OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Margarita Fofanova

Margarita Vasilievna Fofanova (errusieraz: Маргарита Васильевна Фофанова, 1883ko urriaren 2a/irailaren 20a - 1976ko martxoaren 29a) militante boltxebikea izan zen.

## Biografia

Militante boltxebikea izan zen gaztetatik, 1902. urtetik. 1903an lehen aldiz atxilotua izan zen. Perm, Arkhangelsk, Simferopol eta Ufa hirietan lan politikoa egiten ibilitakoa. Ogibidez, agronomian aditua zen. 1917an, Otsaileko iraultzaren ondoren, Petrogradeko Sobietaren diputatu izan zen. 1917ko Uztaileko Krisian, Leninen jada iheska zihoenean, Finlandiara ihes egin aurretik, bileraren bat Fofanovaren etxean egin zuen, ordutik Fofanova Leninen konfidantza osoko burkide izan zen.
Urriko Iraultzan, oso paper garrantzitsua izan zuen; 1917ko urrian, Lenin Finlandiatik Petrogradera itzuli zenean, Fofanovaren etxean gorde baitzen (egun horietan, Fofanovak Lenin informatua izan behar zuen, egunkariak ekarriz, Petrogradeko giroa sumatuz eta transmitituz, eta baita ere Leninen eta Komite Zentralaren arteko lotura lanak eginez). 1917ko urriaren 25ean, Sobietan II. Biltzarra hastera zihoala eta boltxebikeek Petrogradeko toki nagusiak jada hartu zituztela, Leninek, Smolni Institutura operazioak koordinatzera joan aurretik, bere azken oharra Fofanovari idatzi zion, hitz hauekin: “Zuk nahi ez zenuen tokira joan naiz. Ilitx”.
Urriko Iraultzaren ostean, Nekazaritzarako Herri-Komisariotzan egin zuen lan (beste postu batzuen artean, Armada Zuriak alde egin ostean, Krimeako nekazaritza berrindartzen). 1922an ekonomia departamenduan lanean ibili zen, 1934an erretiratu zen arte. Leninen biografia bat idatzi zuen. Leninen Ordenaren Saria eta Urriko Iraultzaren Ordenaren Saria irabazi zituen. Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren XXV. Biltzar Nagusian ordezkari izan zen. 1976an hil zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Fofanova, Margarita, K17, 2017-08-25. CC0 Domeinu Publikoa
* Datuak: Q1895198
# Margarita García Robayo

Margarita García Robayo (Cartagena de Indias, Kolonbia, 1980) Buenos Airesen bizi den idazle kolonbiarra da. Bere liburuak Argentinan, Txilen, Kolonbian, Mexikon, Perun, Espainian, Kuban eta Italian argitaratu dira eta ingelesera eta italierara itzuli dira. El Universal (Kolonbia) eta Clarín (Argentina) egunkarietan lan egin du. Azken horretarako, Sudaquia bloga sortu zuen, eta ospe handia lortu zuen. 2010etik 2014ra bitartean, Tomás Eloy Martínez Fundazioa zuzendu zuen.

## Lanak
### Ipuinak

* Hay ciertas cosas que una no puede hacer descalza/ Gauza batzuk ezin dira gutxietsi (Planeta, Buenos Aires: 2009. BerrargitaratuaDestino, Bartzelona: 2010).
* Las personas normales son muy raras/ Pertsona normalak oso arraroak dira (Mompox-en luma, Indietako Cartagena: 2011). Arlequinen argitaratua, Zapopan: 2012).
* Orquídeas/ Orkideak (Nudista, Buenos Aires: 2012).
* Cosas peores (Casa de las Américo argitalpen-funtsa, La Habana: 2014). Seix Barralen berrargitaratua, Buenos Aires: 2015; eta Alfaguara, Bogota: 2016).
* LPrimera persona/ Lehen pertsona (Pesopluma, Lima, 2017. Laguna Libros, Bogotá, 2018 eta Transiton, Madril, 2018 berrargitaratua.

