OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tertanga

Tertanga Arabako herria da, Arrastaria Haranean, egun Amurrioko udalerripean. Urduñako mendaterako igoera, horrela deituta ere, Urduñatik barik herriska honetatik hasten da.

## Demografia

* Tertangako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 3 | Amurrio Urduña | Tertanga • Delika • Artomaña • Aloria • Urduña (geltokia) • Lekamaña • Saratxo • Inoso • Ziorraga • Baranbio • Lezama • Larrinbe • Amurrio (gasolindegia) • Amurrio (geltokia) | Amurrio Urduña |

## Ondasun nabarmenak

* San Kristobal eliza: Hiru arkutako ataria du, 1762 urtekoa. Aldare nagusia XVIII. mendearen amaierakoa da.

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Tertangari buruzko informazioa Amurrioko Udalaren webgunean
* (Gaztelaniaz)Tertangari buruzko informazioa Auñamendi Eusko Entziklopedian
* Datuak: Q3518944
* Multimedia: Tertanga / Q3518944
# Arexola

Arexola Aramaioko (Araba) elizate bat da.

## Demografia

* Arexolako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Ibarra | Oleta • Gantzaga • Etxaguen • Arraga • Arriola • Arexola • Uribarri • Gureia • Suña • Untzilla • Zabola • Altzaga • Barajuen • Azkoaga | Ibarra |

## Ondasun nabarmenak

* Santa Marina eliza: Oinplano errektangularra eta aldare neoklasikoa ditu. Errosarioko amabirjinaren eta San Pedroren irudiak diru.

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2860879
* Multimedia: Arexola / Q2860879
# Orlane Kanor

Orlane Kanor (1997ko ekainaren 16a) Frantziako eskubaloi jokalaria da, Rapid Bucureañti eta Frantziako talde nazionalean jokatzen duena. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Emakumezkoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2017 | Alemania | 01 ! | Emakumezkoa |
| 2021 | Espainia | 02 ! | Emakumezkoa |
| 2023 | Danimarka / Norvegia / Suedia | 01 ! | Emakumezkoa |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Frantzia | 01 ! | Emakumezkoa |
| 2020 | Danimarka | 02 ! | Emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ Orlane Kanor Profile. European Handball Federation.
# Azkoaga

Azkoaga Aramaioko (Araba) elizate bat da.

## Demografia

* Azkoagako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Ibarra | Oleta • Gantzaga • Etxaguen • Arraga • Arriola • Arexola • Uribarri • Gureia • Suña • Untzilla • Zabola • Altzaga • Barajuen • Azkoaga | Ibarra |

## Ondasun nabarmenak

* Salturri baserria: Aramaioko baserririk zaharrena.
* San Joan Bataiatzailearen eliza
* San Adrian baseliza

## Azkoagatar ezagunak

* Martin Alzaga (1755-1812), merkataria, politikaria eta Buenos Airesko alkatea.
* Tomas Axpe (1885-1962): Cochabambako apezpikua izan zen (Bolivia). Boliviako "Andeetako Kondorraren Ordena"-ren domina jaso zuen.

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2875187
* Multimedia: Azkoaga / Q2875187
# Barajuen

Barajuen Aramaioko (Araba) elizatea da.

## Demografia

* Barajuengo biztanleria

## Historia

Aramaio haraneko elizaterik zaharrena izan liteke. Aramaiotarren dorrea egon zen gaur egun Torralde deitzen den eremuan eta bertan biltzen ziren Aramaioko jauntxoak. Dorrea beranduago Mugika-Butroitarrena izan zen.

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Ibarra | Oleta • Gantzaga • Etxaguen • Arraga • Arriola • Arexola • Uribarri • Gureia • Suña • Untzilla • Zabola • Altzaga • Barajuen • Azkoaga | Ibarra |

## Ondasun nabarmenak

* Jasokundeko Andre Mariaren eliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2883770
* Multimedia: Barajuen / Q2883770
# Tamara Horacek

Tamara Horacek (1995eko azaroaren 5a) Nanteseko Neptunesen jokatzen duen eskubaloi jokalari frantziarra da. 2016ko eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko dominak lortu zituen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro | 02 ! | Emakumezkoa |
| 2024 | Paris | 02 ! | Emakumezkoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2021 | Espainia | 02 ! | Emakumezkoa |
| 2023 | Danimarka / Norvegia / Suedia | 01 ! | Emakumezkoa |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Suedia | 03 ! | Emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Transferts : Tamara Horacek (Siofok) à Metz» L'Équipe.
# Etxaguen (Aramaio)

    Artikulu hau Aramaioko auzoari buruzkoa da; Zigoitiko herria gaitzat duena beste hau da: «Etxaguen (Zigoitia)»
Etxaguen Aramaioko (Araba) elizatea da.
Izena ematen dio Arangioko mendilerroari, "Etxaguengo atxak" ("haitzak") ere deitua.

