OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Esparatrapu

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Esparatrapua ehun, tela ziratu, paper edo mintz zelulosikoa da, bere aurpegietako batean substantzia itsasgarri batez estalia, eta zenbait kasutan printzipio medikamentoso edo sendagairen bat duena. Larruazalean ezartzen da, sendagarri gisa bere hartan, edota sendaketa handiago bat mantentzeko erabiltzen da. ASTM PSTC/6 araua jarraitzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2012]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3273707
* Multimedia: Medical tape / Q3273707
# Esparatz

Esparatz, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Badu mendi mendi honek zer ikusia inguruetan, iparraldeko isurialdean batez ere. Bi haitz nabarmen zutitzen dira isurialde honetan, zein baino zein zorrotzago, baina ohiko igoera bidetik aparte gelditzen dira eta badute beren zailtasuna. Tontorra bera muino erraza da, pinuz inguratua, artadian barrena eta ezpel eta ipuru artean igotzen den senda polit batek zailtasunik gabe menderatzen duena, IEko lepotik abiatuta. Ibilbidea luzatu nahi izanez gero <a href="/node/21567">Oiakarizketa</a> ez da urruti gelditzen, IEan. Gatzagak ikusteko aprobetxatu dezakezue bestela, baina gauza kuriosoa izanagatik oso hondatua dago beren ingurua.

## Kanpo estekak

Esparatz, http://www.euskal-herria.org/.
# Espareg de la Barca

Espareg de la Barca (Montpellier, c. 1170 - Tarragona, 1233ko martxoaren 3a) okzitaniar elizgizona izan zen.
Commingesko gotzaina, 1212an Iruñeko apezpiku bilakatu zen. 1215ean Tarragonako artzapezpiku bihurtu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Baita Espárrago, Aspargo, Espárago, Aspàreg, Hisparigus edo Speragus ere deitua
* ↑ Goñi Gaztanbide, José. Los obispos de Pamplona del siglo XIII. , 65-67 or..
* ↑ Sandoval, Prudencio. Catalogo de los obispos que ha tenido la Santa Iglesia de Pamplona. , 90 or..
* Datuak: Q3753370
# Esparets Atzealdea

Esparets Atzealdea, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.078 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzia eta Frantziako Pirinio Garaiak departamenduaren artean dago.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11920627
# Etxekopar (argipena)

Etxekopar pertsona eta leku batzuen izena da.

## Lekua

* Etxekopar Berrogaine-Larüntzeko (Zuberoa) auzoa da.

## Deitura, pertsonak

* Alexis Etxekopar Attuli (1924 - 2005) kanta egile barkoxtarra da.
* Augusto Etxekopar (1830 - 1897) elizgizon donapaleutarra.
* Mixel Etxekopar (1963 -) musikari gotaintarra.
# Etxeko langile

Etxeko langileak, hizkera arruntean mirabe, sehi eta jopuak, gizonezkoak izanik morroi eta otseinak, eta emakumezkoak izanik neskameak ere deituak, etxebizitza bateko jabe edo nagusien kontura lan egiten duten langileak dira, etxeko lana egiteko ardurarekin, askotan maila ekonomiko altua duten etxeetan. Garbitzaileak eta zaintzaileak ere biltzen dira talde horretara. Egun, emakumeak dira gehienetan lanbide horietarako hartzen dituztenak, bereziki garbiketarako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54128
* Multimedia: Domestic workers / Q54128
# Etxeko ospitalizazio

Etxeko ospitalizazioa osasun sistemaren baliabide bat da, ohiko ospitale eredu klasikoaren alternatiba hain zuzen ere. Funtsean, mediku eta erizainek osatutako taldeek gaixoa etxean bertan atenditzea datza zerbitzuak.
XX. mendearen erdialdean martxan ipini ziren lehenengo ekimenak abiatu zituzten New Yorken (1947, Montefiore ospitalean) eta Parisen (1951, Tenon ospitalea). Britainia Handia, Kanada, Suedia eta Alemanian garai hartan ere hasi ziren ildo honetan bertan.
Euskal Herrian bestela Baionakoa da lehendabiziko esperientzia (1961), eta EAEko sare publikoaren barruan dagoen zerbitzua da 1983tik, Gurutzetako Ospitalea aitzindaria izanik, baina gaur egun Osakidetzako ospitale guztietan eskuragarri dago.

