OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ekialdeko Trazia

Ekialdeko Trazia (turkieraz: Doğu Trakya edo Trakya; grezieraz: Ανατολική Θράκη, Anatoliki Thraki; bulgarieraz: Източна Тракия, Iztochna Trakiya), Turkiar Trazia edo Europar Turkia ere deitua, Turkiako Errepublikako gaur egungo lurraldea den Traziako eskualde historikoaren zatiari ematen zaion izena da, europar kontinenteko turkiar lurralde osoa delarik. Eremu hori osatzen dute Europako lurzoruan dauden bost probintzia turkiarrek: Tekirdağ, Kirklareli, Edirne, Dardaneloen itsasartearen iparraldean dagoen Çanakkale probintziaren zatia, Gallipoliko penintsula bezala ezagunagoa, eta mendebaldea, Istanbul probintziako Bosforoko mendebaldea, Istanbul hiriaren gune historikoa hartzen duena, baita Edirne (Trazia osoa hartzen zuen otomandar valierriko hiriburu historikoa), Çorlu eta Lüleburgaz hiriak ere.

## Biztanleria

* Balkanetako turkiarrak: (Bulgaria, Grezia, Errumania eta Jugoslavia ohiko turkiarrak)
* Pomakiar: (bulgariar musulmanak)
* Gatxalak: (gagauz musulmanak)
* Turkiar ijitoak: (xoraxaniarrak)

## Galeria

* Edirne probintziako ikuspegia
* Maritsa ibaiaren ikuspegia

## Erreferentziak

* ↑ https://www.trtworld.com/opinion/who-are-the-muslims-among-the-christian-turks-57611
* ↑ https://web.archive.org/web/20230201190006/https://www.trakyanet.com/rumeli/makale/trakya-halklari.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171323
* Multimedia: Eastern Thrace / Q171323
# Egoitz Rodríguez

Egoitz Rodríguez Olea (Galdakao, 1978ko azaroaren 22a -) telebista eta zinema-zuzendaria da, Baleukorentzat lan egin duena. Dokumentalak eta marrazki bizidunak landu ditu batez ere.

## Filmografia

* 2002: Los esclavos vascos del III Reich (laguntzailea)
* 2003: Betizu izar artean
* 2006: Betizu eta Xangaduko misterioa
* 2007: Betizu eta urrezko zintzarria
* 2007-2008: Pilotari (zuzendaria)
* 2011: Zerutik sua dator! (dokumentala)

## Erreferentziak

* ↑ LaHiguera.net
* ↑ Rodriguez, Goretti. (2011-11-17). «Egoitz Rodriguez: «Gizartea mintzo da dokumentalean»» Berria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21043031
# El Cónsul (Malagako metroa)

El Cónsul Malagako metroaren geltokia da, Malaga udalerrian kokatuta dagoena.

## Zerbitzuak

> Geltokia :
| Clínico → Atarazanas $^{(en)}$ | Paraninfo → Andalucía Tech |

## Erreferentziak

* ↑ «Lineak eta mapak» www.metromalaga.es (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).

## Ikus, gainera

* Malagako metroa
* 1. linea (Malagako metroa)

## Kanpo estekak

* Malagako metroaren webgunea
* Datuak: Q5846161
# Espazio dual

Matematikan, espazio bektorial 'dual' batek (1×n) errenkada-bektoreen eta (n×1) zutabe-bektoreen arteko erlazioa modu abstraktu batean azaltzeko oinarri matematikoa ematen du. Infinitu-dimentsio dituzten espazioentan ere egin daiteke halako eraikuntza matematikoa, eta Hilberten espazioa, neurriak eta banaketak beste ikuspuntu batetik azaldu daitezke. Analisi funtzionalaren baliabidea ere bada.
* Datuak: Q752487
* Multimedia: Dual vector spaces / Q752487
# Felipe José Abárzuza

Felipe José Abárzuza y Oliva (Cadiz, 1896ko maiatzaren 24a - Los Molinos, Madril, 1970eko abuztuaren 27a) espainiar almirantea izan zen, Francoren diktaduran, 1956tik 1957ra, Itsas ministro izan zena.

