OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Claes Andersson

Claes-Johan Rudolf Andersson (Helsinki, Finlandia, 1937ko maiatzaren 30a - ibidem, 2019ko uztailaren 24a) finlandiar idazle, musikagile, psikiatra eta politikaria izan zen.

## Biografia

XX. mendearen bigarren erdiko finlandiar gizarteko eta kultura-munduko pertsona ospetsua da.
Medikuntzan doktoratu eta psikiatrian espezializatu zen. Musikan, piano jotzaile gisa (jazz kontzertuak emanez), musikagile gisa eta letra-idazle gisa aritu zen. Politikan ere parte hartu zuen, lehenik bere herriko parlamentuko diputatu gisa (1987tik aurrera); bere alderdi politikoaren, Ezkerreko Batasunaren, presidente gisa (1990etik aurrera) eta, azkenik, Finlandiako Kultura ministro gisa. Hala ere, literaturan nabarmendu zen batez ere, eta bere izena mundu osora hedatu zen. Antzerkiak eta literatura-kritikako liburu ugari idatzi zituen, baina poesiak eman dio ospe handiena. Bai gaiei bai baliabide estetikoei dagokienez, Poesia soziala izenaz ezagutzen denaren barruan kokatzen da haren poesia. Ironiaz eta umorez erabiltzen zituen topikoak eta jakite arrunta.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q983641
* Multimedia: Claes Andersson / Q983641
# Elmer Diktonius

Elmer Diktonius (Helsinki, 1896ko urtarrilaren 20 - ib., 1961eko irailaren 23a) suedieraz eta finlandieraz idazten zuen Finlandiako poeta izan zen.
Eskola utzi eta musika idazteari ekin zion 1912. urtean. Kuusinen bere lagun eta politikari sozialistaren bidez, ideia sozialista eta erradikalak bereganatu zituen. Modernismoaren aitzindaria izan zen Finlandian askoren ustez. Obra nagusiak: Kanta gogorrak (1922), Ikazkia (1927), Gogor baino itzaltsu (1930) eta Belarra eta Granitoa (1936).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q969743
* Multimedia: Elmer Diktonius / Q969743
# Mika Waltari

Mika Toimi Waltari (Helsinki, 1908ko irailaren 19a - Helsinki, 1979ko abuztuaren 26a) finlandiar idazlea izan zen, genero historikoan nabarmendu zena. Sinuhe egyptiläinen ("Sinuhe egiptoarra") izenburuko eleberri best-sellera idazteagatik bereziki ezagun da: zinemara moldatua ere izan zen. Olerkigintza eta antzerkia ere landu zituen.

## Biografia

Mika Waltari Helsinkin jaio zen eta bost urte zituela aita hil zitzaion. Haurra baino ez zen Finlandiako Gerra Zibila izan zenean. Geroago, Helsinkiko Unibertsitatean teologia ikasten hasi zen, amak bultzatuta, baina laster utzi zuen eta filosofia, estetika eta literatura hartu. 1929an graduatu zen, baina aurrez 1927an Parisen izan zen eta han idatzi zuen bere eleberri ezagunenetako bat, Suuri illusioni (Ilusio handia), bizitza bohemio baten istorioa.
1930 eta 1940 hamarkadetan kazetari eta kritikari izan zen eta Europako hainbat egunkaritan idatzi. Suomen Kuvalehti aldizkariaren zuzendaria ere izan zen. Hainbat literatur lehiaketatan ere hartu zuen parte, bere iritzia kalitatezkoa zela erakusteko eta hauetan sortu zen Palmu inspektorea pertsonaia, Helsinkiko polizia departamenduko inspektore latza.
Bigarren Mundu Gerra garaian gobernuaren informazio zentruan egin zuen lan, propaganda politikoaren menpe. 1945 urtean argitaratu zen nazioarteko sona eman zion lana, Sinuhe egyptiläinen ("Sinuhe egiptoarra"). 1954 urtean Hollywoodek zinemara eraman zuen. Eleberri historiko gehiago ere idatzi zituen, Aingeru iluna adibidez, Konstantinoplaren 1453ko erorketan kokatua.
1957an Finlandierazko Akademiako kide bihurtu zen eta 1970an Turkuko Unibertsitateko ohorezko doktore izendatu zuten. Bi asteroidek ere bere omenezko izena dute, 4266 Mika Waltar eta 4512 Sinuhe

## Lanak

Finlandierazko idazle jorienetakoa da, 29 eleberri, 15 nobela, 6 ipuin bilduma, 6 poesia bilduma eta 26 antzerki idatzi baitzituen. Haren lanak 30 hizkuntza baino gehiagotara itzuli dira.