## Definizioa

Pazienteari bere etxean ematen zaizkion tratamendu eta asistentzia zainketen multzoa da, eta berauen konplexutasuna, intentsitatea eta iraupena paziente horrek ospitale konbentzional batean hartuko lituzkeen antzekoa da.

## Ezaugarriak

* Ospitalearen zerbitzu bat gehiago da, ia baliabide diagnostiko eta terapeutiko guztiekin.
* Euren osasun arreta gaixoaren etxean eskaintzen duten mediku eta erizainek eratuta dago, ospitale barruko egonaldia ebitatuz edo laburtuz. Profesionalek ibilgailu ofizialak erabiltzen dituzte sistema publikoan.
* Zerbitzuaren atentzioa unean unekoa da, prozesua egonkortu arte edo ospitaleratzea eragin zuen arrazoia konpondu arte.
* Helburuen artean ez dago Familiako medikuntza edo Lehen Mailako atentzioa ordezkatzea.
* Prozesua hasten da edozein arlotako mediku batek gaixo baten balorazioa eskatzen duenean, hala ospitale barrutik nola lehen mailako atentziotik. Baldintza nagusien artean gaixoak eta haren senideek ados egotea eta euren etxeak gutxieneko ezaugarriak edukitzea.

## Arlo asistentziala

Hiru dira esparru nagusiak atenditutako gaixotasun multzoei dagokienez: Alde batetik esparru medikoa, bertan hala eritasun kronikoak nola prozesu akutuak (gaixotasun infekziosoak batez ere), eta sarritan alde biak batera. Beste alde batetik arlo kirurgikoa dago, ebakuntzaren osteko prozesuak alegia, maiz sendaketa apur bat espezializatuak eskatzen dituztenak edota antibiotikoak eta bestelako tratamendu medikoak ere bai. Azkenik, hirugarren arlo handia medikuntza paliatiboarena izango zen, beti ere etxean emandakoa.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Etxeko Ospitalizazioko Euskal Elkartea.
* Datuak: Q1642542
# Etxeondo

Etxeondo txirrindularitza egiteko kirol-jantziak diseinatzen eta egiten dituen enpresa da. Egoitza nagusia Iruran du eta beste lantegi txiki bat Castejonen. Villabonan sortu zuten 1976an, eta lehen hiru urteetan zapiak, jertseak eta kotoizko kamisetak estanpatzen aritu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Maillots para campeones» El País 1999/09/13.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55757984
* Multimedia: Etxeondo / Q55757984
# Etxekoandre

Etxekoandrea —edo, bizkaieraz, ugazabandrea— familia batean etxeko lanen eta familiako kideen elikadura, hezkuntza eta zaintzaren ardura duen emakumea eta berari dagokion genero-rola da. Euskal matriarkatua izeneko teoriaren aldekoen iritziz, ordea, Euskal Herrian etxekoandreak rol berezia izan du historian, etxearen antolaketa eta erabaki boterea bereganatu duela baiteritzote.

## Ekonomia

Ekonomista feminista batzuek diote, etxekoandreen lana ez dela behar bezain beste kontutan hartzen. Etxekoandreek ordu asko egiten baitituzte lan astean, soldatarik gabe.

## Gizarte tradizionala

Milaka urteetan zehar, gizonen lana ehiza eta nekazaritza izan dira; hau da, elikagaiak edota dirua etxera ekartzea izan da, eta emakumeen lana, berriz, umeak zaintzea, janaria prestatzea, garbiketa eta horrelakoak izan dira.

