OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Charline Schwarz

Charline Schwarz (Nurenberg, 2001eko urtarrilaren 15a) alemaniar emakume arkularia da. Emakumeen banakako proban lehiatu zen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Tokion, Japonian, eta brontzezko domina irabazi zuen emakumezkoen taldekako proban, Michelle Kroppen eta Lisa Unruh herrikideekin batera.
2021ean, zilarrezko domina irabazi zuen emakumezkoen taldearen proba errepikatuan, Antalyan, Turkian, egin zen Europako Arku Tiro Txapelketan.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Taldeka |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2021 | Antalya Turkia | 02 ! | Taldeka |

## Erreferentziak

* ↑ "Archery Women's individual start list (ranking round)"(PDF) Tokio 2020. 2021-07-23an begiratua.
* ↑ "Bogenschüttzinnen jubeln über Olympia-Bronze" Der Tagesspiegel .(alemanieraz) Deutsche Presse-Agentur. 2021-07-25 . 2021-07-31n begiratua..
* ↑ "2021 European Archery Championships Results Book"(PDF) World Archeri Europe. Artxibatua(PDF) originaletik 2021-06-24. 2021-07-23an begiratua.

## Kanpo estekak

* Charline Schwarz Olympedia-n
* Charline Schwarz World Archery-n
* Datuak: Q107619832
# Jekaterina Almedingen

Jekaterina (edo Jelizaveta) Nikolaievna Almedingen (errusieraz: Екатерина (Елизавета) Николаевна Альмединген; Orlov, 1853ko irailaren 30a/irailaren 18a – San Petersburgo, 1887ko otsailaren 1a/urtarrilaren 20a) errusiar haur literaturako idazlea eta itzultzailea izan zen. Je. Aleksandrova izengoitia erabili zuen.

## Bizitza

Jekaterina Almedingen 1853an jaio zen. Familia noble batetik zetorren eta bi neba zituen, Aleksei eta Aleksandr. Haren bi iloba, Aleksandra eta Natalia, idazle bihurtu ziren baita ere.
Nizhni Novgorodeko nesken ikastetxean graduatu zen, eta geroago errusiera eta historia irakatsi zituen.
Ohiko kolaboratzailea izan zen Vospitanie i obutxenie, Rodnik eta Zaduxevnoie slovo haurrentzako aldizkarietan, non biografiak eta artikulu historiko eta etnografikoak argitaratu zituen. 1883-1887 urteetan itzulpenak eta Nizhni Novgorodeko korrespondentzia argitaratu zituen Novosti egunkarian. 1882an Iz vospominani detstva ipuina argitaratu zuen Vospitanie i obutxenie aldizkarian, 1886an Istoria malenkoi xvei eleberri laburra Rodnik aldizkarian, 1883an Po Volge eta Prokazy lexego olerkiak eta Otxerk iz sibirskoi zhizni saiakera Zaduxevnoie slovo aldizkarian. Gainera, Ivan Kulibin asmatzailearen eta Fiodor Slepuxkin poetaren biografiak idatzi zituen.
San Petersburgon hil zen 1887an, 33 urte zituela.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Errusieraz) Быков, Пётр. «Альмединген, Екатерина Николаевна» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона (Noiz kontsultatua: 2024-10-12).
* 1 2 3 4 5 6 (Errusieraz) «Альмединген, Елизавета Николаевна» Русский биографический словарь (Санкт-Петербург) 2: 76. (Noiz kontsultatua: 2024-10-12).
* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-10-12).
* ↑ (Alemanez) «Jelizaweta Nikolajewna Almendingen» Frauendatenbank (Noiz kontsultatua: 2024-10-12).
* ↑ (Errusieraz) Горбунов, Ю. А. Писательницы России (материалы для биобиблиографического словаря). (Noiz kontsultatua: 2024-10-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4063497
# Cyril Ramaphosa

Matamela Cyril Ramaphosa (Soweto, Transvaal probintzia, 1952ko azaroaren 17a) hegoafrikar politikari, enpresari, ekintzaile eta sindikatu-burua da. 2018ko otsailetik Hegoafrikako Errepublikako presidentea da.

