OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Krzysztof Wielicki

Krzysztof Jerzy Wielicki (1950eko urtarrilaren 5a) eskalatzaile poloniarra da, historiako eskalatzaile poloniarrik onenetakoa. Hamalau zortzimilakoak igo dituen bosgarren gizona da, eta Everest, Kangchenjunga eta Lhotse mendiak neguan igo dituen lehena. The Explorers Clubeko kidea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q720874
* Multimedia: Krzysztof Wielicki / Q720874
# Jordi Corominas i García

Jordi Corominas i García (Bartzelona, 1958ko maiatzaren 13a), kataluniar alpinista eta mendi gidari bat da. Bereziki K2 mendia hego-mendebaldeko magaletik bakarrik eta oxigenorik gabe "Magic Line ibilbidetik igotzen lehena izateagatik ezaguna da.
# Jesús Calleja

Jesús González Calleja (Fresno de la Vega, Leongo probintzia, 1965eko apirilaren 11) espainiar mendizale, alpinista eta abenturazalea da.
Himalaietako hainbat gailur igo izan ditu, 2006-2008 bitartean Zazpi Gailurrak igo zituelarik (mundu zazpi gailur garaienak). Gaur egun, Espainiako Cuatro eta Energy telebista kateetan aireratu ohi den Desafío extremo ("Muturreko erronka") deritzon saioa aurkeztu eta han muturreko abenturak eta balentriak burutu ohi ditu.

## Kanpo estekak

* Jesús Calleja mendizalearen webgunea (Gaztelaniaz)
* Desafío extremo saioaren webgunea (Gaztelaniaz)
* Jesús Callejaren Facebook orrialdea (Gaztelaniaz)
* Jesús Callejaren Twitter orrialdea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q3391832
# Carlos Soria Fontán

Carlos Soria Fontán (Ávila, Gaztela eta Leon, 1939ko otsailaren 5a) espainiar mendizale eta alpinista bat da. 75 urteko adina gaindituta 14 Zortzimilakoak igotzeko erronkari heldu dio.
60 urte beteta 8.000 metroko 10 mendi igo dituen alpinista bakarra da, eta historian K2 (65 urte), Broad Peak (68 urte), Makalu (69 urte), Gasherbrum I (70 urte), Manaslu (71 urte), Kanchenjunga (75 urte) eta Annapurna (77 urte) mendiak arrakastaz igo dituen pertsonarik zaharrena da.
2010ean Kilimanjaro mendia igo zuen, honela Zazpi Gailurrak igotzeko bere proiektua akituz, alegia, munduko zazpi kontinenteetako gailur garaienak igotzea.
* Datuak: Q2939474
* Multimedia: Carlos Soria / Q2939474
# Gizarte-mugimendu

Gizarte-mugimendua edo mugimendu soziala hainbat kide elkartzeko asmoz sortutako talde antolatua da, xede edo eskakizun jakin batzuk aldarrikatzeko eta lortzeko helburua duena. Normalean, gatazka sozial edo politiko baten inguruan sortutako talde informala da, norbanakoek edota antolakundeek osatutakoa. Gizarte mugimenduak helburu desberdinak izan ditzake, besteak beste erresistentzia edo gizarte aldaketa.

## Gizarte-mugimendu motak

Asko dira. Hona hemen zabalduenak:
* Sindikalismo: Langileen eskubideen aldeko erreibindikazioak.
* Ekologismo: Izadiarekin lotzen den gizartea defenditzen du.
* Espezismoaren aurkako mugimendua: Gizakien eta animalien arteko berdintasun sozial, juridiko eta morala defendatzen du. Beganismoarekin lotura estua du.
* Bakezaletasun: Gerrak eta helburu politikoak dituen edozein indarkeria mota arbuiatzen du.
* Feminismo: Gizonak eta emakumeak gizartean parekatzea du helburu.
* Antirrazismo: Arraza edo etnia dela-eta gizakien artean edozein diskriminazio baztertzen du.
* Antifaxismo: Eskuin-muturreko ideologien aurkako mugimendua.
* LGBT mugimendua: LGBT kolektiboaren parte den edozein pertsonaren diskriminaziorik eza eta eskubideen aldarrikapena defendatzen ditu
* Antikontsumismo: Merkatuak eragindako gehiegizko kontsumoaren aurkako jarrera.
* Globalizazioaren aurkako mugimendu: Globalizazioa deiturikoak eragindako desberdintasunak salatzen ditu.
* Laizismo: Erlijio nagusirik gabeko estatua defendatzen du, hau da, Laikoa.
* Askapenaren teologia: Mugimendu katolikoa pobreenen alde.
* Euskararen aldeko mugimenduak: Hizkuntzaren eskubideak eta ahalmenak defendatzen diztuzte.

