OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zorroztarri

Zorroztarria labanak, eta beste ebaketa-tresnen ertzak zorrozteko eta hobetzeko erabiltzen den harri edo tresna da, erabili ohi dena da guraize, zizel edo segekin, kasu honetan segarri edo arraitz esaten zaio, tradizionala delarik sega-poto batean eramatea.
Ofizio zahar bat zen, oraindik ikus daitekeena 21. mendean tarteka, zorrotzaile edo txorroskileroarena, herririk herri eta kalerik kale, ulu-ulu egiten duen txirularekin edo musikarekin iragatzen duena bere presentzia, jendeak bere ganibet eta tresnak atera diezaizkion, zorrotzaileak bere zorroztarriekin zorrozteko.
* Sega-potoa, segarria garraiatzeko.
* Zorrozteko makinako zorroztarriak.
* Zorrotzaile bat, Saucedilla (Espainia), 2012.
* Makinarekin zorrozten.

## Erreferentziak

* ↑ «OEH - Bilaketa - Zorrotzaile» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2020-06-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q507559
* Multimedia: Whetstones / Q507559
# Zorrotzeko zubia

Zorrotzeko zubia Gipuzkoako Usurbil udalerrian dagoen zubi bat da. Oria ibaia zeharkatzen du, Santuenea auzoa eta Kalezarko erriberak elkarlotuz.

## Historia

Aliriko zubiarekin batera Usurbilgo zubirik zaharrena da. 1549an Juan Pérez de Arrillagak bere testamentuan erreal bana utzi zien Usurbilgo 2 zubiei. Horrek zubiak zurezkoak zirela adieraziko luke eta dirua haien mantenurako izango litzateke. 1592an Lucía de Mutiozavalek 2 erreal utzi zituen Çorroçako zubiaren konponketetan laguntzeko. Hori da zubiaren izenaren aipamenik zaharrena. Luis Murugarren historialariak dionez zubi hau garai hartan Usurbil eta Aginaga arteko muga zen, Urdaiaga Aginagako aldea izango baitzen garai hartan. 1639an Juanes de Ondaldagorrik aginagarrak zubia berreraikitzeko eskatu zion Usurbilgo Kontzejuari eta gastuen bi heren bere gain hartzeko, beste herena aldiz Aginagak ordainduko luke. Zubi hau Zestoa eta Donostia arteko errege bidean zegoela esaten zen. Uholde handiek zurezko zatia hondatzen zutenean alak erabili behar izaten zituzten ibaia gurutzatzeko. Zati bat zurezkoa izateak bidea mozteko aukera ematen zuen arrisku garaietan, batez ere gerrateetan.
1999ko eraberritzeko lanetan porlanezko bide zoru zabalagoa bota eta jatorrizko harrizko barandak metalezkoekin ordezkatu zituzten.

## Egitura

Harlanduz eraikitako erdi puntuko 4 arku ditu eta gainean porlanezko bide zorua. Harlanduzko zubi-brankak ditu pilareetan ura alboetara bideratzeko, bai ur gora eta bai ur behera.

## Erreferentziak

* ↑ «Zorrotzeko zubia» Usurbilgo Toponimia (Noiz kontsultatua: 2018-08-27).
* 1 2 3 4 5 «Zorrotzeko zubia» Usurbilgo ondarea ezagutzen (Noiz kontsultatua: 2018-08-27).
* 1 2 3 Luis., Murugarren Zamora,. (1974). Usúrbil, Aguinaga, Urdayaga y Zubieta. Caja de Ahorros Municipal ISBN 8450063957. PMC 4741361. (Noiz kontsultatua: 2018-08-28).
* 1 2 3 4 5 6 «Ba al zenekien? Zorrotzeko zubia» Usurbilgo Toponimia (Noiz kontsultatua: 2018-08-27).
* ↑ Tellabide Azkolain, Josu. «Daldagorri» Usurbilgo baserriak eta baserritarrak (Noiz kontsultatua: 2018-08-28).
* ↑ «Juan San Martin beste hiru mendizalerekin, Usurbilgo San Esteban zubia gurutzatzen» Gure Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2018-08-30).
* ↑ «Mendi ibilaldia» Fortuna Kirol Elkartea (Noiz kontsultatua: 2018-08-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56260864
# Zortea ipuina

Zortea ipuina, Ferdinand Von Schirachen Krimenak liburuko ipuinetako bat da. Ipuin honetako narratzailea krimen guztietan agertzen den abokatu bera da. Ipuinaren hasieran narratzaile orojakilearen ikuspegia erabiltzen du kontalariak baina ikuspegia aldatuta, amaiera aldera, narratzailea egilearekin bat egin eta oso ikuspegi subjektiboa erakusten du. Krimenak liburua benetako gertakizunak kontatzen omen ditu eta egile-narratzaileak ipuinen amaieretan bere iritziak erakutsiko ditu askotan.

