OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# José María Arzuaga

José María Arzuaga, Kolonbiako zinema-zuzendaria, Madrilen jaio zen, Espainian, 1930ean. Zinemagile gisa aritu zen, eta Kolonbian egin zuen bere lanik nabarmenena. Jaioterrian hil zen, 1987an.

## Biografia

Jaiotzen zen herrialdean, Espainian, eman zituen haurtzaroa eta gaztaroa, Espainiako Gerra Zibilaren erdian. Beti izan zen familiarekin kolaboratzera dedikatutako gizona, eta bigarren mailako ikasketak amaitzen zituen bitartean bere etxea ekonomikoki laguntzeko lan egiten zuen. Lanean jarraituko luke, eta administrazio teknikak ikasiko lituzke denbora batez. Ondoren, Frantziara eta Italiara bidaiatu zuen, gero Espainiara itzuli zen arlo judizialean aritzeko, eta karrera horren kostu handiengatik Arkitektura ikasi ezin izan zuenez, Madrilgo Arte Ederren eskolan ikasi zuen, eta han zinemarekin harremana izan zuen. Bertan, eztabaida eta estimazio zinematografikoko taldeetan parte hartu zuen, Cineclubes, eta gero kritika zinematografikoko idazketan murgildu zen. Eskolan lau urte eman ondoren, Arzuagak berak idatzi eta zuzendu zituen bi film labur izango zituen, El Solar eta La Cama Número 5, eta lan horien ondorioz arazo akademikoak izango zituen.

## Arzuaga Kolonbian

Arte Ederren Eskolan eztabaida ugari izan ondoren, Arzuagak Kolonbiara joatea erabaki du, inoiz egon ez den eta inor ezagutzen ez zuen herrira. Arzuagaren arabera, Kolonbian kokatzea erabaki zuen, noizbait Espainian dagoen kolonbiar batek esan ziolako herrialde hori paradisu zinematografiko posible bat zela. Kolonbiara iritsi zenean, ahal zuen neurrian lan egin zuen, eta zerbitzari gisa lan bat onartu aurretik, Gonzalo Canal Ramirezen zuzendaritza laguntzaile lana lortu zuen "Confidencial sobre nuestros hijos" film laburrean. Bere lehen filma (Raíces de Piedra - 1963) izan zena egin ondoren, Cinesistemarekin lan egin zuen film laburrak eginez, horien artean George Gershwinen Rhapsody in blue lanean oinarrituta, Rhapsody in Bogota egin zuen, Donostiako Zinemaldian saritua izan zen film laburra. Ondoren, Pasado el meridiano filmatu zuen 5 hilabetez jarraian, asteburuetan lan eginez.

## Sariak
### Donostiako Nazioarteko Zinemaldia

| Urtea | Kategoria | Filma | Emaitza |
| 1963 | Gaztelaniazko Film labur Onenaren Kantauriko Perla Saria | Rhapsody in Bogota | Irabazlea |

## Sariak

* Datuak: Q5668160
# Triplax lacordairii

Triplax lacordairii Erotylidae familiako kakalardo saproxilikoa da, zientziarako George Robert Crotchek 1870ean deskribatu zuena.

## Deskribapena

Kakalardo txikia da (2,7-4,5 mm). Pronoto gorria eta elitro beltzak ditu.

## Bizilekua

Zenbait onddo saproxilofagoren karpoforoetan bizi da, batez ere Pleurotus generokoetan. Hori dela eta, ongi kontserbaturik dauden eta egur hil ugari duten basoak behar ditu bizitzeko.

## Banaketa

Mendebaldeko eta erdialdeko Europan banaturik dago, Iberiar penintsulatik Hungariaraino.

## Kontserbazioa

IUCNren Zerrenda Gorrian galzoriko espezietzat hartua da. Babes Bereziko Basa Espezieen Nafarroako Zerrendan ere jasorik dago.