## Ezaugarriak

Hauek dira elkarrekin dituzten ezaugarri batzuk:
* Gizabanakoen, taldeen eta erakundeen arteko interakzio-sareak dira.
* Nortasun partekatua dute, kide izatearen zentzua biltzen ditu.
* Arazo edo gatazka amankomun batetik abiatuta antolatzen dira.
* Gizarte-ordena aldatzeko ekintza kolektiboko estrategiak garatzen dituzte.
* Kideek denboran irauten duten lotura egonkorrak dituzte.

## Ikus, gainera

* Soziologia

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Soziologia Hiztegia] [2018]
* ↑ Alejandro Balbiano , Politica y ciudadania, Santillana 2013.

## Ikus, gainera

* Aktibismo
* Gizarte aldaketa
* Gatazka sozial

## Kanpo estekak

* Gizarte-mugimenduak Gizapedia webgunean.
* Rafael Ajangiz eta Iñaki Bárcena: Euskal Herriko Gizarte Mugimenduak, Deustuko Unibertsitatea, 2001.
* Datuak: Q49773
* Multimedia: Social movements / Q49773
# Achille Compagnoni

Achille Compagnoni (Santa Caterina di Valfurva, 1914ko irailaren 26a - Aosta, 2009ko maiatzaren 13a) italiar alpinista eta eskiatzailea izan zen. Lino Lazedellirekin batera, 1954ko uztailak 31n, K2 mendiaren gailurrera iritsi zen. Bi alpinistak izan ziren gailurrera iristen lortu zuten lehenak. Ezaguna da ere bai, bere kideak, Amir Mehdi pakistandarra eta Walter Bonatti italiarra, hiltzeko arrisku egoera batean abandonatzeagatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q386889
* Multimedia: Achille Compagnoni / Q386889
# Lino Lacedelli

Lino Lacedelli (Cortina d'Ampezzo, Bellunoko probintzia, 1925eko abenduaren 4a - ib., 2009ko azaroaren 20a) italiar mendigoizalea izan zen, 1954ko uztailaren 31n K2 mendiaren tontorrera lehen aldiz igo zen italiar espedizioko kideetako bat.
Bere lehen eskalada, dirudienez, hamalau urterekin egin zuen, bere aitaren zaintzatik ihes eginez, Cinque Torriko hormetan. 1947 eta 1954 bitartean biltzen da bere aktibitate gehiena, bide zailen bigarren, hirugarren edo laugarren errepikapenekin, batez ere Dolomitetan. Desiok, une horretako alpinista italiarrik hoberena zen Ricardo Cassin espediziotik kanpo utzi zuen bitartean (ustezko arazo fisiko batzuengatik), Lacedelli hoberenen artean dago, bigarren partaiderik gazteena da, Bonattik baino bost urte gehiagorekin eta Achille Compagnoni baino hamaika gutxiagorekin. Liburu ofizialean, Ardito Desiok honako hau idatzi zuen Lacedelliri buruz: "ezkongabea, 29 urtekoa, Cortina d'Ampezzokoa (Veneto). Altuera, 1,78; lanbidez, hidraulikoa, gida alpetarra eta eski irakaslea..."

## Italiar Errepublikako Merituaren Ordena

Gurutze handiaren Zaldun izendatua izan zen 2004ko abenduak 2an.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) K2ra eginiko lehen igoeraren 50. urteurrena
* Datuak: Q381456
* Multimedia: Lino Lacedelli / Q381456
# Lhotse

Lhotse munduko mendirik altuenetan laugarrena da, eta Everest mendiari lotuta dago Hegoaldetik. Gailur garaienak 8.516 metro ditu, eta beste bi gailur ditu alboan, 8.414 eta 8.383 metrokoak.
1956ko Maiatzaren 18an igo zuten lehenengo aldiz mendia Ernst Reiss eta Fritz Luchsinger suitzar alpinistek.

