OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pilar García

Pilar García Escribano (Murchante, Nafarroa Garaia, 1942ko azaroaren 1a) euskal herritar margolaria da.

## Bizitza

Iruñean ikasi zuen. García Escribanorentzat, pintura bere emozioak adierazteko instintuzko zerbait da. Bakarkako eta lantaldeko erakusketa askotan hartu du parte.

### Margolari ibilbidea

Zaragozan hasi zen lanean, Sagrario Lamban margolariarekin, eta, geroago, Iruñeko Arte eta Lanbide Eskolan sartu zen, non Juan Jose Akerreta eta Salvador Beuntzaren margolaritza eta marrazketa eskolak jaso baitzituen, hurrenez hurren. Pedro Salaberri, Jesus Lasterra eta Cesar Muñoz Solaren tailerretan ere izan zen.
Bere lehen bakarkako erakusketa 1983an izan zen, Tuterako Prisma galerian, eta beste batzuk jarraitu zituzten, besteak beste, 2001ean Iruñeko Ziudadelan eta Madrilgo Juan Bravo Aretoan.
Francisco Javier Zubiaur Carreño Nafarroako Unibertsitateko arte historialariak hauxe esan zuen bere artikuluetako batean:
   «Udazken estreinatu berriak ibaiertzeko paisaiaren ikuspegira hurbilduko gaitu. Kontua ez da orain Charela de Monguilot edo Muñoz Sola. Murchanteko Pilar García Escribano margolariak aire zabalean margotutako paisaien eta natura hilen multzo ondo landua aurkezten du, maite duen eta bere sekretuak ezagutzen dituen lurrari maitasuna ematen dion sakontasunarekin sentituak. Ia hogei urtez erakusketak egin, isilik ikasi, adore hartu eta naturaren agindua errespetatu ondoren, ebazpen plastiko interesgarriz betetako une batera iritsi da Piñar García margolaria.»
Bere lana Nafarroako Museoan, Iruñeko Udalean, Palentziakoan eta Nafarroako Parlamentuan dago, baita beste bilduma batzuetan ere.
Pilar García Escribanok, Paisajes navarros con bodegón erakusketarekin Nafarroako hiriburura, Iruñera, itzuli zenean, hauxe esan zuen bere lanari buruz:
   «Nire koadroak une bakoitzaren seme-alabak eta nire arimaren isla dira.»

## Iruditegia

* El Faro
* Granadas

## Erreferentziak

* ↑ «García Escribano, Pilar - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-01).
* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Pilar García Escribano. .
* 1 2 (Gaztelaniaz) Saiz, Amaia Rodríguez Oroz Mikel. (2015-11-17). «Pilar García Escribano invade de naturalidad Conde Rodezno» Diario de Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2024-11-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Publicaciones | Pilar García Escribano. (Noiz kontsultatua: 2024-11-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Exposición de Pilar García Escribano en la galería restaurante Artwohl» Diario de Noticias de Navarra 2012-04-13 (Noiz kontsultatua: 2024-11-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Exposiciones Colectivas | Pilar García Escribano. (Noiz kontsultatua: 2024-11-01).
* 1 2 Ezker Calvo, Alicia. «Pilar García Escribano. Paisajes navarros y bodegón» La ventana del arte.
* ↑ Ocho artistas navarros expondrán en salas de Madrid y Pamplona. 24 de noviembre de 2001.
* 1 2 (Gaztelaniaz) Carreño, Fco Javier Zubiaur. (1995-10-26). «Pilar García Escribano. Mirar y sentir la naturaleza» Fco Javier Zubiaur Carreño (Noiz kontsultatua: 2024-11-01).
* ↑ Ezker Calvo, Alicia. García Escribano, Pilar. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9059626
* Multimedia: Pilar García Escribano / Q9059626
# Liturgia

Liturgia (antzinako grezieraz:λειτουργία, literalki "jendearen lana" eta "zerbitzu publiko" gisa itzul daitekeena) talde erlijioso jakin batzuek, haien tradizioen arabera, egiten duten jendaurreko gurtza da. Teknikoki liturgia ohikune-multzo bat da. Ohikune horren helburua erlijioaren parte izateko helburua badu, liturgia da, bestela ohikune bat baino ez da. Liturgia, beraz, ekimen erlijioso batean parte hartzen ari direla dakitenek egiten dutena da, hala nola Ekialdeko Eliza Ortodoxoaren Liturgia Sakratua, Eliza Katolikoaren meza edo Anglikanoen jaunartzea. Hala ere, musulmanen salah edo juduen sinagogako zerbitzuak ez dira liturgia gisa hartzen.

