OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anbulu zuri

Asphodelus albus Landare belarkara da, sustrai tuberkuluduna eta Mediterraneoko arroan eta Asian jatorria duena. Bere izen zientifikoa Asphodelus albus daeta bere izena antzinako Greziatik dator. Hildakoak ohoratzeko erabiltzen zen.

## Funtsezko ezaugarriak

Asphodel Asphodelus generokoa da. Genero honetako beste espezie ezagunak dira Asphodelus aestivus, Asphodelus fistulosus, Asphodelus ramosus, Asphodelus albus, Asphodelus acaulis.
Normalean bere altuera 60 eta 70 cm artean dago. Loreak nahiko politak eta ikusgarriak dira. Kolore zuriak dira, nahiz eta batzuetan arrosa bihurtzen diren, eta lore-zurtoinaren amaieran multzoetan antolatuta agertzen dira. Loratze garaia udan izaten da.

### Laborantza egiteko ingurumen baldintzak

Landare hau baldintza onetan hazteko lurrak nahiago du lehorra, ondo xukatua eta sakona izatea. Hobe hareatsuak edo harritsuak badira. Loraldia udan izaten denez, urtaro lehorragoak, eguzkitsuagoak eta epelagoak behar ditu.

### Asphodelus albus espezie inbaditzaile gisa

Munduko leku askotan asfodela landare inbaditzailea da. Hori hazien ekoizpen handiaren ondorioz gertatzen da. Animaliek gorroto dute landare hau, beraz, belarjaleak ere ez dute jaten.
Moldagarritasun handia du. Maila horretara iritsi da Saharako basamortuan aurkitzera iritsi dira bertan prezipitazioak ez dira urtean 100 litrora iristen.

## Erabilera medikoak

Landare honen inguruko guztia ez da txarra, izan ere, inbaditzailea den arren, sendagai onak ditu. hesteetako eta biriketako edozein eragozpen motari aurre egiteko.
Beste erabilera desberdin bat zauriak, tumoreak, ubeldurak eta kaloak ukendu gisa erabiltzea zen. Espainian, asfodelorik handiena ekzema tratatzeko erabiltzen da.

## Beste erabile batzuk

Landare honen sustraiak almidoi kopuru handia du. Antzina ogia fabrikatzeko eta karbohidratoen ekarpen gehigarrirako erabiltzen zen. Antzinakoen patata deitzen zitzaion. Zurtoinak erosketak egiteko edo uzta egiteko erabiltzen ziren saskiak egiteko erabiltzen ziren.
Animaliek gorroto duten landarea da. Hori dela eta, eltxoak etxeetatik urrun mantentzeko balio du. Antzina tuberkuluak kontsumitzen ziren. Hala ere, azken ikerketek aztertu dute landarean asfodelina egotea. Entzima hori toxikoa da gizakientzat, beraz jada ez zen kontsumitzen.
Ikus dezakezunez, asfodela landare oso bat da, historia handikoa eta oso erabilia antzinatik. Informazio honekin arazorik gabe lorategian eduki dezakezu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1098135
* Multimedia: Asphodelus albus / Q1098135
* Espezieak: Asphodelus albus
# Zingira-haritz

Zingira-haritza (Quercus palustris) Fagaceae familiako haritz zimelkorra da. Quercus sect. Lobatae kidea, Ipar Amerikan jatorria du. Latinezko bere epitetoa- palustris- "zingirakoa" esan nahi du.

## Erreferentziak

* ↑ Harrison, Lorraine. (2012). RHS Latin for gardeners. Mitchell Beazley, 224 or. ISBN 9781845337315..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q161253
* Multimedia: Quercus palustris / Q161253
* Espezieak: Quercus palustris
# Wise Guy: David Chase and the Sopranos

Wise Guy: David Chase and the Sopranos 2024ko Alex Gibney estatubatuar zinema zuzendariaren bi zatiko film dokumentala da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lehen zatia Chaseren jatorriari buruzkoa da: jaioterria, haurtzaroa, amarekin zuen harremana, ikusten zituen filmak, egin zituen lehen lanak eta abar. Eta bigarrenetik aurrera, The Sopranos telesail zirraragarrian barneratuko da.