## Ikus, gainera

* 14 Zortzimilakoak

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)"Enciclopedia Desnivel".
* Datuak: Q168702
* Multimedia: Lhotse / Q168702
# Erhard Loretan

Erhard Loretan (Bulle, Friburgo, Suitza, 1959eko apirilaren 28a - Grünhorn, Suitza, 2011ko apirilaren 28a) suitzar alpinista bat zen. Reinhold Messner eta Jerzy Kukuczka alpinisten ondoren 14 zortzimilakoak igotzea lortu zuen munduko hirugarren mendizalea izan zen. Helburu hau 36 urteko adinarekin lortu zuen, horretarako bere bizitzako hamahiru urte eman zituelarik.
2011ko apirilaren 28an Suitzako Grünhorn mendian (4.043 metro) 3.800 metro inguruan zela ezbeharra izan eta berrehun metro behera erori ondoren bertan hil zen.

## Bere zortzimilakoak

* Nanga Parbat - (1982)
* Dhaulagiri - (1985)
* Gasherbrum II - (1983)
* Everest - (1986)
* Gasherbrum I - (1983)
* Cho Oyu - (1990)
* Broad Peak - (1983)
* Shishapangma - (1990)
* Manaslu - (1984)
* Makalu - (1991)
* Annapurna - (1984)
* Lhotse - (1994)
* K2 - (1985)
* Kangchenjunga - (1995)

## Kanpo loturak

* Erhard Loretan alpinistaren webgunea
* Datuak: Q360202
# Peter Boardman

Peter Boardman (Stockport, Manchester Handia, 1950eko abenduaren 25a – Everest mendia, Tibet, 1982ko maiatzaren 17a), mendizalea eta idazlea izan zen. Joe Tasker sokalaguna izan zuen hainbat espediziotan Himalaian, eta mendiko literaturan egindako kontribuzioagatik ezaguna da.
Tasker eta Boardman hil ziren Everest mendian istripuz.

## Mendiko ibilbidea

* Hindu Kush, 1972
* Mount Dan Beard, Alaska, 1974
* Everest (hego-mendebaldeko aurpegia), 1975
* Changabang (mendebaldeko horma), India, 1976
* K2 (mendebaldeko ertza), 1978
* Carstensz, Ginea Berria, 1978
* Kangchenjunga (iparraldeko ertza), 1979
* Gauri Sankar (hegoaldeko tontorra), Nepal, 1979
* K2 (mendebaldeko ertza eta Abruzzi ezproia), 1980
* Kongur, Txina, 1981
* Everest (ipar-ekialdeko ertza) 1982

## Bibliografia

* The Shining Mountain: Two men on Changabang's West Wall (1978).
* Sacred Summits: A Climber's Year (1982).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)"The Boardman Tasker Prize for Mountain Literature".
* Datuak: Q2073992
# Scott Fischer

Scott Eugene Fischer (1955eko abenduaren 24a - 1996ko maiatzaren 11) mendizale eta mendi gidari estatubatuarra izan zen. Munduko mendirik garaienetara oxigeno osagarririk gabe igotzeagatik zen ezaguna. Fischer eta Wally Berg izan ziren Lhotse mendia (8516 metro) igo zuten lehen estatubatuarrak. Fischer, Charley Mace eta Ed Viestursek K2 (8611 metro) oxigeno osagarririk gabe igo zuten. Fischerrek lehen aldiz Everest mendia eskalatu zuen (8.848 metro) 1994an, eta, ondoren, 1996ko elur ekaitzean hil zen bertan, tontorretik jaisten ari zela.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1970225
* Multimedia: Scott Fischer / Q1970225
# Gamarra (argipena)

Gamarra izenak zenbait adiera ditu:
* Gamarra, Gasteizko (Araba) herria.
* Gamarragutxia, Gasteizko (Araba) herria.
* Gamarra Industrialdea, Gasteiz (Araba) kanpoaldean dagoen industrialdea.
* Pierre Gamarra (1919-2009), frantziar idazlea
* Cuca Gamarra (1974), Espainiako eskuineko politikaria.
# Tolo Calafat