## Laburpena

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Irina prostituta bat da, bezeroak haren etxera joaten dira plazeraren bila. Iraganean, bere burua hil nahi zuen. Irinak, urte batzuk lehenago, esperientzia tamalgarri batzuk izan zituen. [Soldadu]] batzuek, Irina bortxatu zuten eta haren neba hil egin zuten bere aurrean. Irina hainbatetan saiatu zen bere buruaz beste egiten, lortu ez eta gero sorterritik alde egin zuen.
Baina, Irinaren bizitza hobe baten bila Alemaniara joan zen. Kalean Kalle izeneko mutila ezagutu zuenean. Biek, pisu bat erosi zuten. Irinak arropa eta guzti erosi zion Kalleri.
Ipuinaren hasieran, Irinak bezero potolo batekin egon zen. Bezeroari plazera ematen ari zitzaion, baina, Irinak bezeroaren aurpegia ikusterakoan, hilda zegoela konturatu zen. Oso beldurtuta zegoen eta handik atera egin zen.
Kalle Irinaren etxera igo zen eta hilda zegoen bezeroa ikusi zuen. Heriotza horrek Irinari kalte handia ekarriko ziola pentsatu zuen. Beraz, Kallek Irina kartzelera eramateko beldurrez, bezeroa ezkutatzea erabaki zuen. Lehenengo, gorputz-adarrak enborretik berezitu zizkion, baita burua ere. Segidan, bezero potolo horren gorputzeko atalak poltsetan sartu zituen. Parke publikora eraman zituen poltsa haiek, lurperatu berri zuten bere txakurraren gorpuaren alboan ezkutatzeko asmoz.
Kallek Irinaren etxera bueltatzerakoan, Irina ikusi zuen. Ez zegoen hitzen bat tartekatzeko beharrik, bazekien Kallek egindakoa. Irinak poliziari deitu zion, Kalle eta biak kartzelara joango zirela jakinda. Baina, abokatu on batek liburuaren egilea eta (narratzailea) haien aldeko defentsa bikaina egin zuen. Frogatu zuen ez zutela bezeroa hil, baizik eta bezeroaren gorpuaren atalak moztu.
Irina eta Kalle, berriz zoriontsu izateko aukera berria izan zuten. Zorte ona eduki zutela pentsatu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188365
# Zorte

    Artikulu hau sineskeriazko kontzeptuari buruzkoa da; ziurgabetasunezko gertaeren ezaugarriari gaitzat duena beste hau da: «Zori»
Zortea pertsona edo talde batek aldeko edo aurkako gertaerak izateko ustezko joera da, gertaera horien aparteko errepikapenean oinarrituta eta sineskeriaz bereganatzen dena. Aldeko gertaeren errepikapenaren kasuan pertsonak zorte ona duela esan ohi da; aurkako gertaeren kasuan, berriz, balbe edo zorte txarra dagoela esaten da. Beraz, zortea kontzeptu subjektiboa da, pertsona edo talde baten interesei buruz hartzen baita gertaera bat edo gertaera segida bat zorte oneko edo txarreko. Era berean, zortea izateko, aldez aurretiko ezjakintasuna edo ziurgabetasuna egon behar da gertatuko denari buruz. Beste alde batetik, zorteko gertaerak apartekoak izan behar direla nabarmendu behar da; izan ere, aldeko nahiz aurkako gertaera puntualak, senide baten heriotza adibidez, ez dira ebaluatzen zorte kontzeptua erabiliz, bizitzan arruntak diren gertaerak baitira, norberari zoritxarrez edo zorionez egokitu zaizkionak. Zorte ona erakarri nahiz txarra uxatzeko, kuttunak erabili ohi dira kultura anitzetan, zortea bera bezalaxe orobat sineskeriazko elementuak direnak.
Zientzian baztertzen den kontzeptua da, aparteko gertaera segida bat zoriaren kontzeptuaren baitan aztertzen baita, probabilitatearen bitartez. Adibidez, dado-joko batean 6 ateratzen denean irabazten bada eta 4 aldiz segidan 6 ateratzen bada, jokalariak zorte ona duela esan ohi da, baina posible bada hori gertatzea, 0.0007ko probabilitateaz hain zuzen, 10.000 aldietatik 7etan alegia.

