# Josefina Oloriz

Josefina Olóriz Arcelus ( Mar del Plata, Argentina, 1894ko abuztuaren 27a -?) Ideologia kontserbadoreko irakaslea izan zen, Primo de Rivera diktadura garaian karrera politikoa egin zuena. 1927an, Primo de Riveraren diktaduraren Batzar Nazional Aholku-emailean ordezkatutako 13 emakumeetako bat izan zen.

## Bizitza

Argentinan jaio zen euskal jatorriko familia batean. Nerabea zela, bere familiarekin Donostian joan zen bizitzera. Irakasle gisa graduatu zen, eta urte luzez lan egin zuen Donostiako Escuela Normal de Maestras zeritzanean. Emakumeak bizitza publikoan parte hartzearen aldekoa zen. Bere ideologia politikoa kontserbadorea zen, horregatik Primo de Rivera diktadura garaian Batasun Patriotiko alderdi bakarrean sartu zen. Emakume ezkonduek eta emakume ezkongabe emantzipatu gabeek ez zuten horretarako eskubiderik, " pater familia "-en (aita edo senarra), agintearen menpe zeudelako.
1925eko ekainaren 30ean, Carmen Resines Gardeazabalekin batera, Espainiako estatuan zinegotzi izendatutako lehen zortzi emakumeetako bat izan zen. Jose Elosegi aukeratu zuten alkate. Urte batzuk geroago, 1929an, Elosegiren ordezkoa zen, Jose A. Begiristainek, Olóriz alkateorde izendatu zuen. Zenbait iturriren arabera, espainiar estatuko lehen emakumea izan zen alkateorde karguan.
1927an, Miguel Primo de Riverak Kontsultarako Batzar Nazional bat izendatu zuen 1929rako Konstituzioaren aurreproiektua presta zezan, erregimenari zilegitasuna emateko modu gisa. Batzar honetan Primo de Riveraren erregimenak 13 emakume aukeratu zituen. (Zenbaiten arabera, hala, Espainiaren historiako Kongresuko lehen emakume diputatu bihurtu ziren; hala ere beste batzuk zalantzan jartzen dute Kontsultarako Batzar Nazionala Parlamentu baten parean jar daitekeenik, ezberdintasun handiak baitzeuden izaera demokratikoaren arloan eta baita ere instituziook zuten botere legegilearen alorrean). Hamahiru horien artean Josefina Oloriz zen diputatuetako bat, eta bizitza nazionaleko jardueren ordezkari gisa aritu zen. Primo de Rivera diktaduraren erorketaren ostean, Olorizek bere presentzia politikoa amaitu zuen diputatu gisa 1930ean.
1936an, kargu esanguratsua izatera itzuli zen. Espainiako Gerra Zibilean, Gipuzkoako Probintziako hezkuntzako inspektore nagusi izendatu zuen Junta Militar Karlistak.. Kargu horretatik, ideologia errepublikarra edo abertzalea n zuten irakasleak kontrolatu eta hauek kentzeaz arduratu zen.
Olorizek uste zuen bera bezalako emakume aitzindarien existentziak zerbitzu publikoa pixkanaka emakumeei zabalduko zela, baina, hala ere, zerbitzu publikoan bete behar zuten zereginean emakumeenak ziren "konpetentzia natural eta esperientzia domestikoa"-rekin zerikusia izan behar zutela; hau da, garai hartako gizarteak emakumeen zeregin gisa uler zitzakeen hezkuntza, osasuna, gizarte zerbitzuak, higienea, garbiketa, hirigintza eta abar bezalako emakumezkoen jarduerakin zerkikusia izan behar zuela emakumeen jardun politikoak.