## Demografia

* Etxaguengo biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Ibarra | Oleta • Gantzaga • Etxaguen • Arraga • Arriola • Arexola • Uribarri • Gureia • Suña • Untzilla • Zabola • Altzaga • Barajuen • Azkoaga | Ibarra |

## Ondasun nabarmenak

* San Migel eliza
* Santakurtz baseliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3059415
* Multimedia: Etxaguen, Aramaio / Q3059415
# Gantzaga

Gantzaga Aramaioko (Araba) elizate bat da.

## Demografia

* Gantzagako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Ibarra | Oleta • Gantzaga • Etxaguen • Arraga • Arriola • Arexola • Uribarri • Gureia • Suña • Untzilla • Zabola • Altzaga • Barajuen • Azkoaga | Ibarra |

## Ondasun nabarmenak

* Donemiliaga eliza (XVIII. mendekoa)

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3095215
* Multimedia: Gantzaga / Q3095215
# Oriane Ondono

Oriane Ondono (1996ko apirilaren 14oa) Frantziako eskubaloi jokalaria da eta Brest Bretagne Handball eta Frantziako talde nazionalarean jokatzen du. Selekzioarekin 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Emakumezkoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2021 | Espainia | 02 ! | Emakumezkoa |
| 2023 | Danimarka / Norvegia / Suedia | 01 ! | Emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ Oriane Ondono - Career & Statistics. European Handball Federation.
* ↑ DHDb profil. Damehåndbolddatabasen.
# Oleta (Aramaio)

    Artikulu hau Aramaioko elizateari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Oleta».
Oleta Aramaioko (Araba) elizate bat da, Gorbeialdean. Aramaioko beste elizate guztiak ez bezala, bailaratik kanpo dago, Otxandioko udalerritik gertu. Auzo guztien artean altuera handiena duena ere bada, 582 metro. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 111 biztanle ditu.

## Ondarea

Aipagarriak dira Andre Mariaren Sorkunde eliza barrokoa eta Goikoetxea, Olazar, Arraikoa (XVII. m.), Kortazarrena, Martena (XVI. m.), Aretxeta (XIX. m.), Larrazelai (1900), Larra (XIX. m.), Arandui (XVII. m.), Makotena, Emaldi (XVI. m.), Zubikoa, Kortxatu-Goikoa, Etxeberri, Kortxatu-Bekoa, Sarraona, Lasaona, Ubidena, Txozolazarra, Kortxatu-Txiki, Zalduena, Astolena, Obena I, Obena II, Otalarra, Mansoa, Katxelena, Goikola (XVII. m.), Apieta (XIX. m.), Errotazarra (XVII. m.), Abarrategi (XVII. m.), Aritzaundieta, Kastanieta (XVII. m.), Andikoetxea (XVI. m.), Mota eta Arripozueta etxeak.

## Demografia

* Oletako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Ibarra | Oleta • Gantzaga • Etxaguen • Arraga • Arriola • Arexola • Uribarri • Gureia • Suña • Untzilla • Zabola • Altzaga • Barajuen • Azkoaga | Ibarra⁠ |
| 6a | Otxandio Legutio | Oleta • Elosu • Elosu (Ollerieta) • Nafarrate • Urrunaga • Larrabea • Legutio (Zabalain) | Otxandio Legutio |

## Euskara

Oletako euskara Otxandio ingurukoa da, mendebaldeko euskararen barnean, tartekoa. Euskaldunak % 95 dira azken estimazioan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2743000
* Multimedia: Oleta (Aramaio) / Q2743000
* 1 2 «Oleta - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-05).
* 1 2 «Otxandio ingurukoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-05).
* 1 2 «Tartekoa (M) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-05).
# Untzilla

Untzilla Aramaioko (Araba) elizatea da.

