OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Elgea

Elgea Barrundia udalerriko iparraldean kokatuta dagoen herria da. Ermandade zaharreko kide, 1885 arte Gebara udalerriaren barruan egon zen.
Arabako iparraldean dago kokatuta, Barrundiako herriburua den Ozaetatik 2.5 km-tara.

## Inguru naturala

Izen bereko mendilerroak Gipuzkoarekin muga egiten du. Hau osatzen duten mendiak Arkamo, Aumategigaña, Burgamendi, Elgeamendi, Gaboño, Keixtui-Gaña, Makatzgain, Miritxa, Mirubixkar, Mugarriluze, Sekillaga, Urdingain eta Urkitza dira. Hauetatik garaiena Aumategigaina da, 1.189m-rekin.
Betizuak (behiak) ohikoak ingurune hauetan, bai eta ardi latxak ere. Behi hauek, euskal mendietan arruntak dira, basa behiaren arrazaren izena dute. Ardi latxa ere oso arrunta da mendi hauetan aurkitzea, bere izena, bere artile latxetik datorkio, artile latxa eta gogorra delako.

## Historia

Elgearen aurreneko aipamena 1085 urtekoa da. Santxo Santxez Arriatuk bere ondasunak, tartean Elgeako villa, San Juan de la Peña monasterioari eman zizkion.
Mitxelenak, bere Apellidos vascos liburuan 1025eko Donemiliagako goldeko Helkeguren toponimoa Elgearekin lotzen du. (Ikus Elkano abizenari buruz ematen dituen azalpenak).

## Demografia

* Elgeako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 7 | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta | Elgea • Marieta • Matura • Mendixur • Gebara • Etura • Audikana • Deredia • Dallo • Arrieta • Txintxetru • Etxabarri Urtupiña • Arbulu • Argomaiz • Gazeta • Añua • Trokoniz • Ixona • Egileta • Eretxun | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta⁠ |
| 8b | Agurain Erdoña Ozeta | Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta | Agurain Erdoña Ozeta |

## Ondasun nabarmenak

* Andre Mariaren Jaiokundearen eliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3050845
* Multimedia: Elgea / Q3050845
* ↑ (Gaztelaniaz) Michelena, Luís.. ([1973]). Apellidos vascos.. (3. ed. aum. y corr. argitaraldia) Txertoa ISBN 84-7148-008-5. PMC 2774372. (Noiz kontsultatua: 2020-10-26).
# Etura

Etura Barrundia udalerriko herrietako bat da. Ermandade zaharreko kide, 1885 arte Gebara udalerriaren barruan egon zen.

## Demografia

* Eturako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 7 | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta | Elgea • Marieta • Matura • Mendixur • Gebara • Etura • Audikana • Deredia • Dallo • Arrieta • Txintxetru • Etxabarri Urtupiña • Arbulu • Argomaiz • Gazeta • Añua • Trokoniz • Ixona • Egileta • Eretxun | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta⁠ |
| 8b | Agurain Erdoña Ozeta | Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta | Agurain Erdoña Ozeta |

## Ondasun nabarmenak

* Jasokundeko Andre Mariaren eliza
* Hilerria eliza ondoan

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa
* Frontoia
* Garbitokia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3059405
* Multimedia: Etura / Q3059405
# Gebara

    Artikulu hau Arabako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gebara (argipena)».
Gebara Arabako iparraldeko herri bat da, egun Barrundiako udalerriaren barruan kokatua. 2017an, 59 biztanle zituen.
Elgeako mendilerroa herriaren iparraldean dago, eta horrek bereizten du Gipuzkoako Debagoieneko eskualdetik.

