# Luisa Riera Muñiz

Lorenza Luisa Riera Muñiz (Villaviciosa, Asturias, 1884ko irailaren 6a - Zornotzako Emakumeen Kartzela, 1944ko abuztuaren 24a) Francisco Francoren diktadurak 36ko gerra ostean errepresaliatutako asturiar maistra izan zen.

## Bizitza
### Haurtzaroa, familia eta lehen urteak

Lorenza Luisa Riera Muñiz Asturiasko Breceña parrokian jaio zen 1884ko irailaren 6an, Villaviciosa udalerrian, egun berean bataiatu zuten Breceñako San Pedro parrokian, bataioko aitabitxi Isidoro Figaredo García izan zen, amabitxi, berriz, Jesusa González.
Jose Riera Tuya eta Josefa Muñiz Muñiz senar-emazteek osatutako hamaika seme-alabetatik hirugarrena izan zen. Senar-emazteak Madrilera joan ziren XIX. mendeko laurogeiko hamarkadaren hasieran, zeren eta han bizi ziren Josefaren gurasoak, Jose Muñiz Gonzalez eta Josefa Muñiz Figaredo, biak Breceñan jaioak, eta 1856tik aurrerako uneren batean Madrilera joan zirenak, Josek atezain lan egiten zuen tokira. Bere anaia nagusia, Constantino Riera Muñiz, Villaciosako enpresari ezaguna izan zen, Maximo eta Laureano Riera Garciaren aita, besteak beste, Lagisa eta Villaviciosako Riera antzokiaren sustatzaileak.
1890ean familia Asturiasera itzuli zen, Luisa izan ezik, Madrilen geratu baitzen aitona-amonen kargu, eta bikotearen seme-alaba adingabeekin, Dolores eta Jose Davidekin, bizi izan zen. Doloresek eskolako maistra lan egin zuen, eta horrek, agian, eragina izan zuen Luisarengan.

### Maistra ibilbidea

1910ean, Luisak bigarren hezkuntzako ikasketak baliozkotu zituen Caceresko Eskola Normaleko maistra tituluagatik. Urte berean Navalafuenteko maistra izendatu zuten.
1912ko ekainaren 10ean, Madrilgo Chamartín de la Rosa udalerrian, Tetuángo Nuestra Señora de las Victorias elizan ezkondu zen José Antonio Reyes García Castellanos lehen hezkuntzako maisuarekin. 1915ean alaba bat izan zuten, Teresa izenekoa, eta senarrak Villarejo de Salvanés-eko Udaleko idazkari postua hartu zuenLuisa behin-behineko maistra aritu zen han. Ume zirela hil ziren beste bi seme-alaba izan zituen. 1927an alargundu egin zen, senarra tuberkulosiak jota hil zenean. Gaixotasun hori bere alabak ere hartu zuen eta 1929an hil zen hura ere.
Urte horretan bertan, Madrilera joan zen bizitzera, eta han finkatu zuen bizilekua, eta Villavieja del Lozoyako maistra izendatu zuten.1934an Guraso Elkartean salatu zuten, haurrak elizara ez joatera bultzatzea leporatuta, berak akusazio hori gezurtatu egin zuen erabat.

### Espainiako 36ko Gerra eta arazketa

1936ko Estatu kolpearen ondoren eta urrian Villavieja inguruan gerra fronte bat sortu zenean, Palmarren, Murtziatik hiru kilometrora, zegoen haur kolonia batera destinatua izan zen.
Gerra amaitu zenean, bere lanpostura itzultzea eskatu zuen. 1939ko uztailean informazioa eskatu zitzaien Villaviejako alkateari eta Falangeko buruari, maistraren ideologiari eta ekintzei buruzko zazpi galderako galdetegia betetzeko eskatuz. Kontrako txostenen aurrean, gerra-auditoretza instrukzio-epaileari zuzendu zitzaion epaiketa sumarisimoa egin zezan. Berak, akusazioen aurrean, ukatu egin zuen Izquierda Republicana alderdia sortu izana, baina onartu egin zuen 1936ko ekainaren 1etik uztailaren 1era arteko kide izatea. Bestelako akusazioak ere ukatu zituen. 1939ko urriaren 5ean Ventasko emakumeen kartzelan sartu zuten. Azaroaren 26an, fiskalak Matxinadarekin bat egitearen delitua egotzi zion, eta heriotza zigorra eskatu zuen harentzat. 30 urteko espetxe-zigorra ezarri zion auzitegiak, perbertsio astungarriarekin. 1940ko martxoaren 8an, Magisteritzako Araztegi Batzordeak bere kargutik behin betiko kentzea eta Magisteritzako eskalafoian baja ematea proposatu zuen. 1940ko otsailean Zaragozako Predicadores espetxera eraman zuten. Palmako Can Sales espetxera eraman zuten 1941eko apirilean. Han, Matilde Landarekin bat egin zuen.
1942ko udazkenean, erregimen frankista Balear Uharteetan lehorreratze aliatu baten beldur zela eta, preso asko, horien artean Luisa Riera, Euskal Herriko kartzeletara eraman zituzten. Lekualdatze horien artean zegoen Josefa Garcia Segret maistra ere, eta bere memorietan joan-etorri horietako bat berretsi zuen. 1942ko urriaren 14a eta 1943ko irailaren 30a bitartean Zornotzako Emakumeen Kartzelan sartu zuten Luisa Riera.

