OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Huno

Hunoak Erdialdeko Asiako tribu nomada edo erdi-nomaden konfederazioa izan ziren, turkieraren familiako hizkuntza batean mintzatzen zen aristokraziak zuzenduta. K.o. 370. urtean Europari eraso zioten, eta ondorengo zazpi hamarkadetan inperio handi bat eratu zuten.
Deskribapen zaharrenetan esaten denez, ez zuten etxe finkorik eta ez zuten nekazaritza ezagutzen. Arkua ongi erabiltzen zuten, zaldi gainean oso trebeak ziren eta ausartak eta basatiak ziren borrokan.

## Historia

IV. eta V. mendeetan, haien tribu batzuek Europa inbaditu zuten, batez ere Atila haien buruzagia zenean. Volga ibaiaren mugaraino iritsi ziren IV. mendean, eta lehendabizi Volga eta Don ibaietako ibarretan bizi ziren alanoak menderatu zituzten; gero, ostrogodoen inperioa bereganatu zuten, 376an gaurko Errumaniako lurraldeetan bizi ziren bisigodoak mendean hartu zituzten eta Erromatar Inperioaren mugaraino (hots, Danubio ibairaino) iritsi ziren.
432rako, hunoek germaniarren herri asko mendean izanda, erromatarren kontra eraso egiten hasi ziren. Urte horretan, errege bakarra zuten: Rugila. 434an hil zenean, haren iloba Bledak eta Atilak erregetza hartu zuten. 441ean, erromatarrek Marguseko bakea sinatua zuten hunoekin eta hala erabaki zuten erromatarrek hunoei ordainketak egingo zizkietela, baina hitza bete ez zutenez, Atilak eraso handia egin zuen Danubioko mugatik aurrera erromatarren kontra. 445ean Atilaren bigarren erasoa izan zen Erromako Ekialdeko inperioaren kontra, eta Balkanetatik Greziaraino iritsi zen. 451n erromatarrek eta bisigodoek Atila menderatu zuten. Atila 453an hil zen, haren semeak elkarren artean borrokatu ziren eta inperioa zatitu egin zuten. Ekialdeko Erromako gobernuak hunoei muga itxi zienez gero, pixkanaka indarra galdu zuten.
Bestalde, Txinari eraso zioten xiongnu nomadak ere hunoak zirela uste da. K. a. II. mendean hasi ziren Qin dinastiari erasotzen eta IV. mendeko Han dinastiaraino luzatu ziren erasoak. Persiari eta Indiari ere eraso zieten IV. mendetik VI. mendera "huno zuriak" izena hartuta.
Azken hunoak Kaukasian bizi izan ziren VIII. mendean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2015-1-30). 174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak. , 3 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45813
* Multimedia: Huns / Q45813
# 680
## Gertaerak

* Urriaren 10a – Yazid I.a omeiatar kalifaren indarrek Karbalako guduan, Husain ibn Ali imami (Mahoma profetaren bilobari) burua moztu zioten.

## Heriotzak

* Urtarrila – Kiriko, Bartzelonako gotzaina eta Toledoko artzapezpikua.
* Apirilaren 26a – Muawiyah I.a, Omeiatarren Kaliferriko bigarren kalifa.
* Urriaren 10a – Husain ibn Ali, imama.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23453
* Multimedia: 680 / Q23453
# Rober Gutiérrez

