OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rasta

Rasta txirikorda edo rasta (ingelesez: dreadlocks) ile saretuz eta ehunez osatutako orrazkera mota bat da, rastafarien bereizgarria. Batzuetan, rastak daramatzaten pertsonak rastafariak dira, baina orrazkera ez da zuzenean rastafari kulturarekin lotu behar, talde etniko askotako pertsonek rastak erabili baitituzte historian zehar, antzinako talde asko barne, Ekialde Hurbileko eta Asia Txikiko herri semitak, Zeelanda Berriko maoriak, ekialdeko Afrikako masaiak eta India, Nepal eta Pakistango zenbait sādhu eta fakirrak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Norbere Irudia, Ile-apaindegiak eta Estetika Hiztegia] [2009]
* ↑ Glazier, Stephen D.. (2001). Encyclopedia of African and African-American Religions. Taylor & Francis, 279 or. ISBN 0-415-92245-3..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q898801
* Multimedia: Dreadlocks / Q898801
# Hodei Ezpeleta

Hodei Ezpeleta, izengoitiz Bihurri (Eibar, 1999ko irailaren 8a) gipuzkoar aizkolaria da, Bizkaiko Herri Kirol Federazioan federazio-fitxa duena. 2021eko azaroaren 28an Euskal Herriko txapeldun atera zen Tolosako Beotibar pilotalekuan jokatutako finalean. Txapelketa hori bigarren biderrez irabaztea 2022ko azaroaren 27an lortu zuen, Bilboko Bizkaia pilotalekuan. Bizkaiko Aizkora Txapelketa ere irabazi zuen, 2022ko abenduaren 22an, Bilbon.
Txikitatik Ernesto Ezpeleta aitarengandik jaso zuen aizkolaritzarekiko interesa eta izengoitia ere bai.

## Palmaresa

* Euskadiko Aizkolari Txapelketa
** Txapelduna (2): 2021, 2022
** Txapeldun ordea (2): 2023, 2024
* Bizkaiko Lehen Mailako Aizkora Txapelketa
** Txapelduna (3): 2022, 2023, 2024
* Urrezko Aizkolariak
** Banakakoa (1): 2021
** Binakakoa (1): 2023 (Jokin Urretabizkaia ''Basozabal''ekin batera)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) lópez, jose mari. (2021-12-09). «Fotos: Hodei Ezpeleta 'Bihurri', campeón de Euskadi de aizkolaris» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2021-12-09).
* ↑ Hodei Ezpeleta 'Bihurri', Euskal Herriko txapeldun. Berria, 2021eko azaroak 28, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021-11-22).
* ↑ Gorraiz, Uxue Rey. «Hodei Ezpeletak irabazi du Euskal Herriko Aizkora Txapelketa Nagusia» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-11-27).

## Kanpo estekak

* Hodei Ezpeletaren webgune ofiziala Bihurri.com atarian
* Datuak: Q109784673
# Jokin Urretabizkaia

Jokin Urretabizkaia, izengoitiz Basozabal (Donostia, 1999) gipuzkoar aizkolaria da.

## Ibilbidea

Gaztetatik aritu izan da herri kirolen munduan, aizkoran eta sega-jokoan batez ere. 2021. urtean ETB-ko Baserria telebista saioan agertu zen.
2022an hasi zen aizkolari txapelketatan maila gorenean parte hartzen eta 2023an lortu du aurreneko garaipena, Urrezko Aizkolarien binakako ekitaldian, Hodei Ezpeletarekin bikotea osatuta.
2024an Euskadiko Aizkolari Txapelketan hirugarren egin zuen.

## Palmaresa

* Euskadiko Aizkolari Txapelketa
** Hirugarren (1): 2024
* Urrezko Aizkolariak
** Binakakoa (1): 2023 (Hodei Ezpeletarekin)

## Erreferentziak

* ↑ «Jokin Urretabizkaia baserritarra, "Baserria" saioaren 2. edizioko lehiakidea | | Baserria» EITB (Noiz kontsultatua: 2023-02-27).
* ↑ «Urrezkoak dira Hodei Ezpeleta 'Bihurri' eta Jokin Urretabizkaia 'Basozabal' nahiz Paulo Azpiazu - Azpeitia» uztarria.eus (Noiz kontsultatua: 2023-02-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116927442
# Antrazita