## Gizarte garaikidea

XIX.mendean, industrializazioa hasi zen herrialdeetan, geroz eta emakume gehiagok utzi zioten etxekoandre izateari eta gizonek egin ohi zituzten lanak egiten hasi ziren. Baina, hala ere, arau soziala gizonen lana etxera dirua eramatea eta emakumeak etxen geratzea zen.
XX.mendeetan, bi Mundu Gerretan, emakumeak etxean eta etxetik kanpo lana egiten hasi ziren aldi berean (fabrika, enpresa eta landan), gizonak gerran zeuden bitartean. Honi esker, emakumeak lana egiteko gai zirela erakutsi zuten eta lanean segi zuten.
1960ko hamarkadan, herrialde okzidentaletan, emakume batek lana egin eta ikasketak izan zitzakeela, geroz eta onartuago zegoen.

## Erreferentziak

* ↑ Luxton, Meg. (1986). Through the kitchen window : the politics of home and family. Garamond Press ISBN 0-920059-30-9. PMC 16781849. (Noiz kontsultatua: 2022-04-11).
* ↑ Luxton, Meg. (1980). More than a labour of love : three generations of women's work in the home. Women's Press ISBN 0-88961-062-2. PMC 7440703. (Noiz kontsultatua: 2022-04-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38126150
* Multimedia: Housewives / Q38126150
# Etxekortea

Etxekortea, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Etxekortea mendia, Etxekortia bezala ere ezagutua, 1206 altuera duen eta Iparraldea probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.132477 eta -0.998949 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Ahüzki, Donaixti-Ibarre.

## Kanpo estekak

Etxekortea, http://www.euskal-herria.org/.
# Etxeontzi

Etxeontzia, etxebizitza izateko diseinatua eta eraikia izan den ontzi mota bat da. Batzuk motordunak dira, lekualdatu egiten baidira, eta beste batzuk motorgabeak, leku finko ainguratuak batean baidaude.
Europan nagusiki Herbehereak (Amsterdam), Erresuma Batua (Londres), Frantzia (Paris), Alemania, Serbia eta Polonian ikus daitezke, eta munduan zehar oso hedatuak daude, batipat, Txina, Hong Kong, India, Laos, AEB, Kanada, Argentina, Venezuela, Australia eta Zeelanda Berria.
* Datuak: Q1321309
* Multimedia: Houseboats / Q1321309
# Eurville-Bienville kantonamendua

Eurville-Bienville kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Marne Garaia departamenduan dago, Ekialde Handia eskualdean. Guztira 17 udalerri ditu eta Eurville-Bienville da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17053869
# Euryanthe

Euryanthe, Karl Maria von Weber musikari eta konposatzaile alemaniarrak idatzitako opera bat da, Helmine von Chézyren alemanezko libretoarekin (Rosamunderen egile bera izango zena, Franz Schubert konposatzailea austriarraren gertaera musikarekin), Erdi Aroko frantziar ipuin batean oinarritua dagoena: L'histoire de très noble et chevalereux prince Gerard, comte de Nevers, et de la très vertueuse et très chaste princesse Euriant de Savoye, sa mye. Opera hau, 1823ko urriaren 25ean estreinatu zen Vienan, eta nahiko hotz hartua izan zen, nagusiki, bere libretoagatik.

## Pertsonaiak

* Luis VI.a Frantziakoa (baxua)
* Adolar, Neverseko kondea (tenorra)
* Euryanthe Savoiakoa, Adolarren emaztea (sopranoa)
* Lysiart, Foresteko kondea (baritonoa)
* Eglantine Puisetekoa (mezzosopranoa)
* Rudolf, zalduna (tenorra)
* Berta (sopranoa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q707737
* Multimedia: Euryanthe / Q707737
# Edwin Krebs

Edwin Gerhard Krebs (Lansing, Iowa, 1918ko ekainaren 6a - Seattle, Washington, 2009ko abenduaren 21a) estatubatuar biokimikaria izan zen.
Txikitan, Illinoisera mugitu zen bizitzera. Bertako unibertsitatean hasi zituen ikasketak, eta Saint Louisen (Missouri) bukatu zituen.
1992an lortu zuen Medikuntzako Nobel saria Edmond H. Fischer-ekin batera, zelularen barneko metabolismoaren inguruan egindako ikerketagatik. Izan ere, berak aztertutakoak "Krebsen zikloa" izena hartu du, mitokondria barruan gertatzen dena.

