OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Quate-Vaths

Quate-Vaths (euskaraz: «Lau Ibar»; frantsesez: Quatre-Vallées) Gaskoiniako jurisdikzio feudal txiki bat izan zen, hasieran Baskoniako Dukerrian eta, egun, Frantziako hego-mendebaldean kokatua. Lau zatiz osatua zegoen: Aurako harana (frantsesez: Aure), Varossa harana (frantsesez: Barousse), Manhoac harana (frantsesez: Magnoac), eta Nestésko harana (frantsesez: Neste edo Nestès).

## Ezaugarri orokorrak

Aura eta Varossa haranak elkarren ondoan daude. Nestésko harana ere Varossa eta Aureren ondoan dago, baina Nestésko haranaren zati handiena Gaskonia eta Cominges jurisdikziopean zegoen, eta Nestésko haraneko bi enklabe txikik bakarrik osatzen zuten Quate-Vaths lurraldea. Bi enklabe horiek Gaskonia eta Cominges jurisdikzioan integratutako herriek inguratzen zituzten, eta fisikoki Aura eta Varossa haranetatik bereizita zeuden. Aura, Varossa eta Nestésko haranak Pirinioetan daude, gaur egun Frantziako Pirinio Garaietako departamendua denaren hego-ekialdean.
Manhoac harana iparralderago dago Gaskoiniako landa-eremu malkartsuan, eta gaur egun Pirinio Garaietako ipar-ekialdean dago. Manhoac Auratik eta Varossatik bananduta zegoen Quate-Vaths osatzen ez zuen hemeretzi kilometroko lurrez.

## Historia

Hasiera batean, Comingesen zati bat, Aura, Varossa, Nestés eta Manhoac haranak Comingesetik banandu ziren XI. mendean, eta Aurako kondeen, Aragoiko erregeen basailuen, eta Astarac kondeen (Gaskoinian) artean banatu zituzten. Aurako kondeen leinua 1242an iraungi zen, gizonezko oinordekorik ez zuelako, eta Aurako konderria Labartheko kondeek (La Barthe-de-Nesten bizi zirenak) jarauntsi zuten, garai hartan beste hiru haranek baitzituzten: Nestés, Varossa eta Manhoac. Beraz, lau haranak Labartheko kondeen azpian batu ziren eta Quate-Vaths bezala ezagutzen hasi ziren. Labartheko kondeak Aragoiko erregeen basailuak ziren, Quate-Vaths Aragoiko erresumaren parte baitzen.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) (html) les Quatre-Vallées. in: Encyclopédie Larousse en ligne. Larousse..
# Jose Nazabal

Jose Nazabal Mimendia (Zaldibia, Gipuzkoa, 1951ko uztailaren 1a) gipuzkoar txirrindulari ohi bat da. 1975 eta 1982 bitartean profesionala izan zen.

## Palmaresa

1971
* Etxaniz Memoriala
1973
* Gervais Memoriala
* Loinaz Proba
* Etorkizuneko Tourreko etapa 1
* 3. Altsasuko Sarian
* 9. Nafarroako Itzulian
1974
* 8. Etorkizuneko Tourrean eta etapa 1
* 2. Lleidako Itzulian
1975
* Espainiako taldekako erlojupeko txapelketa (Gipuzkoarekin)
* Nafarroako Sari Nagusia
1976
* Nafarroako Sari Nagusia
* Espainiako taldekako erlojupeko txapelketa (Gipuzkoarekin)
* 2. Espainiako Mendi txapelketan
* 3. Espainiako Vueltan
* 6. Euskal Herriko Itzulian eta Mendiko sailkapena
* 6. Pascuas Sari Nagusian
1977
* Espainiako Vueltako etapa 1
* Meatze Haranetako Itzulia eta etapa 1
* Aragoiko Itzulia eta 2 etapa
* Frantziako Tourreko etapa 1
* 2. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 2. Asturiasko Itzulian
* 6. Dauphiné Libérén
* 7. Nafarroako Sari Nagusian
1978
* Meatze Haranetako Itzulia eta 2 etapa
* 3. Euskal Herriko Itzulian
* 4. Asturiasko Itzulian
* 5. Nafarroako Sari Nagusian
* 7. Espainiako Vueltan
* 7. Dauphiné Libérén
1979
* 2. Valentzia Sari Nagusian
1980
* 8. Euskal Herriko Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 |
| Italiako Giroa | — | UT | — | — | — | — | — |
| Frantziako Tourra | — | — | UT | UT | — | — | — |
| Espainiako Vuelta | 21. | 3. | 21. | 7. | 46. | UT | 43. |
| Munduko Txapelketa | — | 33. | — | — | — | — | — |
Legenda :
| — | Ez zuen osatu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Kanpo estekak