### Eleberriak

* Hasta que pase un huracán/ Urakan bat gertatu arte (Tamarisco, Buenos Aires: 2012). Laguna Libros n berrargitaratua, Bogotá: 2015).
* Lo que no aprendí/ Ikasi ez nuena (Planeta, Buenos Aires: 2013. Reeditado en Malpaso, Bartzelona: 2014).
* Tiempo muerto/ Denbora hila (Alfaguara, Buenos Aires, 2017)

## Sariak eta aintzatespenak

* 2015ean Kolonbiako Narratibaren Liburutegia Sarian finalista izan zen Lo que no aprendí nobelarekin.
* 2014an Casa de las Américas saria irabazi zuen Cosas peores kontakizun-liburuarekin.

## Erreferentziak

* ↑ Until a Hurricane Sweeps Through (fragmento, Asymptote Journal).
* ↑ Ci sono cose che una non può fare scalza (Marcos y Marcos, Milano: 2010).. .
* ↑ Hay ciertas cosas que una no puede hacer descalza (Destino, Barcelona: 2010).
* ↑ Las personas normales son muy raras (Arlequín, Zapopan: 2012).. .
* ↑ Orquídeas (Nudista, Buenos Aires: 2012).. .
* ↑ Cosas peores (Seix Barral, Buenos Aires: 2015).
* ↑ Hasta que pase un huracán (Laguna Libros, Bogotá: 2015).
* ↑ Lo que no aprendí (Malpaso, Barcelona: 2014).
* ↑ Margarita García Robayo: “Todos podemos ser monstruosos si nos miramos bien de cerca”. 8 de enero de 2018.
* ↑ Finalistas del Premio Biblioteca de Narrativa Colombiana 2015.
* ↑ Acta del Jurado del Premio Casa de las Américas 2014.. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24258706
* Multimedia: Margarita García Robayo / Q24258706
# Margarita III.a Flandriakoa

Margarita Dampierrekoa (1350eko apirilaren 13a - Arras, 1405eko martxoaren 16a) Flandriako kondesa izan zen 1384-1405 bitartean (Margarita III.a), eta Borgoinako dukesa ezkontidea 1369-1404 bitartean.

## Ezkontza eta seme-alabak

1357an, 7 urte besterik ez zituela, Filipe I.a Borgoinakoarekin (1346-1361) ezkondu, eta 1361ean, 11 urterekin, alargundu zen.
1369ko ekainaren 19an. Filipe II.a Borgoinakoarekin ezkondu zen. 10 seme-alaba izan zituzten, baina 7 bakarrik iritsi ziren heldutasunera:
* Joan Beldur Gabea (1361-1419), Flandriako konderria eta Borgoinako dukerria oinordetu zituena.
* Margarita (1374-1441)
* Katalina (1378-1426)
* Bona (1379-1399)
* Maria (1380-1428)
* Antonio (1384-1415)
* Filipe (1389-1415)

## Zuhaitz genealogikoa

Zuhaitz genealogikoa :
Isabelle of Burgundy
Catherine of Burgundy
Margaret of Burgundy
Maria Borgoinakoa, Clevesko dukesa
Joan I.a Borgoinakoa
Filipe III.a Borgoinakoa
John of Burgundy, Bishop of Cambrai
Anne of Burgundy
Agnes of Burgundy
Philippe (Philippotte) bâtarde de Bourgogne
Margaret of Burgundy, Duchess of Bavaria
Jacqueline, Countess of Hainaut
Catherine of Burgundy
Bonne de Bourgogne
John IV
Luis I.a Flandeskoa
Anthony, Duke of Brabant
Louis II, Count of Flanders
Philip I
Margaret I, Countess of Burgundy
Margarita III.a Flandriakoa
Margaret di Savoia
John III
Margaret of Brabant, Countess of Flanders
Anthony di Savoia
Maria Evreuxekoa
Anthony di Savoia
Marie of Savoy, Duchess of Milan
Mary of Burgundy
Amadeus di Savoia, Prince of Piedmonte
Louis I, Duke of Savoy
Bonne of Savoy
Philip of Savoy, Count of Geneva
Margaret of Savoy, Duchess of Anjou
Charles I, Count of Nevers
Philip II, Count of Nevers
John II, Count of Nevers :