## Ikus, gainera

* Kasualitate
* Patu

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) The Attempt to Define Luck: What the Luck?;
* (Ingelesez) Philosophy of Luck.
* Datuak: Q1970348
* Multimedia: Luck / Q1970348
# Zortearen galleta

Zortearen galleta edo fortune cookie galleta fin eta kurruskaria da, barruan, labekatzean, paperezko tira bat sartu zaiona. Paper horrek mezua darama ireki duenarentzat, profezia zein aholkua. Batzuetan, mezua txantxetakoa da: loterian aterako den zenbakia, adibidez, edo etorkizunari lotutako txantxak ("Kontua ez baduzu ordaintzen, gorriak pasako dituzu").
Galleta horien jatorria Ameriketako Estatu Batuetan dago, bertako asiar jatetxeetan. Izan ere, turismoaren eraginez, egun jatetxe txinatarretan eta Txinan bertan (Hong Kongen eta Pekinen) oso ohikoak bihurtu dira. Horregatik, askoren ustetan, ohitura txinatarra da. Gaur egun, bestetik, Interneten bidez zibergalletak eskaintzen dira halaber.

## Historia eta jatorria

Antza denez, ohitura San Frantziskon eta Los Angelesen sortu zen. Hipotesi zabalduenaren arabera, Makoto Hagiwara Golden Gate Park's Japanese Tea Gardengo sukaldariak asmatu zituen, 1909an. Dena dela, badira beste hipotesi batzuk, esaterako, zenbait tokitan mongoliarren herriaren erasoen aurrean txinatarrek sistema hori asmatu omen zuten, haien mezuak ezkutuan zabaltzeko. Nolanahi ere, hipotesi horrek ez du sinesgarritasun handirik.
Galleten barruan aurkitzen diren mezuak oso lausoak dira, interpretazio asko izan ditzakete. Hona hemen adibide batzuk:
* "Zeure indar guztiez zeure ametsei ekin".
* "Bikotekidearengandik laster berri zoriontsuak jasoko dituzu".
* "Munduari erakuts egin dezakezuna"
Iragarpen horiek, jakina, ez dute inongo oinarririk.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.horoscopo.com/juego-galleta-china-de-la-fortuna.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20140614031611/http://galletasdelafortuna.com/galletas/214/
* ↑ https://web.archive.org/web/20150215175813/http://www.galletadelasuerte.es/historia.html.
* ↑ https://web.archive.org/web/20141216085137/http://www.lonuncavisto.com/horoscopo/galletas

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Fortune Cookies, zortearen galleten jatorria
* (Ingelesez) Golden Gate Fortune Cookie Factory - San Frantzizkoko Chinatownen dagoen Fortune Cookie lantegia
* Datuak: Q782794
* Multimedia: Fortune cookies / Q782794
# Zaratas

Zaratas :
| Sorrera: | 2007 |
| Txupinera: | Nerea Orizaola (2012) |
| Egoitza: | Prim Kalea 41, 5. Ezk |
| Leloa: | - |
| Kideak: | - |
| Koloreak: | Morea eta beltza |
| Egoera: | Aktiboak |
| Webgunea: | |
Tas-Tas Irratiaren inguruko jendeak osaturiko konpartsa da.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
* (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q20493081
# Zaratán

Zaratán Valladolideko udalerria da, Campiña del Pisuerga eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 4.992 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valladolideko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* (Gaztelaniaz) Valladolideko udalerrei buruzko webgunea Valladolideko aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q927038
* Multimedia: Zaratán / Q927038
# Zaratustra

Zaratustra (avesteraz: Zaraϑuštra) edo Zoroastro (gaur egungo Irango ipar-mendebaldean edo ekialdean K.a. XVIII. eta K.a. X. mendeen artean jaioa) profeta eta filosofoa izan zen, zoroastrismoaren sortzailea. Nahiz eta aditu gehienen ustez Zaratustra K.a. XI. eta K.a. X. mendeen artean bizi, badira K.a. 1750 eta K.a. 1500 artean edo K.a. 1400 eta K.a. 1200 artean bizi zela uste dutenak ere.

