OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Stenurella melanura

Stenurella melanura Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Lineok 1758an deskribatu zuena. Europan eta Ekialde Hurbilean bizi da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Deskribapena

Tamaina txikiko kakalardoa da, 6-10 mm artean soilik neurtzen baitu. Gorputza estua eta luzea du eta buruan dituen antenek gorputzak besteko luzera dute. Burua luzea da eta aurrerantz okertzen da. Begiak alboetan kokaturik ditu.
Burua, pronotoa eta abdomena beltzak ditu eta elitroak marroi gorrixkak dira, puntan beltzak. Arren elitroak marroi horixkak dira eta emeenak gorrixkak. Elitroak elkartzen diren ertzak beltzak izaten dira eta itxita dituztenean marra sendo beltzak zeharkatzen du kakalardoaren gorputza.

## Habitata

Konifera zein hostoerorkorren basoetan bizi dira, bereziki gaztainondoak, haritzak eta astigarrak atsegin dituzte larbek. Helduak lorez lore ibiltzen dira eta polenaz eta nektarraz elikatzen dira.

## Bizi zikloa

Helduak maiatza eta iraila artean aurkitzen dira eta hainbat alditan elkartzen dira sasoi horretan. Arrak denbora luzea egiten du emearen gainean, gainerako arrek ugaltzeko aukerarik izan ez dezaten. Arrautzak zuhaitz enbor usteletan jartzen dituzte eta jaiotzen diren larbak hartaz elikatzen dira. Bi edo hiru urte egiten dute larba egoeran eta baldintza egokiak direnean pupa osatzen dute. Handik jaioko den helduak enborra zulatu behar du kanpora ateratzeko.

## Iruditegia

* Arra.
* Emea.
* Bikotea.

## Erreferentziak

* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* 1 2 3 4 «Stenurella melanura melanura» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2024-02-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Stenurella melanura (Linnaeus, 1758)» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2024-02-27).
* 1 2 «Longicornio Stenurella melanura | Animalandia.» animalandia.educa.madrid.org (Noiz kontsultatua: 2024-02-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q973831
* Multimedia: Stenurella melanura / Q973831
* Espezieak: Stenurella melanura
# Xardin-belar berde

Xardin-belar berdea (Asplenium viride) Asplinoaren familiako iratzea da, iparraldeko Amerikan eta Eurasian jatorria duena.

## Erreferentziak

* ↑ Flora of North America: Asplenium viride

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1552374
* Multimedia: Asplenium viride / Q1552374
* Espezieak: Asplenium viride
# Quassia

Quassia 40 espezie dituen landareen generoa da. Simaroubaceae familiakoa dira.

## Izena

Izena, Quassis, Lineo naturalistak eman zion Quassie van Timotibo Afrikako landareen espezialista gogorarazteko.

## Espezieak

Botanikari batzuek espezie bakarra duela diote, Hego Amerika tropikaleko Quassia amara; beste batzuek, berriz, 40 zuhaitz eta zuhaixka espezie inguru dituzten azpitropikora zabaltzen dute.
* Quassia africana
* Quassia amara
* Quassia bidwillii
* Quassia indica
* Quassia undulata

## Erreferentziak

* ↑ Quassia PlantList webgunean.
* ↑ Colmeiro, Miguel: «Diccionario de los diversos nombres vulgares de muchas plantas usuales ó notables del antiguo y nuevo mundo», Madril, 1871.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1947702
* Multimedia: Quassia / Q1947702
* Espezieak: Quassia
# Erle-lore

Erle-lorea (Ophrys apifera) Orkidazeoen familiako landare belarkara da.

## Etimologia

"Ophrys"ek bekain esan nahi du grezieraz eta "apifera"k "erleak daramatzana" latinez.

## Deskribapena

15-50 zentimetroko altuera hartzen du. Apirilaren erditik uztailera bitartean loratzen da.

