# Almandoztik etorrita

Almandoztik etorrita edo Ultzamako basurdea bertso sorta bat da, Jose Mari Mutuberria ultzamar bertsolariak 1926an idatzi zuena. Oskorri taldeak 2001ean grabatutako bertsioa da Euskal Herri osoan zabaldu dena.

## Kontakizuna

Jose Mari Mutuberriak berak azaldu zuenez, Almandoz herrian 1926an gertatutako pasadizo batean oinarritu zen bertsoak egiteko: "baserri batean «erre ta kiskeilik» zizauden basurde batekin. Gauez sartzen zen eta baratze guzia jaten zieten. Egun batez, baserri hartako gizonek pentsatu zuten hoben-hobena izkilluekin esperatu ta hil egin behar zutela. Hala gertatu; hala egin. Eta badakizu basurdea zer zen? Etxeko txerria!"

## Bertsoak

Emilio Goldarazenak hamasei bertso bildu zituen Jose Mari Mutuberriaren ahotik, 1968an argitaratu zirenak, Príncipe de Viana aldizkariaren euskarazko gehigarriaren 33-34. zenbakian.
1.Milla bederatzi eunda, ogeita seyian, kantak jartzera nua, Arraizko partian; grazia eskatuaz, Jaunaren aurrian. eizilari batzuek, nola ibilli diran.
2.Almandoztik etorri-ta, Ultzama aldera, Gazteluzar deitzen den, baserri batera, basurdia sartzen zala alortxo batian, beren uste guzien ura arrapatzera.
3.Eztira etorriak txarraren ustian. propio sartu eta automobillian, eizilari onenak batzuen ustian, baña erori dira, deskuido batian;
4.Etorri ta lenbizi in dute afaria, dudikan gabe etzan batere gabia; gero digiritzeko artuta kafia, purua artu eta azkar zen jendia.
5.Denbora ederra zagon, gora illargia. Deskansura etorri da, orko basurdia. Batek leyo batetik ein du beiraldia, oartu ziran bezala, an zan komeria;
6.Eizilarik onena juanda lendabizi bañan basurdia ezta batere juan igesi; ez tirade ok broman lan ortara asi dudik gabe bazuten munizio aski.
7.Bi tiro eman dazkio lenbizko asiera zazpi posta sartu ta basurdia aurrera; tiro oyen otsa aditu eskero beste lagun bat dator orren laguntzera.
8.Basurdia suber zagon erio moduan beste bi tiro orrek Ikusi orduan. Amerikano bat zan guzizko apuruan, orixe or juan da galzak ya galduan.
9.Amerikanoarekin txakurra Surio orixe beretako, propina eman dio. Gau illunian asko ez liteke fio, basurdia delakoan tiratu omen dio
10.Etzan txorakeria, oyek zuten poza; basurde ori janez bear zutela goza, baño oker atera da goguan duten gauza, basurdia delakuan, txerri puzten motza.
11.Suertia egin dutela alkarren ertian denak juntatu eta konsoluz betian, modu ontan bildurik alkarren artian etxetik linterna bat ekarri artian.
12.Yautsi dutenin
txerria denak esaten zuten lastimagarria. Obiago da lenbailen egin sangeria bota baño askoz obe, aprotxatzia.
13.Etxera eraman eta segidu apaindu gibela prestatuta berriz ere afaldu. Ezta gose denbora oyentzat azaldu, bañan guziengatik nai zuten itzaldu.
14.Ongi pensatu zuten nola manejatu jendeak etzezala asko murmuratu; esaten dute baño, nola siñestatu, etxeko beyek diola adarren bat sartu.
15.Eizilari oyek amaikak aldian, abiatu ziraden Baztanan bidean. Orren guziengatik umore ederrian, sartu izan bi'aute, beren errian.
16.Ara amasei bertso oraingo berriak zer pago eraman duten txakur eta txerriak. Noiz nai konbeni dira olako eiztariak beste aldian obeki ernatu begiak.
Oskorri taldeak 2001eko The Pub Ibiltaria 6 diskoan grabatu zituen bertsoak, eta baita doinua ere, Ultzamako bentako Diez Ultzurrun jaunarengandik jaso zituen:
1.Mila bederatzi ehun eta hogeitaseian kantak jartzera noa Arraizko partëan, grazia eskatuaz Jaunaren aurrëan ehizilari batzuek nola ibili diran.
2.Almandoztik etorrita Ultzama partera, Gazteluzar deitzen den baserri batera; basurdëa sartzen dela alortxo batera, bere uste guztien hura harrapatzera.
3.Bi tiro eman dizkio lehenbiziko hasiera, zazpi posta sartuta basurdea aurrera; tiro horien hotsa adituta etxera beste lagun bat dator horren laguntzera.
4.Ez zan txorakeria hoiek zuten poza: basurde hori janez behar zutela goza; baina oker atera da gogöan duten gauza; basurdea delakoan txerri buztan motza.
5.Ikusi dutenëan etxeko txerria denak esaten zuten: “lastimagarria”. Hobea da segidan egin sangeria, bota baino askoz hobe aprobetxatzëa.
6.Ongi pentsatu zuten nola manejatu jendeak ez zezala asko murmuratu; esaten dute, baina nola sinestatu? etxeko behiak diola adarren bat sartu.
7.Ehizilari horiek hamaikak aldëan abiatu dirade Baztana bidëan; hoien guztiengatik umore ederrëan sartu izan bëhar dute beraien herrian.

## Erreferentziak

* 1 2 Olaia. Ultzamako azken bertsolaria?. Principe de Viana, 107. zenbakia, 1975eko urtarrila, culturanavarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-12-5).
* 1 2 Almandoztik etorrita. bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-5).
* ↑ Sayoa. Basurdean bertsoak. Principe de Viana, 33-34. zenbakia, 1968ko azaroa-abendua, culturanavarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-12-5).
* ↑ Ultzamako basurdea. badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-5).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109934591