# Hernaniko Azeri-dantza

Hernaniko Azeri-dantza edo Maskuri-dantza Hernanin egiten den Azeri-dantzaren aldaera da, Axeri-dantza edo maxkuri-dantza ahoskatu eta idatzi ohi dena herrian. Inauterietako dantza zen han ere, baina 1936ko gerraren ondoren inauteriak debekatu egin ziren eta Azeri Dantza San Joan jaietan egitea erabaki zen 1944. urtetik aurrera. 21. mendean berriro San Joanetan ez ezik Inauterietan ere ospatzen da.

## Historia

Udal Artxiboan azeri-dantzari buruz dagoen lehenengo erreferentzia 1735. urtekoa da. Bi hamarkada beranduagoko Larramendiren kontakizuean ez da bere ezaugarri nabarmen bat, maskurien erabilpena, aipatzen.
Hernaniko Azeri Dantzak protagonismo izugarria hartu zuen XX. mende hasieran (dantza, lehenagokoa den arren). Garai hartan, inauterietan egin ohi zen. 1936ko gerraren ondoren, baina, inauteriak debekatu egin ziren eta Azeri Dantza San Joan jaietan egitea erabaki zen. 1944. urtean hasi ziren, hain zuzen, Azeri Dantza herriko jai nagusietan egiten, San Joan egunaren ondorengo bi egunetan.

### Emakumezkoen parte-hartzea

Jatorrian, errito iniziatiko maskulino baten era izan zuen ekitaldi honek beste azeri-dantzek bezala, eta ondorioz emakumezkoek ez zuten parte hartzen.. Jaiaren eboluzioaren baitan, urte batzuez, dantzaren hiru egunetan osatzen diren soketan, urte batzuez bi egunetan maskulinoa izan zen, eta 3.a mistoa, baina 2018an berdintasuna ezarri zen, emakumezkoen parte-hartze oso eta parekidearekin.

## Ezaugarriak

Urte hauetan guztietan aldaketa batzuk gertatu badira ere, jokoaren ezaugarri garrantzitsuenak mantentzen dira. Festa honetan protagonista desberdinak azaltzen dira: alde batetik, 20-25 metroko soka bati helduta doan 15 lagun inguruko taldea, eskuan maskuri bana hartuta (horregatik, Maskuri Dantza bezala ere ezagutzen da dantza hau); bestetik, hauen ibilbidean parte hartzen duen jende multzoa; txistulariak ere ezinbestekoak dira, ekitaldiaren erritmoa markatzen baitu musikak; eta azkenik, 1988. urtean Luis Telleria hernaniarrak asmatutako beste pertsonaia bat ere azaltzen da: buruan disekatutako azeri bat daraman dantzaria (azeriak hasieran eta ibilbidearen zenbait tokitan berarentzako propio asmatutako dantza bat dantzatzen du; dantzaren pausoak, jantzia eta musika-doinuak Gipuzkoako dantzatan oinarritzen dira).
15 lagun inguruko kuadrilla soka bati helduta eta maskuria eskuan ateratzen da. Ezin dute soka askatu. Kalean dabilen jendea sokarekin inguratu eta soka barruan harrapatutakoak jotzen dituzte, maskuriarekin denak batera jotzerakoan burrunba ikaragarria sortzen delarik. Joaldia amaitutakoan, kaleko ate, denda edota txoko batetik barna gordetzen dira sokan doazen maskuridunak eta beste ate, denda edota txoko batetik ateratzen dira, ezustean, berriz ere jende multzo bat harrapatu eta jotzeko. Alde Zaharreko kaleetan barrena egiten dute ibilbidea, txistularien doinua lagun dutela.
Jende-multzoa maskuridunak nondik aterako zain egon ohi da. Azeri Dantzako mutilak ezkutalekutik ateratzen direnean, txistulariek doinuaren erritmoa aldatzen dute, eta soka barruan harrapatuak izan direnek, normalean, pozez hartu ohi dituzte maskurien kolpeak, bizkarretan hazkurak eta gorritasunak eragiten dizkieten arren. Ekitaldiaren hasieran eta bukaeran plazan dantzatzen dute sokan doazen maskuridunek, eta azkeneko saioan, erabilitako maskuriak lehertu egiten dituzte, musika-doinuaren azken notarekin batera maskurien gainean salto eginez.

## Erreferentziak

* ↑ Iriarte, Xabier. (2000). «Azeri dantza» Hernaniko Kultur Koadernoak (Hernani: Dobera Euskara Elkartea) 16.
* ↑ «Hernani: Axeri Dantza - Guía de Ocio de Gipuzkoa - Gipuzkoako Aisialdi Gida» www.kulturweb.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).
* ↑ «Azeri-dantza» Auñamendi Entziklopedia (Noiz kontsultatua: 2018-06-15).
* ↑ Hornilla, Txema. (1990). El carnaval vasco interpretado. Mensajero ISBN 978-84-271-1638-2. (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).
* ↑ Kronika, Erredakzioa. (2018-06-06). «Axeri dantzan emakumeak atera ahal izango dira, egunero - Hernani» Kronika.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130777342
* Multimedia: Hernaniko Axeri Dantza / Q130777342