## Erreferentziak

* 1 2 Triplax lacordairii (Crotch, 1870). fauna-eu.org (Noiz kontsultatua: 2019-11-11).
* 1 2 Sanchez, Andreas; Chittaro, Yannick. Triplax scutellaris Charpentier, 1825 et Triplax lacordairii Crotch, 1870, deux Erotylidae (Coleoptera) rares confirmés pour la faune de Suisse. Entomo Helvetica 9 (2016) : 143–146, unine.ch (Noiz kontsultatua: 2019-11-11).
* ↑ Horák, J.; Büche, B.; Dodelin, B.; Tezcan, S.; Schlaghamersky, J.; Mason, F.; Munteanu, N.; Istrate, P.; Méndez, M. eta Alexander, K.. Triplax lacordairii. The IUCN Red List of Threatened Species 2010: e.T157498A5082568 (Noiz kontsultatua: 2019-11-10).
* ↑ 254/2019 Foru Dekretua, urriaren 16koa; honen bidez, Babes Bereziko Basa Espezieen Nafarroako Zerrenda ezartzen da, Nafarroako Florako Espezie Mehatxatuen Katalogo berria ezartzen da eta Nafarroako Faunako Espezie Mehatxatuen Katalogoa eguneratzen da.. 216. aldizkaria - 2019ko urriaren 31, navarra.es (Noiz kontsultatua: 2019-11-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50387097
# Nerea Irastorza

Nerea Irastorza Landa (Donostia, Gipuzkoa, 1991) neurozientzialaria da.

## Biografia

Nereak Ingeniaritza Biomedikoko gradua egin zuen Tecnunen, ondoren "Errehabilitaziorako Sistema Mekatronikoak" masterra, Pariseko Pierre et Marie Curie Unibertsitatean. Masterreko proiektua egitera, berriz, Tübingeneko Unibertsitateko Psikologia Mediko eta Portaeraren Neurobiologiako Institutura jo zuen (Alemania), Neuroprotesien taldera. Doktoretza talde berean, Max Planck Ikerketa Institutuaren programaren barruan.

## Erreferentziak

* ↑ «Nerea Irastorza, neurozioentzialaria: "Ingeniaritza biomedikoaren eta ikerketa klinikoaren arteko konbinazio hori gustatzen zait"» Zientzia Kaiera 2019-11-01 (Noiz kontsultatua: 2020-06-24).
* ↑ ISBN https://www.ramoslab.org/index.php?pageid=16..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q96621353
# Marian Mellén

Marian Mellén Rodríguez (Gasteiz, Araba, 1983) euskal neurozientzialaria da. Gaur egun New Yorkeko Rockefeller Unibertsitatean egiten du lan Rett sindromea eta autismoaren inguruan ikertzen.
Marianek biologia ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean eta Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Ikerketa Zientifikoen Goi Mailako Kontseiluaren Biologia Ikerketa Zentroan egin zuen doktore-tesia.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Gómez, Irene. (2013-01-06). «En la cúspide de la investigación biomédica» La Opinión-El Correo de Zamora.
* 1 2 (Gaztelaniaz) Soteras, Ana. (2013-09-24). Marian Mellén: La secuenciación del genoma permitirá detectar cualquier mutación génica en el embrión. .
* Datuak: Q25474662
# Jorge Echeverri

Jorge Echeverri (Bogota, 1956) Kolonbiako zinema zuzendaria eta ekoizlea da, eta Terminal, Malamor eta La pena máxima film luzeek egin diote aitortza.

## Karrera

Echeverrik arkitektura ikasi zuen, baina ez zuen inoiz bere lanbidean jardun. 1970eko hamarkadaren amaieran zinema ekoizpena ikasi zuen Londresen, eta Seattin' Down film laburrarekin egin zuen debuta. Handik aurrera, modu independentean hasi zen lanean, film laburrak eta ertainak eginez, bai zuzendaritzan, bai ekoizpenean.
2000ko hamarkadan Terminal film luzea zuzendu zuen, Victoria Góngora eta Fabio Rubiano protagonista zirela. Urtebete geroago, La pena máxima komedia zuzendu zuen, Enrique Carriazo eta Robinson Diaz protagonista izan zituen film arrakastatsua. 2003an Rubianorekin lan egin zuen berriro Malamor filmean eta bi urte geroago La voz de las alas izeneko film luze berria zuzendu zuen.

