean, Albert Auguste Cochon de Lapparentek “Uraliarra” gehitzeko proposatu zuen, baina hitzaren erabilera hutsalaren ondorioz, bertan behera utzi zen.

## Banaketa
### Asseliarra

V.E. Ruzhenchev errusiar estratigrafoak izendatu zuen 1954an. Ural mendietako hegoaldean dagoen Assel ibairi izena zor zion. Asseliarraren baseko GSSP-a Aidaralash ibaiaren haranean dago kokatuta , Aqtöbetik hurbil, eta 1996an berretsitu zen. Aro hau Streptognathodus postfusus-en agerpenarekin batera hasten da.

### Sakmariarra

Alexander Karpinskyk izendatu zuen 1874an, eta Ural mendietako hegoaldeko Sakmara ibaiak ematen dio izena. Aroaren baseko GSSP-a Uraletako hegoaldeko Usolka atalean kokatzen da, eta, 2018an GSSP-a Sweetognathus binodosus-en agerpena kokatzen du.

### Artinskiarra

Arti hiri errusiarrari izena zor dio, eta Karpinskik izendatu zuen 1874an. Artinskiarrak ez du GSSP zehatzik. Artinskiar aroa S. whitei-ren agerpenarekin hasi dela proposatzen da.

### Kungurriarrak

Kungur hiri errusiarrari izena zor dio. Alexander Antonovich Stukenber-ek Kunguriarra izendatu zuen 1890an. Kunguriarrak ez du GSSP zehatzik. Neostreptognathodus pnevi-ren agerpena garai honen hasiera zehazten duela proposatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Gradstein, Felix M., ed. (2006). A Geologic time scale 2004. ([3. ed.], repr. with corr. argitaraldia) Cambridge Univ. Press ISBN 978-0-521-78673-7. (Noiz kontsultatua: 2024-11-07).
* ↑ (Ingelesez) Davydov, Vladimir I.; Glenister, Brian F.; Spinosa, Claude; Ritter, Scott M.; Chernykh, V. V.; Wardlaw, B. R.; Snyder, W. S.. (1998-03-01). «Proposal of Aidaralash as Global Stratotype Section and Point (GSSP) for base of the Permian System» Episodes 21 (1): 11–18. doi:10.18814/epiiugs/1998/v21i1/003. ISSN 0705-3797. (Noiz kontsultatua: 2024-11-07).
* ↑ (Ingelesez) Chernykh, Valery V.; Chuvashov, Boris I.; Shen, Shu-Zhong; Henderson, Charles M.; Yuan, Dong-Xun; Stephenson, Michael H.. (2020-12-01). «The Global Stratotype Section and Point (GSSP) for the base- Sakmarian Stage (Cisuralian, Lower Permian)» Episodes Journal of International Geoscience 43 (4): 961–979. doi:10.18814/epiiugs/2020/020059. (Noiz kontsultatua: 2024-11-07).
* ↑ (Ingelesez) Lucas, Spencer G.; Shen, Shu-Zhong. (2018-01). «The Permian timescale: an introduction» Geological Society, London, Special Publications 450 (1): 1–19. doi:10.1144/SP450.15. ISSN 0305-8719. (Noiz kontsultatua: 2024-11-07).
* ↑ (Ingelesez) Lucas, Spencer G.; Shen, Shu-Zhong. (2018-01). «The Permian timescale: an introduction» Geological Society, London, Special Publications 450 (1): 1–19. doi:10.1144/SP450.15. ISSN 0305-8719. (Noiz kontsultatua: 2024-11-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q642169
# Perm

Perm (errusieraz Пермь) Errusiako hiria da, Perm kraiko hiriburua. 799 km²ko azalera du eta 2010ean 991.162 biztanle zituen. Kama ibaiak zeharkatzen du hiria. 1940 eta 1957. urteen artean hiriak Molotov (errusieraz: Мо́лотов) izena izan zuen.
Uraletako meatzaritza eta industria hiri nagusia da; metal, kimika, paper eta zur industria dago. Hemen aurkitu ziren lehen aldiz orain dela 225.000.000-280.000.000 urte bitarteko geologia aztarnak eta hortik datorkio izena Permiarra garai geologikori.