## Ugalketa

Mediterraneo inguruan Eucera generoko erleek polinizatzen dute. Landareak erle emearen usaina imitatzen duen sustantziak zabaltzen ditu erle arrak erakartzeko. Erle arrak lorea erle emearekin nahasten du eta kopulatzen saiatzean polen transferentzia ematen da. Iparraldeko eremuetan landareak bere burua polinizatzen du.

## Banaketa

Europaren hego eta erdialdean, Ipar Afrikan eta Ekialde Hurbilean aurki daiteke.

## Aldaerak

* Ophrys apifera var. apifera
* Ophrys apifera var. bicolor
* Ophrys apifera var. botteronii
* Ophrys apifera var. friburgensis
* Ophrys apifera var. immaculata
* Ophrys apifera var. trollii
* Ophrys apifera var. aurita
* Ophrys apifera var. bicolor
* Ophrys apifera var. botteronii
* Ophrys apifera var. trollii

## Erreferentziak

* ↑ https://zthiztegia.elhuyar.eus/terminoa/eu/erle-lore

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159291
* Multimedia: Ophrys apifera / Q159291
* Espezieak: Ophrys apifera
# Rhododendron ponticum

Rhododendron ponticum Ericaceae-ren familiako tamaina ertaineko zuhaixka da eta izen arrunta erredodendro du.

## Deskribapena

Nabarmentzekoa da dituen lore handiak, arrosa kolorekoak; hostoak distiratsuak eta larrukarak dira, eta beti, berde diraute. Landare osoak, abereentzako posoitsuak diren alkaloideak dauzka.
Lorezaintzan landare apaingarri moduan erabiltzen da.

## Taxonomia

Rhododendron ponticum Carlos Linneo- k deskribatu zuen eta Species Plantarum, Editio Secunda 562-an argitaratu zuen 1762. urtean.

## Etimologia

* Rhododendron : grezieraz ῥόδον, rhodon = "arrosa" eta δένδρον, dendron = "zuhaitza" izenekin sortutako izen generikoa.
* ponticum : latinezko epitetoa Pontu-ek "Turkiako iparraldeko kostaldean" esanahia du.

## Erreferentziak

* ↑ «Untitled Page» www.tropicos.org (Noiz kontsultatua: 2019-04-30).
* ↑ En Epítetos Botánicos

## Kanpo estekak

* Flora Europaea: Rhododendron ponticum
* Germplasm Baliabideak Informazio Sarea: Rhododendron ponticum
* Kontserbazio Estrategia Zentroa: Rhododendron ponticum Britainia Handian
* Milne, RI, & Abbott, RJ (2000). Rhododendron ponticum L. material natural inbaditzailearen jatorria eta bilakaera Britainiar uharteetan. Molekular Ecology 9: 541-556 Laburpena .
# Stictoleptura rubra

Stictoleptura rubra Cerambycidae familiako kakalardo saproxilikoa da, zientziarako Lineok 1758an deskribatu zuena.

## Deskribapena

Gorputzak 10-19 mm arteko luzera du. Dimorfismo sexual nabarmena dago. Arrak burua, antenak, pronotoa eta eskuteloa beltzak ditu, eta elitroak marroiak edo okreak. Emearen burua, antenak, eta eskuteloa beltzak dira, eta pronotoa eta elitroak marroi-laranja edo gorri-laranja kolorekoak. Askotan emearen elitroak handiagoak eta zabalagoak izaten dira arrarenak baino.

## Bizilekua

Larbak koniferoen basoetako (Picea eta Pinus batez ere; batzuetan Abies edo Larix) zuhaitz hiletan eta motzondoetan bizi dira. Helduak maiatza/ekaina eta iraila bitartean ikusten dira, loredun landareetan. Bizi zikloak 2-3 urte irauten du.

## Elikadura

Larbak usteldura hezeetan garatzen dira. Onddoen jarduerak egur hila eraldatzen du eta, era horretan, baliabide egoki bilakatzen da kakalardo xilofagoentzat. Helduek polen edota nektarra jaten dute.

## Banaketa

Europan, Iberiar penintsulatik Errusiaraino, iparraldeko Afrikan eta Asia Txikian banaturik dago. Arrunta da Euskal Herrian.