## Bizitza

Cyril Ramaphosa 1952ko azaroaren 17a jaio zen Soweton. 1972an, Zuzenbidea ikasten hasi zen Limpopoko Unibertsitatean, baina bi urte geroago kartzelan sartu zuten Frelimo Mozanbikeko taldearen antikolonialistaren alde aritzeagatik. 1976an, Sowetoko altxaldiaren ondoren, berriz atxilotu eta espetxeratu zuten. 1981ean amaitu zuen Zuzenbideko Gradua Hegoafrikako Unibertsitatean.
1982-1991 bitartean, Meatzarien Batasun Nazionala sindikatuko idazkari nagusia izan zen; urte horietan, Pieter Botharen gobernuaren aurkari nagusietako bat izan zen, eta 1986an Londresera ihes egin behar izan zuen. 1987an, meatzarien grebarik handiena gidatu zuen eta, urte hartan bertan, Olof Palme saria jaso zuen Stockholmen. 1990ean, Nelson Mandela eta beste preso politikoak kartzelatik ateratzeko lanean aritu zen, Harrera Batzorde Nazionaleko eleduna izan baitzen.
1991tik aurrera, Afrikako Kongresu Nazionalaaren (ANC) negoziazio taldeko burua izan zen bake elkarrizketetan. Nelson Mandelaren lekukoa hartuko zuela uste izan zen, haren kuttuna zela esaten baitzen, baina, lehen lerrotik baztertuta, 1997an enpresari bihurtu zen eta, denbora gutxian, herrialdeko gizon aberatsenetakoa ere —360 milioi euroko fortuna zeukan 2018an—. Hori dela eta, bere negozioen interesen alde jokatu izana egotzi zitzaion, eta baita 2012ko Marikanako sarraskian erantzukizuna izatea ere.
Politikara egin zuen salto berriz. Diputatu gisa aritu zen 2014tik, eta 2017ko abenduan Afrikako Kongresu Nazionaleko presidente izendatu zuten. Jacob Zumaren agintaldian, presidenteorde kargua bete zuen eta, 2018ko otsailaren 15ean, parlamentuak presidente izendatu zuen, Zumak dimisioa eman eta gero. 2019ko maiatzeko hauteskundeetan, berriro aukeratu zuten presidente.

## Erreferentziak

* ↑ Rodriguez, Mikel. Cyril Ramaphosa Hegoafrikako presidente izendatu dute. Berria, 2018ko otsailak 15, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-1-6).
* 1 2 3 4 Berasain Tristan, Kristina. Cyril Ramaphosa, Sowetotik Pretoriara. Berria, 2018ko otsailak 16, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-1-6).
* 1 2 Ortiz de Zárate, Roberto. Cyril Ramaphosa. cidob.org (Noiz kontsultatua: 2022-1-6).
* ↑ Cyril Ramaphosa berriro aukeratu dute Hegoafrikako presidente. Berria, 2019ko maiatzak 23, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-1-6).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1148669
* Multimedia: Cyril Ramaphosa / Q1148669
# Václav Havel

Václav Havel (Praga, Txekoslovakia, 1936ko urriaren 5a - Hrádeček, Vlčice, Txekiar Errepublika, 2011ko abenduaren 18a) txekiar dramagile, idazle eta politikaria izan zen. Txekoslovakiako azken presidentea eta Txekiar Errepublikako lehenbizikoa izan zen.
Antzerki lanetan gaur egungo gizartearen zentzugabetasuna salatzeagatik nabarmendu zen. Harenak dira Zahradní slavnost (1963, "Festa jardinean"), Ztízená moznost soustredení (1968, "Kontzentratzeko zailtasunak"), Audientzia (1975) eta Longo Desolato (1985) antzerki lanak. Pragako Udaberrian parte hartu zuen, eta hori zela eta mehatxuak eta debekuak izan zituen. 1977an 77en gutuna izeneko gobernu komunistaren kontrako salaketa mugimenduan parte hartu zuen eta kartzelan sartu zuten. Urte askoz giltzapeturik egon ondoren, Txekoslovakiako lehendakari izan zen 1989-1992 bitartean, eta Txekiakoa 1993tik 2003ra. Bere agintaldian Varsoviako Ituneko kide ohiek NATOn sartzeko aukera izan zezaten defendatu zuen. 1994an, Askatasunaren aldeko Domina jaso zuen, demokraziaren eta etnien arteko bakearen alde egindako lanarengatik. 1997an, Komunikazio eta Humanitateetako Asturiasko Printze Saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/08/29 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Václav Havelen webgune ofiziala (Txekieraz) (Ingelesez)
* Havel Jaialdia (Ingelesez)
* Datuak: Q36233
* Multimedia: Václav Havel / Q36233
# Hanan Ashrawi