Bartolomé Calafat, Tolo Calafat bezala ezagunagoa, (Palma, Balear Uharteak, 1970ean - Annapurna, Nepal, 2010eko apirilaren 29an) alpinista balearra zen. Annapurna mendiaren jaitsieran hil zen, Juanito Oiarzabal euskal alpinistak zuzendutako expedizioan zihoala.
Antza denez, Tolo Calafat, nekeak eta garuneko edemak jota zegoen (Juanito Oiarzabalen esanetan) eta ezin izan zen laugarren oinarrizko kanpamendura jaitsi. Juanito Oiarzabal eta Carlos Pauner mendizaleak, ordea, kanpalekura iritsi ziren. Hortaz, bakarrik geratu zen atari zabalean, 7.500 metro altueran, eta lo-zorroa, kortikoideak, ura eta janaria zeramatzan xerpa baten zain. Zoritxarrez, xerpak ezin izan zuen Tolo aurkitu.
Erreskate saiakerek porrot egin zuten, nahiz eta laugarren oinarrizko kanpalekuan zeuden Oh Eun-Sun mendizale korearrari eta bere lau xerpa bakoitzari 6000 €-ko ordaina eskaini zieten. Hauek, zailtasuna eta arriskua zela-eta erreskatea egiteari uko egin zioten.
Apirilaren 29ko goizean helikoptero bidezko erreskatea egiten saiatu behar ziren, baina azkenik bertan behera utzi zuten, aldez aurretik, egunsentia aldera, bere heriotzaren berri eman baitzuten.
Tolo Calafatek telekomunikazio teknikari eta alpinista bezala egiten zuen lan. Horrez gain, mendiko maratoi eta erresistentzia korrikalaria zen. Annapurnara igo aurretik, beste bi zortzimilako igo zituen (Cho Oyu eta Everest). Gainera, Acongagua, cordillera Blanca eta Alpeetako beste zenbait gailurretara igo da.
Himalayaren igoerari buruzko esperientziari buruzko "Cròniques de Khumbu" liburu eta bideoa argitaratu zuten, Joan Carles Palos kazetariak eta txangozaleak idatzia. Abentura horretan Tolo Quetglasi, Juan Antonio Olivieriri eta Tolo Calafati lagundu zien.

## Zortzimilakoak

* Cho Oyu (8.201 m)
* Everest (8.848 m)
* Annapurna (8.091 m)
* Datuak: Q3121320
# Annapurna

Annapurna (nepaleraz: अन्नपूर्ण) Himalaiako mendigune bat da, Nepalen dagoena. Mendiguneko gailurretako bat, Annapurna I deritzona, munduko mendirik altuenetan hamargarrena da, 8.091 metro baititu. Munduko mendirik arriskutsuenen artean dago, igo dutenen % 41ek bizia utzi baitute bertan. 2014ko urrian, elur-jausi baten ondorioz 43 pertsona hil ziren trekking batean, eta beste 175 zauritu. Ipar-mendebaldeko aurpegia da biderik errazena.

## Izena

Annapurna, devanagari idazkeran अन्नपूर्णा, sanskritozko toponimo bat da, "uztaren ama" edo "ugalkortasunaren ama" erran nahi duena.

## Gailurrak

Hona hemen mendiguneko gailur nagusiak:

## Igoerak

1950eko ekainaren 3an, Maurice Herzogek eta Louis Lachenal frantziarrek lehen aldiz igo zutenean, Annapurna garaitutako lehen zortzimilakoa izan zen. Hegoaldeko aurpegia lehenbiziko aldiz Don Whillans eta Dougal Haston britainiarrek eskalatu zuten, 1970ko maiatzaren 27an. Neguko lehenbiziko igoera Jerzy Kukuczka eta Artur Hajzer poloniarrek egin zuten, 1987ko otsailaren 3an.

## Euskal mendizaleak

1988ko urriaren 3an, Pablo Aldai eta Juanfer Azkona bertara igotzen lehen euskaldunak izan ziren. 1999an, Juanito Oiarzabalek gailurreraino iristea lortu zuen eta, modu horretan, 14 zortzimilakoak osatu. 2002an, Alberto Iñurrategik tontor hartan bertan marka bera erdietsi zuen. 2010eko apirilaren 17an, Edurne Pasaban tontorreratu zen, bere azkenaurreko 8.000koa izan zena, 14ak hurrengo hilabetean osatu baino lehen.
2008ko maiatzaren 23an, Iñaki Otxoa de Olza hil zen Annapurnako goiko aldean.