## Demografia

* Untzillako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Ibarra | Oleta • Gantzaga • Etxaguen • Arraga • Arriola • Arexola • Uribarri • Gureia • Suña • Untzilla • Zabola • Altzaga • Barajuen • Azkoaga | Ibarra |

## Ondasun nabarmenak

* San Pedro eliza
* San Migel Zuriano baseliza
* San Antonio baseliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3552039
* Multimedia: Untzilla / Q3552039
# Lucie Granier

Lucie Granier (1999ko ekainaren 11a) Frantziako eskubaloi jokalaria da Metz Handball eta Frantziako talde nazionalean. Aurretik, ESBF Besançonentzat jokatzen zuen. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan frantziar selekzioarekin zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Emakumezkoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2021 | Espainia | 02 ! | Emakumezkoa |
| 2023 | Danimarka / Norvegia / Suedia | 01 ! | Emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ Lucie Granier - Career & Statistics. European Handball Federation.
* ↑ DHDb profil. Damehåndbolddatabasen.
# Uribarri (Aramaio)

    Artikulu hau Aramaioko elizateari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Uribarri (argipena)».
Uribarri Aramaioko (Araba) elizate bat da.

## Demografia

* Uribarriko biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 4 | Ibarra | Oleta • Gantzaga • Etxaguen • Arraga • Arriola • Arexola • Uribarri • Gureia • Suña • Untzilla • Zabola • Altzaga • Barajuen • Azkoaga | Ibarra |

## Ondasun nabarmenak

* San Esteban eliza
* Marixekako AndreMariaren baseliza
* San Bartolome baseliza (Zubieta auzoan)
* San Kristobal baseliza
* Done Jakue baseliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3552298
# Campijo

Campijo Artziniegako auzoa da.

## Demografia

* Campijoko biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* San Joan eliza

## Erreferentziak

* ↑ Campijo da leku horren «euskal era arautua», Euskaltzaindiaren Euskal Onomastikaren Datutegian ageri denez.

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Ikus, gainera

* Artziniega

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2935505
* Multimedia: Campijo / Q2935505
# Sarah Bouktit

Sarah Bouktit (2002ko abuztuaren 27a) Frantziako eskubaloi jokalaria da Metz Handball eta Frantziako talde nazionalean. 2024ko Parisko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Emakumezkoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2023 | Danimarka / Norvegia / Suedia | 01 ! | Emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ Profile. European Handball Federation.
* ↑ «DHDb > Sarah Bouktit» dhdb.hyldgaard-jensen.dk.
# Gordeliz

Gordeliz Artziniegako auzoa da.

## Demografia

* Gordelizko biztanleria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3110863
* Multimedia: Gordeliz / Q3110863
# Léna Grandveau

Léna Grandveau (2003ko urtarrilaren 21a) eskubaloi jokalari frantziarra da Nanteseko Neptunesean. Frantziako selekzio nazionalarekin zilarra lortu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Emakumezkoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2023 | Danimarka / Norvegia / Suedia | 01 ! | Emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ Profile. European Handball Federation.
* ↑ DHDb Profile
# Mendieta (Artziniega)

Mendieta Artziniegako auzoa da.

## Demografia

* Mendietako biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* Santo Tomas eliza
* Mendieta dorrea

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263405
* Multimedia: Mendieta / Q12263405
# Erretes Tudela

Erretes Tudela Artziniega udalerriko herria da.

## Demografia

* Erretes Tudelako biztanleria

## Ondasun nabarmenak

* Madalena eliza
* San Roke baseliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren izendegiak hala proposatzen du. Euskaraz Erreta Tutera ere proposatu zen, antza denez oinarri sendorik gabe: ikus Euskaltoponimia.blogspot.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3428091
* Multimedia: Retes de Tudela / Q3428091
# Santa Koloma

Santa Koloma Artziniegako auzoa da.

## Demografia

* Santa Kolomako biztanleria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3472653
* Multimedia: Santa Koloma / Q3472653
# Soxoguti

Soxoguti (ofizialki Sojoguti / Soxoguti) Artziniegako auzoa da.

## Demografia

* Soxogutiko biztanleria

## Historia

Duela hiru mende bi auzo zeuden, San Roman eta Barruelo, eta bakoitzak bere eliza zuen. Oribe eta Salazar familiak batu zituen Lope Sáenz de la Cámara bizi izan zen XVI mendeko dorrearen aztarnak gelditzen dira oraindik. Beste dorre bat ere existitu izan zen, Molinillo dorrea, Molinillo eta Velasco familiarena.

