# Deportivo Alavesen historia

Deportivo Alavés taldearen izandako ibilbide historikoa.

## Sorrera

Deportivo Alavés futbol taldea, Arabako probintzia mugakideetan zegoen futbol zaletasunari esker jaio zen. Bere lehendabiziko urteetan Sport Friends zuen izena baina 1921. urteko urtarrilaren 21an izenez aldatu zen, Deportivo Alaves deitzeko. Taldea sortu zenetik orain arte, Alavesen lorpenik handiena 2001. urteko UEFA Koparen txapeldun-ordea izatea da.
Talde "Babazorroak" 1920/21 denboraldian, B seriean egin zuen debuta talde profesional bezala. Hurrengo urtean, Ciriaco, Quincoces, Antero, Roberto eta Modesto jokalariak fitxatu zituen. Hauek gainera talde honetako lehenengo nazioarteko jokalariak izan ziren, Amsterdamgo Olinpiar Jokoetan jokatu zuten.

## Lehenengo txapelketak

1928an Espainiako liga sortu zen eta Alavés bigarren mailan ezarri zuten. Urte horretan Errege Kopako final laurdenetara iritsi zen eta lehen mailara igotzea lortu zuen hiru urtez egon zen bertan. 1930an Bizkaiko txapelketa irabazi zuen. 1932an azken postuan gelditu eta jeitsi egin zen. Arazo ekonomikoen erruz bigarren mailan ere azken postuan gelditu eta hirugarren maialra jeitsi zen. Gerra Zibilaren garaian Estatu mailako txapelketan ez ziren jokatu baina eskualdetakoak bai, eta Alavések bi txapelketa irabazi zituen, (1930an), Nafarroakoa (1938an) eta Gipuzkoakoa (1939an).
Liga txapelketa berreskuratu zenean bigarren mailan ezarri zuten taldea baina hirugarren mailara jeitsi zen. Dena dela, aipatzekoa da 1939ko Errege Kopan berriz ere Erre Kopako final erdiak jokatu zituela eta Sevillak ozta-ozta garaitu zuela, Andaluzian 6-5 galdu baitzuten arabarrek eta etxean 1-1 berdindu. Hurrengo urteetan hirugarren mailan jokatu zuen eta 1946an talde apalek jokatzen zuten Federazioaren Kopa irabazi zuen finalean SD Suecari 3-2 irabaziz.

## Hamarkada grisak (50, 60, 70, 80)

1951ean bigarren mailara igo eta 1954an berriz igo zen lehen mailara. Bi urtez egon zen bertan, lehenengoan 10. postuan bukatu zuen eta bigarrenean 14. egin eta jeitsi egin zen. Bi urte horietan Bixente Etxeandia aretxabaletarra izan zen golegile nagusia, 21 gol sartu zituen. Hurrengo hiru hamarkadak bigarren maila eta hirugarren mailan aritu zen. Garairik eskasena 1964 eta 1974 arteko hirugarren mailako denboraldiak izan ziren. 1974an berriz bigarren mailara igo eta kategoria honetako talde klasikoa bihurtu zen, baina inoiz ez zen aurreko postuetan sailkatu, posturik onena 8.a izan zuen. Urte horietan jokalari garrantzitsuak izan zituen Alávesek, Jorge Valdano, Ortigosa, Pavón, Urquía, Uriona eta Sánchez Martín besteak beste. 1983an bigarren B mailara jeitsi zen. 1986an 5. egin zuen baina arazo ekonomikoengatik hirugarren mailara jeitsiarazi zuen Federazioak. Taldea desagertzear egon zen berriz ere.

