OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jacques Delors

Jacques Lucien Jean Delors (Paris, 1925eko uztailaren 20a - ibidem, 2023ko abenduaren 27a) frantziar ekonomialari eta politikaria izan zen. Europako Batzordearen zortzigarren presidente izan zen 1985ean.
Frantziako Alderdi Sozialistaren kidea, 1981ean Frantziako Ekonomia eta Finantza Ministroa izan zen. Handik Europar Batasunan lan egitera pasa zen, non Maastrichteko Ituna bultzatu zuen. Martine Aubry politikariaren aita izan zen.

## Biografia

Ekonomia ikasketak egin zituen eta Parisko Bankuan hasi zen lanean, plangintzako eta gizarte eta kultura arazoetako ahokulari gisa, eskolak emateaz gainera. 1969tik 1972ra Lehen ministro gaullista Jacques Chaban-Delmasen laguntzaile izan zen. 1974ko abenduan Frantziako Alderdi Sozialistako kide egin zen eta bost urte geroago, 1979an, eurodiputatu hautatu zuten.
Mitterranden lehen agintaldian ekonomia eta finantzen ardura izan zuen, 1981etik 1984ra, eta 1983. urtean Clichy Marchako alkate hautatu zuten. 1979an Europar Legebiltzarreko diputatu hautatu zuten, eta lau urte geroago Europar Erkidegoen Batzordeko lehendakari, Gaston Thornen ordez. Europar Erkidegoko buruzagi nagusi gisa egin duen lanarekin, erakundeari bizitasuna emateaz gainera, Erkidegoko benetako beso betearazlea bihurtu du organismo hura. Europan eragin handiena izan duen politikarietako bat izan da Delors. Beraren ustez Europar Batasunaren eraikuntzak hiru aldi igaro beharko ditu: lehena, oinarrizko koordinazio lana, betea dago dagoeneko; beste biak, diru bakarra eta banku zentrala ekarriko dutenak, 1991ko abenduaren 11n jarri ziren abian, Maastrichten, Europako Ekonomia Erkidegoko herrialdeetako hamabi gobernuburu eta estatuburuek izenpetu zuten itun historikoaren bidez.
1989an Nazioarteko Lankidetzarako Asturiasko Printze saria jaso zuen. 1993an enplegu, lehiakortasun eta hazkundeari buruzko Liburu Zuria aurkeztu zuen. 1994an utzi zuen Europar Batzordeko Lehendakaritza, Europar Batasunak Essenen (Alemania) deitu zuen goi bileran. 1994an Frantziako Lehendakarigai izateari uko egitea eta politika uztea erabaki zuen. Urtebete geroago bukatu zuen Europar Batzordeko lehendakaritzako agintaldia.
Hainbat saiakera liburu idatzi zituen: les Indicateurs sociaux (1971, Adierazle sozialak), le Nouveau Concert européen (1992, Europako kontzertu berria), Pour entrer dans le XXIe siècle (1994, XXI. mendean sartzeko).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q153425
* Multimedia: Jacques Delors / Q153425
# Erasmus programa

ERASMUS programa ingelesezko EuRopean Community Action Scheme for the Mobility of University Students izen ofizialaren akronimoa da, Europar Batasuneko ikasleei beste estatu batuen ikasketak burutzea ahalbidetzen diena.

## Izenaren jatorria

Erasmus ingelesezko European Region Action Scheme for the Mobility of University Students izenaren akronimoa izan arren, siglak propio ahokatu arazi zituzten programa Erasmo Rotterdamgoaren omenez izendatzeko. Erasmok Europa zeharkatu zuen dogmatismoaren aurkako borrokan eta ezaguera zabaltzeko asmoz. Eta hiltzean, ondasunak Suitzako Basileako Unibertsitateari utzi zizkion.

