# Saturraran elkartea, Memoria Historikoaren taldea

Saturraran elkartea, Memoria Historikoaren taldea (Saturraran, Mutriku, Gipuzkoa) irabazi asmorik gabeko elkartea da, 2021/05/15ean eratua eta 2021/08/02an Eusko Jaurlaritzako erregistroan AS/G/23801/2021 zenbakiarekin inskribatua. Eremua: Gipuzkoa. 36ko Gerra Zibileko memoria jasotzen dihardu.

## Historia

Gerra Zibilaren memoria jaso eta zabaldu nahian 2021ean sortu zuten Saturraran elkartea Nerea Arrizabalagak, Agurtzane Urriolabeitiak, Arantza Ugartek eta Roberto Sotok.Halere, elkartea sortu aurretik urte luzez ziharduten Mutrikun memoria historikoa jaso eta bistaratu nahian. Arantza Ugartek, esaterako, urteak zeramatzan Saturrarango emakumeen kartzelan egondakoen bizipenak jasotzen eta gerra sasoiko testigantzak batzen.

## Helburuak

* Elkartearen helburua Mutrikuko historia aztertu, jaso eta herriari heleraztea eta bereziki 36ko Gerra Zibileko memoria jasotzea da.

## Jarduerak

* 2021ean Saturraran Elkartea, Memoria Historikoaren Taldeak Mutrikuko Udalaren laguntzarekin hainbat ekimen burutu zituen. Batetik Elkartearen aurkezpena egin zuen, bestetik Saturraran izeneko erakusketa antolatu zuen, bertan Mutriku inguruko landa-eremuetan aurkitutako Gerra Zibileko material ezberdina jarri zuten ikusgai: balak, obusak, bala-zorroak...Horrez gain, 4 hitzaldi ere eratu zituzten.
* 2021ean 36ko Gerra Zibilaren arrastoak jarraituta Gerra Zibila Mutrikun ibilaldia prestatu zuten Santa Katalina komentutik irtenda. Ibilaldia Saturrarango kartzela zegoen lekuan amaitu zen, eta han omenaldia egin zieten preso egondako emakumeei eta umeei. Gertatutakoa ahanzturan ez erortzeko aldarria gehituz.
   1938ko urtarrilaren 3an lehenengo presoak sartu zituzten Saturraranen. Brigida Saldias Carrera izan zen horietako bat. 200 pertsonentzako prestatutako eraikinean ia 1.600 pertsona edukitzera heldu ziren.
* 2022an Mutrikuko Udalaren eta Saturraran Elkartearen ekimenez, Oroimenaren Eguna antolatu zuten, eta horren baitan, erakusketa, ibilbidea, hitzaldia eta Oroimen Egunean adierazi zuten:
   Gure helburua ez ahaztea da. Jakin behar dugu gerrak zer ekarri zuen Mutrikuko herrira.
* 2023an martxoan Christine Martínez-Médalek bere amak Saturrarango kartzelan bizi izandako egoera lazgarriak kontatzen dituen La maleta de mi madre liburua aurkeztu zuen Zabilen Saturraran elkarteak antolatuta.
* 2023ko urrian Saturraren Elkartearen ekimenez, Oroimen Egunean elkartu ziren, Saturrarango kartzela zegoen lekuan. Bertan preso egondako Maria Granados, Jacinta Yanes, Manuela Pizarro, Carmina Merodio, Sagrario Merodio eta Vitoria Fernandez Cotilloren senideak elkartu ziren.
* 2024ko azaroaren Oroimen astea antolatu zuten. Oroimen Eguneko ekitaldian, berriz, 1939tik 1944 bitartean Saturrarango Emakumeen Kartzela egon zen inguruan, bertan preso egondako emakume eta umeak oroitu eta omendu zituzten, bereziki Merche Gallardo eta Mari Campos umetan kartzela hartan bizi izan ziren 84 eta 86 urteko emakumeak. Merchek hitza ere hartu zuen bere andaluziar jatorria eta esker ona adierazteko.
* Taldea sortu zutenetik Mutrikuko Saturraran Elkartea gerra zibilaren memoria jaso eta zabaldu nahian ari da lanean. Gerra Zibilaren memoria jasotzen, biltzen, lantzen eta bistaratzen, Badihardugu Euskara Elkartearekin elkarlanean. Elkarteko kide diren Arantza Ugartek, Nerea Arrizabalagak, Roberto Sotok eta Agurtzane Urriolabeitiak egindako 34 elkarrizketa daude katalogatuta Ahotsak.eus webgunean eta horiek guztiak landu eta bistaratu egin ziren 2023an, Mutrikuko Udalaren laguntzarekin. Gerra Zibilaren arrastoei segika, ibilbideak ere egin dira Mutrikun, herritarren testigantzetan oinarrituta, bata landa-eremukoa eta bestea herrigunekoa. Gerrako Ahotsak webguneanaurki daitezke biak..

## Iruditegia

* Arantza Ugarte eta Merche Gallardo
* Kartzelan egon zirenei eta senideei omenaldia
* Omenaldia txalaparta doinuz
* Mari Campos eta Merche Gallardo. Saturraran, 2024.11.09

## Erreferentziak

* ↑ r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f, r01e00000fe4e66771ba470b8b16eead1a456352e. (2021-08-07). «MUTRIKUKO HISTORIA AZTERTU ETA JASOTZEKO SATURRARAN ELKARTEA- SATURREL» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-11).
* 1 2 3 «Mutrikuko Saturraran Elkarteak Gerra Zibileko memoria jasotzen dihardu - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Leon, Jabi. (2021-09-24). «Mutriku ejercita su memoria» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2024-11-11).
* 1 2 «Mutrikuko Saturraran Elkarteak Gerra Zibileko memoria jasotzen dihardu - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-11).
* ↑ A.G. (2021-09-21). «Jornadas del colectivo Saturraran Elkartea» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2024-11-11).
* ↑ A.Z. (2023-03-28). «‘La maleta de mi madre’, un viaje al horror de la cárcel de Saturraran de Mutriku» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2024-11-11).
* ↑ «Saturrarango kartzelan bizitakoen inguruko "La maleta de mi madre" liburua aurkeztuko dute bihar Mutrikun - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-11).
* ↑ Larraitz, Ibaibarriaga(e)ko. (2023-10-28). «Memoriaren itsasoa tantaz betetzen jarraitu dute Saturraranen» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza (Noiz kontsultatua: 2024-11-11).
* ↑ «Memorian eta bihotzean gordeta, Saturrarango historia zabaltzen jarraituko dute» Argia (Noiz kontsultatua: 2024-11-11).
* ↑ Gerrako ahotsak webgunea. .
* ↑ «Saturrarango kartzelan bizitakoen inguruko "La maleta de mi madre" liburua aurkeztuko dute bihar Mutrikun - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-11).
* ↑ «Mutrikuko gerra zibilaren memoria - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131147779