## Izena

Zaratustra jatorrizko avesterazko izenaren ahoskera modernoa da; Zoroastro, berriz, jatorrizko izenaren grezierazko eratorpena da. Pahlaviz eta egungo persieraz Zartosht (زرتشت) du izena.

## Bizitza

Zaratustraren jakinbidea bere garaiko apaizek azaltzen zutenaren aurkakoa zen, eta borrokan aritu zen haien aurka, baina Vishtaspa printzearen babesa lortu zuen eta, pixkana-pixkana, hedatuz joan zen haren irakaspena. Avesta mazdeismoaren testu sakratuan, Zaratustrak idatzi bide zuen testu bat gorde da: (gatha) kantuena. Testu horretan profetak bere jainkoarekin, Ahura Mazdarekin, hitz egiten du.

## Zoroastrismoa

Zoroastrismoa Irango antzinako erlijioaren berritze bat da; seguru asko profeta bera jaio baino lehen hasia zegoen erlijio hura. Ongiaren eta gaizkiaren kontzeptuak oso markatuak daude dotrina horren barruan; gizakia bien artean hautatzeko aske da. Zintzoak eta gaiztoak nor diren, etorkizun den su epai batek erabakiko du. Dotrina hedatu ahala, aldatuz joan zen, jainko zaharrak bereganatu zituen (Mithra eta Zurvan, esaterako), Zaratustra bera jainkotu egin zen, eta bikoizketa sakon erabatekoa sortu zen Ohrmazden (ongiaren jainkoa) eta Ahrimanen (gaizkiaren jainkoa, aurrekoaren anaia bikia) artean. Gaur egun, bada, oraindik ere, Zaratustraren jarraitzailerik, farsien eta gebreen erkidegoak esaterako.
Zaratustrak sortutako kantu sakratuek (Gatha izenekoak) zoroastrismoaren oinarrizko liturgia osatzen dute. Kantu horietan, Zaratustrak gizakiaren barruan borroka dagoela dio, aša (egia) eta druj (gezurra) kontzeptuen arteko borroka, hain zuzen ere. Bere pentsamendu osoko oinarrizko printzipioa aša da, eta beraz, Ahura Mazda, sorrera, bizitza edo borondate askea aša dira. Zaratustraren jakinbidea eragin handia izan zuen judaismoan eta platonismoan.

## Nietzsche

Zaratustra hartu zuen oinarritzat Nietzschek Horrela mintzo zen Zaratrusta (1883-1885) lana idazteko.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.
* 1 2 188. araua - Munduko mitologiako zenbait izen eta Ekialdeko erlijio-sineskeren arloko zenbait pertsona-izen. Euskaltzaindia, 5 or..
* ↑ Boyce, Mary. (1975). History of Zoroastrianism. I Leiden: Brill Publishers.
* ↑ Blackburn, Simon. (1994). Philosophy. in: The Oxford Dictionary of Philosophy. Oxford: Oxford University Press, 405 or..
# Zarateaitz

Zarateaitz Andatzako mendilerroko mendi bat da. Gipuzkoa iparraldean kokatua dago, Zizurkilgo lurretan. Zarateko benta bere magalean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60182719
* Multimedia: Zarateaitz / Q60182719
# Zaratita

Zaratita karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Zaratita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ni3(CO3)(OH)4*4H2O?}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Zaratite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Záborské

Záborské Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 5,37 km²ko azalera du eta 792 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1303. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1034163
* Multimedia: Záborské / Q1034163
# Zábřeh

Zábřeh Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 13.666 biztanle ditu eta 34,58 kilometro koadroko azalera. Šumperk barrutian dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q246634
* Multimedia: Zábřeh / Q246634
# Žilina eskualdea

Žilina eskualdea (eslovakieraz: Žilinský kraj) Eslovakiako zortzi administrazio-eskualdeetako bat da, herrialdearen iparraldean dagoena. 6.788 kilometro koadroko eremua dauka, eta 2011n 688.851 biztanle zituen. Hiriburua Žilina da.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala, zask.sk
* Datuak: Q184228
* Multimedia: Žilina Region / Q184228
# Žinkovy

Žinkovy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 867 biztanle ditu eta 20,46 kilometro koadroko azalera. Plzeň-South barrutian dago.

