OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Izar-plantain

Izar-plantain (Plantago coronopus) plantaginazeoen familiako urtebeteko edo gehiagoko bizitza duen belar landarea da, 4–24 cm luzea. Ekilorearen antzera zapala izaten da baina hosto mamitsuagoak eta bigunagoak ditu, berde iletsuak. Zurtoin bat baino gehiago izan dezake eta sustrai sendoak ditu. Lorea ezkata antzeko xafla zuriz osatua du. Itsasalderako lur hondartsuetan eta harri askokotan hazten da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015-11-1 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q164030
* Multimedia: Plantago coronopus / Q164030
* Espezieak: Plantago coronopus
# Rhodiola rosea

Rhodiola rosea Crassulaceae familiako landarea da, eskualde hotzetan bizi dena. Ikerketa batzuen arabera, ona da depresioaren aurka.

## Erreferentziak

* ↑ www.pfaf.org. Rhodiola rosea - Plants For A Future database report. .
* ↑ Darbinyan V, Aslanyan G, Amroyan E, Gabrielyan E, Malmström C, Panossian A. (2007). «Clinical trial of Rhodiola rosea L. extract in the treatment of mild to moderate depression» Nord J Psychiatry 61 (5): 343–8. doi:10.1080/08039480701643290. PMID 17990195..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q161665
* Multimedia: Rhodiola rosea / Q161665
* Espezieak: Rhodiola rosea
# Endalar

Endalar edo arkasats (Smilax aspera) zurtoin igokari eta arantzatsuak dituen zuhaixka da, bihotz itxurako hostoak eta mulkotan bilduriko ale gorri edo beltzak ematen dituena. Huntzaren antzeko landare txikia da, Smilax generokoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuaren definizioa
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q161119
* Multimedia: Smilax aspera / Q161119
* Espezieak: Smilax aspera
# Odolur

Odolurra (Polygonum aviculare) poligonazeoen familiako landare belarkara da. Zurtoin adartsu samarra du, lurrean herrestan edo gora zuzen hazten dena. Hostoak, luze estuak, lantza egiturakoak eta marroi argiak ditu; loreak, txikiak, zuriak, horixkak edo arrosa kolorekoak, eta hostoen oinetan kokatuak. Bide bazterretan, labore-sailetan eta belardietan hazten da, batez ere.

## Taxonomia

Hiru aldareak ditu:
* Polygonum aviculare subsp. aviculare
* Polygonum aviculare subsp. depressum (Meisn.) Arcang.
* Polygonum aviculare subsp. rurivagum (Jord. ex Boreau) Berher in Louis

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q242573
* Multimedia: Polygonum aviculare / Q242573
* Espezieak: Polygonum aviculare
# Rhinoceros

Rhinoceros generoak gaur egun espezie bakarra duen errinozero ordenako ugaztun handia da. Izena grezieratik dator, eta «sudur adar» esan nahi du (ρινόκερος, rhinoceros: rhinos «sudur» eta ceros «adar»).
Rhinocerotidae familiakoa da, bere barnean Indiar errinozero eta Javako errinozero desagertutako beste hainbat espezie dituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134657
* Multimedia: Rhinoceros / Q134657
* Espezieak: Rhinoceros
# Guaiabondo

Guaiabondo (Psidium guajava) mirtazeoen familiako zuhaixka da, sagarrondoaren antzeko adajea duena. 6 m inguru hazten da. Enbor adartsu okerra izaten du; hostoak, biribil-luzaranak eta mamidunak; loreak, usaintsuak, zuri handiak. Zuhaixka honen fruituak, guaiabak (portugesez: goiabas; gaztelaniaz: guayabas), sagar biribil baten antza du. Oso ona da jateko. Guaiabondoa, berez, Ameriketako lurralde beroetan hazten da, baina tropiko arteko ia herrialde guztietan lantzen da, gaur egun, ematen duen fruituarengatik, batez ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015-9-22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q166843
* Multimedia: Psidium guajava / Q166843
* Espezieak: Psidium guajava
# Astakamamila

Astakamamila (Santolina chamaecyparissus) Elkartuen (Asterazeoak) taldeko landarea da, sendabelar gisa erabiltzen dena.
Kamamilaren antzeko usaina du, hortik landarearen izena, eta zapore mingotsa du.

