OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nelly Leonie Sachs

Nelly Leonie Sachs (Berlin, 1891ko abenduaren 10a - Stockholm, 1970eko maiatzaren 12a) alemaniar dramagilea eta poeta izan zen.

## Bizitza

Suediako hiritar egin zen 1940. urtean, nazismotik ihesi estatu hartan babestu zenean. Selma Lagerlöf idazlearen obrak alemanera itzuli zituen. Judu herriaren literatura-tradizioan oinarritutako poesiak eta dramak idatzi zituen. Obra nagusiak: In der Wohnungen des Todes (1946, Heriotza egoitzetan), Sternverdunkelung (1949, Izar-desagertzeak), Flucht und Verwandlung (1959, Ihesa eta metamorfosia), Neue Gedichte (1961, Olerki berriak), Zeichen im Sand (1962, Idazkiak harean), Verzauberung (1970, Sorginkeria) eta Suche nach Lebenden (1971. urtean argitaratua, Bizirik irtenen bila).
1966. urtean Literaturako Nobel Saria irabazi zuen, Shmuel Yosef Agnon israeldar idazlearekin batera.

## Lanak

* Legenden und Erzählungen (Kondairak eta istorioak), 1921.
* Fahrt ins Staublose: Die Gedichte der Nelly Sachs 1 (Bidaia hautsik gabe: Nelly Sachs-en olerkia), liburu 1, 1961.
* Suche nach Lebenden: Die Gedichte der Nelly Sachs 2 (Bizitzeko bilaketa: Nelly Sachs-en olerkia), liburu 2 1971.
* Briefe der Nelly Sachs (Nelly Sachs-en laburpena), ed. Ruth Dinesen eta Helmut Müssener, 1984.
* O the Chimneys: Selected Poems, Including the Verse Play, Eli, tr. Michael Hamburger et al., 1967.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57074
* Multimedia: Nelly Sachs / Q57074
# Harry Martinson

Harry Edmund Martinson (Jämshög, Suedia, 1904ko maiatzaren 6a - Stockholm, Suedia, 1978ko otsailaren 11a) suediar idazlea izan zen.

## Biografia

Oso haurtzaro gogorra izan zuen, gurasoak oso gazte zela galdu baitzituen. Itsasontzietan ibili zen lanean gaztetan, eta horrek herrialde asko ezagutzeko aukera eman zion. Olerkiak idatziz egin zen ezagun «Fem Unga» taldearen barruan (1929). Bizitza modernoaren teknologiaren eta aurrerabideen kontra azaldu zen bere lanetan.
Martinsonen olerki-liburuen artean aipagarri dira: Nomadak (1931), Izadia (1934) eta Aniara (1956). Azpimarratzekoak dira, halaber: Nässlorna blomma (1935, Loratzen dira asunak), ipuin-liburua, eta Resor utan mal (1949, Norabiderik gabeko bidaiak) bidaia-liburua.
1974an Literaturako Nobel saria irabazi zuen, Eyvind Johnsonekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132695
* Multimedia: Harry Martinson / Q132695
# Ragnar Granit

Ragnar Arthur Granit (Riihimäki, Finlandiako Dukerri Handia, 1900eko urriaren 30a - Stockholm, Suedia, 1991ko martxoaren 12a) finlandiar/suediar fisiologoa izan zen.

## Biografia

1937-1940 bitartean Helsinkiko Unibertsitateko fisiologia irakasle izan zen, eta 1946-1967 bitartean, neurofisiologiako irakasle Karolinskako Institutuan. 1945etik 1967ra, Neurofisiologiako Nobel Institutuko zuzendari izan zen.
1967an, Fisiologia eta Medikuntzako Nobel saria eman zioten, Haldan Keffer Hartline eta George Waldekin batera, begi barnean gertatzen diren prozesu kimiko eta fisiologikoei buruz egindako aurkikuntzengatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217722
* Multimedia: Ragnar Granit / Q217722
# Axel Oxenstierna