## Erreferentziak

* ↑ «Dicciogriego: Diccionario didáctico interactivo griego ↔ español» www.dicciogriego.es (Noiz kontsultatua: 2024-11-01).
* ↑ (Frantsesez) «Eulexis-web» Boîte à outils Biblissima (Noiz kontsultatua: 2024-11-01).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q172331
* Multimedia: Liturgy / Q172331
# Kontxako badiako istripua (1957)

Kontxako badiako istripua 1957ko udan, abuztuaren 19ko arratsean gertatu zen. Franco Azor yatean Kontxako Badian nabigatzen ari zela, Santa Klara uhartetik kaira zihoan txalupa baten kontra talka egin zuen. Santa Klara uhartean eguna pasa zuten bisitariak kairarako bidea egiten ari ziren, eta Azor yateko tripulazioa arrantzatik bueltan zihoan Getariara. Kolpeak txalupa bitan puskatu zuen eta berehala hondoratu zen. Bost pertsona hil ziren istripuan. Urtetan albistea ezkutatu egin zen.

## Hildakoak

Diktadorearen itsasontzitik salbamendu-jakak bota zituzten arren, ez zen inor laguntzera hurbildu. Igeri egiten moldatzen zirenek itsasontzira igotzea lortu zuten, baina bertan zihoazen 28 lagunetatik beste bost itota hil ziren: Jose Ramon Rubial (9 urte), Manuela Rozado (20 urte), Benito Amiano (38 urte), Jose de Miguel (30 urte) eta Maria Andrea Dolores (26 urte).

## Ezkutatutako gertaera

Frankistak gertatutakoa ezkutatzen ahalegindu ziren. Donostiako Udalak La Voz de España egunkarian eskela bat besterik ez zuen jarri, hau abuztuaren 21ean. Artzain Onaren katedralean hildakoen omenezko hileta egin zen. Elizara, ordea, hiru gorpu besterik ez zituzten eraman, Benito Amiano eta Jose de Miguel Martinezen gorpuak urpean egon baitziren lau egunez.
Francoren agindupeko hedabideek berria lerro gutxitan eman zuten. Gainera datu batzuk ezkutatu zituzten. Esaterako, Franco yatean ez zegoela esan zen eta bertako tripulatzaileak istripu aurrean heroi moduan azaldu zituzten. Biak datu faltsuak ziren zeren eta diktadorea babesteko itsasontzitik atera baitzuten azkar-azkar, Aietera eramateko.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.noticiasdenavarra.com/actualidad/sociedad/2021/08/19/donostia--19-agosto-1957/1174250.html
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/francoren-azor-itsasontziak-bost-lagun-hil-zituen-donostian
* ↑ https://www.naiz.eus/eu/info/noticia/20210819/cinco-muertos-la-tragica-pesca-de-franco-en-la-concha-un-dia-como-hoy-de-1957
* ↑ https://www.noticiasdegipuzkoa.eus/actualidad/sociedad/2021/08/21/cubierta-azor-estaban-cadaveres-gente/1135454.html

## Kanpo estekak

* Oihane Arretxea Bereziartuaren "Francoren yateak bost pertsona hil zituen Kontxan", Hirutxuloko Hitza, 2021/08/27.
* (Gaztelaniaz):Bizirik atera zen bidaiaren baten oroimena, Noticias de Gipuzkoa, 2021/08/21.
* Datuak: Q108351376
# Kyshtymeko ezbeharra

Kyshtymeko ezbeharra (errusieraz: Кыштымская авария) 1957ko irailaren 29an, Mayaken gertatu zen istripu nuklearra izan zen.

## Sarrera

Txernobilgo hondamendiaren ondoren, batez ere komunikabideetan izan zuen hedaduragatik, kezka handia sortu zen mundu osoan Sobietar Batasunean, segurtasun nuklearraren alorrean, sortzen ari ziren arazoei buruz. Hala ere, hura ez zen herrialde hartan gertatzen zen lehenengo istripu edo arazo nuklearra. Istripu horien ondorioak, gainera, ez ziren eta ez dira soilik inguru horretan antzeman; ozeanoetako uretan eta espazioan ere ondorio larriak izan ditu.