## Filmografia nabarmena

* 1982 - Arturo Navarrete (film labur dokumentala)
* 1983 - Ausencia (film laburra)
* 1985 - Celador o imagen (film laburra)
* 1992 - TULIA DE SAN PEDRO DE IGUAQUE (film laburra)
* 2000 - Terminala
* 2001 - La pena máxima
* 2003 - Malamor
* 2005 - La voz de las alas

## Erreferentziak

* 1 2 «Reconocimiento a Jorge Echeverri» El Tiempo 1994ko maiatzaren 6a.
* ↑ «Cinco lecciones de 'La pena máxima' para el Mundial» Revista Shock 2018ko maiatzaren 15a.
* ↑ «Llega a los cines colombianos 'Malamor', de Jorge Echeverri» abcguionistas.
* ↑ «Cine Colombiano: La voz de las alas» Proimágenes Colombia.

## Kanpo estekak

* Jorge Echeverri Internet Movie Databaseren webgunean (Ingelesez)
* Datuak: Q65589627
# La Peña

La Peña leku ezberdinen izena izan daiteke:
* Abusu: Bilboko (Bizkaia) auzoa.
* La Peña: Salamancako probintziako (Espainia) udalerria.
# Jose Aretxabaleta

Jose Aretxabaleta Balpardo (Urioste, Ortuella, Bizkaia, 1838ko irailaren 27a – Montevideo, Uruguai, 1912ko ekainaren 16a) naturalista izan zen. Hamazazpi urte besterik ez zuela, Uruguaira joan zen, eta han farmazialaria eta unibertsitateko irakaslea izan zen.

## Lanak

* Gramíneas Uruguayas
* Flora uruguaya
* Datuak: Q724785
* Multimedia: José Arechavaleta / Q724785
* Espezieak: José Arechavaleta
# Itziar Astiasaran

Itziar Astiazaran Antxia (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1960) Farmazia doktorea, elikaduraz, dietetikaz eta elikagai-seguritateaz espezialista ezaguna.

## Biografia

Itziar Astiasaran 1982an lizentzia lortua eta 1985an Farmaziaz doktoratu zen Nafarroako Unibertsitatean. 2006an Nutrizioa eta Bromatologia katedra eskuratu zuen. 2004tik 2011ra Farmazia Fakultateko dekano izan zen. Halaber, Jakiunde Zientzia, Arte eta Letren Akademiako partaidea eta Espainiako Farmaziako Errege Akademia Nazionaleko akademikoa da. 2006an Gipuzkoako Foru Aldundiak Gipuzkoako Urrezko Domina eman zion, Pedro Miguel Etxenike eta Andoni Egañarekin batera; Astiazaranen kasuan hauxe izan zen arrazoia: "Nutrizioaren, Dietetikaren eta Elikagaien Segurtasunaren arloetan egindako ibilbide zientifikoagatik". Egun, Ikerketako errektoreordea da Nafarroako Unibertsitatean, eta Nafarroako Unibertsitateko Elikadura Zientzien Institutuko zuzendakarikide.

## Kanpo estekak

* Jakiundeko webguneko informazioa.
* Elkarrizketa Euskonews aldizkari digitalean, 2007/5/4.
* (Gaztelaniaz): Vida Universitaria aldizkari digitala.
* Datuak: Q56455355
# Jose Maria Carrera

Jose Maria Carrera (Arrasate, 1836-Montevideo, 1909) euskal emigrantea Uruguain, Serapio Sierrarekin batera, Laurak-Bat lehen euskal etxearen sortzailea izan zen.

## Biografia

Oso gazte Montevideora (Uruguai) joan zen. Han Fisika eta kimika ikasi zuen, beranduago Farmazia ikasketak egiteko. Uruguaiko Gobernuak Higieneko Kontseilu Nazionaleko kidea izendatu zuen eta postuan hamabost urte eman zituen. Montevideon farmazia bat ireki zuen eta, harekin lotuta, inprimategi bat. Inprimategian lan zientifikoak argitaratu zituen.
1876an, Serapio Sierrarekin batera, Laurak Bat Euskal Etorkinen Babeserako Elkartea sortu zuen. Hori izan zen munduko lehen Euskal Etxea. Elkartearen barnean Euskaro eremua sortzea bultzatu zuen. Halaber, pilotaleku bat, dantzarako plaza bat eta estropadetako pista bat eraiki ziren. 1886an inauguratu zen eremu hori. Zoritxarrez, zorrak handitzen joan ziren eta, azkenean, likidazioa egin behar izan zuten. Euskal Etxea itxi ondoren zezen-plaza izan zen. Dena dela, denborarekin, Laurak-Bat berriro ere berrantolatu zen eta egun bizirik dirau.
Militante karlista sutsua, Karlos Maria Borboi Austria-Estekoa hautagaia, 1887an Uruguaira iritsi zenean, harrera egin zion; eta hark hala eskatuta, hautagaiak Argentinara egin zuen bisitaldian ere lagundu zion.
Sierrarekin batera Uruguain Canal Zabala izeneko proiektua gauzatzen saiatu zen. Ideia Santa Luzia ibaiaren zati bat bideratzeko eta nabigagarri bihurtzea zen. Horrekin, beste helburu batzuekin batera, Montevideo hiria ura edangarriz hornitzeko eta elektrizitatea lortzeko asmoa zuten. Elkarrekin aurkeztu zuten kontzesio bat, gobernuaren oniritzia jaso zuena, baina Canal Zabala zeritzon proiektua ez zen inoiz egin.

