OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jugatx Astorkia

Jugatx Astorkia (Berriz, Bizkaia, 1992ko urriaren 23a) artista eta ikertzailea da.

## Biografia

UPV/EHUn Arteko Gradua burutu ondoren, Arte Garaikideko Masterra egin zuen Universidade de Vigon. Esperientzia horrek argiaren pertzepzioari eta materialtasunari, zein argazkigintzari lotutako praktika esperimentalei bidea ireki zion.

## Ikerketa

Gaur egun doktorego-tesia egiten ari da UPV/EHUn, argi-irudia esfera analogiko-digitalen barruan ezeztapen-prozesuen bidez eraldatzeari buruz. Bere praktika artistikoan, plastikoki ikusezina dena gauzatzeko, argiaren aztarnak eta hondarrak erabiltzen dituzten prozesuekin lan egiten du eta horren inguruko kapitulu bat argitaratu zuen 2019an. Halaber, hainbat ikerketa-taldetan parte hartu du, hala nola, PREKARIART edota GizaArtea taldeetan.

## Impr Pant. proiektua

Artistak Noticias de Alava egunkariari azaldu zionez, erakusketako artelanak pantailatik ateratzen diren irudien inguruan sortu zituen. Gainera, erakusketa horretan pantailak euskarri gisa ere erabili zituen. Euskarri horiek espazioan erakutsi zituen, proiektatzen ziren irudiekin elkarreragiteko moduan. Ondorioz, argi-joko batzuk sortu ziren, Astorkiari benetan interesatzen zitzaizkionak. Izan ere, sortzaileak pantailen barne-prozesuak behatu zituen, irudiak nola sortzen diren ulertzearren. Esperimentazio prozesu horretan irudi abstraktuekin egin zuen topo, ia ezerezari buruzko irudiekin.

## Banakako erakusketak

* Impr Pant., Astra, Gernika (2021)
* Impr Pant., Juan Valera kultur zentroa, Doña Mencía, Cordoba (2021)
* Impr Pant., Montehermoso Kulturgunea, Vitoria-Gasteiz (2021)
* Impr Pant., Zelaietako Erakusketa gela, Zornotza (2021)

## Irudi galeria

* Jugatx Astorkia, Liminal, 2021
* Jugatx Astorkia, ppp (pixel por pantalla) lanaren detailea, 2021
* Jugatx Astorkia, ppp (pixel por pantalla), 2021
* Jugatx Astorkia, Sun, set, light“, 2020
* Jugatx Astorkia, Virtually weightless, 2021

## Erreferentziak

* ↑ «Jugatx Astorkia» Emartistak 2000-2020 2021-07-26 (Noiz kontsultatua: 2021-10-16).
* ↑ https://dialnet.unirioja.es/servlet/autor?codigo=5003566
* ↑ Alava, Noticias de. «Jugatx Astorkia indaga en cómo se construye el imaginario audiovisual» www.noticiasdealava.eus (Noiz kontsultatua: 2021-10-16).
* ↑ https://busturialdea.hitza.eus/2021/10/29/irudiak-azaltzen-duena-ez-da-garrantzitsua-irudia-euskarriaren-barruan-zelan-sortu-den-azaltzea-baino/
* ↑ https://www.lavozdelasubbetica.es/articulo/dona-mencia/dmencia-2021-arranca-proponiendo-visualizar-imagenes-otra-manera/20210923092336026993.html
* ↑ «Impr Pant. Jugatx Astorkiza» montehermoso.net (Noiz kontsultatua: 2021-10-16).
* ↑ «"Impr pant" Jugatx Astorkia — Amorebieta-Etxanoko Udala» www.amorebieta-etxano.eus (Noiz kontsultatua: 2021-10-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108099457
# Ester Expósito

Ester Expósito (Madril, 2000ko urtarrilaren 26a)​ aktore espainiarra da, Netflixeko Élite telesailean Carla Rosón pertsonaiaren papera jokatzeagatik ezaguna.