## Kyshtymeko ezbeharra

Kyshtymeko istripu nuklearra Sobietar Batasun ohian izan den larrienetako bat izan zen; istripu haren ondorioak historiako larrienetakoak izan dira. Mayak industria gunean hainbat eta hainbat istripu eta erradioaktibitate barreiatze gertatu dira, eta Kyshtymekoa beste bat besterik ez da izan. Hala ere, 1957an Kyshtymetik hurbil gertatu zen hura izan zen guztietan latzena.
Inguru horretan, urteetan sortutako hondakinak Tetcha ibaira isuri ziren zuzenean, ingurumenari egiten zitzaion kaltea kontuan hartu gabe. 1952. urtetik aurrera, inguru horretako hainbat aintziratan sendimentazio arroak prestatu ziren hondakin aktiboenak bertan pilatzeko eta biltegiak antolatu ziren altzairuzko ontziak gordetzeko; ontzi horiek 2,5 m-ko hormigoizko egiturek estaltzen zituzten. Bestalde, hozteko sistema zuten, ezinbestekoa hondakin erradioaktiboek ematen duten beroa bideratzeko. Baina ontzi horien hozteko sistemetan akatsak sortu ziren 1956. urtetik aurrera, eta handik urtebetera eztanda bat izan zen (eztanda aurretik tenperatura 350 °C-koa zen).
Eztanda haren ondoren hedatu zen erradioaktibitatea 5 milioi curiekoa izan zen. Istripu hura isilpean gorde zen hogeita hamar urtez baino gehiagoz. 1.000 kilometro koadroko lur eremua hustu behar izan zen. Berrehun eta berrogeita hamar mila lagun inguruk erradioaktibitate dosi oso handiak jasan zituen, baina ez bakarrik 1957ko istripuaren ondorioz, baita Mayak gunearen beraren funtzionamenduagatik ere.

## Ondorioak

Lantegi horietako langileen % 85ek osasun arazoak izan ditu.

## Ikerketak

Ikerlarien azterketen arabera, inguru horretako arriskua Txernobilekoa baino hamar aldiz handiagoa da, eta arrisku horrek luzaroan iraungo du, izan ere, bertako instalazioen egoerak txarrera egingo duten arriskua baitago. Lurburuko eskualde guztiak arriskuan daude, Tetcha ibaiak Karako itsasora isurtzen baitu ura. Itsaso horren oreka ekologikoa, hala ere, dagoeneko arriskuan dago beste hondakin batzuen ondorioz, bai Siberian egindako eztanda nuklearren ondorioz, bai Zeelanda Berrian egindako arma saioen ondorioz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-11-26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1349539
# 1957ko Andaluziako Itzulia

1957ko Andaluziako Itzulia :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 4. Andaluziako Itzulia |
| Datak | otsailak 1 – 1957.eko otsailak 8 |
| Herrialdea | Espainia |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Hortensio Bidaurreta |
| Txapeldunordea | Gabriel Mas |
| Hirugarrena | Jesús Galdeano |
| Eskalatzailerik onena | René Marigil |
| ◀1956 | 1958▶ |
| Dokumentazioa ||
1957ko Andaluziako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 4. edizioa izan zen. Otsailak 1 eta 8 artean ospatu zen, 8 etapatan banatutako 1201 kilometroko ibilbidearekin, edizio honen garailea izan zen Hortensio Bidaurretak batez beste 31,726 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Itzulia Malagan hasi eta amaitu zen.
8 taldetan banatutako 73 txirrindularik hasi zuten proba, eta 39k amaitu zuten.
Mendiko sailkapena René Marigilek irabazi zuen, eta taldekako sailkapena Gamma taldeak.

## Sailkapen nagusia

| | Txirrindularia | Denbora |
| 1 | Hortensio Bidaurreta (EH) | 33o 35' 38" |
| 2 | Gabriel Mas (ESP) | + 2' 49" |
| 3 | Jesús Galdeano (EH) | + 3' 14" |
| 4 | Antonio Jiménez Quiles (ESP) | + 4' 02" |
| 5 | Andrés Trobat (ESP) | + 4' 36" |
| 6 | Ángel Guardiola (ESP) | + 5' 42" |
| 7 | José Pérez de las Heras (ESP) | + 6' 31" |
| 8 | Francisco Moreno (ESP) | + 8' 47" |
| 9 | Ángel Rodríguez López (ESP) | + 9' 01" |
| 10 | Miguel Bover (ESP) | + 9' 02" |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10969216
# 1957ko Espainiako Traineru Txapelketa

1957ko Espainiako Traineru Txapelketa (txapelketaren 10. ekitaldia) urte honetako irailaren 15ean jokatu zen Coruñan, eta San Juanek irabazi zuen.