## Erreferentziak

* ↑ Stictoleptura rubra (Linnaeus, 1758). eu-nomen.eu (Noiz kontsultatua: 2019-11-7).
* 1 2 Steiner, Axel. Stictoleptura rubra (Linnaeus, 1758). natur-in-nrw.de (Noiz kontsultatua: 2019-11-8).
* ↑ Stictoleptura rubra (Linnaeus, 1758). bioinfo.org.uk (Noiz kontsultatua: 2019-11-8).
* ↑ Filipiak, Michał; Sobczyk, Łukasz; Weiner, January. Fungal Transformation of Tree Stumps into a Suitable Resource for Xylophagous Beetles via Changes in Elemental Ratios. Insects 7(2), 2016ko apirila, researchgate.net (Noiz kontsultatua: 2019-11-8).
* ↑ Stictoleptura rubra. cerambycoidea.com (Noiz kontsultatua: 2019-11-8).
* ↑ Alonso Román, I.; Bahillo de la Puebla, P.. Catálogo de los coleópteros de la Comunidad Autónoma del País Vasco (Insecta: Coleoptera). Heteropterus Revista de Entomología, 19 (1) : 1-266, heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2019-11-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1928502
* Multimedia: Stictoleptura rubra / Q1928502
* Espezieak: Stictoleptura rubra
# Asun borta

Asun borta (Lamium maculatum) Lamiaceae familiako landare espezie bat da. Europan eta Asiako lurralde epeletan du jatorria. Asunaren antza badu ere familia desberdinekoak dira, honen hostoak ez dira erresumingarriak.

## Deskribapena

Landare bizikor belarkara da. Errizoma du eta handik ateratzen den zurtoinak 18-80 cm arteko altuera hartzen du. Infloreszentziak dauden adaxkak tenteak dira. Hostoak 2-10 cm luzerakoak dira eta ile fina dute. Hostoak triangeluarrak edo bihotz itxurakoak izan daitezke eta batzuetan orbanak azaltzen dituzte, hortik maculatum izena.
Infloreszentziak azaltzen ditu, 4-10 lore dituztenak. 20-30 mm-ko luzera dute loreek. Goiko ezpainak kasko itxura dute eta arroxak edo gorrindolak dira, azpiko petalo lobulatuak zurixkak dira puntu moredunak. Lorezilak goiko ezpainean kokaturik daude eta polen laranja izan ohi dute.

## Habitata

Eremu desberdinetan hazteko gaitasuna du. Lurzoru aberats hezeak atsegin ditu, ohikoa da gizakiaren presentzia nabarmena den tokietan. Itsas mailatik 1.500 metrotako altuerara aurki daiteke.

## Iruditegia

* Landarea ur ertzean.
* Infloreszentzia.
* Lorea.

## Erreferentziak

* ↑ «Asun borta horia eta asun borta -» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2023-09-15).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Lamium maculatum L.» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2023-09-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q164035
* Multimedia: Lamium maculatum / Q164035
* Espezieak: Lamium maculatum
# Kanadar tsuga

Kanadar tsuga (Tsuga canadensis) tsuga generoko konifera da, ekialdeko Ipar Amerikan jatorria duena. Zuhaitz hau Pennsylvania estatuko ikurra da.
Harrietan bizi den zuhaitz hau luzaroan bizi da, 553 urteko espezimenak ere izanik.