Antrazita(grezierazko anthrax, Άνθραξ, "ikatza") osagaien artean karbono gehien duen eta metamorfizatuena den ikatz minerala da. Erretzean ez du kerik ez usainik ateratzen; garra urdin argikoa izaten du. Beltza da, ez ditu hatzak zikintzen eta metalaren antzeko distira du.
Lehortuta eta errautsik gabe egonik, antrazitaren masak % 86 edo gehiago karbono du eta % 14 edo gutxiago konposatu lurrunkor. Beste ikatz batzuekin alderatuta, ez da oso kutsagarria eta balio kalorifiko handikoa da (~35 MJ/kg). Aipatzekoa da kaloria aldetik ez duela alde handirik ikatz bituminoso gehienekin (harrikatzekin).

## Sorrera

Deformazio geologikoko zonetan aurkitu ohi da, nahiz eta bere eraketa, deformazioagatik baino gehiago, gradiente geotermal indartsuen edo intrusio igneoen beroagatik izan. Antrazita sortzeko behar diren tenperaturak 170 eta 250 °C bitartekoak dira, arro sedimentario gehienetako sakoneretan lortzen diren tenperaturak baino altuagoak, hain zuzen.

## Hobiak, erreserbak eta erauzketak

Harkaitza munduko harrikatz-erreserben % 1 inguru da. Hainbat herrialdetan aurki daiteke, Kanadako eta AEBetako ekialdea, Hegoafrika, Txina, Australia eta Kolonbia, . Azken herrialde horretan, industria-erabileretarako semi-antrazitak eta antrazitak daude erdialdeko eta ekialdeko eskualdeetan.Gaur egun, Txina da antrazitaren ekoizle handiena, eta munduko guztizkoaren hiru laurden baino gehiago erauzten ditu.

## Errekuntza eta erabilerak

Antrazita ez da erraz pizten, motel erretzen da, eta oxigeno asko behar du errekuntzarako. Prozesuan oso sugar gutxi sortzen dira (eta kolore urdin argia dute), baina bero handia emititzen du.
Antzina, zentral termoelektrikoetako plantetan eta etxeetan erabiltzen zen. Etxeetan erabiltzeak abantaila hauek ditu: hauts gutxi sortzen da manipulatzean, motel erretzen da eta ke gutxi sortzen da. Kostu handia eta urritasun erlatiboa dela eta, gas naturalak eta elektrizitateak berokuntzarako erabiltzen dute. Antrazitak ia ez du materia lurrunkorrik, eta, beraz, ezin da puztu eta ezin da xurgatu. Kokea egiteko, harrikatz oso handiak erabili behar dira, baina inola ere ez antrazita.

## Herri kulturan

Valerio Evangelisti eleberrigile italiarrak Antracite nobela argitaratu zuen 2003. urtean. Bertan AEBtako ekialdeko ikatz eskualdeetan mineral hau jasotzeko langileen bizi baldintza gogorrak deskribatzen ditu, bertan eman zen klase gatazkaren baitan girotutako western estiloko historian.

## Ikusi ere

* Lignito
* Zohikatz

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Kopp, Otto C.. "anthracite". Encyclopedia Britannica, 15 Oct. 2024, https://www.britannica.com/science/anthracite. Accessed 27 October 2024.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q182458
* Multimedia: Anthracite / Q182458
# Printzealdia (Antzinako Erroma)

Printzealdia edo Printzaldia Erromatar Inperioaren lehen garaiari eman ohi zaion izena da, Augustoren agintaldiaren hasieratik, K.a. 27an, III. mendeko krisia amaitu zen arte 284. urtean. Ondoren, Dominatua deitu zen garaian eboluzionatu zuen.
Printzaldiaren ezaugarria enperadore (princeps) bakarraren agintea eta, gutxienez, hasierako enperadoreen artean, Erromatar Errepublikaren jarraikortasun formalaren ilusioa dira.

