OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bea Uusma

Mari Beatrice "Bea" Uusma, lehenago Uusma Schyffert (Lidingö, Suedia, 1966ko martxoaren 20a) suediar idazle, ilustratzaile eta medikua da.

## Biografia

Uusma Lidingön jaio eta hazi zen, Stockholmeko konderrian. 1999an, Michael Collins astronauta estatubatuarrari buruzko liburu bat idatzi eta ilustratu zuen, Astronauten som intsom e fick landa izenekoa. 1990eko hamarkadaren erdialdean, Andréeko globo aerostatikoan Ipar polora egindako espedizioaz interesatu zen, eta espedizioko kideei zer gertatu zitzaien ikertzen saiatu zen. Ikerketa horren emaitza izan zen Expeditionen: min kärlekshistoria (2013) liburua, jatorriz Norstedtsek suedieraz argitaratua, ingelesez Head of Zeus-ek (2014), eta gaztelaniaz, Ediciones Meneskularruengatik (2023), eta, hori dela eta, August saria jaso zuen 2013an.
Hainbat urtetan ilustratzaile gisa lan egin ondoren, Bea Uusma medikuntza ikasten hasi zen eta gaur egun Stockholmen ari da lanean mediku gisa. Bea Uusmaren arabera, bere jakintza medikoa baliagarria izan zen Espedizioa ikertzeko.
Bea Uusmak August saria jaso zuen, ez-fikziozko liburuentzako suediar literatur saria, 2013an La expedición lanagatik.
Henrik Schyffert komediante suediarrarekin ezkondu zen 1996 eta 2012 bitartean, eta Martina Haag aktore suediarraren ahizpa da.

## Bibliografia

* Uusma Schyffert, Bea (2003). The Man Who Went to the Far Side of the Moon: The Story of Apollo 11 Astronaut Michael Collins. Chronicle Books. ISBN 978-0811840071.
* Uusma, Bea; Broomé, Agnes (2014). The expedition: a love story : solving the mystery of a Polar tragedy. London: Head of Zeus. ISBN 978-1-78185-962-9. LIBRIS 17063627.
* Uusma, Bea (2014). The expedition: the forgotten story of a polar tragedy. Head of Zeus. LIBRIS 17213401.
* Uusma Schyffert, Bea (2023). La expedición. Una historia de amor. León: Ediciones Menguantes. ISBN 978-84-127160-0-9.

## Sariak

* 2002: Suediako Arte Liburuaren saria
* 2002: Liburuaren Nazioarteko Arte Lehiaketaren saria
* 2003: 2003ko libururik onenak School Library Journal
* 2004: CCCB Choices hautaketa
* 2004: American Library Association-eko haurrentzako liburu garrantzitsuetarako hautaketa
* 2004: Batchelder American Library Association ohorezko liburua
* 2004: American Library Association ez-fikziozko Ohorezko Liburuaren izendapena
* 2006: Louisiana Young Readers izendapena' Choice
* 2013: August saria

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Biography in Context. Gale 2023.
* ↑ Jag mår bäst när min hjärna går på högvarv. Dagens Nyheter.
* ↑ Bea Uusma får Augustpriset. Norstedts 2013-11-25.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4977696
* Multimedia: Bea Uusma / Q4977696
# Lidia Txukovskaia

Lidia Korneievna Txukovskaia (errusieraz: Ли́дия Корне́евна Чуко́вская, ˈlʲidʲɪjə kɐrˈnʲejɪvnə tɕʊˈkofskəjə ahoskatua; San Petersburgo, Errusia, 1907ko martxoaren 24a/martxoaren 11 - Mosku, Errusia, 1996ko otsailaren 8a), idazlea eta literatur kritikaria.