## Erreferentziak

* ↑ «Arrasto ezabaezina» Berria 2024-09-14 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130305834
# Otso-lahar

Otso-laharra (Rosa rubiginosa) arrosaren familiako zuhaixka da, 2 m inguru luzea, zurtoin okerra eta arantza eta hosto asko duena. Bost hostoko loreak izaten ditu; kolorez, ertzean zuri gorrixkak eta erdian zuriak izaten dira hosto horiek. Euskaraz, sasiarrosa ere deritzo.
Europan eta mendebaldeko Asian jatorria duen zuhaixka hau lorategietan hazten dute. Bertako basarrosa bat da, hau da, mendian edo basoan berez hazten den arrosa.

## Erreferentziak

* ↑ «Otso-lahar». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2022-3-13.)
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15546415
* Multimedia: Rosa rubiginosa / Q15546415
* Espezieak: Rosa rubiginosa
# Symphodus mediterraneus

Symphodus mediterraneus Labridae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.
Zierbenan, gaztelaniaz, jodedor diote.

## Banaketa

Espezie hau Egeo itsasoan aurki daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ Bauchot, M.-L., 1987. Poissons osseux. 891-1421. orr. A W. Fischer, M.L. Bauchot y M. Schneider Fiches FAO d'identification pour les besoins de la pêche. (rev. 1). Méditerranée et mer Noire. Zone de pêche 37. Vol. II. Commission des Communautés Européennes and FAO, Erroma, Italia
* ↑ Barrutia, Eneko. (2003). «Arrainen izenak Bizkaian XX. mendean» (pdf) Zainak (Donostia: Eusko Ikaskuntza) (25) ISBN 8484198790. ISSN 1137-439X. Bibcode: 1137-439X..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2734151
* Multimedia: Symphodus mediterraneus / Q2734151
* Espezieak: Symphodus mediterraneus
# Cyperus alternifolius

Cyperus alternifolius Cyperus generoko eta Cyperaceae familiako landare monokotiledoneoa da. Papiroaren (Cyperus papyrus) generokoa izanik oso antzekoa denez Papiro landarea ere esaten zaio eta gaztelaniaz "paragüita" duen itxuragatik. Landareak Madagaskarren du jatorria.

## Ezaugarriak

Hosto iraunkorreko landarea da. 50-150 cm-tako altuera hartzen du eta 4-7 mm-tako diametrodun zurtoin leuna dauka. Errizoma motz eta horizontala du.
Lekak 30 cm-tatik gora hazten zaizkio, goialdean hori-grisak eta behealdean gorrixkak direnak. 7-30 gluma ere baditu.
Infloreszentziak ere 30 cm-ko altueratik gora hazten dira eta 3-13 cm-ko diametroa dute. 5-10 mm hartzen duten buru multzoak (5-25 buru) espiralean kokatzen dira, arantzaz eta glumaz inguratzen direnak. 18-22 braktea luze eta zorrotzak izaten dituzte, gris-berde kolorekoak.

## Erabilerak

Ornamentazio landare gisa erabiltzen da.
Ugaltzen erraza da. 10-20 cm-ko luzera duen zurtoin zati bat hartu eta uretan sartzen da, sustraiak ateratzen hasten den arte. Orduan lurrean landatzen da. Landarea lurzoru oso hezean mantendu behar da, ur kopuru handiak behar izaten baititu hazteko. Gelako airearen hezetasuna handitzeko ere erabiltzen da beraz.

## Taxonomia

Cyperus alternifolius (Willd.) Endl.-ek deskribatu zuen eta liburu honetan argitaratu zen: Mantissa Plantarum 28-29. 1767.

### Etimologia

Cyperus: grezieraz "ihia" esan nahi du.
alternifolius: latinezko epitetoa "hosto txandakatuak" ditela adierazten duena.

### Barietateak

* Cyperus alternifolius subsp. alternifolius Willd. ex Kunth
* Cyperus alternifolius subsp. flabelliformis Kük.

### Sinonimia

* Cyperus racemosus G.Forst., Poir.
* Eucyperus alternifolius (L.) Rikli Colenso, Trans. & Proc. New Zealand Inst. 15: 331 (1883).

### subsp. alternifolius

* Cyperus frondosus Salisb.
* Cyperus onustus Steud.

### subsp. flabelliformis Kük.

* Cyperus alternifolius Baker
* Cyperus flabelliformis Rottb.
* Cyperus flagellatus Hochst.
* Cyperus gradatus Forssk.
* Cyperus involucratus Rottb.
* Cyperus petersianus Boeckeler
* Cyperus proximus Steud.