## Erreferentziak

* ↑ «Egungo Euskararen Hiztegia (EEH) - UPV/EHU» www.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-02-25).
* ↑ Izena berez, nahasgarria da, Erromako Errepublika, bere azken mendeetan, izatez, inperioa baitzen, baina tradizionalki, Erromatar inperioa, Antzinako Erromako lehen enperadorearekin (edo erromatarrek esaten zuten bezala, printzearekin) hasten da, hau da, Augustorekin.
* ↑ (Ingelesez) «Principate | government | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2023-02-16).
* ↑ Cary, M.. (1975). A history of Rome down to the reign of Constantine. (3rd ed.. argitaraldia) ISBN 0-333-17440-2. PMC 1966996. (Noiz kontsultatua: 2023-02-16).
* ↑ Beard, Mary. (2015). SPQR : a history of ancient Rome. Profile Books ISBN 1-84668-380-7. PMC 920861705. (Noiz kontsultatua: 2023-02-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q206414
# Curtea Veche

Curtea Veche, "Gorte Zaharra", 1459an Errumaniako Bukarest hiriburuan Vlad Drakularen erregealdian jauregi gisa eraikitako eraikin bat izan zen.
1953an indusketa batzuetan aurkitu zen, gaur egun Bukaresteko Udal Museoak kudeatzen du eta Bukaresteko Alde Zaharrean dago.
* Datuak: Q1855757
* Multimedia: Curtea Veche in Bucharest / Q1855757
# Tio Teronen Semeak

Tio Teronen Semeak musikari eta dantzari taldea euskal dantza tradizionala eta umorea uztartzen dituen musika eta dantza taldea da. Egun bakar baterako emanaldi puntual bat izan behar zuenak ez zuen etenik izan 2015ean Donostiako Olatu Talka jaialdian aurkeztu zenetik. Herriz herri ibiltzen dira Freshcool eta Festamentua ikuskizunak aurkezten.
Musika zuzenean jotzen dute lau musikariren artean.
Mutilak dira dantzari guztiak. Hasieran ikuskizun puntual bat izango zenez, saiatu ziren euskaldunon estereotipoak markatzen: koadrodun alkandorak, txikitero itxura, mutil kuadrillak... Gainera, euskal dantzetan, normalean, neskak dira nagusi, eta taldekide mutilak izanik dantza taldez dantza talde ibili ohi dira, taldeetan mutilen falta izan delako. Lekualdatze horietan ezagutu zuten elkar taldekideek, eta hala sortu zen Tio Teronen Semeak, modu inkontzientean.

## Ikuskizunak
### Haurreskolari

Eskolan aritzen da koadrila xelebrea. Hiru hitz jostalari funditu dira 'haurreskola' izenburua sortzeko: ''haur', aurreskulari 'eta 'eskola'. Bertan, beren bizitzaren parte izan diren egoera eta doinuen bitartez, une ahaztezinak biziberritzen dituzte. Ikasitakoa desikasten saiatzen dira, ikusleen eskutik, ikasketa-prozesu berri bat umorez eraikitzeko asmoz.

### FreshCool

Euskal dantza eta parranda dira Tio Teronen Semeak dantzari kuadrillaren ‘FreshCool’ emanaldiaren oinarriak; herriz-herri saltoka, giro paregabea sortzeko gai dira.

### Festamentua

Zoritxarreko egoera batean elkartzea egokitu zaio gure lagun koadrila xelebreari; hileta batean, hain zuzen ere. Bertan, pasartea ulertu nahian ibiliko dira batera eta bestera, gertatutakoa iraultzeko esperantzan. Umore, dantza eta doinu ezagunez jositako ikuskizun original bezain berritzailea.

## Taldekideak

DANTZARIAK: Aritz Salamanca, Ander Domingo, Beñat Begiristain, Antton Fernandez, Ekain Susperregi, Jon Iragorri, Xuban Iragorri, Eneko Iparragirre, Alai Goñi, Aritz Olarte, Mikel Urdanpilleta, Aritz Olaziregi, Mederi Orbiso, Unai Etxebeste, Iker Sanz, Iker Belintxon, Aritz Lasarguren.
MUSIKARIAK: Eider Olasagasti, Joseba Etxegoien, Gorka Daguerressar, Mikel Zubiria

## Erreferentziak

* 1 2 3 Enzunza Mallona, Olatz. (2021-08-31). ««Guretzat dantza terapia bat da»» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-04-15).
* ↑ «Tio Teronen semeak: 'Haurreskolari'» www.euskadi.eus 2024-07-02 (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ «Tio Teronen Semeak Leitzan izanen dira larunbatean - Leitzaldea - 2021-08-28» Erran.eus (Noiz kontsultatua: 2023-04-15).
* ↑ «Apoteosis de Tío Teronen semeak» Diario de Navarra 2016/09/20.
* ↑ Tio Teronen semeak Bidania-Goiatzen. (Noiz kontsultatua: 2023-04-15).

