OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kamamila

    Artikulu hau kamamila arruntari buruzkoa da; beste motak gaitzat duena beste hau da: «Kamamila (argipena)»
Kamamila arrunta (Matricaria chamomilla) Asteraceae familiako urteko landare belarkara da, sendabelar estimatua. Eremu lehorretan eta eguzkitsuetan hazten da, batez ere, Europan.
Hainbat sinonimo ditu: Chamomilla chamomilla (L.) Rydb., Chamomilla recutita (L.) Rauschert, Matricaria recutita L. eta Matricaria suaveolens L..

## Erabilera

Landare hau, sendabelar ezaguna da eta antzinatik erabiltzen da. Hainbat osasun arazo sendatzeko erabil daiteke kamamila: tentsiorako, azalerako, begietako narritadurarako, sukarra jaisteko eta ilea horia mantentzeko.
Infusioak egiteko erabiltzen da landare hau, batez ere, sabeleko minak apaltzeko. Infusioak egiteko, ura eta kamamila behar da. Lehendabizi, ura berotu eta edalontzi batera bota. Ondoren, kamamila landarea hartu eta ur beroa dagoen edalontzira bota, ura kolorea hartzen duenean kamamila landareak kendu. Gero, nahi baduzu azukre edo ezti pixka bat bota, zapore goxoagoa izateko. Horrela, edateko prest izango da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28437
* Multimedia: Matricaria chamomilla / Q28437
* Espezieak: Matricaria chamomilla
# Kakahuete (landarea)

Kakahuetea (Arachis hypogaea) lekadunen familiako landare-espezie bat da. Jatorriz Perukoa da. Bere euskal izena nahuatl hizkuntzako tlālcacahuatl hitzetik dator, alegia, "lurreko kakaoa" (tlalli, "lurra", eta cacahuatl, "kakao aleak").
Landare urteroko belarkara da, 30-50 cm hazten dena. Aurkako hostoak dauzka, pinatuak, lau hostoxkadunak (aurkako bi bikote; ez dauka muturreko hostoxkarik), hostoxka bakoitza 1-7 cm luze eta 1-3 cm zabal. Lekadunen lore tipikoa dauka, 2-4 cm artekoa, horia eta zain gorriduna. Polinizazioaren ondoren, 3-7 cm-ko leka bat ekoizten du, bakoitza 1-4 haziduna.
Kakahuetea Perukoa da jatorriz, baina Amerikako jatorrizko biztanleek Hego Amerikako eta Mexikoko beste eskualde batzuetara hedatu zuten bere laborantza. Europako kolonizatzaileek Europara eta Afrikara eraman zuten. Egun Txinan eta Indian ekoizten da eskala handian, bai eta Afrikan ere.
Bere fruitua gordinik edo erreta jaten da. Indiako eta Hego-ekialdeko Asiako sukaldaritzan oso erabilia da kakahuete-olioa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37383
* Multimedia: Arachis hypogaea / Q37383
* Espezieak: Arachis hypogaea
# Indipikondo

Indipikondo (Opuntia ficus-indica) Opuntia generoko kaktus loreduna da. Zurtoin mamitsu arantzadunak eta izar-itxuran antolatutako arantzak izaten ditu; loreak, berriz, gorrixkak edo horixkak. Haren fruitua, indipikua, jateko ona da. Mesoamerikan jatorria duen arren, mundu osotik zabaldu da labore moduan.
Kaktusak bezalako adar mamitsu arantzadunak ditu, 20-50 cm luzeak eta 10-20 cm zabalak, hostoak aldiz oso txikiak eta gutxi irauten dutenak eta loreak hori zabalak eta hosto txiki askotakoak, oin biribil ezkatatsu batean kokatuak. Marrubiaren antzeko fruitu gorri leuna ematen du, jateko ona baina dituen arantzengatik eta landarean bertan heldu behar duelako saltzeko eragozpen handiak dituena.
Landare hau ezaguna da Indipikondoaren kukurutxa koloragarri moduan erabiltzen den landare zorri estimatua bertan bizi eta hazten delako.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144412
* Multimedia: Opuntia ficus-indica / Q144412
* Espezieak: Opuntia ficus-indica
# Lo-belar

Lo-belarra edo opio-belarra (Papaver somniferum) landare espezie bat da, mitxoletaren familiakoa, hainbat droga ekoizteko erabiltzen dena. Lo-belarretik sortzen dira opioa eta horren eratorriak: heroina, morfina, tebaina, kodeina, papaberina eta noskapina. Haziak jateko onak dira eta olio osasungarriak ekoizteko erabiltzen dira.