## Klima

Datu klimatikoak (Perm) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 4.3 | 6.0 | 15.0 | 27.3 | 34.6 | 35.4 | 36.6 | 37.2 | 30.7 | 22.5 | 11.9 | 4.5 | 37.2 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -9.3 | -7.6 | 0.1 | 8.7 | 16.9 | 22.5 | 24.2 | 20.5 | 13.9 | 5.9 | -3.1 | -8.0 | 7.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -12.8 | -11.6 | -4.2 | 3.6 | 10.4 | 16.5 | 18.7 | 15.3 | 9.8 | 3.0 | -5.8 | -11.1 | 2.7 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -16.2 | -15.1 | -8.2 | -0.9 | 5.4 | 11.1 | 13.3 | 10.9 | 6.2 | 0.5 | -8.4 | -14.2 | -1.3 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -44.9 | -40.8 | -34.8 | -23.5 | -13.0 | -3.4 | 1.3 | -1.9 | -7.8 | -25.2 | -38.5 | -47.1 | -47.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 44 | 30 | 28 | 36 | 59 | 79 | 69 | 76 | 72 | 64 | 55 | 45 | 657 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Hiri senidetuak

Perm ondorengo hiriekin senidetuta dago:
* Louisville (AEB)
* Oxford (Erresuma Batua)
* Qingdao (Txina)
* Duisburg (Alemania)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 157. araua: Europako hiriak. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ http://www.pogoda.ru.net/climate/28224.htm Pogoda.ru

## Kanpo estekak

* (Errusieraz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q915
* Multimedia: Perm, Russia / Q915
# Menrva

Menrva, etruriar erlijioan, jakinduria, gerra, artea eta merkataritzaren jainkosa da. Gorengo hirukoaren zati da, Tinia eta Unirekin batera, erromatarren Junon-Jupiter-Minervaren baliokidea. Bere baliokide greziarra Atena da, eta bere baliokide erromatarra den Minervaren aurrekaria da. Atena bezala, Menrva, bere aita Tiniaren burutik jaio zen.
Bere izenak, "mn-" erroa du, oroimenarekin lotua. Adibidez, Mnemosyne (antzinako grezieraz: μνημοσύνη) eta "mnestis" (antzinako grezieraz: μνῆστις): oroimena edo oroitzapena esan nahi dutenak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2003921
* Multimedia: Menrva / Q2003921
# Etxepare – Laboral Kutxa Itzulpengintza saria

Etxepare - Laboral Kutxa Itzulpen Saria ordainsari ekonomikoa duen literatura saria da. 2015ean sortu zen eta jatorriz euskaraz idatzitako lan baten beste hizkuntza batera egindako itzulpena saritzen du.
Etxepare Euskal Institutuak eta Laboral Kutxak antolatzen dute saria.

## Edizioak

| Urtea | Irabazlea | Itzulitako liburua | Hizkuntza |
| 2015 (I) | Isaac Xubín | Tempo de exilio, Joseba Sarrionandiarena (Kalandraka) Izuen gordelekuetan barrena (1981); Gartzelako poemak (1992) eta Hnuy illa nyha majah yahoo (1995) liburuetako poema batzuk eta Ruper Ordorikak Memoriaren mapan (2006) diskoan kantatu zituen beste hainbat jaso zituen bildumak. | Galiziera |
| 2016 (II) | Nami Kaneko | Mussche, Kirmen Uribe-rena (Hakusuisha) | Japoniera |
| 2017 (III) | Yaroslav Gubarev | Behi baten memoriak, Bernardo Atxagarena (Anetta Antonenko) | Ukainera |
| 2018 (IV) | Amaia Gabantxo | Harri eta herri eta Maldan behera, Gabriel Aresti-renak (Rock & Core e Down Hill) | Ingelesa |
| 2019 (V) | Ainara Munt | Hilda dago poesia?, Joseba Sarrionandiarena (Pol·len Edicions) | Katalana |
| 2020 (VI) | Eider Rodriguez eta Lander Garro | Bihotz handiegia, Eider Rodriguez-ena (Penguin Random House) | Gaztelania |
| 2021 (VII) | Mariolein Sabarte | Amek ez dute, Katixa Agirre-rena (Zimiri Press) | Nederlandera |
| 2022 (VIII) | Nami Kaneko | Soinujolearen semea, Bernardo Atxagarena (Shinchosha) | Japoniera |
| 2023 (IX) | Amaia Gabantxo | Burning Bones - Hezurren erretura Miren Agur Meaberena (Parthian Books) | Ingelesa |
| 2024 (X) | Estibaliz Lizaso | Revers. Testimonis de dones bertsolaris - Kontrako eztarritik, Uxue Alberdi-rena (Pol·len edicions) | Katalana |

## Erreferentziak

* ↑ «Tempo de exilio: Joseba Sarrionaindiaren lehen poesia antologia galegoz» www.etxepare.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-06).
* ↑ «Hakusuisha argitaletxeak eta Nami Kaneko itzultzaileak irabazi dute II. Etxepare-Laboral Kutxa Itzulpen Saria» www.etxepare.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-06).
* ↑ «Amaia Gabantxok irabazi du Etxepare – LABORAL Kutxa Itzulpen Saria, ‘Hezurren erretura’ ingelesera itzultzeagatik» www.etxepare.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-06).