## Gebaratarrak

Gebaratarren leinuaren jatorria ez dago argi, baina aztarnarik urrunenak Nafarroako Erresumakoak dira, XI. mendeko bigarren erdialdekoak.
Leinukoek izena hartu zuten herri honetatik, eta denborarekin zabaldu ziren Oñatira eta Leintz Gatzagara iparraldean, eta Barrundiako beste herrietara, Egilatz eta Araia aldera ekialdean.
Denborarekin, hara eta hona areago zabalduz joan ziren, hala nola Gipuzkoako zenbait herritan izen bereko jauregiak eta baserriak eraikita. Seguran, Gebara etxea (XVI. mende bukaerakoa), Irunen Gebara baserria (1481erako dagoeneko existitzen zena) eta Gebara Berri baserria, eta hortik metro gutxira, Hondarribiko lurretan, Gebaralarre baserria eta izen bereko lurrak eta aspaldiko plaia edo padurak. Irungo Gebara eta Gebara Berri baserriak XX. mendearen bukaeran bota zituzten, lehena 1988an harriz harri desmuntatu zuten, geroago berreraikia izateko ustezko asmoarekin, baina azkenean ez zuten Gebara baserri historikoa berreraiki eta zenbakidun harriak urtetan agerian eta hala moduz pilatuta egon ziren, Udalaren biltegi batean. Bestalde, Hondarribian Ladron de Gebara leinuaren XVII. mendeko jauregia dago, Kale Nagusian.

## Demografia

* Gebarako biztanleria

## Ondarea

Gaztelua, jauregia edo gotorlekua XV. mendearen amaieran eraikiarazi zuen Eneko Belitz Gebarakoak, eta denborarekin leinuaren egoitza nagusi eta administrazio gune bilakatu zen.
Azkenik, Lehen Karlistaldiaren barnean eta Zurbano jeneralaren aginduz suntsitu zuten 1839an. Horren ondorioz, gaur egun arte aztarnak baino ez dira gelditu.

## Ermandade eta udalerria

Gebarako ermandadea delakoa egon da historikoki, non izen bereko herriaz gain Elgea, Etura eta Urizar ere zeuden. XIX. mendean burututako udal-erreforman udalerri bihurtu zen.
1885 urtearen inguruan Barrundia udalerriaren barrura sarrarazi zuten.

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 7 | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta | Elgea • Marieta • Matura • Mendixur • Gebara • Etura • Audikana • Deredia • Dallo • Arrieta • Txintxetru • Etxabarri Urtupiña • Arbulu • Argomaiz • Gazeta • Añua • Trokoniz • Ixona • Egileta • Eretxun | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta⁠ |
| 8b | Agurain Erdoña Ozeta | Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta | Agurain Erdoña Ozeta |

## Ikus, gainera

* Gebaratarren dorretxea
* Gebara gaztelua
* Barrundia
* Aguraingo kuadrilla

## Kanpo estekak

* Gateluaz eta Gebaratarren leinuaz, Hiru.com webgunean.
* Datuak: Q2743536
* Multimedia: Guevara-Gebara / Q2743536
# Deredia

Deredia (gaztelaniaz: Heredia; eta euskaraz ere oraintsu arte ere hala zen, euskal izena galduta) Arabako ipar-ekialdeko herri bat da, Barrundia udalerrikoa.

## Izena

Herriaren jatorrizko izena, euskaraz ere biltzen zena, Deredia da. Horren lekukotza ugari dago, bai dokumentazio historikoan, (besteak beste Donemiliagako goldean), bai toponimian. Herriaren lehenengo testigantza 1024koa da, eta Deredia izenaz ageri da. Gaur egun ofiziala den Heredia XVI. mendean agertu zen.
Inguruko udal dokumentazioan oso ugariak dira Derediaren lekukotasunak; Barrundian bertan, 100 alditan baino gehiagotan ageri da. Toponimiak ere ematen du horren lekukotza: Derediazabala izena dago herrian bertan, Derediabidea Narbaxan, eta Derediola Elgeamendin.
Horretaz gain, Lazarragaren lekukotza dugu, bere liburu ezagunean ondokoa baitakar: «Derediako galea dator / ponpa handiaz beterik; / oi, hainbat dira ederrak eze / ni nago admiradurik»
Ikerketa egin zen arte, Deredia izena ez zen kontuan hartu. Aldaketa handia zenez, Euskaltzaindiko Onomastika batzordeak bertaratzea erabaki zuen, derediatarrek horren berri zehatza izan eta galderak egiteko aukera izan zezaten.

