OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Julio Cesar Londoño

Julio Cesar Londoño (Palmira, Kolonbia, 1953ko azaroaren 1a) idazle, literatur kritikari, saiakeragile, biografo eta ipuin-kontalari kolonbiarra da. Gaur egun, egunkari eta hedabide nazional ospetsuentzat idazten du, hala nola Caliko El País, El Espectador, Cromo, Arcadia, El Malpensante eta Donjuán.

## Obrak
#### Ipuinak

* Sacrificio de dama, 1994
* Los geografos, 1999
* Cuentos exactos, 2016

#### Saiakera eta dibulgazio zientifikoa

* La biblioteca de Alejandría, 1995
* La ecuación del azar, 1997
* Por qué las moscas no van al cine: artículos de ciencias y humanidades, 2004
* ¿Por qué es negra la noche?: los genios, el cuerpo, el sexo y las palabras, ensayos, 2010
* El espejo y la moneda, 2012
* Los pasos del Escorpión y otros ensayos, 2017
* El cerebro y la Rosa, 2020
* La letra el número y la cosa, 2022

#### Kazetaritza

* Nuestros ídolos: retratos no autorizados, 2005

#### Eleberria

* Proyecto piel, 2008

#### Vallecaucana eskualdeko historia

* Manuelita 140 años 1864-2004: una mirada literaria al grupo empresarial, 2004
* Universidad Autónoma de Occidente-Cali: 35 años de aportes al desarrollo de Colombia, 2006
* Manuel Carvajal Sinisterra, una vida dedicada a generar progreso con equidad, 2016

#### Antologia

* ZigZag: Antología personal (2. ed. ), 2011

## Bere obraren azterketa

* Aleyda Roldán-en Julio César Londoño larruazalaren proiektua (2011)
* Al Cesar lo que es del Cesar de Edgard Collazos Córdoba (2019)

## Kanpo estekak

* Letra urbana - Capítulo 07 Julio Londoño
* Julio C. Londoño, cuentista inédito
* Diálogo con Julio César Londoño sobre su nuevo libro de ensayos 'El cerebro y la rosa'
* 'Mariana y el triciclo', uno de los cuentos del nuevo libro de Julio César Londoño
* Julio César Londoño, el palmirano experto en 'echar el cuento'
* Julio César en zig zag
* "No soy digno de la novela": Julio César Londoño
* Julio César Londoño, alabado por su crítica
* 'Sacrificio de Dama', el nuevo libro de cuentos de Julio César Londoño
* 'La letra el número y la cosa’, un libro brillante de Julio César Londoño
* Julio César Londoño: entre la verdad y lo verosímil Reseña de El cerebro y la rosa
* Lo mío es la pereza': Julio César Londoño
* Programa Charlas en la U. Julio César Londoño
* Los artilugios del cuento. Julio César Londoño conversa con Alda Mera sobre los relatos de Sacriﬁcio de dama
* Sacrificio de Dama cuento ganador del concurso de ciencia ficción de La Ciencia y el hombre
* El ensayo, un pensamiento con chanfle. Conversaciones del CNE con Julio César Londoño
* Sobre un etéreo y poderoso instrumento (2003)
* El cuaderno de Renata (2009)
* Eran los tiempos del número... (2011)
* El arte de definir (2012)
* Las agonías del estilo (2013)
* Una criatura fractal (2017)
* 2014 - Premio Crítica - Periodismo Escrito - Julio César Londoño
* Perfil en el diario El Espectador
* Datuak: Q16301080
# Luis Marías

Luis Marías Amondo (Bilbo, 1962ko abenduaren 4a) zinema zuzendari eta gidoigile bizkaitarra da. Fernando Marías idazlea anai nagusia du.

## Biografia

Euskal Herriko Unibertsitateko Informazio Zientzietan lizentziatu zen. Joaquin Trincadoren Creativideo ekoiztetxearen eskutik sartu zen zinema munduan, enpresa honek ekoitzi zituen lehenengo hiru filmeetako gidoiak idatzi baitzituen.

## Lanak

* Fuego (2014)
* Gernika bonbapean (2012)
* Luna llena (2012)
* X (2002)

## Erreferentziak

* ↑ www.filmotecavasca.com
* Datuak: Q19272057
# Gina Ranjičić

Gina Ranjičić (Serbia, ? - 1891ko maiatzaren 17an, Biskupec, Eslavonia), egungo Kroazia. Ezagutzera eman den lehenengo poeta eta idazle ijitoa. 250 liburu eta poematik gora idatzi zituen.