## Historia

Francok Coruñan urtero egiten zuen egonaldia aprobetxatuz 1941etik aurrera Generalisimoaren Kopa jokatu izan zen traineru galiziarren artean eta estropadaren garrantzia handituz zihoanez 1953tik aurrera euskal traineruren bat ere gonbidatu izan zuten.
Bestalde, 50eko hamarkadaren hasieran Espainiako txapelketak ez zuen jarraitasun handirik izan eta parte hartzaile gutxi izan zirenez emoziorik ere ez. Hori horrela izanik, 1957an diktadorearen omenez estropadarik handiena antolatzea erabaki zuten eta Generalisimoaren Koparekin batera Espainiako Txapelketa ere jokatu zen. Sari handiak eskaini zituzten eta Euskal Herritik San Juan eta Iberia joan ziren Galiziaraino. 1957an Kantauri itsasertz guztian bi estropada baino ez ziren jokatu, bata hau eta bestea Kontxako Bandera, eta Donostian nahikoa lan izan zuten estropada osatzeko, hiru traineru gipuzkoar baino ez ziren izan.
1961 arteko Espainiako Txapelketak Coruñan izan ziren.
Estropadari dagokionez lehia estua izan zen San Juan eta iberiaren artean eta segundu eta erdiren aldeaz nagusitu ziren gipuzkoarrak, ordurarteko tarterik txikienaz. San Amaro galiziarra ere gertu izan zuten. Gainerakoak oso atzean gelditu ziren.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Cofradía de Pescadores San Amaro Educación y Descanso de Meira Educación y Descanso de Sestao (Iberia) Educación y Descanso de Tirán Empresa Nacional Bazán (Ferrol) CD Remeros del Nalón (Soto de Barco) San Juango Arrantzale Kofradia | ? ? ? ? ? ? ? | Pardo Jaime Rúa Andoni Arraiz Gramary Sixto Genaro Fernández Pérez Jose Angel Lujanbio |

## Emaitzak

Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | Diferentzia |
| 1 | San Juan | 23:16:5 | - |
| 2 | Iberia | 23:18:0 | 0:01:5 |
| 3 | San Amaro | 23:25:0 | 0:08:5 |
| 4 | Remeros del Nalón | 24:03:0 | 0:56:5 |
| 5 | Tirán | 24:52:5 | 1:36:0 |
| 6 | Meira | 26:26:0 | 3:09:5 |
| 7 | Empresa Nacional Bazán | 26:57:5 | 3:40:0 |

## Tripulazio irabazlea

* San Juango Arrantzale Kofradia
** Patroia: Jose Angel Lujanbio
** Arraunlariak:

## Ikus, gainera

* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492052
# 1957ko Kontxako Bandera

1957ko Kontxako Bandera (Banderaren 62. ekitaldia, garai hartan 55. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 1 eta 18an jokatu zen, eta Aginagako Txitxardin Zale Elkarteak bere lehenengo Kontxako Bandera eskuratu zuen.

## Kontakizuna

San Juan eta Orioren arteko lehia espero zen, baina mirotzek ez zuten trainerurik aurkeztu. Batzuek diote galtzeko beldurragatik izan zela, besteek diote Aginagako arraunlariak beti izan direla Orioko traineruan eta hauentzako omenaldi gisa atera zela Aginaga izeneko trainerua. Edozelan ere, Aginagaren traineruan hiru arraunlari baino ez ziren herrikoak, gainontzeko gehienak oriotarrak ziren.
1955eko estropada eremua mantendu eta hiru ziabogatara antolatu zen. Lehenengo jardunaldia arazorik gabe jokatu zen, eta Aginagak hiru segundo eskaseko abantailaz irabazi zuen. Bigarren igandean itsaso oso txarra zela-eta asteartera, hilaren 10era atzeratu zen. Aginagak irabazi zuen berriz ere, baina San Juan Aginagaren baliza barnerantz mugitu izanaz kexatu eta epaileek estropada baliogabetu zuten. Asteazkenean, hilaren 11n, zen estropada errepikatzekoa baina itsaso txarrak balizak ongi jartzea zaildu zuenez hirugarren aldiz atzeratu zen estropada. Azkenean hilaren 18an jokatu eta Aginagak 26 segundu atera zizkien sanjuandarrei.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Aginaga (Txitxardin Zale) Pasai Antxo San Juan | ? ? ? | Ramon Arreseigor "Trabuko" Bixente Lujanbio Jose Angel Lujanbio |