## Kanpo estekak

* Tio Teronen Semeak. Facebook
* Tio Teronen Semeak. Twitter
* Tio Teronen Semeak. EITB
* Aurreskua, Sarako BestetanYoutube
* Datuak: Q31188008
# Justizia jauregia (Bukarest)

Justizia jauregia, errumanieraz: Palatul Justiției, Errumaniako Bukarest hiriburuan dagoen jauregi bat da, Dâmbovița ibaiaren ertzean.
1890-1895 artean Albert Ballu eta Ion Mincu srkitektoek eraiki zuten. 1890eko urriaren 7an Karlos I.a Errumaniakoak lehen harria ezarri zuen.
Eraikina hainbat alegoriez apaindua dago: Legea, Justizia, Egia, Indarra eta Zuhurtzia.
# CEC jauregia

CEC jauregia, errumanieraz: Palatul CEC, Errumaniako Bukarest hiriburuan jauregi bat da. Calea Victoriei etorbidean dago.
1897-1900 artean eraiki zen, Paul Gottereauk proiektatu eta Ion Socolescuk eraiki zuen. Historikoki, CEC Bank errumaniar bankuaren egoitza izan da.
* Datuak: Q5010221
* Multimedia: CEC Palace, Bucharest / Q5010221
# Errumaniako Arte Museo Nazionala

Errumaniako Arte Museo Nazionala, errumanieraz: Muzeul Național de Artă al României, Errumaniako Bukarest hiriburuan dagoen arte museo bat da. Bukaresteko Errege Jauregiaren eraikinean dago, Iraultzaren plazan.
1948an inauguratu zen era Errumaniako Erdi Aroko eta Aro Modernoko arteari buruzkoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1319192
* Multimedia: National Museum of Art of Romania / Q1319192
# Errumaniako Parlamentuaren Jauregia

Errumaniako Parlamentuaren Jauregia (errumanieraz Palatul Parlamentului din România) Errumaniako parlamentua osatzen duten bi ganberen egoitza da. Bukarest hiriburuaren erdigunean dago, Spirii muinoan.
Mundu osoko bigarren eraikin administratibo handiena da, Pentagonoaren ondoren.
1983an Anca Petrescu arkitektoak eraikitzen hasi 1980ko hamarkadaren amaierarako ia amaitua zegoen. Nicolae Ceaușescu diktadore komunistak Herriaren Jauregia (Casa Poporului) izenez bataiatu eta bere egoitza bilakatu zuen, berez Errumaniako Alderdi Komunistaren egoitza izateko diseinaitua izan zen arren. 1997an inauguratu zen.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Errumanieraz)
* Datuak: Q164150
* Multimedia: Palace of the Parliament of Romania / Q164150
# Alde Zaharra (Bukarest)

Bukaresteko Alde Zaharra, errumanieraz: Centrul istoric al Bucureștiului, Errumaniako Bukarest hiriburuaren alde zaharra edo erdigune historikoa da, baira hiriko gau giroko etemu nagusia ere.
Ion C. Brătianu Bulebarrak alde zaharra ipar-hegoalde norantzan zeharkatzen du, auzoa gutxi gorabehera bi eremu berdinetan zatikatuz. 48 kalez osatua dago, tartean hinakoak: Lipscani, Șelari, Covaci, Doamnei, Stavropoleos, Franceză, Șepcari, alde zaharrak hiru sarbide, hiru pasabide eta bost plaza ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12723820
* Multimedia: Old Town, Bucharest / Q12723820
# Bukarest-Ilfov

Bukarestt-Ilfov Errumaniako Garapen Eskualde bat da. 1998an sortu zen eta beste garapen eskualdeek bezala ez du eskumen administratiborik. Bere funtzio nagusia Europar Batasunaren diru-laguntzen kudeaketa da.

## Konderriak

* Bukarest (udalerria eta hiriburua)
* Ilfov

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3241184
# Vișeu de Sus

Vișeu de Sus, errumanieraz: Felsővisó, Errumaniako iparraldean dagoen udalerri bat da, Maramures eskualdean eta Maramureş konderrian.
2021ean 15.349 biztanle zituen.
# Oriana Méndez

Oriana Mendez (Vigo, Galizia, 1974ko urriaren 28a) galiziar filologoa, poeta eta politikaria da.