## Ikus, gainera

* Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxaren Humanitate, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria

## Kanpo estekak

* Sariaren deialdia 2024an.
# Astigar arrunt

Astigar arrunta (Acer campestre) Sapindaceae familiako espezie baten izen arrunta da.
Mundu osotik zabaldutako espezie honek hainbat azpiespezie eta aldaera ditu. Hona hemen onartutako aldaerak:
* Acer campestre var. campestre.
* Acer campestre var. leiocarpum (Opiz) Wallr. (syn. A. campestre subsp. leiocarpum).

## Izena

Astigar hitzaren etimologia ez dago argi, baina hitz elkartu itxura du, non bigarren zatia ihar litzateke, oraindik zenbait astigar espezietan erabiltzen dena (eihar frantsesa esaterako).
Astigarrak, Gipuzkoako Astigarraga udalerriari izena eman dio, eta baita ere Astigarribia eta Astigarreta auzoei.
Acer generoaren izena latinetik eratorria da (ǎcěr, -ĕris), “zorrotza” esan nahi duena, ziur asko hostoen punta zorrotz bereigarriengatik edo, agian, zuhaitzaren zur gogorrarengatik, ustez lantzak egiteko erabilitzen zena.

## Ezaugarriak

7-10 m garai den zuhaitz hostogalkora da. Adaburuaren forma borobila da, eta adar asko ditu norabide desberdinetara.
Azal gris-arrea duena, artelazkizkoa, ezkatatsua bihurtzen dena eta urteen poderioz pitzatua.
Udan hostoak kolore berdekoak dira goialdean, eta azpialdean iletsua eta kolore zurixka daukate. Udazkenean kolore horia hartzen dute. 3-5 hosto palmatilobatuak, 10-12 x 10-12 cm-koak, pixka bat glaukoak, ifrentzua pixka bat tomentosoa dutenak; hosto ertza osoa, pixka bat uhindua. 8-10 cm-ko luzera duen pezioloa, latexarekin.
Kolore berde horixkako loreak ditu, hostoak baino lehenago agertzen direnak korinbodun infloreszentzia terminaletan.
Fruitu txikia, 3-5 cm-ko luzera duen samara bikoitzean, pubeszenteak, aurkako hegoak dituztenak.
* Loreak
* Samara (fruitua) bikoitzak
* Hostoak: berde ilunak eta bost puntadunak
* Azala

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]
* ↑ Rushforth, K. D. (1999). Trees of Britain and Europe. ISBN 0-00-220013-9.
* ↑ OEH, Euskaltzaindiaren webgunean
* ↑ Astigarragako historia Astigarragako udalaren webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158785
* Multimedia: Acer campestre / Q158785
* Espezieak: Acer campestre
# Belardi-ezko

Belardi-ezkoa (Cuphophyllus pratensis) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da. Belardietan bizi den onddo jangarria da, uda amaieratik negua hasi arte, banaketa zabalekoa, baina ez da inon ugaria.
Sinonimoak: Camarophyllus pratensis, Hygrophorus pratensis, Agaricus miniatus, Camarophyllus berkeleyi.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 8 cm. arteko diametrokoa, kanpai formakoa, titi gutxi edo batez ere ez, lehorra, hori-laranja kolorekoa, ilunagoa edo argiagoa, ertza mehea.
Orriak: Zabalak, lodiak, bananduak eta beren artean lotuta, zain lodi zurixka batzuen bidez, okertuak, oso dekurrenteak, krema, okre-horixka edo hori-laranja kolorekoak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Betea, haritsua, zuri-krema edo hori zurbila eta meheagoa oinarrirantz.
Haragia: Trinkoa, hauskorra, zurixka edo okrea eta usain atseginekoa.
Etimologia: Cuphophyllus hitza grekotik dator, cupho = arkua, kurboa eta phyllum = hostoak, orriak. Pratensisis epitetoa belardietatik dator, habitatagatik.