## Urrezko Aroa

1989-90 denboraldian, enpresaburu talde batek Alaves futbol taldea erosi zuen eta 5 urtez jarraian bigarren mailara igotzeko Play off-ak jokatu ondoren, 1995eko ekainaren 21ean lortu zuen, Txutxi Arangurenek taldea bere aginduetara zuelarik. Hiru urte geroago, 1998an, lehenengo mailara igo zen berriz. Urte honetan Errege Kopan txapelketa bikaina egin zuen, tartean Real Madril eta Deportivo de La Coruña kanporatu baitzituen. Finalerdietan ordea RCD Mallorcak utzi zuen finala jokatzeko aukerarik gabe.
Lehenengo mailako aurreneko denboraldian mantentzea lortu zuen baina azken partida arte itxaron behar izan zuen. Hurrengo denboraldian, ligan 6. postuan gelditu zen. San Mamesen jokaturiko azken partida galdu ez balu laugarren ere egingo zuen Deportivo Alaves-ek. Lorturiko postuari esker UEFA Kopara sailkatzea lortu zuen. Gaziantepspor, izan zen Alaves-en lehenengo aurkaria UEFA-n. Ibilbide arrakastatsua izan zuen txapelketan, Lillestrøm SK, Rosenborg BK, Milango Inter, Rayo Vallecano eta FC Kaiserslautern kanporatuz. Azkenean finalera iritsi zen eta ez zen partidu makala izan, Liverpool FC-ren aurka jokatu eta 5-4ko emaitzaz galdu zuen, luzapenean sarturiko "urrezko golak" erabaki zuen txapelduna. Baliteke Alaves-ek bere historian zehar eginiko partidurik onena izatea. Egia esan, talde biek UEFA irabaztea merezi izan zuten, baina tamalez txapelduna talde bakarra izan daiteke. 2001. urte hartan erabakigarria izan zen Javi Moreno aurrelariaren lan bikaina. Taldeak ere hainbat meritu izan zuen, UEFA txapelketan historian gol gehien sartu zuen taldea izan zen (36 gol), eta finalera iritsi zen lahan talde debutaria ere izan zen. Azkenik "zale onenen saria" ere eman zion UEFAk. UEFA-ko partidu guztietan, Alavesek bazkide guztien izenak zeramatzan kamiseta janzten zuen bazkideak omentzeko asmoz. Bitxikeria gisa aipatuko behar da kolore arroxa erabili zuela eta Europan "Pink team" izenaz ezagutu zen.
Urte hartako partidu ugarien eraginez ligan 10. egin zuen baina 2002an berriz ere 7.a izan zen eta berriz Europan aritzeko aukera izan zuen. Ez zen ordea hain arrakastatsua izan eta Beşiktaş JK-ek bigarren itzuliak kanporatu zuen, Gasteizen 1-1 berdindu eta Istanbulen 1-0 galdu baitzuten arabarrek. Hurrengo urtean 17. postuan gelditu eta bigarren mailara jeitsi zen. Bigarren mailako lehen denboraldian laugarren egin zuen eta Errege Kopako finalerdietara iritsi zen berriz. Oraingoan Zaragozak kanporatu zuen.

## Taldearen krisi handia

Arazo ekonomiko larriak zituen Alavések eta 2004an Dimitri Piterman ukrainarrak taldearen akzioen %51 erosi zituen. Fitxaketa handiak egin eta berriz lehen mailara itzuli zen baina denboraldi bakarra egin zuen bertan.Sentimiento Albiazul zale taldeari "jendaila" deitu eta udaletxearen aurka epaitegietara joateko mehatxuak egin zituenean zale, jokalari eta instituzioekin erlazioak nabarmen okertu ziren. Nominak ez ordaintzen hasi zenean egoera asko okertu zen. Azkenik 2007an Pitermanek taldea utzi zuen. Hiru urte hauetan taldearen zorra 3 milioi eurotatik 23 milioitara pasa zen. 2009an bigarren B mailara itzuli zen. Lau urte egin zituen bertan.

## Berriz ere gorantz

2012an liga irabazi eta play-offetan Real Jaén garaituz lortu zuen bigarren mailara itzultzea. Lehenengo denboraldia ez zen erraza izan eta azken partida erabakigarria berriz ere Jaénen jokatzea egokitu zitzaion. Talde bientzat zen erabakigarria, irabazten zuena salbatu eta galtzailea bigarren B mailara jeitsiko baitzen. Partida zoroa izan zen azken zortzi minututan 1-0tik 2-3ra aldatu baitzen markagailua. Guzmánek luzapenean sarturiko golak salbatu zuen Alavés. Hurrengo denboraldia lasaiagoa izan zuen eta une batzutan igoera play-offari begiratzen egon zen arren azkenean erdialdean amaitu zuen. 2016an berriz Lehen Mailara igotzea lortu du azken aurreko jardunaldian Numanciari 2-0 irabazita. Bigarren mailako txapelduna ere izan zen gainera.
2017an, Futboleko Espainiako Errege Koparen finalerako sailkatu zen, historia osoko bigarren balentriarik handiena, baina finalean FC Barcelonak garaitu zuen 3-1 emaitzaz. Ligan 9. postuan gelditu da azken txanpa ikusgarria egin ondoren.
2017-18 denboraldia ordea ez zuen ondo hasi. Lehen bost partidutan ez zuen punturik lortu ez eta golik sartu ere, Ligaren historiako errekor negatiboa da. Bi entrenatzailerekin probatu eta emaitza txarrengatik kanporatu ondoren Abelardo Fernández fitxatu eta egoera irauli zuen, partida ugari irabaziz eta hainbat jardunaldiren faltan salbatzea lortuz. Hurrengo denboraldia bide beretik ekin zion lehen itzuli bikaina eginez. Txapeldunen Ligako postutan izan zen hainbat jardunalditan, baina bigarren itzuli eskasa egin eta 11. postuan amaitu zuen. 2019-20 denboraldian okerrago ibili zen, COVID-19 pandemiak eragindako geldialdiaren ondoren bereziki, baina azkenean mantentzea lortu zuen.