# = Ikus, gainera

* Cyperaceae
* Uliako Lore-Baratzak parkea

## Erreferentziak

* ↑ «Cyperus alternifolius».
* ↑ En Epítetos Botánicos
* ↑ Catalogue of life.
* ↑ Cyperus alternifolius en PlantList
* ↑ Txantiloi:Cita web

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132993
* Multimedia: Cyperus alternifolius / Q132993
* Espezieak: Cyperus alternifolius
# Itsas kakile

Itsas kakilea (Cakile maritima) Brassicaceae familiako landare belarkara da. Europako hondartzetako dunetan jatorria du.

## Erreferentziak

* ↑ USDA Plants Profile

## Kanpo estekak

* Datuak: Q589913
* Multimedia: Cakile maritima / Q589913
* Espezieak: Cakile maritima
# Intxaur muskatu

Intxaur muskatuaren zuhaitza (Myristica fragrans) Indonesiako Moluka Uharteetakoa da izatez, Banda Uharteetakoa hain zuzen ere. Egun Celebesen (Sulawesi uhartean) eta Granada Uhartean hazten da.
Intxaur muskatu edo banda fruitua, intxaur muskatu zuhaitzaren fruitu hazia da. Hazi hau, aldi berean, oso preziatua den mazis izeneko kolore gorrixkako azal lehor batez estalia dago. Behin fruitua jaso ondoren epelean lehortzen uzten da, pazientziaz oskol gogorra kendu eta mazisa bereizten zaio hazia gordez.
Indiar eta txinatarrek erakutsi zieten intxaur muskatua arabiarrei eta hauek izan ziren Europan zabaldu zutenak.

## Sukaldean

Intxaur muskatua patata pure, ziazerba, entsalada, ekialdeko arroz, esnegain eta tipula pasta, haragi erregosi, hegazti, oilasko, arrain, muskuilu eta bexamelarekin bikain dator bat.
Kanela eta iltze-belarrarekin batera fruta tarta, gaileta, krema, pontxe, urardo eta bestelako likoreei zapore bikaina ematen die.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Do You Know About the Narcotic Effects of Nutmeg?
* (Ingelesez) Antifungal Properties of Nutmeg Essential oil
* Datuak: Q2724976
* Multimedia: Myristica fragrans / Q2724976
* Espezieak: Myristica fragrans
# Udaberriko astatipula

Udaberriko astatipula (Scilla verna) Asparagaceae familiako landare espezie bat da. Europan mendebaldean hazten da eta izar itxurako lore urdinak udaberrian ateratzen ditu.

## Deskribapena

Landare bizikorra da, belarkara eta beraz txikia da. Erraboil batetatik hazten da eta 5-15 cm-ko altuera hartzen du. 2-7 hosto ateratzen dira erraboil horretatik, luze eta estuak, 20 cm arte har dezaketenak. Punta kamutsa dute eta ahurrak dira. Loreen zurtoinak baino handiagoak diren arren alboraka zabaltzen dira eta ongi ikusten da lorea.
Loreak multzoka ateratzen dira udaberrian, 6-12 ale, usaingabeak dira. Izar itxura hartzen dute irekitzen direnean. 5-8 mm luze diren sei petalo urdin-more argi dituzte eta oinarrian braktea urdina dute.
Haziak oboide itxurakoak dira eta kolore beltza dute.

## Habitata

Altuera txikiko belarra dagoen zelaietan agertzen dira, askotan itsasertzetik gertu. Hala ere 2.200 metrotako altueran ere ikusi izan da.

## Iruditegia

* Lore urdinak.
* Lore urdin-more argiak.
* Loreak itsasertzean.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Casa Rural Abatetxe Landetxea - Elgoibar, Gipuzkoa - Scilla Verna» www.abatetxe.com (Noiz kontsultatua: 2023-09-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3034404
* Multimedia: Scilla verna / Q3034404
* Espezieak: Scilla verna
# Llollobelar italiar

Llollobelar italiarra (Lolium multiflorum) Poaceae familiako espezie baten izen arrunta da. Bazka-landare ezaguna da, askotan hirusta gorriarekin landatzen dutena.