* Jose Nazabal - ProCyclingStats
* Jose Nazabalen palmaresa. Urtekaria.com (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q1857931
# Immunoterapia

Immunoterapia edo terapia biologikoa tratamendu mediku mota bat da, immunitate-sistemaren aktibazioan datzana minbiziari -bereziki- eta beste gaixotasun batzuei (gaitz autoimmuneak, endekapen-gaitzak...) aurre egiteko. Terapia honetan erabiltzen diren substantzien artean antigorputz monoklonalak, CAR-T zelulak, txertoak eta interferoia, besteak beste, daude.
Kimioterapia klasikoaren aldean, immunoterapiak gorputzak berak ekoizten dituen substantziak erabiltzen ditu agente terapeutiko gisa. Hortik datorkio terapia biologikoaren izena.
Immunoterapia profilaktikoa edo terapeutikoa izan daiteke.

## Immunoterapia eta minbizia

Immunoterapiaren bidez immunitate-sistemaren aktibazioa lortzen da minbizidun zelulei eraso egin diezaien. Ezaguna da immunitate-sistemak zeregin oso garrantzitsua burutzen duela minbiziaren prebentzioan, NK zelulen eta T linfozitoen bidez (zelula hauek minbizidun zelula sortu berriak ezagutu eta suntsitzen baitituzte). Laborategian aktibatutako immunitate-sistemaren zelulak gai dira kasu batzuetan tumore baten zelula gaiztoei aurre egiteko eta suntsitzeko (adibidez, T linfozitoen aktibazioaren bidez hainbat melanoma tratatu dira arrakasta handiz).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1427096
* Multimedia: Immunotherapy / Q1427096
# Aspingo mendatea

Aspingo mendatea, okzitanieraz: Còth d'Aspin eta frantsesez: Col d'Aspin, Pirinioetako mendate bat da, Frantziako Pirinio Garaiak departamenduko Aspin udalerriaren lursailetan. 1.489 metroko garaiera du. Sainte-Marie-de-Campan eta Arreau udalerriak elkarlotzen ditu.
Frantziako Tourra maiz igaro den mendatea da, 1947-2016 artean, 47 aldiz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1107533
* Multimedia: Col d'Aspin / Q1107533
# Astarac

Astarac (okzitanieraz: Astarac) Okzitaniako lurralde historikoa da, egungo Gers eta Pirinio Garaiak departamenduen artean dagoena.
Ipar-mendebaldean Armañac, mendebaldean Rivière-Basse eta Bigorra, hego-ekialdean Magnoac eta ekialdean Savès ditu. Mirande, Masseube, Miélan, Pavie, Idrac-Respaillès, Castelnau-Barbarens, Berdoues, Ponsampère, Mont-d'Astarac, Miramont-d'Astarac, Laas d'Astarac eta Fontrailles udalerriek osatzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1541613
* Multimedia: Astarac / Q1541613
# Gavarnieko ur-jauzia

Gavarnieko ur-jauzia (frantsesez: cascade de Gavarnie; okzitanieraz: chorrèra de Gavarnia) Pirinio Garaietan dagoen ur-jauzia da, Gavarnieko zirkuan dagoena. Pirinioetako Parke Nazionalean dagoen ur-jauzi hau Frantziako garaiena da. Bi zurrusta ditu, handiena 281 metro dituelarik.