## Jangarritasuna

Jangarri nahiko ona, bere itxura polit eta atseginaren abantailarekin, kutsatutako edo ongarritutako larreetan biltzen ez badira, baina batzuetan intolerantzia sindromeak eragiten ditu.

### Nahasketa arriskua

Hostozabal basoetan hazten den Hygrophorus nemoreus-ekin nahas daiteke, honek tamaina txikiagoa du, kolore ilunagoa eta irin usain eta zaporea.

## Sasoia eta lekua

Nahiko arrunta da udazkenean eta neguaren hasieran, zelaietan eta larreetan.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Europa, Islandia, Kanariak, Nigeria, Kaukasia, Erdialdeko Amerika, Errusia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 194 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 118 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 435 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 345 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ Cuphophyllus pratensis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q934772
* Multimedia: Cuphophyllus pratensis / Q934772
1
# AS Saint-Étienne

AS Saint-Etienne (ASSE) Frantziako futbol talde ezagunenetakoa da, Saint-Étienne hirikoa. Frantziako Liga txapelketa gehien eskuratu dituen taldea da. Etxeko partidak Geoffroy-Guichard estadioan jokatzen ditu.
Etxeko partiduak Stade Geoffroy-Guichard estadioan jokatzen ditu.

## Historia

1919an sortu zuten Groupe Casino supermerkatuko langileek. Supermerkatu kate honen kolorea berdea zen. Liga sortu zenean bigarren mailan jokatzen hasi zen. 1939an lehen mailara igotzea lortu zuen baina urtebete egin zuen bertan Bigarren Mundu Gerra hasi baitzen.
Lehenengo saria Charles Drago kopa izan zen, 1955ean eta bi urte beranduago iritsi zen lehenengo Liga titulua. 60. eta 70. hamarkadan Frantziako talde nagusia izan zen 8 Liga eta 6 Kopa irabazi baitzituen. Oraindik ere Liga txapelketa gehien duen taldea bada ere, azkenengo garaipena 1981ekoa du.
2013an Ligako Kopa irabazi zuen. Hurrengo denboraldietan taularen erdi-goi ldean ibili zen. 2022an 18. egin eta maila galdu zuen.

## Uniformea

* 2012-2013 ||
* 2013-2015 ||
* 2015-2017 ||
* 2017-2018 ||
* 2018-2019 ||
* 2019-2020 ||
* 2020-2021 ||
* 2021-2022 ||
* 2022-2023 ||

## Palmaresa
### Frantzian: 22

* Ligue 1 (10): 1957, 1964, 1967, 1968, 1969, 1970, 1974, 1975, 1976, 1981.
* Frantziako Kopa (6): 1962, 1968, 1970, 1974, 1975, 1977.
* Ligako Kopa (1): 2013.
* Trophée des champions (Superkopa) (5): 1957, 1962, 1967, 1968, 1969

### Europan: 0

* Europako Kopa: finalista 1976an.

## Jokalari ezagunak

Patrick Battiston, Bernard Genghini, Dominique Rocheteau, Jean-Michel Larqué, Michel Platini, Roger Milla.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)ASSEren webgune ofiziala
* Datuak: Q19521
* Multimedia: AS Saint-Étienne / Q19521
# 1099
## Gertaerak

* Uztailaren 15a – Europako armadek, gurutzatuek, Jerusalemgo hartu zuten, Lehenengo Gurutzadan.

## Jaiotzak

* Gilen X.a Akitaniakoa, Poitiersko konde eta Baskonia eta Akitaniako dukea (h. 1137).
* Juri Dolgoruki, Vladimir-Suzdalgo Printzerriko printze handia (h. 1157).
* Olaf Magnusson, Norvegiako erregea (h. 1115).

## Heriotzak

* Uztailaren 29a – Urbano II.a, Aita santua.
* Donald III.a Eskoziakoa, Eskoziako Erresumako erregea (j. c. 1033)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19496
* Multimedia: 1099 / Q19496
# Lyophyllum favrei

Lyophyllum favrei Lyophyllaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Tricholoma favrei (Basionimoa), Calocybe favrei.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik zabaldura, erdian irtengune baten zantzuekin, ertza mehea eta uhindua, leuna berezko fibrilekin, arre-more-gris kolorekoa tonalitate desberdinekin ale batetik bestera. Pruina fin batek estalia ale gazteen gainazala, igurtziz gero, laster beltz bihurtzen diren orban gorriak agertzen dira.
Orriak: Oso estu, estuak, libreak edo biribildu-marjinatuak, hori distiratsu kolorekoak ukitzean gorrixkaz zikintzeko joerarekin, gero ukitutako lekuetan belztu egiten da.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zilindrikoa, erregularra edo pixka bat okertua, zuria, goialdean pruinaduna, kapelaren azpi-kolorekoa.
Haragia: Trinkoa, zuri-horixka gorritzeko joerarekin eta gero belzteko. Usain eta zapore nabarmenik gabe.
Etimologia: Lyophyllum terminoa grekotik dator eta anastomosi gabe esan nahi du. Favrei epitetoa pertsona izenetik dator.