## Biografia

1896ko maiatzaren 24an jaio zen, Cadizen, eta 1913an sartu zen Armadako Itsas Eskolan. 1929ko urtarrilaren 5ean, C-3 itsaspekoaren komandante izendatu zuten, 1931ko maiatzaren 9ra arte postu horretan aritu baitzen. Gerra ekintzengatik kondekoratua izan zen bere agindupean egon zen bitartean. 1945ean kontralmirante izan zen eta 1957an almiranteorde.
Eskuadraren Estatu Nagusiko burua izan zen Espainiako Gerra Zibilean, Instrukzioko burua eta Espainiako Itsas Ministerioko almirantea, Flotako komandante nagusia 1954ko abendutik 1955eko abendura, Armadako Estatu Nagusiko burua 1956 eta 1957 artean, Itsas ministroa 1957 eta 1962 artean.
1970eko abuztuaren 27an hil zen, Los Molinosen, 74 urte zituela.

## Erreferentziak

* ↑ «Los nuevos comandantes de la flota y del departamento de Cádiz» ABC (Madrid): 50. 14 de diciembre de 1955.
* ↑ «Decreto de 21 de agosto de 1956 por el que se nombra Jefe del Estado Mayor de la Armada al Almirante don Felipe de Abárzuza y Oliva» Boletín Oficial del Estado: 1235. 26 de febrero de 1957.
* ↑ «Decreto de 25 de febrero de 1957 por el que se nombra Ministro de Marina a don Felipe José Abárzuza y Oliva» Boletín Oficial del Estado: 5520. 24 de agosto de 1956.
* ↑ Hemeroteca ABC
* ↑ En calidad de ministro de Marina, representó al Estado español en la boda entre Juan Carlos de Borbón y Sofía de Grecia, celebrada en Atenas el 14 de mayo de 1962.
* ↑ «Esquela» ABC (Madrid) 27 de agosto de 1972.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5858263
* Multimedia: Felipe José Abarzuza / Q5858263
# El Perchel (Malagako metroa)

El Perchel Malagako metroaren geltokia da, Malaga udalerrian kokatuta dagoena.

## Zerbitzuak

Malagako metroa :
| Geltokia < | Linea | > Geltokia |
| Guadalmedina → Atarazanas | | La Unión → Andalucía Tech |
| Guadalmedina → Guadalmedina | | La Isla → Palacio de los Deportes |

## Erreferentziak

* ↑ «Lineak eta mapak» www.metromalaga.es (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).

## Ikus, gainera

* Malagako metroa
* 1. linea (Malagako metroa)
* 2. linea (Malagako metroa)

## Kanpo estekak

* Malagako metroaren webgunea
* Datuak: Q5846173
* Multimedia: Estación de El Perchel / Q5846173
# El Torcal (Malagako metroa)

El Torcal Malagako metroaren geltokia da, Malaga udalerrian kokatuta dagoena.

## Zerbitzuak

> Geltokia :
| Princesa-Huelin → Guadalmedina (Málaga Metro) $^{(en)}$ | La Luz-La Paz → Palacio de los Deportes |

## Erreferentziak

* ↑ «Lineak eta mapak» www.metromalaga.es (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).

## Ikus, gainera

* Malagako metroa
* 2. linea (Malagako metroa)

## Kanpo estekak

* Malagako metroaren webgunea
* Datuak: Q5846191
* Multimedia: Estación de El Torcal / Q5846191
# 60ko hamarkada

60ko hamarkada 60. urtetik 69.era bitartekoa da, bi urte horiek barne.
| Hamarkadak: | 50koa - 60koa - 70koa |
| Urteak: | 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1286756
* Multimedia: 60s / Q1286756
# Lope Sánchez

Lope Sánchez Gordexola jaun bizkaitarra izan zen, Salcedoko V. Jaunaren eta Aiarako IV. Jaunaren iloba eta Fortunio Sanchez de Salcedoren semea izan zen. Gueñesko Aranguti dorretxean jaioa, XIV. mendearen hasieran aitaren bidez eskuratutako lursail batzuk jaso ondoren Gordexola udalerria sortu zuen eta bertako lehen Jauna izan zen. Palacio edota Gordonaga izeneko dorretxea eta horren inguruko olak eta errotak eraiki zituen eta bertan bizi izan zen.
Gordexola herriaren eta 1310ean eraikitako Berbikizko elizaren gaineko eskumen guztiak izan zituen.