## Ezaugarriak

Lo-belarra urteroko landarea da. Zurtoina 1,5 m luze izatera irits daiteke eta lore zuri handia du, baina lila kolorekoa ere izan daiteke eta erdialdea morea ere izan dezake. Kapsula handia eta biribila ekoizten du haziak gordetzeko.

## Erabilera

Loreak apaingarri gisa erabiltzen dira.
Haziak sukaldaritzan erabiltzen dira, batez ere Europa ekialdean, ogiari eta opilei usaina emateko.
Ohiko sendabelarra da landatzen den herrialdeetan, batez ere bere eragin somniferoa dela-eta.
Heldu gabeko kapsulak ebakitzean lika esnekara jariatzen du. Lika edo latex hau opioa ekoizteko erabiltzen da, batez ere heroina moduan hartzeko. Opioak alkaloide ugari du, aktiboenak morfina eta kodeina izanik.

## Ekoizpena

Badirudi antzinakoa dela mitxoletaren familiako espezie honen ekoizpena, Neolito garaitik herrixken inguruan landatzen baitzen. Belarraren eta haren eratorrien merkaturatze eta ekoizpena nazioartean arautua dago, 1921ean lehen aldiz opioaren nazioarteko biltzarrean eta 1961an drogei buruzko biltzarrean.
Afganistan bilakatu da munduko opio ekoizlerik handiena, talibanen erregimena erori ondoren, Ameriketako Estatu Batuek eta hauen aliatuak egindako gerrari esker. 2004an estatu horrek munduko kontsumoaren % 75 hornitzen zuen. Lo-belarraren landaketa da lurralde txiro eta urrutikoetako nekazariek lortu dezaketen ogibide onuragarri bakarrenetakoa, ur gutxi eta zainketa urri behar baititu.

### Ekoizpena Euskal Herrian

Euskal Herriari dagokionez, lo-belarra Arabako eta Trebiñuko hainbat tokitan landatzen hasi zen XXI. mendearen hasieran, eta ekoizpena handitzen ari da. 2013. urtean Gasteizko udalerriaz gain, Trebiñu, Berantevilla, Langraiz Oka, Erriberabeitia, Armiñon eta Zanbranan lantzen zen.

## Erreferentziak

* ↑ Mina arintzen duten loreak. Berria (Noiz kontsultatua: 2014-07-01).

## Ikus, gainera

* Mitxoleta (Papaver rhoeas)
* Datuak: Q131584
* Multimedia: Papaver somniferum / Q131584
* Espezieak: Papaver somniferum
# Palpares libelluloides

Palpares libelluloides Palpares generoko eta Myrmeleontidaeko intsektu espeziea da. Europa Hegoaldeko eta Turkiakoa da. Libelluloides hitzak "mariorratz antzekoa dela" esan nahi du.

## Deskribapena

Palpares libelluloides hamar zentimetrorainoko hego luzera izan dezake, nahiko zabala. Haren hegal luzeek orban marroi ilunak dituzte. Harrek apenditze genital luzeak dituzte eta horri esker bereizten dira.
Imagoek egunez zein gauez dute aktibitatea. Aktiboak maiatzatik iraila arte dira. Hegaldi laburrak egiten dituzte, lurretik gertukoak.

## Habitat eta banaketa

Espezie hau Europa Hegoaldeko lurralde desberdinetan aurki daiteke, bereziki Mediterranear aldeetan: Albania, Bulgaria, Frantzia, Grezia, Hungaria, Italia, Errumania, Espainia eta Turkia. Haien habitat 1000 metrorainoko malda harritsuetan, sasiartetan.