Rober Gutiérrez (Gasteiz, Araba, 1970eko urriaren 6a). Gaur egun, euskara irakaslea da DBHn eta Batxilergoan. 1998tik 2024ko otsailera bitartean, alor sozioekonomikoan euskararen sustapenari eta kudeaketari erabat lotutako ibilbidea izan du.
1993tik AEKn euskara irakasle izandakoa eta Korrika lantaldean aritutakoa. 1998an Kontseiluak sustatutako Bai Euskarari kanpainaren, Bai Euskarari Akordioaren eta Plan Estrategikoaren lantaldeko kidea izan zen eta hortik sortutako Bai Euskarari Ziurtagiriaren beraren arduraduna 2000tik. 2007an Bai Euskarari Elkartea sortu zen eta 2024ko otsailera arte, Bai Euskarari Elkartearen zuzendaria izan da.
Alor sozioekonomikoaren espazioetan euskara baliatzeko hainbat tresna, baliabide zein proiekturen sustatzaile eta kudeatzailea izan da: Bai Euskarari Ziurtagiria, Lansarean lan-ataria, Enpresarean, Lanabes – Araban Euskara Lanean, Euskaragileak, Elkarrengandik Ikasiz solasaldiak, etab.
Soziolinguistika klusterraren Eralan 3 proiektuko kidea.
‘Hiznet, Hizkuntza Plangintza’ graduondokoan irakasle izan da, 2006tik 2021era.
Arabako Foru Aldundiaren Euskara Batzordeko kidea (2010-2024). Gasteizko Udaleko Euskara Elkarguneko ordezkaria (2016-2024). Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskararen Foroko kidea (2014-2024). GEU Elkartearen talde dinamizatzaileko kidea.

## Erreferentziak

* ↑ «Ziurtagiriaren Elkartea» Argia (Noiz kontsultatua: 2021-10-04).
* ↑ Elkartea, Bai Euskarari. «Bai Euskarari Elkartea» Bai Euskarari Elkartea (Noiz kontsultatua: 2021-10-05).
* ↑ «ERALAN 3: Euskararen erabilera lan munduan» Soziolinguistika Klusterra (Noiz kontsultatua: 2021-10-05).

## Kanpo estekak

* bloga: https://www.enpresabidea.eus/autor/rober-gutierrez-mateos_19492_115.html
* Datuak: Q109326294
# Kufa

Kufa (arabieraz: الكوفة‎, Al-Kūfa) Irakeko hiri bat da; Bagdadtik 170 km inguru hegoalderantz dago. Najafeko probintzian dago, Najaf hiriburutik 10 km ipar-mendebaldera. 2003. urtean 110.000 biztanle zeuden. Bestalde, Karbala eta Najaf hiriekin batera, Irakeko xiiten hiru gune nagusietako bat da.

## Historia

Kufa hiria VII. mendean sortu zuten, arabiarren etorrera hartzeko gunetzat, eta Mesopotamia hegoaldeko hiriburutzat. Aurretik zegoen herrigunea Sasaniar Inperiokoa zen; 638. urte ingurutik aurrera auzo arabiarrak gehitzen joan zitzaizkion herriari. Hainbat eraikuntza egin zituzten inguruan, meskita eta 20.000 lagunentzako besteko ur-biltegia, besteak beste. Eraikuntzarako zerabilten material nagusia adreilu errea zen. Arabiar gehienak musulmanak ziren, baina baziren kristauak eta juduak ere.
Agintearengatik sortu ziren gatazkak gorabehera, Kufan kultura-gune indartsua garatu zen; besteak beste, arabieraren eskola filologiko garrantzitsuenetariko bat eratu zen; Basoran zegoen beste eskola filologiko bat, eta biak lehiakideak ziren. Idazkerari dagokionez, Kufako eskolan kaligrafia kufikoa sortu zuten: arabieraz Korana idazteko erabili zen lehendabiziko alfabetoa izan zen, hain zuzen ere. Kufikoa, bere dotoreziagatik hilarrietan eta eraikuntzetan asko erabili zen, eta estiloaren izena hiriarenarengandik datorkio.
X. mendearen hasieran Buyid dinastiakoek Kufa ondoan Najaf hiri berria eraiki zuten; ondorioz, Kufaren ospea eta indarra beherantz joan zen. Edozein modutan ere, XII. mendean oraindik zutik zirauen meskitaren hondakinak gaur egun aztarnategi arkeologiko bihurtuta daude.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q186234
* Multimedia: Kufa / Q186234
# Purana