Hanan Daoud Khalil Ashrawi (arabieraz: حنان داوود خليل عشراوي‎; Nablus, 1946ko urriaren 8a) palestinar politikaria da. Ekialde Hurbileko bake negoziazioetako palestinar ordezkaritzaren eledun aritu zen, 1991etik aurrera. Ashrawik Libanoko Beirut hiriburuko Amerikar Unibertsitatean ikasi zuen; handik denbora gutxira, Ingeles Literaturako doktoregoa lortu zuen, Virginiako Unibertsitatean; literatura-irakasle eta Arte Eskolako zuzendaria izan zen Israelgo Bir Zeit Unibertsitatean. Israelen aldeko libanoar milizia kristauek Libanoko palestinarrak sarraskitu ondoren ekin zion Ashrawik palestinarren izenean mintzatzeari. Erabat onetsi zuen Intifada, hots, Israelgo lurralde okupatuetako palestinarren matxinada, zeina 1987an hasi baitzen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q237143
* Multimedia: Hanan Ashrawi / Q237143
# Hans Blix

Hans Martin Blix (Uppsala, Suedia, 1928ko ekainaren 28) politikari eta diplomazialari suediarra da. Suedian 1978 eta 1979 bitartean Kanpo Aferetako ministroa izan zen.
Nolanahi ere, Nazio Batuen Erakundeko ikuskatzaileen komisio buru izateagatik (2000ko urtarriletik 2003ko ekaina arte) da ezaguna. Hori dela eta, Irakeko suntsipen handiko armak bilatu zituen 2002 eta 2003an, bat ere aurkitu gabe. Arma horien inguran George W. Bushek esandakoarekin bat ez eginda, AEBetan kritika gogorrak jasan behar izan zituen Hans Blixek. BBCn eginiko elkarrizketa batean (2004ko otsailaren 8an), Hans Blixek AEBetako eta Erresuma Batuko gobernuei leporatu zien Irakeko mehatxua iritzi publikoen aurrean nahita areagotu izana, 2003ko gerraren aldeko jarrera puztu nahian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q297275
* Multimedia: Hans Blix / Q297275
# Anna Politkovskaia

Anna Stepanovna Politkovskaia (errusieraz: А́нна Степа́новна Политко́вская; ukraineraz: Га́нна Степа́нівна Політко́вська; New York, 1958ko abuztuaren 30 – Mosku, 2006ko urriaren 7) kazetari errusiarra zen, oso ezaguna Vladimir Putinen, Errusiako presidentearen, politika gogor kritikatzeagatik.

## Bizitza

Politkovskaia 1958an jaio zen New Yorken nahiz eta bere familia sobiet-ukrainar jatorrizkoa izan. Bere gurasoak Nazio Batuen Erakundean diplomatikoak ziren. Moskuko Estatu-Unibertsitatean kazetaritza ikasi zuen eta 1980an graduatu zen. Ondoren, Izvestia izena duen egunkarian hasi zen lanean. 1999ko ekainaz geroztik bere hilketara arte Novaia Gazetan zutabeak idazten zituen.
Bere bizitzan zehar hainbat sari jaso zituen, Vladimir Putin eta Txetxeniako gatazkari buruzko hainbat lan argitaratzeagatik. Sari hauen artean azpimarragarriena 2004an jaso zuen. Nazioarteko Kazetaritzaren Vazquez Montalban saria da.
2006ko urriaren 7an tiroz hilda aurkitu zuten bere etxebizitzako igogailuan, ustez norbaitek hil ondoren.