## Biografia

Ginari buruz jakin den gehiengoa Heinrich von Wlislocki-ri esker eman da ezagutzera, Ijitoen Ikerketari buruzko lana egin zuena eta Aus dem inneren Leben der Zigeuner (Ijitoen barruko biziaz) argiratu ere 1892an, kapitulu berezia eskaini zion Ginari “Eine zigeunerische Dichterin”, eta bere poema batzuk ere sartu zituen liburuan romaní-z idatziak. Jakobcic Doktorearen laguntzarekin, Serbiako funtzionarioa, Wlislocki Essek-era joan zen Gina elkarrizketatzera eta harek bere amoranteekin egindako hainbat bidai kontatu zizkien, Balkanetara, Italiara, Afrika Iparraldera, Frantzira e.a. Argitaratzean aditu askok istorio asmatua ote zen zalantzan jarri zuten Ginaren abenturazko bidaia.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «101 mujeres gitanas pa’ construir tu feminismo» pikara magazine 2021-04-21 (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* 1 2 Sol, Las Alhacenas Del. (2019-09-12). «poesia encarnada: Gina Ranjicic, valiente madre de la poesía gitana en romanó –» poesia encarnada (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* 1 2 Marushiakova, Elena. Beginning of Romani literature: The case of Alexander Germano. (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q89041398
* Multimedia: Gina Ranjičić / Q89041398
# Xabier Etxabe

Xabier Etxabe Zulaika (Zarautz, Gipuzkoa, 1974ko abenduaren 4a) euskal idazlea da. Informatika Ingeniaritzako ikasketak egin zituen, eta irakasle lan egiten du, Zarauzko Salbatore Mitxelena Ikastolan. Folklorearen zalea da, bai eta herriko taldeen historiarena ere, eta gai horietaz hainbat eztabaidagune digitaletan idazten du, besteak beste Gustav-eko koadernoak, Zuzeu, Euskomedia, eta Dantzan webguneetan.

## Lanak

* Lurtarra da begiratua (2004, Elkar), eleberria.
* Zarauzko folklorea, Xabier Alberdi Lonbiderekin batera idatzia (2009, Zarauzko Udala), Zarauzko folklorearen historia eta gaur egungo egoera azaltzen dituen liburua.
* Zarauzko Arraun Elkarteak 25 urte: 1983-2008 (2010, Erroteta), Zarauzko Arraun Elkartearen lehendabiziko 25 urteen historia azaltzen duen liburua.
* Ondartza 50 urte (1963-2013) (2014, Zarauzko Udala), Zarauzko Ondartza dantza taldearen lehendabiziko 50 urteen historia azaltzen duen liburua.
* Zarautz Abesbatzak 30 urte: 1983-2013 (2016, Zarauzko Udala), Zarautz Abesbatzaren lehendabiziko 30 urteen historia azaltzen duen liburua.
* Zarautz Txiki abesbatzaren 30 urteak (2016, Zarauzko Udala), Zarautz Txiki abesbatzaren 30 urteren historia azaltzen duen liburua.

## Erreferentziak

* 1 2 «Xabier Etxabe Zulaika», Idazlea.eus.
* ↑ «Langileak», Zarauzkoikastola.eus.

## Kanpo estekak

* «Xabier Etxabe», Literaturaren Zubitegia.
* Datuak: Q12269013
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Matilde Orbegozo

Matilde Orbegozo Jugo (Bilbo, Bizkaia, 1837ko martxoaren 15a - Santurtzi, 1891ko abuztuaren 9a) Bilboko poeta izan zen.