## Ibilbidea

Xosé Luis Méndez Ferrín idazlearen eta Moncha Fuentesen alaba. Galiziar Filologian lizentziaduna da (USC), eta 2000. urtean hasi zen bere poesia lanetan, Noiako A Caramuxa kultur aldizkarian. Ondoren, Burla Negra eta Mealibra taldeen argitalpen kolektiboetan kolaborazioak egin zituen, baita poesia errezitaldi eta ekintza poetikoko proiektu ugaritan ere, hala nola "La revuelta de las letras" Santiago de Compostelan 2009ko Galiziar Letren Egunean.
Horrez gain, poesiari buruzko hainbat mahai-inguru eta topaketatan parte hartu zuen, hala nola Idazle Berrien III. Topaketan, edo Idazleak Unibertsitatean zikloko poesia mahaia-inguruan, biak Galizierazko Idazleen Elkarteak (AELG) antolatuak.
2003. urtean Xuro que nunca volverei pasar fame liburua egiten lagundu zuen, Redes Escarlata erakundeak argitaratua, eta erakunde horretako kide ere bada.

## Sariak

* 2014an Carraleko Udalaren Poesia Saria irabazi zuen O que precede a caída é branco poema-liburuarekin.
* 2019. urtean Padróngo Rosalia de Castro bosgarren poesia lehiaketako saria irabazi zuen O corazón pronúnciase extenso lanarekin. 2020an Afundación poesia saria irabazi zuen Interna lanarekin.

## Politikari

2019ko Espainiako Udal Hauteskundeetan zinegotzi aukeratu zuten Vigoko udalean, Vigoko Marearen hauteskunde zerrendatik .

## Lanak
### Poesia

* Derradeiras conversas co Capitán Kraft. Galaxia, 2007.
* Cero. Galaxia, 2011.
* O que precede a caída é branco. Espiral Maior, 2015.
* Interna. PEN Galicia, Galiziako Xunta eta Afundación, 2020.
* O corazón pronúnciase extenso. Espiral Maior, 2021.
* chairas sucesións. Chan da Pólvora, 2023.

### Lan kolektiboak

* Xuro que non volverei pasar fame. Difusora, 2003.
* Letras novas. Asociación de Escritores en Lingua Galega, 2008.
* En defensa do Poleiro. Toxosoutos, 2010.
* Novas de poesía. 17 poetas, Fundación Uxío Novoneyra, 2013.
* 150 Cantares para Rosalía de Castro, 2015, liburu elektronikoa.
* De Cantares Hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no século XXI, 2015, Fundación Rosalía de Castro/Radio Galega.

## Erreferentziak

* ↑ Blanco, C. (1994): "A espiral permanente: aproximación literaria á figura de X. L. Méndez Ferrín". Anuario de Estudios Literarios Galegos, 1993, 11-45.

## Kanpo estekak

* Oriana Mendezen webgunea Galaxia Argitaletxean.
* Datuak: Q12396359
* Multimedia: Oriana Méndez / Q12396359
# Dominatua