## Ikus, gainera

* Natalia Estemirova

## Kanpo estekak

* Eitb24.com-ek eskainitako albistea
* Berriak eskainitako albistea
* Datuak: Q131240
* Multimedia: Anna Politkovskaya / Q131240
# Denis Mukwege

Denis Mukengere Mukwege (Costermansville, Kongo; 1955eko martxoaren 1a) ginekologo kongoarra da. Bukavuko Panzi Hospitala sortu eta bertan lan egiten du eta talde armatuek taldean bortxatutako emakumeak sendatzean espezialista da. Talde bortxaketa baten osteko barneko kalte fisikoak konpontzen munduko espezialista hoberena da. 2018an Bakearen Nobel saria jaso zuen Nadia Muradekin batera.
Bigarren Kongoko gerratik aurrera gerretan bortxatutako milaka emakume artatu ditu Mukwegek, 10 operazio egitera iritsiz 18 ordutako lan egunetan. 2012an bera hiltzen saiatu ziren eta Europara erbesteratu behar izan zuen hainbat hilabetez. 2013an bueltatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Denis Mukwege: winner of Sakharov Prize 2014 | News | European Parliament. (Noiz kontsultatua: 2018-10-05).
* ↑ (Ingelesez) «Doctor and Advocate: One Surgeon's Global Fight for the Rights of Rape Survivors» Pacific Standard (Noiz kontsultatua: 2018-10-05).
* ↑ «Denis Mukwege y Nadia Murad, premios Nobel de la Paz 2018» La Vanguardia (Noiz kontsultatua: 2018-10-05).
* ↑ (Ingelesez) «Congolese gynaecologist wins EU Sakharov prize» eNCA (Noiz kontsultatua: 2018-10-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1187542
* Multimedia: Denis Mukwege / Q1187542
# Lydia Cacho

Lydia María Cacho Ribeiro (Mexiko Hiria, 1963ko apirilaren 12a) mexikar kazetaria, idazlea, hizlaria, feminista eta giza eskubideen aldeko ekintzailea.
Lydia Cachok nazioartean esker ona irabazi du krimenak ikertzeagatik, gizarte-tresnak garatzeagatik eta munduan esklabotzari eta pertsonen salerosketari aurre egiteko teknika berriak irakasteagatik.
Segurtasun handiko emakumeentzako aterpe bat sortu zuen Mexikon (CIAM Cancún A.C.). Gainera, Lydia Cachoren ekimenari esker, haurren sexu trafiko eta haur pornografia delituen aurkako lehen zigor-epaia gauzatzea lortu zuen Mexikon eta Latinoamerikan.

## Bizitza

Mexico hirian jaioa, Paulette Ribeiro psikologa eta feminista eta Oscar Cacho ingenieriaren alaba da. 2003an lortu zuen pederastia sarerik handiena salatzea Cancunen Los demonios del Edén liburuan argitaratuta eta horren ondorioz Poliziak bahitu eta torturatu egin zuen. Mundu mailako emakumeen salerosketen inguruko ikerketa egin zuen gero, Esclavas del poder liburuan jasoa.. Quintana Roo herriko bizilaguna bada ere, denboraldi luzeetan herrialdea utzi izan behar du bere ikerketa lanagatik jasotzen dituen mehatxuak direla eta.