## Historia

Bruselan, 1986ko urtarrilean, sei urtez Europako unibertsitate ikasleen arteko trukeen probak egin eta gero, Erasmus Programaren proposamena Europako Batzordera iritsi zen lehen aldiz. Orduan Batasuneko kide ziren herrialde gehienak alde egon arren, Batzordean pisu gehien zutenek –nagusiki, Frantziak, Alemaniak eta Erresuma Batuak– ordurako bazituzten beren truke-programak eta proposamena baztertzea nahi zuten.
Negoziazio gogor eta luzeen ondoren, azaroaren 28an proposamena atzera bota zuten. Baina hezkuntza erakundeen eta gazte mugimenduen presiopean, gaia berriro iritsi zen Kontseilura abenduaren 15ean. Erasmus Programa handik hiru egunera onartu zuten eta, zenbait formalismo legal gorabehera, ofizialki 1987ko ekinaren 15ean jarri zen abian.
1987-1988 ikasturtean 3.244 ikaslek osatu zuen lehenengo Erasmun belaunaldia. 2006an, berriz, 150.000 ikaslek baino gehiagok baliatu zuten truke-programa, Europako ikasle biztanleriaren ia %1ek. Gaur egun 31 herrialdetako goi mailako 4.000 hezkuntza erakunde baino gehiago daude programaren barruan. 2007an, Erasmusek hogei urte bete zituenean, ordurako bi milioi pertsona baino gehiago ziren programan parte hartu zutenak, eta 2012an hiru milioitara iritsiko zirela aurreikusi zuten.
Baina Erasmus, esperientzia akademikoa baino gehiago, fenomeno sozial bilakatu da. Eta, gehienentzat, Erasmoren espirituaren gainetik, Erasmus festa entzutetsuengatik da ezaguna.

## Kritikak

Erasmus programa bat burutzen duten ikasleei atzerriko unibertsitatean eskatzen zaie exijentzia eta errendimendu-maila eskasa kritikatu izan da. Ikasle horietako asko ikasketa denbora festa eta parranda egiteko profitatzen dutela aipatu izan da.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Nagore Irazustabarrena, «Erasmus fenomenoak 25 urte», Argia, 2011-01-23, CC-BY-SA lizentzia
* ↑ (Gaztelaniaz) «Erasmus orgasmus» publico.es 2011-06-12.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q254168
* Multimedia: Erasmus Program / Q254168
# Hans-Dietrich Genscher

Hans-Dietrich Genscher (Reideburg, Halletik hurbil, 1927ko martxoaren 21a - Wachtberg, 2016ko martxoaren 31) alemaniar politikaria izan zen.
1943-1945 urteetan ikasketa militarrak egin zituen, eta ondoren zuzenbide eta ekonomiako ikasketak egin zituen Hallen eta Leipzigen, 1946-1949 urteen artean. 1949an Alemaniako Errepublika Demokratikotik alde egin zuen. 1956an Alderdi Liberal Demokrataren taldeko funtzionario egin zuten, eta handik hiru urtera alderdiaren idazkari. 1965ean Bundestageko kide izendatu zuten. Genscher Barne-ministro izan zen Willy Brandt sozialdemokrataren agintaldian (1969-1974), kantzelariorde ondoren eta Kanpo Arazoetako ministro, Helmut Schmidt sozialdemokratarekin (1982 arte) eta Helmut Kohl demokratakristauarekin (1992an gobernua utzi zuen arte). 18 urtez izan zen, beraz, Kanpo Arazoetako ministro, eta tarte horretan garrantzi handiko hainbat ekimen eraman zituen aurrera: bere agintaldian adostasuna bilatu zuen etengabe, Brandtek abian jarritako Ostpolitik (ekialdeko politika) aurrera ateratzeko; Europako Segurtasun eta Elkarlanerako Hitzarmenean sobietarrekin harreman onak edukitzen ahalegindu zen, 1975. urtetik aurrera; Europar Batasuna sendotzen saiatu zen (Europako Akta Bateratua eta Maastrichteko itunen bidez); eta Alemaniaren batasuna bideratzearen alde lan egin zuen (Alemaniako Errepublika Demokratikoarekin eta Bigarren Mundu Gerrako aliatuekin negoziatu zuen 1990. urtean).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q106235
* Multimedia: Hans-Dietrich Genscher / Q106235
# Al Gore

Albert Arnold Gore, Jr. (Washington Hiria, 1948ko martxoaren 31) Ameriketako Estatu Batuetako 45. presidenteordea izan da, Bill Clinton presidentea zelarik (1993-2001).
2007an Bakearen Nobel Saria jaso zuen NBEko Klima Aldaketaren Gobernuarteko Taldearekin batera.