## Obra

Liburu plazaratu zituen:
* Especulaciones físico químicas
* Consideraciones sobre la moderna teoría cinética
* El servicio de agua potable en la ciudad de Montevideo, Serapio Sierrarekin batera (1891).

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskalkultura.eus/espanol/noticias/copy_of_el-centro-vasco-laurak-bat-de-buenos-aires-celebra-el-126-aniversario-de-su-constitucion
* ↑ https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/carrera-jose-maria/ar-26651/
* ↑ https://www.euskonews.eus/0208zbk/kosmo20801.html
* ↑ http://autores.uy/autor/8800

## Kanpo estekak

* "Uruguayko euskal kolektibitatearen manifestazio kultural batzu", Eresbil. Testu honek Carreraren euskal olerki batzuk jaso ditu.
* Datuak: Q42399617
# Marc Etxebertz

Marc Etxebertz (Donibane Garazi, 1947) baxenafar farmazialari eta rally-pilotu ohia da. Frantziako NSU Kopa irabazi ondoren, 1969tik aurrera Espainiako lehiaketetan hartu zuen parte.
# Florentzio Bustintza

Florentzio Bustintza Latxiondo (Liverpool, 1902ko azaroaren 7a - Madril, 1982ko urtarrilaren 10a) euskal farmazialaria, zientzialaria eta unibertsitateko irakaslea izan zen. Madrilgo Natur Zientzietako eta Zientzia Zehatzetako Errege Akademiako (1959). eta Farmaziako Errege Akademiako kidea izan zen.

## Biografia

Guraso euskaldunak zituen, jaiotzez ingelesa (Liverpool, 1902 - Madril, 1982), Erresuma Batuko Dumfriesko St. Joseph College-n hasi zituen ikasketak, eta ikasketak bukatu zituen Katalunian, Reus-en eta Tarragonan. 1919 eta 1926 artean Madrilgo Unibertsitatean bi karreratan ikasi eta lizentziatu zen: Natur Zientziak eta Farmazia. hainbat unibertsitatetan biologia, nekazaritza eta fisiologiako irakaslea izan zen. Eusko Jaurlaritzako nekazaritza-aholkularia izan zen. Medikuntzaren inguruko ikerketa asko egin zituen, batez ere penizilinaren eta antibiotikoen inguruan; berauei buruzko hitzaldi asko eman eta liburu ugari idatzi zituen. Mundu osoan ibili zen bere ezagutzak eta ikerketak azaltzen. Alexander Fleming zientzialariaren laguna izan zen; berau Madrilgo Natur Zientzietako honoris causa doktore egin zutenean, sarrera-hitzaldia egin zuen (1948).

## Lanak

* De Pasteur a Fleming. La Penicilina y los Antibióticos, antimicrobianos (1945)
* Les antibiotiques antimicrobiennes et la Pénicilline (1946)
* Contribución a la historia de la penicilina (1946)
* De Koch a Waksman. La Estreptomicina y la lucha contra el Mycobacterium tuberculosis (1948)
* Diez años de amistad con Sir Alexander Fleming (1961)
* Anatomía, Fisiología e Higiene Humanas y Zoología (1954)
* Biología para el Curso Preuniversitario (1967)
* Datuak: Q25421940
# Fausto Garagartza

Fausto Garagartza Dugiols (Hondarribia, 1833 – Madril, 1905) gipuzkoar farmazialari eta politikaria izan zen. Santiagoko Unibertsitateko eta Madrilgo Unibertsitateko katedraduna ere, dekanoa izatera iritsi zela.
* Datuak: Q12388299
* Multimedia: Fausto Garagarza / Q12388299
# Ainhoa Gonzalez Pujana

Ainhoa Gonzalez Pujana (Gasteiz, 1991) Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea eta ikertzailea da, Farmazia Fakultateko NanoBioCel taldean.