## Erreferentziak

* ↑ Lolium multiflorum. Euskalterm, euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-3-14).
* ↑ Watson L, Dallwitz MJ.. (2008). The grass genera of the world: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval; including synonyms, morphology, anatomy, physiology, phytochemistry, cytology, classification, pathogens, world and local distribution, and references. in: The Grass Genera of the World..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157883
* Multimedia: Lolium multiflorum / Q157883
* Espezieak: Lolium multiflorum
# Japoniar basaerramu

Basaerramu japoniarra (Euonymus japonicus) Japonia, Korea eta Txinan jatorria duen Euonymus generoko espeziea da. Garaiaz 2 eta 8 m artekoa izaten den zuhaixka edo zuhaitz txiki bizikorra da, 3-7 cm luze diren eta ertzak modu finean zerratuak dituzten aurkako hosto obalekin. Loreak, 5 mm-ko diametrokoak, berde zurixkak dira eta ez dira asko nabarmentzen. Udazkenean, laranja koloreko fruituak agertzen dira eskegita, hazi estalgarri gorrizta nabarmenen azpian.
Lorategietan eta, askotan erabiltzen den landare apaingarria da, bai bere jatorrizko eremuan eta bai Europa eta Ipar Amerikan; baratze-barietate anitz aukeratu dira, askotan kolore horiko edo kolore bat baino gehiagoko orriekin.
* Basaerramu japoniarraren hosto eta loreak
* Euonymus japonicus 'Aureo-marginatus', Basaerramu japoniarraren baratze-barietatea
* Baratze-barietate bat Brasilgo Sao Paulon
* Datuak: Q161383
* Multimedia: Euonymus japonicus / Q161383
* Espezieak: Euonymus japonicus
# Kakiondo

    «Kaki» orriak hona dakar. Bestelako esanahiei buruzko orria hau da: «Kaki (argipena)»
Kakiondoa (Diospyros kaki) ebenazeoen familiako asiar jatorriko zuhaitz adar-zabal samarra eta 10 m inguru luzea da. Enbor zuzena eta adaburu zabal adartsua izaten ditu; hostoa, berriz, leuna, distiratsua eta arrautza-itxurakoa, eta lorea txikia, kolorez zuri-horixka eta sexu banakoa. Udazkenean, kaki izeneko fruitu hori-gorrixka ematen du, sagar baten antzekoa eta neurrikoa, jateko oso ona dena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158482
* Multimedia: Diospyros kaki / Q158482
* Espezieak: Diospyros kaki
# Beltxale japoniar

Beltxale japoniarra edo arbustu japoniarra (Ligustrum japonicum) Ligustrum generoaren espeziea da. Hegoaldeko Japonian (japonieraz: ネズミモチ) eta Korean du jatorria.
Hosto-erorkor zuhaixka hau Europan eta Amerikan apaingarri moduan erabiltzen dute eta bere fruitua onuragarria da diuretiko eta laxante moduan.
* Loreak
* Fruitu heldugabe

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm - Euskararen corpusa - Euskadi.eus. (Noiz kontsultatua: 2021-01-19).
* ↑ Huxley, A., ed. (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1209219
* Multimedia: Ligustrum japonicum / Q1209219
* Espezieak: Ligustrum japonicum
# Tamariz

Tamariz edo milazka (Tamarix) tamarikazeoen familiako zuhaixka generoa da. 2–6 m luze izaten da. Adar meheak eta hosto eta lore oso txikiak ditu; loreak arrosa kolorekoak eta izpitan bilduak izaten dira. Kostaldean eta ibaiertzetan hazten da Eurasian eta Afrikan; tamariz-mota batzuk apaingarri gisa lantzen dira. Enborra gorrixka du, eta harekin egindako edabea beherakoaren kontra erabiltzen zen antzina.
Euskal Herrian ezagunen den espeziea frantses milazka da (Tamarix gallica), Nafarroako Erriberan etxekotu dena. Apaingarri izaten dira, zuhaitz itxura eman dieten zuhaixka hau, hala nola Donostian tamarindo izenarekin ezagutzen diren ibiltokietako zuhaitzak.