## Politikako ibilbidea

Politikan, presidenteordea izan aurretik, AEBetako Ordezkarien Etxean (1977-1985) eta Senatuan (1985-1993) aritu zen, Tennessee estatua ordezkatuz. Clintonen agintaldia amaitu zenean, AEBetako presidenterako hauteskundetan hautagai demokrata izan zen, George W. Bush lehiakide errepublikanoa zuela. Historiako hautaketa polemikoenetako baten ostean, AEBetako Auzitegi Gorenak garaipena Bushi eman zion.

## Nobel Saria

Horren ondoren, berotze globalaren inguruan hitzaldiak ematen hasi zen munduan zehar. Hori oinarri hartuta, Egia deseroso bat (An Inconvenient Truth) izeneko dokumentala plazaratu zen; harekin, 2007an Oscar Saria irabazi zuen. Filmean, berotze globalaren arriskuen eta horren eragile nagusien berri ematen da. "Gizakiak eragindako klima-aldaketaren eta horri aurre egiteko beharrezkoak diren neurrien gaineko ezaguera handiagoa hedatzeagatik" Bakearen Nobel Saria jaso zuen.

## Kritikak

Zenbait arrazoi direla eta biztanleriaren sektore batek Al Gore kritikatzen du. Alde batetik, aldaketa klimatikoa bere onura pertsonalerako erabili izan duela leporatzen diote, bere aberastasunak 2 milioitik 25 milioi eurora egin baitzuen salto 2008.urtean. Zazpi urtetan 70 milioi irabazi zituen, izan ere, berak emandako hitzaldi bakoitzagatik 100.000 euro inguru bereganatzen zituelako. Horrez gain, bestelako arrazoiengatik ere auzitan jarri dute. Nahiz eta naturarekin konpromisoa duten enpresen alde egin, horietako enpresa batzuk ezkutuan efizientziaren handitzea besterik ez dute bilatzen, hau da, pribatutasunean eta mozkina ateratzean jartzen dute arreta. Horrek ez du Gorek defendatutako 'politika berdea'rekin zerikusirik. Salaketa garrantzitsuena elektrizitatearen erabilpena eta efizientziaren handitzea helburua duen enpresa baten alde dirua inbertitu zuenean jaso zuen. Enpresa horrek hardwarea eta softwareak sortzean egiten du lan, eta produktu hauek Ipar Amerikako elektrizitate arloko enpresetan arrakasta handia dute.
Gainera, kritika gehiago ere jasan izan ditu. Clintonekin batera eta presidente orde kargua izanik, arma kimikoak lantzen zituen Khartumgo (Sudan) enpresa bati eraso zion, aurrez behar bezalako ikerketarik egin gabe. Gertaera hori zela kausa, zalantzan jarri izan da Gorek irabazitako Bakearen Nobel Saria.
Bestalde, hipokritatzat hartzen dute askok, bere gomendioak ez dituelako guztiz betetzen. Ipar Amerikako edozein familiak baino 20 bider energia gehiago erabiltzeaz salatu dute. Klimatizatua den igerilekua, gasezko kale-argiak lorategian eta ate elektrikoak izatea ere leporatzen diote.
Azkenik, kutsatzaileak diren zenbait mineral metalikozko meatzeren jabea izateagatik ere salatu izan dute.