## Deskribapena

Landare hostoriraunkorra da, 50 cm-ko altuera hartzen duena. Hosto estuak ditu, zati luzexkatan banatuak. Gris-berde kolorekoak dira eta usaintsuak.
Lore antzeko gerba bakunak ditu, horixkak, adarren muturrean. Infloreszentzia osatzen duen lore bakoitza hodi itxurakoa da.
Fruitua karratu itxurakoa da.

## Hedapena eta habitata

Jatorrian Europan badu ere Afrika iparraldera eta Ipar Amerikara ere zabaldu da.
Toki lehorretan eta harritsuetan hazten da, Mediterraneoko karezko lurretan bereziki. Behin indarra hartzen duenean gai da lurzoru lehor eta pobreetan bizitzeko.

## Erabilera

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Sendabelar gisa erabiltzen da. Heste zizareak hiltzen ditu eta tripako minei aurre egiteko kamamilaren ordezko bezala erabiltzen da gerben infusioa. Antibiotikoa eta desinfektatzailea ere bada.
Sitsen aurka egiteko armairuetako tiraderatan jartzen da.

## Erreferentziak

* ↑ RHS A-Z encyclopedia of garden plants. United Kingdom: Dorling Kindersley, 1136 or. ISBN 978-1405332965..
* ↑ «Santolina chamaecyparissus - Plant Finder» www.missouribotanicalgarden.org (Noiz kontsultatua: 2023-11-06).
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Dr. Berdonces I Serra. (1998). «Santolina chamaecyparissus». Gran Enciclopedia de las Plantas Medicinales. Tikal ediciones, 43-44 or. ISBN 84-305-8496-X..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1543811
* Multimedia: Santolina chamaecyparissus / Q1543811
* Espezieak: Santolina chamaecyparissus
# Salvia hispanica

Salvia hispanica Lamiaceae familiako espeziea da, erdialde eta hegoaldeko Mexikon, Guatemalan eta Nikaraguan- non chia diote- jatorria duena. Lihorekin batera, omega-3 gehien duen landareetako bat da. Bere ehoriko haziak jangarriak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Cahill, Joseph. (2003). «Ethnobotany of Chia, Salvia hispanica L.(Lamiaceae)» Economic Botany 57 (4): 604-618..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1071585
* Multimedia: Salvia hispanica / Q1071585
* Espezieak: Salvia hispanica
# Sabi

Sabi (Chenopodium) Amaranthaceae familiako generoa da, 150 espezie inguru dituena. Landare apaingarria, lore gorri ugari, mulkotan, ematen dituena da.

## Espezie hautatuak

* Chenopodium album (Sabi hostozuri )
* Chenopodium amboanum (Murr) Aellen
* Chenopodium ambrosioides (Inurri-belar)
* Chenopodium antarcticum Benth. & Hook.f.
* Chenopodium berlandieri Moq. (huauzontle)
** Chenopodium berlandieri nuttalliae (huauzontle)
* Chenopodium betaceum Andrz. ex Trautv.
* Chenopodium bonus-henricus (huauzontle)
** Chenopodium bonus henricus
* Chenopodium borbasiforme Druce
* Chenopodium botrys
* Chenopodium browneanum Roem. & Schult.
* Chenopodium capitatum Asch.
* Chenopodium chenopodioides (L.) Aellen
* Chenopodium ficifolium Sm.
* Chenopodium foggi Wahl
* Chenopodium giganteum D.Don
* Chenopodium glomerulosum Rchb.
* Chenopodium graveolens Lag. & Rodr.
* Chenopodium hybridum E.H.L.Krause
* Chenopodium mexicanum Moq.
* Chenopodium murale
* Chenopodium opulifolium
* Chenopodium pallidicaule (Kañiwa)
* Chenopodium polyspermum (Sabi beltz)
* Chenopodium pumilio R.Br.
* Chenopodium purpurascens
* Chenopodium quinoa (Kinoa)
* Chenopodium rubrum
* Chenopodium suecicum
* Chenopodium urbicum
* Chenopodium vulvaria L.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158094
* Multimedia: Chenopodium / Q158094
* Espezieak: Chenopodium
# Sabi hostozuri