## Biografia

Gerra Zibilaren garaian jaio zen Bilboko Viuda de Epalza kalean. Oso gaztetatik hasi zen poesia idazten. Bere poemak garaiko hainbat egunkaritan argitaratu zituen. Ospe handia lortu zuen bere garaian. Haren poemek izaera nabarmen erlijiosoa zuten.
1912an, Juan Carlos Plaza Zumelzuk “Memoria” idatzi zuen Matilderi buruz eta Benito Pérez Galdosek bera eta haren ahizpa ere aipatu zituen “Luchana” saioan.
Bilboko burgesiakoa, Miguel Unamunoren ahaidea zen. Matilde Rafael Sán-Ferlosio (El Jarama) idazle ospetsuaren birramona izan zen, eta Rafael Sánchez Mazasen (La nueva vida de Pedrito de Andía) amona.Joaquín de Mazas literatura eta idazle bilbotarraren ama izan zen.
Haren ezkontzak bere buru-argitasunaren hegaldiak moztu zituen. Breton, Hartzenbuch edota Trueba bezalako poetek Matilderen ekoizpenak miresteari utzi zioten.

## Erreferentziak

* ↑ Luchana (episodio nacional). 2023-06-26 (Noiz kontsultatua: 2024-03-18).
* ↑ Bilbaopedia-Matilde Orbegozo Jugo
* ↑ 6 mujeres ilustres de la historia de Bilbao
* ↑ Aunamendi entzikopedia-Matilde Orbegozo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28502325
# Guatemalako barrilete erraldoiak

Guatemalako barrilete erraldoiak Santiago eta Sumpango herrietan azaroaren 1ero ateratzen dituzte kalera koloretako haize parpaila erraldoiak dira. Maia herrien kulturan, bi mundu lotzen dituzte: bizidunena eta hildakoena. 2024an Unescok Ondare Immaterial gisa izendatu zituen. Santu Guztien Egunean, guatemalar eta bisitari asko joaten dira Sacatepéquez departamenduko Santiago Sacatepéquez eta Sumpango herrixketara hilerriak ikustera, hiriburutik 40 bat kilometro hego-mendebaldera.

## Haize parpailen egitea

Horietako batzuk 20 metrotik gorako garaierara iristen direnak, tradizioaren aberastasunaz gain, lantzeko teknika zorrotzagatik eta gordetzen dituzten mezuengatik ere ezagunak dira: ingurumen-mezuak, mezu sozialak, maitasun-mezuak edo bizikidetza-mezuak. Sei hilabete baino gehiago behar izaten dira, diseinu konplexuen bozetoa eskala txikian egiten denetik, harik eta banbuzko egitura osatzen den arte. Hainbat metrotako kordelarekin lotzen dituzte banbuak, paper txinatarreko piezak moztu eta itsatsi egiten diren arte, kolore anitzeko barrilete erraldoiari forma emateko. Dena artisau eran.

## Esanahia

Tradizioaren arabera, Santu Guztien Egunean barrileteek izpiritu gaiztoak uxatzen dituzte haizearekin talka egitean sortzen duten zaratarekin, eta, horrela, hildakoen arimak beren familiekin partekatzera irits daitezke.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Guatemalako barrilete erraldoiak Unescoren ondare izendatu dituzte», naiz.eus.

## Kanpo estekak

* "Guatemalako barrilete erraldoiak Unescoren ondare izendatu dituzte", naiz.com, 2024/12/07
* Datuak: Q5861255
* Multimedia: Festival de barriletes gigantes de Sumpango / Q5861255
# Bartzelonako Txokolatearen Museoa

Bartzelonako Txokolatearen Museoa (katalanez Museu de la Xocolata de Barcelona) Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen txokolateari buruzko museo bat da. Ciutat Vella auzoko El Born gunean dago.

## Kanpo estekak

* Bartzelonako Txokolatearen Museoa webgunea
* Datuak: Q2890127
* Multimedia: Museu de la Xocolata / Q2890127
# Basaizaldea (Lizartza)

Basaizaldea Lizartzako auzoa da, herrigunearen mendebaldean, Osabio mendiaren magalean.

## Kanpo estekak

* Basaizaldea Gipuzkoako Foru Aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q12254811
# Aegosoma scabricorne

Aegosoma scabricorne Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Giovanni Antonio Scopolik 1763an deskribatu zuena. Europa erdialdean eta hegoaldean zabaldurik dago, Ekialde Hurbilean eta Asia ekialdean ere bai. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Deskribapena

Tamaina handiko kakalardoa da, 28-50 mm artean neurtzen du, antenak kontutan hartu gabe. Europan aurkitzen den zeranbizido handienetakoa da. Gorputz luzea du, ile finez estalia eta kolore marroi-gorrixka edo horixka duena, zuhaitzetako enbor gainean ongi kamuflatzeko. Aurrealdea ilunagoa da eta atzealdea argiagoa. Elitroek saihets suabe batzuk dituzte eta marra fin bertikalek zeharkatzen dituzte. Arrek sabelaldea ile finez estalia dute eta emeek biluzia.
Buru handia du, begien atzealdean estuagoa egiten dena. Gorputzaren kolore berekoa da. Antena luzeak ditu, gorputza bera bestekoak, eta 11 segmentuz osatuta daude. Emearenak arrarenak baino laburragoak dira.
Emearen obiduktua elitroetatik haratago luzatzen da.