## Ikus, gainera

* Aiarako Jaurerria
* Juan Gordexola

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz)Aipamena Gordexolako udal webgunean
* Datuak: Q12262575
# Elodie Baffalio

Elodie Baffalio (Urdiñarbe, Xiberoa, 1986ko otsailaren 2a) piano-jotzaile inprobisatzailea eta musikagilea da. Gaur egun Hendaian bizi da. Haren musika tradizioaren eta modernitatearen arteko joan-jina da.

## Ikasketak

7 urterekin hasi zen pianoa ikasten Mauleko musika eskolan.
Ondoren, 16 urterekin Baionako Kontserbatorioan sartu zen eta ikasgai horiek landu zituen : pianoa, ganbera musika, analisia, idazketa, inprobisazio generatiboa, musika garaikidea, baxu jarraitua, laguntza eta solfeoa.
21 urterekin, musika sorkuntza sakontzeko gogoak Parisera eraman zuen. 4 urtez, hainbat "free"-inprobisaketa ikastalditan parte hartu du, inprobisatzaile entzutetsuek eramanik, hala nola, Joëlle Léandre, Evan Parker, Frédéric Blondy eta Hélène Breschand. Aldi berean, harmonia, kontrapuntua, orkestrazioa, konposizioa eta orkestra zuzendaritza lantzen ditu Pariseko Schola Cantorum-en. Bestetik, pianoaren errepertorio klasikoa eta garaikidea sakontzen jarraitzen ditu klase partikularren bidez, Nathalie Bera-Tagrine eta Géraldine Dutroncy erakasleekin, besteak beste.

## Emanaldiak

2008az geroztik kontzertuak eman ditu Elodie Baffaliok bai Euskal Herrian, bai Parisen, bai bakarka, bai beste musikari batzuekin batera, hala nola Jesus Aured, Ronnie Lynn Patterson eta Vianney Desplantes-ekin.
Halaber, beste arlo batzuetako artistekin ere eskaini ditu emanaldiak, Gonzalo Etxebarria margolari, Xomin Sourgens argazkilari edo Maika Etxekopar kantari eta antzerkilariarekin (Harian ikuskizuna), besteak beste.

## Diskoa: Mellodi

Lehen kontzertuak eman ondoren, entzuleek galdetu zioten diskorik bazuenetz. Ondorioz, bakarka landu zituen lehen doinuak grabatzea erabaki zuen E.Baffaliok. 8 zatik osatzen ditu Mellodi diskoa, hots, 8 inprobisazio euskal soinu hautatuen arabera: antzinako edo oraingo kantu zein dantza herrikoiak, baita bere konposizioak ere.
Bi hegal dituzten piano-kantuak dira, Xiberoko "basa aide"-en ohituraz inspiratuak.

## Kanpo estekak

* “Harian”, 2018ko martxoak 15, “Iparraldea bertan” zikloa, Koldo Mitxelena Kulturgunea, Donostia.
* Sudoest egunkarian elkarrizketa , 2019ko otsailak 27.
* " radiokultura.eus" irratian elkarrizketak (musika atala), 2018ko urtarrilak 25 eta 2019ko maiatzak 14.
* Euskadi irratia, “ Arratsean” saioa, elkarrizketa, 2019ko maiatzak 20.
* “ Arrosasarea” irratian elkarrizketa, 2019ko ekainak 21.
* https://soundcloud.com/elodie-baffalio.
* Elodie Baffalio - Youtube kanala.
* https://web.archive.org/web/20210124043026/https://www.berria.eus/pdf_artxiboa/2019/2019-03-29_IPARRALDEA_HITZA_e99f03e568b22662.pdf
* Datuak: Q76414962
# Stahlhelm

Stahlhelm-a (alemanez: stahlhelm," altzairuzko kaskoa") altzairuzko borroka-kaskoa izan zen, alemaniar armadek 1916-1992 bitartean erabili zutena. Hirugarren Reicheko soldaduek Bigarren Mundu Gerran erabili zuten biseradun modeloa da ezagunena.