## Ikus, gainera

* Historiako medikuen zerrenda.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109731
# Edwin Landseer

Sir Edwin Henry Landseer (Londres, 1802ko martxoaren 7a - ibidem, 1873ko urriaren 1a) ingeles margolari eta eskultorea izan zen.
John Landseer grabatzailearen semea izan zen. Aitaren eta hainbat artistaren ikaslea izan zen. Hamahiru urterekin Royal Academyn erakutsi zuen eta ondoren bertako kide aukeratu zuten.
Bere animalia margolanengatik izan zen ezaguna, bereziki zakurrak, zaldiak eta oreinak. Bere lanik ospetsuena Trafalgar Squareko Nelsonen zutabearen oinarriko lehoien brontzezko eskulturak dira.

## Iruditegia

* Edwin Henry Landseer self-portrait
* Portrait of an Arab Mare with her Foal, circa 1825
* Alpine Mastiffs Reanimating a Distressed Traveller (1820)
* The Monarch of the Glen, 1851
* Scene from A Midsummer Night's Dream, c. 1850
* Lion: A Newfoundland Dog, 1824
* Favourites, the Property of H.R.H. Prince George of Cambridge, 1834 to 1835
* The Arab Tent, 1866
* A Distinguished Member of the Humane Society, exhibited 1838
* The Monkey Who Had Seen the World, 1827
* Saved, 1856
* A Favourite Greyhound of Prince Albert, 1841
* Windsor Castle in Modern Times, Queen Victoria and her family, c. 1842
* Attachment, 1829
* Queen Victoria and Prince Albert at the Bal Costumé of 12 May 1842
* Falcon, 1837
* The Wild Cattle of Chillingham, 1867
* Doubtful Crumbs, 1858
* Flood in the Highlands, Aberdeen Art Gallery
* Rachel Russell, 1835
* A Highland Landscape, c. 1830
* A Highland Breakfast, 1834
* Man Proposes, God Disposes, 1864
* One of four Lions around the base of Nelson's Column
* Old Shepherd's Chief Mourner (1837; Victoria and Albert Museum

## Kanpo estekak

* Datuak: Q328369
* Multimedia: Edwin Landseer / Q328369
# Edwin Long

Edwin Longsden Long (Bath, 1829ko uztailaren 12-Hampton, 1891ko maiatzaren 15) margolari erromantiko ingelesa izan zen. Erretratugilea, orientalismo eta Bibliaren joerako gaiak erabili zituen. Bidaiari nekaezina, 1857an Espainian egon zen, John Phillipen bidea jarraituz. 1874an Egipto eta Siria ezagutu zituen; hor hasi zen bere orientalismoaren joera. 1891an hil zen, neumoniak jota.

## Obra

* The Suppliants (1864)
* Uncle Tom and Little Eva (1866)
* A Spanish Flower Seller (1867)
* The Gamekeeper (1869)
* "Usted Gusta" (1870)
* A Question of Propriety (1870)
* A Street Scene in Spain (1871)
* The Approval (1873)
* The Moorish proselytes of Archbishop Ximines (1873)
* Primero Segundo y Basso Profondo (1873)
* The Babylonian Marriage Market (1875)
* A Dorcas Meeting in the 6th Century (1873–1877)
* An Egyptian Feast (1877)
* The Gods and their Makers (1878)
* Queen Esther (1878)
* Vashti Refuses the King's Summons (1879)
* The Eastern Favourite (1880)
* To Her Listening Ear Responsive Chords of Music Came Familiar (1881)
* Diana or Christ? (1881)
* Anno Domini (1883)
* Glauke: Pensive (1883)
* The Chosen Five (1885)
* Eastern Lily (1885)
* Jepthah's Vow: the Martyr (1885)
* Love's Labour Lost (1885)
* The Finding of Moses (1886)
* Alethe Attendant of the Sacred Ibis in the Temple of Isis (1888)
* Sacred to Pasht (1888)
* Preparing For The Festival Of Anubis (1889)
* Thisbe (1884)
* Little Eva and Uncle Tom (1886)