Purana literatura sanskritoko bilduma entziklopedikoetako bakoitza, Antzinateko eta Erdi Aroko jakituria hinduari buruzko laburpena agertzen duena. Jatorriz oso antzinakoak dira, baina IV-XV. mendeen artean idatziak dira. Besteak beste, kosmogoniak, jainkoen eta santuen genealogia, epopeia handiak eta errege-dinastien historia agertzen dira Puranetan. 18 Purana nagusi eta beste testu osagarri batzuk hartzen dira aintzat; ezagunena Bhagavata-purana da, Krishnaren gaztaroa kontatzen duena eta Indiako erlijioan eragin handia izan duena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188602
* Multimedia: Puranas / Q188602
# Haloi

Haloia bromo, fluor eta karbonoz osatutako konposatua da (berez, hidrokarburo halogenatu guztiak dira haloi, baina, ingurumenaren alorrean, bromoa dutenak aipatzeko erabiltzen da). CFCen antzeko propietateak dituzte, eta su-itzalgailuetan erabiltzen dira batik bat. Ozono-geruzari kalte egiten diote, estratosferan askatzen dituzten bromo-atomoek ozonoarekin erreakzionatzen dutelako, eta, gainera, CFCek baino ahalmen handiagoa dute horretarako. 1987ko Montrealgo Protokoloan erabakitakoari jarraiki, 1994az gero debekatuta dago 1211, 1301 eta 2402 haloien produkzioa eta inportazioa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Ingurumena Hiztegi Entziklopedikoa] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11861249
# Laura Branigan

Laura Ann Branigan (Mount Kisco, New York, 1952ko uztailaren 3a - East Quogue, New York, 2004ko abuztuaren 26a) estatubatuar abeslari eta aktorea izan zen.

## Diskografia

* Branigan (1982)
* Branigan 2 (1983)
* Self Control (1984)
* Hold Me (1985)
* Touch (1987)
* Laura Branigan (1990)
* Over My Heart (1993)

## Filmografia

Zinema :
| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 1985 | Mugsy's Girls | Monica | |
| 1988 | Backstage | Kate Lawrence | |
| Telebista ||||
| Urtea | Telesaila | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 1982 | Macy's Thanksgiving Day Parade | Bera | Performer of "Gloria" |
| 1982 | Saturday Night Live | Bera | "Gloria" eta "Living a Lie" abesten |
| 1983 | CHiPs | Sarah | "Fox Trap" atala |
| 1983 | A Solid Gold Christmas | Bera | "It's Beginning to Look a Lot Like Christmas" eta "Santa Claus Is Coming to Town" abesten |
| 1983 | Dick Clark's New Year's Rockin' Eve | Bera | "How am I Supposed to Live Without You" eta "Solitaire" abesten |
| 1984 | Automan | Jessie Cole | "Murder MTV" atala |
| 1984 | Laura Branigan In Concert | Bera | Caesars Tahoetik zuzenean |
| 1984 | Rock Rolls On | Bera | Aurkezlea |
| 1985 | Cover Story | Bera | Biografia |
| 1986 | Disney's Living Seas | Bera | "If I Were a River" abesten |
| 1988 | Record Guide '88 | Bera | Elkarrizketa |
| 1990 | SRO: In Concert | Bera | Atlantic Citytik zuzenean |
| 1991 | Monsters | Amanda Smith-Jones | "A Face for Radio" atala |
| Antzerkia ||||
| Urtea | Antzerki-lana | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 2002 | Love, Janis | Janis Joplin | Off-Broadway, New York |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q229550
* Multimedia: Laura Branigan / Q229550
# Zitella Cocke

Julia Zitella Cocke (Marion, 1840ko azaroaren 10a – Gadsden, 1929ko abenduaren 3a) estatubatuar poeta, saiakeragile, musikari eta irakaslea izan zen.