## Filmografia
### Zinema

| Urtea | Izenburua | Rola | Zuzendaria |
| 2016 | Que Dios nos perdone | Neska gaztea | Rodrigo Sorogoyen |
| 2018 | Cuando los ángeles duermen | Silvia | Gonzalo Bendala |
| 2018 | Tu hijo | Andrea | Miguel Ángel Vivas |

### Telesailak

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 2016 | Centro Médico | Rosa Martín | atal 1 |
| 2016; 2018 | Vis a vis | Fernandoren alaba | 2 atal |
| 2017 | Estoy vivo | Ruth | 8 atal |
| 2018–2020 | Élite | Carla Rosón Caleruega | 24 atal |
| 2019 | La caza. Monteperdido | Lucía Castán Grau | 6 atal |
| 2020 | Alguien tiene que morir | Cayetana | 3 atal |
| 2020 | Veneno | Machús Osinaga | |

## Erreferentziak

* ↑ «Ester Expósito» IMDb (Noiz kontsultatua: 2020-04-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58331177
* Multimedia: Ester Expósito / Q58331177
# José Andrés

José Ramón Andrés Puerta, halere José Andrés izenez ezagunagoa da (1969ko uztailaren 13a, Mieres, Asturias) espainiar sukaldari bat da. Ameriketako Estatu Batuetan nahiko ospea bereganatu du, bertako hainbat sukaldaritza saio ere aurkeztu izan dituelarik. TVE katean sukaldaritza saio bat aurkeztu izan zuen.

## Lanak

* Tapas: A Taste Of Spain In America (Richard Wolfferekin batera, 2005)
* Vamos a Cocinar (2007)
* Made in Spain: Spanish Dishes for the American Kitchen (Richard Wolfferekin batera, 2008)
* We Fed an Island: The True Story of Rebuilding Puerto Rico, One Meal at a Time (Richard Wolfferekin batera, 2018)
* Vegetables Unleashed—A Cookbook (Matt Gouldingekin batera, 2019)
* The WCK Cookbook — Feeding Hope, feeding Humanity (Sam Chapple-Sokolekin batera, 2023)
* Zaytinya — Delicious Mediterranean Dishes from Greece, Turkey, and Lebanon (Michael Costarekin batera, 2023)

## Kanpo estekak

* José Andrés sukaldariaren webgunea
* Datuak: Q3751091
* Multimedia: José Andrés / Q3751091
# Josefa Alfaro de Ocampo

Josefa Alfaro de Ocampo, Ocamporen alarguna izenez ere ezaguna (Sevilla, XIX-XX. mende amaiera) espainiar idazle, kazetari eta antzerkigilea izan zen.

## Bizitza

Datu gutxi daude Josefa Alfaro Ocamporen jaiotzaren data zehatzari buruz, XIX. mendearen amaieran kokatzen dela eta bere ibilbidea XX. mendean garatu zuela, salbu.Sevillan bizi izan zen, eta Viuda de Ocampo izenez sinatu zituen bere lanetako batzuk.

### Ibilbide profesionala

Kazetari lanetan, artikuluak argitaratu zituen hainbat egunkaritan, hala nola El liberal edo La voz de San Antonio aldizkarian. Jorratutako gaiak Andaluziako ikuspegi folkloriko eta herrikoia, batez ere Sevillakoa, jai erlijiosoak eta Ama Birjinaren goraipamena dira. Indarkeriaren gaitzespena eta bakezaletasunerako deia ere presente egon ziren haren idatzietan.
1931ko apirilaren 12an eta 1934ko abuztuaren 15ean Sevillako El liberal egunkarian argitaratutako bederatzi erreferentziak Wilson Alfredo Villamil ikertzaileak bildu eta argitaratu zituen 2024an, Educación y informática: hacia una ampliacion del canon en las aulas liburuaren barruan, bildums hau Natalia Muñoz Maya ikertzaileak koordinatu zuen.
Josefa Alfarok, Ocamporen alargunak, hainbat egunkaritan argitaratu ziren ipuinak idatzi zituen, eta horietako batzuk dira El sueño del artista, Los soldados salesianos, La cruz de Tablada, El padrino del maestro, No juzgar por las apariencias, eta abar.
Pilar Nieva de la Paz idazleak Autoras dramáticas españolas entre 1918 y 1933 liburuan Josefa Alfaroren melodrama utzi zuen jasota, Perdía... no, 1931n datatua. Nievaren arabera, bere egiletza ziurtasunez egotzi zitzaion antzezlan bakarra da.
Hala ere, 1953an Sevillako Unibertsitateko funts batean aurkitu zuten Alfarok 1931n idatzitako Cajón de Desastre lana.