## Ikus, gainera

* Egia deseroso bat (An Inconvenient Truth)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune pertsonala
* (Ingelesez) "An Inconvenient Truth" filmaren webgunea
* Datuak: Q19673
* Multimedia: Al Gore / Q19673
# Enrique V. Iglesias

Enrique Valentín Iglesias García (Arancedo, El Franco, Asturias, 1930eko martxoaren 29a) uruguaitar ekonomista eta politikaria, espainiarra jatorriz. 1934an alde egin zuen Uruguaira. 1953an lizentziatu zen ekonomia zientzietan eta administrazioan Errepublikako Unibertsitatean, eta gero Estatu Batuetan eta Frantzian osatu zituen ikasketak. Errepublikako Unibertsitatean garapen ekonomikoko irakasle eta unibertsitate bereko Ekonomia Institutuaren zuzendari izan zen. 1964-1967 bitartean hainbat kargu izan zituen nazioarteko zenbait erakundetan, esate baterako, Saleroste Askerako Hegoameriketako Elkartean (ALALC) eta Aurrerabiderako Itunean. Uruguaiko Banku Zentralaren zuzendari izan zen (1967-1968) eta Nazio Batuetako Erakundeak (NBE) bultzatutako Latinoamerikarako garapen programa zenbaitetan parte hartu zuen. Hirugarren Munduaren Foroaren sortzaile eta lehendakari (1973-1976) eta Latinoamerikarako eta Kariberako Batzorde Ekonomikoaren idazkari izan zen 1972tik 1985era. Urte horretan Julio María Sanguinetti presidentearen gobernuan sartu zen Kanpo Arazoetako ministro gisa (1985-1988). 1988an Antonio Ortiz Menaren ordez hartu zuen Garapenerako Amerikarren arteko Bankuaren lehendakari kargua, eta 1993an beste bost urterako aukeratu zuten kargu berean jarraitzeko. Lankidetzaren Asturias Printzea saria jaso zuen 1982an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1344054
* Multimedia: Enrique V. Iglesias / Q1344054
# Khan Academy

Khan Academy edo Khan Akademia irabazteko asmorik gabeko hezkuntza erakundea da. Hezkuntza baliabideak partekatzeko milaka bideo eskaintzen ditu doan Interneten, YouTube euskarrian gehien bat. 2006. urtean Salman Khanek sortu zuen.
Milioika harpidedun dauzka YouTubeko ingelesezko kanalean eta milaka gaztelaniazko eta portugesezko kanaletan. Horiek dira kanal nagusiak. Baina baditu kanal espezializatuak, irakasleentzako kanalak, medikuentzat, matematika ikasleentzat, etab.
Salman Khan 2003an hasi zen Internet bidez bere lehengusina bati laguntzen Matematikak zelan landu irakasten. Beste senide eta lagun batzuek ere eskatu ziotenean era horretako laguntza, jarri zituen tutorialak Youtube webgunean, non kontu bat sortu zuen 2006ko azaroaren 16an.
Salman Khan, 2009ko akaberan, berak sortutako bideo hezigarriek sarean izandako arrakastak bultzatu zuen Khan ordura arteko lana uztera (diru-funtsen arriskuen analista ibili zen). Harrezkero, jardunaldi osoz zentratu zen bere Youtube kanala indartzen, Khan Academy alegia, Josh Gefner bere lagun handiarekin batera. Ondorioz, Ann Doerr-en diru-laguntza jaso zuen, John Doerr-en emaztea.
Khan Akademiaren bideoek mundu zabalean piztu zuten interesa, ikasleena bezainbeste ikasle ez zirenena, eta lehen urte haietan 458 milioi bisita izan zuten. 2019an zifra hori hirukoiztu zela ikus zitekeen.
Jatorriz kanala bideoak ingelesez eskaintzen zituen. Carlos Slim fundazioak gaztelaniara itzultzen ditu gehienak eta gaztelania da, Mexikoko aldaeran gehienbat, kanalaren bigarren hizkuntzan. Ia maila berean portugesezko kanala dabil. Bi kanal horiek 2019an gailendu dute milioi laurden ikustaldiak.
Salman Khan-ek azpimarratu zuen bere misioa zela “adin guztietako ikasleen ikaskuntza bizkortzea. Hori gogoan, nahi dugu gure edukiak partekatu, berauek erabilgarri aurkitzen duten edonorekin”. Ingeles hizkuntza ere nahi du irakatsi “doako eskolan”. Khan-en bideoak Afrikako eta Asiako nekazari giroko eremuetan ere erabiltzen dira irakasteko.
2013an Salman Khan-ek liburu bat argitaratu zuen, The One World Schoolhouse: Education Reimagined / Mundu bat, eskola bat: hezkuntza berrasmatuz.
Salman Khanek uste du osatuz gero ikasgela tradizionaleko hezkuntza bere Akademia garatzen ari den teknologiarekin, horrek hobetu dezakeela irakasleen eraginkortasuna, askatu egingo ditu-eta ohiko hitzaldietatik, denbora gehiago eskainiz ikasleen premia indibidualak hobeto asetzeko.
2019rako Khan Akademiak Youtuben dituen bideoak 1.600 milioi bider ikusi zirela zioen YouTubeko zenbatze sistemak.