## Erreferentziak

* ↑ Mika Waltari. (Noiz kontsultatua: 2017-11-24).
* ↑ (Ingelesez) Etusivu. (Noiz kontsultatua: 2017-11-24).
* Datuak: Q193111
* Multimedia: Mika Waltari / Q193111
# Kyösti Kallio

Kyösti Kallio (kyøsti kɑlːio ahoskatua; Ylivieska, 1873ko apirilaren 10a -Helsinki, 1940ko abenduaren 19a) finlandiar politikari bat izan zen, Finlandiar Errepublikako laugarren presidentea. Kallio nekazal klasearen ordezkaria zen, Alderdi Landatarraren sortzailea (Finlandiako Zentroko Alderdiaren aurrekaria) 1906an eta "Independentzia Senatu"ko kidea 1917an. Presidente aukeratua izan baino lehen, diputatu izan zen zenbait legealditan, legebiltzarreko presidentea eta lau aldiz lehen ministro. 1922an "Lex Kallio" bezala ezagutu zen legea onartu zen, nekazari txikien egoera hobetu zuena. Bere presidentziaren hasieran, Kalliok zentristen eta sozialdemokraten arteko gobernu koalizio bat izendatu zuen, amankomuneko ikuspegi bat eta herrialde bateratu bat posible egin zituena, 1918ko gerra zibiletik jada oneratua, Sobietar Batasunak Finlandia 1939ko abenduak 30ean eraso eta Neguko Gerra hasi zenean, 1940ko martxoak 13 arte iraun zuena. Kyösti Kallio dramatikoki hil zen bihotzeko batek jota Helsinkiko tren geltokian Nivalako bere etxera joateko trena hartu behar zuenean.
* Datuak: Q209441
* Multimedia: Kyösti Kallio / Q209441
# Juho Kusti Paasikivi

Juho Kusti Paasikivi (ˈjuɦo ˈkusti ˈpɑːsiˌkiʋi ahoskatua; Koski, Finlandiako Dukerri Handia, 1870ko azaroaren 27 – Helsinki, Finlandia, 1956ko abenduaren 14) Finlandiako zazpigarren presidentea izan zen (1946-1956). Finlandiar Alderdia eta Koalizio Nazionaleko Alderdiaren ordezkari zela Finlandiako Lehen Ministroa izan zen 1918an eta 1944-1946 urteen artean. Finlandiako ekonomia eta politikan pertsonaia garrantzitsua izan zen 50 urtez. Finlandiako nazioarteko harremanen arkitekto gisa ezagutzen da, Bigarren Mundu Gerraren ostean egindako lanagatik.
* Datuak: Q202171
* Multimedia: Juho Kusti Paasikivi / Q202171
# Heinrich Lenz

Heinrich Friedrich Emil Lenz (errusieraz: Эмилий Христианович Ленц; Dorpat, 1804ko otsailaren 24a/otsailaren 12a - Erroma, 1865eko otsailaren 10a) fisikari errusiar bat izan zen, Baltikoko alemaniarra hain zuzen, 1833an bere izenez ezaguna den Lenzen legea argitaratzeagatik ospetsua. Lenz-en legeak ondorengoa dio:
"Induzituriko korrontearen noranzkoa korronte hori sorrarazten duen kausaren aurka egiteari dagokiona da."
Gorputzek beren tenperaturaren arabera duten eroankortasunari buruz ere ikerketa esanguratsuak egin zituen eta 1843an bi hauen arteko erlazioa aurkitzea lortu zuen, beranduago James Prescott Joule fisikari ingelesak zabaldu eta osatuko zuena. Hori dela eta, Joule efektua izenez da ezaguna.
Gaur egungo Estonian jaioa, 1820an bigarren hezkuntza amaitu ondoren, kimika eta fisika ikasteari ekin zion Tartuko Unibertsitatean, bere jaioterrian. Otto von Kotzebuerekin egin zuen bere hirugarren munduan zeharreko bidaia 1823tik 1826ra bitartean. Bidaian zehar, Lenzek baldintza klimatikoak eta itsasoko uraren propietate fisikoak ikasten jardun zuen, eta 1831. urtean elektromagnetismoa ikasteari ekin zion. Bidaiaren ostean, Lenz San Petesburgoko Unibertsitatean hasi zen lanean, Matematika eta Fisikako Dekano bezala 1840 eta 1863 urteen artean.
Jada izendatuta dagoen Lenz-en Legearen ondorioz Faradayren legea osatu zen. Hori dela eta, Faraday-Lenz legea bezala ere ezagutzen da, arazoaren aurrean eginiko esfortzuari ohore eginez.