Sabi hostozuria edo sabi zuria (Chenopodium album) Chenopodium generoko espezie belarkara da. Amaranthaceae familiako belar landarea, 1,50-2 m luzea, itxuraz sabi beltzaren oso antzekoa. Sustraia luze sakona izaten du, zurtoina zuzena eta adartsu samarra, eta hostoak gezi-itxurako horztunak, gainetik berdeak eta azpitik zurixkak. Loreak pikor itxurakoak ditu, buruxketan eratuak eta hosto-txorten bakoitzaren oinean kokatuak. Labore lurretan, bide bazterretan eta luberrietan hazten da batez ere. Sabi zuriaren hazia irina egiteko erabiltzen zen lehen.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158610
* Multimedia: Chenopodium album / Q158610
* Espezieak: Chenopodium album
# Mihura

    Artikulu hau landareari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mihura (abizena)».
Mihura (Viscum album), bigura, bizka, migura, puhure edo utzuri izenez ere ezagutua, Europa eta Asiako mendebaldean eta hegoaldean hedatua dagoen Santalaceae familiako landare-parasitoa da.

## Taxonomia

Azpiespezie batzuk bereizi dira:
* Viscum album azpiesp. abietis, Erdialdeko Europan
* Viscum album azpiesp. album, Europa eta Hego-mendebaldeko Asian
* Viscum album azpiesp. austriacum, Erdialdeko Europan
* Viscum album azpiesp. meridianum, Hego-ekialdeko Asian
* Viscum album azpiesp. creticum, Kretan
* Viscum album azpiesp. coloratum, Txinan.

## Bitxikeriak

* Istrian biska izeneko likorea egiteko erabiltzen dute.
* Druidek bere errituetan erabiltzen omen zuten.
* Herrialde jakin batzuetan, Eguberriko ohituretan erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Zuber, D.. (2004). «Biological flora of Central Europe: Viscum album» L. Flora (199): 181-203..
* ↑ Blamey, M. & Grey-Wilson, C.. (1989). The Illustrated Flora of Britain and Northern Europe. Hodder & Stoughton ISBN 0-340-40170-2..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144940
* Multimedia: Viscum album / Q144940
* Espezieak: Viscum album
# Sabina arrunt

Sabina arrunta edo miter arrunta (Juniperus sabina) Cupressaceae familiako espezie baten izen arrunta da. 2 m inguru luze egiten da, gehienera 4 m. Ezkata itxurako hostoa izaten du, iraunkorra eta kolorez berde iluna. Lore arra eta emea oin banatan edo oin berean izan ditzake; menoikoak edo dioikoak izan daitezke. Fruitua poxpolinaren antzeko biribila eta kolorez berde moreantza izaten du. Herri sendagintzan haurra galarazteko erabili izan da. Eritasun nahiko larriak eragin ditzake, digestio hodietako odol-galtzeak, esate baterako. Leku lehor, egutera eta harritsuetan hazten da.
Erdialdeko eta hegoaldeko Europa eta mendebaldeko eta erdialdeko Asiako mendietan hazten da. Bi aldaera ditu, botaniko batzuen ustetan espezie bereiziak direnak:
* Juniperus sabina var. sabina.
* Juniperus sabina var. davurica.
Hibrido bat sortzen da Juniperus chinensis-arekin bilduta, Juniperus × pfitzeriana izenarekin ezagutzen dena. Era naturalean jaiotzen da Txinako iparmendebaldean, eta oso arrunta da planta apaingarri moduan. Handia da, 3–6 m luze izan daiteke.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013-9-17 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Farjon, A. (2005). Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-068-4
* ↑ Adams, R. P. (2004). Junipers of the World. Trafford. ISBN 1-4120-4250-X