## Jangarritasuna

Jangarria.

## Sasoia eta lekua

Koniferoen eta hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua

Euskal Herria, Alpeak, Frantzia, Irlanda.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 331 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Lyophyllum favrei: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10571594
# Macrolepiota olivascens

Macrolepiota olivascens Agaricaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Macrolepiota procera var. pseudo-olivascens, Lepiota olivascens.

## Deskribapena

Kapela: 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, kanpai itxurakoa gero zabalduagoa, normalean erdian titiarekin, nabarmen samarrarekin; ezkata pikortsu arre koloreko txikiz apaindua, gainazal guztian, nabarmen ikusten dira hondo argiaren gainean. Ertz lodia ez erregularra.
Orriak: Estu, zabal samarrak, oinera mehetuak, zuriak.
Hanka: Erraboil loditu samarrarekin, oso nabariak ez diren ezkata txikiz apaindua, adinarekin gorritu daitezke. Eraztuna nahiko agerikoa, mintzezkoa.
Haragia: Zuria. Usain eta zapore nahikoa atseginarekin baina ez oso handiarekin.
Etimologia: Macrolepiota grekotik dator, handia, Lepiota generoko perretxiko handia esan nahi du. Olivascens epitetoa, oliba antzeko koloreak dituelako du.

## Jangarritasuna

Jangarria.

### Nahasketa arriskua

Macrolepiota procera, ez da hain iluna, eta ez du oliba koloreko orbanik. Macrolepiota konradii delakoak kapela zabalagoa eta laburragoa du, inoiz ez berdexka.

## Sasoia eta lekua

Uda amaieran eta udazkenean. Urria. Kosmopolita. Mendiko koniferoetan. Zuhaixketan. Basoetako soilguneetan. Zuhaitzetatik gertu dauden belar eremuetan.

### Banaketa eremua

Euskal Herria, Pirinioak, Alpeak, Austria‎, Eslovenia‎, Suedia‎, Espainia‎.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 33 or. ISBN 84-282-0877-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Macrolepiota olivascens: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10609149
* Multimedia: Macrolepiota olivascens / Q10609149
# Rhizomarasmius epidryas

Rhizomarasmius epidryas Physalacriaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Mycetinis epidryas (nom. inval.), Marasmius epidryas (Basionimoa).

## Deskribapena

Kapela: Gaztetan ganbila, adinarekin lauagoa, 10 mm arteko diametrokoa. Kapelaren azala arre-hori koloretik arre-laranja zurbilera doan kolorekoa, erpinean apur bat ilunagoa, leuna, matea. Ertza batzuetan apur bat krenulatua.
Orriak: Adnatuak, zabal, ez oso trinkoak, lodiak, zuritik kremara doan kolorekoak. Ertza osoa eta kolore berekoa, lamelulekin, ugari.
Hanka: Zilindrikoa, 30 mm arteko garaierakoa eta 2 mm arteko diametrokoa, bere luzera osoan belusatu itxura ematen dion iletxo nahiko nabariez apaindua, iletxo honek oinaren goialdean kapelaren kolore antzekoa du, baina oinarrirantz hurbildu ahala iluntzen joaten da, non beltza baita.
Haragia: Mehea eta mintzezkoa. Usain eta zapore nabarmenik gabea.
Etimologia: Marasmius hitza grekotik dator, "marasmius" hitzetik, eta lehortzea esan nahi du. Epidryas epitetoa berriz antzinako grezieratik dator, “epis” hitzetik eta ondoren, Dryas, hazten den landare-generoa esan nahi du.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

## Lekua eta sasoia

Bakarrik edo talde txikitan hazten da, Dryas espezie ezberdinetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Groenlandia, Svalbard, Euskal Herria, Pirinioak, Alpeak, Errusia, batez era Norvegia‎.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 285 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Velazquez Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Catalogo micológico. Banco de setas.
* ↑ Rhizomarasmius epidryas: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58193715
* Multimedia: Rhizomarasmius epidryas / Q58193715