## Ikus, gainera

* Elektrizitatea
* Elektrizitatearen historia
* Faradayren legea
* Lenzen legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154325
* Multimedia: Heinrich Friedrich Emil Lenz / Q154325
# Erkki Kairamo

Erkki Kairamo (Helsinki, Finlandia, 1936ko uztailaren 25a – 1994ko uztailaren 25a) finlandiar arkitektoa izan zen.
Helsinkiko Teknologia Unibertsitatean ikasi zuen arkitektura (1954-1963). 1963an bere estudioa ireki zuen beste arkitekto garrantzitsu batzuekin. 1973an K. Gullichsen eta T. Vormala finlandiar arkitektoekin hasi zen lanean. 1978an Finlandiako Arkitektura Saria jaso zuen eta 1984an Eraikuntza Metalikoena. Lan aipagarrienen artean ditu: Helsinkiko Itakeskus merkataritzagunea eta bulego dorrea (1983-1987), T. Vormala, H. Mäkinen eta K. Koskinenekin batera egina; Espooko (Finlandia) suhiltzaileen eraikina (1986-1991), T. Patomo eta N. Daviesekin batera egina, eta hiri bereko Veho Auto-City auto salmentarako gunea (1987-1991), T. Vormala eta T. Saarelainenekin batera egina.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-05-18 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q11858317
# Ernst Leonard Lindelöf

Ernst Leonard Lindelöf (Helsinki, 1870eko martxoaren 7a - ib., 1946ko ekainaren 4a) matematikari finlandiarra izan zen, analisi errealean, analisi konplexuan eta topologian egindako ekarpenak egin zituena. Lindelöf espazioak harengatik izendatzen dira. Lorenz Leonard Lindelöfen semea eta Uno Lorenz Lindelöf filologoaren anaia zen.

## Biografia

Lindelöfek Helsinkiko Unibertsitatean ikasi zuen. 1893an doktoretza bukatu zuen, irakasle bihurtu zen 1895ean eta matematikako irakasle 1903. urtean. Finlandiako Zientzia eta Letren Elkarteko kide izan zen.
Eremu matematiko desberdinetan lan egiteaz gain, hala nola analisi konplexua, proiekzio konformea, topologia, ekuazio diferentzial arruntak eta gamma funtzioak, finlandiar matematikaren historiako ikasketak sustatu zituen. Ezaguna da ekuazio diferentzialei buruzko Picard–Lindelöf teoremagatik eta Phragmén-Lindelöf printzipioagatik, funtzio konplexuen teoria frogatu zuen modulu maximoko printzipioaren hainbat hobekuntzetako bat.

## Hautatutako bibliografia

* Le calcul des résidus et ses applications à la théorie des fonctions (Paris, 1905)
* Mémoire sur la théorie des fonctions entières d'ordre fini ("Acta societatis scientiarum fennicae" 31, 1903)
* Lars Edvard Phragmén-ekin elkarlanean: "Sur une extension d'un principe classique de l'analyse et sur quelques propriétés des fonctions monogènes dans le voisinage d'un point singulier", in: Acta mathematica 31, 1908.