## Kanpo estekak

* Datuak: Q148630
* Multimedia: Juniperus sabina / Q148630
* Espezieak: Juniperus sabina
# Bioleta usaindun

Bioleta usainduna (Viola odorata) pentsamenduen generoko landarea da, Eurasian jatorria duena. Landare belarkara honek 10-15 cm-ko altuera du eta bere loreak udaberria baino aurrerago agertzen dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108684
* Multimedia: Viola odorata / Q108684
* Espezieak: Viola odorata
# Basa arroz

Basa arroz (Zizania) laku txikietako eta urlaster lasaietako azaleko uretan hazten diren belarrez osaturik dagoen generoa da. Talde honen izen arruntik ezagunenak basa arroza edo Kanadako arroza dira. Sarritan, landare hauetan loreak soilik irteten du uretatik kanpora. Benetako arroza (Oryza generoa) arroz basatiaren ahaide hurbila da.
* Datuak: Q831681
* Multimedia: Zizania / Q831681
* Espezieak: Zizania
# Basalapatx

Basalapatxa (Xanthium strumarium) Asteraceae familiako landarea da, Ipar Amerikan jatorria duena. Europan landare inbaditzailea da eta 120 zentimetroko altuera ere izan dezake.

## Deskribapena

Landare usaintsua da, urtebeteko zikloa betetzen duena eta tentea, 1'20 metroko altuera har dezakeena. Adarrek kolore moreko lerroak edo puntuak dituzte.
Hosto triangeluarrak ditu, ertzak horzkatuak dituztenak. Hostoek 10 cm-ko peziolo luzea dute.
Infloreszentziak ardatz baten inguruan kokatzen dira. More koloreko lore txiki ugariz osaturik dauden infloreszentzia esferikoak dira. Uztaila eta iraila artean loratzen da. Lore horietatik sortzen diren fruituak oso arantzatsuak dira. 1-1'5 cm-ko luzera dute.

## Kokapena

Ibaiertzeko basoen irekiguneetan azaltzen da. Horretaz gain hondartza ertzetan, baratzetan ur irteeratan ere bai.

## Erabilera

Txinako eta Asia hegoaldeko herrialdeetan antzinatik erabili izan da sendabelar gisa. Ez da komeni ordea hazi kopuru handia jatea toxinak bait ditu.

## Iruditegia

* Landarea.
* Hostoak.
* Infloreszentziak.
* Fruituak.

## Erreferentziak

* ↑ Castetter, Edward F.. (1935). «Ethnobiological Studies in the American Southwest I. Uncultivated Native Plants Used as Sources of Food» University of New Mexico Bulletin 4 (1): 54..
* ↑ Wallace, George. (2012-07-15). «"What's Blooming Now" : Canada Cockleburr (Xanthium strumarium var. canadense (P. Mill.) Torr. & Gray)» "What's Blooming Now" (Noiz kontsultatua: 2024-01-19).
* ↑ Villar, Luis; José Antonio Sesé. & José Vicente Ferrández. (1997). Atlas de la flora del Pirineo Aragonés II: 1646.. Huesca: Instituto de Estudios Altoaragoneses y Consejo de Protección de la Naturaleza de Aragón ISBN 9788489862036..
* ↑ «Introductory» web.archive.org 2003-03-10 (Noiz kontsultatua: 2024-01-17).
* ↑ (Ingelesez) Islam, Mohammad Rashedul; Uddin, Mohammad Zashim; Rahman, Mohammad Sharifur; Tutul, Ershad; Rahman, Mohammed Zakiur; Hassan, Md Abul; Faiz, M. A.; Hossain, Moazzem et al.. (2009). «Ethnobotanical, phytochemical and toxicological studies of Ghagra shak (Xanthium strumarium L.) growing in Bangladesh» Bangladesh Medical Research Council Bulletin 35 (3): 84–90. doi:10.3329/bmrcb.v35i3.3658. ISSN 2224-7238. (Noiz kontsultatua: 2024-01-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q857159
* Multimedia: Xanthium strumarium / Q857159
* Espezieak: Xanthium strumarium
# Gaukar