## Bizitza

Alabama estatuko Marion hirian jaio zen 1840ko azaroaren 10ean. Aita Woodson St. George Cocke zuen, Virginiako familia ezagun bateko lur-jabea, eta ama, berriz, Mary Elizabeth Burton Binion Cocke, frantziar higanot iheslarien ondorengoa.
Umea zela, poesia idazten hasi zen. Hamasei urterekin Judson Emakumeen Institutuan graduatu zen. 1856an Europara joan zen musika ikastera. Itzuli zenean, Judson Institutuan irakasten hasi zen, 1868an musika saileko zuzendaria bihurtuz. 1890ean Bostonera joan zen bizitzera, bertako argitaletxeetatik hurbilago egoteko. Harvard Unibertsitateko ikasleei musika irakatsi zien eta frantsesezko eta alemanezko idazlanak itzuli zituen.
Bizitzaren zati handi bat Bostonen eman zuen. The Youth's Companion haurrentzako aldizkarian argitaratu zituen bere poesia-lanak, eta beste aldizkari batzuek berriz argitaratu zituzten. The New England Magazine, Current Literature, Lippincott’s Magazine, The Reader’s Magazine, St. Nicholas eta Harper’s Young People aldizkarietan ere kolaboratu zuen.
1916an ikusmena galtzen hasi zen, eta itsu geratu zenean ere idazten jarraitu zuen. 1918an Alabamara itzuli zen senideekin bizitzeko. 1929ko abenduaren 3an hil zen Gadsdenen, eta jaioterrian lurperatu zuten.

## Lan hautatuak

* A Doric Reed (1895)
* The Grasshoppers' Hop: and Other Verses (1901)
* Cherokee Rose: And Other Southern Poems (1907)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 (Ingelesez) «Zitella Cocke (November 10, 1840–December 3, 1929)» This Goodley Land (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).
* 1 2 (Ingelesez) Beck, Jennifer Lynn. An Old Maid of the Much Approved Style: Julia Zitella Cocke, Alabama Poet, Musician and Teacher. Montgomery: Auburn University at Montgomery (argitaratze data: 2003-07-13) (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).
* ↑ (Ingelesez) «Miss Cocke's Work» The Marion Times-Standard: 1. 1902-01-02.
* ↑ (Ingelesez) Beck, Jennifer L. (2005). «Zitella Cocke: Alabama's forgotten poet» Alabama Heritage; Tuscaloosa 77: 18-25, 50..
* ↑ (Ingelesez) «Miss Zitella Cocke» Birmingham Post-Herald: 18. 1902-10-19.
* ↑ (Ingelesez) «Alabama Women Writers» The Montgomery Advertiser: 17. 1911-10-01.
* ↑ (Ingelesez) «A Brother's Song. Zitella Cocke in Youth's Companion» New York Times (New York): 8. 1903-08-19.
* ↑ (Ingelesez) Gay, W. D. «Just appreciation of the work of Miss Zitella Cocke» The Montgomery Advertiser: 25. 1910-01-23.
* ↑ (Ingelesez) «Cocke, Zitella» Encyclopedia of Alabama (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).
* ↑ (Ingelesez) Goodson, Mike. «Alabama poet gained fame» Gadsden Times 2008-09-14.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q120093256
# Arritmia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Arritmia hitzak bihotzaren sistema elektrikoan gertatutako asaldura multzo handia barne hartzen du. Sailkapen orokor handia eginez, arritmiak azkarregi (takikardiak) edo motelegi (bradikardiak) joan daitezke, eta erregular edo irregularrak izan. Halaber, egoera patologikoa edo anormala isla dezakete, eta fisiologikoak edo normalak izan daitezke. Patologikoen artean, batzuek bizitza arriskuan jartzen dute, fibrilazio bentrikularra adibidez, baina hain larriak ez direnak ohikoagoak dira, guztien buruan fibrilazio aurikularra baitago.
Elektrokardiogramaren bidez diagnostikatzen dira, sarritan sintomarik ematen ez dutelako.

## Sailkapena
### Aurikularrak

* Taupagailu aurikular migratzailea.
* Takikardia aurikular multifokala.
* Flutter aurikularra.
* Fibrilazio aurikularra.