## Liburuak

* 2003, Muérdele al corazón, Bite the heart ,DEMAC, ASIN B01FEOIYJK
* 2004, Los demonios del Edén, Debolsillo, ISBN 978-60-731-0734-1
* 2007, Esta boca es mía…y tuya también, Planeta Mexicana, ISBN 978-97-037-0676-1
* 2009, Con mi hij@ NO, Debolsillo , ISBN 978-60-742-9086-8
* 2010, Esclavas del Poder: Trata sexual, Grijalbo Mondadori, ISBN 978-60-731-0003-8
* 2013, El silencio es nuestro, Artes de México y del Mundo, ISBN 978-60-746-1138-0
* 2014, Slavery Inc, Soft Skull Press, ISBN 978-1619022966
* 2014, Sexo y Amor en tiempos de crisis , Editorial Grijalbo, ISBN 978-60-731-1894-1
* 2015, En busca de Kayla , Lydia Cacho eta Patricio Betteo, Editorial Sexto Piso, ilustrazioekin, ISBN 978-60-794-3618-6
* 2016, Infamy, Soft Skull Press, ISBN 978-15-937-6643-6
* 2016, La ira de México , Editorial Debate, ISBN 978-60-731-5025-5
* 2017, The sorrows of Mexico , Maclehose Press, ISBN 978-08-570-5622-1
* 2017, Ciberespías al rescate: En busca de Sam, ASIN B076DNC2XB
* 2018, #Ellos Hablan, Editorial Grijalbo , ISBN 978-607-316-714-7

## Erreferentziak

* ↑ Vieira Gi, Iraia.- Zigorgabetasun handia da Mexicon Berria egunkarian argitaratutako elkarrizketa, 2022ko urriaren 12an, 32 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q262805
* Multimedia: Lydia Cacho / Q262805
# Rosa Taikon

Rosa Taikon (1926ko uztailaren 30a – 2017ko ekainaren 1a) Kalderash kastako suediako erromaniar zilargin eta aktorea izan zen. Katarina Taikon idazle eta aktibistaren ahizpa nagusia, berarekin batera Zigenaren: amé beschás: zigenarnas tidskrift aldizkarian idatzi zuen.
Bere zilarrezko bitxiak galeria eta museo askotan egon dira ikusgai, hala nola Suediako Arte Ederren Museo Nazionalean eta Röhsska Museoan.

## Sariak eta Aitortzak

* 2010ean, Illis quorum domina eman zioten.
* 2013an, Olof Palme saria.

## Erreferentziak

* ↑ «Familjesidan.se - Dödsannonser från hela landet» www.familjesidan.se.
* ↑ Nyheter, SVT. (1 June 2017). Samhällsdebattören Rosa Taikon är död. .
* 1 2 3 «Rosa Taikon» www.romarchive.eu (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «101 mujeres gitanas pa’ construir tu feminismo» pikara magazine 2021-04-21 (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* ↑ Rosa Taikon mottar medaljen Illis quorum. .
* ↑ 2013 – Rosa Taikon. .

## Kanpo estekak

* Rosa Taikon (Hälsinglands Museum, 2021)
* Datuak: Q4981944
* Multimedia: Rosa Taikon / Q4981944
# Daniel Ellsberg

Daniel Ellsberg (Chicago, 1931ko apirilaren 7a - Kensington, Kalifornia, 2023ko ekainaren 16a) estatubatuar ekonomialari, analista militar, ekintzaile eta barneko salatzailea izan zen.
1971n, RAND Corporation institutuan lanean ari zela, Pentagonoko paperak eman zizkien zenbait egunkariri, hala nola The New York Times eta The Washington Post egunkariei. Vietnamgo Gerran erabakiak hartzeari buruz AEBetako gobernuak egindako txosten sekretu bat zen.
Gobernuak espioitza, lapurreta eta kondpirazioa leporatu zizkion Ellsbergi 1973ko urtarrilean. 1973ko maiatzean absolbitu egin zuten akusazio guztietatik.
Ellsberg aktibismoagatik nabarmendu zen eta WikiLeaks, Chelsea Manning eta Edward Snowdenen alde egin zuen. 2018an Olof Palme saria jaso zuen.

## Bibliografia

* Ellsberg, Daniel (2003). Secrets: A Memoir of Vietnam and the Pentagon Papers. New York: Viking Press. ISBN 0670030309
* Daniel Ellsberg (2001) Risk, Ambiguity, and Decision
* Ann Wright, Susan Dixon (2008). Dissent: Voices of Conscience, Foreword by Daniel Ellsberg. Hawaii: Koa Books. ISBN 978-0977333844
* Daniel Ellsberg (2008) Flirting with Disaster: Why Accidents are Rarely Accidental
* Made Love, Got War: Close Encounters with America's Warfare State By Norman Solomon, Foreword by Daniel Ellsberg, September 2007 – Publisher: Polipoint Press
* E. P. Thompson, Dan Smith (ed.) (1981). Protest and Survive, Introduction by Daniel Ellsberg. New York: Monthly Review Press. ISBN 978-0853455820
* Steve Sheinkin (2015) Most Dangerous: Daniel Ellsberg and the Secret History of the Vietnam War, Roaring Brook Press
* Daniel Ellsberg (2017) The Doomsday Machine: Confessions of a Nuclear War Planner, Bloomsbury