## Emaitzak

Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | 2. Eguna | Denera | Diferentzia |
| 1 | Aginaga | 22:57:4/5 | 21:18:2/5 | 44:16:1/5 | - |
| 2 | San Juan | 23:00:2/5 | 21:44:2/5 | 44:44:4/5 | + 0:28:3/5 |
| 3 | Pasai Antxo | 25:17:1/5 | 22:10:3/5 | 47:27:4/5 | + 3:11:3/5 |

## Tripulazio irabazlea

* |Txitxardin Zale Elkartea
** Patroia: Ramon Arreseigor "Trabuko"
** Arraunlariak:

## Ikus, gainera

* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16515849
# Gorteko emakume baten erretratua

Gorteko emakume baten erretratua (italieraz: Ritratto di cortigiana), Caravaggiok 1597 inguruan margotutako lana da. Bertan Fillide Melandroni Flora Antzinako Greziako jainkosa bezala agertzen da. Alemanian, Bode museoan (Berlin) gordetzen zen, baina Bigarren Mundu Gerran galdu zen: 1945an txikitu zuten. Egun argazkiei esker ezagutzen da.

## Historia

Dirudienez, Caravaggiok Onorio Longhirentzat egin zuen, Caterina Campirekin ezkondu behar zen garaian. 1638an modeloa Fillide Melandroni identifikatu zen. Fillide Caravaggioren margolan askotan agertzen da: Marta eta Maria Magdalena, Santa Katalina Alexandriakoa, Judith eta Holofernes. Esaten denez, modelo hau Ranuccio Tomassonik Caravaggiori aurkeztu ziona izan zen; Carvaggiok, gero, 1606an, Tomassoni hil zuen, eta hor margolariaren maldan behera hasi zen. Margolana Vincenzo Giustinianirena (1564-1637) izan zen.

## Azterketa

Oso margolan soila da. Kolore aldetik zuriaren nagusitasuna nabaria da. Ezaugarri bereziena modeloak bularraldean duen lorea da, hau ere zuria. Espezialistek lore horren inguruan hainbat hipotesi azaldu dituzte. Batzuen ustez laranja-lore edo bergamota izan daiteke, biak ala biak ezkontzaren sinboloak. John Gash-ek, bestetik, jasmin bat ikusi du hor, maitasun erotikoaren sinboloa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «'Red-blooded Caravaggio killed love rival in bungled castration attempt'» www.telegraph.co.uk (Noiz kontsultatua: 2021-04-13).
* ↑ (Ingelesez) «centuriespast | Caravaggio, Portrait, Caravaggio paintings» Pinterest (Noiz kontsultatua: 2021-04-13).
* Datuak: Q2395137
* Multimedia: Portrait of a Courtesan by Caravaggio (destroyed) / Q2395137
# 1957ko Eurovision Abesti Lehiaketa

1957ko Eurovision Abesti Lehiaketa urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren bigarren edizioa izan zen. Frankfurt am Maineko Großer Sendesaal des hessischen Rundfunks aretoan ospatu zen, Mendebaldeko Alemanian, martxoaren 3an. Aurkezlea Anaid Iplicjian izan zen.
Garailea Corry Brokken nederlandarra izan zen, "Net als toen" kantuarekin. Hamar herrialdek hartu zuten parte, lehen edizioan baina hiru gehiagok: Austria, Danimarka eta Erresuma Batuak egin zuten lehen agerraldia.