## Erreferentziak

* ↑ «Khan Academy» YouTube (Noiz kontsultatua: 2018-03-29).
* ↑ «Khan Academy» YouTube (Noiz kontsultatua: 2019-03-05).
* ↑ 1976-, Khan, Salman,. (2012). The one world schoolhouse : education reimagined. (1st trade ed. argitaraldia) Twelve ISBN 1455508373. PMC 827082713. (Noiz kontsultatua: 2019-03-05).

## Kanpo estekak

* Khan Academy (webgunea)
* Salman Khan Charlie Rose-ren saioan.
* Sal Khan TED hitzaldietan.
* Datuak: Q94887
* Multimedia: Khan Academy / Q94887
# Frederik de Klerk

Frederik Willem de Klerk (Johannesburgo, 1936ko martxoaren 18a - Lurmutur Hiria, 2021eko azaroaren 11) afrikaner jatorriko abokatu eta politikari hegoafrikarra izan zen, apartheid garaiko azken presidentea (1990-1994) eta sasoi horri amaiera emateko lan egin zuena. Izan ere, 1993an Bakearen Nobel Saria elkarbanatu zuen Nelson Mandelarekin batera.
Euskal Herrian bizi den gatazka konpontzeko lanetan ere inplikatu zen eta Bruselako Adierazpenaren sinatzaileen artean egon zen.

## Bizitza

Zuzenbidea ikasi zuen eta, 1958an, Potchefstroom Unibertsitatean graduatu ondoren, abokatutzan hasi zen lanean, Vereenigingen. Parlamentuko kide aukeratu zuten, 1972an, Alderdi Nazionaletik. Garai hartan, Hegoafrikan, apartheid sistema zegoen indarrean eta, haren kariaz, gutxiengo zuria gehiengo beltzaren gainetik zegoen politika eta gizarte arloko eskubide askori zegokienez. Alderdi Nazionala apartheidaren aldekoa zen. 1989ko abuztuan, Hegoafrikako lehendakaria, P. W. Botha, gaixorik, kargua utzi behar izan zuenean, De Klerk, Alderdi Nazionaleko liderra zenez, behin-behineko lehendakari izendatu zuten. Berehala egin zen hauteskundeetarako deia eta, espero bezala, De Klerk atera zen lehendakari. Baina aldaketa sakonak etorri ziren; izan ere, Frederik De Klerkek, lehendakaritzarako kanpainan, bost urteko plan bat proposatu zuen apartheid sistema gainditu eta herritar guztien ordezkaritza bermatuko zuen konstituzio berri bat onartzeko. Hauteskundeen ondorenean, 1976tik debekaturik zeuden protesta manifestazioak legeztatu ziren eta preso politiko asko irten ziren kalera, Nelson Mandela, Afrikar Kongresu Nazionaleko buruzagi beltza, tartean zela, 1962. urteaz geroztik kartzelan baitzegoen. De Klerk-ek eta Mandelak batera lan egin zuten trantsizioko konstituzio bat sortzeko eta, halaxe, 1993ko abenduan onartu zen. Konstituzio hark, esan bezala, aldaketa handiak ekarri zituen Hegoafrikara. Hasteko, bederatzi eskualde edo probintziatan banatu zen lurraldea, probintzia bakoitzak autonomia aski handia zuela, arraza eta alderdi politiko guztientzat irekitako hauteskundeak egin ziren eta Batasun Nazionaleko gobernu bat eratzea proposatu zen, hauteskunde demokratikoak egin eta lehen bost urteetarako. Hegoafrikako apartheid sistema ezabatzeko egindako lanagatik, 1993an, Bakearen Nobel saria eman zitzaien De Klerki eta Mandelari, erdi bana.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Berasategi Otamendi, Gorka. (2021-11-12). «Apartheidaren azkenengo presidentea» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-11-12).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) (Afrikaansez) FW De Klerk Fundazioa
* Datuak: Q151813
* Multimedia: Frederik Willem de Klerk / Q151813
# Olayinka Koso-Thomas