## Iruditegia

* Mandolina jotzailea (1885).
* Bost aukeratuak (1891 inguruan).
* Babiloniako ezkontza merkatua (1840).
* Ekialdeko begikoa.
* Moises aurkitua (1886).
* Mary_Dickinson (1891 inguruan)

## Erreferentziak

* ↑ https://lienzos.blogspot.com/2007/02/e-l-long.html
* ↑ https://artsandculture.google.com/entity/edwin-long/m07yzc3?hl=es

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Edwin Longen margolanak.
* (Ingelesez):Edwin Long Artcyclopedian.
* (Ingelesez):Artistaren biografia eta margolanak.
* (Ingelesez):Edwin Longen erretratuak.
* Datuak: Q3042629
* Multimedia: Edwin Long / Q3042629
# Edwin Salpeter

Edwin Ernest Salpeter (Viena, 1924ko abenduaren 3a - Ithaca, New York, 2008ko azaroaren 26a) austriar fisikaria izan zen. Austriatik Australiara emigratu zuen gaztetan. Australian eta Ingalaterran egin zituen ikasketak. 1948. urtetik aurrera Ingalaterran aritu zen lanean, quantumaren elektrodinamika eta fisika nuklearra aztertzen, Hans A. Betherekin batera. Bion artean fisika atomiko erlatibistari buruzko monografia ospetsu bat idatzi zuten. 1951n "triple-alpha" erreakzioak heliotik ikatza nola egin zezakeen azaldu zuen. Geroztik izar arteko gertaera asko aztertu ditu: fisika nuklearraren ondorioak izarren bilakaeran, harea pikorren eta molekulen sorrera, neutroi izarretako buru polarrak, galaxia-multzoak, eta biofisika- eta epidemiologia-arazoak, besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q78925
# Edwin Moses

Edwin Corley Moses (Dayton, Ohio, 1955eko abuztuaren 31 -) atleta estatubatuarra izan da, 400 metroko hesi-lasterketan espezializatua.
1977 eta 1987 artean, Mosesek 107 final jarraian irabazi zituen (122 lasterketa jarraian) eta munduko errekorra ezarri zuen bere espezialitatean lau aldiz.

## Ikus, gainera

* Atleta ezagunen zerrenda
* Afroamerikar ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak

* (Ingelesez)Webgune ofiziala
* Datuak: Q52620
* Multimedia: Edwin Moses / Q52620
# Edwin O'Connor

Edwin Greene O'Connor (Providence, Rhode Island, 1918ko uztailaren 29a - Boston, 1968ko martxoaren 23a) estatubatuar kazetari eta eleberrigilea izan zen.
Notre Dameko Unibertsitatean ikasi zuen eta Kostazaintzan zerbitzatu zuen Bigarren Mundu Gerran. 1950eko hamarkadan egunkarietarako lan egin zuen telebistako esatari gisa, eta eleberriak argitaratzen ere hasi zen.
Bere eleberrietan irlandar amerikarren esperientzia islatu zuen, bereziki politikari eta apaizen bizitzetan. 1962an Pulitzer Saria Fikzioan irabazi zuen The Edge of Sadness eleberriarekin. Bertan, adin ertaineko apaiz baten istorioa kontatzen du, Ingalaterra Berriko hiri batean.