## Habitata

Baso hostozabaletan aurkitzen dira. Eguna zuhaitzaren barnean igaro ondoren iluntzean zulotik ateratzen dira. Gizakiak ezarritako argiek erakarri egiten dituzte eta argi ultramoreek berezik. Goizaldean haien zulora itzultzen dira eta buruarekin zuloa ixten dute.
Basogintza lanek arriskuan jarri dute Aegosoma scabricorne. Alemanian eta Suitzan esate baterako espezie mehatxatuen zerrenda gorrian sartuta dago.

## Bizi zikloa

Kakalardo hauen bizi-zikloak hiru urte irauten ditu gutxienez. Helduak ekaina eta abuztua artean ikusten dira eta zuhaitz hostozabalez elikatzen dira (intxaurrondoa, gaztainondoa, hurritza, makala, platanoa, ezkia, sagarrondoa...). Emeak zuhaitz zaharren enborretan jartzen ditu arrautzak eta handik beldarrak jaiotzen dira. Beldarrak xilofagoak dira eta 7 cm neurtzera ere iristen dira.

## Iruditegia

* Hostoan pausaturik.
* Enborrean pausaturik.
* Arra ezkerrrean eta emea eskuman.
* Burua zulotik ateratzen.

## Erreferentziak

* ↑ «Steckbrief | Die Käfer-Fauna Südwestdeutschlands - ARGE SWD Koleopterologen» web.archive.org 2018-10-31 (Noiz kontsultatua: 2024-12-09).
* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* 1 2 3 4 «Steckbrief | Die Käfer-Fauna Südwestdeutschlands - ARGE SWD Koleopterologen» web.archive.org 2018-10-19 (Noiz kontsultatua: 2024-12-09).
* 1 2 (Ingelesez) «Aegosoma scabricorne (Aegosoma scabricorne)» Picture Insect (Noiz kontsultatua: 2024-12-09).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Un gran escarabajo, Aegosoma scabricorne.» Fotografías de José Ricardo Gracia 2010-10-14 (Noiz kontsultatua: 2024-12-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q470985
* Multimedia: Aegosoma scabricorne / Q470985
* Espezieak: Aegosoma scabricorne
# Ana Arbizú y Flores

Ana Mateo Arbizú y Flores (Yuscarán, 1825eko irailaren 21a – Tegucigalpa, 1903ko azaroaren 30a), Ana Arbizú de Guardiola izenez ere ezaguna, hondurastar poeta izan zen, herrialdeko lehen emakume poetatzat hartua.

## Bizitza

Calixto Arbizu Vizcaya eta Santos Floresen alaba, Ana Mateo Arbizú y Flores Yuscaránen jaio zen 1825eko irailaren 21ean. Bere lehen idazlana Tegucigalpan kaleratu zuen 1847an, aitaren heriotzaren omenez. Beste lan bat La Gaceta egunkarian argitaratu zuen 1865ean, bere alaba Gumersinda gogorarazteko.
1856tik 1862ra Hondurasko lehen dama izan zen, José Santos Guardiola senarra presidentea izan baitzen. Anarella Véles historialariaren arabera, berak eta bere senarrak «Honduras identitate argiagoko herrialde hobea egin zuten, ikur nazionalak sortuz». 1862an Guardiola hil zutenez, familiak Comayaguatik alde egin behar izan zuen eta Tegucigalpa hiriburura joan zen bizitzera.
Genoveva Guardiola de Estrada Palma Kubako lehen damaren ama eta Tomás Estrada Palma presidentearen amaginarreba zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cortés Cáceres, Héctor Ramón. (2012). «Ana Mateo Arbizú Flores de Guardiola» Revista Yuscarán Ayer y Hoy 1.
* ↑ (Gaztelaniaz) González, José. (2008). Cronología de la literatura Hondureña del siglo XX. Tegucigalpa: Instituto Hondureño de Antropología e Historia, 237 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) Pagoaga, Raúl Arturo. (1985). La mujer hondureña bajo el cielo del arte, la ciencia y su influencia social. Tegucigalpa: Imprenta Calderón, 24, 29 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) Montoya, Bivian. «Estas son las 10 mujeres que hicieron historia en Honduras» Tu Nota 2021-01-25 (Noiz kontsultatua: 2024-12-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) González, José. (2004). Diccionario de literatos hondureños. Tegucigalpa: Editorial Guaymuras.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cortés Cáceres, Hector Ramón. «La Familia Guardiola Arbizu» Historia de Yuscarán (Tegucigalpa) 2013-05-26 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2017-11-22) (Noiz kontsultatua: 2024-12-10).
# Königstein gaztelua