## Urtez urteko ibilbidea

| Urtea | Maila | Postua | Errege Kopa | Beste Txapelketak | Oharrak |
| 1921-28 | | | ez zen sailkatu | Bizkaiko Txap (1928): 2.a | 1921: Deportivo Alavés sortu zen 1924: Mendizorrotza zelaia inauguratu zen |
| 1928-29 | Bigarren maila | 3.a | 1/16 | |
| 1929-30 | Bigarren maila | 1.a (igo) | 1/4 | Bizkaiko Txap: 1.a |
| 1930-31 | Lehen maila | 8.a | 1/16 | |
| 1931-32 | Lehen maila | 9.a | 1/4 | |
| 1932-33 | Lehen maila | 10.a (jeitsi) | ez zen sailkatu | |
| 1933-34 | Bigarren maila | 10.a (jeitsi) | ez zen sailkatu | |
| 1934-35 | Bigarren maila | 1.a | ez zen sailkatu | |
| 1934-35 | Hirugarren maila | ? | ez zen sailkatu | |
| 1936-37 | Gerra Zibila | | | |
| 1937-38 | Gerra Zibila | | | Naf. Brigaden Kopa: 1.a |
| 1938-39 | Gerra Zibila | | 1/8 | Gipuzkoako Txap: 1.a |
| 1939-40 | Bigarren maila | 8.a (jeitsi) | 1/16 | |
| 1940-41 | Hirugarren maila | 1.a | 2. itzulia | |
| 1941-42 | Bigarren maila | 3.a | ez zen sailkatu | |
| 1942-43 | Bigarren maila | 8.a (jeitsi) | 1/16 | |
| 1943-44 | Hirugarren maila | 2.a | 5. itzulia | |
| 1944-45 | Hirugarren maila | 3.a | 1/16 | |
| 1945-46 | Hirugarren maila | 5.a | ez zen sailkatu | Federazioaren Kopa: 1.a | Federazioaren Kopa: Alavés 3-1 Sueca |
| 1946-47 | Hirugarren maila | 7.a | ez zen sailkatu | |
| 1947-48 | Hirugarren maila | 10.a | 3. itzulia | |
| 1948-49 | Hirugarren maila | 12.a | 1. itzulia | |
| 1949-50 | Hirugarren maila | 10.a | ez zen sailkatu | |
| 1950-51 | Hirugarren maila | 2.a (igo) | ez zen sailkatu | |
| 1951-52 | Bigarren maila | 9.a | ez zen sailkatu | |
| 1952-53 | Bigarren maila | 4.a | 1/16 | |
| 1953-54 | Bigarren maila | 1.a (igo) | 1/16 | |
| 1954-55 | Lehen maila | 10.a | 1/16 | |
| 1955-56 | Lehen maila | 14.a (jeitsi) | ez zen sailkatu | |
| 1956-57 | Bigarren maila | 5.a | ez zen sailkatu | |
| 1957-58 | Bigarren maila | 7.a | ez zen sailkatu | |
| 1958-59 | Bigarren maila | 13.a | 1. itzulia | |
| 1959-60 | Bigarren maila | 13.a (jeitsi) | 1. itzulia | | 1960: Alaves Aficionados bigarren taldea sortu zen |
| 1960-61 | Hirugarren maila | 1.a (igo) | ez zen sailkatu | |
| 1961-62 | Bigarren maila | 4.a | 1/16 | |
| 1962-63 | Bigarren maila | 8.a | 1/16 | |
| 1963-64 | Bigarren maila | 16.a (jeitsi) | 1/16 | |
| 1964-65 | Hirugarren maila | 1.a | ez zen sailkatu | |
| 1965-66 | Hirugarren maila | 3.a | ez zen sailkatu | |
| 1966-67 | Hirugarren maila | 7.a | ez zen sailkatu | |
| 1967-68 | Hirugarren maila | 1.a (igo) | ez zen sailkatu | |
| 1968-69 | Bigarren maila | 14.a (jeitsi) | ez zen sailkatu | |
| 1969-70 | Hirugarren maila | 9.a (jeitsi) | 1. itzulia | |
| 1970-71 | Gipuzkoako Erregionala | 1.a (igo) | | |
| 1971-72 | Hirugarren maila | 7.a | 1. itzulia | |
| 1972-73 | Hirugarren maila | 3.a | 2. itzulia | |
| 1973-74 | Hirugarren maila | 1.a (igo) | 2. itzulia | |