## Lehiaketa

| Ordena | Herrialdea | Hizkuntza | Artista | Abestia | Euskarara itzulpena | Postua | Puntuak |
| 01 | Belgika | Nederlandera | Bobbejaan Schoepen | "Straatdeuntje" | Kaleko doinua | 8 | 5 |
| 02 | Luxenburgo | Frantsesa | Danièle Dupré | "Amours mortes (tant de peine)" | Maitasun hilak (hainbeste min) | 4 | 9 |
| 03 | Erresuma Batua | Ingelesa | Patricia Bredin | "All" | Dena | 7 | 6 |
| 04 | Italia | Italiera | Nunzio Gallo | "Corde della mia chitarra" | Nire gitarraren hariak | 6 | 7 |
| 05 | Austria | Alemana | Bob Martin | "Wohin, kleines Pony?" | Norantz, poney txiki? | 10 | 3 |
| 06 | Herbehereak | Nederlandera | Corry Brokken | "Net als toen" | Orduan bezala | 1 | 31 |
| 07 | Alemania | Alemana | Margot Hielscher | "Telefon, Telefon" | Telefono, Telefono | 4 | 8 |
| 08 | Frantzia | Frantsesa | Paule Desjardins | "La belle amour" | Maitasun ederra | 2 | 17 |
| 09 | Danimarka | Daniera | Birthe Wilke & Gustav Winckler | "Skibet skal sejle i nat" | Gaur gauean irtengo da ontzia | 3 | 10 |
| 10 | Suitza | Frantsesa | Lys Assia | "L'enfant que j'étais" | Izan nintzen haurra | 8 | 5 |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eurovision webgune ofiziala
* Datuak: Q154846
* Multimedia: Eurovision Song Contest 1957 / Q154846
* Eurovision Abesti Lehiaketaren edizioak
* 1956  •
* 1957  •
* 1958  •
* 1959  •
* 1960  •
* 1961  •
* 1962  •
* 1963  •
* 1964  •
* 1965  •
* 1966  •
* 1967  •
* 1968  •
* 1969  •
* 1970  •
* 1971  •
* 1972  •
* 1973  •
* 1974  •
* 1975  •
* 1976  •
* 1977  •
* 1978  •
* 1979  •
* 1980  •
* 1981  •
* 1982  •
* 1983  •
* 1984  •
* 1985  •
* 1986  •
* 1987  •
* 1988  •
* 1989  •
* 1990  •
* 1991  •
* 1992  •
* 1993  •
* 1994  •
* 1995  •
* 1996  •
* 1997  •
* 1998  •
* 1999  •
* 2000  •
* 2001  •
* 2002  •
* 2003  •
* 2004  •
* 2005  •
* 2006  •
* 2007  •
* 2008  •
* 2009  •
* 2010  •
* 2011  •
* 2012  •
* 2013  •
* 2014  •
* 2015  •
* 2016  •
* 2017  •
* 2018  •
* 2019  •
* 2020  •
* 2021  •
* 2022  •
* 2023  •
* 2024
* Besteak
* Webgune ofiziala
# 1681
## Gertaerak

* Azken dodoa hil zen.
* Martxoaren 4a – Ingalaterrako erregeak William Penni etorkizunean Pennsylvania izango zena eman zion.
* Ingalaterran boxeoa jaio zen.
* Cavelier de La Salle frantziarrak Mississippi ibaia esploratu zuen.
* Irailaren 30a- Frantziak Estrasburgo bereganatu zuen.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Martxoaren 14a – Georg Philipp Telemann, alemaniar musikagilea eta organista (h. 1767).
* Maiatzaren 16a – Juan Francisco de Güemes, espainiar noble eta militarra, Nafarroako erregeordea (h. 1766).
* Maiatzaren 24a – Manuel Pinto da Fonseca, Maltako Ordenako 68. Printze eta Maisu Handia (h. 1773).
* Ekainaren 18a – Feofan Prokopovitx, ukrainar elizgizona, politikaria eta idazlea (h. 1736).
* Abuztuaren 5a – Vitus Bering, daniar itsasgizon eta esploratzailea (h. 1741).
* Irailaren 10a – Joaquín Ignacio Barrenetxea, bizkaitar diplomatikoa (h. 1753).

