OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sermoi

Sermoi, baita ere prediku, homilia eta pronu, oratoriaren generoa da, eliz hitzaldia, erlijioari buruzko diskurtsoan datzana, oro har kristau gurtzan zehar. Sermoia gai erlijioso edo moral bati buruz apaiz baten diskurtso publikoa bat da, elizako zerbitzu baten zati gisa egiten ohi dena. Sermoia emateko ekintzari "sermoia egin" esaten zaio.
Sermoia, lehen kristau liturgian, latinez ahoskatzen zen, baina gero, herriak latinezko kultua jada ulertzen ez zuela ikusirik, herri-hizkuntzan ematen hasi zen, gainerako liturgiak latinez egiten jarraitzen zuen bitartean. Egile batzuek uste dute hori izan zela hizkuntza arruntera landutako ahots eta esaera zaharren aldaketa jakin baten jatorria, literatura folklorikoaren zati bat sorraraziz.

## Helburua

Helburua Bibliako eta elizako magistergoan oinarri hartuz, dogmaren eta moralaren alderdi doktrinazkoak adieraztea da.

## Lehen sermoiak

Eliza kristau ezberdinen sermoiak Jesukristoren garaian juduen munduan zegoen sinagogaren homilian du jatorria. Jesukristok sermoiak eman ohi zituen bere ikasleei aire zabalean irakasteko, eta Jesusek ere sermoiak eman zituen sinagogetan, Nazaretena bezala. Sermoiaren helburua Bibliako testu bat edo gehiago irakastea da, fededunen ezagutza hobetzeko.
Jesu Kristok emandako Mendi gaineko predikua (San Mateo, V, VI eta VII) sermoirik zaharrena dela esan daiteke. Apostoluen epistolak, beren helburuari dagokionez behintzat, benetako sermoiak dira. Dena dela, generoa IV. mendera arte ez da sortuko. Grekoek homilia deitzen zioten eta Vatikanoko II. kontzilioaren ondoren, "homilia" hitza hobesten da hitzaldi liturgiko hori izendatzeko.

## Sermoi motak

Juan Mari Lekuonak mota desberdinak bereizi zituen:
* Homilia: liburu sakratuen iruzkin exegetikoa, mezatako irakurgaien ondoren egiten dena.
* Sermoia: dogmaren eta moralaren alderdi doktrinazkoak esplikatzea.
* Platika: gogoeta aszetiko morala, fededunak espirituz adoretu nahi dituena, era xume eta lasaigarrian. Hitz hau erabili zuen Joakin Lizarraga Elkanokoak: Urteco Igande guztietaraco Platicac edo Itzaldiac.
* Hiletetako sermoia: bizitzaren eta heriotzaren esanahiaz meditazioa jendaurrean ontzea, baten bat hiltzen denean.

## Herri kulturan

Sermoiaren kontzeptua euskal ahozko komunikazioan ikuspuntu komikotik asko erabili izan da. Normalean, sermoia diskurtso astuna eta handi-mandiaren gisa azaldu da. Esamoldetan ere adibide ugari daude, esaterako "sermoia bota", hau da, norbaiti gogor zerbait esatea edo gaitzestea. Labayru Ikastegiak haren webgunean adibide hau ematen du: "Hazelako sermoia bota deustan amak!".

## Erreferentziak

* ↑ https://eu.eferrit.com/zer-da-sermoia/
* ↑ Euskaltzaindiaren hiztegia: prediku
* ↑ Labayru hiztegia: sermoi

## Ikus, gainera

* Prediku-aulki.
* Mendi gaineko predikua.

## Kanpo estekak

* Larramendiren sermoi ospetsuaren testua.
* "Prediku" kontzptua Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegian, 661-662 or.
* Datuak: Q60797
* Multimedia: Sermons / Q60797
# Salat