## Biografia

Maria Borisovna Goldfiels zuen ama, eta Kornei Txukovski aita (umeentzako idazlea, itzultzailea eta kritikaria zena).
1927an lanean hasi zen Detgiz argitaletxean, Samuil Yakoclevitx Marxaken zuzendaritzapean. Han argitaratu zuen bere lehen lana, Leningrado-Odesa izeneko istorio motza.
Bere bigarren senarra Matvei Bronstein fisikaria izan zen, zeina 1937an atxilotu eta 1938an fusilatu baitzuten. SESBeko purga horietan Detgiz argitaletxeko hainbat kide ere atxilotu eta hil zituzten. Hortik aurrera, Txukovskaiak bizitza nomada eduki zuen urte askoan. Orduan idatzi zuen Sofia Petrovna obra ezaguna.
1950. hamarkadan Txukovskaiak izen ona irabazi zuen literatur adituen artean, Literaturnaia Moskva hileroko kulturalaren editorea zelako. Hamarkada horren amaieran Sofia Petrovna obra asko zabaldu zen sobietar literatur zirkuluetan, eskuizkribu klandestino lez. Parisen argitaratu zen lehen aldiz, 1965ean, baina autorearen baimenik gabe eta aldaketekin. Hurrengo urtean New York hiriko argitaratzaile batek kaleratu zuen, oraingo honetan autorearen baimenarekin.
1960. hamarkadan hainbat idazle disidenteren alde hitz egin zuen, tartean Solzhenitsinen alde.
1974ko urtarrilaren 9an Idazleen Elkartetik bota zuten, eta 1979an Bazterketa prozesua lana argitaratu zen mendebaldeko herrialdeetan. Bere liburuak eta artikuluak ez ziren berriro argitaratu SESBen 1988ra arte.

## Sariak

* 1990, Andrei Sakharov saria

## Liburuak euskaraz

* Sofia Petrovna, Katakrak Liburuak, 2019, Iruñea. Liburu hau 1937-38ko SESBeko purgei buruzkoa da, eta 1939an idatzi zuen. Josu Zabaletak euskaratu zuen.
* Urpean murgildu, Katakrak Liburuak, 2021, Iruñea. Itzultzailea: Josu Zabaleta.

## Erreferentziak

* ↑ Lidia Chukóvskaia. (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* ↑ Lidia Txukovskaia. (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* ↑ 'Sofia Petrovna. Una ciudadana ejemplar' de Lidia Chukóvskaia. (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoak 6).
* Datuak: Q433942
* Multimedia: Lydia Chukovskaya / Q433942
# Kelantan

Kelantan (jawi: کلنتن; kelantaneraz: Kelate) , Darul Naim ohorezko izena duena, Malaysiako estatua da, Malaysiako penintsulan dagoena. Kota Bharu du hiriburua. 15.099 km² ditu eta 2010ean 2.000.200 biztanle zituen.

## Barrutiak

| # | Jajahan | Biztanleria (2010) |
| 1 | Kota Bharu | 491.237 |
| 2 | Pasir Mas | 189.292 |
| 3 | Tumpat | 153.976 |
| 4 | Bachok | 133.152 |
| 5 | Tanah Merah | 121.319 |
| 6 | Pasir Puteh | 117.383 |
| 7 | Kuala Krai | 109.461 |
| 8 | Machang | 93.087 |
| 9 | Gua Musang | 90.057 |
| 10 | Jeli | 40.637 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185944
* Multimedia: Kelantan / Q185944
# Anagako sorginak

Anagako sorginak, kanariar herri sinismenen arabera, Tenerife uhartearen ipar-ekialdeko Anaga mendilerroan (Kanaria Uharteak) akelarreak ospatzen zituzten emakumeak dira. Toki honetan sorginak su baten inguruan dantzatzen zirela aipatu ohi da, horregatik leku honek gaztelaniaz "El Bailadero" (Dantzalekua) izena jasotzen du. Heuren akelarreak ospatu ondoren sorginak itsasoan biluzik bainatzeko asmoz kostaldera jeisten zirela esan ohi da.