## Espezieak

* Tamarix africana Poir.
* Tamarix androssowii
* Tamarix aphylla (L.) H.Karst.
* Tamarix arceuthoides
* Tamarix austromongolica Txantiloi:Nb5
* Tamarix boveana
* Tamarix canariensis
* Tamarix chinensis Lour.
* Tamarix dalmatica
* Tamarix dioica Roxb. ex Roth
* Tamarix duezenlii
* Tamarix elongata
* Tamarix gallica L.
* Tamarix gansuensis
* Tamarix gracilis Willd.
* Tamarix hampeana
* Tamarix hispida Willd.
* Tamarix indica
* Tamarix jintaenia
* Tamarix juniperina
* Tamarix karelinii Bunge
* Tamarix laxa Willd.
* Tamarix leptostachys
* Tamarix mongolica
* Tamarix parviflora DC.
* Tamarix ramosissima Ledeb.
* Tamarix sachuensis
* Tamarix smyrnensis Bunge (=T. hohenackeri)
* Tamarix taklamakanensis
* Tamarix tarimensis
* Tamarix tenuissima
* Tamarix tetragyna Ehrenb.
* Tamarix tetragyna var. meyeri (Boiss.) Boiss. (=T. meyeri)
* Tamarix tetragyna var. tetragyna
* Tamarix tetrandra Pall. ex M.Bieb.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ GRIN Species Records of Tamarix. Ameriketako Estatu Batuetako Nekazaritza Saila (Noiz kontsultatua: 2011-02-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q164163
* Multimedia: Tamarix / Q164163
* Espezieak: Tamarix
# Araucaria araucana

Araucaria araucana araukaria generoko hostoiraunkorreko zuhaitza da. Txilekoa da, enbor zuzena du eta altueran 40 bat metro izan ditzake, haziak jateko onak dira. Maputxeen kulturan ikurra den espezie hau apaingarri moduan erabili dute.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158780
* Multimedia: Araucaria araucana / Q158780
* Espezieak: Araucaria araucana
# Tamarindo

Tamarindoa (Tamarindus indica) zuhaitz tropikal bat da, bere jatorria, ekialdeko Afrikan duena, baina orain, Asia tropikaleko toki askotan eta Latinoamerikan ere badagoena. Izena arabieratik datorikio: تمر هندي tamr hindi, "Indiako datila".
Tamarindus generoko espezie bakarra da.

## Ezaugarriak

Zuhaitzak, 20 metro garai izan daiteke. Tamarindoaren hostoek, 10 eta 18 foliolo artean izaten dituzte. Zuhaitzak, poltsa itxurako marroi koloreko fruituak ematen ditu. Haziak, fruitu honen barnean daude, laranja eta marroi arteko kolorea duen mami itsasgarri batekin estalita.
Fruituaren mamia, gozagarri gisa erabiltzen da Asia eta Latinoamerikako sukaldaritzan. Saltsa ingelesaren osagai garrantzitsuetako bat da, baita beste saltsa batzuena ere. Fruitu gaztearen mamia, garratza da, eta hainbat platerentzako egokia. Fruitua helduta dagoenean, berriz, gozoa da, eta postreentzako oso egokia. Mamiak, hostoek eta azalak, erabilpen medikoak dituzte. Adibidez, Filipina aldean, hostoak, tradizionalki, tean erabiltzen dira, malariak eragindako sukarra jaisteko.
Bere dentsitate eta iraupenagatik, tamarindoaren zura, altzariak egiteko ere erabili daiteke. Zuhaitz hauek India hegoaldean oso ohikoak dira, Andhra Pradesh estatuan bereziki. Herrialdeko errepide eta autobideetan itzala emateko erabiltzen dira. Tximinoei asko gustatzen zaizkie tamarindoaren fruitu helduak. India hegoaldean, oinarrizko dietaren zati da. Bertan Sambharra, Pulihora arroza eta beste plater batzuk prestatzen dira tamarindoarekin.

## Erabilera

Tamarindoa, mundu guztiko indiar dendetan aurki daiteke. Mexiko, Panama, Venezuela, Kolonbia eta Latinoamerikako beste herrialde batzuetan, goxoki gisa ere saltzen da, baita edari gisa ere. Tamarindoa, bere ezaugarri medizinalengatik, botika ayurvediko gisa erabiltzen da, liseriketa edo urdail arazoentzat.

## Bitxikeriak

Donostian tamarindo izenarekin ezagutzen diren ibiltokietako zuhaitzak, ez dira berez tamarindoak, baizik eta frantses milazkak (Tamarix gallica), zuhaitz itxura eman dieten zuhaixkak, jatorria Nafarroako Erriberan dutenak.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)
* Datuak: Q80235
* Multimedia: Tamarindus indica / Q80235
* Espezieak: Tamarindus indica
# Litchi

Litchi (Litchi chinensis; txinera tradizionalez: 荔枝; pinyinez: lìzhī) izen bereko generoko kide bakarra da, Sapindaceae familiakoa. Hego-ekialdeko Txinako Guangdong eta Fujian probintzietan jatorria duen zuhaitz tropikal baten fruitua da.