## Erreferentziak

* ↑ Ekkehard Wachmann, Christoph Saure: Netzflügler, Schlamm- und Kamelhalsfliegen, Naturbuch-Verlag, Augsburg 1997, ISBN 3-89440-222-9
* ↑ (2007). Neuropterida Species of the World. 2.0.bertsioa.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): Doritbarzakay
* Datuak: Q146196
* Multimedia: Palpares libelluloides / Q146196
# Paradisuko melia

Paradisuko melia (Melia azedarach) meliazeoen familiako zuhaitza da, Indotxinan eta Australasian bizi dena. 7 eta 12 metro arteko altuera du, baina 45 metroko espezimenak ere topatu dituzte. Bere zura preziatua da eta gizakientzat landare toxikoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Mabberley, David J.. (1984). «A Monograph of Melia in Asia and the Pacific: The history of White Cedar and Persian Lilac» The Gardens' Bulletin Singapore 37 (1): 49–64..
* ↑ Floyd, A.G.. (1989). Rainforest Trees of Mainland South-eastern Australia. Inkata Press ISBN 0-909605-57-2..
* ↑ Russell, Alice B.; Hardin, James W. & Grand, Larry. (1997). Melia azedarach. in: Poisonous Plants of North Carolina..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q162171
* Multimedia: Melia azedarach / Q162171
* Espezieak: Melia azedarach
# Latxortena

Latxortena (Lobularia maritima) Brassicaceae familiako landare lore-txikia da, lorezaintzan oso erabilia berezko lore txuriez gain hainbat barietate arrosa eta gorrixka dituena. Lore hauek usain gozo eta sarkorra dute, eta zomorroak erakartzen ditu. Horregatik, baratzean erabiltzen da, adibidez tomate landareen polinizazioa errazteko.
Bi azpiespezie ditu: maritima (tipoa) eta columbretensis (Columbretes uharteetan bakarrik aurkitzen dena).

## Ezaugarriak

Landare urterokoa da, jatorriz Mediterraneo eta Bizkaiko golko ingurukoa, nahiz eta munduko beste eskualde askotan bertakotu.
Sustrai-aparatu handia du, habitat hondartsu eta haizetsuetara egokitua. Landare adarkatua da, zurtoin ugari dituena, eta, oro har, etzanda hazten da
Hostoak txikiak eta lantzeolatuak dira.
Lore zuri ugari ditu eta zurtoin muturretako kapituluetan kokatzen dira, usain gozoa dutenak. Urte osoa ematen du loretan eta, beraz, erleak ohiko bisitariak ditu. Haziak oso txikiak eta oso ugariak dira.

## Baratze barietateak

Dituen lore usaintsu eta sarriengatik, lorezaintzan erabiltzeko kultibar ugari garatu dira:
* Lobularia maritima 'Benthamii'
* Lobularia maritima 'Carpet of Snow'
* Lobularia maritima 'Easter Bonnet Violet'
* Lobularia maritima 'Little Dorrit'
* Lobularia maritima 'Navy Blue'
* Lobularia maritima 'New Carpet of Snow'
* Lobularia maritima 'Oriental Nights'
* Lobularia maritima 'Rosie O’Day'
* Lobularia maritima 'Royal Carpet'
* Lobularia maritima 'Snow Crystals'
* Lobularia maritima 'Sweet White'
* Lobularia maritima 'Violettkönigin'
* Lobularia maritima 'Wonderland Copper/Deep Purple/Deep Rose/Lavender/Pastel Pink/Pink/Purple//White'

## Erreferentziak

* ↑ Jakoba Errekondo. (2013-5-19). Latxortena. Argia artikulua.
* 1 2 Joxepo Teres. (1996-12-1). Latxortena, lorez lore. Elhuyar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2094356
* Multimedia: Lobularia maritima / Q2094356
* Espezieak: Lobularia maritima
# Paneka handi

Paneka handia edo takart handia (Trisopterus luscus) Gadidae familiako arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan bizi dena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Cohen, D., Inada, T., Iwamoto, T. & Scialabba, N., 1990. Gadiform Fishes of the World (Order Gadiformes). An annotated and illustrated catalogue of cods, hakes, grenadiers and other gadiform fishes known to date. FAO Fisheries Synopsis,125, volume 10, 77-81. Online