## Sariak eta aintzatespenak

2022an, Sevillako udalak udal osoko bilkuran onartu zuen emakume ospetsuen izenak jartzea Joan XXIII.a auzoko izendegi ia osoan (Cerro-Amate barrutia), 41 kale, eta horien artean dago Josefa Alfaroren izena.

## Erreferentziak

* ↑ Micronet. (2017-03-16). «Alfaro de Ocampo, Josefa (s. XX).» MCN Biografías.
* 1 2 3 Grupo de investigación. Escritora y escrituras. .
* 1 2 Villamil, Wilson Alfredo. (2024). «Artículos periodísticos de Josefa Alfaro de Ocampo en El liberal» Educación y didáctica: hacia una ampliación del canon en las aulas: 40-59..
* ↑ «El Pleno del Ayuntamiento aprueba poner nombre de mujer a casi la totalidad del nomenclátor del barrio de Juan XXIII, en el Distrito Cerro-Amate, con 41 calles» Ayuntamiento de Sevilla 2022-09-22.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123013848
# Milagros Duque Vallejo

Milagros Duque Vallejo (Berantevilla, 1941eko martxoaren 15a) Berantevillako lehen emakume alkatea izan zen.

## Bizitza

Berantevillako kontzejuan jaio zen 1941ean, herriko familia nekazari batean. 80ko hamarkadan, Berantevillako kontzejuko administrazio-batzarreko bokal hautatu zuten, kontzejuko pertsona guztiak hauteskundeetan hautagarri izan zitezkeenean. Lehenago, gizonak baino ezin ziren aukeratu.
Bileretara joaten nintzenean, gehienak gizonak izaten ziren
   "Gogoan dut etxean esaten zigutela: Beraiek ahal badute, zuek ere bai".
1991n bihurtu zen herriko lehen emakume alkate. Bi legegintzalditan egon zen karguan (1991-1995 eta 1995-1999). Adinekoen taldeekin lan egiten hasi zen, topaketa eta jarduera soziokulturalak errazteko. Lacorzanillako industrialdearen sorrera bultzatu zuen, 1996an inauguratu zena.Industrialdeak lanpostuak sortu zituen eta Berantevillan biztanleria finkatzea ahalbidetu zuen.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2010 Arabako Foru Aldundiak Emakumearen Nazioarteko Egunaren ospakizunean aitorpen instituzionaleko ekitaldi bateko protagonista izan zen.
* 2024 Arabako Foru Aldundiaren omenaldia, Emakumeen Nazioarteko Eguna dela eta, Arabako kuadrilla bakoitzeko zazpi emakume erreferenteetako bat izateagatik.

## Erreferentziak

* 1 2 g.m. (2010-03-07). «"mili" duque vallejo, esther y uxue "Recuerdo que en casa nos dijeron que "Si ellos pueden, vosotras también""» Diario de Noticias de Álava.
* ↑ Gobierno Vasco. Elecciones Municipales 1991 - Comunidad Autónoma de Euskadi. .
* ↑ Gobierno Vasco. Elecciones Municipales 1995 - Comunidad Autónoma de Euskadi. .
* ↑ «Base de datos de Alcaldes y Concejales» mpt.gob.es.
* ↑ «Resolución del Ayuntamiento- de Berantevilla por la que se convoca concurso para la adjudicación de las obras de «Urbanización del polígono industrial (sector LZ-l)>>, en Lacorzanilla (Alava).» Boletín Oficial del Estado: 11447. 15-07-1993.
* 1 2 «8 de marzo - Orgullosas» web.araba.eus.
* ↑ A, N.. (2010-03-07). «Las mujeres anticiparon su día en la Diputación» El Correo.
* ↑ «Ramiro Gonzalez: Sentimos orgullo de las mujeres que nos han convertido en una de las sociedades mas igualitarias y avanzadas del mundo - prentsa» prentsa.araba.eus.

## Kanpo estekak

* Arabako Foru Aldundiaren omenaldia, 2024ko martxoaren 8a
* Datuak: Q130465841
# Sumi-e

Sumi-e edo suiboku (japonieraz 墨絵; "水墨画;", 'suibokuga'? ere bai), japoniar margolaritzako teknika bat da, tinta beltzezko urkolore monokromatikoa. Txinan garatu zen Tang dinastiaren garaian (618-907), eta estilo bezala ezarri zen Song dinastiarekin (960-1279). Japonian, XIV. mendean sartu zuten zen budismoko monjeek, eta geroz eta ospetsuago egin zen Muromachi garaian, (1338-1573).