## Ondasun nabarmenak

* Deikundeko Andre Mariaren eliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3489003
* Multimedia: Sojoguti-Soxoguti / Q3489003
# Hatadou Sako

Hatadou Sako (1995eko urriaren 21a) senegaldar/frantziar eskubaloi jokalaria da Gyri ETO KC eta Frantziako talde nazionalarentzat jokatzen duena gaur egun. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Emakumezkoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2023 | Danimarka / Norvegia / Suedia | 01 ! | Emakumezkoa |
| Afrikako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Brazzaville | 02 ! | Emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Hatadou Sako Profile. handlfh.org.
# Zarate (Texas)

    Artikulu hau AEBtako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zarate (argipena)».
Zarate Ameriketako Estatu Batuetako erroldak 2010. urtetik Starr konderrian (Texas) izendatutako gune populatu edo herria da. Urte horretan 59 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Population and Housing Unit Counts, 2010 Census of Population and Housing. Texas: 2010.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6172002
# 1325
## Jaiotzak

* Mateo Kantakuzeno, Bizantziar Inperioko enperadorekidea eta Moreako despota (h. 1383).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 7a – Dionisio I.a Portugalgoa, Portugalgo erregea (j. 1261).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5774
* Multimedia: 1325 / Q5774
# 1383
## Jaiotzak

* Irailaren 4a – Amadeo VIII.a Savoiakoa, antipapa (h. 1451).
* Eugenio IV.a, Aita santua (h. 1447).

## Heriotzak

* Ekainaren 15a – Joan VI.a Kantakuzeno, Bizantziar Inperioko enperadorea (j. 1293).
* Ekainaren 15a – Mateo Kantakuzeno, Bizantziar Inperioko enperadorekidea eta Moreako despota (j. 1325).
* Urriaren 22a – Fernando I.a Portugalgoa, Portugalgo erregea (j. 1345).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6341
* Multimedia: 1383 / Q6341
# Infiltrazio (hidrologia)

Infiltrazioa ura (batez ere euri-ura) lurrazpira sartzeko prozesua da.
Lurra xurgatzeko gai den ur kopurua zehazteko infiltrazio tasa edo infiltrazio abiadura erabili ohi da, milimetro/ordutan neurtuta. Infiltrazio tasa, batez ere, lurzorua osatzen duen partikulen tamainen araberakoa izango da: lur hareatsu eta banatutan infiltrazioa azkarragoa izango da, eta lur buztintsu eta trinkoetan, aldiz, geldoagoa. Bestalde, lurzoruaren asetasun graduak zein hezetasunak ere eragina du infiltrazio gaitasunean. Lurzorua lehor badago, azkarrago infiltratuko du ura, eta asetzen joan ahala, abiadura murriztuz joango da balore konstante bat lortu arte, infiltrazio tasa txikituz. Lurzorua guztiz asetzen denean edota prezipitazioaren intentsitatea infiltrazio tasa baina handiagoa bada, ura gainazalean pilatzen hasiko da infiltrazio gaitasunaren murrizketagatik, lur gaineko jariatze-urak eraginez.

## Ikus, gainera

* Iragazkortasun
* Perkolazio

## Erreferentziak

* ↑ «Infiltrazio». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2024-12-14.)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1127330
* Multimedia: Infiltration / Q1127330
# Joan VI.a Kantakuzeno

Joan VI.a Kantakuzeno (grezieraz: Ἰωάννης ΣΤʹ Καντακουζηνός, Iōannēs VI Kantakouzēnos; Konstantinopla, 1293 – Mistra, Peloponeso, 1383ko ekainaren 15a) Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen 1347-1351 urteetan.
Joan V.aren erregeordea zen, eta Ana Savoiakoak kendu zuen postu horretatik 1341ean. Turkiarren eta eslaviarren laguntzarekin 1347an Konstantinopolis hiriaz jabetu zen, eta enperadore nagusi adierazi zuen bere burua. Serbiarren, turkiarren eta genovarren erasoek, Tesalonikako zeloteen matxinadek eta barneko erlijio-borrokek guztiz ahitu zuten inperioa. Joan V.ak menderatu zuen 1354. urtean, eta Atos mendira eta Mistrara erretiratu zen orduan. Historia-oroitzapenak biltzen dituzten idazki garrantzitsuak (1320-1356 urteak) utzi zituen.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
John Kantakouzenos
Demetrios I Kantakouzenos
Мария Кантакузина
Mateo Kantakuzeno
Helena Asanina Kantakouzene
Manuel Kantakouzenos
Теодора Кантакузина
Demetrios Kantakouzenos, Despot of Morea, Sebastocrator
Theodora Kantakuzini
Halil Bey
NN Kantakouzenos
Michael Kantakouzenos
Joan VI.a Kantakuzeno
Irene Palaiologina
NN Palaiologos
Theodora Palaiologina Kantakouzene
Androniko IV.a Paleologo
Helena Kantakouzene
Emanuel II.a Paleologoa
Andronikos Kantakouzenos
Michael Palaiologos
Maria Kantakouzene
Theodoros I Palaiologos :