## Historia

Lehen Mundu Gerran herrialde guztietako armadak altzairuzko kaskoak erabiltzen hasi ziren. Alemaniako soldaduek janzten zuten pickelhaube-a, larruz egindakoa, ez zen egokia lubaki gerrarako, burua behar bezala babesten ez zuelako. Hori zela-eta, 1916tik aitzina stahlhelm-a, altzairuzko kaskoa, erabiltzen hasi ziren. Harrezkero, alemaniar soldaduen bereizgarria bilakatu zen.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, hala Ekialdeko nola Mendebaldeko Alemaniako armadek beste diseinu batzuk ezarri zituzten, baina modelo berriei stahlhelm izena ematen jarraitu zuten. Bestalde, 1990eko hamarkadara arte, Mendebaldeko Alemaniako poliziek eta mugazainek Bigarren Mundu Gerraren garaiko stahlhelm-a erabili zuten.

## Erreferentziak

* ↑ The German Stahlhelm, M1916. worldwar1.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-26).
* ↑ WWII equipment used after the war. wwiiafterwwii.wordpress.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q767924
* Multimedia: Stahlhelm / Q767924
# Jon Mendiluze

Jon Mendiluze (Irura, Gipuzkoa, 2005) gipuzkoar bertsolaria da. Aitor Mendiluze bertsolariaren semea da.
Jon haurra zenetik izan da bertsozalea. Halere, garai hartan ez zuen bertsotan egiten. 2016an eman zuen izena lehen aldiz Harituz bertso-eskolan. Hasieran Tolosara joaten zen bertsotara, geroago Villabonara.

## Palmaresa

* Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Finalista (3): 2021, 2022, 2023.
** Txapeldunordea (1): 2022

## Erreferentziak

* ↑ ««Finalean sartu nintzenean sorpresa eta poza hartu nuen» - Irura» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2024-06-04).
* ↑ «Jon Mendiluze - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-04).
* ↑ «2021-05-28 Urnieta Eskolartekoa - Saioa - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-04).
* ↑ «2022-04-29 Itziar Eskolartekoa - Saioa - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-04).
* ↑ «2023-04-21 Itziar Eskolartekoa - Saioa - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-04).
* ↑ «June Aiestaran Gipuzkoako Eskolarteko txapeldun» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2024-03-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125096101
# Aabenraa (udalerria)

Aabenraa (danieraz: Aabenraa Kommune edo Åbenrå Kommune; alemanez: Kommune Apenrade) Danimarkako hegoaldeko eskualdean dagoen udalerria da. 2007ko urtarrilaren 1etik egon da gaur egun duen moduan, udalerri txikiago batzuek bat egin ondoren. 941,55 km²-ko azalera du eta 59.600 biztanle zituen 2012an. Udaletxea dagoen hiri nagusia Aabenraa hiria da. Tove Larsen da alkatea, Sozial Demokratak ordezkatuz.
Barsø uhartea udalerriaren ipar-mendebaldean dago, eta Løjt Kirkeby hiritik ferry zerbitzu baten bidez lotuta dago. Danimarkan bizi den gutxiengo alemaniarraren zati bat Aabenraan dago, eta alemanierazko egunkari bat argitaratzen da: Der Nordschleswiger.
1864tik 1920ra, eskualdea Prusiaren parte zen, Schleswig-Holstein probintzian, eta haren parte bezala, Ipar Alemaniako Konfederazioaren parte ere eta, 1871tik aurrera, Alemaniar Inperioarena.