## Historia

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1379 urtean egin zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q394082
* Multimedia: Žinkovy / Q394082
# Žihárec

Žihárec Eslovakiako udalerri bat da, Šaľako barrutian kokatuta. 17,05 km²ko azalera du eta 1662 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1251. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q394028
* Multimedia: Žihárec / Q394028
# Žikava

Žikava Eslovakiako udalerri bat da, Zlaté Moravceko barrutian kokatuta. 11,29 km²ko azalera du eta 521 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1075. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q636936
* Multimedia: Žikava / Q636936
# Žilina

Žilina (alemanez: Sillein; hungarieraz: Zsolna; polonieraz: Żylina) ipar Eslovakiako hiria da, Žilina eskualdeko hiriburua. Váh ibaiaren ertzean dago, Bratislavatik 200-ren bat kilometro ipar-ekialdera, Txekia eta Poloniako mugetatik hurbil. 80 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 81.494 biztanle zituen.

## Geografia
### Klima

Datu klimatikoak (Žilina) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 12 | 15 | 20 | 28 | 32 | 34 | 36 | 34 | 32 | 24 | 19 | 14 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 0 | 2 | 7 | 14 | 19 | 22 | 24 | 24 | 19 | 13 | 7 | 1 | 12.7 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -7 | -6 | -2 | 3 | 9 | 12 | 14 | 13 | 9 | 5 | 0 | -6 | 3.7 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -29 | -26 | -26 | -13 | -5 | 4 | 2 | 3 | -2 | -11 | -26 | -34 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 34 | 34 | 40 | 51 | 93 | 114 | 130 | 90 | 54 | 34 | 36 | 34 | 744.7 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 11 | 11 | 6 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 4 | 10 | 44 |
| Iturria: MSN Weather ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Žilina, Slovakia: Historical Weather. msn.com (Noiz kontsultatua: 2016-11-30).

## Kanpo estekak

* (Eslovakieraz) Udal webgunea, zilina.sk
* Datuak: Q25797
* Multimedia: Žilina / Q25797
# Žipov

Žipov Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 7,64 km²ko azalera du eta 290 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1405. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1072881
* Multimedia: Žipov / Q1072881
# Zizur (zendea)

    Artikulu hau zendea historikoari buruzkoa da; udalerria edo kontzejuak gaitzat duena beste hau da: «Zizur»
Zizur Euskal Herriko zendea bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Iruñeko merindadean eta Iruñerria eskualdeko Metropolialdea azpieskualdean dago, Iruñea hiriburutik 9,5 kilometrora. Altuera 371 eta 1023 metro artekoa da, eta 54,61 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Bertako biztanleak zizurtarrak dira. Herriburua Zizur Nagusia herria da.
1992az geroztik, Barañain (izen bereko kontzejua eta Eultza jaurerriarekin), Iruñea (Etxabakoitz auzoa bakarrik), Zizur Nagusia (bere kontzejua) eta Zizur (gainerako herriak) udalerrietan banatzen da.

## Historia

Urte luzez zendearen mugek izen bereko udalerriarekin bat egiten zuten. Aldiz, biztanleriaren handitzearekin batera 1950eko hamarkadatik aurrera bere lurraldearen osaketan aldaketa batzuk izan ditu:
* Etxabakoitz 1953 arte zendeako herria zen; geroztik Iruñeko auzoa da.
* Barañain udalerria 1984an sortu zen, herri honek Iruñearen gerizpean pairatu zuen transformazio izugarria dela medio. Eultza herriska ere udalerri berrian sartu zen eta bere urbanizazio berriaren barruan integratu da.
* Zizur Nagusia 1992an bereizi zen; kasu honetan ere azken urteetan biztanleria asko handitu da.
* "Zizur" izena mantendu zuen beste hamaika herrik osatutako udalerriak. Herriak hauek dira: Astrain, Baternain, Eriete, Gatzolatz, Gendulain, Larraia, Muru Astrain, Sagues, Undio, Zarikiegi eta Zizur Txikia. Zizur Nagusiaz gain zendeari izena ematen dion beste herria, Zizur Txikia, ez da udalerri honetako burua (Gatzolatz da) baina bai desberdintasun handiz biztanlerik gehien duena; Zizur Nagusia bereizi eta gero barrendegi moduan geratu da, beste hamar herrietatik anaia nagusia, Iruñea eta Galar Zendearen lurrek banatuta.