Königstein gaztelua, alemanez: Festung Königstein, Alemaniako Königstein udalerria eta Elba ibaiaren gaineko muino batean dagoen gotorleku bat da, Dresden hiritik hurbil eta Saxonia estatuan.
Gotorlekuaren aipamen antzinakoena 1233koa da, garai hartan Bohemiako Erresuman zegoen. Mende luzez espetxe gida erabilia izan zen.
* Datuak: Q700562
* Multimedia: Festung Königstein / Q700562
# Meissen

Meissen (alemanez: Meißen, Meissen, goi-sorabieraz: Mišno, behe sorabieraz: Mišnjo, polonieraz: Miśnia, txekieraz: Míšeň) Alemaniako ekialdean dagoen Saxonia estatuko udalerria, eta izen bereko barrutiko hiriburua da. Dresdendik 25 km ipar-mendebaldera dago eta Elba ibaiak zeharkatzen du. 30,90 km²ko eremua du eta 2013an 27.135 biztanle zituen.

## Toki interesgarriak

* Albrechtsburg gaztelua

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8738
* Multimedia: Meißen / Q8738
# Albrechtsburg

Albrechtsburg, Alemaniako Meissen udalerrian dagoen gaztelu gotiko bat da, Saxonia estatuan.
1471-1495 artean eraiki zen.
* Datuak: Q679009
* Multimedia: Albrechtsburg / Q679009
# Coprinopsis martinii

Coprinopsis martinii Psathyrellaceae familiako onddoa da. Jangarritasuna ez dago argi. Nolanahi ere, oso aurkikuntza bitxiak dira, eta hobe da uztea beste batzuek ikus eta goza dezaten.
Sinonimoak: Coprinus martinii, Coprinellus martinii.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 (20) mm bitarteko zabalerakoa, erdiesferiko-oboidea gaztea denean, geroago 30 mm-ra ere heltzen da koniko-kanpai formarekin, ertza gorantz begira duela. Azala erradialki ildaskatua, grisa, gaztetan errezel zatiz estalia, ondoren glabroa. Errezel irintsua, pikortsua edo flokosua.
Orriak: Grisak, laster beltzak, ertza ziliatua, zuria.
Hanka: 30 eta 60 mm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 2 mm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, zurixka, glabroa, oinarria klabiforme samarra, tomentu zuriarekin.
Haragia: Mintzezkoa eta grisa. Zehaztugabeko usain eta zaporearekin.
Etimologia: Coprinus hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du. Martinii epitetoak Gerorge Willard Martin (1886-1971) mikologo estatubatuarra ohoratzen du.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Antzeko beste espezie batzuk daude, eta bereizteko, normalean, karaktere makroskopikoak eta mikroskopikoak ondo aztertu behar izaten dira.

## Sasoia eta lekua

Udaberritik udazkenera. Bakartia edo taldekoia, larre pobreetan ihi txikien zelaietan, Catex, Scopus, edo Juncus-en hondarretan, mendi alpinoetan. Lurzoru azidoetan

### Banaketa eremua

Alaska, Europa , Islandia, Hegoaldeko Sandwichak, Svalbard, Zeelanda Berria.