## Erreferentziak

* ↑ Juanito Oiartzabal: "Hau ez da maldarik gabeko zelaia izan". Euskaldunon Egunkaria, 1999ko maiatzak 23, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-3-22).
* ↑ Olasagasti, Ramon. Hamalaugarrena, dotore. Euskaldunon Egunkaria, 2002ko maiatzak 17, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-3-22).
* ↑ Pasabanek igo du Annapurna. Berria, 2010eko apirilak 17, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-3-22).
* ↑ Annapurnan geldituko da Iñaki Otxoa Olza mendizalearen gorpua. Berria, 2008ko maiatzak 23, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-3-22).

## Ikus, gainera

* 14 8000koak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Annapurna, summitpost.org
* Datuak: Q159621
* Multimedia: Annapurna Himal / Q159621
# Jerzy Kukuczka

Józef Jerzy Kukuczka (Katowice, 1948ko martxoaren 24a - Lhotse mendia, 1989ko urriaren 24a) poloniar alpinista bat izan zen.
1987ko irailaren 18an 14 zortzimilakoak igotzen munduko bigarren mendizalea bilakatu zen (lehenbizikoa Reinhold Messner izan zelarik), balentria hori 8 urte baino gutxiagoan egin zuen.
Negu berean bi zortzimilako igo dituen pertsona bakarra da munduan. Guztira, lau zortzimilako igo zituen neguan, horietako hirutan Lehenengo Igoera gauzatu zuen. Tadeusz Piotrowskirekin batera, Kukuczkak ibilbide berri bat ezarri zuen K2an alpetar estiloan, inork errepikatu ez duena.
1989ko urriaren 24an Lhotse mendiko hegoaldeko aurpegian gora zihoala gutxi gorabehera 8.200 metroko garaieran zendu zen. Katmanduko merkatuan erosi berria zuen bigarren eskuko soka bat eskalatzen ari zela hautsi eta bertan amildu eta hil zen, 41 urte zituelarik.

## Zortzimilakoak

| Year | Kokapena | Mendia | Bidea | Iradokizunak |
| 1979 | Nepal | Lhotse | Mendaldeko aurpegia | Bide arrunta. |
| 1980 | Nepal | Everest | Hegoaldeko zutzabea | Bide berria. |
| 1981 | Nepal | Makalu | Makalu La-ren aldaera/Ipar-mendebaldeko ertza | Bide berria, estilo alpinoan, bakarrik. |
| 1982 | Pakistan | Broad Peak | Mendebaldeko espoloia | Bide arrunta, estilo alpinoan. |
| 1983 | Pakistan | Gasherbrum II | Ipar-ekialdeko espoloia | Bide berria, estilo alpinoan. |
| 1983 | Pakistan | Gasherbrum I | Hego-mendebaldeko aurpegia | Bide berria, estilo alpinoan. |
| 1984 | Pakistan | Broad Peak | Zeharkaldia ipar-, erdiko eta tontor nagusietatik | Bide berria, estilo alpinoan. |
| 1985 | Nepal | Dhaulagiri | Ipar-ekialdeko espoloia | Bide arrunta, lehenengo neguko igoera. |
| 1985 | Nepal | Cho Oyu | Hego-ekialdeko zutabea | Bide berria, lehenengo neguko igoera. |
| 1985 | Pakistan | Nanga Parbat | Hego-ekialdeko zutabea | Bide berria. |
| 1986 | Nepal | Kanchenjunga | Hego-mendebaldeko auregia | Bide arrunta, lehenengo neguko igoera. |
| 1986 | Pakistan | K2 | Hegoaldeko aurpegia | Bide berria. |
| 1986 | Nepal | Manaslu | Ipar-ekialdeko aurpegia | Bide berria, estilo alpinoan. |
| 1987 | Nepal | Annapurna | Iparraldeko aurpegia | Bide arrunta, lehenengo neguko igoera. |
| 1987 | China | Shishapangma | Mendebaldeko ertza | Bide berria, estilo alpinoan, jaitsiera eskiz. |
| 1988 | Nepal | Ekialdeko Annapurna | Hegoaldeko aurpegia | Bide berrua, estilo alpinoan. |

## Kanpo estekak

* Jerzy Kukuczkaren biografia irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q312401
* Multimedia: Jerzy Kukuczka / Q312401
# Artur Hajzer