## Erreferentziak

* ↑ Petit, Ernest. Histoire des ducs de Bourgogne de la race capétienne. in: Societé Bourguignonne de Géographie et d'Histoire, Dijon. europeana.eu (Noiz kontsultatua: 2016-03-13).
* ↑ Cavendish, Richard. Philip the Bold becomes Duke of Burgundy. historytoday.com (Noiz kontsultatua: 2016-03-11).
* Datuak: Q466252
* Multimedia: Margaret III, Countess of Flanders / Q466252
# Margarita Infanta

Margarita izeneko hainbat infanta izan dira historian zehar:
* Margarita Foixkoa (1449-1486)
* Margarita Austriakoa (1480-1530)
* Margarita Austriakoa (1651-1673), Meninak margolaneko protagonista
* Margarita Borboi Borboikoa (1939- )
# Makemie Park (Virginia)

Makemie Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Accomack konderrian dago, Virginia estatuan. 138 biztanle ditu, 2,623369 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Accomack konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6739239
# Makeover

Makeover norbaiten itxura aldatzea da, kosmetika eta ilea apainduz. Makeovers ile-mozketa berri bat bezain zerbait sinpleetatik hasi daitezke, hortz-xaflen ezarpenak, begi-kolore-aldakor lentillak, edota kirurgia kosmetikoaren erabileraraino. Nola edo hala itxura aldatzea da garrantzitsuena.
Makeover egiteko askotan cuntouring-a erabiltzen da. Cuntouring kosmetikoekin egiten da, itzalak eta argiak erabiltzen dira aurpegiaren itxura eta forma aldatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1886338
# Makemake

Makemake izan daiteke:
* Make-Make, Pazko uharteko mitologiaren jainko sortzailea;
* Makemake, Eguzki-sistemako planeta nanoa.
# Makeniko elizbarrutia

Makeniko elizbarrutia (ingelesez: Diocese of Makeni, latinez: Dioecesis Makenensis) Erromatar Eliza Katolikoaren Sierra Leonako elizbarrutietako bat da. 1952ko apirilaren 3an ezarri zen prefektura apostoliko gisa eta 1962ko azaroaren 11n elizbarruti bihurtu zen. Apezpikuaren egoitza Makenin dago.
2012an elizbarrutiko apaiz gehienek ez zeuden ados Henry Aruna apezpikuaren izendapenarekin, eta horren ostean sede vacante deklaratu zen 2012ko apirilean. Egun apezpikua Bob John Hassan Koroma da.

## Apezpikuen zerrenda

* Augusto Fermo Azzolini (1952-1986)
* George (Giorgio) Biguzzi (1986-2012)
* Henry Aruna (2012-2015)
* Bob John Hassan Koroma (2023-)

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Diocese of Makeni» Catholic Hierarchy (Noiz kontsultatua: 2023-10-24).
* ↑ (Ingelesez) «Makeni: Bishop Aruna Crisis Persists» The Patriotic Vanguard 2013-01-09 (Noiz kontsultatua: 2023-10-24).
* ↑ (Ingelesez) «Pope Francis names new Bishop of Makeni, Sierra Leone» Vatican News 2023-02-11 (Noiz kontsultatua: 2023-10-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q871704
* Multimedia: Roman Catholic Diocese of Makeni / Q871704
# Maker (Kornualles)

Maker, kornubieraz: Magor, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4132388
* Multimedia: Maker, Cornwall / Q4132388
# Makerstoun

Makerstoun, Eskoziako parrokia zibil bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23463431
* Multimedia: Makerstoun (civil parish) / Q23463431
# Makena (Hawaii)

Makena Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Maui konderrian dago, Hawaii estatuan. 196 biztanle ditu, 29,9 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Maui konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4243446
* Multimedia: Makena, Hawaii / Q4243446
# Makee udalerria, Allamakee konderria (Iowa)

Makee udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Allamakee konderrian. Azken zentsuaren arabera 4.077 biztanle zituen, 35.69 milia karratu (92.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Makee udalerriak 1783 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 27.784 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2219289
# Mao Anying

Mao Anying (txinera tradizionalez: 毛岸英; pinyinez: Máo Ànyīng; Changsha, Hunan, Txinako Herri Errepublika, 1922ko urriaren 24a - Ipar Korea, 1950eko azaroaren 25a) Mao Zedong txinatar liderraren seme zaharrena izan zen. Moskun hezi zen eta abioi erasoaldi batean hil zen, Koreako gerran boluntario zegoela.