## Erreferentziak

* ↑ World Waterfall Database. Gavarnie Falls. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1496402
* Multimedia: Cirque de Gavarnie / Q1496402
# Gavarnieko zirkua

Pirinioak - Monte Perdido$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Gavarnieko zirkua ||
| Mota | Mistoa |
| Irizpideak | iii, iv, v, vii, viii |
| Erreferentzia | 773 |
| Kokalekua | Frantzia |
| Eskualdea$^2$ | Europa / Ipar Amerika |
| Izen ematea | 1997 (XXI. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Gavarnieko zirkua (okzitanieraz: Ola de Gavarnia; frantsesez: Cirque de Gavarnie) Monte Perdidoko mendikatearen zati da, 1997an Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuena. Gavarnieko ur-jauzia Europako garaienetako bat da, 400 metroko erorketa bertikalarekin. Gavarnieko Zirkua Pirinioetan dago, Frantziako Erdialdeko Pirinioak eskualdeko (Pirinio Garaietako) departamentuan dagoen Gavarnieko udalerrian eta Frantziako Pirinioetako Parke Nazionalaren barnean.
Sei kilometrotako diametroarekin, harresi harritsu honek bere natura eta ikuspegi izugarriekin edonor txunditzeko gai da, Frantziar Pirinioetako lekurik bisitatuenen artean dago. Kareharrizko eremu batean kokatzen da, bertako lurrek kolore grisa, okrea edo arrosa dute eta 3.000 metrotako garaiera izatera ailegatzen dira.
Harrizko horma erraldoiak 1.500 metroko desnibela du haranaren behealdetik hasi eta Pirinioetako gailur garaienetako batzuen gainalderaino. Bere gailur garaienak Astazu Nagusia, Marboré, Marboré Dorrea, Marboré Kaskoa eta Taillon. Errolanen arraila bitxikeria geologiko bat da, harrizko gailurrerian irekitako atea, honetara Gavarnie-Gèdre eski estaziotik modu errazean hurbildu gintezke Bujarueloko mendi-gainaren bidez.

## Ikus gainera

* Pirinioetako Parke Nazionala
* Ordesa eta Perdidoko Parke Nazionala
* Pirinioak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1093112
* Multimedia: Cirque de Gavarnie / Q1093112
# Lavedan

Lavedan (okzitanieraz: eth/lo Lavedan, et/lu laβedã ahoskatua) Gaskoiniako eskualde menditsua da, Pirinioetan barrena dagoena. Historikoki, Bigorrako konderriarekin loturik zegoen.
Zazpi haranez osaturik, eskualdeotako herri nagusiak Argelès-Gazost, Pierrefitte-Nestalas, Cauterets, Luz-Saint-Sauveur, Gèdre eta Gavarnie dira.

## Erreferentziak

* ↑ Zégierman, Frédéric. (1999). Le guide des Pays de France (tome 1 : nord et tome 2 : sud). Éditions Fayard, 638 pages or. ISBN 2-213-59960-2..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1808864
* Multimedia: Lavedan / Q1808864
# Tutorial

Tutoriala jakintza, bereziki praktikoa denean, transmititzeko argitalpen bat da, idatzizkoa, ahozkoa zein ikus-entzunezkoa izan daitekeena. Tutorialaren ezaugarri nagusiena didaktikoa izatea da.

## Adibideak

* Wikipedian sakontzeko
* Sakontzeko orriak...
* Taulak
* Irudiak
* Txantiloiak
* Erreferentziak
* Formulak
* Koloreak
* Hizkuntzarteko loturak
* Denbora lerroak
* Koordenatuak
* Ikus, gainera...
* Tutoriala
* Proba orria
Laguntza:Tutoriala

## Tutorialak Interneten

Ingelesez tutorialak bilaketetan nabarmentzeko "How To" esamoldea erabili ohi da tutorialen izenburuetan, bi hitz horiek tutorial bat iragartzen dute ingelesez. Euskaraz, umoretsu, "How To" hori "Nola Demontre" itzuli egin da inoiz.

## Erreferentziak

* ↑ «NolaDemontre - Librezale.eus» librezale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).
* ↑ «Kategoria:Nola demontre - Librezale.eus» librezale.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).