## Kanpo estekak

* Datuak: Q431085
* Multimedia: Daniel Ellsberg / Q431085
# Lola Rodríguez de Tió

Dolores Rodríguez de Astudillo y Ponce de León edo Lola Rodríguez de Tió (San German, Puerto Rico, 1843ko irailaren 14a – Habana, 1924ko azaroaren 10a) poeta, kazetaria eta iraultzailea izan zen Puerto Ricon. Puerto Ricoko literaturaren eta bizitza politikoaren irudi esanguratsua da. Bere inspiraziorik handiena aberriaren askatasuna izan zen.

## Biografia

Lola Rodríguez de Tió, Sebastián Rodríguez de Astudilloren eta Carmen Ponce de Leónen alaba izan zen. Lehen ikasketak San Germanen eta Mayaguezen egin zituen. 1863an, Bonocio Tió Segarra kazetariarekin ezkondu zen hogeita bi urterekin. Bonociok bere kezka kultural eta politikoak partekatu zituen, eta harekin bi alaba izan zituen: Patria Tió (1865–1943) eta Mercedes Tió (1870–1873). Azken hori garaiz aurretik hil zen.
Rodríguez de Tiók, 1868an, La Borinqueñaren letra abertzalea idatzi zuen.Espainiako erregimenaren aurkako jarrera irmoagatik, Segundo Portilla gobernadoreak Caracasera (Venezuela) erbesteratu zuen, senarrarekin batera. Bigarren erbesteratzeak, 1889an, Pedro Ruiz Danak aginduta, Habanara (Kubara) eraman zuen. 1895ean Hispanoamerikako Gerraren ondorioz utzi egin behar izan zuten. Urte horretan bertan New Yorkera joan zen, Kubako eta Puertorricako mugimendu independentisten partaide izan zen hirira. Horregatik, Rius Rivera Elkarte Politikoaren ohorezko presidente izendatu zuten (1895). Kubako independentzia-gerran, Club Caridad (1895-1898) elkarteko idazkaria izan zen, Espainiako erregimenaren aurka borrokatzen ziren borrokalari kubatarrei laguntzera eta Gurutze Gorriaren kapitulu bat antolatzera bideratua.
Kubaren independentziaren ondoren, 1899an, Habanara itzuli zen eta eskola publikoetako ikuskatzaile izendatu zuten.
Hasieran prentsan argitaratu ziren olerkiak hainbat liburutan jaso ziren gerora.
1905ean alargun geratu zen. 1910ean Kubako Arte eta Letren Akademiako kide izendatu zuten. 1911n, Habanako Galiziako Natur Ongintzako Elkarteko bazkide egin zen. 1915ean, Puerto Ricora joan zen, eta Jubilo handiarekin hartu zuen, nazio mailako gertakari gisa.
1924ko azaroaren 10ean hil zen, Habanan, eta haren hondakinak hiri horretako Kristobal Kolon hilerrian daude. arrazoi naturalengatik hiltzen da

## Lanak

* Mis Cantares (1876)
* Mi Ofrenda (1880)
* Trabajos literarios (1882)
* Claros, Nieblas y Congojas (1885)
* A mi patria a la muerte de Corchado (1885)
* Nochebuena (1887)
* Mi libro de Cuba (1895)
* Obras completas (1968)

## Erreferentziak

* ↑ «Lola Rodríguez de Tió | Real Academia de la Historia» dbe.rah.es (Noiz kontsultatua: 2021-12-17).
* ↑ Lola Rodríguez de Tió - Biografía
* ↑ Hernández, Publicado por Hortensia. Dolores Rodríguez de Tió escritora puertorriqueña. (Noiz kontsultatua: 2021-12-17).
* ↑ Damas de social : intelectuales cubanas en la revista Social. (© Sobre la presente edición: Ediciones Boloña, 2018. argitaraldia) 2018 ISBN 978-959-294-170-0. PMC 1042243325. (Noiz kontsultatua: 2021-12-18).