## Historia

Heredia familiaren sorrera XIII. mendekoa da eta herrian dorrea izan zuten baina XV. mendean Haroko Juan de Belaskok behera bota zuten. San Kristobal elizan dorrearen aztarnak ikus daitezke oraindik.

## Demografia

* Derediako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 7 | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta | Elgea • Marieta • Matura • Mendixur • Gebara • Etura • Audikana • Deredia • Dallo • Arrieta • Txintxetru • Etxabarri Urtupiña • Arbulu • Argomaiz • Gazeta • Añua • Trokoniz • Ixona • Egileta • Eretxun | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta⁠ |
| 8b | Agurain Erdoña Ozeta | Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta | Agurain Erdoña Ozeta |

## Ondasun nabarmenak

* San Kristobal eliza
* San Bartolome baseliza
* San Kristobal eliza
* San Kristobal elizako ataria
* San Kristobal elizako kapitelak
* San Kristobal elizako kapitelak
* San Kristobal elizako leihoak
* San Kristobal elizako arkupeak
* San Kristobal eliza atzetik

## Erreferentziak

* ↑ «[Euskaltzaindiko Onomastika batzordeak, b]esteren artean, Deredia eta Gillarte herri izenak eta Aguraingo karrika izenak onartu ditu [...]» 2013ko oroitidazkia, Euskaltzaindia, 23. orrialdea.
* 1 2 3 Euskaltzaindia: «Barrundiako Deredia izenari buruzko hitzaldia», Plazaberri, 2015-04-27.
* ↑ Bilbao, etab., Gidor. (2020). Lazarraga Eskuizkribuaren edizioa eta azterketa. II. Testua. Bilbo: Euskal Herriko Unibertsitatea (UPV/EHU), 93 or. ISBN 978-84-1319-162-I..

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Argazki galeria

* Kultur etxea

## Ikus, gainera

* Derediako fusilamentuak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3107628
* Multimedia: Deredia / Q3107628
# Hermua

    Artikulu hau Barrundiako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ermua (argipena)».
Hermua Barrundia udalerriko herrietako bat da.

## Demografia

* Hermuko biztanleria

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Alas/Boulebard) • Zurbao • Ilarratza • Matauku • Arbulu • Argomaiz • Venta del Patio • Mendixur • Matura • Ozeta • Hermua • Larrea • Axpuru • Barria (bidegurutzea) • Barria (aterpe) • Narbaxa • Arriola • Gordoa | Galarreta |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 8b | Agurain Erdoña Ozeta | Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta | Agurain Erdoña Ozeta |

## Ondasun nabarmenak

* San Pedro eliza
* San Martin de Tours baseliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3134254
* Multimedia: Hermua / Q3134254
# Larrea (Barrundia)

    Artikulu hau Arabako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Larrea».
Larrea Barrundia udalerriko herrietako bat da. Iparraldean Elgeako mendilerroa dauka, eta bestaldean Araotz auzoa (Oñati). Mendebaldean Hermua, hegoaldean Heredia eta ekialdean Narbaxa herri arabarrak mugakide ditu. Gaur egun ezaguna da gaztagintzagatik, Arabako Lautadako beste herri batzuk bezala.

## Demografia

* Larreako biztanleria

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Alas/Boulebard) • Zurbao • Ilarratza • Matauku • Arbulu • Argomaiz • Venta del Patio • Mendixur • Matura • Ozeta • Hermua • Larrea • Axpuru • Barria (bidegurutzea) • Barria (aterpe) • Narbaxa • Arriola • Gordoa | Galarreta |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 8b | Agurain Erdoña Ozeta | Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta | Agurain Erdoña Ozeta |

## Larretar ospetsuak

* Joan Perez Lazarraga (1548?-1605), bertako dorrearen jaunetako bat, bai eta ezaguna den Hego Euskal Herriko euskal testurik zaharrenaren egilea ere (Lazarragaren eskuizkribua, 1567-1602 bitartean idatzia).
* Bruno Villareal (1801-1862), karlisten Arabako komandante nagusia Lehen Karlistaldian.