## Historia

Litchia Txina hegoaldean hasi zen landatzen, agiri batzuen arabera K.a. 2000 urtean. Txinako gortean jaki preziatua zen. Hainbesteko preziatua zen Han dinastian (I mendean) zaldi azkarretan eramaten zen espreski enperadorearen gortera. K.o. 1059an Malaisiara eta Vietnam iparraldera zabaldu zen.
1570ko hamarkadan hainbat fraidek idatzia zuten litchiaren inguruan eta Juan González de Mendoza esploratzaile eta fraile espainiarrak Historia del grande y poderoso reino de China (1585) liburuan aipatu zuen.
1656an Michal Boym misiolari poloniarrak mendebaldera eraman zuen.

## Deskribapena
### Zuhaitza

Tamaina ertaineko zuhaitza da baina 12 metro hartzen dituztenak ere ikusi dira. Hostajea borobiltsua da eta hostorik ez zaio erortzen. Zurtoin grisa du eta arrakala ugari izateaz gain nahiko bihurria izaten da.
Hostoak koriazeoak dira, sortu berritan gorrixkak eta ondoren berde dizdiratsuak, Hosto pinatuak ditu 4-8 foliolo eliptikodunak, bakoitzak 5-7cm dituelarik.
Lorea infloreszentzia bat da. 4-5 mm-ko lore txikiak pilatzen dira ardatz baten inguruan eta 5-30 cm arteko luzera hartzen dute. Ez dute kololarik eta lau petalo zuri edo horixka dituzte.

### Fruitua

Garangorriaren tankera hartzen du fruitu honek, eta zapore gozo eta atsegina du. Litchi, Lychee, Leechee, Lichee eta Lichi izena eman ohi zaio.
Drupa oboide bat da, ia borobila, 2-5 cm-ko diametroa edo handiagoa duena. Kanpoaldean duen epikarpioa arrosa bizia edo ia gorria da. Arantzatxoak ditu baina oso fina denez erraz kentzen zaio. Barnealdea pulpaa zukutsu zuria da, zapore gozokoa eta usaintsua. Barnean duen hazia endokarpio gogor batek babesten du.

## Banaketa

Txinan, Malaisian eta Vietnamen du jatorria baina planetako eremu tropikal eta azpitropikalean oso zabalduta dago, hala nola, Asian, Indian, Australian eta Hego Amerikan.
Klima azpitropikala atsegin du, gutxienez izozterik izango ez den eremua. Urtaro lehor eta freskoa eta ondoren uda bero eta prezipitazio handikoa dira haren baldintzarik egokienak.

## Erreferentziak

* ↑ gastronomiavasca.net. Litchiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13182
* Multimedia: Litchi chinensis / Q13182
* Espezieak: Litchi chinensis
# Teka (zuhaitza)

    Artikulu hau zuhaitzari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Teka (argipena)».
Teka (Tectona grandis) lamiazeoen familiako zuhaitz handia da, adaje zabalekoa, Asiako hego-ekialdean hazten dena. Hosto zabalak ditu, lore zurixkak eta mertxikaren egiturako fruitua, oso azal gogorreko lau hazi dituena. Oso aintzat hartua da zuraren balioagatik. Delako zuhaitzaren zura.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-8-12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156938
* Multimedia: Tectona grandis / Q156938
* Espezieak: Tectona grandis
# Carex chordorrhiza

Carex chordorrhiza ihiaren antzeko belar landarea da, ezpata-belarren generoan dagoena. Lurralde azpiartikoetan eta Ipar Hemisferioko mendietan bizi da, baita Pirinioetan ere.

## Erreferentziak

* ↑ Colin J. Legg, Neil R. Cowie & Alistair Hamilton. (1995). (PDF) A sample survey of the distribution of the String Sedge Carex chordorrhiza on the Insh Marshes, Badenoch & Strathspey. in: Research, Survey & Monitoring Report. 7 Scottish Natural Heritage.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158522
* Multimedia: Carex chordorrhiza / Q158522
* Espezieak: Carex chordorrhiza