# Carmen Linares

Carmen Pacheco Rodríguez, ezaguna Carmen Linares izenez (Linares, Jaén, 1951ko otsailaren 25a) jaendar flamenko-abeslaria da, Espainiako kanta tradizionalaren panoraman ezaguna. La Niña de los Peinesekin batera flamenko-estiloak gehien ezagutzen dituen flamenko-kantari osoenetakoa da. Paco de Lucía, Camarón de la Isla, Enrique Morente, Pepe Habichuela, Tomatito, José Mercé eta Manolo Sanlúcar bezalako artisten belaunaldiko lankidea. Carmen Linares flamenkoaren legenda bizia da. Espainiako Musikaren Sari Nazionala interpretazioaren kategorian irabazi duen flamenkoaren emakume bakarra da. 2022. urtean Arteetako Asturiasko Printzesa Saria jaso zuen.
Artista gazteen belaunaldiko maistra eta kantaria, hala nola Estrella Morente, Miguel Poveda, Marina Heredia, Arcángel, Pitingo eta Rocio Márquez. Espainiako uneko musika-kulturan leku pribilegiatua bereganatu du, bere merituen bidez. Arte flamenkoaren artista txalotuenetako eta nazioartean oihartzun handiena duen artistetako bat da, eta azken hamarkadan New Yorkeko Carnegie Hall, Londresko Sadler´s Wells, Bartzelonako Kataluniar Musikaren Jauregia, Madrilgo Auditorio Nazionala eta Parisko Cité de la Musique antzokietan aritu da.

## Biografia

Carmen Linares Madrilera iritsi zen bere familiarekin 1968. urtean, non Rafael Romero, Fosforito edo Juan Varea ezagutu zituen. Pepe Matrona, Fosforito eta Juan Varea bezalako artista beteranoekin trebatu zen Madrileko Torres Bermejas eta Café de Chinitas oholtzetan. Han gazte talentudunekin aritu zen, hala nola, Camarón, Enrique Morente eta Pepe Habichuela eta Juan Habichuela anaiekin.