## Herriak

Aabenraako herri jendetsuenak :
| E.XXX | Herria | Biztanleria (2018) |
| 1 | Aabenraa | 16.274 |
| 2 | Rødekro | 6.111 |
| 3 | Padborg | 4.335 |
| 4 | Tinglev | 2.790 |
| 5 | Løjt Kirkeby | 2.286 |
| 6 | Hjordkær | 1.625 |
| 7 | Kruså | 1.593 |
| 8 | Bylderup-Bov | 1.325 |
| 9 | Kliplev | 1.225 |
| 10 | Bolderslev | 1.235 |

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (ingelesez)
* Der Nordschleswiger (alemanez)
* Datuak: Q21152
* Multimedia: Aabenraa Kommune / Q21152
# Barsø uhartea

Barsø Danimarkako uharte txiki bat da, Aabenraa udalerrikoa (danieraz, kommune), Jutlandia penintsulako ekialdeko kostaldean.
Barsø-k 2,5 km²-ko azalera hartzen du eta 26 biztanle ditu (2006).
# Hiperakusia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hiperakusia entzumen-zolitasunaren gehikuntza anormala ezaugarri duen asaldua da. Entzumen-sentikortasuna areagotua dago, eta, entzumena normala den arren, soinurik bortitzenak deserosoak gertatzen zaizkio belarriari.
Ez dute zehaztasunez definitu zenbateko maiztasuna duten, baina egile batzuek biztanleriaren % 9-15 hartzen dute eraginpean, eta akufenoak dituzten pertsonen artean haien prebalentzia handiagoa da. Hiperakusiak jota dagoen gizabanako batek ondoeza, deserosotasuna edo mina izaten du, eta lehendik zituen akufenoak areagotzen zaizkio, beste pertsona batzuek desatsegin edo gogaikarritzat jotzen ez dituzten soinu edo giro zaratatsuen eraginpean jartzen denean. Ondoeza soinuaren intentsitatearekiko eta esposizioaren iraupenarekiko proportzionala da. Soinuaren intentsitatearekiko tolerantzia-maila aldakorra da, afekzioaren larritasunaren arabera. Kasurik larrienetan, normalean ia hautematen ez diren soinuek, adibidez oihalezko jantzien marruskadurak eragindakoak, min eta ondoez handia sor dezakete.
Terminoa Henry B. Perlmanek 1938an egindako lanean sortu zuen, eta ez da fonofobiarekin (soinu jakin batzuekiko higuina edo fobia, intentsitate ertainekoak edo arinekoak izan arren) eta misofoniarekin nahastu behar. Bi koadro horiek esfera psikologikoaren barruan sartzen dira, sintomak soinu mota batzuengatik sortzen baitira, eta ez intentsitateagatik. Hiperakusia, berriz, entzumen-bideko neuronen aktibazio anomaloa da, eta, beraz, jatorri fisikoa du, eta ez psikologikoa, nahiz eta hiperakusia eta fonofobia pertsona berarengan batera egon daitezkeen. Algiakusia hitzak soinuak eragindako mina esan nahi du, eta, hiperakusia mingarria ere deitzen dioten arren, ez da hiperakusiaren sinonimoa; edozein pertsonak algiakusia jasaten du soinuaren intentsitateak atalase jakin bat gainditzen badu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ Euskalterm: [Otorrinolaringologia Hiztegia ] [2015]
* ↑ (Gaztelaniaz) Herráiz, C.; Plaza, G.; Aparicio, J. M.. (2006-10-01). «Fisiopatología y tratamiento de la hiperacusia (hipersensibilidad al sonido)» Acta Otorrinolaringológica Española 57 (8): 373–377. doi:10.1016/S0001-6519(06)78731-3. ISSN 0001-6519..
* ↑ (Ingelesez) Coey, James G.; De Jesus, Orlando. (2023). Hyperacusis. StatPearls Publishing.
* ↑ Pienkowski, Martin; Tyler, Richard S; Rojas Roncancio, Eveling; Jin Jun, Hyung. (2014). «A Review of Hyperacusis and Future Directions: Part II. Measurement, Mechanisms, and Treatment» American Journal of Audiology: 17..
* ↑ Suárez Nieto, Carlos. Tratado de otorrinolaringología y cirugía de cabeza y cuello. .
# Tao Gey-Emparan

Tao Gey-Emparan (Urruña, 2003ko azaroaren 25a) eskubaloi jokalari lapurtarra da.

## Ibilbidea

Bidasoa Klubeko harrobiko jokalaria da, eskuin hegalean jokatzen duena. 2020-2021 denboralditik ari da talde nagusian jokatzen.