## Ondasun nabarmenak

* Lazarraga dorrea (Lazarragatarren dorretxe izana, gerora baserri bihurtua), Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatua 2002an.
* Donemiliagaren parrokia-eliza, XVI. mendeko fabrika duena, eta XVIII. mendeko ataria.

## Jaiak

* Uztailaren 4an "El Barte".
* Abuztuaren 16an San Roke.

## Argazki galeria

* Donemiliaga eliza
* Garbitokia
* Bolatokia
* Eskola

## Erreferentziak

* ↑ Larreko Lazarraga dorrea kultura ondasun izendatzeko erabakia, Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria.

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2743345
* Multimedia: Larrea (Álava) / Q2743345
* (Gaztelaniaz) «Bolo baserria», Hiru.com webgunea.
# Marieta-Larrintzar

Marieta-Larrintzar Barrundia udalerriko herrietako bat da. Marieta eta Larrintzar herrien batasunarekin sortu zen XX. mendean. Bi herriak Ganboako udalerri galduko herriak izan ziren.

## Demografia

* Marieta-Larrintzarreko biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 7 | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta | Elgea • Marieta • Matura • Mendixur • Gebara • Etura • Audikana • Deredia • Dallo • Arrieta • Txintxetru • Etxabarri Urtupiña • Arbulu • Argomaiz • Gazeta • Añua • Trokoniz • Ixona • Egileta • Eretxun | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta⁠ |
| 8b | Agurain Erdoña Ozeta | Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta | Agurain Erdoña Ozeta |

## Ondasun nabarmenak

* Gurutzearen Asmakuntzaren eliza
* Santa Marina baseliza
* XIV mendean Larrintzar-Lazarraga dorrea izan zen
* Santa Marina
* Santa Kruz eliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21051978
* Multimedia: Marieta-Larrintzar / Q21051978
# Matura

Matura (ofizialki Maturana) Barrundia udalerriko herrietako bat da.

## Demografia

* Maturako biztanleria

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Alas/Boulebard) • Zurbao • Ilarratza • Matauku • Arbulu • Argomaiz • Venta del Patio • Mendixur • Matura • Ozeta • Hermua • Larrea • Axpuru • Barria (bidegurutzea) • Barria (aterpe) • Narbaxa • Arriola • Gordoa | Galarreta |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 7 | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta | Elgea • Marieta • Matura • Mendixur • Gebara • Etura • Audikana • Deredia • Dallo • Arrieta • Txintxetru • Etxabarri Urtupiña • Arbulu • Argomaiz • Gazeta • Añua • Trokoniz • Ixona • Egileta • Eretxun | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta⁠ |
| 8b | Agurain Erdoña Ozeta | Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta | Agurain Erdoña Ozeta |

## Urtegia

Uribarri Ganboako urtegiaren hego-ekialdean kokatuta dago, Garaioko parkearen inguruan.

## Ondasun nabarmenak

* San Martin eliza
* Maturana-Urizar dorretxea

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3299992
* Multimedia: Maturana / Q3299992
# Mendixur

Mendixur Barrundia udalerriko herrietako bat da. 1957an desagertu zen arte Ganboa udalerriaren zati izan zen. Herrian dago Mendixurko parke ornitologikoa.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 47 biztanle ditu.