Axel Oxenstierna (Södermöreko kondea) (Fanoe, 1583ko ekainaren 16a - Stockholm, 1654ko abuztuaren 28a) Suediako politikaria izan zen. Gustavo Adolforen kantzilerra izan zen. Bakea izenpetu zuen Danimarkarekin eta Errusiarekin. Prusiako gobernaria izan zen, eta, Gustavo Adolfo hil zenean, Suediako erregeorde: barne- eta kanpo-politika antolatu, eta administrazioko legeak eman zituen. Barne-politikan estatuaren nagusitasunaren alde jokatu zen, aristokraziaren eskakizunen aurrean amore eman gabe, eta kanpo-politika gogorra eraman zuen aurrera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q155127
* Multimedia: Axel Oxenstierna / Q155127
# Carl Michael Bellman

Carl Michael Bellman (Stockholm, 1740ko otsailaren 4a - ibidem, 1795ko otsailaren 11) suediar poeta izan zen. Garai hartako poesia mistikoa eta didaktikoa bazter utziz, kabaretetako bizimodua kantatu zuen ironiaz beterik. Aire ezagunetan kantatuak izan zitezen idatzi zituen poemak bilduma batean jaso ziren (Fredmanen gutun eta kantak, 1790). Moldatu zituen taberna-kantak guztiz ezagunak dira Eskandinavia osoan. Uztailaren 26an, festa bat ospatzen da Stockholmen, haren omenean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q312498
* Multimedia: Carl Michael Bellman / Q312498
# Arne Sucksdorff

Arne Sucksdorff (Stockholm, 1917ko otsailaren 3a - ib., 2001eko maiatzaren 4a) suediar zinema zuzendaria izan zen.
Natura, animaliak, gizakiak aztertzen zituen zorroztasunez Sucksdorffek. Munduko dokumentalista onentzat hartzen da. Bere lan nagusiak hauek dira: Udako rapsodia (1939), Mendebaldeko haizea (1942), Itzala elurretan (1945), Haizea eta Ibaia (1951), Abentura handia (1955, lehenengo film luzea), Arkua eta Txirula (1957), Mutikoa zuhaitzean (1961).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q692841
# Sune Bergström

Sune Karl Bergström (Stockholm, 1916ko urtarrilaren 10a - ib., 2004ko abuztuaren 15a) biokimikari suediarra izan zen.
Stockholmgo Errege Institutu Karolinjioan ikasi zuen, eta gero biokimikako irakaslea izan zen ikastetxe horretan. Prostaglandinak ikertu zituen, eta bera izan zen hormona horiek forma puruan bakartu zituen lehena. 1982an, Fisiologia eta Medikuntzako Nobel saria eman zioten, prostaglandinen fisiologiari eta biokimikari buruz egindako ikerlanengatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q295696
* Multimedia: Sune Bergström / Q295696
# Nicodemus Tessin Zaharra

Nicodemus Tessin Zaharra, suedieraz Nicodemus Tessin den äldre (Stralsund, Pomerania, 1615eko abenduaren 7a - Stockholm, Suedia, 1681eko maiatzaren 24a) suediar arkitektoa izan zen.

## Biografia

Bere garaiko suediar arkitekto garrantzitsuena izan zen. Simon de la Valleren ikaslea izan zen, eta haren eragin nabaria du. Frantses estiloa sartu zuen Suediako arkitekturan.
1636an, Stockholmen hartu zuen bizilekua. 1676an, gorteko arkitekto izendatu zuten, eta, Europan barrena ikasten ibili ondoren, Palladio italiar arkitektoaren estiloa sartu zuen Eskandinavian.
Drottningholmgo errege-jauregia, haren semeak amaitu zuena, du lan garrantzitsuena (1662-1700). Beste lan batzuk: Kalmarko katedrala, Wrangel jauregia, Strömsholm errege-etxea.

## Galeria

* Skokloster jauregia.
* Kalmarreko katedrala.