Artur Henryk Hajzer (Zielona Góra, 1962ko ekainaren 28a - Gasherbrum I, 2013ko uztailaren 7a) poloniar mendizalea izan zen. Hajzerrek zazpi zortzimilako igo zituen, batzuk ibilbide berrietan zehar (Manasluko ipar-mendebaldeko aurpegia 1986an, Shishapangmako ekialdeko gailurra 1987an) eta Annapurnako neguko lehen eskalada egin zuen 1987ko otsailaren 3an. Annapurna Ekialdeko gailurrera (8010 m) ere iritsi zen ibilbide berri baten bidez, 1988an hego-ekialdeko aurpegitik. Igoera horiek guztiak Jerzy Kukuczkarekin batera egin zituen, oxigeno osagarririk eta Xerpen laguntzarik gabe. Artur ere saiatu zen 3 aldiz hego aurpegitik Lhotseraino igotzen, 8200 metrora iritsi zen 1985ean, 8300 metrora 1987an eta 7200 metrora 1989an. Erreskate operazio bat ere antolatu zuen Everest mendiaren mendebaldeko gailurrean Andrzej Marciniak salbatzeko 1989an. 2011ko irailaren 30ean, Adam Bielecki eta Tomasz Wolfartekin Makalura igo zen. 2013ko uztailean hil zen, Coloir japoniarrean erori ondoren, Gasherbrum I gailurrera iristeko saiakera baten ondoren.

## Zortzimilakoen igoerak

* 1986 - Manaslu (ibilbide berria)
* 1987 - Annapurna (neguko lehen igoera)
* 1987 - Shishapangma (ibilbide berria)
* 1988 - Annapurna East (ibilbide berria)
* 2008 - Dhaulagiri
* 2010 - Nanga Parbat
* 2011 - Makalu

## Kanpo estekak

* MountEverest.net Poloniako alpinismoaren kronograma
* Ice Warriorsek ez dute amore ematen - HiMountain neguko espedizioa Broad Peakera - 2008/09. HiMountain wyprawa zimowa Broad Peak - 2008/09. / Ingelesa eta poloniera bertsioa /
* Datuak: Q3491970
* Multimedia: Artur Hajzer / Q3491970
# Ferran Latorre

Ferran Latorre i Torres (Bartzelona, 1970eko urriaren 18a-) kataluniar alpinista eta mendizalea da. "Piolet d'Or" saria birritan jaso du, 1995 eta 2008an. Espedizio anitzetan euskal alpinistekin batera ibili izan da.
2017ko maiatzean 14 Zortzimilakoak igo zituen lehenbiziko kataluniarra bilakatu zen.

## Ibilbidea

14 urterekin kataluniar hibiburuko Centre Excursionista de Catalunya elkartearen mendi irteeretan parte hartzen hasi zen, bai eta alpinismoa, harkaitz-eskalada eta izotz-eskaladan jarduten ere. Lehenbizi Pirinioetako gailurrak igotzen hasi zen, ondoren Alpeetakoak eta azkenik Himalaiakoak.
Espedizio nagusiak hauek izan dira, kronologikoki agertzen direnak:
* Shisha Pangma (8.008 m), 1992.
* Annapurna (8.091 m), 1999. Juanito Oiarzabalekin batera, bere 14. zortzimilakoa egin zuena, eta Juan Vallejorekin.
* Makalu (8.465 m). 7600 m-tara iritsi zen, ezin tontorreraino iritsi klima baldintza txarrengaitik.
* Manaslu (8.156 m), 1999.
* Everest (8.846 m). Bi saiakera oxigeno barik, 8700 m-tara iritsi zen, tontorrera iritsi gabe.
* K2 (8.611). Juanito Oiarzabal, Juan Vallejo, Mikel Zabalza eta Edurne Pasabanekin. 7900 m-tara iritsi zen.
* Kangchenjunga (8.586). Juan Vallejo, Mikel Zabalza eta Josu Bereziartuarekin. 8.500 metrotara iritsi ziren, klima baldintza txarrengaitik gelditu ziren.
* Everest. Juan Vallejo eta Alberto Iñurrategirekin, 8.200 metrotan gelditu ziren.
* Broad Peak (8.047), 2007. Edurne Pasaban, Iván Vallejo eta Silvio Mondinelli, azken honek bere 14. zortzimilakoa egin zuen.
* Dhaulagiri (8.167 m), 2008. Edurne Pasaban eta Iván Vallejorekin, azken honek bere 14. zortzimilakoa egin zuen.
* Gasherbrum IV. Alberto Iñurrategi, J.C. Tamayo, Mikel Zabalza eta Juan Vallejorekin.
* Kanchenjunga (8.586 m), 2009. Edurne Pasaban eta Juanito Oiarzabalekin.
* Lhotse (8.516 m), 2013. Enric Llonchekin.
* Cho Oyu (8.201 m), 2013. Azim Ghychisazekin.
* K2 (8.611 m), 2014.
* Gasherbrum I, 2015. Yannick Graziani, Tom Seidensticker eta Muhammad Sadiq-ekin.
* Makalu, 2016.
* Nanga Parbat, 2016.
* Everest, 2017.