## Erreferentziak

* ↑ Taylor, Ronald J.. (1993). Flora of North America. 2 Oxford University Press.
* ↑ Gove, J.H.; Fairweather, S.E.. (1988). U.S. Forest Service General Technical Report NC-120. in: Tree-ring analysis of a 500-year old hemlock in central Pennsylvania. 1, 483–489 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1137143
* Multimedia: Tsuga canadensis / Q1137143
* Espezieak: Tsuga canadensis
# Mugo pinu

Mugo pinua (Pinus mugo) Pinaceae familiako espezie baten izen arrunta da, erdialdeko Europako mendietan jatorria duena. Beste lekuetan landare apaingarri moduan erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ C.A.B. International. (2002-4-4). Pines of Silvicultural Importance: Compiled from the Forestry Compendium, CAB International. CABI, 35 or. ISBN 978-0-85199-539-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q147475
* Multimedia: Pinus mugo / Q147475
* Espezieak: Pinus mugo
# Juniperus chinensis

Txinako ipurua (Juniperus chinensis), Cupressaceae familiako espezie arbola, jatorriz Asiako ipar-ekialdekoa eta erdialdeko ekialdekoa, besteak beste herrialde hauetakoa: Txina, Mongolia, Japonia, Korea eta Hego-ekialdeko Errusia.

## Ezaugarriak

Zuhaitz edo zuhaixka oso aldakorra, 1 m eta 20 m arteko altuera izan dezake. Gazte garaian landare delikatua da. Hostoek bi forma dituzte; gazteak, orratz itxurakin, 5 eta 10 mm luze eta helduak 1,5 eta 3 mm eskata moduan. Zuhaitz helduek normalean gazteen hosto batzuk izaten dituzte, batez ere beheko aldean.
Espezie dioikoa da, ar eta eme zuhaitzak daude; hala ere, zenbait zuhaitz bi sexuak izaten du.
Parkeetan eta lorategientan apaingarri modura espezie oso ezaguna eta landatua da.

## Taxonomia

Juniperus chinensis Carlos Linneo- k deskribatu zuen eta 1767 urtean argitaratu Mantissa Plantarum 1: 127.

### Etimologia

Juniperus: Latinezko iuniperus hitzetik eratorria , eta euskaraz ipurua izena du.
chinensis: epitetoa da eta jatorrizko kokapena adierazten du, hots, Txina .

## erreferentziak

* ↑ Juniperus en Flora de Canarias

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157697
* Multimedia: Juniperus chinensis / Q157697
* Espezieak: Juniperus chinensis
# Venus eulijale

Dionaea muscipula landare intsektujalea da, droseraceae familiakoa, Estatu Batuetako ekialdeko kostaldeko hezegune subtropikaletan hazten dena, Ipar Karolinan eta Hego Karolinan zehazki. Intsektu eta araknido txikiak harrapatzeko gauza da, baraila antzeko tranpa baten bitartez. Dionaea generoko espezie bakarra da.

## Ezaugarriak

Landare txikia da, 3 eta 10 zentimetro artekoa, oinaldean hosto-erroseta duena. Hostoek maskor ireki baten antza daukate, eta ertza hagin itxurako 15-20 luzapenez inguraturik dago. Intsektu bat gainean geratzen bada, ile batzuk kitzikatuko ditu, eta hostoa itxiko da. Mugimendu hori azkarra da, eta zelula batzuetatik ura aterata gertatzen da. Ondoren, intsektua hil eta landareak digestio-entzimak jariatuko ditu, apurka-apurka elikagaiak xurgatzen hasteko. Dena dela, hosto horien mugimendua oso mugaturik dago. Oso gutxitan egin dezakete mugimendua bizitzan zehar. Mekanismoa ez da etengabe irekitzeko eta ixteko modukoa.

## Erreferentziak

* 1 2 Orobengoa, Olatz. Landare haragijaleen mundu ezezaguna. Elhuyar aldizkaria, 177. zenbakia, 2002ko ekainak 1, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-5-7).
* ↑ Roa Zubia, Guillermo. Landarea da, minbera da. Elhuyar aldizkaria, 269. zenbakia, 2010eko azaroak 1, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-5-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155825
* Multimedia: Dionaea muscipula / Q155825
* Espezieak: Dionaea muscipula
# Eihar italiar

Eihar italiarra (Acer opalus) Sapindaceae familiaren astigar espezie bat da, Mediterraneo itsasoaren kostaldetatik zabaldutakoa.