## Ikus gainera

* Tenerife
* Zugarramurdiko sorginkeria prozesua
* Akelarre

## Erreferentziak

* ↑ Los Bailaderos de Brujas en Canarias

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5734412
# Amarasko monasterioa

Amarasko monasterioa (armenieraz: Ամարաս վանք) armeniar monasterio bat da Karabakh Garaia eskualdean, Azerbaijan, Sos herritik gertu. Erdi Aroko Armenian erlijio- eta hezkuntza-zentro garrantzitsua izan zen. Amaras izan zen San Gregorioren hilobia, argiztatzailearen biloba, San Gregorio I. Argitzailea (338an hila).

## Historia

Arkeologo batzuen ustez, lehen monasterioa tenplu zoroastrista zen, Armenian kristautasunaren hedapen-puntu bihurtu arte. Erdi Aroko kronisten arabera (Fausto Byuzand eta Movses Kaghankatvatsi ) San Gregorio I. Argitzailea IV. mendearen hasieran monasterioan izan zen. V. mendean zehar, Mesrop Maxtotsek (armeniar alfabetoaren asmatzailea) bere alfabeto berriaren lehen irakaskuntza zentroa ezarri zuen Amarasko monasterioan.
821eko inbasio arabiarrean, monasterioa arpilatu egin zuten. Gainera, 1223ko mongoliar inbasioetan, mongoliarrek monasterioa berriro arpilatu zuten. Azken hauek Gregorio I. Argitzailearen makulu pastorala eta 36 harribitxidun gurutze bat eraman zituzten.
XVII. mendean, Petros IV .ak berreraikitzea eta handitzea agindu zuen. 1832an errusiarrek monasterioa gotorleku bihurtu zuten, baina handik gutxira Gandzasarreko Egoitza Santuak monasterioa Armeniako Eliza Apostolikoari itzuli zion.
XX. mendean, Nargorno Karabaj Azerbaijan Sobietarrari eman zion SESBek, eta ez zuten onartu inolako kristau erritorik egitea bertan. 2023ko irailean Azerbaijanek Artsakh Errepublikari egindako erasoetan, indar azeriek okupatu zuten monasterioa irailaren 20an. Monasterioa azerbaijandar indar militarren kontrolpean dago, eta armeniarrak ezin dira han sartu.

## Kondaira

Kondaira baten arabera, Tamerlanek monasterioa erabat suntsitu zuen 1387an. Tamerlanek agindu zuen bere tropek harriz harri bota zezatela monasterioa ibaira. Lana amaitu ondoren, tropek alde egin zuten. Horren ondoren, harriak bakarrik altxatu eta zegozkien tokietan berriro jarri ziren: monasterioa jainkozko indarrez berreraiki zen.

## Iruditegia

* Monasterioaren ikuspegia, 2021.
* Ondoko eraikinak, 2013.
* Barrutik, 2013.
* Patio bat, 2015.
* Elizaren barrualdea, 2014.
* San Gregorioren sarkofagoa, 2017.

## Erreferentziak

* ↑ https://diasporarm.org/es/portfolio/enemy-forces-from-azerbaijan-have-seized-control-of-amaras-monastery/
* ↑ https://www.amaras.org/amaras-and-armenian-alphabet/
* ↑ https://soyarmenio.com/noticias-de-artsaj/monasterio-amaras-control-azerbaiyan/
* ↑ https://news.am/arm/news/781917.html
* ↑ https://www.lavozarmenia.com/articulo/cultura/monasterio-amaras-tragedia-patrimonio-sagrado-artsaj/20230924230731002061.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q507050
* Multimedia: Amaras / Q507050
# Aragats

Aragats —Aragats mendia bezala ere ezaguna— (armenieraz Արագած, "Aragats Lerr" generikoarekin, 4.095 m) Armeniako mendirik altuena da. Estratosumendia da eta bere azken erupzioaren data ez da ezagutzen.

## Kokapena

Bere izena daraman Aragatsotn ("Aragatsen behean") probintzian dago, Erevanetik 40 bat km ipar-mendebaldera. Errepide batzuek mendia inguratzen dute; ibilbide biribil horretan topatzen diren hiri nagusiak Ashtarak probintziaburua (hego-ekialdean), Aparan (ipar-ekialdean), Artik (ipar-mendebaldean) eta Talin (hego-mendebaldean) dira.