## Ikus, gainera

* Argibideak edo jarraibideak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q535741
* Multimedia: Tutorials / Q535741
# Néouvielleko Natura-Erreserba

Néouvielleko Natura-Erreserba Pirinioetako eremu bat da; 2.113 ha-ko hedadura du eta 1.800-3.091 metroko altuera. Batez ere bertako aintzira eta urmael ugariengatik da ezaguna. Fauna eta flora benetan aberatsa du. Esaterako, Néouvielleko uretan 570 alga espezie izendatu dituzte. Animaliei dagokienean 370 bat espezie bizi dira bertan: sarrioak, sai arreak, basoilarrak, arrano beltzak...

## Geografia

Okzitanian, Pirinio Garaiak departamenduan dago Néouvielle, Erdialdeko Pirinioak eskualdean, Saint-Lary-Soulan eta Barèges herrien inguruetan, Néouvielleko mendigunean. Alboan, Pirinioetako Parke Nazionala du.

## Historia

1936n izendatu zuten natura-erreserba Chouard irakaslearen lanari esker, hein handi batean. Okzitaniako lehenengotariko natur erreserba izan zen.
1882az geroztik, urtegi eta uharka ugari eraiki dira bertan Pragnères eta Saint-Lary-Soulan herrietako zentral hidroelektrikoak elikatzeko: (Aubert, Aumar, Cap-de-long, Oredon eta abar.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Pirinio Garaietako Kontseilu Orokorraren webgunean Néouvielleri buruz dagoen informazioa.
* (Frantsesez) Piriniozaleen webgune bat.
* (Frantsesez) Natura 2000 programa, Néouvielle.
* Datuak: Q3457455
* Multimedia: Réserve naturelle nationale du Néouvielle / Q3457455
# Troumouseko zirkua

Troumouseko zirkua (frantsesez: Cirque de Troumouse) Pirinioetan dagoen zirku glazial bat da, Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan eta Espainiako mugan. 2.200 metroko garaieran dago, Gèdre udalerriaren ibarrean.
Zirku honetako mendi garaienak La Múnia (3.134 m) eta Troumouse (3.009 m) dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2974278
* Multimedia: Cirque de Troumouse / Q2974278
# Comminges

Comminges (okzitanieraz: Couménge; latinez: Convenae) Gaskoniako lurraldea zen, egungo Ariège, Garona Garaia, Gers eta Pirinio Garaiak departamenduetako lurrak hartzen dituena. Hiriburua Saint-Bertrand-de-Comminges zen (latinez: Lugdunum Convenarum).

## Historia

Lurralde eusko-akitaniarra zen; erromatarrek bertan sortu zuten hirira (Lugdunum Convenarum) hainbat jatorritako biztanleak bildu ziren. Sertorioren eta Ponpeioren arteko guduen ondorioz (K.a. 72), bertara jo zuten Sertorioren alde borrokatu ziren baskoiak. Comminges Akitaniako dukearen mendeko konderria izan zen XI. mendetik aurrera. Frantziako koroak hartu zuen 1454. urtean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q640024
* Multimedia: Comminges / Q640024
# Helikopteroaren hieroglifoak

Helikopteroaren hieroglifoak Abidoseko Seti I.aren Tenpluan aurkitu ziren Antzinako Egiptoko hieroglifo batzuei ematen zaien izena da. Palinpsesto bat da, bi inskripzio bata bestearen gainean erakutsiz. Alde batetik Ramses II.aren titulua agertzen da, aurretik zegoen Seti I.aren tituluaren gainetik. Horrela, ematen du helikoptero bat dagoela irudian, eta hau hainbat teoria pseudozientifikotan erabili da, besteak beste antzinako astronautak izeneko ideia sasiarkeologikoan. Bi izenen baturak pareidolia bat eratzen du, Seti I.aren arkua irudikatzen duen hieroglifoa Ramses II.aren bi besoekin elkartzen denean.

## Itzulpena

* Grabatu osoa, eskumatik ezkerrera irakurtzen dena. Ikusi ezkerreko kartutxoan bi faraoien izenak, gainezarrita.
Seti I.aren garaian (K.a. 1294-1279) egindako testuak dio:
| « | Zimitarraren boterea, bederatzi arku garaitzen dituena (Egiptoren etsaiak), [...], Menmaatra (Seti I.aren tronu izena. | » |
Ramses II.ak (c. K.a. 1279–1213), hieroglifoak estaltzeko eskatu zuen eta berriro grabatzeko:
| « | Bi Andereak: Egiptoren babeslea, atzerriko lurrak kaleratzen dituena, [...] Usermaatra-Setepenre (Ramses II.aren tronu izena. | » |
Denborarekin, estaltze hori higatu zen, eta bi testuak erakusgai utzi zituen, palinpsesto bat eratuz.