## Abeslari ibilbidea

Carmen Linaresek erreferentziako albumak grabatu ditu, hala nola "Cantaora", "Canciones Populares de Lorca" eta kritikariek flamenkoaren historiako hamar diskorik onenetakotzat jotzen duten "Antología de la mujer el cante" (Universal, 1996). Album horretan, Carmen Linaresek kanta ahaztuak abestu zituen, eta flamenko-kantarien estilo tradizional batzuk berreskuratu zituen, bere musika-identitatea sortzeko, besteak beste, Tomatito, Vicente Amigo, Moraito, Pepe Habichuela, Rafael Riqueni eta José Antonio Rodríguez gitarra-joleekin batera.
1988an Carmen Linares hautatu zuten Manuel de Fallaren "El Amor Brujo/ Amodio sorgina" lanaren jatorrizko bertsioa berrestreinatzeko, Sevillako Arte Flamenkoaren VI. Biurtekoaren inaugurazioan. Adierazpide berrien etengabeko bilaketa horrek 'jondoa' ganbera-taldeekin eta orkestra sinfonikoekin integratzeko gai den arte aberasgarria ekarri du. New Yorkeko Orkestra Filarmonikoak gonbidatuta, Lincoln Centerren aritu zen lehen artista flamenkoetako bat izan da. The New York Times egunkariak kantari gisa kalifikatu zuen "adierazpen-ahalmen aparta" zuela. Burgosko Frühbech de Burgos edo Josep Pons eta Leo Brower mailako zuzendariekin batera, "El amor brujo" eta "La vida breve" kantatzen aritu dira Buenos Aireseko Colon Antzokian, Sidneyren Opera Housenn, Tokioko Shinjuku Bunka Center-en, Londresko Royal Albert Hall nazionalean.
Albumak grabatu ditu eta proiektu eszenikoetan kantatu du, Espainiako poeta unibertsalak interpretatuz. Besteak beste, Federico García Lorcaren "Canciones Populares de Lorca" (Auvidis, 1993), "Un rato, un minuto, un siglo" (1998), "Poeta en Nueva York" (2007) eta "Que no he muerto" (2003), Juan Ramón Jimenezen "Raíces y Alas" diskoan, "Miguel Hernández "Oasis abierto" (2011), "Flamencos cantan a Miguel Hernández" (2013) eta "Verso a Verso" (Salobre, 2017).
Proiektu eszenikoetan parte hartu du, besteak beste, "Un rato, un siglo" (1996) Lola Herrerarekin, "Apocalipsis" (1998), Irene Papasekin, "Locura de brisa y trino" (1999) Manolo Sanlúcarekinr, "Poeta en New York" (2007) Blanca Lí-rena, eta “Lamentaciones de Jeremías” (2011) Uri Caine-rena, "Qawwali Flamenco" (2013) Faiz Ali Faiz-ekin, Compañía Nacional de Arte Dramáticorekin "Séneca"(2017) y Academia del Piaccererekin (2018) hainbat eszenatokitan egon da lanean, besteak beste, Lincoln Center for the Performing Arts de Nueva York, Sevillako Maestranza Antzokia, Londresko Barbican Centre, Bartzelonako Teatre Liceu, Sydney Ópera House, Oarisko Chaillot Antzokia, Madrilgo Errege Antzokia eta Granadako Generalife Antzokia.
Bere ikuskizunak zuzentzen ditu, besteak beste, “Canciones populares de Lorca”, “Ramito de Locura”, "Raos y Alas", "Oasis Abierta", "Remembranzas", "Cu4tro" eta "Encuentro". Horietan, besteak beste, Gerardo Núñez, Belén Maya, Jorge Pardo, Juan Manuel Cañizares, Carlos Benavent, Juan Carlos Romero, Javier Barón, Tomasito, Miguel Angel Cortés, Camerata Framenco Project edo Rafaela Carrascorekin lan egin du.
2018/2019 denboraldian hiru proiekturekin bira egin zuen bere azken diskoa: “Verso a Verso” izeneko Miguel Hernández poetari omenaldia, Album Flamenko Onenaren MIN saria irabazi zuena, Tempo de Luz ikuskizuna Arcángelekin eta Marina Herediarekin batera, eta "El Amor Brujo"-ren bertsio berria, orkestra sinfonikoarekin.
2020an, Carmenek 40. urteurreneko bira hasi zuen ikuskizun berezi batekin. Cantaora: 40 años de flamenco emanaldia ezinbestekoa da, eta Carmen Linares flamenkoaren legenda bihurtu zuen. Saio horretan, emakumearen kantuen antologia, Federico García Lorcaren kantutegia eta Enrique Morenteren, Paco de Lucíaren eta Mercedes Sosaren omenaldiak ikusi ziren.
Bira horrek hainbat hiritara eraman zuen: Sevillako Maestranza Antzokira, Madrilgo Zarzuela Antzokira, Bartzelonako Teatre Grecera eta Kordobako Antzoki Handira ... Besteak beste, Joan Manuel Serrat, Miguel Poveda, Luz Casal, Pitingo, Estrella Morente, Marina Heredia, Martirio, Silvia Pérez Cruz, Rafael Riqueni, María del Mar Bonet, Juan Valderrama, Pepe Habichuela eta Arcángel bezalako artista gonbidatuek parte hartu zuten bira horretan. Urteurren-bira aparta, flamenkoaren historian aparteko uneak utzi zituena.
Nazioarteko artista. Uneko flamenko-ahotsa. Espainiako Musikaren Sari Nazionala interpretazioaren kategorian irabazi duen flamenkoaren emakume bakarra da. Carmen Linares flamenkoaren legenda bizia da, eta 2022ko Arteetako Asturiasko Printzesa Saria jaso zuen María Pagés koreografo eta dantzariarekin batera. Sari horiez gain, Sevillako Unibertsitateak 2023an Honoris Causa Doktoretza eman zion.

## Sariak eta aintzatespenak
### Sariak

| Urtea | Saria |
| 2023 | Honoris Causa doktorea, Sevillako Unibertsitatean |
| 2022 | Arteetako Asturiasko printzesa saria |
| 2019 | Madrilgo Udalaren Urrezko Domina |
| 2019 | Terras sem Sombra Nazioarteko Saria, Alentejon (Portugal) egindako Terras sem Itzal Jaialdiak emandakoa. |
| 2019 | Bostongo Berklee College of Music Awardeko Master of Mediterranean Music Award titulua. |
| 2019 | Roque Bañosen "Tarde azul de abril" abestiagatik Goya sarietarako izendapena, Terry Gilliamen "El hombre que mató a Don Quijote" filmerako. |
| 2018 | Album flamenko onenaren MIN saria “Verso a Verso canta Miguel Hernández” |
| 2017 | Flamenkoaren legenda saria |
| 2011 | Musika Akademiaren Ohorezko Saria |
| 2010: | La Barraca saria arte eszenikoei. |
| 2009 | Grammy Latinoetarako izendapena, flamenko-album onenaren kategorian, "Raíces y alas" lanarengatik |
| 2009 | Flamenko-album onena Musika Sarietan, “Raíces y alas” saioaren arabera |
| m | Album flamenko onena Musikaren Sarietan, "Territorio Flamenko" lanarengatik |
| m | Arte Ederren Urrezko Domina, Espainiako Kultura Ministerioak emana |
| 2001 | Espainiako Kultura Ministerioak emandako Musika Sari Nazionala |
| 1999 | Compás del Cante saria, Cruz Campo Fundazioak emana. |
| m | Grammy Latinoetarako izendapena, flamenko-album onenaren kategorian, "Un Ramito de Locura" lanarengatik |
| 2003 | Album flamenko onenaren izendapena Musika Sarietan, "Ramito de Locura" albumagatik |
| 1998 | Andaluziako Juntaren Zilarrezko Domina |
| 1991 | Urteko album onenaren saria, Frantziako Disko Akademiak emana |
| 1988: | ICARO saria Urteko album onena, Diario 16 egunkariak emana |