Gaukarra (Viburnum opulus) Adoxaceae familiaren zuhaixka-erako landarea da, Europan, iparraldeko Afrikan eta erdialdeko Asian jatorria duena.
Mahatsondoarenak bezalako hosto ebakiak eta erorkorrak, sortako lore zuria, eta fruitu gorri txikiak ematen dituen zuhaixka garaia da. 4-5 m hazten da. Enborreko azala gris-horixka izaten du. Leku ezkoetan eta erreka ondoetako basoetan hazten da, ia Europa guztian. Ematen dituen fruituekin kontserbak eta edari biziak egiten dira.

## Erreferentziak

* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «gaukar» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2022-05-20).
* ↑ Blamey, M. & Grey-Wilson, C.. (1989). Flora of Britain and Northern Europe. ISBN 0-340-40170-2..
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156928
* Multimedia: Viburnum opulus / Q156928
* Espezieak: Viburnum opulus
# Sahats hauskara

Sahats hauskara edo sahats hauts-kolorea (Salix cinerea) Salicaceae familiako zuhaitza da, Europan eta eta mendebaldeko Asian jatorria duena. 6 m inguru luzea, adar sendo samarrak eta hosto txiki zabala, berde hauts-kolorekoa du. Oso iparrekoetan izan ezik, Europako lurralde guztietan hazten da.
Bi azpiespezie ditu:
* S. c. cinerea
* S. c. oleifolia (Sm.) Macreight (syn. S. atrocinerea Brot.)

## Erreferentziak

* 1 2 Meikle, R. D. (1984). Willows and Poplars of Great Britain and Ireland. BSBI Handbook No. 4. ISBN 0-901158-07-0.
* 1 2 Christensen, K. I., & Nielsen, H. (1992). Rust-pil (Salix cinerea subsp. oleifolia) - en overset pil i Danmark og Skandinavien. Dansk Dendrologisk Årsskrift 10: 5-17.
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157540
* Multimedia: Salix cinerea / Q157540
* Espezieak: Salix cinerea
# Baba

    Artikulu hau landareari buruzkoa da; azaleko gogorgunea gaitzat duena beste hau da: «Kailu»
    Artikulu hau landareari buruzkoa da; azaleko besikula gaitzat duena beste hau da: «Baba (medikuntza)»
Baba (Vicia faba) Fabaceae familiako landare belarkara jangarria da.

## Deskribapena

Baba-landarea 30–120 cm arteko altueraraino hazten da eta belarkara eta urterokoa da., haziak luma-formako hosto dauzka zurtoinaren albo bietan. Haziak babarrunaren antzekoak, baina handiagoak eta zapalak ditu. Lore zuri baina orban beltz bat dute. Klima epeletan hazten da ondoen, 600 mm baino gehiagoko prezipitazioak dituzten eskualdeetan.

## Barietate batzuk

* Vicia fava var "major" : 40–120 cm arteko altueraraino hazten da. Giza elikadurarako.
** Mutxamiel
** Aguadulce
** Menorcako
* Vicia fava var "minor" edo zaldi baba: 30–50 cm arteko altueraraino hazten da. (pentsua)

## Laborantza

* Ereiteko garaia: Irailetik azarora edo otsailean.
* Uzta: Apiriletik (zorro berdeak) uztaileraino (hazi lehorra)

## Sukaldean

Adibidez, baba eta leken salteatua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131342
* Multimedia: Vicia faba / Q131342
* Espezieak: Vicia faba
# Sahats arrunt

Sahats arrunta (Salix aurita) Salicaceae familiako zuhaixka da, ia Europa osotik hedatua. 2 m inguru luzeko zuhaixka da, adar laburrak, arrautza egiturako hosto horztunak, gainetik berdeak eta azpitik berde grisaxkak eta iledunak dituena. Leku hezeetan hazten da.
Sahats hauskararen antzekoa, bere peziolo gorrixkei esker bereizten da.

