# Eskoziako gaelera

Eskoziako gaelera edo Eskoziako gaelikoa (gàidhlig) Eskoziako iparraldean (Highland) eta mendebaldeko uharteetan hitz egiten den hizkuntza zelta da. Azken talde horren barneko gaelera hizkuntzen azpitaldean sailkatzen da.
Kanadan, Eskozia Berrian (Cape Bretongo uhartean bereziki), Eduardo Printzearen Uhartean eta Ternua eta Labrador-eko probintzietan hiztun batzuk ere badaude eta dialekto horri Kanadako gaelera deitzen zaio.
Lurralde gaelikodunak Gaidhealtachd izen orokorra du. Ia 60.000 hiztun aktibo daude egun, Eskoziako % 1 besterik ez.

## Hizkuntzaren esparrua gizartean

Azken erroldaren arabera (2011), hiztun kopuruari dagokionez, Eskoziako gaelikoa (gàidhlig) oso txikia da. Hiztunen multzoak Highland aldeko eremu periferiko eta urrunetan dira (12.000 inguru, kontuan hartuz hitz egiteko gai diren guztiak), hala nola Hebridak artxipelagoko zenbait zonaldetan (14.000). Glasgow hirian ere hiztun kopuru esanguratsua dago (5.000), eta neurri txikiagoan Edinburgon (2.000), baina hiri horietako biztanleria osoarekin alderatuta, oso kopuru txikia da.
Gaelikoaren presentzia kalean ikusezina da, hizkuntza-paisaia ingelesez dago, eta gaelikoz idatzitako ezer topatzea salbuespena da.

## Hizkuntzaren transmisioa

Eremu gaelikoetan familiaren papera behera doa; gaelikoaren ohiko lurraldeetan elebidunen ehunekoek behera egin dute zentsu batetik bestera azken hamarkadetan.
Hezkuntza sistema ere ahula da haren transmisiorako. Eremu elebidunetan, gaelikoa erabiltzen duten zentroak daude, betiere ingelesa ere erabiltzen duten ikasgelak partekatzen dituzten ikastetxe berean; hau da, ikastetxe ia guztietan gaeliko-ingelesa diglosia nagusi da. Gainera, normalean, gaelikoa lehen hezkuntzan soilik erabiltzen da. Hala ere, salbuespen bakarra Glasgown dago, bertan Sgoil Ghaidhlig Ghlaschu baitago, hots, lehen hezkuntzatik unibertsitate-aurreko mailetaraino gaelikoa soilik darabilen ikastetxea.
Egun, gaelikoaren sustapenerako tresna nagusiak hedabideak dira. Berez, BBC Alba gaelikozko telebista kateak gaeliko-hiztunen kopuru osoa baino audientzia handiagoa du, programak ingelesez azpititulatuta eskaintzen baititu. Horrek laguntzen du hizkuntza ezagutzen ez dakitenen artean ere gaelikoaren aldeko jarrera zabal dadin.

## Gaelikoa sustatzeko erakundeak

Bord na Gaidhlig gaelikoa sustatzeko erakundea da. Berez, entitate autonomoa da (Administraziotik kanpokoa), baina Eskoziako Gobernuak hizkuntza politikarako zeregin nagusiak esleitu dizkio. Hainbat programa bideratzen eta koordinatzen ditu: irakaskuntzan gaelikoa ezartzen joateko plangintza, ikasmateriala sortzeko lana, gaelikoz idatzitako liburuen argitalpena sustatu, hedabideentzako subentzioak bideratu, eta abar.

## Adibidea
### Leku izenak

    Aberdeen - Obar Dheathain
    Aviemore - an Aghaidh Mòr
    Ayr - Inbhair Air
    Brechin - Breichin
    Cumbernauld - Cumar nan Alt
    Dingwall - Inbhir Pheofharain
    Dornoch - Dòrnach
    Dumfries - Dùn Phris
    Dunblane - Dùn Bhlàthain
    Dundee - Dùn Dèagh
    Dunfermline - Dùn Phàrlain
    Dunkeld - Dùn Chailleann
    Dumbarton - Dùn Breatann
    Edinburgh - Dùn Èideann
    Elgin - Eilginn
    Forres - Farrais
    Fortrose - A' Chananaich
    Fort William - An Gearasdan
    Glasgow - Glaschu
    Gleneagles - Gleann na h-Eaglais
    Inverness - Inbhir Nis
    Kilmarnock - Cill Mhearnaig
    Lismore - Liosmòr
    Paisley - Pàislig
    Perth - Peairt
    Rosemarkie - Ros Maircnidh
    St Andrews - Cill Rìmhinn
    Scone - Sgàin
    Stirling - Sruighlea
    Stornoway - Steòrnabhagh
    Whithorn - Taigh Mhàrtainn

## Musika

* Capercaillie musika taldea.
* Alyth Mc Cormack, abeslaria.
* Ailein duinn, abestia.

## Erreferentziak

* ↑ 53. araua - Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-12-23).
* ↑ 47. araua - Hizkuntza hilak eta klasikoak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-12-23).
* 1 2 3 4 5 «Zendoia: 'Gaelikoarekiko atxikitze sentimendua oso txikia da Eskozian'», EiTB, 2014-09-05

## Ikus, gainera

* Bòrd na Gàidhlig
* Clì Gàidhlig
* Gaelera
* Eskoziera
* Manxera
* Europako hizkuntza gutxituak

## Kanpo estekak

* Eskoziako gaelerari buruzko bideoa, Argia aldizkarian.
* (Ingelesez)(Eskoziako gaeleraz) Bord na Gaidhlig erakundearen webgunea.
* Datuak: Q9314
* Multimedia: Scottish Gaelic language / Q9314