## Ikus, gainera

* Zen
* Shodo
* Bunka Shishu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q756712
* Multimedia: Ink and wash paintings / Q756712
# Maria Susanna Kübler

Maria Susanna Kübler (Winterthur, 1814ko otsailaren 27a – Zürich, 1873ko otsailaren 4a) suitzar idazle eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza

Jakob Kübler irakaslearen alaba eta Jakob Kübler (1827-1899) elizgizonaren arreba, Maria Susanna Kübler Winterthurren jaio zen 1814ko otsailaren 27an. 1834an Jakob Heinrich Haggenmacher merkatariarekin ezkondu zen. Geroago dibortziatu zen eta 1845ean Johannes Scherr alemaniar idazle, irakasle eta ekintzaile politikoarekin ezkondu zen.
Ingelesa, frantsesa eta italiera ikasi zituen Yverdon-les-Bainsen. 1845ean Stuttgartera joan zen bigarren senarrarekin bizitzera, baina 1849an Suitzara itzuli zen senarrak zailtasun politikoak izan ostean. 1852an Winterthurrera joan zen, eta 1860az geroztik Zürichen bizi izan zen. Itzultzaile eta irakasle gisa aritu zen. Sukadaritzaren eta etxeko lanen inguruko liburuak idatzi zituen, eta haurrentzako liburuak ere bai.

## Lanak

* Das Hauswesen, nach seinem ganzen Umfange dargestellt in Briefen an eine Freundin mit Beigabe eines vollständigen Kochbuches (1850)
* Winterrosen in einem Kranze. Erzählungen für die Jugend (1851)
* Kleinkinderbüchlein (1852)
* Der Frauenspiegel. Ein Festgeschenk für deutsche Frauen und Jungfrauen (1854)
* Hausfrauenbrevier für heiratsfähige Mädchen und Bräute (1854)
* Die Hausmutter. Ein wirthschaftliches Hülfsbuch für Frauen und Mädchen der mittleren Stände mit besonderer Berücksichtigung der Lehre von den Nahrungsmitteln und einem Kochbuch für die bürgerliche Küche (1857)
* Mährchen und Geschichtenbuch der Fee Chrysalinde. Drollige Bilder für artige Kinder (1857)
* Die geschickte Köchin (1858)
* Vreneli’s Dienstjahre (1860)
* Münchhausen (1860)
* Anleitung für Hausfrauen und Wirthschafterinnen zum Schlachten der Thiere, zur Aufbewahrung aller Fleisch- und Fettarten und der Eier, zum Kochen und Einkochen, Einsalzen, Einpökeln … des Fleisches aller Thierarten (1862)
* Die Pilger der Wildniss. Eine geschichtliche Erzählung für die reifere Jugend (1864)
* Die Schule der Mutter. Ein Hand- und Hülfsbuch für Mütter und Erzieherinnen (1864)
* Das Buch der Mütter. Anleitung zu naturgemässer leiblicher und geistiger Erziehung der Kinder und zur allgemeinen Krankenpflege (1867)
* Neues deutsches Kochbuch

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Alemanez) Marti-Weissenbach, Karin. «Maria Susanna Kübler» Historisches Lexikon der Schweiz 2008-11-04 (Noiz kontsultatua: 2024-10-24).
* ↑ (Ingelesez)(Alemanez) «Kübler, Maria Susanna» Women Writers (Noiz kontsultatua: 2024-10-24).
* ↑ (Alemanez) Wyrsch-Ineichen, Gertrud. «Johannes Scherr» Historisches Lexikon der Schweiz 2011-07-25 (Noiz kontsultatua: 2024-10-24).
* ↑ (Alemanez) «Kübler, Marie Susanne» Lexikon deutscher Frauen der Feder (Noiz kontsultatua: 2024-10-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18916973
* Multimedia: Maria Susanne Kübler / Q18916973
# In the Heat of the Night

In the Heat of the Night 1967ko Norman Jewisonek zuzendutako misteriozko drama filma da, John Ballen izen bereko eleberrian oinarritua.
Filmak bi sekuela izan zituen: They Call Me MISTER Tibbs! (1970) eta The Organization (1971). Telesaila ere sortu zuen: In the Heat of the Night izenekoa, Carroll O'Connor, Howard Rollins, Alan Autry, David Hart, Anne-Marie Johnson eta Hugh O'Connor protagonistak zituena.