## Ikertzaile

Farmazia ikasketak bukatu zituen Euskal Herriko Unibertsitatean 2014an eta Jarraian, Farmakologia eta Medikamenduen Garapena Masterra ikasi eta ikerkuntzan hasi zen NanoBioCel taldean, CIBER-BBN-ek eskaini zion ikerketa-iniziazio beka bati esker. 2016an, Eusko Jaurlaritzaren (EJ) beka jasota, tesia hasi zuen zelula amen efektu terapeutikoa bultzatzen duten matrizeen diseinuaren inguruan. 2018an, Eusko Jaurlaritzako Egonlabur beka batekin Harvard Unibertsitatean egin zuen 6 hilabeteko doktoretza aurreko egonaldia. 2019an tesia defendatu zuen eta hortik aurrera talde berean ikertzaile doktore bezala lanean ari da.

## Sariak eta errekonozimenduak

* 2020: #Txiotesia lehiaketako Txiolari ulergarrienaren saria jaso zuen (Zelula estromal mesenkimalen eragin immunomodulatzailea sustatzeko bioinspiraturiko hiru dimentsiotako sistema funtzio anizdunak).
* 2019: Bioaraba Saria Arabako doktorego-tesi onenarentzat
* 2019: hitzezko aurkezpen onena ikertzaile gazteentzako SPLC-CRS kongresuan (Best oral communication at the 1st SPLC-CRS Young Scientist Meeting for the conference "Safer and more predictable therapies in cell encapsulation")

## Erreferentziak

* ↑ «Ainhoa Gonzalez Pujana :: Inguma - Euskal komunitate zientifikoaren datu-basea» www.inguma.eus (Noiz kontsultatua: 2021-09-20).
* ↑ «Ainhoa Gonzalez eta Eider Urkola dira #txiotesia5 lehiaketako irabazleak — Unibertsitatea.Net» www.unibertsitatea.net (Noiz kontsultatua: 2021-09-20).
* ↑ «Zelula estromal mesenkimalen eragin immunomodulatzailea sustatzeko bioinspiraturiko hiru dimentsiotako sistema funtzio anizdunak — Unibertsitatea.Net» www.unibertsitatea.net (Noiz kontsultatua: 2021-09-20).

## Kanpo estekak

* Ainhoa Gonzalez Pujana Linkedin sare profesonalean
* @AgonzalezPujana Twitter kontua
* #Txiotesia txapelketako 6 txio irabazleak. Zelula estromal mesenkimalen eragin immunomodulatzailea sustatzeko bioinspiraturiko hiru dimentsiotako sistema funtzio anizdunak
* Datuak: Q86592134
# Jesús Larralde

Jesús Larralde Berrio (Iruñea, 1920ko azaroaren 29a - ib., 2018ko otsailaren 9a) nafar farmakologoa izan zen, animalien fisiologiaren irakaslea da Nafarroako Unibertsitatean. Madrilgo Unibertsitatean kimika ikasi eta hainbat aldizkaritan idatzi du, tartean Nature.
* Datuak: Q48304159
* Multimedia: Jesús Larralde Berrio / Q48304159
# Jose Antonio Loidi Bizkarrondo

Jose Antonio Loidi Bizkarrondo (Errenteria, Gipuzkoa, 1916ko abuztuaren 22a - Irun, Gipuzkoa, 1999ko uztailaren 9a) euskal idazlea izan zen. Ezaguna da batez ere euskarazko lehen polizia-eleberria idatzi zuelako, Hamabost egun Urgainen hain zuzen ere.