| 1974-75 | Bigarren maila | 16.a | 3. itzulia | |
| 1975-76 | Bigarren maila | 15.a | 2. itzulia | |
| 1976-77 | Bigarren maila | 8.a | 2. itzulia | |
| 1977-78 | Bigarren maila | 11.a | 1/4 | |
| 1978-79 | Bigarren maila | 9.a | 1/4 | |
| 1979-80 | Bigarren maila | 9.a | 1/16 | | 1980: A.D. Zaldiaran hirugarren taldea sortu zen |
| 1980-81 | Bigarren maila | 8.a | 1/16 | |
| 1981-82 | Bigarren maila | 17.a | 3. itzulia | |
| 1982-83 | Bigarren maila | 17.a (jeitsi) | | |
| 1983-84 | Bigarren B maila | 3.a | 2. itzulia | |
| 1984-85 | Bigarren B maila | 3.a | 3. itzulia | |
| 1985-86 | Bigarren B maila | 5.a | 2. itzulia | | Diru arazoengatik jeitsiarazia |
| 1986-87 | Hirugarren maila | 7.a | 1. itzulia | |
| 1987-88 | Hirugarren maila | 8.a | | |
| 1988-89 | Hirugarren maila | 2.a | | |
| 1989-90 | Hirugarren maila | 1.a | | |
| 1990-91 | Bigarren B maila | 2.a | 2. itzulia | |
| 1991-92 | Bigarren B maila | 4.a | 3. itzulia | |
| 1992-93 | Bigarren B maila | 1.a | 3. itzulia | |
| 1993-94 | Bigarren B maila | 1.a | 3. itzulia | |
| 1994-95 | Bigarren B maila | 1.a (igo) | 1. itzulia | |
| 1995-96 | Bigarren maila | 7.a | 2. itzulia | |
| 1996-97 | Bigarren maila | 13.a | 2. itzulia | |
| 1997-98 | Bigarren maila | 1.a (igo) | 1/2 | | Kopa finalerdia: Mallorca 1-2, 1-0 Alavés |
| 1998-99 | Lehen maila | 16.a | 3. itzulia | |
| 1999-00 | Lehen maila | 6.a | 1/16 | | Zamora: Martín Herrera |
| 2000-01 | Lehen maila | 10.a | 1/32 | 2.a (UEFA Kopa) | UEFA finala: Liverpool 5-4 Alavés (luzapenean urrezko gola) |
| 2001-02 | Lehen maila | 7.a | 1/16 | |
| 2002-03 | Lehen maila | 19.a (jeitsi) | 1/16 | 2. itzulia (UEFA Kopa) |
| 2003-04 | Bigarren maila | 4.a | 1/2 | | Kopa finalerdia: Zaragoza 1-1, 0-0 Alavés |
| 2004-05 | Bigarren maila | 3.a (igo) | 1/31 | |
| 2005-06 | Lehen maila | 18.a (jeitsi) | 3. itzulia | |
| 2006-07 | Bigarren maila | 17.a | 1/16 | |
| 2007-08 | Bigarren maila | 17.a | 3. itzulia | |
| 2008-09 | Bigarren maila | 19.a (jeitsi) | 2. itzulia | |
| 2009-10 | Bigarren B maila | 5.a | 1. itzulia | |
| 2010-11 | Bigarren B maila | 3.a | 1. itzulia | |
| 2011-12 | Bigarren B maila | 6.a | 3. itzulia | |
| 2012-13 | Bigarren B maila | 1.a | 1/16 | |
| 2013-14 | Bigarren maila | 18.a | 3. iztulia | |
| 2014-15 | Bigarren maila | 13.a | 1/32 | |
| 2015-16 | Bigarren maila | 1.a | 1. itzulia | |
| 2016-17 | Lehen maila | 9.a | 2.a | | Kopa finala: FC Barcelona 3-1 Alavés Deportivo Alavés Gloriosas emakumezkoen taldea |
| 2017-18 | Lehen maila | 14.a | 1/4 | | |
| 2018-19 | Lehen maila | 11.a | 1/16 | | |
| 2019-20 | Lehen maila | 16.a | 1. itzulia | | |
| 2020-21 | Lehen maila | 16.a | 1/16 | | 100. urteurrena |
| 2021-22 | Lehen maila | 20.a (jeitsi) | 2. itzulia | | |
| 2022-23 | Bigarren maila | 4.a | 1/8 | |
| 2023-24 | Lehen maila | 10.a | 1/8 | | |
| 2024-25 | Lehen maila | | 2. itzulia | | |