## Diskografia
### Diskografia ofiziala

| Urtea | Titulua | Diskoetxea | Elenko nagusia |
| 2022 | "Antología de la mujer" Arteen Asturiasko Printzesa Sariaren edizio berezia | Unibersal | Carmen Linares, Tomatito, Vicente Amigo, Moraito, Pepe Habichuela, Rafael Riqueni, Juan Habichuela, Ketama, Enrique de Melchor, Paco Cepero, Javier Barón, Antonio Carmona, |
| 2017 | "Verso a Verso abestiak Miguel Hernándezi egiten dio kanta" | Salobre | Carmen Linares, Salvador Gutiérrez, Pablo Suárez, Josemi Garzón, Karo Sampela, Silvia Pérez Cruz, Arcángel, Eduardo Pacheco, Lucía Espín, Camerata Flamenco Project, Miguel Hernándezen letrak |
| 2011 | "Remenbranzas" | Salobre | Carmen Linares, Juan Carlos Romero, Miguel Poveda, Javier Barón, Salvador Gutiérrez, Miguel Ángel Cortés, Pablo Suárez, José Luis Ortiz Nuevo, Paco Cortés, Julio Blasco, Pedro Esparza, Rafael Villanueva, Eduardo Pacheco, Paco Cruzado, Javier María González |
| 2008 | "Raíces y alas" | Salobre | Carmen Linares, Juan Carlos Romero, Tino Digeraldo, Antonio Coronel. Juan Ramón Jiménezen letrak |
| 2002 | "Un ramito de locura" | Unibertsala | Carmen Linares, Gerardo Núñez, Pablo Martín Caminero, Cepillo. Herri-hizkiak, José Ángel Valente |
| 1999 | "Brisa eta Trinoren eromena" | Unibertsala | Manolo Sanlúcar, Isidro Muñoz, Carmen Linares, Tino Di Geraldo, Cepillo. Federico García Lorcaren letrak. (Lankidetza diskografikoa) |
| 1996 | "Antología de la mujer en el cante" | Unibertsala | Carmen Linares, Tomatito, Vicente Amigo, Moraito, Pepe Habichuela, Rafael Riqueni, Juan Habichuela, Ketama, Enrique de Melchor, Paco Cepero, Manolo Soler, José Antonio Rodríguez, Manolo Franco, Javier Barón, Antonio Carmona, Paco Carmona |
| 1993 | "Canciones populares Antiguas de Lorca | Auvidis | Carmen Linares, Paco Cortés, Miguel Ángel Cortés, Javier Colina, José Antonio Galicia, Juan Parrilla, Bernardo Parrilla, Estrella Morente, Soleá Morente, Federico García Lorcaren letrak |
| 1994 | "Desde el alma" | Sarea | Carmen Linares, Paco Cortés, Miguel Ángel Cortés, Jesús Heredia |
| 1991 | "La luna en el río" | Auvidis | Carmen Linares, Paco Cortes, Pedro Sierra, Carlos Benavent, Javier Barón |
| 1988: | "Cantaora" | Warner | Carmen Linares, Paco Cortes, Pedro Sierra, Antonio Carmona, Javier Barón |
| 1984 | "Su cante" | Hispavox | Carmen Linares, Pepe Habichuela, Luis Habichuela, Manuel Soler, Guadiana, Amparo Habichuela, Juan Carmona Camborio, Antonio Carmona |
| 1978an | "Carmen Linares" | Hispavox | Carmen Linares, Pepe Habichuela, Luis Habichuela |
| 1971 | "Carmen Linares canta flamenco" | Movieplay | Carmen Linares, Juan Habichuela |