Olayinka Koso-Thomas (Abeokuta, Nigeria, 1937a) nigeriar ginekologoa eta ekintzaile soziala da.

## Biografia

Nigerian jaio bazen ere, Sierra Leona hartu zuen bizileku. Medikuntza ikasi zuen Ingalaterrako Leeds Medical Schoolen eta graduondokoa egin zuen Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn.
Emakumeen genitalen mutilazioa edo klitoriaren mozketaren aurka egiten du lan eta horren ondorioz, bere bizitzaren kontrako mehatxuak jaso ditu. Mediku-elkarte ezberdinetako kidea da, baita emakumeen eta haurren osasunean eragina duten Praktika Tradizionalei buruzko Afrika Arteko Batzordearen burua.

## Sariak eta Aitortzak

* 1998an Nazioarteko Lankidetzari Asturiasko Printzea saria eman zioten, Fatiha Boudiaf, Rigoberta Menchú, Fatana Ishaq Gailani, Somaly Mam, Emma Bonino eta Graça Machelekin batera
* Honoris Causa Doktore titulua jaso zuen UNAMen eskutik.

## Erreferentziak

* ↑ CEIPAZ. «OLAYINKA KOSO-THOMAS» 1325mujerestejiendolapaz.org.
* ↑ Nogueira, Charo. (6 de abril de 2012). “Si la tradición no es buena, hay que cambiarla”. .
* ↑ Gómez-Robledo, Marina. (7 de agosto de 2015). “Es imposible describir el horror de la mutilación genital femenina”. ISSN 1134-6582..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3362671
# José López Portillo

José López Portillo (Mexiko, 1920ko ekainaren 16a - 2004ko otsailaren 17a) Mexikoko estatu-gizona eta ekonomialaria . Partido Revolucionario Institucional (PRI) alderdiko kide egin zen 1945ean. Ministro kontseilaria, lehendakaritzako idazkariordea eta estatuko argindar-erakundeko lehendakaria izan zen Finantza ministro izan baino lehen (1973-1975). 1976ko hauteskunde orokorrak irabazi zituen PRI alderdiaren eskutik, eta Mexikoko presidente izan zen 1982 arte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q315613
* Multimedia: José López Portillo / Q315613
# Max Planck Elkartea