## Erreferentziak

* ↑ Brand, Peter J.. (2023). Ramesses II, Egypt's Ultimate Pharaoh. Lockwood Press ISBN 978-1-948488-49-5. (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).
* ↑ «The Abydos temple "helicopter"» web.archive.org 2005-07-28 (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5705198
* Multimedia: Helicopter hieroglyphs (Temple of Seti I in Abydos) / Q5705198
# Kadeshko gudua

Kadeshko gudua Egiptoko Inperio Berria Ramses II.a faraioaren agindualdian eta Hitita Inperioa Muwatallis II.a erregealdian zeuden garaian jazotako gudu bat izan zen, Orontes ibaiaren haranean eta Kadesh hiriaren inguruan, gaur egungo Siriako lurraldean.
Egiptoar kronologiaren arabera K.a. 1274. urtean gertatu zen, eta bertan borrokatu ziren bi aldeen eta gudularien datu taktiko eta militarren xehetasunak jakitera eman ziren historiako lehenbiziko gudua izan zen. Ziurrenik gerra-gurdiez osatutako inoizko gudurik handiena ere izango zen, beharbada denera 5.000-6.000 gerra-gurdi elkar borrokatu baitziren. Horretaz gain, osoki Brontze Aroko teknologia erabiliz borrokatu zen azken gudu handia izanaren garrantzia ere badu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203729
* Multimedia: Battle of Kadesh / Q203729
# Osireion

Osireion Seti I.a egiptoar faraoiak Abidosen eraikitzea agindu zuen zenotafioaren izena da. Faraoiaren tenpluaren luzetarako ardatzaren luzapenean dago, eta kareharri, hareharri gorrixka eta erdiko kameran granitoarekin egin zen.
Bere egiturak honako hauek ditu: gangatutako korridore bat, Seti I.aren tenplutik abiatuta, aurreganberara iristen dena, pasabide labur bat, erdialdeko kamera handiarekin lotuta dagoena, 17 horma-hilobik inguratuta, eta azken kamera bat, aurreganberarekiko paralelo dagoena.
Sarreren apaindura, harresietan zein sabaian ikus daitekeena, Merenptah, Ramses II.a faraoiaren semeari dagozkio, Ateen Liburuko eszenak nabarmentzen direlarik, XIX. dinastiako errege hilobietako testu erlijioso tipiko bat.
Gaur egun, gainegiturarik gabeko eraikina da, baina litekeena da bere garaian, bertan sahatsak eta Osiris jainkoarekin zerikusia zuten beste landare ikur batzuk landatu ziren tumulu batez eratuta egotea.
Osireionak, bere barne antolakuntzarekin, sorrera egiptoar mitologiaren arabera irudikatzea nahi zuela uste da, jatorrizko uretatik irten zen jatorrizko muinoa irudikatuz.
Eraikuntza mota, bere elementuek eta erabilitako materialek (granitoa), badute antzekotasuna Gizako Kefrenen piramidearen haraneko tenpluarekin, eta, hori dela eta, aditu batzuek, kopia bat izan daitekeela iradoki dute, edo berrerabilitako lehenagoko eraikin bat.
Gaur egun ez dago barnera sartzerik, lurpeko ur geruzaren maila freatikoaren igoerak eragindako uholdeagatik, maila hau, gutxi gora-behera, metro betekoa delarik.