## Biografia

1942an farmaziako lizentzia lortu zuen, Santiagoko Unibertsitatean. Ondoko urtetik aurrera lanean jardun zuen farmazia eta optika dendan. 1960an Farmazia Ikuskatzaileen Taldean sartu zen, eta 29 urtez, Irungo Udaleko farmazia ikuskatzailea izan zen. Horrez gainera, euskal historiaz, linguistikaz, toponimiaz, hidrologiaz, biografiaz eta abarrez artikulu ugari idatzi zuen. 1957tik aurrera Euskaltzaindiko urgazlea izan zen, eta 1998az geroztik ohorezko euskaltzaina. Bidasoa Ikaskuntzen Aldizkaria argitaratzen duen Luis de Uranzu Kultura Taldea argitaletxeko sortzailea eta lehendakaria izan zen. Irun bere aurrerabidean historia saiakeragatik Irun Hiria saria eman zioten. 1976an parte hartu zuen Eusko Ikaskuntzaren berpizte lanetan, hasieratik diruzain lanetan ibiliz.

## Lanak

Artikulu asko idazteaz gain, liburu hauek kaleratu zituen: Hamabost egun Urgainen (euskarazko lehen eleberri poliziakoa, 1955), Euskal Jaiak/Fiestas Euskaras (1983) eta El sexo en la farmacia (1990), besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako idazleen zerrenda
* Euskararen historia

## Kanpo loturak

* Jose Antonio Loidi Bizkarrondo literaturaren zubitegian
* Datuak: Q11035721
# Vicente Masarnáu

Vicente Santiago Masarnáu Fernández (Portugalete, 1803 - Madril, 1879ko abenduaren 21a) bizkaitar farmazialaria izan zen. Zientzietan doktorea, Madrilgo Unibertsitatean kimika eta farmazia katedraduna izan zen. Hainbat elkarte zientifikotako kidea izan zen.
* Datuak: Q5685033
* Multimedia: Vicente Santiago Masarnáu Fernández / Q5685033
# Cerambyx scopolii

Cerambyx scopolii Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Johann Kaspar Füsslik 1775ean deskribatu zuena. Europa guztian, Afrika iparraldean eta Ekialde Hurbilean zabaldurik dago, baita Euskal Herrian ere.
Ipar Amerikan ere ikusi da, Quebec probintzian hain zuzen ere.

## Deskribapena

Tamaina ertaineko kakalardoa da, 17-28 mm artean neurtzen baitu. Antena oso luzeak ditu, arren kasuan gorputza bera baino nabarmen luzeagoak. Antena luze horien arrazoia ez da ezagutzen, badirudi hegaldian orekatzeko balio diotela.
Gorputz estu eta luzea du, kolore beltzekoa eta distiratsua.

## Habitata

Baso hostozabaletako irekiguneetan ikusten dira. Arteak, haritzak, pagoak, erkametzak, ametzaketa fruita arbolak atsegin ditu.

## Bizi zikloa

Helduak maiatza eta uztaila artean ikusten dira. Ondoren emeak zuhaitzen azalean arrautzak jartzen ditu. Handik ateratzen diren beldarrak zuhaitzen enbor barrenean garatzen dira. eta galeriak osatzen dituzte. Zuhaitz batean beldar asko aurkitzen badira zuhaitza bera hiltzera irits daitezke. Beldarrak bi urte ere pasa ditzake pupatu aurretik.

## Erreferentziak

* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* ↑ Harant H. & Jarry D.. (1982). Guide du naturaliste dans le Midi de la France, Tome 2. Delachaux et Niestlé, deuxième édition, 192 or..
* 1 2 (Gaztelaniaz) Jose. (2014-10-14). «Cerambyx scopolii, pequeño capricornio» Guadarramistas (Noiz kontsultatua: 2024-12-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1086659
* Multimedia: Cerambyx scopolii / Q1086659
* Espezieak: Cerambyx scopolii
# Eusebio Ollo

Eusebio Ollo Miranda (1838-1917) nafar farmazialaria izan zen.

## Lehen urteak eta formakuntza

Francisco Javier Ollo Errazkin (1791-1869) eta María Micaela Miranda Elizalderen semea zen. Eusebio Altsasun jaio zen 1838ko abuztuaren 11n. Gaztelaniaz ez zekienez, askotan burdinazko eraztuna janztera behartu zuten eskolan gazteleraz hitz egin zezan.
Aitak bezala, farmazian lizentziatu zen.
1866ko otsailaren 4an Carolina Elordi Lipuzkoarekin (1842-1871) ezkondu zen Iruñeko San Juan parrokian. Carolina Gaspar Elordiren alaba zen, Filipinetan erbesteratu eta Manilako audientziako presidente izan zen Lizarrako liberala. Bikoteak Aniana (1866-1950) alaba izan zuen, Daniel Irujo Urrarekin ezkondu eta 1936ko uztaileko altxamenduaren ondoren Buenos Airesen erbesteratuta hil zena.