## Heriotzak

* Otsailaren 8a – Joan Oltze, baxenafar apaiza, Baionako apezpikua izandakoa (j. c. 1605).
* Martxoaren 12a – Frans van Mieris Zaharra, Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria (j. 1635).
* Apirilaren 23a – Justus Sustermans, flandriar margolaria (j. 1597).
* Maiatzaren 24a – Nicodemus Tessin Zaharra, suediar arkitektoa (j. 1615).
* Maiatzaren 25a – Calderon de la Barca, antzerkigile eta poeta madrildar nabarmena (j. 1600).
* Uztailaren 2a – Arnauld François Maitie, zuberoar idazlea.
* Abuztuaren 17a – Nikon Moskukoa, Moskuko eta Errusia guztietako patriarka (j. 1605).
* Azaroaren 17a – Tito Livio Burattini, veneziar asmatzaile, arkitekto, egiptologo, zientzialari, tresna zientifikoen egilea, bidaiari, ingeniari eta noble (j. 1617).
* Abenduaren 8a – Gerard ter Borch, herbeherear pintore barrokoa (j. 1617).
* Abenduaren 23a – Antonio Fernández del Campo, bizkaitar apaiza, Jaén, Coria eta Tui elizbarrutietako gotzaina (j. 1619).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7645
* Multimedia: 1681 / Q7645
# Filomena ekaitza

Filomena ekaitza zikloi estratropikal bat izan zen, 2021eko urtarrilaren hasieran ez-ohiko elurteak eragin zituena Iberiar penintsulan.

## Erreferentziak

* ↑ Jauregi Oiartzabal, Eider. Lau hildako eragin ditu Filomena denboraleak Espainian. eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2021-2-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104762350
* Multimedia: Storm Filomena / Q104762350
# 2012ko urriko Nafarroa, Aragoi eta Biarnoko uholdeak

2012ko urriaren 19tik urriaren 21era Nafarroa ipar-ekialdeko eta Huescako iparraldeko herri askotan ibaiek gainezka egin zuten ordu gutxitan jausitako euria dela eta. 100mm eta 150mm euri jausi zen Erronkariko hainbat tokitan urriaren 19an eta ondorengo bi egunetan beste horrenbeste.
Gehiengo prezipitazioa Okzitanian kokatutako Gavarnie udalerrien neurtu zen 421mm.

## Uholdeen eragina

Burgin goizean bi pertsona kotxetik atera behar izan dituzte uraren indarra dela eta.
Otsagabian herritik igarotzen den ibaiak ere gainezka egin zuen eta herriko hainbat etxe urez bete ziren.

## Moztutako errepideak

* Zangoza eta Gabarderal arteko NA-5340 errepidea moztu behar izan dute Onsella ibaiak errepidea urez betetzean.
* A-21 autobidea 42. eta 47. kilometroen artean, Ledea eta Esa bitartean luizi batengatik.
* Burgi eta Erronkari arteko errepidea.
* NA-2011 errepidea Zaraitzu eta Zuberoa bitartean, Larraine mendatean.
* NA-2130 errepidea Gorza eta Bidankoze bitartean.
* NA-126 errepidea Tutera eta Deustia bitartean.
* NA-125 errepidea Tutera eta Ejea de los Caballeros bitartean.
* NA-5332 errepidea Pitillas eta Murillo el Cuende bitartean.

## Ikus, gainera

* Uholde historikoak Euskal Herrian

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20120617123549/http://meteo_eu.navarra.es/estaciones%5Feu/mapadeestaciones_eu.cfm https://web.archive.org/web/20120617123549/http://meteo_eu.navarra.es/estaciones%5Feu/mapadeestaciones_eu.cfm Nafarroako meteorologia eta klimatologia Nafarroako Gobernuaren webgunea.
* ↑ http://www.noticiasdenavarra.com/2012/10/19/sociedad/navarra/rescatadas-dos-personas-cuyo-coche-habia-sido-arrastrado-por-el-agua-en-burgui%5B%5D Noticias de Navarra egunkariko albistea.
* ↑ http://www.diariodenavarra.es/noticias/navarra/mas_navarra/2012/10/20/lluvia_respiro_zona_roncal_sanguesa_95067_2061.html Diario de Navarra egunkariko albistea
* ↑ http://www.diariodenavarra.es/noticias/navarra/zona_norte_oriental/2012/10/19/garajes_bajeras_inundadas_sanguesa_94997_1010.html Diario de Navarra egunkariko albistea.

## Kanpo estekak

* Uholdeen eragina urriaren 19an Otsagabian.
* Uholdeen eragina urriaren 19an Burgin.
* Uholdeen eragina urriaren 19an Bidankozen.
* Datuak: Q12252647