## Sinopsia

* Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Virgil Tibbs (Sidney Poitier), Philadelphiako poliziaren detektibe afroamerikarra Estatu Batuetako hegoaldeko herri batera doa, ama bisitatzeko asmotan. Heldu bezain pronto, bertoko poliziek atxilotua da, gizon zuri aberats bat hil duelakoan. Haren nortasuna egiaztatzeko, polizia buruak (Rod Steiger) Tibbsen nagusiarekin hitz egin duenean, horrek Tibbsen laguntza eskaini dio, krimena argitzeko. Nahiz eta hasieran arrazakeria dela eta fidatu ez, pixkanaka-pixkanaka Tibbsen kemenak jokabideak aldatu ditu.

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q622240
* Multimedia: In the Heat of the Night (film) / Q622240
# Sekuela

    Artikulu hau artelanari buruzkoa da; lesioa gaitzat duena beste hau da: «arrasto»
Arte munduan, sekuela aurreko obra baten segida da, zineman nahiz literaturan, ondorengo gertaerak kontatzen dituena. Lehenagoko gertaerak kontatzen dituena, berriz, prekuela da. Horrela, ospetsu bilakatu diren pertsonaiek argumentu berriak izan eta sail bat osatzen dute. Batzuetan, izenburu ezberdina dute –The Dark Knight, kasu, Batman Begins filmaren sekuela da– eta besteetan, izenburu bera mantentzen dute, kardinal bat gehituz, adibidez Rocky II edo Spider-Man 3.

## Erreferentziak

* ↑ Berria: Estilo Liburua. Sekuela. .
* ↑ Konisberg, Ira. (2004). Diccionario técnico Akal de cine. Madril: Ediciones Akal ISBN 978-84-4601-902-2..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q261636
# Jenny von Westphalen

Johanna Bertha Julie von Westphalen (Salzwedel, 1814ko otsailaren 12a - Londres, 1881eko abenduaren 2a), idazle eta pentsalari prusiarra izan zen. Jenny bezala ezagutua. Liga Komunistako lehen kidea izan zen. Karl Marx filosofoarekin ezkondu zen eta zazpi ume eduki zituen harekin. Horietatik lau hil egin ziren haurrak zirela.

## Familia

Salzwedel herrian jaio zen, prusiar aristokraziako familia garrantzitsu batean. Bere aita Ludwig von Westphalen baroia zen (1770-1842), eta administrazio publikoko goi karguduna izan zen. Aitaren aita Christian Philip Heinrich von Westphalen izan zen (1723-1792). Aitaren ama Jeanie Wishart izan zen (1742-1811), eskoziako noblea. Amaren familiakoak Argylleko dukeak ziren, eskoziako aristokrata familia garrantzitsuena mende luzez. Johannaren ama Amalia Julia Caroline (1780-1856) baroia zen. Johannaren anaia bat, Ferdinand Otto Wilhelm Henning von Westphalen, Prusiako Barne Ministroa izan zen, eta Karl Marx koinatua atxilotu eta deportatzeko agindua sinatu zuen.

## Ezkontza

Johanna eta Karl Marx umetatik ezagutzen ziren, eta Marx baino lau urte zaharragoa zen. 1835an hasi zuten bikote harremana. Nobioen aitak ere lagunak ziren. 1843ko ekainaren 19an ezkondu ziren. Hiru hilabete beranduago, Parisera joan ziren bizitzera.

## Erbestealdia Belgikan eta Erresuma Batuan

1845eko otsailean Frantziako poliziak Johanna eta Karl Marx kanporatu egin zituen, eta Bruselara joan ziren. 1846an Liga Komunistan parte hartzen hasi zen, eta baita Alemaniako Langileen Batasunean. Urte horretan Karl Marxek eta biek Manifestu Komunista idazten lan egin zuten.
1848ko martxoan Belgikako poliziak Karl Marx atxilotu eta kanporatu zuen. Bikotea Parisera joan zen, eta handik Koloniara.
1849ko ekaineko alemaniar iraultzak porrot egin ondoren bikoteak Londresen amaitu zuen. Hurrengo hilabeteetan egoera gogorrean bizi izan ziren, pobrezian. 1851tik aurrera egoera hobetu egin zitzaien, Friedrich Engels lagunak emandako babes ekonomikoari esker.
1881ko abenduaren 2an hil zen Londresen, 67 urterekin.