## Biografia

Mao Anying Changshan, Hunan (Txinako Herri Errepublika) jaio zen 1922ko urriaren 24an. Gurasoak Mao Zedong txinatar liderra eta bere bigarren emaztea zen Yang Kaihui izan zituen.
1930ean, aita klandestinitatean zegoen eta Kuomintangeko indarrek ama atxilotu zioten, 8 urte besterik ez zituen umearen aurrean torturatu eta asasinatu zutelarik. Anaia gaztea eta biek Shangaitik alde egitea lortu zuten eta, eskale ibili baziren ere, Alderdi Komunistako kide klandestinoen babesa izan zuten.
1936an, Parisera eraman zuten eta Moskura gero. Beste lider komunista batzuen antzera, Stalinen erregimenaren babesean ikasi zuen. Armada Gorrian sartu zen eta II. Mundu Gerran parte hartu zuen, ekialdeko frontean. Garai horretan, Xie Liaosha (謝廖沙) ezizena erabili ohi zuen.
1946an, Txinara itzuli zen eta, 1949ko urrian, Liu Songlinekin ezkondu zen.

## Heriotza

1950ean, Koreako Gerran parte hartuko zuen bolondres txinoz osatutako armadan sartu zen eta, Peng Dehuairen agindupean, urriaren 25ean, Yalu ibaia zeharkatu zuen. Hilabete geroago, azaroaren 25ean, errusiera itzultzen ari zen bitartean, airezko erasoaldi batean hil zen. 28 urte zituen.
Maoren jarreraren beldur, ez zuten berehalakoan eman albistea. Zhou Enlaik eman zion aitari semearen heriotzaren berri. Zartarako bikaina jaso zuen buruzagiak eta hauek izan omen ziren bere hitzak:
| « | Gerran sakrifizio asko dago. Sakrifiziorik gabe ez da garaipena lortuko | » |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) http://www.jornada.unam.mx/2007/03/27/index.php?section=opinion&article=033a1mun.
* ↑ (Gaztelaniaz) http://www.elmundo.es/elmundo/2007/03/25/obituarios/1174856580.html.
* ↑ (Gaztelaniaz) https://web.archive.org/web/20160304185944/http://edant.clarin.com/diario/2007/03/27/elmundo/i-02401.htm.
* ↑ (Ingelesez) http://www.marxists.org/reference/archive/mao/selected-works/volume-7/mswv7_143.htm.
* Datuak: Q482807
* Multimedia: Mao Anying / Q482807
# Mao Hosoya

Mao Hosoya (japonieraz: 細谷 真大, Hosoya Mao, 2001eko irailaren 7a -) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashiwa Reysol.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q63989023
* Multimedia: Mao Hosoya / Q63989023
# Mao Zedongen mausoleoa

Mao Zedongen mausoleoa, txinera sinplifikatuz: 毛主席 纪念堂, txinera tradizionalez: 毛主席 纪念堂, pinyinez: Máo Zhǔxí Jiniantang, Txinako Pekin hiriburuan dagoen mausoleo bat da. Bertan, Mao Zedong txinatar buruzagi politiko komunistaren gorpua enbaltsamatua ikusgai dago.
Tiananmen plazaren erdian dago, antzina Txinako Atea zegoen lekuan, Hiri Inperialaren hegoaldeko sarbidea zena. 1977ko azaroaren 24an inauguratu zen.
* Datuak: Q1154819
* Multimedia: Mausoleum of Mao Zedong / Q1154819
# Maníko autofedea

Maníko autofedea Yucatángo Manin, 1562ko uztailaren 12an aurrera eraman zen prozesua izan zen. Bertan kultu-irudi, objektu sakratu eta maien kulturako kodex ugari erraustu ziren. Prozesua Diego de Landa frantziskotarrak hasi zuen, alkate nagusiaren laguntzarekin, eskualdean otoitz egiteko leku klandestinoa zuten indigenen aurka.

