# Meñaka

Meñaka Bizkaiko iparraldeko udalerri bat da, barrualdekoa, Mungialdekoa, Uribe eskualdekoa.
Herri bizkaitar benetakoa da, mendikoa eta baserrikoa, auzo sakabanatu eta autonomoak dituena, lur aberats eta emankorduna. Jendea aspaldiko garaietatik bizi da bertan, inguruan aurkitu diren aztarna arkeologiko ugariek erakusten duten bezala.
745 biztanle zituen 2023-ko Urtarrilean.

## Geografia
### Inguru naturala eta kokapena

Meñaka Sollube mendiaren (686 m) magalean hedatzen diren lau auzoz osatuta dago; nahiz eta gainazal lauak ere baditu, eta horrek nekazaritza garapena bultzatu du.
Herrira heltzeko Mungiako Larrauri auzoan (BI-631 errepidea) hasten den BI-4105 errepidea hartu behar da.

### Auzoak

* Mesterika.
* Ametzaga.
* Meñakabarrena.
* Emerando.

### Udalerri mugakideak

* Bermeo iparraldean
* Mungia mendebaldean
* Fruiz hego-mendebaldean
* Arrieta hego-ekialdean

## Demografia

* Meñakako biztanleria

## Politika

2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Bilduko Aitor Ugarte hautatu zuten alkate. Ugartek Bilduren sostengua jaso zuen, hauteskundeetan boza gehien izan zituen hautagaitza. Euzko Alderdi Jeltzaleak 2 zinegotzi lortu zituen eta Alderdi Popularrak batere ez.

## Kultura
### Euskara

Meñakan Mungialdeko euskara hitz egiten da, mendebaldeko euskalkiaren aldaera bat. Meñakaren azentu-sistema Bizkaiko iparraldeko azentu-barietateen eremuan kokatzen da.
Iñaki Gamindek artikulu bat idatzi du honi buruz Fontes linguae vasconum-en aldizkarian. Meñakako euskararen azentual sistemaren ezaugarri nagusiak aztertzen ditue hitz elkartuei dagokienez. Lan honetan morfema azentudunen eta azentugabeen arteko desberdintasun nagusiak aurkezten dira. Bi irizpide horiei jarraiki, eratorpenaren atzizkiak banatu dira, erroaren azentua aldatzen ez dutenak, azentua izan ala ez, eta azentua ezeztatzen dutenak. Ataletako batean konposatuen azentuazioa aztertzen da. Konposatu hauek beti azentuatuak izaten dira eta kasu gehienetan azentua arau finko baten bidez esleitzen da.

### Jaiak

* Aste Santutik 9. igandea: Trinidade jaiak (Meñakabarrena auzoan)
* Abuztuaren 10a: San Lorenzo
* Abuztuaren 16a: San Roque

### Liburua

Nire umetako Meñaka, Luis Baraiazarrak idatzia.
Liburuaren oinarria Meñaka da, 1940tik 1951ra bitartean. Bertako bizimoduaren testigantza gogora ekarri nahi izan du Baraiazarrak. Horretarako, 36ko gerrearen ostean baserri giroko herritxuan izandako pasarteak kontatzen ditu. Etxeko giroa, baserriko zereginak, ofizioak, eskolako kontuak, umeen jokoak, jaiak... Horreek eta beste gai asko jorratzen ditu.
Liburu honek Urrezko Luma irabazi zuen Bilboko XXXVI Liburu Azokan.

## Ondasun nabarmenak
### Eusko Jaurlaritzaren izendapena dutenak

* Ametzagaerrota
* Arriaga baserria
* Infernuerrekako asentamendua
* Mesterikako San Lorenzo ( San Lontzo edo Santilland) nekropolia.
* Meñakabarrena burdinola.
* Meñakabarrenako Andra Maria baseliza.
* Meñakako Andra Maria eliza

### Beste batzuk

* Mesterikako burua edo dama
* Mesterikako San Lorenzo - San Lontzo edo Santillandi.
* XVI. eta XIX. mendeen artean estilo ezberdinetan eraikitako baserri multzoa.
* Goikoabadena eta Bekoabadena apaizetxeak.
* Emeraldoko Santa Helena – Santela.
* Otuna jauregia.

## Meñakar ospetsuak

* Pilare Baraiazarra (1938-), euskara-irakaslea, ertainetako irakasle eta euskaltzalea.
* Luis Baraiazarra (1940-2024), karmeldarra, idazlea eta euskaltzain urgazlea.
* Miguel Anjel Lotina (1957-), futbol entrenatzailea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Datos Estadísticos de Meñaka» www.eustat.eus (Noiz kontsultatua: 2023-11-10).
* ↑ «Elortegi Batiz, Balentina - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-12).
* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-12).
* ↑ «Meñaka - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-12).
* ↑ «Mungialdekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-12).
* ↑ Gaminde, Iñaki. (2001-04-30). «Meñakako berba konposatuen azentuaz» Fontes Linguae Vasconum (86): 33–47. doi:10.35462/flv86.3. ISSN 2530-5832. (Noiz kontsultatua: 2023-11-10).
* ↑ «noticias - hiru» www.hiru.eus (Noiz kontsultatua: 2023-11-10).
* ↑ «Mesterikako San Lorenzo nekropolia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2023-06-07).

## Ikus, gainera

* Bizkaiko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Ingelesez)Udalaren webgunea
* Datuak: Q647357
* Multimedia: Meñaka / Q647357
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Meñaka