## Ezaugarriak

Egun estatuko tontorrik garaiena bada ere, ez du armeniarrentzat ikurraren funtzioa betetzen: herri honetako kideentzat mendi nazionala Ararat da, Erevanetik ikusgai dena baina turkiar estatuarekiko mugaz bestaldean, nagusiki kurduak bizi diren lurraldean. Armeniar genozidioaren aurretik, ordea, armeniarrak ziren nagusi alde honetan.
Bere magalean Biurakan behatokia eta Amberdeko gotorlekua daude. Lehena historikoki garrantzitsua izan da, batez ere argazkigintzaren gaineko ikerketa batzuetarako.
Mendia nahiko helmuga ezaguna da mendizaleentzat, are gehiago udan: garai honetan eguraldiaren laguntzaz bere igoera erraztu egiten da; hala ere eguraldi aldaketak supituan gerta daitezke. Lau tontor nagusi daude: iparraldekoa da altuena eta teknikoki prestakuntza handiagoa eskatzen du; besteak mendebaldekoa (4.80 m), ekialdekoa (3.916) eta hegoaldekoa (3.879, igotzen errazena dena).

## Kondaira

Mito baten arabera tradizio kristauan Gregorio I.a Argitzailea deitzen den santua -Armeniako patroia- behin mendian otoitz egiten hasi zen; une horretan zerutik inoiz itzaltzen ez zen kriseilua jaitsi zen, berari argia eskaintzeko.
Armeniarren tradizioak dio kriseilua oraindik han dagoela eta bihotzez zein espirituz garbiak direnek baino ezin dutela ikusi. Betiereko argiontzi hau nazioaren itxaropen eta ametsen ikurra litzateke.

## Irakurgaia

* Euskal Mendizale Federazioak ateratzen duen Pyrenaica aldizkariko 217. alean (2004ko 4.a) Aragats, trekking por Armenia izeneko artikulua dago.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Anatoliako eta Hego Kaukasoko toponimia. .
* ↑ Aragats Smithsonian Institutionen Global Volcanism Program webgunean.
* ↑ Argitzailearen kriseiluaren kondaira.
* ↑ Aldizkariaren webgunea; ikus "Zenbaki atzeratuak" atala.

## Ikus, gainera

* Ararat mendia
* Armeniar genozidioa

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Mendiari buruzko webgunea.
* (Ingelesez) Aragats SummitPost webgunean.
* (Ingelesez) Mendia Peakbagger webgunean.
* Datuak: Q203568
* Multimedia: Mount Aragats / Q203568
# Zarauzko Bi Harri

Zarauzko Bi Harri edo Zarauzko Bi Harri Baldarrak txapelketa Zarautzen jokatzen den harri-jasotze txapelketa berezia da, Gipuzkoako Herri Kirol Federazioko epaileek kontrolatzen dutena. Bi harri baldar txandakatuta altxatu behar dituzte harri-jasotzaileek 7 minutuko tartean. Halere, berezitasun adierazgarri bat badu; izan ere, txapelketaren araudiak dioenez, harri bat altxatu arte ezin da bigarren harria jasotzera igaro. Lanari zein harrirekin ekin harri-jasotzaileak berak erabaki dezake.

## Historia

Lehenengo txapelketa 2016an jokatu zen eta Izeta II.a izan zen irabazlea 25 altxaldi eginez. 2021. urtean emakumezkoen txapelketa abiatu zen. 2024an harri berriak bilatu eta ekarri ziren emakumezkoen lehiaketarako, hauek ere Zarautz inguruko itsasertzetatik ateratakoak.