## Gertakizunak

1549an Diego de Landa Yucatánera iritsi zen. Probintziako zaindariaren laguntzaile postua bete zuen Izamalen. 1562an, Landak Inkisizioaren auzitegi bat ezarri zuen Maníko maien herrixkan, maien erlijio-praktikak amaiarazteko asmoz.
Landak bazekien penintsulan kristautasun-kanpainak egin arren indigenek antzinako jainkoak gurtzen jarraitzen zutela. Manín auzitegia jarri zuenean, Landa indigenei galdeketa egiten hasi zen eta bere erlijio-objektuak konfiskatzen. Irudiak ez ezik, kodexak ere harrapatu zituen.
Epaimahaia ezarri aurretik, indigenek Manín haur bat gurutzatu zutela jakin zuten. Hori, zenbait adituren arabera, gizarte kristautu berrien sinkretismo erlijiosoaren ondorio izan zitekeen. Ondoren, eskolako ikasle batzuek Maníren inguruan gurtza paganoak egiten zirela erakutsi zioten komentuko nagusiari, eta Landak eskualdeko agintari zibilen presioaren arabera jokatu behar izan zuen.
Esan beharra dago, halaber, Maník zenbait pribilegio zituela bere borondatez Gaztelako boterea eskuratu zuen neurrian. Horrela, agintari indigenek lurraren eta hiriaren kontrolari eusten zioten, eta hori ez zuten begi onez ikusten Francisco de Montejok eta beste konkistatzaile batzuek; haiek ere frantziskotarrak indigenengandik babestearen aurka baitzeuden.
Horrela hasi zen Amerika hispanoan gertatutako idolatrien jazarpeneko prozesu krudel eta basatienetako bat. Hainbat herritako buruzagi eta jauntxo edo gobernadore asko atxilotu zituzten. Prozedura guztiak amaitu ondoren, 1562ko uztailaren 11n probintzialak epaiak eman zituen. Indiar gehienak isun txikiak ordaintzera, traskilatzera edo azote batzuk jasotzera zigortu zituzten. Beste batzuk herrietatik erbesteratu zituzten, eta hainbat urtez espainiarren komentu edo etxe morroi izateko zigorra ezarri zieten. Nagusiak zirenen aurka prozesu formalak ezarri ziren eta zigor gogorragoak ezarri zitzaizkien, azoteak, karguak kentzea, erbesteratzea eta zerbitzu behartuak. 200 bat indiar zigortu zituzten, 100etik 200 azotera bitarteko zigorrekin, hiru eta bost urte bitarteko "esklabotzaraino".
Diego de Landak uztailaren 12an publikoki erre egin zituzten aurkitutako kodexak eta piktogramak, beste erlijioen ikurrak zirelako. Liburu haiek maia zibilizazioaren oso aztarnak baliotsuak ziren. Landaren arabera 27 kodex erre ziren baina kalkulatzen da maia-dokumentuak tonak erraustu zituztela.

## Erreferentziak

* ↑ Casares G. Cantón, Raúl; Duch Colell, Juan; Antochiw Kolpa, Michel; Zavala Vallado, Silvio et ál (1998). Yucatán en el tiempo. Mérida, Yucatán. ISBN 970 9071 04 1.
* ↑ Laura Elena Sotelo Santos:Arqueología Mexicana aldizkaria, 23.zk, 35 or.
* ↑ https://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S1870-57662005000100002&script=sci_arttext

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5712370
# Mao Kobayashi

Mao Kobayashi (japonieraz: 小林 真鷹, 1999ko uztailaren 13a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q27968751
# Maohokita

Maohokita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Maohokita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {MgFe2O4}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Maohokite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Maltako tenplu megalitikoak