## Kanpo estekak

* Puertorikoar Ilustreak
* Protagonistas de Nuestra Historia
* Datuak: Q274202
* Multimedia: Lola Rodríguez de Tió / Q274202
# John le Carré

John le Carré (jaiotza zienez, David John Moore Cornwell; Poole, Erresuma Batua, 1931ko urriaren 19a - Truro, Cornwall, 2020ko abenduaren 12a), idazle Britainarra izan zen. Bere liburua gehienak Gerra hotzeko garaian girotutako suspense eta espioitza istorioak ziren. Berna eta Oxfordeko unibertsitateetan ikasi zuen eta Etonen irakasle izan zen 1956 eta 1958 urteen artean. 1960 eta 1964 artean Erresuma Batuko diplomatikoen multzoko kidea izan zen.
Gerra hotza bukatzerakoan bere liburuetan elementu berriak sartzen hasi zen, garaikidetasuna mantentzeko. Honela, XX. mendearen amaieran eta XXI. mendearen hasieran munduan eman ziren arazo sozio-politikoak ikutu zituen: terrorismo islamista, Sobietar Batasunaren erorketak sortutako egoerak, Estatu Batuek Panaman izandako politika, industria farmazeutikoen azpijokoak, e.a.
Bere liburuetako pertsonaiak, beraien artean ezagunena Smiley agentea, ilunak eta konplexuak dira, Ian Flemingek sortutako 007 agentearen kontrakoak. Pertsonaiak oso sakonki garatzen zituen: beraien aurreko bizitza, erlazio pertsonalak, barneko kontraesanak, bizitzako helburuak eta ahuleziak aurkezten zituen.
Bere liburuak hizkuntz askotara itzuliak izan dira eta batzuekin pelikulak ere egin dira.

## Lanak

* 1961 : Hildarentzako deia ("Call for the dead")
* 1962 : Kalitatezko erailketa ("A Murder of Quality")
* 1963 : Hotzetik etorri zen espia ("The Spy who Came in from the Cold"). Somerset Maugham Saria eta Crime Writers Association Gold Dagger Saria.
* 1964 : Espia ez da bueltatzen
* 1965 : Espien ispilua ("The looking-glass war")
* 1968 : Alemaniko hiri txiki bat ("A small town in Germany")
* 1971 : Maitale inozo eta sentimentala ("The Naive and Sentimental Lover")
* 1974 : Satorra ("Tinker, Tailor, Soldier, Spy")
* 1977 : Ikasle ohoretsua ("The honourable schoolboy")
* 1979 : Smileyren jandea ("Smiley's People")
* 1982 : Danborra jotzen zuen neskatxoa ("The Little Drummer Girl")
* 1986 : Espia perfektua ("A Perfect Spy")
* 1989 : Errusia etxea ("The Russia House")
* 1991 : Pake jasanezina ("The unbearable peace")
* 1991 : Erromes sekretua ("The Secret Pilgrim")
* 1993 : Infiltratua ("The Night Manager")
* 1995 : Gure jokoa ("Our Game")
* 1997 : Panamako jostuna ("The Tailor of Panama")
* 1999 : Single & Single ("Single & Single")
* 2001 : Lorezain leiala ("The Constant Gardener")
* 2004 : Erabateko lagunak ("Absolute Friends")
* 2006 : Misiolarien abestia ("The Mission Song")
* 2008 : Gizonik bilatuena ("A Most Wanted Man")
* 2010 : Gurea bezalako traidore ("Our Kind of Traitor")
* 2013 : Egia delikatua ("A Delicate Truth")
* 2017 : Espioien ondare bat ("A Legacy of Spies")
* 2019 : Agent Running in the Field

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209641
* Multimedia: John le Carré / Q209641