## Finalak
### 2001eko UEFA Kopako finala

| 2001eko maiatzaren 27a | Liverpool FC | 5 – 4 | Deportivo Alavés | Westfalenstadion, Dortmund Ikusleak: 65.000 Epailea: Gilles Veissière |
| 2001eko maiatzaren 27a | 4' Markus Babbel 16' Steven Gerrard 41' Gary McAllister 73' Robbie Fowler 117' Delfí Geli (bere atean) | | 27' Iván Alonso 48' Javi Moreno 51' Javi Moreno 89' Jordi Cruyff | Westfalenstadion, Dortmund Ikusleak: 65.000 Epailea: Gilles Veissière |

### 2017ko Errege Kopako finala

| 2017ko maiatzaren 27a | FC Barcelona | 3 – 1 | Deportivo Alavés | Vicente Calderón, Madril Ikusleak: 45.000 Epailea: Carlos Clos Gómez |
| 2017ko maiatzaren 27a | 30' Lionel Messi 45' Neymar 45+3' Paco Alcácer | | 33' Theo Hernández | Vicente Calderón, Madril Ikusleak: 45.000 Epailea: Carlos Clos Gómez |

## Erreferentzia

* ↑ (Gaztelaniaz) País, Ediciones El. (2004-07-13). «Piterman compra el Alavés» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-02-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Carreras denuncia el "trato vejatorio" de Piterman» 20 minutos 2006-12-1.
* ↑ «Dimitri Pitermanek 6,8 milioi euro ordaindu beharko dizkio Alavesi» Berria 2012-04-18.
* ↑ (Gaztelaniaz) estadio mendizorroza :: La Futbolteca. Enciclopedia del Fútbol Español. (Noiz kontsultatua: 2017-10-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) País, Ediciones El. (1998-05-04). «Euforia blanquiazul por el ascenso del Alavés a Primera División 42 años después» EL PAÍS (Noiz kontsultatua: 2017-10-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) Mallorca - Alavés 1:0 (Copa del Rey 1997/1998, Semifinales). (Noiz kontsultatua: 2017-10-08).
* ↑ Correo, El. Martín Herrera, el que jugó todos los partidos en 99-00. El Correo. (Noiz kontsultatua: 2017-10-08).
* ↑ EiTB. Alaves-Liverpool UEFAko final historikoaren golak. (Noiz kontsultatua: 2017-10-08).
* ↑ Madrid-Sevilla y Alavés-Zaragoza, semifinales de la Copa del Rey - Fútbol. (Noiz kontsultatua: 2017-10-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «INFORME: El Alav�s consigue el ascenso a Primera por cuarta vez en su historia» Libertad Digital 2005-06-12 (Noiz kontsultatua: 2017-10-08).
* ↑ EiTB. Alaves Bigarren B Mailako txapeldun izendatu da. (Noiz kontsultatua: 2017-10-08).
* ↑ EiTB. Alaves, Bigarren Mailako txapeldun. (Noiz kontsultatua: 2017-10-08).
* ↑ EiTB. Alaves Kopa gabe geratu da Bartzelonaren aurka finala galdu ostean. (Noiz kontsultatua: 2017-10-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61069363