Maltako tenplu megalitikoak$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | iv |
| Erreferentzia | 132 |
| Kokalekua | Malta |
| Eskualdea$^2$ | Europa eta Ipar Amerika |
| Koordenatuak | 36°2′57″N 14°16′10″E﻿ / ﻿36.04917°N 14.26944°E﻿ / 36.04917; 14.26944 |
| Izen ematea | 1980 (IV. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Maltako tenplu megalitikoak (malteraz: It-Tempji Megalitiċi ta' Malta) Maltan dauden zenbait historiaurreko tenpluak dira, batzuk UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatuak. K.a. 3600 eta K.a. 700 artean, hiru alditan eraikiak munduan zutik dauden eraikin zaharrenetariko batzuk dira. Göbekli Tepe eraikin multzoa zaharragoa den arren, Egiptoko piramiderik antzinena K.a. 2630 eta 2611 artekoa da, hau da 1000 urte beranduagokoa.
1980an UNESCOk Ġgantijako tenpluak (bi aztarnategiak) baino ez zituen izendatu. 1992an beste bost gehitu zituen: Ħaġar Qim (Qrendi), Mnajdra (Qrendi), Ta' Ħaġrat tenpluak (Mġarr), Skorba tenpluak (Żebbiegħ) eta Tarxien tenpluak (Tarxien). Baina uhartean badaude izendatu gabeko beste tenplu megalitikoak ere.

## Erreferentziak

* ↑ «21 World Heritage Sites you have probably never heard of» Daily Telegraph.
* ↑ Bradshawfoundation.com. The Prehistoric Archaeology of the Temples of Malta. .

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Unescoren webguneko informazioa
* Datuak: Q753383
* Multimedia: Megalithic Temples of Malta / Q753383
# Maltby (Washington)

Maltby Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Snohomish konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. 11.277 biztanle ditu, 50,21106 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Snohomish konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1508441
# Malte Jakschik

Malte Jakschik (Bonn, 1993ko abuztuaren 3an jaioa), alemaniar arraunlaria da. Bi Udako Olinpiar Jokotan esku hartu zuen, zilarrezko bi domina lortuz: Rio 2016 (Rio de Janeiro] eta Tokio 2020 (Tokio), bietan zortzikoan. Tokion lehiatu zen taldea hauek osatzen zuten: Malte Jakschikek berak, Johannes Weißenfeldek, Laurits Follertek, Olaf Roggensackek, Torben Johannesenek, Jakob Schneiderrek, Richard Schmidtek, Hannes Ocikek eta Martin Sauerrek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 02 ! | Zortzikoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Zortzikoa |

## Erreferentziak

* ↑ "Malte Jakschik" olympedia.org. (Ingelesez)
* ↑ "Malte Jakschik" FISAren datu-basea. (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20666702
* Multimedia: Malte Jakschik / Q20666702
# Maltaren banaketa administratiboa

1993tik Malta 5 eskualde eta 68 udalerri edo udal kontzeju ezberdinetan banatzen da, herrialdeko banaketa administratiboko maila bakarrak diren. Udalerri eta Maltako Gobernuaren artean ez dago bestelako gobernu edo aginterik.

### Udalerrien zerrenda

| Malta uhartea | Malta uhartea | Gozo uhartea |
| Attard Balzan Birgu Birkirkara Birżebbuġa Bormla Dingli Fgura Floriana Gudja Gżira Għargħur Għaxaq Ħamrun Iklin Isla Kalkara Kirkop Lija Luqa Marsa Marsaskala Marsaxlokk Mdina Mellieħa Mġarr Mosta Mqabba | Msida Mtarfa Naxxar Paola Pembroke Pietà Qormi Qrendi Rabat Safi San Ġiljan (Saint Julian's) Santa Luċija (Saint Lucia's) San Pawl il-Baħar (Saint Paul's Bay) San Ġwann Santa Venera Siġġiewi Sliema Swieqi Ta' Xbiex Tarxien Valletta Vittoriosa (Birgu) Xewkija Xgħajra Żabbar Żebbuġ (Malta) Żejtun Żurrieq | Fontana Għajnsielem Għarb Għasri Kerċem Munxar Nadur Qala Victòria Saint Lawrence Sannat Xagħra Xewkija Żebbuġ |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q719592
* Multimedia: Subdivisions of Malta / Q719592
# Maltatar (txakurra)

Maltatarra edo bitxon maltatarra tamaina txikiko spaniel txakurraren arraza bat da.