    Artikulu hau islamiar otoitzari buruzkoa da; Frantziako ibaia gaitzat duena beste hau da: «Salat (ibaia)»
Salat (euskaraz: «eguneko otoitz», arabierazko صلاة hitzetik ekarria; pl. صلوات ṣalawāt) edo namaz (persieraz: نَماز‎) Islamaren bost euskarrietako bat da, musulmanentzat derrigorrezkoa dena. Egunean bost bider egin behar ditu horiek Meka aldera (alkibla aldera) begiratuz; egunsentian, eguerdian, arratsaldeko hirurak eta bostak bitartean, arratsaldean eguzkia ezkutatu baino lehen, eta, azkenik, gauean.
Salat baino lehen ikuzketa errituala egin behar dute. Musulman guztientzat derrigorrezkoa da, nerabezaroaurrekoak, menstruazioa izaten dutenak edo erditze osteko 40 egunetan odoletan direnak izan ezik. Islamean ez dago liturgiarik, ezta apaizik ere; berez, predikatzaileak, eta otoitza gidatzen duten arduradunak (imamak) baizik ez daude, eta meskitatik otoitzera dei egiten dutenak (muezzinak); ostiraletan egiten da otoitza meskitan eta aurretik imanak sermoi edo hitzaldi bat esaten du politikari, gizarteari eta moralari buruz.

## Erreferentziak

* ↑ Aruna Thaker & Arlene Barton. (2012). Multicultural Handbook of Food, Nutrition, and Dietetics. , 43 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q234869
* Multimedia: Salat / Q234869
# Errezo-alfonbra

Errezo-alfonbra edo otoitz-tapiza musulmanek salaterako, otoitzaren erritualerako, erabiltzen duten alfonbra da. Mihrabaren marrazkia otoitz egiten dutenek nora begiratu behar duten seinalatzen du, hau da, alkiblak Kaabaren norabidea zehazten du.
Mihrab batez eta forma geometrikoz apainduta egoteaz gain, beste errezo-sinbolo batzuk ere izan ditzake bere diseinuan, hala nola esku batzuk otoitzean eskuak jartzeko, meskitaren lanpara bat, biziaren zuhaitza, etab.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Orbaneja, Fernando. (2014). Breve historia de las religiones. Ediciones B.
* ↑ (Gaztelaniaz) Darke, Diane. (1996). Turquía. Granica S. A., 75 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q956956
* Multimedia: Prayer rugs / Q956956
# Umrah

Umrah delakoa (arabieraz عمرة) musulmanek Mekara eginiko erromesaldia da, urteko edozein garaitan egin daitekeena. Batzuetan, erromesaldi txikia deitzen zaio, Hajj delakoa, erromesaldi nagusia delarik, azken hau, egin dezaketen musulman guztientzako derrigorrezkoa delarik. Islamiar eskola batzuen arabera, Umrah erromesaldia ez da derrigorrezkoa, baina bai oso goresgarria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q640480
* Multimedia: Umrah / Q640480
# Men at Work

Men at Work (euskaraz Gizonak Lanean), Australiako rock musika talde bat izan zen. 1978an Melbourne hirian sortu zen eta bere kideak Colin Hay, Greg Ham, Jerry Speiser, Ron Strykert eta John Rees izan ziren.
Mundu mailan bereziki Down Under abestiarekin ezagunak egin ziren.

## Diskografia

* Business as Usual (1981)
* Cargo (1983)
* Two Hearts (1985)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q831111
# Natxo Azpilikueta

Ignacio Azpilikueta Rodríguez (Donostia, Gipuzkoa, 1981eko urriaren 28a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Erdiko atzelari lanetan aritzen zen.

## Ibilbidea

2022ko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Logroñés B | 3. | 2000/01 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Logroñés B | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Real Union | 2.B | 2001/02 | 20 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 20 | 0 |
| Real Union | Denera | Denera | 20 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 20 | 0 |
| Sanse | 3. | 2002/03 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Sanse | 2.B | 2003/04 | 24 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 24 | 0 |
| Sanse | 2.B | 2004/05 | 23 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 0 |
| Sanse | Denera | Denera | 47 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 47 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 2003/04 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | 2 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 2004/05 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Real Sociedad | Denera | Denera | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | 2 | 0 |
| Huesca | 2.B | 2005/06 | 25 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 25 | 0 |
| Huesca | Denera | Denera | 25 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 25 | 0 |
| Guijuelo | 2.B | 2006/07 | 34 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 1 |
| Guijuelo | Denera | Denera | 34 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 1 |
| Logroñés CF | 2.B | 2007/08 | 20 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 20 | 2 |
| Logroñés CF | Denera | Denera | 20 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 20 | 2 |
| Vecindario | 2.B | 2008/09 | 28 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 28 | 2 |
| Vecindario | Denera | Denera | 28 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 28 | 2 |
| Águilas | 2.B | 2009/10 | 34 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 1 |
| Águilas | Denera | Denera | 34 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 1 |
| Lemoa | 2.B | 2010/11 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 0 |
| Lemoa | Denera | Denera | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 211 | 6 | 1 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | 212 | 6 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11926432
# Iñaki Palacios

Iñaki Palacios (Gasteiz, Araba, 1988) musikaria da.