## Bibliografia

* Amélineau, E. C. Le Tombeau d´Osiris. Paris, 1899.
* Frankfort, H., De Buck, A. & Gunn, B. The Cenotaph of Seti I at Abydos, 2 vol. Memoir of the Egypt Exploration Society, Egypt Exploration Society. Londres, 1933.
* Murray, Margaret A. The Osireion at Abydos, British School of Egyptan Archeology n°1, Londres, 1904.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Erdiko kameraren 3 dimentsiotako berritzea.
* Datuak: Q2033435
* Multimedia: Osireion / Q2033435
# Luxorreko obeliskoa

Luxorreko obeliskoa, jatorriz, Antzinako Egiptoko Luxorreko tenpluan zegoen granito arrosazko obelisko bat da. 1835. urtetik Paris hiriko Concorde plazaren erdigunean dago. K.a. 1290ean eraiki zen, 23 metro garaiera eta 250 tonako pisua ditu.
2010ean Zahi Hawass egiptologoak obeliskoa Egiptora itzularazteko kanpainia bati ekin zion, eta berarekin batera beste hainbat pieza ezagun ere, tartean Rosetta harria, Denderako zodiakoa eta Ramses II.aren estatua bat.

## Ikus gainera

* Concorde plaza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1503331
* Multimedia: Luxor Obelisk / Q1503331
# La Bisbal de Montsant

La Bisbal de Montsant Kataluniako udalerria da, Priorat eskualdean eta Tarragonako probintzian kokatuta dagoena. 14,5 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 237 biztanle zituen.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 768 | 803 | 787 | 713 | 703 | 629 | 547 | 447 | 328 | 266 | 248 | 237 |

## Ikus, gainera

* Tarragonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) (Ingelesez) Udalaren webgunea
* (Katalanez) La Bisbal de Falseti buruzko informazioa
* Datuak: Q651003
* Multimedia: La Bisbal de Montsant / Q651003
# Valborg Platou

Karen Valborg Elisa Stoud Platou (Kristiania, 1839ko abuztuaren 29a – Bergen, 1928ko abenduaren 29a) norvegiar liburuzain, idazle eta arte kritikaria izan zen. Norvegiako lehen emakumezko liburuzain nagusia izan zen, eta kargu horretan 27 urtez jardun zuen Bergengo Liburutegi Publikoan.

## Bizitza

Carl Nicolai Stoud Platou alkatearen (1809-1888) eta Christence Dorothea Plade Nielsenen (1817-1889) alaba, Valborg Platou Kristianian jaio zen 1839ko abuztuaren 29an. Familia Kristianiatik Bergenera joan zenean, Platou Sophie Weverren emakumeen institutuan graduatu zen. Hainbat hizkuntza ikasi zituen, besteak beste, alemana, frantsesa eta ingelesa. Umetatik literaturarekiko interesa piztu zitzaion, eta poesia bilduma bat argitaratu zuen. Itzulpenak eta kritikak ere egin zituen.
1871n ibilbide profesionalari ekin zion liburuzain gisa Bergengo Liburutegi Publikoan. 1882tik 1909ra, Bergengo Liburutegi Publikoko liburuzain nagusi gisa aritu zen eta liburutegia hazteko hainbat erreforma aurkeztu zituen.
Kultura kazetari gisa ere lan egin zuen, eta Norvegiako aldizkari askotan kolaboratu zuen, besteak beste, De Bergenske Adressecontoirs-Efterretninger eta Bergens Aftenblad.
1909an Erregearen Merezimenduaren Domina jaso zuen.
Ez zen inoiz ezkondu. Bergenen hil zen 1928ko abenduaren 29an.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Norvegieraz [bokmål]) Kolderup Flaten, Trine. «Valborg Platou» Norsk biografisk leksikon 2024-11-26 (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).
* ↑ (Ingelesez) Kruger, Betsy. (2000). On Account of Sex: An Annotated Bibliography on the Status of Women in Librarianship, 1993-1997. Lanham: Scarecrow Press, 549 or. ISBN 978-0-810-83725-6. (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).
* ↑ (Ingelesez) Dewey, Melvil. (1921). Library Journal, Volume 45. Chatham, New Jersey: R. R. Bowker Company, 61 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).
* ↑ (Ingelesez) The Assistant Librarian, Volumes 89-90. University of Michigan: Association of Assistant Librarians (argitaratze data: 1996), 28 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).
* ↑ (Ingelesez) Dewey, Melvil. (1921). Library Journal, Volume 45. Chatham, New Jersey: R. R. Bowker Company, 545 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16596878
* Multimedia: Valborg Platou / Q16596878
# Santa Llúcia leize ospitalea

Santa Llúcia leizea Tarragonako la Bisbal de Montsant herrian dagoen kobazuloa da. Zabala eta sakonera gutxikoa da. Egun aisialdirako erabilpena du.