## Jarduera politikoa eta laborala Lizarraldean

Eusebio Ollok bere aitak Francisco Javier Ollo Errazkinek (1791-1869) Lizarrako Inmaculada pasealekuan 1850eko abuztuaren 3an jarri zuen botika oinordetzan jaso zuen. Beste zenbait negozioetan ere aritu zen. 1914ko ekainean, Urederra ibaiko urak aprobetxatuz, Lizarraldean energia elektrikoa ekoizteko baimena eman zioten.
Hogeita hamar urte zituela politikan esku hartu zuen lehenengo aldiz eta Lizarrako zinegotzi hautatua izan zen 1866ko azaroan eta 1868ko abenduan; azken hauteskunde hauen ondoren alkateordea izendatu zuten. Garai hartako bi alderdiekin, karlistekin eta liberalekin, bat egiten ez bazuen ere, adiskide zen Antonio Dorregaray jeneral karlistarekin. Azken honek hainbat argazki bidali zizkion bai eta egun Ormaiztegiko Zumalakarregi museoan gordeta dagoen txapela eta zauritu zutenean beso-euskarriaren gerrikoa. Bestalde, 1868ko hauteskundeetan udaletxeko sei hautagaiak aukeratu ondoren, gobernadore zibilak kargu publikoak eten zituen 1869ko uztailean, konstituzioa zin egiteari uko egiteagatik. Honek adierazten du Ollo eta udaletxeko beste ordezkarien karlismoarekiko kidetasuna.
Lizarran hil zen Carolina Elordi 1871eko abuztuaren 8an.
Bigarren Karlistaldian ez zuen Ollok aktiboki parte hartu gerran baina, 1873ko abuztuaren 24an hiria karlistek okupatu zutenean, Dorregaray jenerala Ollorekin bildu zen. Botikari gisa, Gurutze Gorriarekin kolaboratu zuen eta hiria defendatzen zuten tropa karlistek sendagaiak eta bestelako beharrak hornitzen parte hartu zuen.
1882ko foru hauteskundeetan Estanislao Aranzadi Izkueren hautagaitzaren aurka egin zuen batzordeko kide izan zen, eta horrek adierazten du garai hartan ez zela Nafarroako Euskal Elkargoaren aldekoa.
1904an Ollo Lizarrako Círculo Católico de Obreros elkarteko kide zen, Lizarrako laurogeiko hamarkadako kontserbadoreekin lotutako elkartea.
Eusebio Ollo Lizarran hil zen 1917ko urtarrilaren 27an 79 urte zituela.
* Datuak: Q100331230
# Gorka Orive

Gorka Orive Arroyo (Gasteiz, 1976ko irailaren 9a) arabar farmazialaria eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da. Farmazian doktorea da.

## Bizitza

2003an doktoratu zen. Doktore-tesia, Optimización tecnológica de la microencapsulación de células con fines terapéuticos izenburukoa, José Luis Pedraz Muñozen eta Rosa María Hernández Martínezen zuzendaritzapean egin zuen.
2002an CAF-Elhuyar sarien sari berezia irabazi zuen Tumore-angiogenesia izeneko zientzia-artikuluagatik.

## Erreferentziak

* ↑ Begiristain, Edurne. (2020-05-08). «Gorka Oribe: «Oraindik ez dago tratamendu eraginkorrik»» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-05-08).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Dialnet. Optimización tecnológica de la microencapsulación de células con fines terapéuticos. (Noiz kontsultatua: 2020-05-08).
* ↑ «Jada jakinarazi dituzte aurtengo Caf-Elhuyar sarien irabazleen izenak.» Argia 2002-01-07 (Noiz kontsultatua: 2020-05-08).
* ↑ «Tumore-angiogenesia» (pdf) Elhuyar aldizkaria (173) 2002ko otsaila (Noiz kontsultatua: 2020-05-08).
* Datuak: Q89748738