## Erreferentziak

* ↑ Meikle, R. D. (1984). Willows and Poplars of Great Britain and Ireland. BSBI Handbook No. 4. ISBN 0-901158-07-0.
* ↑ Rushforth, K. (1999). Trees of Britain and Europe. Collins ISBN 0-00-220013-9.
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157519
* Multimedia: Salix aurita / Q157519
* Espezieak: Salix aurita
# Asunbeltz

Asunbeltza (Urtica urens L.) Urticaceae familiako asuna da, Eurasian jatorria duena. Sendabelar ezaguna da.
Asun-tximeletak jaten du.

## Erreferentziak

* ↑ Asociación Española de Médicos Naturistas y Colegio Oficial de Farmacéuticos de Vizcaya. (1999). Fitoterapia: Vademécum de prescripción de plantas medicinales. Editorial Cita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157175
* Multimedia: Urtica urens / Q157175
* Espezieak: Urtica urens
# Kurkuma

    Ez nahasi Curcuma landare generoarekin.
Kurkuma (Curcuma longa) Zingiberaceae familiako landare-iraunkor belarkara errizomatsua da. Tamil Nadun du jatorria, Indiako hego-ekialdean, eta 20 °Ctik 30 °C arteko tenperatu behar du eta euri bolumen handia hazi ahal izateko. Landareak urtero ateratzen dira euren errizomak hartzeko eta aurreko urteetako errizomekin birsortzen dira.
Ez direnean freskoak hartzen errizomak 30-45 minutu artean egosten dira eta, ondoren, labeetan lehortzen dira. Prozesu honen ostean Tamilen sukaldaritzan eta curry askotan erabiltzen den espezia laranja-horixka eskuratzen da. Bere osagai aktiboa kurkumina da, gaixotasun batzuen sendagai gisa ere ikertzen ari dena.
Kurkumaren nekazaritza garrantzitsua da Indian.

## Etimologia

Izena hizkuntza semitarretatik dator, eta harremana du hebreerako כרכום (karkōm), aramerako ܟܘܪܟܡܐ (kurkama) eta arabierako كركم (kurkum) hitzekin. Azken honek arabieraz azafrai eta kurkuma esan nahi du. Sanskrito klasikoan ere कुङ्कुमं (kunkumam) hitza erabiltzen zen azafrai esateko, eta hala agertzen da Sushruta Samhita liburuan. Ziurenik honek ere semitar jatorria du.

## Sukaldeko erabilera

Sustraia lehortu ondoren hauts bihurtzen da. Kolore horixka du ematen die prestaketei eta zapore berezia. Curryan erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ OED; Babiniotis dictionary
* ↑ http://www.etymonline.com/index.php?term=crocus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42562
* Multimedia: Curcuma longa / Q42562
* Espezieak: Curcuma longa
# Asun handi

Asun handia (Urtica dioica L.) Urticaceae familiako asuna da, 50 eta 150 cm arteko altuera duena. Sendabelar ezaguna da.

## Taxonomia

Asun handiak bost azpiespezie ditu:
* Urtica dioica subsp. dioica. Europa, Asia, iparraldeko Afrika
* Urtica dioica subsp. afghanica. Hego-mendebaldeko eta erdialdeko Asia.
* Urtica dioica subsp. gansuensis C.J.Chen Ekialdeko Asia (Txina)
* Urtica dioica subsp. gracilis (Aiton) Selander Ipar Amerika
* Urtica dioica subsp. holosericea (Nutt.) Thorne Ipar Amerika.