## Harriak

* Gizonezkoak:
** Jai Txiki (117 kg)
** Mollarri (119 kg)
* Emakumezkoak:
** Jai Txiki (68 kg) - 2023. urtera arte 51 kg-koa zen
** Mollarri (64,6 kg) - 2023. urtera arte 63 kg-koa zen

## Palmaresa
### Gizonezkoak

| Urtea | Harri-jasotzailea | Jasoaldiak |
| 2016 | J.R. Iruretagoiena "Izeta II.a" | 25 |
| 2017 | J.R. Iruretagoiena "Izeta II.a" | 25 |
| 2018 | Hodei Iruretagoiena "Izeta IV.a" | 23 |
| 2019 | Hodei Iruretagoiena "Izeta IV.a" | 23 |
| 2020 | ez zen jokatu |
| 2021 | Mikel Lopetegi "Urra" | 31 |
| 2022 | Mikel Lopetegi "Urra" | 28 |
| 2023 | Mikel Lopetegi "Urra" | 26 |
| 2024 | Mikel Lopetegi "Urra" | 30 |

### Emakumezkoak

| Urtea | Harri-jasotzailea | Jasoaldiak |
| 2021 | Karmele Gisasola "Zelai III.a'' | 23 |
| 2022 | Karmele Gisasola "Zelai III.a" | 33 |
| 2023 | Karmele Gisasola "Zelai III.a" | 41 |
| 2024 | Ainitze Zumeta | 31 |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Roteta, Ane. (2016-01-23). «Zarauzko harrien ikuskizuna» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2024-06-16).
* ↑ «IGANDE HONETAN LEHIATUKO DA ZARAUZKO BI HARRI HARRIJASOTZAILE TXAPELKETA» Zarautz (Noiz kontsultatua: 2024-06-16).
* ↑ «Izeta II.ak irabazi du Zarauzko I. Bi Harri txapelketa - Zarautz» Zarauzkohitza.eus (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).
* 1 2 «Urrak marka berria egin du Bi Harri txapelketan - Zarautz» Zarauzkohitza.eus (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).
* 1 2 «Zelai III.a eta Urra nagusi aurten ere Bi Harri Txapelketan - Zarautz» Zarauzkohitza.eus (Noiz kontsultatua: 2022-08-10).
* 1 2 «Zelai III.ak nagusitasunez irabazi du Bi Harri Txapelketa, egundoko marka berria ezarrita - Zarautz» Zarauzkohitza.eus (Noiz kontsultatua: 2023-10-01).
* 1 2 (Gaztelaniaz) N.G. (2024-06-16). «Mikel Lopetegi y Ainitze Zumeta ganan el Zarauzko Bi Harri Txapelketa» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2024-06-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113489151
# Jesus Miguel Garcia Iturrioz

Jesus Miguel Garcia Iturrioz (Portugalete, 1955eko azaroaren 30a) bizkaitar esperantista eta Euskal Herriko Unibertsitateko matematika irakasle ohia da.

## Bizitza

Portugaleten jaio zen 1955ean. 1980an esperantoa ikasi zuen, harrezkero Bilboko Esperanto Taldean jardun du, eta bertan hainbat kargu bete zituen, hala nola presidente, idazkari, diruzain, liburuzain eta abar. 1989an Espainiako 49. Esperanto Kongresuaren eta 2004an Europako 6. Esperanto Kongresuaren antolatzaile nagusia izan zen.
Urte luzez Nia Ponto aldizkariaren erredaktorea izan da, Bilboko Esperanto Taldean organo ofiziala dena. Hainbat saiakera eta artikulu ere idatzi ditu. 2017an Roman Dobrzynskiren La Zamenhof-strato liburuaren gaztelaniazko itzulpena koordinatu zuen, eta 2020an Historia de la lengua internacional "Esperanto" en Bizkaia liburua argitaratu zuen gaztelaniaz.
Ogibidez matematika irakaslea izan zen EHUko Hezkuntza eta Kirol Fakultatean, 2016an erretiroa hartu zuen arte. Hainbat urtez esperantoa ere irakatsi zuen.
Gaur egun, Espainiako Esperanto Federazioko diruzaina da.