## Espeziearen egoera

Aranzadi Elkartearen arabera, Coprinopsis martinii desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Velazquez José Ignacio. Banco de setas, catalogo micológico.
* ↑ Coprinopsis martinii: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.
* ↑ Zerrenda Gorria, Aranzadi Zientzia Elkartea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10459206
# Belogradchik gotorlekua

Belogradchik gotorlekua, bulgarieraz: Белоградчишка крепост, Belogradchishka krepost, edo Kaleto, Калето, "Gotorleku", turkierako Kale hitzetik eratorria, Bulgariako ipar-mendebaldeko Belogradchik udalerrian dagoen gotoleku bat da, Balkanen magalean. Belogradchik harkaitzen gainean dago.
# Coprinopsis lagopides

Coprinopsis lagopides Psathyrellaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da kontsumitzen.
Sinonimoak: Coprinus lagopides, Coprinopsis jonesii, Coprinus funariorum, Coprinus lagopus var.sphaerosporusprinus.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, kanpai-itxurakoa, ildaskatua, erdigunea glabroa eta ezkatatsua. Kapelaren azala zurixka, filamentu iletsuekin, erdigunea grisaxka.
Orriak: Libreak, trinkoak, estuak, beltzaxka kolorekoak, azkar delikueszente bihurtzeko joerarekin.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka:15 cm arteko garaietakoa, liraina, barnehutsa, oso flokosoa, goialdean mehetua eta behea erraboilduna.
Haragia: Urria, zuria, usain eta zaporerik gabea. Espora-jalkina beltza.
Etimologia: Coprinus hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Coprinopsis lagopus delakoarekin nahas daiteke, honek kapela txikiagoa du, 1 eta 3 cm bitartekoa eta pixka bat gehiago irauten dute delikueszenteak bihurtzen.

## Sasoia eta lekua

Urte osoan zehar, batez ere ekainetik urrira. Azkar zahartzen dira. Humusetan edo erretako egurretan. Ligninan aberatsak diren lurzoruetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Txile, Europa, Errusia, Islandia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 270 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Coprinopsis lagopides: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10459204
# Asengo gotorlekua

Asengo gotorlekua (Bulgarieraz: Асенова крепост, Asenova krepost) Bulgariako Rodope mendietan dagoen Erdi Aroko gotorlekua da. Asenovgrad hiritik hiru kilometrotara dago, Asenitza ibaia gainean.

## Historia

Inguruan aurkitutako lehenengo aztarna arkeologikoak traziar herriaren garaikoak dira. Antzinako Erromaren garaian ete inguruan gizakien aztarnak aurkitu dira; baita ere Bizantzioren garaietan. Gortorlekuak Erdi Aroan hartu zuen garrantzia. Lehenenego aipamena XI. mendekoa da: Bachkovoko monasterioaren estatutuetan Petrich (Петрич) izenarekin aipatuta agertu zen. Gortolekua Hirugarren Gurutzadan konkistatua izan zen.
XIII. mendean, 1231an, konponketa sakonak egin ziren Ivan Asen II.a Bulgariakoa tsarren garaian. Gotorlekuaren garrantzia Konstantinoplako Inperio Latindarraren erasoei erantzuteko defentsarena zen; horma bateko idazkun baten testuak horrela dio. Garai hartako gotorlekua feudalismoaren ezaugarriak zituen.
Otomandarren konkistak, XIV. mendean, gotorlekuaren dekadentzia ekarri zuen.
Asengo gotorlekuaren barruan XII-XIII. mendeko eliza dago, Petrichko Ama Birijinaren eliza, alegia, nahiko ondo gordeta. Bi solairuko eraikina da, habaearte bakarrekoa, gurutzeko kupularekin eta dorre handi batekin. Barruan XIV. mendeko horma irudiak ikus daitezke. Elizaren zaharberritze partziala 1991n bukatu zen.
Mendeetan eliza hobeto gorde egin da inguruko kristauen erabilerari esker. Gaur egun Eliza Ortodoxoaren eskuetan dago.
Asenovgrad hiriak lehen Stanimaka izena zuen. Izena gotorlekuaren eraginez aldatu zuen.

## Iruditegia

* Asenova krepost XX. mendearen hasieran.
* Hormen ikuspegia.
* Elizaren horma irudiak.
* Elizaren dorrearen erorkinak.
* Gotorlekuaren mapa.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):Gotorlekuari buruzko erreportaia.
* (Frantsesez)(Ingelesez)(Gaztelaniaz):Turismo informazioa.
* Datuak: Q2991256
* Multimedia: Asen's Fortress / Q2991256