## Kanpo estekak

O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F.. «Ernst Leonard Lindelöf» MacTutor History of Mathematics archive. St Andrews Unibertsitatea http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Lindelof.html..
* Datuak: Q924443
* Multimedia: Ernst Lindelöf / Q924443
# Lorenz Leonard Lindelöf

Lorenz Leonard Lindelöf (1827ko azaroaren 13a, Karvia (orduan Errusian) - 1908ko martxoaren 3an, Helsinki) matematikari eta astronomo finlandiarra izan zen.

## Biografia

Lindelöf familia pobrekoa zen. Suediera, alemana eta frantsesa ikasi zituen eta astronomia eta matematika ikasi zituen Helsinkiko Unibertsitatean. Hasieran astronomian espezializatua graduondoko mailan eta Pulkovoko behatokian egon zen 1855-1856an. Doktoretza (Promotierung) amaitu ondoren, Lindelöf 1857tik 1874ra Helsinkiko matematikako irakasle izendatu zuten eta 1869tik 1872ra unibertsitateko errektorea izan zen. Ondoren, Mittag-Lefflerren alde irakasle postua utzi zuen eta politikari bihurtu zen. Lindelöf 1874tik 1902ra Finlandiako Estatuko hezkuntza ministroa izan zen eta Kaleva mutualitate aseguruen konpainian aktuario lanak ere egin zituen. 1883. urtean zaldun izendatu zuten eta 1888an Estatuko Kontseiluko kidea izan zen. Finlandiako Legebiltzarrean izan zen, batzorde askotan lagunduz eta 1900. urtean eskualdeko mariskala izan zen.
Lindelöf-k artikuluak argitaratu zituen gutxieneko gainazalei, aldakuntzen kalkuluari, geometria diferentzialari, mekanikari, zeruko mekanikari eta pentsio funtsei buruz.
Ernst Leonard Lindelöf bere semea matematikari ospetsu bihurtu zen.
1859. urtean Lorenz Lindelöf Finlandiako Zientzien eta Letren Elkarteko kide bihurtu zen eta 1867an bere idazkari iraunkorra. 1900. urtean Uppsalako Zientzietako Errege Elkarteko kide bihurtu zen. 1880. urtean Prusiako Zientzien Akademiako Steiner Saria jaso zuen.
Bere ehorzketa Hietaniemiko hilerrian gertatu zen.

## Aukeratutako lanak

* Limites entre lesquelles le caténoïde est une surface minima, Acta Soc. Scient. Fenn., No. 9, 1871.
* Lärobok i analytisk Geometri, Helsinki, 1877 (Geometria analitikoari buruzko eskuliburua suedieraz)
* Trajectoire d'un corps assujetti à se mouvoir sur la surface de la terre sous l'influence de la rotation terrestre, Acta Soc. Scient. Fenn., No. 16, 1888
* Variationskalkylens teori och dess användning till bestämmande af multipla integralers maxima och minima, 1855
* Nouvelle demonstration d´un théorème fondamental du calcul de variations, Compte Rendus Acad. Sci. Paris, 1861
* Détermination analytique de la forme des ondes lumineuses élémentaires, Acta Soc. Scient. Fenn., No. 6, 1861
* Recherches sur les polyèdres maxima, Acta Soc. Scient. Fenn., No. 24, 1898.
* with the Abbé Moigno: Leçons de calcul des variations, Paris: Mallet-Bachelier, 1861

## Kanpo estekak

* Nordisk Familjebok (suedieraz), Runeberg Proiektua
* "Lindelöf, Lorentz Leonard (1827-1908)" Michel Baran at scienceworld.wolfram.com
* Datuak: Q4356483
* Multimedia: Lorenz Lindelöf / Q4356483
# Ansa Ikonen

Aili Ansa Inkeri Ikonen (San Petersburgo, 1913ko abenduaren 19a – Helsinki, 1989ko maiatzaren 23a) finlandiar film eta antzerki aktore saritu bat izan zen. Hiru hamarkadako ibilbidean zehar, bere garaiko aktore ospetduenetakoa bilakatu zen. Ansa Ikonen eta Tauno Palo finlandiar zinemaren urrezko bikote bihurtu ziren.