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindiaren 179. araua: Bizantziar Inperioko pertsona-izenak, euskaltzaindia.eus
* Datuak: Q37084
* Multimedia: Ioannes VI Kantakouzenos / Q37084
# Areka

Areka kale eta bideetako euri-urak jaso eta bideratzen dituen ubidexka da. Horrela, euri-urak sor ditzakeen kalteak, putzuak edo uholdeak ekiditen ditu. Maiz, bide-bazterrean alde banatara izaten dira, batez ere errepide eta autobideetan, baina erdian edo alde bakarrean ere izan daitezke.
Arekak garbi egon behar du, bere funtzioa bete dezan. Arekan hondakinak pilatzen badira, ura ezin da ibili. Beste aukera bat da hondakinak urak eramatea eta hustubideak buxatzea. Bide publikoen mantentze-lanak oso garestiak dira, baina lehentasun osoz eta etenik gabe egin behar dira; betebehar horiek betetzen ez direnean, arazoak pilatzen dira eta hiriaren egoera nabarmen txartzen da.
Zintarria dagoenean, areka galtzadaren eta espaloiaren arteko koxkari esker lortzen da. Eraikitzeko material ugari erabil daiteke, hala nola zementua (bertan egina ala aurrefabrikatua), harria edo lurra bera.

## Historia

Hasiera batean gotorlekuetan arekak lubaki lehortu batean ura biltzeko erabiltzen zen. Ondoren erabilera errepideetara hedatu zen eta, oro har, helburu horri zuzendutako ubidexka edo erretenentzako.
Aurreki mendeetan, herrietako kaleetan estolderia ez zegoenean ur zikinak kudeatzeko, karkabak edo erretenak erabiltzen ziren horreterako. Hauen funtzionamenduaren eta mantentzearen erantzukizuna tokiko gobernuaren eta biztanleen artean elkarbanatzen zen.

## Ikus, gainera

* Hiri-drainatze sistema jasangarri

## Erreferentziak

* ↑ Areka ageri da erdarazko cuneta hitzaren ordain EHUko arkitektura hiztegian, Zehazki hiztegian eta Euskalterm webgunean (kontsulta: 2021-03-14)
* ↑ (Gaztelaniaz)Diccionario militar, etimológico, histórico, tecnológico ..., José Almirante, 1838

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1094134
* Multimedia: Street gutters / Q1094134
# Bioerretentzio

Bioerretentzioa deitzen zaio euri-urak dituen kutsatzaileak murrizteko prozesuari, ondorengo hauen laguntzarekin egiten denean: landareen propietate biologikoak zein kimikoak, mikrobioak eta lurra. Bioerretentzio terminoa euri-uren kudeaketa jasangarriaren eremuan erabili ohi da.

## Ikus, gainera

* Bioerretentzio zelula

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4915241
# Uren banalerro

Uren banalerroa elkarren ondoan dauden bi isurialde hidrografikoren arteko muga da. Banalerroaren alde banatara eroritako euri-urak arro edo isurialde bakoitzeko ibai nagusiek jasotzen dituzte azkenean, eta itsasoratzea toki oso urrunetan gerta daiteke.
Euskal Herrian uren banalerro argi bat dago, Kantauriko eta Mediterraneoko isurialdeak banatzen dituena.

## Erreferentziak

* ↑ «Urkiolako Santutegia - Abadiñoko Ondare Arkitektoniko» sites.google.com (Noiz kontsultatua: 2021-01-20).

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko uren banalerroa
* Kantauriko isurialdea
* Mediterraneoko isurialdea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152005
* Multimedia: Drainage divides / Q152005
# Leiho-isurki

Leiho-isurkia edo barlasaia leihoen behe aldean hormatik ezartzen den irtengunea da, inklinatua eta azulejoz edo beste material batez estalia, euri-urak modu egokian kanporatzea, hormatik irristatu gabe, helburu duena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Arkitektura hiztegia] [2021] eta [Zurgintza Hiztegia] [2021]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1391592
* Multimedia: Window sills / Q1391592
# Kimera (arkitektura)

Arkitekturan, kimera deritzo apaingarritzat erabiltzen den edozein eskultura fantastiko, mitiko edo groteskori. Askotan, piztia fantastikoen irudiak izaten dira. Batzuetan, gargola ere baderitze, baina, adiera hertsian, gargola arte erromanikoaren eta gotikoaren elementu berezi bat da, eskultura gehienetan grotesko bat izaten dena, euri-urak teilatuetatik eramateko zorrotenen edota erretenen ahoetan jartzen dena.

## Ikus, gainera

gargola

## Kanpo estekak

* Datuak: Q672590
* Multimedia: Chimera (architectural sculptures) / Q672590