## Kanpo estekak

* Datuak: Q599799
* Multimedia: Trisopterus luscus / Q599799
* Espezieak: Trisopterus luscus
# Garraiska

Garraiska edo arraixka (Melissa officinalis) Lamiaceae familiako landare bizikor bat da, Europakoa eta Mediterraneoaren ingurukoa jatorriz. Limoi-usain bizia du, eta sendabelar gisa erabiltzen da, lasaigarri gisa, eta haren olio esentziala lurringintzan erabiltzen da.

## Ezaugarriak

Zutoin herrestaria du, ia metro beteko altuerakoa. Adarrak zuzenak dira, eta urtekoak. Aurkako hostoak ditu, txortendunak, 9 x 7 cm-rainokoak, eta hosto-orriak obalak dira eta ilekarak, kolorez berde ilunak, eta ertza horzduna da.
Udan loratzen da, eta lore pentameroak ematen ditu, kandudunak, bertizilatuak. Lau lorezil dituzte, korolarekin bat eginak. Obulutegia superoa da. Loreak nektarretan aberatsak dira, eta intsektu himenoptero polinizatzaileak erakartzen dituzte.

## Bizilekua

Mediterraneoko arrokoa da, jatorriz, baina Europa epel osora hedatu da. Materia organikotan aberatsak diren zoruetan hazten da, belardi hezeetan, baso-soilguneetan edo soroen eta ibaien ertzetan. Ondo drainatutako zoruak behar ditu.

## Sendabelarra

Hostoek limoi-usain bizia askatzen dute txikitzean, eta aromaterapian erabiltzen dira.
Infusiotan hartzen da lasaigarri gisa eta espasmoen aurka. Takikardien aurka erabiltzen da, bihotz-muskulua lasaitzen eta bihotzaren erritmo normala berreskuratzen laguntzen baitu.
Eltxoak uxatzeko ere erabiltzen da, eta hortzetako pasa batzuetan ere bai, propietate antiseptikoak dituelako eta usain ona duelako.

## Sinonimia

Historian zehar, hainbat izen zientifiko eman zaizkio espezie honi. Hauek dira:
Melissa officinalis
* Mutelia officinalis (L.) Gren. ex Mutel, Fl. Franç., Suppl.: 87 (1838).
* Faucibarba officinalis (L.) Dulac, Fl. Hautes-Pyrénées: 402 (1867).
* Thymus melissa E.H.L.Krause in J.Sturm, Deutschl. Fl., ed. 2, 11: 117 (1903).
subsp. altissima (Sm.) Arcang., Comp. Fl. Ital., ed. 2: 427 (1894). Europako hegoaldetik Kaukasora.
* Melissa altissima Sm. in J.Sibthorp & J.E.Smith, Fl. Graec. Prodr. 1: 423 (1809).
* Melissa officinalis subvar. altissima (Sm.) Nyman, Consp. Fl. Eur.: 587 (1881).
* Melissa romana Mill., Gard. Dict. ed. 8: 2 (1768).
* Melissa officinalis var. romana (Mill.) Woodv., Med. Bot. 3: 398 (1792).
* Melissa bicornis Klokov, in Fl. RSS Ukr. 9: 659 (1960).
subsp. inodora Bornm., Beih. Bot. Centralbl. 31(2): 250 (1914). Mediterraneoaren ekialdetik Irakeko ekialdera.
* Melissa inodora Bornm., Verh. K. K. Zool.-Bot. Ges. Wien 48: 617 (1898), nom. illeg.
subsp. officinalis. Eurasiakoa, mundu osoan kultibatua.
* Melissa cordifolia Pers., Syn. Pl. 2: 132 (1806).
* Melissa hirsuta Hornem., Hort. Bot. Hafn. 2: 562 (1815).
* Melissa foliosa Opiz ex Rchb., Fl. Germ. Excurs.: 329 (1831).
* Melissa graveolens Host, Fl. Austriac. 2: 128 (1831).
* Melissa taurica Benth., Labiat. Gen. Spec.: 393 (1834).
* Melissa corsica Benth., Labiat. Gen. Spec.: 732 (1835).
* Melissa occidentalis Raf. ex Benth., Labiat. Gen. Spec.: 732 (1835).