## Mendixurko parke ornitologikoa

Hegaztiak behatzeko Arabako naturagune bat da, Uribarri Ganboako urtegiko adar oso bat hartzen duena, urtegiko hegoaldean. 144 hegazti-espezie ibiltzen dira urtean zehar hezegune honetatik.
Uribarri Ganboako dago, Mendixur herriko etxeen aurrean. Urak ez dira oso sakonak, baina naturalizazio prozesu garrantzitsu baten ondorioz landare eta animalien komunitateentzako gune bilakatu da.
* Sarrera bat
* Mapa
* Lertxunak eta ahateak

## Demografia

* Mendixurko biztanleria

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Gasteiz (geltokia) | Gasteiz (Alas/Boulebard) • Zurbao • Ilarratza • Matauku • Arbulu • Argomaiz • Venta del Patio • Mendixur • Matura • Ozeta • Hermua • Larrea • Axpuru • Barria (bidegurutzea) • Barria (aterpe) • Narbaxa • Arriola • Gordoa | Galarreta |
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 7 | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta | Elgea • Marieta • Matura • Mendixur • Gebara • Etura • Audikana • Deredia • Dallo • Arrieta • Txintxetru • Etxabarri Urtupiña • Arbulu • Argomaiz • Gazeta • Añua • Trokoniz • Ixona • Egileta • Eretxun | Azilu Burgu Dulantzi Ozeta⁠ |
| 8b | Agurain Erdoña Ozeta | Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta | Agurain Erdoña Ozeta |

## Urtegia

Ulibarri-Ganboako urtegiaren inguruan dago, zehazki hego-ekialdearen muturrean. Bertan dago Parke Ornitologikoa, hegaztiak begiratzeko tokia.
1954an urtegia eraiki zutenean, orduko Mendixur eta Mendixur bezalako herri batzuk (Azua, Larrintzar eta Garaio. Langara Ganboa, Marieta) jendez hustu ziren lurrik gabe geratu zirelako. Mendizabal eta Zuhatzu Ganboa herriek suerte txarragoa izan zuten eta urperaturik geratu ziren, Orenin herria uharte bihurtu zen, eta, beraz, ez zen bizitzeko egoki geratu. Mendixur herriak iraun egin zuen, baina mugarteak oso murriztuta geratu zitzaizkion. Kaltetutako herrietako biztanle gehienek beste herri batzuetara joan behar izan zuten bizitzera, kasu askotan egoera penagarrian. Gehienak Gasteizera joan ziren, baina beste batzuk, berriz, leku askoz urrunagoetara.
Urpean geratu ziren Mendixurreko lurrak ez dira oso sakonak, eta egokiak izan dira gero naturalizazio-prozesu garrantzitsu baten barruan parke ornitologikoa sortzeko.

## Ondasun nabarmenak

* San Roman eliza
* Mendixurko parke ornitologikoa
* Bolatokia

## Iruditegia

* Bolatokia
* Bolatokia

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3305780
* Multimedia: Mendixur / Q3305780
* ↑ «Urtegiaren memoria historikoa - ullibarri-gamboa - web.araba.eus» ullibarri-gamboa.araba.eus (Noiz kontsultatua: 2022-09-12).
# Marie d'Agoult

Marie Catherine Sophie, Comtesse d'Agoult (Frankfurt am Main, 1805eko abenduaren 31 – Paris, 1876ko martxoaren 5a) frantziar idazle eta historialaria izan zen.
Alemanian jaio zen Marie Catherine Sophie de Flavigny izenarekin, frantziar emigratu baten alaba. Haurtzaroa Alemanian eman zuen, eta Borboien berrezarkuntza ondoren Frantziako komentu batean ikasi zuen.
1827an d 'Agoult kondearekin ezkondu zen. Hala ere, 1835etik 1849ra Franz Lisztekin bizi izan zen, zeinarekin hiru seme-alaba izan zituen.

## Lanak

* Lehien istoriak (Hervé, Julien, eta Valentia), 1841–1845esn argitaratuak
* Histoire de la révolution de 1848 (1850-1853, 3 liburuki), Daniel Stern izenarekin argitaraua
* Nélida, eleberria (1846)
* Lettres Républicaines, Esquisses morales et politiques (1849, artikuluak biltzea)
* Trois journées de la vie de Marie Stuart (1856)
* Florence et Turin (1862)
* Histoire des commencements de la république aux Pays-Bas (1872)
* A Catholic Mother Speaks to Her Children (1906)
* Mes souvenirs (1877).
* Franz Lisztekin korrespondentzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q253453
* Multimedia: Marie d’Agoult / Q253453
# Anne Dacier