## Biografia

San Petersburgon jaio zen finlandiar etorkinen familia batean, baina Errusiako Iraultza gertatu zenean Finlandiara itzuli ziren. Musika irakasle izateko ikasketak egin zituen baina ez zuen horretan lanik egin, zinema gustukoago baitzuen.
Paper txiki batzuk egin zituen Valentin Vaala zuzendariak Kaikki rakastavat (1935, "guztiok maite dugu norbait") komedia erromantikoan paper nagusia eman zion, Tauno Palo aktorearen bikote bihurtuz. Arrakasta itzela izan zuen filmeak eta Ansa Ikonen zine izarra bihurtu zen Finlandian. Hurrengo urteetan Tauno Palo eta bera zinemako bikote bihurtu ziren, elkarrekin 12 filme grabatu baitzituzten. Bizitza errealean ez zuten bestelako bikote harremanik izan. Ansa Ikonen-en zuzendari lanak ere egin zituen, adibidez Nainen on Valttia ("emakumea da karta basatia") 1944ko filmea.
Filmeak egiten zituen garaian Finlandiako Antzerki Nazionalean ere sartu zen. Ez zuen antzezteko eskolarik jaso baina berehala ikasi zuen ofizioa eta 44 urtetan zehar aritu zen bertan. Londresko Old Vic antzokian ere izan zen 1949an.
Jalmari Rinne aktorearekin ezkondu zen eta bi alaba izan zituen, Katriina Rinne eta Marjatta Rinne. Senarra 20 urte zaharragoa zen eta sarritan alabaren papera egitea tokatu zitzaion elkarrekin grabatu zitutzen filmetan.

## Filmografia

* Minä ja ministeri (1934)
* Syntipukki (1935)
* Koskenlaskijan Morsian (1937)
* Kuriton Sukupolvi (1937)
* Rykmentin murheenkryyni (1938)
* Runon kuningas ja muuttolintu (1940)
* Oi, Kallis Suomenmaa (1940)
* Kulkurin Valssi (1941)
* Vaivaisukon Morsian (1944)
* Nainen on Valttia (1944);
* Soot and Gold (1945)
* Pikajuna Pohjoiseen (1947)
* Gabriel, tule takaisin (1951)
* The Girl from Moon Bridge (1953)
* Rakas Lurjus (1955)
* Ratkaisun Päivät (1956)
* Äidittömät (1958)
* Telefon (1977)

## Erreferentziak

* ↑ BLF. (Noiz kontsultatua: 2017-11-25).
* ↑ (Finlandieraz) Tytär kertoo totuuden Ansa Ikosen suhteesta Tauno Paloon | Viihde | Iltalehti.fi. (Noiz kontsultatua: 2017-11-25).
* ↑ Txantiloi:Fi-FI «Ansa Ikosen syntymästä 100 vuotta: Arvoituksellinen Ansa» Ilta-Sanomat 2013-12-19 (Noiz kontsultatua: 2017-11-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4770489
* Multimedia: Ansa Ikonen / Q4770489
# Rolf Nevanlinna

Rolf Herman Nevanlinna (1895eko urriaren 22a, Joensuu, Ekialdeko Finlandia - 1980ko maiatzaren 28a, Helsinki) agian matematikari finlandiar ospetsuena da. Bereziki estimatua izan zen funtzioen teorian (adibidez, analisi konplexua) egindako lanagatik. Matematikaz gain, Nevanlinnak kulturan eta politikan interes handia izan zuen. Bere iritziak politikan batzuetan polemikoak izan ziren, baina musikari amateur gisa zeukan talentua oso estimatua izan zen. Alderdi Finlandiar Ultranazionalistako kide aktiboa izan zen eta finlandiar pro-alemaniar mugimenduko kide izateaz gain, Waffen-SS-tako Finlandiako Boluntarioen Batailoiko borrokalaria izan zen Bigarren Mundu Gerraren garaian.