Dominatua Erromatar Inperioko bigarren eta azken fasea izan zen. Hitza latinezko dominus (jauna) delakotik dator. Diokleziano da Dominatuko lehenengo agintaritzat eta botere zibila eta erlijiosoa batu zituen.
Printzipatuan, Augusto enperadoretik aurrera zabaldu zen inperioaren lehendabiziko fasean, Errepublikako erei eta ohiturei eutsi zitzaien, legalki Errepublika inoiz ez baitzen abolitu. Fase hori III. mendeko krisialdiarekin bukatu zen (235-375).
Krisialdia amaitu zen Dioklezianok boterea hartu zuenean. Orduan, Errepublikako era eta ohitura zaharrak bertan behera utzita, gobernu-sistema erreformatzeari ekin zion, zaharkituta zegoelakoan. Tetrarkia (teorian, lau enperadorez osatutako agintea: bi zesar eta bi augusto) sortu zuen eta horren bidez, inperioa lau eremutan banatu zuen, lau prefekturatan, bakoitza bere agintariarekin. Agintari guztiek princeps titulua arbuiatu zuten eta horren ordez dominus hartu. Ekialdeko gobernu-sistemaren ereduari jarraituz, agintaria gurtzeko ohitura indarrean jarri zuten.
Dominus, Antzinako Erroman, "nagusi" edo "jabe" esan nahi zuen, esklaboena bereziki. Izena enperadorearen titulu ofizial bihurtu zen, Dioklezianotik hasita, hau, ad 284tik 305era agintari nagusia, enperadorea, izan zelarik, eta, horrela, bera eta bere ondorengoen gobernu motari, dominatua (dominatus) esaten zaio. Aurreko enperadore batzuek ere, hala nola Kaligulak (ad 37-41 errege), Dominus titulua erabili zuten. Trajanoren garaian, ohikoa zen enperadoreari horrela esatea.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Universalis, Encyclopædia. «Définition de dominat - étymologie, synonymes, exemples» Encyclopædia Universalis (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) Álvarez, Jorge. (2023). «Del Principado al Dominado, cuando los emperadores romanos se convirtieron en autócratas amantes del boato y la pompa» La Brújula Verde (LBV).
* ↑ (Ingelesez) «Dominus | Emperor, Augustus & Ruler | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).

## Kanpo estekak

* Funes, Nancy Viviana (2009) "Dominado de Diocleciano, características y fundamentos, diferencias y coincidencias con el sistema creado por Augusto". XII Jornadas Interescuelas/Departamentos de Historia. Departamento de Historia, Facultad de Humanidades y Centro Regional Universitario Bariloche. Universidad Nacional del Comahue, San Carlos de Bariloche, 2009. URL egonkorra: https://www.aacademica.org/000-008/19
* Fe Bajo Álvarez eta Pilar Carrasco Martínez (1999-03-8) "La transición del Alto al Bajo Imperio Romano: El Dominado" Geografía e Historia en Radio 3. Canal UNED.
* "Le Dominat (284 - 476 après J.C.)". Vita Romae. Everytinh Ancient Rome
* Datuak: Q238399
# Ifrane

Ifrane (arabieraz: إفران‎, amazigeraz: ⵉⴼⵔⴰⵏ) Marokoko hiri bat da eta izen bereko eskualdeko hiriburua da. 2014ko erroldaren arabera 14.659 biztanle ditu.
Mendialdean dago eta Afrikako eta Arabiar herrialdetako tenperatura hotzenaren errekorra ezarri zuen 1935ean.

## Geografia

Atlas Ertainean kokaturik dago, 1.665 metrotako altueran. Eski estazioa du eta mendiko trekking ibilbideek turismogune garrantzitsua bihurtu dute.

### Klima

Mendialdean kokaturik dago eta Ozeano Atlantikotik datozen lainoek prezipitazio dezente uzten dute. Neguan tenperaturak asko jaisten dira eta elurra erruz egiten du. Ifranek Afrikako eta Arabiar herrialdetako tenperatura hotzenaren errekorra ezarri zuen 1935ean, -23'9ºC hain zuzen ere.
Datu klimatikoak (Ifrane (1991–2020)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 21.6 | 21.3 | 24.2 | 26.3 | 32.0 | 35.2 | 36.4 | 37.8 | 34.4 | 29.4 | 23.3 | 21.9 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 9.4 | 10.6 | 13.1 | 15.4 | 19.6 | 25.2 | 30.3 | 30.3 | 24.6 | 19.3 | 13.0 | 10.6 | 18.4 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 4.2 | 5.2 | 7.6 | 9.8 | 13.6 | 18.3 | 22.8 | 22.8 | 18.1 | 13.6 | 7.9 | 5.5 | 12.5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -1.0 | -0.2 | 2.2 | 4.1 | 7.5 | 11.3 | 15.2 | 15.3 | 11.5 | 7.8 | 2.7 | 0.4 | 6.4 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -14.4 | -23.9 | -9.8 | -5.6 | -5.8 | 0.0 | 4.5 | 4.4 | 0.7 | -3.8 | -10.4 | -14.0 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 125.8 | 113.8 | 115.5 | 94.1 | 52.4 | 20.4 | 11.7 | 17.0 | 40.2 | 90.6 | 137.0 | 142.9 | 961.4 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 7.8 | 7.8 | 8.5 | 7.3 | 5.8 | 2.9 | 2.3 | 3.0 | 4.7 | 5.9 | 7.9 | 8.1 | 72.0 |
| Eguzki orduak | 180.6 | 169.1 | 214.4 | 211.2 | 263.1 | 302.3 | 340.8 | 317.0 | 258.1 | 227.3 | 175.8 | 172.8 | 2832.5 |
| Iturria: NOAA (sun 1961–1990), (August record high) ||||||||||||||