## Eragin intelektuala

Johanna Bertha Julie von Westphalenek eragin nabarmena eduki zuen bere senar Karl Marxen lanean. Marxen lanen zuzentzailea izan zen eta hainbat lan argitaratu zituen. Gutunak eta ideiak trukatu zituen hainbat intelektualekin (Feuerbach, Proudhon, Bakunin), eta antzerki-kritika egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Redacción. (2018-05-06). «Jenny von Westphalen, la aristócrata que renunció a su riqueza por casarse con Karl Marx e impulsó sus ideales revolucionarios» BBC News Mundo (Noiz kontsultatua: 2020-03-20).
* ↑ Txantiloi:Local «Jenny y Mary» www.elsaltodiario.com (Noiz kontsultatua: 2020-03-20).
* Datuak: Q238302
* Multimedia: Jenny Marx / Q238302
# Messaoud Dris

Messaoud Redouane Dris (arabieraz: مسعود رضوان دريس‎, 2001eko irailaren 13 - ) Aljeriako judoka bat da. Orango CS Ouled El-Bahian hasi zuen bere ibilbidea, baina 2023an Paris Saint-Germain taldearekin fitxatu zuen.
2022an Afrikako Txapelketa irabazi zuen eta 2022ko Mediterraneoko Jokoetan urrezko domina eskuratu. 2022ko eta 2023ko Munduko Judo Txapelketan ere parte hartu zuen. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, kaleratua izan zen, Tohar Butbul Israelgo judokaren aurka lehiatu aurretik. Ofizialki, pisu aldaketa argudiatu arren, Israeli egindako boikot gisa agertu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Judo governing body to investigate Algerian who missed weight before Olympic bout against Israeli» AP News 2024-07-28 (Noiz kontsultatua: 2024-07-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) polideportivo, Marca. (2024-07-28). «Boicot a Israel: Un judoca argelino se niega a combatir ante su rival» MARCA (Noiz kontsultatua: 2024-07-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112842408
# Mercè Vila i Reventós

Mercè Vila i Reventós (Bartzelona, 1902 - ?) katalanez idaztzi zuen poeta izan zen.

## Bizitza

Bere lan poetikoan, batez ere motibo natural eta erlijiosoak jorratu zituen, lau konpilaziotan argitaratuak eta hainbat egunkari eta aldizkaritan ere agertu zen, hala nola El Día de Terrassa, Publicitat edo La Veu de Catalunyan.
Hainbat irakurketa poetikotan ere parte hartu zuen, San Andreuko Lore Jokoetako epaimahaikide aritu zen 1935ean, eta lau aldiz saritu zuten Herrialde Katalan guztietako lore jokoetan.
Katalanaren batasuna defendatzen duen Nuestra habla erakundeari ere lotuta egon zen, eta emakumeen ataleko idazkaria izan zen, besteak beste, Caterina Albert, Carme Karrek, Narcisa Freixasek eta Clementina Arderiuk osatutako batzordean.

## Lan poetikoa

* Les hores (1918)
* Magnòlia perfumada (1921)
* Flor de l'ànima (1929)
* Fugaç resplendor (1955)

## Erreferentziak

* 1 2 Mercè Vila i Reventós | enciclopèdia.cat. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85434274
* Multimedia: Mercè Vila i Reventós / Q85434274
# Bruce Dickinson