## Ikus, baita ere

* Nicodemus Tessin Gaztea

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q61188
* Multimedia: Nicodemus Tessin the Elder / Q61188
# Gustaf Magnus Retzius

Gustaf Magnus Retzius (Stockholm, 1842ko urriaren 17a - Stockholm, 1919ko uztailaren 21a) Suediako anatomia-ikerlaria izan zen.
Stockholmeko Medikuntza Fakultateko histologia- (1877) eta anatomia-irakasle (1889) izan zen. Anatomia-ikerketak egin zituen, Ander Adolf Retzius aitaren bideari jarraituz. Neurologia modernoaren sortzaileetako bat da. Lan nagusia Nerbio-sistemaren eta ehun konjuntiboaren azterlanak (1875-76) izan zen, C. M. Fürstekin batera idatzia.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q640991
* Multimedia: Gustaf Retzius / Q640991
* Espezieak: Gustaf Retzius
# Erik Gustaf Geijer

Erik Gustaf Geijer (Ransäter, Värmland, Suedia, 1783ko urtarrilaren 12a - Stockholm, Suedia, 1847ko apirilaren 23a) suedierazko olerkaria eta historialaria izan zen. 1811. urtean Liga Gotikoa sortu zuen, eta Iduna aldizkarian argitaratu zituen bere poemarik ezagunenak, besteak beste guztietan ospetsuena, Vikingen (Bikingoa). Uppsalako Unibertsitateko irakaslea izan zen (1817). Suediako historiako urtekariak (1825) eta Suediako herriaren historia (1832-1836) argitaratu zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q380937
* Multimedia: Erik Gustaf Geijer / Q380937
# Lennart Torstensson

Lennart Torstensson (Torstena, Suedia, 1603ko abuztuaren 17a - Stockholm, Suedia, 1651ko apirilaren 7a) suediar marexala izan zen.

## Biografia

1639. urtean Bohemia inbaditu zuen armadako buruzagi nagusia izan zen, eta 1641. urtean suediar armada guztietako buruzagi egin zuten. 1642. urtean Moravia inbaditu zuen eta, urtebete geroago, Holstein eta Jutland. 1645ean austriarrak garaitu zituen Jankowitzen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q316816
* Multimedia: Lennart Torstenson / Q316816
# Olaus Petri

Olaus Petri —jaiotza-izena: Olof Petersson— (Orebro, Suedia, 1493ko urtarrilaren 6a - Stockholm, Suedia, 1552ko apirilaren 19a) elizgizon protestantea eta itzultzailea izan zen. Erreforma Protestantearen aitzindaria izan zen Suedian. Lars Anderssoni esker, Suedian protestantismoa onar zedin lortu zuen. Suedieraz idatzitako lehen liburu protestantea eta Testamentu Berriaren suedierarako itzulpena egin zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q381010
* Multimedia: Olaus Petri / Q381010
# Lars Ahlin

Lars Ahlin (Sundsvall, 1915eko apirilaren 4a - Stockholm, 1997ko martxoaren 11) suediar idazlea izan zen.
Familia apal batean jaio zen, eta bere kasa hezi zen. 1943an lehen eleberria argitaratu zuen, narratiba psikologikorako joera argiko Tab eta manifestua. Pentsaera ezkertiarrekoa izanik, humanismoa eta marxismoa nahasten zituen bere pertsonaien izaeretan; horren adibide dira Hiltzaile gupidatsuak (1952) liburuko Aron patetikoa, edo Kanelazko bastoitxoa laneko ama (1953). Oso interesgarriak dira, halaber, Bai (1946) eta Azala eta hostotza (1961). 1996an argitaratu zuen bere azken liburua, Laburpena.

## Lan nabarmenak

* Tåbb med manifestet, 1943
* Min död är min, 1945
* Om, 1946
* Kanelbiten , 1953
* Natt i marknadstältet, 1957
* Sjätte munnen, 1985

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q126377
* Multimedia: Lars Ahlin / Q126377
# Vilgot Sjöman

Vilgot Sjöman (Stockholm, 1924ko abenduaren 2a - Ib., 2006ko apirilaren 9a) suediar zinema-zuzendaria eta aktorea izan zen.
Lehenengo filma egin zuenetik beretik (Maîtresse, 1962), analisi psikologikoa, emakumearen bakardadea eta sexualitatearen gaiak askatasun-mota guztietara iristeko bide gisa erabili zituen. Sjömanen lan nagusiak hauek dira: Soinekoa (1964), Nire ahizpa, nire maitea (1965), Tabua (1977), Linus (1979), Ikusnahia naiz, horia (1967), Ikusnahia naiz, urdina (1968).
Ingmar Bergmanen Lotsa (1968) filmean antzeztu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q116760
* Multimedia: Vilgot Sjöman / Q116760
# Carl-Gustav Rossby