## Historia

XVI. mendetik aurrera izan da asentamendua bertan, Sîdî 'Abd al-Salâm sharifak ezarri zuenetik. Gaur egungo hiria Frantziaren administraziopean ezarri zen 1928. urtean. Kolonoentzako uda igarotzeko toki freskoa izateko helburuaz sortu zuen Frantziak. 1979. urtean izen bera duen probintziako hiriburu bihurtu zen.
Ifrane izenak "haitzuloak" esan nahi du amazigheraz, izan ere historian zehar inguruko kareharrizko hormetako zuloak erabili baitira bizileku gisa. XX. mendearen bigarren erdialdean hasi ziren etxeak eraikitzen.

## Hezkuntza

Al Akhawayn Unibertsitatea Ifranen ezarri zen 1995ean.

## Ondasun nabarmenak

* Ifraneko Parke Nazionala
* Mohamed VI.aren meskita

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* 1 2 «Africa: Lowest Temperature | ASU World Meteorological Organization» web.archive.org 2015-09-25 (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Ingelesez) «Al Akhawayn University» aui.ma (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1001887
* Multimedia: Ifrane / Q1001887
# Bonifazio II.a

    Artikulu hau Bonifazio II.ari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bonifazio Aita Santua».
Bonifazio II.a (?, ? - † ?, 532ko urriaren 17a) Eliza Katolikoaren 55. Aita Santua izan zen 530 eta 532 urteen bitartean. Ostrogodoa izan zenez, lehendabiziko germaniar aita santua izan zen. Bere agindupean juliotar egutegia Ab urbe condita-tik Anno Domini-ra iragan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q103300
* Multimedia: Bonifacius II / Q103300
# Anastasio III.a

Anastasio III.a (Erroma, ? - ib., 913ko ekaina) Eliza Katolikoko 120. aita santua izan zen, 911tik 913 arte.
Pornokrazia deritzon garaiko bigarren aita santua, Teofilakto I.a, honen emazte Teodora eta bien alaba zen Maroziaren babesari esker aukeratua izan zen. Txotxongilo bat izan zen hauen eskuetan.
Anastasio III.aren aitasantualdian bikingoak egungo Normandia inguruan finkatu ziren, hauen buruzagia zen Rollonek Karlos Sinpleagandik lurraldearen gobernari legitimo bezala errekonozimendua eta Karlosen alaba zen Gisela emazte bezala lortuz. Aipaturiko lurraldea "iparraldeko gizonen dukerria" (Nortmannia) deitzera iragan zen, egungo Normandia izena hortik datorrelarik. Rollon kristautasunera bihurtu eta Roberto izenarekin bataiatua izan zen.
Gertakari horretaz gain, Anastasio III.aren aitasantualdian ez zen garrantzi historikorik duen besterik gertatu.
Anastasio III.a, itxuraz, Teofilaktoren aginduz erahila hil zen 913ko ekainean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q103431
* Multimedia: Anastasius III / Q103431
# Luis Eduardo Pérez y Pagola

Luis Eduardo Pérez y Pagola (Montevideo, Rio de la Platako gobernazioa, 1774ko urriaren 12a - Montevideo, Uruguai Ekialdeko Estatua, 1841eko abuztuaren 30a) politikari eta funtzionario uruguaitarra izan zen, 1827tik 1828ra Ekialdeko Probintziako gobernadore izendatu zutena. 1828an Ekialdeko Probintzia eta Rio de la Platako Probintzia Batuak behin betiko banandu ondoren, Uruguai Ekialdeko Estatu berriko lehen gobernadore eta kapitain nagusi behin-behinekoa izatera iragan zen hiru hilabetez. Ondoren, Senatuko presidente kargua hartu zuen eta egun batzuez Errepublikako lehen bitarteko presidente izendatu zuten, 1830eko urriaren 24tik urte bereko azaroaren 6ra bitartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q455634
* Multimedia: Luis Eduardo Pérez / Q455634