## Iruditegia

* Landarea.
* Loreak.
* Lore bat.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm
* ↑ Zehazki

## Kanpo estekak

* Datuak: Q148396
* Multimedia: Melissa officinalis / Q148396
* Espezieak: Melissa officinalis
# Papourdin

Paparurdina edo papourdina (Luscinia svecica) muscicapidae familiako hegazti paseriformea da, Eurasian eta mendebaldeko Alaskan bizi dena.
13 cm inguru luzea. Papo-urdin arraren lepoaldeko lumek kolore urdin bizia hartzen dute udaberrian. Bizkarraldekoak beti arreak izaten ditu eta sabelekoak zurixkak. Emeak luma beltzez osatutako eraztun moduko bat izaten du lepoan; gainerakoan arraren antzekoa izaten da. Uda Europako iparraldean eta erdialdean, eta Asian ematen du. Negu hasieran Afrikara nahiz Asiako hegoaldera migratzen du. Intsektuak eta arrak jaten ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Svensson, Lars; Peter J. Grant (1999). Collins Bird Guide. Londres: HarperCollins
* Datuak: Q26578
* Multimedia: Luscinia svecica / Q26578
* Espezieak: Luscinia svecica
# Lekugi

Lekugia (Marrubium vulgare) Lamiaceae familiako landare fanerogamo bat da, Europa, Ipar Afrika eta Asian aurki daitekeena. Senda-belar gisa erabilia izan da, bronkitis, asma eta antzeko arnasketa-gaixotasunen aurka. Iraganean malariaren aurka ere erabili da, eta hileroko minak sendatzeko erabiltzen da. Bere osagaien artean marrubina, taninoak eta saponinak daude.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2003]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157631
* Multimedia: Marrubium vulgare / Q157631
* Espezieak: Marrubium vulgare
# Inula hirta

Inula hirta Asteraceae familiako landarea da, Europako mendietan jatorria duena. 20–40 cm arteko altuera du.

## Erreferentziak

* ↑ Pignatti, S.. (1982). Flora d'Italia. III Edagricole, 45 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1383606
* Multimedia: Pentanema hirtum / Q1383606
* Espezieak: Pentanema hirtum
# Oregano

Oreganoa (Origanum vulgare) Lamiaceaen familiako landare belarkara da; zurtoin ilaundunak ditu, hosto obatu eta horzdunak eta korinbo edo panikuletan elkartuta.
Zuhaixka da, 30 eta 80 cm arteko garaiera har dezake. 4–7 mm lore zurixka edo arrosak ditu. Uztail eta irail artean loratzen da. Europan, Euskal Herrian ere, (0 – 1500 m) bizi da.
Oso usaintsua da eta janariak ontzeko erabiltzen da; adibidez, pizzan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134283
* Multimedia: Origanum vulgare / Q134283
* Espezieak: Origanum vulgare
# Paneka txiki

Paneka txikia edo takart txikia (Trisopterus minutus) Gadidae familiako arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.

## Erreferentziak

* ↑ D.M. Cohen, T. Inada, T. Iwamoto & N. Scialabba. (1990). «FAO species catalogue Vol. 10. Gadiform fishes of the world (Order Gadiformes). An annotated and illustrated catalogue of cods, hakes, grenadiers and other gadiform fishes known to date» FAO Fish. Synop in: 10. (FAO) (125): 442..
* Datuak: Q244080
* Multimedia: Trisopterus minutus / Q244080
* Espezieak: Trisopterus minutus
# Mandragora