## Erreferentziak

* ↑ «9. Tao Gey» CD Bidasoa (Noiz kontsultatua: 2023-01-04).
* ↑ «Tao Gey-Emparan - Bidasoa Irun - Liga Plenitude ASOBAL» asobal.es (Noiz kontsultatua: 2023-01-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116007474
# Lander Garro

Lander Garro Pérez (Errenteria, Gipuzkoa, 1975eko azaroaren 25a) euskal idazle, argazkilaria eta dokumentalgilea da.

## Biografia

Hendaian bizi da eta Eider Rodriguez idazlearen bikotekidea da. 2020an Agustin Zubikarai saria jaso zuen Ondarroan ‘Faith’ behin-behineko izena zuen nobela-proiektua gauzatu ahal izateko, haren hirugarren nobela, alegia. Autofikziorekin jokatuz, proposatutako argumentuan bere alter-egoak, Xabi Ugarte pertsonaiak, Bartzelonara joko zuen Euskal Herriko gatazkatik alde egin nahian.
2020. urtean, 2 urte, 4 hilabete eta egun bat dokumentala estreinatu zuen; Etxepare Itzulpen saria ere irabazi zuen, Eider Rodriguezekin batera, haren Bihotz handiegia ipuin bilduma gaztelaniara itzultzeagatik. Urte “distopikoa” izan omen zen berarentzat.

## Literatura lanak
### Narrazioa

* Orain galdera berriak ditut (2004, Txalaparta)
* Lehen aldia (egile asko) (2004, Txalaparta)

### Saiakera

* Ez merkeenak! Bai onenak! (2006, Alberdania)

### Nobela

* Kontrarioa (2010, Susa)
* Gerra txikia (2014, Susa)
* FAITH (2021, Elkar)

### Itzulpena

* Larrua hotz (2009, Txalaparta), Zigor Garrorekin batera. Albert Sánchez Piñolen La pel fredaren itzulpena.
* La pequeña guerra (2017, Txertoa).
* Un corazón demasiado grande (Literatura Random House, 2019), Eider Rodriguez-ekin batera, Eider Rodriguezen Bihotz handiegiaren itzulpena.

## Ikus-entzunezkoak
### Gidoilaria

* Tumatxak telebista-saioetako gidoilaria izan zen 2013 eta 2016 urteen artean. Euskal musikako abesti eta talde arrakastatsuen deskribapena egiten zuen saio arrakastatsu hartan, Zuhaitz Gurrutxagak izan zen aurkezlea.

### Zuzendaria

2020an "2 urte, 4 hilabete eta egun bat" dokumentala estreinatu zuen, intsumisioari buruzkoa. Protagonisten artean, Gaizka Aranguren, Juan Kruz Lakasta eta Tonino Carotone daude.
2021ean "Tipularen sehaska kanta" dokumentala estrainatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.naiz.eus/eu/actualidad/noticia/20201030/lander-garro-idazleak-agustin-zubikarai-saria-jaso-du-ondarroan
* ↑ «Aizu!» www.aizu.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-26).

## Ikus, gainera

* Zerrenda:Errenteriar ospetsuak
* Gipuzkoako idazleak
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Kanpo estekak

* «Lander Garro», Literaturaren Zubitegian.
* Garroren Kontrarioa nobela
* Datuak: Q12261846
# Komorbilitate

Komorbilitatea pertsona berak gaixotasun nagusi batekin batera beste osasun-arazo batzuk izatea da; osasun-arazo horiek kronikoak izan ohi dira, ez dute loturarik izaten gaixotasun nagusiarekin, eta gaixoak bizirik irauteko dituen aukeretan eragina izan dezakete.