## Batzar Nazional Aholku-emaileko emakumeak

Batzarraren eginkizun nagusia Espainiarako Konstituzio berri bat egitea zen eta 429 lagunek osatzen zuten. Hautatutako emakumeen artean, horietako bi aukeratu zituzten Estatuko ordezkari gisa - Isidra Quesada Gutiérrez de los Ríos, Esklabo Zurien Merkataritza Errege Batzordeko Aguilar de Inestrillas-en kondesa alarguna eta Trinidad von Scholtz Hermensdorff alarguna (Parcent-eko dukesa eta erreginaren dama) eta gainerakoak beren merituetan oinarrituta eta "bizitza nazionaleko hainbat jardueraren ordezkari , besteak beste, María de Maeztu pedagogoa (orduan Residencia de Señoritas delakoaren zuzendaria), Carmen Cuesta del Muro (Espainiako lehen Zuzenbidean doktorea eta Teresiar Erakundeari lotutakoa) Batzarreko idazkari izan zena, Blanca de los Ríos (idazlea), Natividad Domínguez Atalaya (Emakumeen Hezkuntzarako Elkartekoa, Merkataritza irakaslea eta ideal pedagogiko krausistetan trebatua), Emakumeen Ekintza Katolikoari lotutako bost emakume: Josefina Olóriz (Eskola Normaleko idazkaria, irakasle gipuzkoarra, Donostiako zinegotzia eta 1927an Logroñon ospatutako Nazioarteko Eukaristiko Kongresuan parte hartu zutenak); María de Echarri (Madrilgo zinegotzia), María López Monleón (Langile Katolikoen Konfederazio Nazionaleko kidea), Teresa Luzzatti eta María López de Sagredo Andreo (Bartzelonako zinegotzia eta hango Haurren Babeserako Foru Aldundiko kidea). Blanca de los Ríos eta Ramblako markesak ere lotura zuten ACMrekin. Esperanza García de Torre de Luca de Tena, Micaela Díaz Rabaneda, Dolores Cebrián de Besteiro eta Fernández de Villegas batu ziren, baita La Ramblako markesa alarguna ere, zeinaren izena, Concepción Loring, saioaren egunkerokoan agertzen ez dena. 1928ko otsailean, María Dolores Perales González Bravo (Madrilgo Udaleko zinegotzia) kazetaria sartu zen eta, azkenik, desegin eta hiru aste igaro zirenean, 1930eko urtarrilaren amaieran Maria Doménech i Escoté (ezizenez Maria Domenech de Cañellas, idazle eta aktibista kataluniarra, Federazio Katolikoko presidentea, Langile Sindikatuena eta Clara Frías Cañizares abokatu valentziarra.

## Aintzatespenak

* Donostiako Udalak 2001ean plaza bat eskaini zion Resines eta Oloriz izenarekin, hiriak izan zituen lehen bi emakumezko zinegotzien omenez.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Las primeras diputadas en España: 13 "hembras solteras, viudas o casadas"» ELMUNDO 2019-10-10 (Noiz kontsultatua: 2024-11-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Press, Europa. (2019-10-10). «Hoy se cumplen 92 años de la llegada de las primeras diputadas al Congreso 13 mujeres elegidas por Primo de Rivera» Ultima Hora (Noiz kontsultatua: 2024-11-28).
* ↑ Benítez, Enrique. (2017-11-23). «Una mujer para la historia» La Opinión de Málaga.
* ↑ Asamblea Nacional. Diario de Sesiones. Constitución. 10 de octubre de 1927.
* ↑ Benítez Palma, Enrique. (enero 2021). «La llegada de la mujer a la Carrera de San Jerónimo: un balance de las intervenciones de las integrantes de la Asamblea Nacional de Primo de Rivera (1927-1930)» Feminismo/s , 37.
* ↑ Callejero de San Sebastián

## Kanpo estekak

* Emakumeak, generoa eta faxismoa Europan, 1919-45, Kevin Passmoreren eskutik.
* Euskonews- Gipuzkoako irakaskuntzaren arazketa (1936-1942)
* Euskomedia-Irakaskuntza Gipuzkoako landa eremuan lehen frankismo garaian
* Datuak: Q5936658