Mandragora edo urriloa (Mandragora officinarum) solanazeoen familiako belar landare lo-eragilea da, zurtoinik gabea eta 5 cm inguru luzea, arbiaren antzeko sustrai luze mamitsua eta arrautza-itxurako hosto zabal gogorrak, zerbaren antzekoak, dituena.
Historikoki erabelar, belaiki eta estramoniorekin batera erabiltzen zuten edabe anestesiko bat sortzeko, gainera ezaugarri psikoaktiboak zituen edabe bat zena.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Roberts, Margaret F.; Wink, Michael. (1998). Alkaloids: biochemistry, ecology, and medicinal applications. Springer, 31 or. ISBN 0-306-45465-3..
* ↑ Carter MB FFARCS, Anthony John. (2003ko martxoa). «Myths and mandrakes» (PDF) Journal of the Royal Society of Medicine 96 (3): 144–147. doi:10.1258/jrsm.96.3.144. PMID 12612119. PMC 539425..
* ↑ Carter, A. J.. (1996-12-21). «Narcosis and nightshade» British Medical Journal 313 (7072): 1630–1632. doi:10.1136/bmj.313.7072.1630. PMID 8991015. PMC 2359130..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q545550
* Multimedia: Mandragora officinarum / Q545550
* Espezieak: Mandragora officinarum
# Otso-atzapar

Otso-atzaparra (Lycopus europaeus) Lamiaceae familiako landare fanerogamo bat da, Ipar hemisferio osoan aurki daitekeena.
Landare belarkara tentea da eta 30-90 cm-ko altuera du. Hostoak berde distiratsuak dira, kontrajarriak, lantzeolatuak eta oso horzdunak; besapeetan, loreak isurialdeetan daude, oso txikiak dira, kolore zurikoak, purpuraz punteatuak, eta uztaila eta iraila bitartean agertzen dira. Fruitua lautua da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2003]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158390
* Multimedia: Lycopus europaeus / Q158390
* Espezieak: Lycopus europaeus
# Babarrun loregorri

Babarrun loregorria (Phaseolus coccineus) Fabaceae familiako landarea da, Ertamerikako mendietan jatorria duena. Batzutan, landare apaingarritzat hazten dute baina Gaztelan 'Judión de la Granja' izeneko errezetaren osagai nagusia da.

## Erreferentziak

* ↑ The Two Hour Garden The Sunday Times (1978)
* ↑ Judiones de la Granja. (2008-9-7). Judiones. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159753
* Multimedia: Phaseolus coccineus / Q159753
* Espezieak: Phaseolus coccineus
# Pararge aegeria

Pararge aegeria Nymphalidae familiako tximeleta espezie bat da. Eskualde paleartikoko basoetako mugetan aurkitu ohi den espeziea da. Hainbat subespezie ditu, eta bakoitzak dituen koloreak desberdinak dira. Atzealdeko kolorea marroitik laranjara doa, eta dituen pinportak horiak, zuriak edo laranjak izan ohi dira.
Hainbat landare belarkara jaten ditu. Arrek lurralde defentsa edo patruila egin ohi dute, bata edo bestea, egoera ekologikoaren arabera aldatzen den portaera. Emeek aukeratzen dute zein portaera duen arrarekin ernalduko diren.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Weingartner, Elisabet; Wahlberg, Niklas; Nylin, SöRen. (2006-10). «Speciation in Pararge (Satyrinae: Nymphalidae) butterflies – North Africa is the source of ancestral populations of all Pararge species» Systematic Entomology 31 (4): 621–632. doi:10.1111/j.1365-3113.2006.00333.x. ISSN 0307-6970. (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).
* ↑ Shreeve, T. G.. (1987-06-01). «The mate location behaviour of the male speckled wood butterfly, Pararge aegeria, and the effect of phenotypic differences in hind-wing spotting» Animal Behaviour 35 (3): 682–690. doi:10.1016/S0003-3472(87)80104-5. ISSN 0003-3472. (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).
* ↑ Wickman, Per-Olof; Wiklund, Christer. (1983-11-01). «Territorial defence and its seasonal decline in the speckled wood butterfly (Pararge aegeria)» Animal Behaviour 31 (4): 1206–1216. doi:10.1016/S0003-3472(83)80027-X. ISSN 0003-3472. (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).
* ↑ (Ingelesez) Gotthard, Karl; Nylin, Sören; Wiklund, Christer. (1999-05-01). «Mating system evolution in response to search costs in the speckled wood butterfly, Pararge aegeria» Behavioral Ecology and Sociobiology 45 (6): 424–429. doi:10.1007/s002650050580. ISSN 1432-0762. (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q663181
* Multimedia: Pararge aegeria / Q663181
* Espezieak: Pararge aegeria
# Loto-lore