## Aspiezpezieak

Espezie honek hainbat azpiespezie eta aldaera ditu. Hona onartutako aldaerak:
* Acer opalus subsp. granatense (Boiss.) Font Quer & Rothm.
* Acer opalus subsp. obtusatum (Waldst. & Kit. ex Willd.) Gams

## Erreferentziak

* ↑ Eihar sarrera Harluxet hiztegian
* ↑ Rushforth, K. D. (1999). Trees of Britain and Europe. ISBN 0-00-220013-9.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q163822
* Multimedia: Acer opalus / Q163822
* Espezieak: Acer opalus
# Suge-belar nerbiozuri

Suge-belar nerbiozuria (Arum italicum Mill.) araceae familiako landare fanerogamoa da.
Suge-belar izenaz gain, beste anitzekin ere ezaguna da euskaraz: Suge-jana, suge-belarra, suge-gerezia, sugerrama, sugrama, suge-belar nerbioduna, pikarta, erre-belarra, ilarrondokoa, apez-belarra, inaztorra, suba bedar, erre bedar, subartaburu, subartoa.

## Banaketa eta habita

Europa mediterraneoan du jatorria, eta Asia erdialderaino dago zabalduta. Oso ugaria da palaxu, baso, belardi eta leku ilun eta freskoetan.

## Ezaugarriak

Landare bizikorra da, belarkara, mamitsua, ilebakoa eta errizomaduna. 2 cm luze den errizoma horizontal batetik muskiltzen da eta 25-40 cm-ko tamaina har dezake.
Hostoak bakunak dira, gezi-formakoak, batzuetan zain zurixkak dituzte eta haien txortenek 25 cm arteko luzera izan dezakete.
Lore txiki txiki asko dauzkate, espadize hori baten behealdean jarrita. Lore-elkartea zilindrikoa da, 3-5 cm luzerakoa, gara labur batez eutsita. Espadizearen muturreko luzakina, berriz, antzua da, oinaldea goikaldea baino askoz estuagoa. Espadizearen zati bat ezpata izeneko braktea ikusgarri batean bilduta egoten da, txano baten antzera eta batzuk okertuta loretzat hartzen dute. Ezpata hori-berdexka kolorekoa. Udaberrian loratzen da.
Fruituak baia esferikoak dira, lehenengo berdeak, gorriak ondoren, matsalko batean jarriak.

## Osagaiak

Honako osagaiak dituzte: erretxina, aroina, saponinak, olioak, gomak, kaltzio- eta potasio-gatzak, azido zianhidrikoa
Landare hau ere toxikoa da, familia honetako asko bezala. Aroinak azala minberatzen du eta, dosi handitan xurgatzen badu paralisia eragin dezake eta heriotza ere bai.

## Barietateak

* Arum italicum majoricense formakoa (Chodat) Mus, Pericás & Rosselló
* Arum italicum purpurascens formakoa Pamp.
* Arum italicum subsp. gaibolense Mattei
* Arum italicum subsp. majoricense (Chodat) O.Bolòs, Masalles & Vigo
* Arum italicum concolor bar. Beck
* Arum italicum facchinii bar. (Porta ex Hruby) Engl.
* Arum italicum hercegovinum bar. Beck
* Arum italicum immaculatum bar. (DC.) Engl.
* Arum italicum immaculatum bar. DC.
* Arum italicum intermedium bar. Mutel
* Arum italicum maculatum bar. Hoschede
* Arum italicum parvulum bar. Borhidi
* Arum italicum yvesii bar. Briq.

## Sinonimia

* Arum divaricatum Dulac
* Arum facchinii Porta ex Hruby
* Arum foetidum Salisb.
* Arum maculatum parvulum formakoa (Borhidi) Terpó
* Arum majoricense Chodat
* Arum modicense Sprenger
* Arum numidicum Schott
* Arum ponticum Schott
* Arum provinciale Sommier ex Hruby

## Galeria

* Infloreszentzia
* Hostoak
* Hosto nerbiodunak
* Tuberkulua
* Baia gazteak
* Baia helduak

## Erreferentziak

* ↑ Bergarako Euskara: Hiztegia Bergarakoeuskara.net
* ↑ Jakoba ERREKONDO: «Suge-jana edo apez-belarra» Argia.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30968
* Multimedia: Arum italicum / Q30968
* Espezieak: Arum italicum
# Suge-belar pikart

Suge-belar pikart (Arum maculatum) araceae familiako landare espeziea da. Toki batzuetan apez-belar pikarta ere esaten zaio.