## Ikus, gainera

* Nevanlinnaren teoria
* Nevanlinna saria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q540981
* Multimedia: Rolf Nevanlinna / Q540981
# Risto Ryti

Risto Ryti (Huittinen, 1889ko otsailaren 3a – Helsinki, 1956ko urriaren 25a) Finlandiako 5.a presidentea izan zen.
Ibilbide politikoa arlo ekonomikoan hasi zuen, eta nazioarteko harreman ugari lortu zituen bankuen munduan eta Nazioen Ligaren esparruan. Lehen ministro izan zen 1939-1940ko Neguko Gerran eta 1940-1941eko Bitarteko Bakean. Ondoren, Jarraipenaren Gerran presidente izan zen 1941etik 1944ra. Gerra amaitu ondoren, hamar urteko espetxe-zigorra ezarri zioten gerraren arduradun gisa, nahiz eta 1949an barkatu egin zioten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209435
* Multimedia: Risto Ryti / Q209435
# Lauri Kristian Relander

Lauri Kristian Relander (Kurkijoki,1883ko maiatzaren 31 – Helsinki, 1942ko otsailaren 9a) Finlandiako bigarren presidentea izan zen 1925etik 1931ra.
Filosofia eta agronomia ikasi zituen Helsinkiko Unibertsitatean eta Nekazaritza Ligan sartu zen. 1910etik 1913ra eta 1917tik 1920ra diputatua izan zen eta 1917an alderdiko buruzagietako bat zen. 1919an parlamentuko presidente hautatu zuten eta 1920an Viipuri probintziako gobernadore izendatu zuten.
1925ean Finlandiako presidente hautatu zuten. Ezkerrari eskatu zion demokrazia onartzea eta eskuinari errepublika onartzea. Kanpo-politikan finlandiarren isolamenduak jarraitu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214009
* Multimedia: Lauri Kristian Relander / Q214009
# Wäinö Aaltonen

Wäinö Valdemar Aaltonen (Karinainen, Finlandia, 1894ko martxoaren 8a – Helsinki, 1966ko maiatzaren 30a) finlandiar artista eta eskultore bat izan zen. Landu zituen materialen artean, brontzea, marmola, granitoa eta egurra daude eta estilo aldetik kubismorako joera erakutsi zuen.

## Bizitza

Wäinö Waldemar Aaltonen 1894ko martxoaren 8an jaio zen Karinainen$^,$
Jostun baten semea zen eta haurtzaroa Hirvensalon pasa zuen. 1910 1915 bitarte Turkuko diseinu eskolan diseinua eta margolaritza ikasi zuen Victor Westerholmekin batera. Ikasketen amaieran eskulturarekiko interesa piztu zitzaion.
Egurgileen laguntzaile ari zela ikasi zuen eskultura haren lehengusu Aarre Aaltonenekin batera.Juha Ilvas, Kansallista taidetta - Suomalaista taidetta Kansallis-Osake-Pankin kokoelmissa, Helsinki, Kansallis-Osake-Pankki, 1989 (ISBN 951-889-000-5)</ref>$^,$.
Haurrak eta emakumeak irudikatzen duten marmolezko eskulturak lehen aldiz 1916an erakutsi zituen..
Granitozko bere lehen eskulturak izan ziren lehen aldiz jendearen atentzioa deitu zutenak. Horien arteaz, nabarmena izan zen 1921ean Savonlinnan egin zuen granito gorrizko estatu monumentala, gerrako eroi bat irudikatzen duena, greziar kasko bat eskuan duela.. Bere lehen lanen artean nabarmena da ere Ganitozko mutilak. (1917-1920).
Helsinkin hil zen 1966ko maiatzaren 30an eta bere garaiko finlandiar eskultore ospetsuenetakoa izan zen.$^,$ $^,$

## Lanak

| Artikulua | Data | Bilduma |
| Kun ystävyyssuhteet solmitaan | 1948 | |
| Aleksis Kivi Memorial | 1939-10-10 1939 | HAM Helsinki Art Museum |
| Genius ohjaa nuoruutta | | |
| Granite Boy I | 1917 | Finnish National Gallery |
| Musica | 1926 | Finnish National Gallery |
| Lily | 1927 | |
| memorial of Aleksis Kivi | | |
| Oikeustaistelun muistomerkki | 1937-12-05 | |
| Muusa/Muistijälki | | |
| K. J. Ståhlberg's memorial statue | 1959 | HAM Helsinki Art Museum |
| P. E. Svinhufvud statue | 1959 1961 | HAM Helsinki Art Museum |
| Turun taideyhdistyksen piirustuskoulu Åbo konstföreningens ritskola 1830 - 1930 | 1980 | City of Pori art collection |
| Reading Room | 1955 | |
| Builders Hand | 1960 | |
| Mother Earth protects her sons | 1960 | HAM Helsinki Art Museum |
| Wader | 1923 | HAM Helsinki Art Museum |
| Mother and Child | | |
| Rautatienrakentajien muistomerkki | 1957 | |