Paul Bruce Dickinson (1958ko abuztuaren 7a) musikari ingelesa da, 198etik Iron Maiden heavy metal taldeko abeslari nagusia izan dena.
Dickinsonek 1970eko hamarkadan hasi zuen bere musika ibilbidea pub talde txikietan, Sheffieldeko eskolara eta Londreseko unibertsitatera joaten zen bitartean. 1979an, Samson heavy wave talde britainiarrarekin bat egin zuen, eta nolabaiteko ospea lortu zuen "Bruce Bruce" izen artistikoarekin, eta estudioko bi diskotan parte hartu zuen. Samson 1981ean utzi eta Iron Maidenekin bat egin zuen, Paul Di'Annoren ordez, eta 1982ko The Number of the Beast albumean egin zuen debuta. Bandaren lehen etapan, platinozko eta urrezko albumak argitaratu zituzten AEBetan eta Erresuma Batuan, 1980ko hamarkadan eta 1990eko hasieran.
Dickinsonek 1993an utzi zuen Iron Maiden (Blaze Bayleyk ordezkatu zuen) bere bakarkako ibilbidea jarraitzeko, heavy metal eta rock estilo anitzekin esperimentatuz. 1999an berriro elkartu zen taldean, Adrian Smith gitarra-jotzailearekin batera, eta ondorengo sei estudio-disko argitaratu ditu bandarekin. Iron Maidenera itzuli zenetik, 2005ean bakarkako beste disko bat kaleratu zuen, Tyranny of Souls. Haren lehengusu gazteena, Rob Dickinson, Catherine Wheel rock alternatiboko talde britainiarreko abeslari ohia da, eta seme Austin Rise to Remain metalcore taldeko buru izan zen.
Bere musika ibilbideaz gain, Dickinsonek beste jarduera batzuk ere egin ditu. Astraeus Airlinesentzat merkataritza-pilotu gisa hasi zen lanean, eta, horren ondorioz, hainbat jarduera mediatiko egin zituen, hala nola, Iron Maiden, Ed Force One konpainiako charter hegazkina kapitaintzea munduko biretan. Astraeus itxi ondoren, hegazkinen mantentze-lanetarako eta pilotuen prestakuntzarako bere enpresa sortu zuen, Cardiff Aviation, 2012an. Dickinsonek bere irratsaioa aurkeztu zuen BBC Radio 6 Music katean 2002tik 2010era, eta telebistako dokumentalak ere aurkeztu ditu, eleberri- eta zinema- gidoigilea gisan, Robinsons Breweryrekin garagardo bat sortu du eta esgriman lehiatu da nazioartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190151
* Multimedia: Bruce Dickinson / Q190151
# Letona

Letona Zigoitiko udalerria osatzen duten herrietako bat da, Arabako iparraldean kokatua.

## Historia

2010-11 artean Urisolo Burdin Aroko herrixkan (Letonan) indusketan aritu ziren.
Lope Gartzia Salazarren esanetan 1200. urte inguruan gertuko Arratoko mendilerroan Arratoko gudua gertatu zen, noiz Iñigo Gebarakoak zuzenduriko ganboatar baleztariek oinaztar zalditeria sarraskitu zuten. Letona familiaren hainbat dorretxe eta jauregi existitu izan ziren herrian, eta Hurtado de Mendozatarren jauregi bat ere bai. Guda horretan galtzaile suertatu ziren 40 zaldun ezkutatu omen ziren orain Berrogei zaldunen haitzuloa deitzen den harpean.

## Demografia

* Letonako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 5 | Urduña Izarra Murgia Gopegi | Urduña (suhiltzaileak) • Apregindana • Untzaga • Uzkio Urkabustaiz • Oiardo • Goiuri • Beluntza • Ziorraga • Altube • Gillerna • Lukiano • Aperregi • Donamaikia • Jugo • Bitoriano • Zarate • Markia • Sarria • Olano • Letona • Zaitegi | Urduña Izarra Murgia Gopegi |

## Irudiak

* Berrogei zaldunen haitzuloa.
* Zaitegiko Lopez Letonakoendarren dorretxea.
* Zaitegi gazteluaren kokapena.
* Zaitegi gaztelua zegoen kokapenean orain San Bitor baseliza.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Zigoitiko toponimia, Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ Llanos Ortiz de Landaluze, Armando; Urrutia Agorreta, María Nieves. (2011). «Intervenciones arqueológicas en el Castro de Urisolo, y las cavidades de Urisolo y Goba de Unda (Letona, Alava)» Estudios de Arqueología Alavesa (27): 79–116. ISSN 0425-3507. (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).
* ↑ Gartzia Salazar, Lope. (XV. mendea). Ana María Marín Sánchez ed. Istoria de las bienandanças e fortunas. .
* ↑ (Gaztelaniaz) «La cueva de los 40 caballeros» EITB Radio Televisión Pública Vasca 2020-05-14 (Noiz kontsultatua: 2021-08-12).

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa.

## Kanpo estekak

* Letona Urisolo - Undako Goba - ···
* Datuak: Q3236922
* Multimedia: Letona / Q3236922