### Heriotza

1943ko abenduaren 7an dekretu bat atera zen, baldintzapeko askatasunaren onurak hogei urte baino gehiagoko kondena zuten zigortuei zabaltzen zizkiena. Dekretua Luisa Rieraren aldekoa zen, eta beraz, horri heltzeko tramiteak egin zituen. Baina 1944ko abuztuaren 27an bihotzeko gutxiegitasunagatik kartzelan hil zen, eta Zornotzako hilerrian lurperatu zuten.
1947ko otsailaren hamalauan, Francisco Francok baldintzapeko askatasunaren onura eman zion, erbestetik behin betiko aske geratuz, lanagatiko zigorrak berrerosteko Patronatuak proposatuta. Agindua urte horretako martxoaren 9an argitaratu zen BOEn.

## Familia
### Ezkontza eta seme-alabak

1912ko ekainaren 10ean, Luisa Jose Antonio Reyes Garcia Castellanosekin (Villanueva de los Infantes, 1881-Villarejo de Salvanés, 1927ko abuztuaren 15a) ezkondu zen Tetuango Garaipenen Andre Mariaren Elizan. Berarekin ondorengo seme-alabak izan zituen:
* Teresa (Chamartín de la Rosa, 1915eko irailaren 6a - Madrilgo Ospitale Probintziala, 1929ko ekainaren 14a), tuberkulosiak jota hil zen.
* Luis (Villarejo de Salvanes, 1919ko urtarrilaren 19a - Villaviciosa, 1983ko urriaren 9a), helduarora iritsi zen seme bakarra, Villaviciosan (Asturias) 1950ean ezkondua eta seme-alabak zituena.
* Carmen (Villarejo de Salvanes, 1921eko apirilaren 22a - id, 1924ko urtarrilaren 8a), bronkoneumoniak jota hil zen.
* Jose (Villarejo de Salvanes, 1924ko apirilaren 20a - id, 1925eko martxoaren 24a), bronkoneumoniak jota hil zen.

## Aintzatespenak

* 2023an Carmen Requejo Sanchezek Una maestra republicana represaliada: Luisa Riera Muñiz liburua idatzi zuen (1884-1944). ISBN: 978-84-19358-62-2.

## Erreferentziak

* ↑ «Encomienda Mayor de Castilla - Issuu» issuu.com 2015-03-05.
* ↑ «La Independencia: diario de noticias» prensahistorica.mcu.es 19-12-1929.
* ↑ Fernando Hernández Holgado. (2006). «Abajo las dictaduras: las cartas de Josefa García Segret» Memòria Antifranquista del Baix Llobregat.
* ↑ «REPÚBLICA - LISTADO FALLECIDAS EN PRISIÓN DE AMOREBIETA, LISTADO PRISIÓN PROVINCIAL DE BILBAO.» www.errepublika.org.
* ↑ (Gaztelaniaz) UNA MAESTRA REPUBLICANA REPRESALIADA: LUISA RIERA MUÑIZ (1884-1944) – FSA PSOE – Fundación José Barreiro. (Noiz kontsultatua: 2024-12-01).
* ↑ «UNA MAESTRA REPUBLICANA REPRESALIADA: LUISA RIERA MUÑIZ (1884-194 4) | | Casa del Libro» casadellibro 2023-06-03 (Noiz kontsultatua: 2024-12-01).
* ↑ García-Ovies, Alicia. (2023-07-19). «Luisa Riera, la vida de una maestra republicana de Breceña se hace novela con la firma de la escritora Carmen Requejo» La Nueva España (Noiz kontsultatua: 2024-12-01).
* ↑ PÉREZ, SORAYA. (2023-07-19). ««Mi bisabuela fue perseguida y murió en una cárcel por educar»» El Comercio: Diario de Asturias (Noiz kontsultatua: 2024-12-01).

## Ikus, gainera

* Espainiako maisutzaren arazketa frankista
* Josefa Garcia Segret

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123594209