### Lankidetza diskografikoak

| Urtea | Diskoetxea | Artista | Titulua | Musika lankidetza |
| 2022 | Eos Guitar Quartet | Eos Guitar Quartet | "El alma de Paco" | "Aixa, Fátima y Marien", Eos Guitar Quartetekin |
| 2020 | Luis Pastor | Luis Pastor | "La Paloma de Picasso" | "Maria Pineda" Luis Pastorrekin |
| 2019 | Valderrama | Juan Valderrama | "Mujeres de carne y verso" | "Para tus manos", Juan Valderramarekin, Delmira Agustiniren bertsoekin. |
| 2018 | MeliamMusic | Roque Baños | "El hombre que mató a Quijote" | "Tarde azul de abril", José Luis Montónekin. Terry Gilliamen "El hombre que mató a Don Quijote" filmeko soinu-banda |
| 2018 | Salobre | Camerata flamenkoa Project | "Fall 3.0" | Amets-Asturiana, Manuel de Fallaren "Siete Canciones Populares" |
| 2018 | Karonte | Juan Carlos Romero, Pepe Roca | "Río de rostros" | "Pena" |
| 2017 | Buhoman | Paco Damas | Las sin sombrero | "Quisiera tener varias sonrisas de cambio", "¿Quién eres tú? Rozalén, Marina Heredia, Argentina, Roko, Pilar Jurado, Carmen Paris |
| 2016 | Unibersal | Bestelakoak. Luz Casalen omenaldia | "Una luz flamenca" | "Entre mis recuerdos" Lucía Espínekin. |
| 2016 | Unibersal | Miguel Poveda | 13 | Miguel Povedarekin - Madrileko Bentetako zezen-plaza |
| 2014 | Unibersal | Pitingoa | "Cambio de tercio" | "Arbolé, Arbolé", Federico García Lorcaren letrarekin |
| 2014 | Sony | Joan Manuel Serrat | "Antología desordenada" | "Saeta" Joan Manuel Serratekin bikote. Produkzioa: Javier Limón |
| 2014 | Rosevil | Jesus Cayuela. Bestelakoak. Juan Ramón Jiménezi omenaldia | "Platero y nosotros" | "Amistad" Juan Ramón Jiménezen letra |
| 2014 | Cozytime | Jose Luis Monton eta Teresa del Pozo | "Flamencokids 2" | Juanito el Burgahillo |
| 2014 | NoMadMusic | Alicia Carrasco eta José Manuel León | "Mujerklórica" | "Olores a mejorana" |
| 2013 | Warner | Miguel Campello | "Chatarrero2" | "Tuyo" Carlos Benaventekin, Tino Di Geraldorekin |
| 2013 | Unibersal | Beste zenbait | "Para la libertad" | "El sol, la rosa y el niño" Pablo Suárezekin. Miguel Hernández letra |
| 2012 | EMI | Ebanjelistak | "Homenaje aEnrique Morente" | "Delante de mi madre", Jota, Lagartija Nick, Los Planeta |
| 2012 | Warner | Jose Antonio Rodriguez | "Anartista" | "Francisco Alegre" |
| 2012 | Sony | Urrezkoak | "Sin muros" | "Asesinato por el cielo", Dorantesekin |
| 2012 | Karonte | Camerata flamenkoa Project | "Avant Garde" | Chiquilín de Bachín |
| 2012 | Sony | Bestelakoak. Joaquín Sabinari omenaldia | "De purísima y oro" | "Ponemos que hablo de Madrid", Javier Limónekin |
| 2011 | Unibersal | Bestelakoak. Joan Manuel Serraten omenaldia | "Cantares" | "Poema de amor", Juan Carlos Romerorekin |
| 2010: | Unibersal | Javier Limón | "Mujeres de agua" | "Media luna me sonríe" |
| 2003 | Unibersal | Hainbat artista | "Territorio Flamenco" | "Se equivocó la paloma", Juan Carlos Romerorekin |
| 2003 | Unibersal | Bestelakoak. Juan Valderramaren omenaldia | "Flamencos por Valderrama" | "Garbo Malagueño", Niño Joselerekin |
| 1999 | Unibersal | Manolo Sanlucar | "Locura de brisa y trino" | "Adan", "Normas", "El poeta pide a su amor que le escriba", "Gacela de amor deseperado", "Campo", "Son de negros". Federico García Lorcaren letrak |
| 1999 | Unibersal | Carlos Nuñez | "Os amores libres" | "A orillas del río Sil" |