Anne Dacier (ezkongabeko izena Anne Le Fèvre ; Preuilly-sur-Claise, 1645eko abenduaren 24an bataiatua - Paris, 1720ko abuztuaren 17a) frantziar filologo eta idazle bat izan zen.
Jean Lesnier liburu-saltzailearekin ezkondu zen, baina, bere aita hiltzerakoan, hartatik banantzen da eta Parisen bizitzera joan zen deitura hartzen duenaren André Dacier Frantziako Akademiaren kidearekin joateko.
Egile klasikoen itzulpen ugariak egin zituen frantsesera, hurrengo mendeetako garrantzi handia izan zutenak. Terentzio, Marko Aurelio Floro, Kalimako, Eutropio, Anakreonte eta Homero itzuli zuen.
Las causas de la corrupcion lanean Houdar de La Motthe kritikatu zuen.
Louvre jauregian hil zen 1720ko abuztuaren 17an.
* Datuak: Q272609
* Multimedia: Anne Dacier / Q272609
# Juanma Garate

Juan Manuel Garate Cepa (Irun, 1976ko apirilaren 24a -) euskal txirrindularia ohia da, 2000 eta 2014 artean profesionala izan zena.

## Ibilbidea

Italiako Giroan emaitzarik onenak izan ditu, bertan 4.a 2002an, 10. 2004ean, 5.a 2005ean eta 7.a 2006an izan zen. 2006an, gainera, etapa bat eta mendiko sailkapena lortu zituen. Espainiako Vueltan 2001an etapa bat eta Frantziako Tourran 2009an beste bat lortu dituenez, hiru Itzuli nagusietan etapa irabazle diren txirrindulari gutxienetariko bat da. 2007 urtean bigarren postuan sailkatu zen Donostiako Klasikan.

## Palmaresa

1996
* 2. Bidasoko Itzulian
1998
* Gorlako Igoera
* 2. Eusebio Vélez Sarian
1999
* Gorlako Igoera
* Etapa bat Avilako Itzulian
* Xanisteban Saria
* Euskadiko Erlojupeko Txapelketa (Lemoiz)
* Etapa bat Palentziako Itzulian
* Etapa bat Salamankako Itzulian
* 2. Altzoko Igoeran
2001
* Etapa bat Espainiako Vueltan
* 7. Suitzako Itzulian
2002
* Etapa bat Trentinoko Giroan
* Etapa bat Suitzako Itzulian
* 4. Italiako Giroan
2004
* 10. Italiako Giroan
2005
* Espainiako Txirrindularitza Txapelketa
* 5. Italiako Giroan
* 5. Andaluziako Itzulian
2006
* 7. Italiako Giroan, Mendiko Sailkapena eta etapa bat
2007
* 2. Donostia Klasikoan
2008
* 5. Andaluziako Itzulian
* 6. Paris-Nizan
* 7. Romandiako Tourrean
2009
* Frantziako Tourreko etapa bat (Mont Ventoux mendatean amaitzen zena)

## Emaitzak lasterketa nagusietan

| Lasterketa | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 |
| Italiako Giroa | - | 20.a | 4.a | - | 10.a | 5.a | 7.a | - | 37.a | - | - | - | 59.a | 31.a |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | 66. | 72.a | 21.a | - | 62.a | 35.a | Utzi | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | - | - | - | 30.a | 15.a | 38.a | 46.a | 66.a | 42.a | 71.a |
| Txirrindularitzako Munduko Txapelketak | - | - | - | - | - | - | - | - | Utzi | - | - | - | - | - |

## Taldeak

* Lampre-Daikin (2000-2004)
* Saunier Duval-Prodir (2005)
* Quick Step-Innergetic (2006-2008)
* Rabobank (2009-2014)

## Kanpo estekak

Juanma Garate - ProCyclingStats
* Datuak: Q358163
* Multimedia: Juan Manuel Gárate / Q358163