## Taxonomia

Arum maculatum izenarekin deskribatu zuen Lineok Species Plantarum (1753) liburuan. Generoaren Arum izenak grezieraz "beroa" esan nahi du, izan ere Arum generoko espezie guztiek beroa askatzen baitute loratzen direnean. Espeziearen maculatum izenak, pikarta esan nahi du.

## Deskribapena

Landare belarkara iraunkorra da. 2 cm inguruko errizoma bat du eta handik ateratzen da 25-40 cm-ko altuera lortu arte. Gezi itxurako hostoak ditu, 20 cm luzerakoak. Hostoen pezioloak 25 cm ingurukoak dira.
Udaberrian loratzen da. Espadize gorrixka batean antolatuta lore txiki asko ateratzen ditu ditu. Espadize hori inguratuz ezpata zuri bat ateratzen du, izatez braktea bat dena. Euliak dira polinizazioa egiten dutenak eta lore horietatik baia itxurako fruitu gorri biziak ateratzen ditu.

## Erabilera

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Landarearen atal ugari erabiltzen dira sendabelar gisa. Kataplasmak egiten dira hotzeriaren aurka espektoratzaile gisa erabiltzeko. Hosto berdeak erreduren aurka erabiltzen dira eta errizomak kailuen aurka. Dena dela landare toxikoa da, kaltzio oxalato kristalak eta disolbatua dituelako, eta medikuaren oharrak jarraituz soilik erabili behar da.
Landare apaingarri gisa ere landatzen da lorategietan, dituen kolore gorriko fruitu multzoengatik batez ere. Batzuetan suge-belar nerbiozuriarekin (Arum italicum) hibridatzen da.

## Iruditegia

* Lore espadizea eta ezpata zuria.
* Fruitu gorriak.
* Hostoak.

## Erreferentziak

* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «suge-belar pikart» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2024-07-11).
* 1 2 «Bizi-baratzea - Apez belarra eta apez jendea» Bizi-baratzea (Noiz kontsultatua: 2024-07-11).
* ↑ www.calflora.net (Noiz kontsultatua: 2024-07-11).
* ↑ «Lords and Ladies or Cuckoo Pint, Arum maculatum, species information page. Also known as Cuckoo Pint, Friar's Cowl, Adder's Root, Starchwort» www.brickfieldspark.org (Noiz kontsultatua: 2024-07-11).
* ↑ Plantsman v13:3. Royal Horticultural Society, 142 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q836366
* Multimedia: Arum maculatum / Q836366
* Espezieak: Arum maculatum
# Suge-orratz

Suge-orratza (Entelurus aequoreus) Entelurus generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.

## Banaketa

Ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan bizi da, 10 eta 100 metro arteko sakonean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Entelurus aequoreus», FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.

## Ikus, gainera

* Entelurus
* Syngnathidae

## Kanpo estekak

* FishBase.org
* Datuak: Q1548395
* Multimedia: Entelurus aequoreus / Q1548395
* Espezieak: Entelurus aequoreus
# Ekialdeko xarma

Ekialdeko xarma (Carpinus orientalis) xarmen generoko hosto galkorreko zuhaitza da, hego-ekialdeko Europatik iparraldeko Iraneraino hedatzen dena. Zaila da 10 metro baino gehiagoko altuera izatea.