Zientzia Sustatzeko Max Planck Elkartea (alemanez: Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften e.V. edo MPG) ikerketa zientifikoko institutuen sare bat da Alemanian. Izenak Max Planck ohoratzen du, mekanika kuantikoa hasi zuen fisikari alemaniarrarena. Erakunde honek Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft ordezkatu zuen eta irabazi asmorik gabeko erakunde independentea da, Alemaniako gobernu federal eta estatalak sortua. MPG sarea Alemania osoan zehar banatua dago eta zientziaren arlo ezberdinak hartzen ditu. Bere zientzialariek 1948tik irabazitako 16 Nobel saridunekin, eskuarki, Alemaniako oinarrizko zientzien ikerketa erakunderik nabarmenentzat hartzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158085
* Multimedia: Max Planck Society / Q158085
# Javier Pérez de Cuéllar

Javier Pérez de Cuéllar y de la Guerra (Lima, 1920ko urtarrilaren 19a - ibidem, 2020ko martxoaren 4a) perutar politikaria izan zen, 1982 eta 1991 artean Nazio Batuen Erakundearen idazkari nagusia izan zena. 1995ean Alberto Fujimoriren aurka aurkeztu zen Peruko presidentea izateko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1259
* Multimedia: Javier Pérez de Cuéllar / Q1259
# Valeri Poliakov

Valeri Vladimirovitx Poliakov (errusieraz: Валерий Владимирович Поляков) (Tula, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa, 1942ko apirilaren 27 – Mosku, 2022ko irailaren 7a) kosmonauta eta mediku errusiarra izan zen. Mir espazio estazioan egonda, misio bakar batean espazioan iraunkortasunaren errekorra du: 14 hilabete.. Bere bidaia guztiak kontutan hartuta, espazioan 22 hilabete eman zituen. Sari eta domeina asko jaso izan zituen.

## Biografia

Tulan jaio zen, Errusian, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren garaietan, 1942ko apirilaren 27an. Bere jatorrizko izena Valeri Ivanovitx Korxunov zen, baina aitaordeak jaso zuenean Poliakov izena hartu zuen. 1959an graduatu zen eta Moskun medikuntza doktoretza egin zuen; espezialitate gisa astronautikaren medikuntza hartu zuen.
1972ko martxoaren 22an kosmonauta bezala aukeratua izan zen. Bi espazio-misioetan hartuko zuen parte: 1989an lehenengoa, Mir espazio estazioan 240 egun egon zen; bigarrena, 1994an, MIRen 437 egun. Azken horretan mundu mailako errekorra egin zuen eta horrela izaten jarraitzen du. 1995an espazioa utzi zuen medikuntzan buru-belarri aritzeko. Moskun, Osasun Publikoaren Ministeritzan zuzendaria eta diputatua izan zen.

## Ohorezko sariak

Beste askoren artean hauek aipa ditzakegu:
* Ohorezko Legioko ofiziala
* Leninen Ordena
* Sobietar Batasuneko Heroia
* Nazioarteko lankidetzaren Asturiasko Printzesa Saria. 1999an eman zioten beste hiru kosmonautekin batera: Pedro Duque, John Glenn eta Chiaki Mukai
* Pilot-Cosmonaut of the USSR
* Errusiar Federazioko Heroia
* "For Merit in Space Exploration" domeina
* Gold Star
* Order of Parasat

## Espazio espedizioak

* Soyuz TM-6 / Soyuz TM-7 – 1988ko abuztuaren 28tik 1989ko apirilaren 27 arte: 240 egun, 22 ordu, 34 minutu.
* Soyuz TM-18 / Soyuz TM-20 – 1994ko urtarrilaren 8tik 1995ko martxoaren 22 arte: 437 egun, 17 ordu, 58 minutu.

## Erreferentziak

* ↑ [https://danielmarin.naukas.com/2015/06/29/el-hombre-que-mas-tiempo-ha-estado-en-el-espacio-se-llama-guennadi-padalka/
* ↑ https://www.fpa.es/es/premios-princesa-de-asturias/premiados/1999-pedro-duque-john-glenn-chiaki-mukai-y-valery-polyakov.html?especifica=0&idCategoria=0&anio=1999&especifica=0

## Kanpo estekak

* Datuak: Q317792
* Multimedia: Valery Vladimirovich Polyakov / Q317792