## Erreferentziak

* ↑ Asociación Española de Médicos Naturistas y Colegio Oficial de Farmacéuticos de Vizcaya. (1999). Fitoterapia: Vademécum de prescripción de plantas medicinales. Editorial Cita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155909
* Multimedia: Urtica dioica / Q155909
* Espezieak: Urtica dioica
# Salix reticulata

Salix reticulata Salicaceae familiako zuhaitza da, Europa, Ipar Amerika eta iparraldeko Asiako mendietan jatorria duena. Landare apaingarri moduan ere hazten dute

## Erreferentziak

* ↑ RHS Plant Selector - Salix reticulata. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39634
* Multimedia: Salix reticulata / Q39634
* Espezieak: Salix reticulata
# Basazalke

Basazalkea (Vicia cracca), aizkola edo xingila izenez ere ezaguna, Fabaceae familiako landare belarkara da.

## Deskribapena

Landare igokaria da. zurtoin iletsuek 2 metro arteko altuera har dezakete. Hosto pinnatuak ditu, 12 foliolo artekoak, eta lotailuak dituzte amaieran. 40 lore arteko infloreszentziak ditu, urdin-moreak. Kaliza hodia baino luzeagoa da. Erlastarrak etortzen dira basazalkearen loreetara.
Lekaduna denez leka batean sortzen dira fruituak. 2 cm arteko lekak ateratzen ditu eta 6-8n hazi gordetzen ditu barnean.

## Habitata

Toki hezeak atsegin ditu, ibai ertzak, bide ertzak, sasiak eta landutako soroak.
Europa ia guztiak aurkitzen da, 1950 m arteko altueran. Asia erdialde eta mendebaldean eta Afrika iparraldean ere bai. Ipar Amerikan sartutako espeziea da.

## Erreferentziak

* ↑ «basazalke - OEH - Orotariko Euskal Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-07-13).
* ↑ «Facebook» www.facebook.com (Noiz kontsultatua: 2024-07-13).
* ↑ (Ingelesez) van der Kooi, C. J.; Pen, I.; Staal, M.; Stavenga, D. G.; Elzenga, J. T. M.. (2016-01). Dafni, A. ed. «Competition for pollinators and intra‐communal spectral dissimilarity of flowers» Plant Biology 18 (1): 56–62. doi:10.1111/plb.12328. ISSN 1435-8603. (Noiz kontsultatua: 2024-07-13).
* ↑ Webb, S.A., Parnell, J. and Doogue, D.. (1996). An Irish Flora. Dundalgen Press Ltd. Dundalk ISBN 0-85221-131-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q147159
* Multimedia: Vicia cracca / Q147159
* Espezieak: Vicia cracca
# Mendabeltz

Mendabeltza edo Mentha spicata (sinonimoa: Mentha viridis (L.) L.) Europa, Afrika eta Asian jatorria duen Mentha generoko landarea da. Oso erabilia da gastronomian eta lurringintzan, haren usain sendoa eta freskoa dela eta.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2003]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160114
* Multimedia: Mentha spicata / Q160114
* Espezieak: Mentha spicata
# Galzuri

Galzuria (espelta, galtxuria, galbera edo gainzuria$_,$ Triticum spelta) gari-espezie hexaploide bat da. Galzuria oinarrizko janari bat izan zen Europako hainbat tokitan Brontze Arotik Erdi Aroraino; gaur egun uzta erlikial gisa irauten du Erdialdeko Europan. Hala ere, azken urteetan merkatu berria aurkitu du janari osasuntsu gisa. Zenbait adituren iritziz, galzuria gari arruntaren (T. aestivum) azpiespezie bat omen da, eta bere izen zientifikoa Triticum aestivum subsp. spelta izango litzateke.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2012]
* ↑ Euskaltzaindia. «Orotariko Euskal Hiztegia > galzuri» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-08-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158767
* Multimedia: Triticum aestivum subsp. spelta / Q158767
* Espezieak: Triticum aestivum subsp. spelta