## Komorbilitatea duen pazientearen arreta

Pazienteek osasun-arazo ugari izaten dituzte kontsulta medikoan une jakin batean. Horrelako pazienteei erantzuteko zientzia, kontzientzia eta etika behar dira. Ez da liburuetan ikasten denera mugatzen, ezta saiakuntza klinikoen emaitzetara ere. Komorbilitateari, haren bilakaerari eta aldi berean gaixotasun ugari dituzten pazienteen arreta-prozesuari buruz gehiago jakin behar da.
Komorbilitate-indizeek ikerketa errazten dute, eta, kasu batzuetan, klinikan zuzenean aplikatzeko aukera ematen dute.
Abordatze klinikoko metodo egoki bat dago, pazientea ardatz duen metodo klinikoa. Hala ere, komorbilitatea hobeto kudeatzeko, erabakiak hartzen laguntzeko tresnak behar dira, bai eta arreta antolatzeko eredu bat ere, pazientearengan zentratua, osasun-arazoak kudeatzera bideratua, anitzak, kronikoak, aldi berean gertatzen direnak eta larritasun-patroi aldakor batekin denborarekin.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiesa Hiztegia] [2016]
* ↑ Gervas J, Santos I. A complexidade da comorbilidade. Rev Port Clin Geral. 2007; 23(2):181-9.
* ↑ Gérvas J. Comorbilidad. Boletín AES. 2008;(61):8-9.
# Iraupen laburreko oroimen

Iraupen laburreko oroimena informazioa oroimenean aldi baterako soilik (30 bat segundo inguru) gordetzeko aukera ematen duten funtzio mentalen multzoa da. Ondoren, informazio hori, iraupen luzeko oroimenean finkatzen ez bada, galdu egiten da.
Iraupen laburreko oroimenaren iraupena zenbait segundotan estimatzen da, eta edukierari dagokionez, 7±2 elementuko zifra onartu ohi da. Aitzitik, iraupen luzeko oroimenak mugarik gabe biltegiratzen du ustez mugagabea izan daitekeen informazio kopuru bat.
Informazioaren biltegiratzean eta manipulazioan esku hartzen duten egiturei eta prozesuei erreferentzia egiten dien "memoria operatibotik" bereizi behar da iraupen laburreko oroimena.

## Oinarri biologikoak

Tarnowek neuronak aktibatzeko mekanismoek iraupen laburreko oroimenean esku hartzen dutela proposatu zuen, terminal presinaptikoetan erraz aska daitezkeen besikulen populazioa murriztea eragiten dutenak. Terminal presinaptiko gutxituak aktibatzeko ereduak iraupen luzeko oroimen-marra edo -aztarna adierazten du, eta murrizketa bera epe laburreko memoria da. Aktibazio neuronala murrizten denean, endozitosiak oroimenaren gainbehera eragiten du epe laburrean. Endozitosia osatzen bada (hau da, oroitzapena berriro aktibatzen ez bada), sinapsiaren osteko terminal akituak aktibatzeko eredua desagertu egiten da, eta, horrekin batera, iraupen laburreko oroimena desagertzen da. Iraupen luzeko oroimena aktibazio neuronaleko eredu metaegonkor gisa mantentzen da (epe luzerako potentziazioa).

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Mendekotasuna Hiztegia] [2017]
* ↑ (Ingelesez) Tarnow, Eugen. (2008ko abendua). (PDF) Short Term Memory May Be the Depletion of the Readily Releasable Pool of Presynaptic Neurotransmitter Vesicles. .
# Juan Cruz Gantzarain

Juan Cruz Gantzarain Ansa, (Andoain, 1927 - ) gipuzkoar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

1946
* Ordiziako Klasika
* 2. Santikutz Klasikan
1947
* Ordiziako Klasika
* Santikutz Klasika
* 2. Etxaniz Memorialan
* 2. Bizkaiko Sari Nagusian
* 2. Altsasuko Sarian
1948
* Loinaz Proba
* 2. Altsasuko Sarian
1951
* 3. Leintz Bailarari Itzulian
* 4. Santikutz Klasikan
1952
* 2. Ordiziako Klasikan
* 2. Altsasuko Sarian
* 10. Euskal-Nafar mendiko txapelketan

## Erreferentziak

* ↑ Urtekaria: Juan Cruz Gantzarain

## Kanpo estekak

* Gurutz Gantzarainekin elkarrizketa "Ahotsak.eus"
* Juan Cruz Gantzarain - ProCyclingStats
* Datuak: Q62121718