## Lanak

* The Oracle (Harper, 1951)
* The Last Hurrah (Little, Brown, 1956)
* Benjy: A Ferocious Fairy Tale (Little, Brown, 1957), illustrated by Ati Forberg
* The Edge of Sadness (Little, Brown, 1961)
* I Was Dancing (Little, Brown, 1964)
* All in the Family (Little, Brown, 1966)
* The Best and the Last of Edwin O'Connor (Little, Brown, 1970)
* Benjy: A Ferocious Fairy Tale (Godine, 1994), Catharine O'Neill ilustratzailea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q978959
# Edwin McMillan

Edwin Mattison McMillan (Redondo Beach, Kalifornia, 1907ko irailaren 18a - El Cerrito, Kalifornia, 1991ko irailaren 7a) Estatu Batuetako fisikaria izan zen.
Fisikako ikasketak bukatu ondoren, Kaliforniako unibertsitatean irakasle izan zen 1932tik aurrera. Neptunioa aurkitu zuen. 1945ean, beste ikerlari batzuekin batera, sinkrotroia asmatu zuen. 1951n Kimikako Nobel Saria eman zioten hari eta Glenn T. Seaborgi, elementu transuranido berriak aurkitu zituztelako. 1963an Bakearen Atomoak saria eman zioten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19009
* Multimedia: Edwin McMillan / Q19009
# Edwin S. Porter

Edwin Stanton Porter (Connellsville, Pennsylvania, Ameriketako Estatu Batuak, 1870eko apirilaren 21a - New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1941eko apirilaren 30a) zinema-zuzendaria izan zen. Hasieran zinema-proiekzioak egiten jardun zuen, eta proiektore berri bat asmatu zuen. 1900ean filmak egiten hasi zen. Baliabide tekniko asko aurkitu eta bide berriak urratu zituen. Marrazki biziak ere egin zituen. Koloreari buruzko ikerketak egiten ari zenean 1929ko krisiak bete-betean jo zuen, eta zinema utzi zuen.
Filmak: Life of an American Fireman (1903, Ameriketako suhiltzaile baten bizitza), The Great Train Robbery (1903, Treneko lapurreta handia), The Eternal City (1915, Hiri betierekoa).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q347864
* Multimedia: Edwin Stanton Porter / Q347864
# Edwin Sutherland

Edwin H. Sutherland (Gibbon, Nebraska, 1883ko abuztuaren 13a – Bloomington, Indiana, 1950eko urriaren 11) Estatu Batuetako soziologoa, kriminologoa eta jokaera kriminalaren teorikoa izan zen, elkarrekintza sinbolikoaren korrontearen barrukoa (Chicagoko Eskola). Lepoko zuriko krimenaren (white collar crime) ikerketak hasi zituen Estatu Batuetan eta "elkartze diferentziala" kontzeptuaren sortzailea izan zen. 1939an Amerikako Soziologiako Elkarteko (ASA) lehendakari egin zuten.

## Lanak

* Sutherland, Edwin H. (1924) Principles of Criminology, Chicago: University of Chicago Press.
* Sutherland, Edwin H. (1936) With Locke, H.J. 24,000 Homeless Men, Philadelphia: J.B. Lippincott
* Sutherland, Edwin H. (1942) Development of the Theory, in Karl Schuessler (ed.) Edwin H. Sutherland on Analyzing Crime, pp. 13–29. Chicago: University of Chicago Press.
* Sutherland, Edwin H. (1949) White Collar Crime, New York: Holt, Rinehart & Winston.
* Sutherland, Edwin H. (1950) The Diffusion of Sexual Psychopath Laws. American Journal of Sociology, Issue 56: pp. 142–8
* Datuak: Q599329
# El club de la comedia

El club de la comedia Globomediak ekoizturiko telebista-saioa da, stand up comedy generokoa. Bakarrizketalari profesionalak eta aktoreak bilduz, saio bakoitzean zenbait bakarrizketa ematen zituen.