## Erreferentziak

* ↑ USDA. Carpinus orientalis. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1088271
* Multimedia: Carpinus orientalis / Q1088271
* Espezieak: Carpinus orientalis
# Portugalgo nekosta

Portugalgo nekosta (Cupressus lusitanica) Cupressaceae familiako zuhaitza da, Mexikon eta Erdialdeko Amerikan jatorria duena. Izena bere inportaziogatik datorkio: Millerrek espezie deskribatu zuenean jada 130 urte zeramatzaten Coimbratik gertu dagoen Buçacoko monasterioan. Kono itxurako adaje, 20 m inguru luzea eta hosto gris berdaxkak eta usaintsuak ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1308561
* Multimedia: Cupressus lusitanica / Q1308561
* Espezieak: Cupressus lusitanica
# Sugegorri sudurluze

Sugegorri sudurluzea (Vipera ammodytes) batez ere Balkanetan aurkitzen dugun sugegorria da; iparraldetik Italia ipar-ekialdera eta Errumania hego-mendebalde eta hego-ekialdera; hegoaldetik Zikladeak eta Peloponesoraino hedatzen da.

## Itxura

Helduak 65 cm baino txikiagoak izaten dira, buztana barne. Zenbait ale 90 cm-ra irits daitezke batzuetan. Ekialdeko Europako sudur-apendize nabaria duen sugegorri bakarra. Bere gorputza samar sendoa eta bere buru triangeluarra ezkata txikiz estalirik dago, begi bakoitzaren gainean handia den ezkata bat izan ezik. Aurpegiko ezkata ez da gorantz abiatzen sudur-adarraren gainean.Azkeneko hau 9-20 ezkata txikiz estalirik dago. Gorputz erdian bizkargaineko ezkatez osatutako 21-23 ilarak daude. Kolorea eta marrazkia aldaketarik gabekoa da. Arrak askotan gris argia eta emeak grisaxkak, arrexkak edo arre-gorrixka. Ia beti orno-lerro bat ondo definitua ertza ilunarekin dute, sigi-saga osatuz edo lotuak dauden erronbo serie bat.
Beheko aldea grisaxka, edo arrosa ilunagoak diren orbanekin.Isats-muturraren azpiko atala gorri, horixka edo berdexka izan daiteke. Melanismoa arraroa da.
Europan hiru subespezie aurkitu dira baina haien arteko desberdintasunak ez dira oso garbiak.

## Ohiturak

Mota askotako habitatan kausitzen den sugea da,baina atsegin dituenak hegal harritsuak dira landaredi eta eguzkiari esposizio ona baldin badago. Labore-lurreko harrizko pareta, baso ireki, eta hartxingadietan ere egoten da . Bere eremuko hegoaldean itsasmailatik 2500m-etara dago.Normalean egunez dago baina batzuetan, bere eremuko alde beroenetan, gautar dela esaten da. Samar odolgabe, patxadatsu eta motela da. Gogaitzen bazaio indarrez txistu egiten du. Ugaztun txiki, hegazti eta muskerraz elikatzen da.

## Ugalketa

Beste sugegorriak bezala,obobibiparoa da. Arrautzak amaren barruan txitatzen dira erditzeko unea iritsi arte.

## Pozoia

Oso pozoitsua da. Bere hozkada beste Europako sugegorrienak baino askoz arriskutsuagoa da.

## Ikus, gainera

* Sugegorri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q583923
* Multimedia: Vipera ammodytes / Q583923
* Espezieak: Vipera ammodytes
# Aloe africana

Aloe africana Aloe generoko landare loreduna da, Xanthorrhoeaceae familiakoa.

## Ikus, gainera

* Aloe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q136410
* Multimedia: Aloe africana / Q136410
* Espezieak: Aloe africana
# Sugegorri-belar

Sugegorri-belarra (Echium vulgare) Borrajinazeoen familiako landare iletsua da. Zurtoin zuzena du, hostoak lantza itxurakoak, kolorez berde argiak eta txandaka antolatuak. Loreak elkarri erantsitako bost hosto urdin moreantzez eratuak ditu. Oso iparraldeko lurraldeetan izan ezik Europa guztian hazten da.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157722
* Multimedia: Echium vulgare / Q157722
* Espezieak: Echium vulgare