## Erreferentziak

* ↑ (Finlandieraz) Artists’ Association of Finland (Noiz kontsultatua: 2017-1-15).
* ↑ (Finlandieraz) Otavan Iso Fokus, Osa 1, p. 20-21. Otava 1972.
* ↑ (Finlandieraz) Txantiloi:Ouvrage
* 1 2 3 Txantiloi:Harv
* ↑ (Finlandieraz) Julkiset veistokset. (Noiz kontsultatua: 2015-12-2).
* 1 2 3 (Finlandieraz) 1966ko maiatzaren 30an, Helsinkin)}
* ↑ (finlandieraz: Graniittipoika)
* ↑ (Finlandieraz) Suomen kuvataiteilijat verkkomatrikkeli. Helsinki: Suomen Taiteilijaseura (Noiz kontsultatua: 2013-2-6).
* ↑ (Finlandieraz) Suomen kuvataiteilijat verkkomatrikkeli. Helsinki: Suomen Taiteilijaseura (Noiz kontsultatua: 2013-2-6).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213619
* Multimedia: Wäinö Aaltonen / Q213619
# Johannes Gabriel Granö

Johannes Gabriel Granö (Lapua, Finlandia, 1882ko martxoaren 14a - Helsinki, Finlandia, 1956ko otsailaren 23a) Finlandiako esploratzailea izan zen. Siberia eta Mongolia esploratu zituen eta Finlandiako hiru unibertsitate nagusietako irakaslea izan zen. Geografia hutsa liburuaren egilea da.

## Biografia

Johannes Gabriel Granök Helsinkin ikasi zuen, hasieran botanika baina berehala gepgrafia ikastera jo zuen. Bere aita Siberiako Omsk hiriko finlandiar koloniaren apaiza zen eta Granök bertan igarotzen zituen oporraldiak. Ingurunea aztertu eta 1905 urtean Fennia aldizkarian artikulu zientifiko bat argitaratu zuen Siberiako kolonia finlandiarren ingurukoa.
Fenno-Ungriar Elkarteak finantziatuta hiru espedizio burutu zituen: Mongolia Iparraldera (1906), Altai mendietara (1907) eta Saian mendietara (1909). Izotzak mendien morfologian izandako eragina aztertzea zuen helburu espedizio hauetan.
1919an Tartuko Unibertitsateko irakasle bihurtu zen. Mintegia sortu eta estonieraz eman zituen klaseak. 1923an helsinkiko Unibertsitatera joan zen Finlandiako Atlasa egitera. Handik gutxira Turkuko Unibertsitate sortu berrira aldatu zen.

## Ekarpen nagusia

"Geografia hutsa"-ren kontzeptua plazaratu zuen. Lan metodologia berri bat sortu zuen, paisaiak definitzeko eta sailkatzeko geomorfologiaz gain ur masak, landaretza eta gizakiaren inpaktua ere kontutan hartu zituen.

## Lanak

Lan ezagunena Geografia hutsa (1929) da. Lanik gehienak alemanieraz atera zituen, baten bat frantsesez ere bai.
* Beiträge zur Kenntnis der Eiszeit in der nordwestlichen Mongolei und einigen ihrer südsibirischen Grenzgebirge (1910, doktore tesia)
* Die Nordwest-Mongolei (1912)
* Morphologische Forschungen im östlichen Altai (1914)
* Les formes du relief dans l'Altai russe et leur genése (1917)
* Altai I-II (1919-1921)
* Die landschaftlischen Einheiten Estlands (1922)
* Geografia hutsa (1929)
* Die geographischen Gebiete Finnlands (1931)
* Mongolische Landschaften und Örtlichkeiten (1941)
* Das Formengebäude des nord-östlischen Altai (1945)

## Erreferentziak

* ↑ BLF. (Noiz kontsultatua: 2017-11-18).
* ↑ (Ingelesez) Helsingin yliopisto. (Noiz kontsultatua: 2017-11-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3736180
* Multimedia: Johannes Gabriel Granö / Q3736180