## Lanak
### Artikuluak

* Una tipología y clasificación de los ejercicios de matemáticas de selectividad (Josu Gotzon Ruiz de Gauna Gorostiza eta Joxemari Sarasua Fernándezekin batera, 2011)
* Lehen Hezkuntzako Graduko ikasleekin, Matematikako curriculumari buruz egindako esperientzia (Josu Gotzon Ruiz de Gauna Gorostizarekin batera, 2012)
* Perspectiva de los alumnos de Grado de Educación Primaria sobre las Matemáticas y su enseñanza (Josu Gotzon Ruiz de Gauna Gorostiza eta Joxemari Sarasua Fernándezekin batera, 2013)

### Liburuak

* Historia de la lengua internacional "Esperanto" en Bizkaia (2020)

### Itzulpenak

* Roman Dobrzynski. La calle Zamenhof: ¿Una calle cualquiera o un camino por el que deberia transitar la humanidad? (José María Rodríguez Hernández eta Ángel Arquillos Lópezekin batera, 2017)

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Jesus Miguel Garcia Iturrioz» Euskal Herriko Unibertsitatea (Noiz kontsultatua: 2024-10-21).
* 1 2 (Gaztelaniaz)(Esperantoz) «Historia de la Lengua Internacional “Esperanto” en Bizkaia» Grupo Esperantista de Bilbao (Noiz kontsultatua: 2024-10-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Bilbao acoge el congreso europeo de esperantistas» Cinco Días 2004-08-26 (Noiz kontsultatua: 2024-10-21).
* ↑ (Esperantoz) «Hispana Esperanto-Federacio» Federación Española de Esperanto. (Noiz kontsultatua: 2024-10-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Historia de la lengua internacional "Esperanto" en Bizkaia / Jesús M. García Iturrioz» Bitoteko (Federación Española de Esperanto) (Noiz kontsultatua: 2024-10-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La calle Zamenhof : libro escrito según las conversaciones mantenidas con el Dr. L.C. Zaleski-Zamenof» BNE (Noiz kontsultatua: 2024-10-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109331329
# Ikaita

Ikaita karbonato motako minerala da, kaltzio karbonatoaren hexahieatoak hartzen duen izena. Ikaitak kristal piramidal oso zorrotzak osatzen ditu, maiz erradialki antolatuak, azazkal baten tamainatik punta oso handietaraino. Forma metaegonkorrean baino ez da aurkitzen, eta laste deskonposatzen da ur oso hotzetatik urrunduz gero. Minerala urtzen dela ematen du, eta bere pseudomorfoengatik da ezaguna.

## Ezaugarriak

Ikaita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaCO3 * 6H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak

Mineral arraroa dela esaten da, baina ziurrenik aurkitutako aleak kontserbatzeko zailtasunaren ondorio bat da. Danimarkako mineralogoek aurkitu zuten lehenengoz Ikka fiordoan, Groenlandia, Ivittuutetik gertu. Bertan daude ere kriolita deposito ezagunak. Bertan Ikaita kristal ikusgarriak daude, 18 metroko altuera har dezaketenak, fiordoko hondotik hazten direnak. Uraren gainazala aurkitzen dutenean olatuek mozten dituzte naturalki, edo itsasontziek talka egiterakoan. Hazkuntzaren jatorria urazpian dagoen kaltzio karbonato iturri bat da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ikaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2252057
* Multimedia: Ikaite / Q2252057
# Ameriketako Estatu Batuetako lobby sionista

Ameriketako Estatu Batuetako lobby sionista, AEBetako kanpo politikan eragin eta Israel, sionismoa eta beren politiken alde egitea helburu duen erakunde eta pertsonez osatutako lobby bat da.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Estatubatuar Israeldar Kanpo Politika Batzordea
* Datuak: Q1076444
# Ameriketako Estatu Batuetako Erakunde Sionista

Ameriketako Estatu Batuetako Erakunde Sionista, ingelesez: Zionist Organization of America edo ZOA, Ameriketako Estatu Batuetako lobby sionista osatzen duten erakundeetako bat da, AEBetako antzinakoena.
1897an New York hirian sortua izan zen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q205366
* Multimedia: Zionist Organization of America / Q205366
# RMS Lusitaniaren hondoratzea