## Historia

Leizea aurrehistorian gizakiak erabili zuen, aztarnak aurkitu baitira. Kobazuloan iturri bat sortzen da eta esaten da haren urak begien arazoentzako oso ona direla; hortik dator, alegia, Santa Luziaren izena.
Bereziki ospetsua Espainiako Gerra Zibilan egin zen. 1938ko udan, Ebroko guduan bitartean, Nazioarteko Brigadeei begira antolatutako ospitalea bertan kokatu zen. Ospitalean ere zibilak eta atxilotuak zaintzen ziren. Ekipo medikoa Erresuma Batuko Spanish Medical Aid Committeek bidalitakoa zen. Ospitalearen koordinazioa Len Crome doktoreak eraman zuen, Naziorteko Brigaden partaidea. Ospitalean larogei ohe inguru zeuden, kirofano bat, botiken biltegia eta mediku eta erizainentzako instalazioak. Leizean hil zirenak herriko hilerrian daude lurperatuta, hobi komun batean.
1992an La Bisbal de Falseteko udalak leizea erosi zuen.

## Pertsonal sanitarioa

Ospitalean jende asko lan egin zuen. Hona hemen izen batzuk:
* Reginald Saxton, odol-transfusioez arduratzen zen medikua.
* Len Crome doktorea, ospitalearen zuzendaria.
* Douglas Jolly, medikua.
* Miquel Gras Artero, medikua.
* Rafael Fuster Gener, medikua.
* Josep Maria Torrens, medikua.
* Lilian Urmston, erizaina.
* Janos Kiszely, medikua.
* Patience Darton, erizaina.
* Ada Hodson, erizaina.
* Nan Green, administratiboa.
* Joan Purser, erizaina.
* Aurora Fernández, erizaina.
* Margaret de Culpeper, erizaina.
* Albert Pou, erizaina.
* Ramon Mauri Masada, erizaina.
* Leen Manning, erizaina.
* Martín Quirós, anbulantzia gidaria.
* José Bilve, anbulantzia gidaria.
* Alec Wainman, anbulantzia gidaria. Argazkilaria.
* John Kozar, mantenimendu teknikaria.
* Max Colin
* Rose Davson

## Erreferentziak

* ↑ https://www.turismepriorat.org/es/que-hacer/puntos-interes/cueva-ermita-de-santa-llúcia
* ↑ http://www.geb.cat/cova-de-santa-llucia-la-bisbal-de-falset-priorat/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Argazkiak eta informazioa.
* Datuak: Q8352504
* Multimedia: Cova hospital de Santa Llúcia / Q8352504
# Edvard Grieg

Edvard Hagerup Grieg (Bergen, Norvegia, 1843ko ekainaren 15a - 1907ko irailaren 4a) musikagilea eta musikaria izan zen. Grieg hartu ohi da Norvegiako nazio-musikaren sortzailetzat.

## Bizitza

Leipzigen egin zituen ikasketak; haien ondorioz Alemaniako musika erromantikoarekiko etsaigoa sortu zitzaion. Bestalde, R. Nordraak musikariak Norvegiako herri-doinuekiko zaletasuna sortu zion. Handik aurrera, bere aberriko gizakiengan, izadian eta folklorean bilatu zuen iturburua. Liszt eta Wagner maisutzat hartu zituen, eta H. Ibsen eta B. Bjørnsonekin lan egin zuen. Pianista eta orkestra-zuzendari izan zen, eta Europa guztian zehar interpretatu zituen bere obrak.

## Lanak

Haren lan aipagarrienetakoak dira Pieza lirikoak pianorako (1867-1901); Norvegiako dantzak; ganbera-musika (Sonatak, biolin eta biolontxelorako; Harirako kuartetoa); musika sinfonikoa (Udazkenean, obertura orkestrarako); antzerkirako musika (Ibsenen Peer Gynt, 1875; Bjørsonen Sigurd Jorsalfar), eta 125 lieder pianoz eta orkestraz lagundurik abesteko (1864-1898).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q80621
* Multimedia: Edvard Grieg / Q80621