## Biografia

2005ean “Insausti Txobito” Euskadiko txitulari gazteen txapelketa irabazi zuen Hernanin eta 2007an Euskadiko Musikari gazteen txapelketan bigarren saria jaso zuen. Jesus Guridi kontserbatorioan eta Luis Aranburu eskolan txistu eta gitarra ikasketak egin ondoren 2011ean Bartzelonara joan zen SAE intsitutuan soinu ikasketak egitera.
Gaur egun Basauriko Udal Musika Eskolako txistu irakaslea da eta Eusko Jaurlaritzako ekitaldietan txistulari lanetan aritzen da.
2017an atera zuen aurreneko diskoa, Lurra, Ardoa, Dantza izenekoa. Musika tresna anitzak erabiliz Arabar Errioxako lurraldearen pertsonalitate eta izaera plazaratzea zuen helburu. Josu Sanchez koreografoarekin eta Mulixka Dantza Taldearekin osaturiko ikuskizuna taularatu zuen. 2019an bigarren diskoa atera zuen, Harria izenekoa. Txistua, harrizko txalaparta eta esku-soinua integratzen ditu. Mulixka Dantza Taldearekin osaturiko koreografian Iñaki Perurenak ere hartu zuen parte.
2021. urtean hirugarren diskoa argitaratu du, Baltik izena duena. Irlandako The Gael’s bandaren laguntza izan du.
2024an Iñaki Palaciosek Argizaiola argitaratu zuen. Argizaiola diskoak, tribu-soinu fin eta zaharretatik abiatuta, gure arbasoengandik jasotako heriotzaren eta iraganaren inguruko errituak omentzen ditu doinu berrien bidez. Horretarako, Palaciosek musika tresna primitiboak eta soinu elektronikoak konbinatu ditu; emaitza disko eklektiko eta berritzailea da. Bertan parte hartu dute, besteak beste, Mikel Urdangarinek, Lide Hernandok, Kalakanek eta Maiatxen Urkiak. Halaber, Argizaiola abestiaren testua Martxel Mariscalena da, eta Udazken Karmele Jaiorena. Argizaiola sinbolismo handia duen elementu euskalduna da, eta heriotzari buruzko adierazpen kulturalen aberastasuna, arbasoekiko lotura, familiaren garrantzia, ohituren transmisioa, espiritualtasun herrikoia eta mundu sinbolikoa irudikatzen ditu. Diskoan agertzen den testuak ondo adierazten du elementu honen ezaugarri eta garrantzia: "Hildakoei argia eskaintzea kultura askotan egiten den zerbait da, baina argiziolak duen berezitasunetako bat, itxuraz formala denaz gain, familia bakoitzak berea zuela da. Etxekoandreak pizten zuen elizan familiaren hilobian, eta hala jarraitu zuten elizan ehorzketak egiteari utzi ziotenean ere."

## Diskografia

* Lurra, Ardoa, Dantza (2017, Baga Biga)
* Harria (2019, Baga Biga)
* Baltik (2021, Baga Biga)
* Argizaiola (2024, Baga Biga)

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Iñaki Palacios» Escuela de Música de Basauri (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).
* ↑ «Producciones Baga Biga. Ideas musicales.» www.baga-biga.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Harria – Iñaki Palacios» Diariofolk (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).
* ↑ SL, TAI GABE DIGITALA. (2021-02-23). «Iñaki Palacios |Baltik» naiz: (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).
* ↑ «El txistulari Iñaki Palacios presentará en San Telmo su disco Argizaiola - Museo San Telmo» www.santelmomuseoa.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ «Baltik» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105779305
# B36 Tórshavn

B36 Tórshavn (izen osoa Bóltfelagið 1936 Tórshavn), Faroetako futbol talde onenetakoa da, Tórshavn hiriburukoa. 1936an sortu zen eta Faroetako 11 liga eta 5 kopa eskuratu ditu.

## Palmaresa

* Liga (11): 1946, 1948, 1950, 1959, 1962, 1997, 2001, 2005, 2011, 2014, 2015.
* Kopa (7): 1965, 1991, 2001, 2003, 2006, 2018, 2021.
* Faroeetako Superkopa (1): 2007.
* Kopa Atlantiarra (Islandia-Faroeak) (1): 2006.