## Oharrak

* ↑ /s̻is̻úɾ/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban

## Erreferentziak

* Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. ISBN 84-235-1505-2.
* ↑ Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Nafarroako Gobernua. (2018). Nafarroako Datu Soziolinguistikoak. Euskarabidea, 50-55 or..
* ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .

## Ikus, gainera

* zendea
* Ibarrak (Iruñerria)
* Iruñeko merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269380
# Ziztada & Rlantz

Ziztada & Rlantz Bilboko rap eta reggae musika taldea da.

## Diskografia

* Txori Bihurtu (2017, Ziztada & Rlantz Records) - Abesti 1
* Egun hotzak (2018, Ziztada & Rlantz Records)
* Teknologiaren menpe (2018, No Tokar Records)
* Bizi hontan gaude (2019, Ziztada & Rlantz Records) - 2 abesti
* Azken Argiak (2020, Taupaka)
* Hitzak Airean (2020, Ziztada & Rlantz Records) - Abesti 1
* KSMS (2021, Taupaka)

## Erreferentziak

* ↑ «Egun hotzak» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2019-02-08).
* ↑ «Teknologiaren menpe» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2019-02-08).
* ↑ «Bizi hontan gaude» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2019-02-08).
* ↑ «KSMS» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65216800
# Ziztada lunbar

Ziztada lunbarra edo puntzio lunbarra likido zefalorrakideoaren lagin bat lortzeko erabiltzen den prozedura da. Likido zefalorrakideoaren azterketak hainbat gaitz diagnostikatzeko balio du (meningitisa, esaterako). Likido horren lagin bat eskuratzeko bizkarrezur-muinetik atera behar da, ziztada lunbarraren bitartez. Diagnosirako ez ezik, garezur barneko presioa jaisteko ere erabiltzen da teknika hau (ziztada lunbar terapeutikoa)

## Prozedura

Ziztada lunbarra arriskuak dituen teknika bat da, profesional trebeek soilik burutu behar dutena. Bizkarrean larruazaleko anestesia ipini ondoren, eta ziztadaren eremua iodo tinturarekin desinfektatu ondoren, orratz berezi bat bizkarrezurraren behekaldean sartzen da (hirugarren eta laugarren orno lunbarren artean). Orratza espazio subaraknoideora iristean likido zefalorrakideoa era pasiboan ateratzen da (likido hori ez da inondik inora xurgatu egin behar).
Ziztadaren ondoren gaixoak ahoz gora mantendu behar da ordu batzuetan, likido ugari edanez.

## Analitika

Ziztada lunbarraren bidez harturiko likido zefalorrakideoa laborategian lehenbailehen analizatu behar da. Bere ezaugarri biokimikoak, mikrobiologikoak eta zitologikoak aztertu behar dira, patologia baten bila. Azterketa mikrobiologikoak azkarra izan behar du, hainbat meningitis denbora gutxian hilkorrak direlako

## Kanpo estekak

* Datuak: Q719444
* Multimedia: Lumbar puncture / Q719444
# Ziztada (perkusioa)

Perkusioan, ziztada sekuentzia labur bat da, bateria jotzaile batek jotzen duena txiste bat egon dela adierazteko, batez ere txistea begi-bistakoa bada. Ziztada bat sarri erabiltzen da kabaretetan eta zirku-estiloko ikuskizunetan. Ingelesez sting izena ematen zaio.
Batzuetan, ziztadaren soinua "ba dum tss", "Ba-dum txa", "Ba-dum ching" edo antzeko onomatopeiekin idazten da. Orkestra oso batek ziztada bat jotzen duenean ta da! idatzi ahal da, interjekzio gisa.
Perkusioaren esparruan, normalean, rimshot kolpe bakar bati egiten dio erreferentzia, non danbor baten ertz eta burua aldi berean makila berak jotzen dituen, azentu bat sortuz. Rimshot bat, testuinguru honetan, ziztadaren osagai bat besterik ez da, eta ez da agertzen ziztada batzuetan.

## Erreferentziak

* ↑ «Drum Lesson Menu #2: Drums - Types of Rimshots» studydrums.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1000804