RMS Lusitaniaren hondoratzea, 1915eko maiatzaren 17an, Irlandako Old Head of Kinsale murmuturretik 20 kilometro itsas barrenera, U-boat alemaniar itsaspeko batek RMS Lusitania ontziarren aurka burututako erasoa eta hondoratzea izan zen. Lehen Mundu Gerran zehar jazotako itsas hondamendi handienetakoa izan zen.
Hondoratzean 1.198 lagun hil ziren eta 761ek bizirautea lortu zuten. Hildakoen artean 128 estatubatuar zeuden. Azken honek berebiziko garrantzia izan zuen, munduko herrialde asko Alemaniar Inperioa eta Erdialdeko Inperioen aurka lerrokatzeaz gain AEBak Aliatuen alde gerran sartzea ekarri baitzuen.

## Ikus, gainera

* RMS Lusitania

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5551560
* Multimedia: Sinking of RMS Lusitania / Q5551560
# The Miracle Club

The Miracle Club (euskaraz Mirarien Elkartea), 2014ko Thaddeus O'Sullivan irlandarrak zuzendutako komedia eta drama film bat da. Laura Linney, Kathy Bates, Maggie Smith eta Stephen Rea aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1967, Irlanda, Dublin hiriburuaren kanpoaldeko Ballyfermot auzuneko biztanleen bizimodua usadio zaharrean errotua dago, leialtasuna, fede katolikoa eta elkartasuna balore nagusiak direlarik. Emakumeek askatasuna zer den jakin eta beren etxezuloetatik ihes egin ahal izateko amets tentagarri bakarra dute: Frantziako Lourdes udalerri sakratura bidaiatzea.
Lily (Maggie Smith), Eileen (Kathy Bates), Dolly (Agnes O'Casey) eta Sheila lagunminak bertako errifan beren bizitzetako bidai txartelak irabazi eta Lourdesera joateko aukera izango dute.

## Aktoreak

* Maggie Smith: Lily Fox
* Laura Linney: Chrissie Ahearn
* Kathy Bates: Eileen Dunne
* Agnes O'Casey: Dolly Hennessy
* Stephen Rea: Frank Dunne
* Mark O'Halloran: Aita Dermot Byrne
* Mark McKenna: George Hennessy
* Niall Buggy: Tommy Fox
* Hazel Doupe: Cathy Dunne
* Brenda Fricker: Maureenen ahotsa
* Lesley Conroy: Moja

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q117004416
# Lukas Dorronsoro

Lukas Dorronsoro Zeberio (Ataun, Gipuzkoa, 1931ko urriaren 18a - ) itzultzailea eta euskal idazlea.

## Lanak
### Itzulpena

* Domenxa (2000, Hiria). Originalaren egilea: Juan Venancio de Araquistain
* Euskal herriko kondairak (1986, Elkar). Originalaren egilea: Juan Venancio de Araquistain.
* Gezurrezko ezkontza (1990, Baroja). Originalaren egilea: Miguel Cervantes.
* Txukundari argia (1989, Baroja). Originalaren egilea: Miguel Cervantes.
* Ijito nexka (1988, Baroja). Originalaren egilea: Miguel Cervantes.
* Ez da pale egiteko oldua (1986, Susa), Goaz antzerki taldearentzat. Originalaren egilea: Alfonso Sastre.
* Fantasiazko ipuinak (1987, Baroja). Originalaren egilea: Ruben Darío.
* Udaberri gau artan. Originalaren egilea: Jardiel Poncela.
* Zauri argitsua. Originalaren egilea: J.M. Segarra.
* Zazpi deadar itsasoan. Originalaren egilea: Alejandro Casona.
* Rinkonete eta Kortadillo. Originalaren egilea: Miguel Cervantes.
* Kristal lizentziatua. Originalaren egilea: Miguel Cervantes.

### Antzerkia

* Egia (1961)

## Kanpo loturak

* Lukas Dorronsoro literaturaren zubitegian
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
* Datuak: Q12262709