## Kanpo estekak

* (Faroeraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q330978
* Multimedia: B36 Tórshavn / Q330978
# Paul Morrissey

Paul Joseph Morrissey (New York, 1938ko otsailaren 23a – ibidem, 2024ko urriaren 28a) estatubatuar zinema zuzendaria izan zen.
New Yorken jaio zen guraso katoliko irlandarrekin eta ikastetxe katolikoetan hezi zen. Graduatu ondoren, armadan sartu eta teniente mailara iritsi zen. 1960ko hamarkadaren amaieran, East Villagera joan zen, eta Exit Gallery zinemateka zabaldu zuen. Bertan, zinema underground eta dokumentalak eman zituen.
1965eko ekainean Andy Warhol ezagutu zuen eta The Factoryren proiektuetan kolaboratu eta publizitatea zuzendu zuen. Joe Dallesandro aktorea ere ezagutu zuen, eta hainbat filmetan zuzendu zuen. 1973an, bi film arrakastatsu zuzendu zituen Erroman, eta, ondoren, Los Angelesera joan zen film independenteak zuzentzera. 1980ko hamarkadan New Yorkera itzuli zen eta New Yorkeko gainbehera sozial eta moralari buruzko film satirikoak zuzendu zituen.
Velvet Underground & Nico taldeko managerra ere izan zen.

## Filmografia

* Ancient History (film laburra) 1961
* Dream and Day Dream (film laburra) 1961
* Mary Martin Does It (laburra) 1962
* Civilization and Its Discontents (film laburra) 1962
* Taylor Mead Dances (film laburra) (1963)
* Peaches and Cream (film laburra) (1964)
* Merely Children ( film laburra) (1964)
* About Face (film laburra) (1964)
* The Origin of Captain America (film laburra) (1964)
* Like Sleep (film laburra) (1964)
* All Aboard the Dreamland Choo-Choo (film aburra) (1965)
* My Hustler (1965)
* Paul Swan (1965)
* More Milk, Yvette (1966)
* Hedy (1966)
* Chelsea Girls (1966)
* The Velvet Underground and Nico: A Symphony of Sound (1966)
* Imitation of Christ (1967)
* Tub Girls (1967)
* I, a Man (1967)
* Bike Boy (1967)
* Loves of Ondine (1967)
* The Nude Restaurant (1967)
* Four Stars
* San Diego Surf (1968)
* Flesh (1968)
* Lonesome Cowboys (1968)
* Trash (1970)
* I Miss Sonia Henie (film laburra) (1971)
* Women in Revolt (1971)
* Heat (1972)
* L'Amour (1973)
* Flesh for Frankenstein (1973)
* Blood for Dracula (1974)
* The Hound of the Baskervilles (1978)
* Madame Wang's (1981)
* Forty Deuce (1982)
* Mixed Blood (1985)
* Beethoven's Nephew (1985)
* Spike of Bensonhurst (1988)
* Changing Fashions (film laburra) (1993)
* Veruschka: A Life for the Camera (dokumentala) (2005)
* News from Nowhere (2010)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q383764
* Multimedia: Paul Morrissey / Q383764
# NSÍ Runavík

NSÍ Runavík (izen osoa Nes Sóknar Ítróttarfelag Runavík), Faroetako futbol taldea da, Runavík herrikoa. 1957an sortu zen eta Faroetako liga bat eta hiru kopa eskuratu ditu.

## Palmaresa

* Liga (1): 2007.
* Kopa (3): 1986, 2002, 2017.
* Faroeetako Superkopa (1): 2008.

## Kanpo estekak

* (Faroeraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q216857
* Multimedia: NSÍ Runavík / Q216857
# Lamborghini Revuelto

Lamborghini Revuelto, Lamborghini etxeko Superkirol-automobil modelo bat da.
2023an ekoitzitzen jasi zen, aurreko Lamborghini Aventador modeloa ordezkatuz.
* Datuak: Q117309045
* Multimedia: Lamborghini Revuelto / Q117309045
# Barbara Bel Geddes

Barbara Bel Geddes (New York, 1922ko urriaren 31 – Northeast Harbour, Mount Desert, Maine, 2005eko abuztuaren 8a) estatubatuar aktorea izan zen. Vertigo filmean eta Dallas telesailan antzeztu zuen. Denbora bat egon zen Hollywoodeko zerrenda beltzean.