    Artikulu hau espezieari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Loto».
Loto-lorea (Nymphaea alba) uretako landarea da, ur geldi eta aintzirentan hazten den landarea, lore zuriak eta usaintsuak ematen dituena. Alkaloideak dituenez toxikoa da, hala ere, Antzinarotik erabiltzen dute afrodisiako psikodeliko moduan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2003]
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q161111
* Multimedia: Nymphaea lotus / Q161111
* Espezieak: Nymphaea lotus
# Basatabako

Basatabako (Nicotiana rustica) Solanaceae familiako basoko landarea da. Tabakoren aldaera gogorra da. Nikotina asko duenez, bere hostoak pestizidak egiteko erabiltzen dituzte.

## Erabilera

Mexikon enteogeno gisa hartzen dute, erreta. Perun, aiahuaskako zeremonietan ere zigarro gisa erabiltzen dute. Asiako hegoaldean eta erdialdean nasvay egiteko erabiltzen dute, ahoan sartuta kontsumitzen den tabako mota bat.

## Erreferentziak

* ↑ www.ars-grin.gov. Nicotiana rustica information from NPGS/GRIN. .
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2003]
* ↑ artsci.wustl.edu. Nicotiana sp.. .
* ↑ (Ingelesez) Diaz, J. L.; Collings, P. R.; Siegel, R. K.. (1977). «On the Use of Tagetes lucida and Nicotiana rustica as a Huichol smoking mixture: the Aztec “Yahutli” with suggestive hallucinogenic effects» Economic Botany 31 (1): 16–23. doi:10.1007/BF02860647. ISSN 1874-9364..
* ↑ (Ingelesez) Fotiou, Evgenia. (2012-03). «Working with “La Medicina”: Elements of Healing in Contemporary Ayahuasca Rituals» Anthropology of Consciousness 23 (1): 10. doi:10.1111/j.1556-3537.2012.01054.x..
* ↑ (Ingelesez) Ahmad, Fayaz; Boeckmann, Melanie; Khan, Zohaib; Zeeb, Hajo; Khan, Muhammad Naseem; Ullah, Safat; Dreger, Steffen; Haq, Zia Ul et al.. (2021-9). «Implementing smokeless tobacco control policy in Pakistan: a qualitative study among Naswar supply chain actors» Tobacco Control 30 (5): 548–552. doi:10.1136/tobaccocontrol-2020-055748. PMID 32817262. PMC 8394737..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q602633
* Multimedia: Nicotiana rustica / Q602633
* Espezieak: Nicotiana rustica
# Mendiko uso-belar

Mendiko uso-belarra (Lotus corniculatus) Fabaceae familiako espezie baten izen arrunta da. Eurasian eta iparraldeko Afrikan jatorria duen espezie hau bazka-landare moduan erabili dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29907
* Multimedia: Lotus corniculatus / Q29907
* Espezieak: Lotus corniculatus
# Basamenda

Basamenda (Mentha arvensis) Lamiaceae familiako landare fanerogamo bat da, Europa eta Asia osoko eskualde epeletan aurki daitekeena.
Landare belarkara iraunkorra da, eta 10-60 cm-ko altuera du (oso gutxitan 100 cm-koa). Hostoak kontrakoak dira, sinpleak eta 2-6,5 cm luze eta 1-2 cm zabal, iletsuak, eta ertzak zerratuta dituzte. Loreak purpura kolore zurbilekoak dira (batzuetan zuriak edo arrosak), zurtoinen gaineko multzotan, lore bakoitzak 3-4 mm-ko luzera du. Urte osoan uztatzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kontsulta-fitxak] [2001]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160585
* Multimedia: Mentha arvensis / Q160585
* Espezieak: Mentha arvensis