### Loturarenak

* Takikardia suprabentrikularra.
* Birsarrera nodalaren takikardia, takikardia suprabentrikular bat-batekoa edo Bouvereteren gaixotasuna.
* Loturaren takikardia.

### Aurikulo-bentrikularra

* Wolff-Parkinson-Whiteren sindromea.
* Lown-Ganong-Levineren sindromea.

### Bentrikularrak

* Uzkurdura bentrikular goiztiarrak (PVC edo Premature Ventricular Contractions), bigeminismo eta trigeminismoa barne.
* Erritmo idiobentrikular azkartua.
* Takikardia bentrikular monomorfikoa.
* Takikardia bentrikular polimorfikoa.
* Fibrilazio bentrikularra.

### Bihotz-blokeoak

* Lehen mailako bihotz-blokeoa.
* Bigarren mailako bihotz-blokeoa:
** 1 motakoa edo Mobitz I.
** 2 motakoa edo Mobitz II.
* Hirugarren mailako bihotz-blokeoa edo osoa.

## Tratamendua

Antiarritmikoen artean ezagunenak digoxina, amiodarona eta betablokeatzaileak ditugu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189331
* Multimedia: Cardiac arrhythmias / Q189331
# Meaghan Rath

Meaghan Rath (Montreal, Quebec, 1986ko ekainaren 18a) kanadar aktorea da. Hawaii Five-0 telesailean "Tani Rey" poliziaren rola betetzeagatik da ezaguna.

## Biografia

Haurra zela hasi zen aktore ikasketak egiten, Children' Shakespeare Company, Montreal School Of Performing Arts, Centre Sacred Heart Drama eta Dynamic Theatre Factory konpianiatan aritu zen.
2001ean egin zuen debuta Rebelles (Lost and Delirious) filmean. 2004an 15/Love telesaileko protagonista izan zen. Heldua zela Montrealgo Dawson Eskolan komunikazioa ikasi zuen. Being Human eta The Assistants telesailetan protagonista izan ondoren Hawaii Five-0 telesailarekin egin zen ezagun. "Tani Rey" poliziaren rola bete zuen.
2015ean New Girl telesailean egindako lanarengatik Golden Maple Award sarien Estatui Batuetako aktore debutariaren saria irabazi zuen.

## Filmografia
### Filmeak

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharrak |
| 2001 | Rebelles (Lost and Delirious) | Allisonen laguna | |
| 2008 | Prom Wars: Love Is a Battlefield | Jen L. | |
| 2010 | You Are So Undead | Mary Margaret | Laburmetraia |
| 2013 | Three Night Stand | Sue | Ekoizle exekutiboa ere bai |

### Telebista

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharrak |
| 2004 | Fries with That? | Customer/Molly | 2 atal |
| 2006 | 10.5: Apocalypse | Rachel | |
| 2004–2006 | 15/Love | Adena Stiles | Protagonista |
| 2007 | I Me Wed | Tracy | Telefilmea |
| 2007 | My Daughter's Secret | Courtney | Telefilmea |
| 2007 | Heartland | Jen | atal bakarra |
| 2009 | Aaron Stone | Tatianna Caine | 2 atal |
| 2009 | The Assistants | Rigby Hastings | Protagonista |
| 2010–2011 | 18 to Life | Violet/Erin Boyd | 2 atal |
| 2011 | Cyberbully | Cheyenne Mortenson | Telefilmea |
| 2011–2014 | Being Human | Sally Malik | Protagonista |
| 2012 | Flashpoint | Rebecca Vaughan | atal bakarra |
| 2014 | Kingdom | Tatiana | 3 atal |
| 2015–2016 | New Girl | May | Ohikoa (4–5 denboraldiak), 5 atal |
| 2015 | Banshee | Aimee King | Ohikoa (3. denboraldia), 5 atal |
| 2015 | Secrets and Lies | Nicole Mullen | Ohikoa, 5 atal |
| 2015 | Motive | Ella Rollins | atal bakarra |
| 2016 | Cooper Barrett's Guide to Surviving Life | Kelly Bishop | Protagonista |
| 2017 | Rogue | Clea Annou | Protagonista (4. denboraldia) |
| 2017–2020 | Hawaii Five-0 | Tani Rey | Protagonista (8-10 denboraldiak) |
| 2018 | Schitt's Creek | Klair | atal bakarra |
| 2020 | Magnum P.I. | Tani Rey | atal bakarra |
| 2020 | Supergirl | Brainiac 5 emakumezkoa | 2 atal |
| 2020 | Jury Duty | Jen | Protagonista (pilotoan) |
| 2022– | Children Ruin Everything | Astrid | Protagonista |
| 2023 | Accused | Morgan Knight | atal bakarra |
| 2023 | How I Met Your Father | Parker | 3 atal |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) FormulaTV. «Meaghan Rath» FormulaTV (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).
* 1 2 (Ingelesez) «Tani Rey» Hawaii Five-O Wiki (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) 15 Love (Serie de TV) (2004). (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).
* ↑ (Ingelesez) «Film» IndieWire 2024-06-18 (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).