## Filmografia
### Zinema

| Urtea | Filma | Pertsonaia |
| 1947 | The Long Night | Jo Ann |
| 1948 | I Remember Mama | Katrin Hanson |
| 1948 | Blood on the Moon | Amy Lufton |
| 1949 | Caught | Leonora Eames |
| 1950 | Panic in the Streets | Nancy Reed |
| 1951 | Fourteen Hours | Virginia Foster |
| 1958 | Vertigo | Midge Wood |
| 1959 | The Five Pennies | Willa Stutsman |
| 1960 | Five Branded Women | Marja |
| 1961 | By Love Possessed | Clarissa Winner |
| 1971 | Summertree | Ruth |
| 1971 | The Todd Killings | Mrs. Todd |

### Telebista

| Urtea | Telesaila | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 1950 | Robert Montgomery Presents | Rebecca de Winter/Tracy Samantha Lord | 2 atal |
| 1950 | Pulitzer Prize Playhouse | Bethel Merriday | Atal 1 |
| 1950 | The Nash Airflyte Theater | Molly Morgan | Atal 1 |
| 1954 | The Campbell Playhouse | | Atal 1 |
| 1957 | Schlitz Playhouse of Stars | Marcia | 2 atal |
| 1957–1958 | Studio One | Charlotte Lamb | 2 atal |
| 1958 | Playhouse 90 | Sidney Cantrell | Atal 1 |
| 1958 | Decision | Marcia | Atal 1 |
| 1958 | The United States Steel Hour | Lily Barton | Atal 1 |
| 1959 | Riverboat | Missy Belle | Atal 1 |
| 1960 | Dow Hour of Great Mysteries | | Atal 1 |
| 1958–1960 | Alfred Hitchcock Presents | Lucia Clay/Mary Maloney/Helen Brewster/Sybilla Meade | 4 atal |
| 1965 | Dr. Kildare | Dr. Ruth Halliman | Atal 1 |
| 1968 | CBS Playhouse | Doris Gray | Atal 1 |
| 1969 | Journey to the Unknown | Inga Madison | Atal 1 |
| 1969 | Daniel Boone | Molly Malone | Atal 1 |
| 1976 | Spencer's Pilots | Maggie | Atal 1 |
| 1977 | Our Town | Mrs. Webb | Telefilma |
| 1978–1990 | Dallas | Miss Ellie Ewing Farlow | 281 atal |
* Datuak: Q232421
* Multimedia: Barbara Bel Geddes / Q232421
# Dimitrios Maximos

Dimitrios Maximos (grezieraz: Δημήτριος Μάξιμος; Patras, 1873ko uztailaren 6a – Atenas, 1955eko urriaren 17a) greziar bankari eta politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1947ko urtarrilaren 24tik abuztuaren 29ra.
1891n hasi zen Greziako Banku Nazionalean lanean eta 1920tik 1922ra banku honetako gobernadorea izan zen. 1935 eta 1935 artean Panagis Tsaldarisen gobernuan Kanpo Arazoetako ministro izan zen eta Greziako lehen ministro 1947ko zazpi hilabeteetan.
Atenasko erdigunean duen etxea Greziako lehen ministroaren egoitza ofiziala da orain.
* Datuak: Q1225994
* Multimedia: Dimitrios Maximos / Q1225994
# KÍ Klaksvík

KÍ Klaksvík (izen osoa Klaksvíkar Ítróttarfelag), Faroetako futbol talde onenetakoa da, Klaksvík hirikoa. 1904ean sortu zen eta Faroetako 21 liga eta 6 kopa eskuratu ditu.

## Palmaresa

* Faroeetako Liga (21): 1942, 1945, 1952, 1953, 1954, 1956, 1957, 1958, 1961, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1972, 1991, 1999, 2019, 2021, 2022, 2023.
* Faroeetako Kopa (6): 1966, 1967, 1990, 1994, 1999, 2016.
* Faroeetako Superkopa (2): 2020, 2022.