## Ikus, gainera

* Bartzelonar ezagunen zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Ferrán Latorre hace cima en el Kangchenjunga; el resto de Al Filo, a 1 hora de cumbre
* ↑ Ferran Latorre corona el Lhotse i conquereix el seu vuitè cim de més de 8.000 metres sense oxigen.
* ↑ Ferran Latorre hace cumbre en el Cho Oyu.
* ↑ Ferran Latorre hace cumbre en el Gasherbrum I.
* ↑ Ferran Latorre corona el Makalu.
* ↑ Cima de Ferran Latorre en el Nanga Parbat.
* ↑ Ferran Latorre fa història i corona l'Everest, el seu últim vuit mil.

## Kanpo loturak

* (Katalanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q11681828
* Multimedia: Ferran Latorre / Q11681828
# Òscar Cadiach

Òscar Cadiach i Puig (Bartzelona, 1952ko urriaren 22a) kataluniar alpinista eta mendizale bat da. 1985eko abuztuaren 28an Antoni Sors eta Carles Vallès alpinistekin batera Everest mendiaren gailurrera iritsi zen lehenbiziko kataluniarra izan zen.
Zortzimilako ugari igo ditu, tartean Everest (birritan), Lhotse, Makalu, Cho Oyu (birritan), Nanga Parbat, Gasherbrum II, Shishapangma, Manaslu, Annapurna eta Dhaulagiri.
# Judaismo ortodoxo moderno

Judaismo ortodoxo modernoa judaismo ortodoxoaren barruko mugimendu bat da, juduen balioak eta juduen legea mundu laiko eta modernoarekin sintetizatzen saiatzen dena.
Oro har, judaismo ortodoxo modernoaren "ikuspegi orokorra... gizarte modernoko kide izan daitekeela eta izan behar dela sinestea da, erlijiosoa izatearen arriskuak onartuz, onurak arrisku horiek baino handiagoak direlako".

## Erreferentziak

* ↑ «Modern Orthodoxy in America: Possibilities for a Movement under Siege - William B. Helmreich and Reuel Shinnar» web.archive.org 2008-02-29 (Noiz kontsultatua: 2023-03-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1771622
# Hasidismo

Hasidismoa (hebreeraz חסידות‎ Ḥasidut, "garbia"), judaismo ultraortodoxoaren joera eta korronte mistikoa da, arau zehatz-zehatzez osatua.
XVIII. mendean agertu zen Europako ekialdean, Bielorrusian, Ukrainan eta Polonian, Israel ben Eliezer (Baal Shem Tov deitua, 1700–1760) rabinoak sortua, eta milioika judurengan izan zuen eragina. Gaur egun, Estatu Batuetako eta Israelgo talde batzuetan iraun du. Bizitza mistikoa, Idatzi Santuen irakurketak eta bizitza espirituala zaintzea eta penitentzia egitea dira joera horren ezaugarriak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171201
* Multimedia: Hasidic Judaism / Q171201
# Baal Shem Tov

Israel ben Eliezer (רבי ישראל בן אליעזר) edo Baal Shem Tov (Okopi, gaurko Ukraina, 1700 inguruan - Medzhibozh, gaurko Ukraina, 1760ko maiatzaren 22a) juduen artean «hasidim» taldearen sortzailea. Mistikaren, ikasketa sekularren eta juduen arrazionalismoaren aurka agertu zen Baalek sortu zuen taldea, eta horiek zituen ezaugarri nagusiak. Baalek askatu zuen Kabala XVI. mendean, Isaac ben Solomonek ezarritako aszetikatik. Elezahar eta ipuin asko daude Baalen bizitzari buruzkoak eta zaila da haren benetako biografia egitea. Bizi izan zen denboran, gatazka asko piztu zituen eta tradizioz gordetzen ziren hainbat balio aldatu zituen. Ez zuen idatzirik utzi baina ikuspegi berri bat eman zuen judu-erlijioaz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q319062
* Multimedia: Baal Shem Tov / Q319062