## Kanpo estekak

* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q443067
* Multimedia: Meaghan Rath / Q443067
# Siklawa ur-jauzia

Siklawa ur-jauzia (polonieraz: Siklawa, Wielka Siklawa) Polonia hegoaldean, Eslovakiako mugatik hurbil, kokaturik dagoen ur-jauzia da. Herrialdeko ur-jauzi altuena da.
"Siklawa" izenak "ur-jauzia" esan nahi du polonieraz. "Wielka Siklawa"-ren esanahia "ur-jauzi handia" da.

## Geografia

Tatra mendietako Parke Nazionalean aurkitzen da, Tatra Garaietako Roztoka ibaiaren haranean, itsas mailarekiko 1.600 metrotako altueran.

## Deskribapena

Urtaroan duen ur kopuruaren arabera bi edo hiru ur-jauzik osatzen dute. 35 º-tako inklinazioarekin erortzen da 70 metrotako altuera osatuz.

## Historia

XIX. mende hasieratik erakarri izan ditu turistak, mendizaleak, poetak eta margolariak bereziki. 1832. urtean Seweryn Goszczyński idazleak haren edertasuna goraipatu zuen idatzietan. Antzinakoa da ur-jauzietaraino dagoen ibilbidea, baina izotzak estaltzen duenean oso arriskutsua bihurtzen da. 1924an Jan Gąsienica-Daniel mendi gidari ezaguna bertan hil zen, izotzetan labaindu eta haranean zehar erorita.

## Erreferentziak

* ↑ (Polonieraz) «Jak zaplanować wycieczkę nad Wodospad Siklawa? Praktyczne porady i najciekawsze szlaki» dziendobry.tvn.pl 2019-06-25 (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).
* 1 2 (Ingelesez) «The Great Siklawa Waterfall (70 m high) on Roztoka Stream. The High Tatra Mountains, Carpathians. Valley of Five Polish Ponds. Amazing nature reserve in Poland.» Colourbox | your royalty free stock library (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).
* ↑ Txantiloi:Pl-PL admin. (2014-11-27). «Wodospad Siklawa» Tatry (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).
* ↑ (Polonieraz) «Wodospady w Tatrach polskich» portaltatrzanski.pl (Noiz kontsultatua: 2024-12-08).
* ↑ Nyka, Józef. (2003). Tatry Polskie. Przewodnik. Latchorzew: Wydawnictwo Trawers. ISBN 83-915859-1-3..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3507405
* Multimedia: Siklawa / Q3507405
# Sven Lidman (lexikografoa)

Sven Lidman (1921eko abenduaren 3a – 2011ko otsailaren 28a) lexikografo suediarra, izen bereko Sven Lidman idazlearen semea, Stockholmen bizi izan zena. Hainbat entziklopediatako editore nagusia izan zen. Entziklopediako ilustrazioak testuarekin koordinatzeko estilo berria asmatu zuenez, entziklopedia horietako batzuk nazioarteko proiekzio zabala izan zuten, Focus (1958-1960) eta Combi Visuell (1968-1970) entziklopediak batez ere.
1992an Eusenor-ek argitaratu zuen euskarazko Gazteen Entziklopediak Lindmanen Combi Visuell entziklopedia hartu zuen abiapuntu moduan.
* Gazteen Entziklopedia Baliarraingo liburutegian (2022)
* Gazteen entziklopedia
* Sagarna, Intxausti