## Kanpo estekak

* (Faroeraz)(Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q723457
* Multimedia: KÍ Klaksvík / Q723457
# Mariano Jose Ibarguengoitia Zuloaga

Mariano Jose Ibarguengoitia Zuloaga (Bilbo, Bizkaia, 1815eko irailaren 8a - ibidem, 1888ko urtarrilaren 31) Erromatar Eliza Katolikoko apaiza eta gaztelaniazko idazlea izan zen. Bilbo hirian lan handia egin zuen, eta Karitateko Jesusen Zerbitzarien sortzailetako bat izan zen. 1858tik, Bilboko San Anton elizako parrokoa izan zen. Beatifikazio prozesuan dago.

## Liburuak

Batez ere erlijioari lotutako lanak idatzi zituen.
* Método para facilitar la adquisición de las virtudes por medio del examen particular, Madril, N. de Castro Palomino, 1853.
* Ejercicios de San Ignacio de Loyola acomodados exclusivamente al espiritual aprovechamiento de los Señores Sacerdotes, Madril, Imprenta de la Regeneración, 1857, 2 liburuki. Hau da bere lan ezagunena.
* Explicación del Liberalismo, Azpeitia, Pablo Martínez inprimategia, 1875.
* Tratado de la usura.

## Bibliografia

* (Gaztelaniaz) Eugenio Rodríguez Condado: Mariano José de Ibargüengoitia y Zuloaga. Presbítero de bilbao y director espiritual de la congregación Siervas de Jesús de la Caridad, Bilbo: Mensajero, 2004, 246 or.

## Erreferentziak

* ↑ https://docplayer.es/21193481-Mariano-jose-de-ibarguengoitia-y-zuloaga-1815-1888-biografia-documentada-nacimiento-y-primeros-anos-del-siervo-de-dios.html

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Biografia Historiaren Errege Akademiaren webgunean.
* (Gaztelaniaz) Biografia.
* Datuak: Q107355558
* Multimedia: Mariano José de Ibargüengoitia y Zuloaga / Q107355558
# Víkingur Gøta

Víkingur Gøta Faroetako futbol taldea da.

## Historia

1926an sortu zen GÍ Gøta eta 6 liga eta beste 6 kopa lortu zituen. 2008an Leirvík ÍF taldearekin bat egin eta Víkingur Gøta sortu zen. Honek ligarik ez baina bost kopa eskuratu ditu.

## Palmaresa

* Liga (8): 1983, 1986, 1993, 1994, 1995, 1996, 2016, 2017.
* Kopa (12): 1983, 1985, 1996, 1997, 2000, 2005, 2009, 2012, 2013, 2014, 2015, 2022.
* Faroeetako Superkopa (5): 2014, 2015, 2016, 2017, 2018.

## Kanpo estekak

* (Faroeraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q3543925
* Multimedia: Víkingur Gøta / Q3543925
# Obus

Obusa artilleria atala da, kanoiak ez bezala, tiraketa kurbo baten bidez eraso dezakeena. Tiraketa ez zuzen baten bidez, parabola bat eratuz, lurraren oztopo natural edo artifizialen gainetik, bere jaurtigailua bota dezake. Berez, 45º baino angelu handiagoetara hel daiteke.
Obusa, XIX. mendearen lehen erdialdean agertu zen lehen aldiz adiera honetan, baina Lehen Mundu Gerran hartu zuen berebiziko garrantzia, artilleriako atal garrantzitsuena bezala. "Goitik" eraso egitea ahalbidetzen zuen, erdi lurperatuta zeuden gotorlekuei batez ere. Hauek, kanoi tradizionalentzako, helezinezko jopuntua ziren.
Lehen, obusek jaurtitako jaurtigailuen irteerako abiada, neurri bereko kanoi batena baino txikiagoa zen tiro zuzenean, baina, oraingo aurrerapenei esker, irteera abiada handiagoa lortzen da, propultsio karga gehigarriak erantsiz, honekin, jopuntu bat behera botatzeko distantzia handiagoak lortuz. Orain, artilleria atal gehienak mistoak dira, kanoi-obusak, tiro zuzenean edo ez zuzenean tiratzea ahalbidetzen baitute

## Jaurtigaiak

Obus izenarekin, orokorki forma zilindrokonikoa duen munizioari ere deitzen zaio, esfera formako balengandik ezberdintzeko. Beharbada, hitz hau, artilleria atalari zegokiona hasiera batean, Gerra Karlistetan Espainian erabili ziren obusek botatzen zuten munizioetan erabili zelako hartu zen.

## Ikus, gainera

* Kanoi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180126
* Multimedia: Howitzers / Q180126