## Historia

Haren jatorria Mediterraneoan dago eta aspalditik ezagutzen da; ikerlari batzuek Mljet uhartean jartzen dute haren jatorria, egungo Kroazian. Lehendabiziko erreferentziak Antzinako Egipton agertu ziren: K. a. XIII. mendeko piramidetan maltatarraren antza zuten txakurrak ageri dira. Aristotelesek aipatu zuen eta Antzinako Erroman ezaguna zen txakur mota hau. Maltatarra Europako altzo-txakurra zaharrena izan daiteke.
Hasiera batean txakurtxo hauek portuetan oso ohikoak ziren, arratoiak eta saguak harrapatzeko.
Haien izena ulertzeko teoria desberdinak azaldu dira. Dirudienez maltatarra izena málat hitzetik etor daiteke, portua, eta ez Melitae hitzetik, hasieran uste zen bezala. Dena dela, málat hitza itsas bazterretan oso zabalduta zegoen, Dalmaziako Mljet irla barne. Beste iritzien arabera arraza honek Sizilian du bere jatorria. Horregatik ohikoa da txakur arraza italiarra bezala aipatzea.
Erdi Aroan maltatarrak konpainia/animalia bezala ezaguna zen Europako noblezian.

## Ezaugarri psikologikoak

Oso etxeko txakur onak dira: garbiak, biziak, burutsuak, maitekorrak eta lagunkoiak. Animalia hauek beti txakurkume itxura gordetzen dute. Animalia zintzoa izanik, etxea babesteko garaian ona da baita ere. Ez dira oso zaunkalariak. Umeekin izateko oso aukera ona. Kaninoterapian oso erabiliak dira.

## Ezaugarri fisikoak

* Txakur txikia: gorputz luzea, buru biribilla eta begi ilunak.
* Anka motzak eta zuzenak.
* Buztana luzea eta bizkarraren gainean kurbatuta.
* Kolore askotakoak izan daitezke baina ohikoenak txuriak dira.
* Hile ugari eta suabea. Eguero orraztu behar zaie.
* Gero eta txikiagoak garestiagoak ere bai.
* Altura, gehienez 23 zm. Emeak zertxobait txikiagoak.
* Pisua: 4 kilo ingurukoa. Emeek zertxobait gutxiago.
* Ernatze-periodoa: 28-32 egun.

## Maltatarra motak

* Ile kizkurreko bitxon. Tenerifekoak bezala ezagututa, XV.mendean modan egon ziren Italian eta Frantzian. Egun Kanarietan desagertu dira. Buru zertxobait zabalago du eta bere altura 30 zentimetroraino hel daiteke. Pisua, 2,5-4 kilo tartean.
* Bitxon boloñesa. Zertxobait txikiago. Oso iletsu. Gorputz sendoago. Pisua, 5 kilo arte.
* Bitxon habanarra. Arraza honetan handiena, 35 zentimetro arte. Marinel espainiarrek Mediterraneotik Antilletara eraman zuten eta hortik datorkio egungo izena.

## Bibliografia

* Il Mondo degli animali. Milan: Rizzoli Editore, 1968. Bigarren liburuki, 204-205 or.

## Kanpo lotura

* (Ingelesez) American maltese Association.
* (Gaztelaniaz) Arraza honi buruzko web gunea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38751
* Multimedia: Maltese dog / Q38751
# Maltby (Hegoaldeko Yorkshire)

Maltby, Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Hegoaldeko Yorkshire konderrian.
2021ean 16.316 biztanle zituen.
* Datuak: Q2734841
* Multimedia: Maltby, South Yorkshire / Q2734841
# Malte Hellwig

Malte Hellwig (1997ko urriaren 23a) belar-hockeyko jokalari alemaniarra da.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Gizonezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ «Team Details – Germany» tms.fih.ch (International Hockey Federation).
* ↑ (Alemanez) «Malte Hellwig» hockey.de (Deutscher Hockey-Bund).
* ↑ «HELLWIG Malte» eurohockey.altiusrt.com (European Hockey Federation).