### Kolaborazioak zineman, telebistan eta antzerkian

| Urtea | Titulua | Mota | Artista / Konpainia | Parte-hartzea |
| 2022 | "Archivo de creadores T2 | TB | Fabrika / Amazon | 2. denboraldia, José Sacristán, Miquel Barceló, Javier Mariscal, Rosa Montero eta Josep Ponsekin batera. |
| 2022 | "Cante, Jondo, Granada 1922" | Zinema | José Sánchez-Montes | Testigantzaren laguntza. Dokumentala |
| 2020 | "Mujeres en la 2" | TB | EET | 2. kapitulua. "Cantantes", India Martínez eta Laura Learekin batera. |
| 2018 | "Jaen. Virgen & Extra" | Zinema | Jose Luis Lopez Linares | Hiru abesti grabatu ditu soinu-bandan: "Olivuneros", "Nana" eta "Canción de los Olivitos". |
| 2018 | "El hombre que mató a Don Quijote" | Zinema | Terry Gilliam | Hiru gai grabatu ditu soinu-bandan: "Apirileko Arratsalde Urdina" |
| 2017 | "Ruibal por libre" | Zinema | Javier Ruibal | "De Malaga a malagueñito", Javier Ruibalen ondoan. Pablo Picassori omenaldia.' |
| 2017 | "Seneca" | Antzerkia | Zentro Dramatiko Nazionala | Helvia aktore eta abeslaria, Sénecaren ama, Antonio Valerorekin batera. Bertsioa eta zuzendaritza: Emilio Hernández. Testua: Antonio Gala |
| 2017 | "Juanito Valderrama, la voz que ilustró un siglo" | TB | Rosa Peña | Testigantzaren laguntza. Juanito Valderramaren omenezko dokumentala |
| 2016 | "Miguel Poveda. 13" | Zinema | Félix Vázquez | Miguel Povedaren testigantza eta emanaldia, Madrilgo Bentetako zezen-plazan. |
| 2013 | "Que no he muerto" | Antzerkia | José Sámano | Federico García Lorcaren bertsoei buruzko musika-zuzendaritza, antzerki musikalean. |
| 2009 | "The limits of control" | Zinema | Jim Jarmusch | "Handitzat jotzen dena" abestia, jatorrizko soinu-bandan. |
| 2007 | "Poeta en New York" | Antzerkia | Lí zuria | Musika-ikuskizuna, Blanca Lírekin batera, Federico García Lorcaren bertsoekin |
| 2006 | "¿Por qué se frotan las patitas?" | Zinema | Álvaro Begines | Bi gai grabatu ditu soinu-bandan: "Eskandalua eta "Inork ez du ezer eramaten" |
| 1998 | "Apokalipsis, voz de mujer" | Antzerkia | Irene Aita Santuak | Abeslaria eta aktorea argiaren paperean |
| 1997: | "Un rato, un minuto, un siglo..... | Antzerkia | José Sámano | Merkataritza-musikala Lola Herrerarekin batera, Federico García Lorcaren bertsoekin |
| 1995 | "Flamenco" | Zinema | Carlos Saura | "Taranta" Rafael Riquenirekin |

## Erreferentziak

* ↑ «Flamenco, Carmen Linares» web.archive.org 2012-02-04 (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Carmen Linares – Leyenda viva del flamenco. (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Carmen Linares» www.andalucia.org (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ «Biografía de Carmen Linares (Su vida, historia, bio resumida)» www.buscabiografias.com (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) EFE, Agencia. (2023-03-15). «Carmen Linares: el flamenco entró en la Universidad "por derecho propio"» COPE (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) Bianciotto, Jordi. (2023-03-17). «Carmen Linares: "Yo siempre he hecho feminismo sin saberlo"» elperiodico (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La cantaora Carmen Linares: "El buen flamenco te llega directo al corazón"» ELMUNDO 2018-10-30 (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Carmen Linares, 50 años de cante: "El flamenco me ha enseñado a ser más tolerante"» ELMUNDO 2019-05-15 (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ UIMP. Premio ‘La Barraca’ a las artes escénicas. .
* ↑ «Premios Fundación Cruzcampo | Fundación Cruzcampo» fundacioncruzcampo.com.

## Kanpo estekak

* www.carmenlinares.es Sitio oficial
* Carmen Linares, Jondo y Poesía
* Vídeos: Carmen Linares Oficial
* Facebook: Facebook Carmen Linares Oficial
* Carmen Linares Oficial
* Datuak: Q447989
* Multimedia: Carmen Linares / Q447989