## Bizialdia

Ilustrazioak erabiltzeari buruzko ideiak ezarri zituen, ez testuaren azalpenarekin paraleloan eta bide independentetik agertzeko, baizik eta testuarekin batera koordinatuta azalpen maila sakonago bat lortzearren. Horrek bultzada berriak ekarri zizkion Europako lexikografiari Focus eta Combi Visuell entziklopiekin. Azken horrek arrakasta berezia lortu zuen, esaterako, gizakia Ilargira iritsi zen urte beretako booma ilustratzen.
1983an, Sven Lidmanek Bild och Ord Akademin sortu zuen, Hitz eta Irudien bidezko Komunikazioaren Suediako Akademia, eta horregatik Preses Magnificus ohorezko titulua du. 1983an sortu zenetik, Akademiak Lidman Saria ematen du urtero, hitzetan eta irudietan informazio ona emateagatik.
Uppslagsboken och jag ("La enciclopedia y yo") autobiografiak 1950eko hamarkadatik 70eko hamarkadara arteko Lidmanen bizialdia kontatzen du, eta 1988an argitaratu zen. Autobiografia eguneratu bat argitaratu zen 2006an, Fadern, sonen och den härliga bokbranschen. Bi liburuak denboran zehar gainjartzen dira, baina azkenak gogoeta pertsonal gehiago ditu, eta autoreak predikatzen dituen irudimenezko teknikak gehiago erabiltzen ditu, 90eko hamarkadako autorearen bizitzako gertaerak betetzeaz gain. Hurrengo kapitulu bat PDF formatuan deskarga daiteke editorearen web gunetik (http://www.lindco.se/).

## Lanak

Suedierazko zenbait entziklopediaren editore nagusia edo zuzendaria izan zen, hauek barne:
* Kunskapens bok entziklopediaren 5. argitalpena (9 bolumen 1954-1955)
* Focus (5 bolumen 1958-1960)
* Lilla Focus (1 bolumen 1961)
* Combi Visuell (5 bolumen 1968-1970)
* Combi lexikon (2 liburuki 1973)
* Familjens universallexikon (2 bolumen 1975)
* Bonniers familjelexikon (20 liburuki 1983-1986)
* Bonniers stora lexikon (15 liburuki 1985-1990).

## Erreferentziak

* ↑ Petrikorena, J. J.. (1993-12-12). ««Euskararen azpiegituraren eraikuntzan elkartu beharra dago»» Argia (Noiz kontsultatua: 2022-11-13).

## Kanpo estekak

* Bild och Ord Akademin
* Svenska Uppslagsverk, Suediako entziklopediei buruzko Christofer Psilanderren webgunea
* Datuak: Q2919837
# Joshua Chamberlain

Joshua Lawrence Chamberlain, jaiotzaz Lawrence Joshua Chamberlain (1828ko irailaren 8a, Brewer, Maine – 1914ko otsailaren 24a, Portland), AEBetako Gerra Zibileko brigadier jeneral bat izan zen.
Nagusiki, Gettysburgeko guduan portaera ausarta erakutsi eta Maineko 20. Infanteria Boluntario Erregimenduaren buru zela Round Top muinoa okupatzeagatik ospetsu bilakatu zen, gudu horretan unionisten garaipena lortzeko ezinbesteko ekintzetako bat izan zena. Horren ondorioz, Ohorezko Domina jaso zuen.
Gerra ondorenean, politikan jardun eta 1867-1871 artean, Maine estatuko 32. gobernadorea izan zen.
* Datuak: Q80766
* Multimedia: Joshua Lawrence Chamberlain / Q80766