## Aurkezleak

* Javier Veiga: 1. eta 2. denboraldiak (1999 - 2001)
* Emilio Aragón: 3., 4. eta 6.ª denboraldiak (2001 - 2003, 2005-2006)
* El Gran Wyoming: 5. denboraldia (2004 - 2005)
* Eva Hache: 7., 8., 9. eta 10. denboraldiak (2011 - 2014)
* Alexandra Jiménez: 11. denboraldia (2015)
* Ana Morgade: 12. denboraldia (2016-2017)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5824379
# El color de tu mirada

El color de tu mirada Mocedades taldearen albuma da, 1976. urtean argitaratua. "Secretaria" singlea arrakastatsua izan zen oso. "La gaviota" abestia Pedro Masóren Las adolescentes filmaren soinu-bandan agertu zen.

## Abestiak

* "El color de tu mirada" (4:08)
* "Para ti, pequeñas cosas" (2:19)
* "Lluvia" (3:33)
* "Zenbat bide zure billa" (2:33)
* "Secretaria" (3:06)
* "Que te me vas" (2:35)
* "Qué más da" (3:00)
* "El niño yuntero" (3:34)
* "Mi padre" (3:03)
* "La gaviota" (3:16)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5824417
# El castillo (filma)

El castillo 2023ko Martín Benchimol argentinar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Justina Olivo jatorri indigena duen emakume argentinar bat da. Bizi guztia igaro du 'El Castillo' deitzen dioten etxe hartan zerbitzari lanean. Gazteluak hamabi gela eta sei bainugela ditu, altzari eta objektu baliotsuz beteta dago, eta 60 hektareako lursaila du inguruan, behi eta guzti. Justinaren lana eskertu nahian, etxearen jabea zen emakumeak herentzian utzi zion, baldintza batekin: sekula ez zezala saldu edo utzi.

## Erreferentziak

* ↑ «Ipuinetakoa ez den gaztelua» Berria 2023-09-30 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115726461
# El club de los buenos infieles

El club de los buenos infieles 2017ko Luis Segura espainiar zinema zuzendariaren umorezko filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Txikitako lau lagun elkartu dira ikasle ohien afari batean. Denak dira ezkonduak; afarian hizketan dihardutela, konturatuko dira huts egin dutela emazteekiko harremanetan. Orduan, bikotekideak engainatzeko klub bat osatuko dute: elkarri lagunduko diote abenturak bizitzen, eta desira berreskuratzen saiatzen.

## Aktoreak

* Juanma Cifuentes
* Alberto Esparza: Ricardo
* Raúl Fernández de Pablo: Carlos
* Cristina Guillen: Gala
* Hovik Keuchkerian: David
* Adrián Lastra: irakaslea
* Fele Martínez: Marcos
* Raquel Moreno: Nancy
* Albert Ribalta : Saez doktorea
* Jéssica Ross: Sofía
* Eszter Tompa: Agatha
* Betsy Túrnez
* Jordi Vilches: Jordi

## Erreferentziak

* ↑ «Film Sinopsia» Berria 2018-04-05 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51470419
# El cocherito leré

El cocherito leré Espainiako haur kanta herrikoi bat da. 1968an Carmelo Bernaola otxandiar musikagileak konposatu eta berehalako arrakasta izan zuen, kultura herrikoian sakon sustraitu arteraino.

## Erreferentziak

* ↑ El cochertio leré, 2012ko urriaren 12a. Lacronica.net (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* El cocherito leré abestia entzungai (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q25476321
# El circo (Mortadelo eta Filemon)

El circo Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen abentura bat da.

## Istorioa

T.I.A.k herrialdean kontrabando ugari sartzen ari dela jakin du. Kontrabando gaiek muga "Sidral Circus"en gauzen artean pasatzen ari direla eta erruduna bertako langile bat dela susmatzen da. Mortadelok eta Filemonek ikertzera joan beharko dute, horretarako zirkuko langileen zati izaten saiatu beharko dute. Euren trakeskeriaren ondorioz, Mortadelo eta Filemon bata bestearen atzean zirkuko ikuskizun guztiak zapuzten doaz, erabat suntsitzen duten arte. Azkenean, kontrabando gaia aurkitzea lortzen dute, zirkuaren jabeari suntsitzeagatik milioietako kalte ordainak ordaindu beharko dizkieten arren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3457616