Carl-Gustaf Arvid Rossby (kɑːɭˈgʉsˌtav ˈarvɪd ˈrɔsːby ahoskatua; Stockholm, 1898ko abenduaren 28a - ibidem, 1957ko abuztuaren 19a) jatorri suediarreko estatubatuar meteorologoa izan zen. Rossbyk, Stockholmeko Unibertsitatean eta Leipzigeko Unibertsitatean Vilhelm Bjerknesekin ikasi ondoren, meteorologiaz eta ozeanografiaz berebiziko interesa garatu zuen.
Meteorologiaren aitzindarietakoa izan zen. Haize-mugimendu handien azterketa egin zuen, eta atmosfera aztertzeko ekuazioak erabiltzen hasi zen. 1928an, Massachusettseko Institutu Teknologikoko Meteorologia saila fundatu zuen. 1954-1958 urte-bitartean kimika atmosferikoaren ikerketaren eremua hasi eta garatu zuen.
Bere izena daramaten uhinak aurkitu zituen.

## Rossby uhinak

Atmosferaren zirkulazioan, mendebaldeko haizeen eremuetako batean agertzen diren uhinak dira, uhin-luzera handia eta anplitude nabarmena dutenak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q60293
* Multimedia: Carl-Gustaf Rossby / Q60293
# Birgit Cullberg

Birgit Cullberg (Nyköping, 1908 – Stockholm, 1999) Suediar dantzaria eta koreografoa. Ikasketa klasikoak, lehenbizi, eta modernoak, ondoren, egin zituen. Gero Kurt Joossekin (Londres) eta Martha Grahamen eskolan (New York) aritu zen, eta ondoren bere ballet-konpainia sortu zuen (1946), eta Suediako Errege Balleteko koreografo bihurtu zen (1952-1957). Drama psikologikoen berrirakurketan oinarrituriko sorkuntza lanak egin zituen: Julie andereñoa (1950), Romeo eta Julieta (1969). 1980ko hamarraldiaren hasieran, bere seme Mats Ek dantzariak Cullberg balleteko konpainiako zuzendaritza hartu zuen, eta estilo zorrotz, liriko eta sormenezkoa betikotu zuen, batez ere, Giselle (1982) lan klasikoan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q435063
* Multimedia: Birgit Cullberg / Q435063
# Victor Sjöström

Victor Sjöström (Silbodal, Suedia, 1879ko irailaren 20a - Stockholm, Suedia, 1960ko urtarrilaren 3a) suediar zinemagilea eta antzezlea izan zen. Zinemaren aitzindarietako bat izan zen, Griffithekin batera.

## Biografia

1895etik 1912ra antzerkiko antzezle izan zen, eta arrakasta handia izan zuen. 1912an zineman hasi zen lanean; antzezle izan zen Mauritz Stillerren filmetan eta urte hartan egin zuen, zuzendari gisa, bere lehen filma, Tradgardsmastaren ("Lorazaina"), zentsurak debekatu zuena. 1912tik 1923ra berrogei bat film luze egin zituen, besteak beste: Strejken (1913, "Greba"), Ingeborg Holm (1913), Körkarlen (1920, "Gurdi fantasma"). Garai horretako filmetan mistizismoa eta errealismo ia dokumentala uztartu zituen, izadiari nagusitasuna eman zion eta sentimenduen sinbolotzat hartu zuen; maisutasun handiz erabili zuen argazkia eta muntaketa.
1923an Estatu Batuetara joan zen, eta han egin zituen filmetan gizabanakoaren eta izadiaren arteko borroka adierazi zuen; garai horretakoak ditu bere bi film onenak, The Scarlet Letter (1926, "Gutun eskarlata") eta, batez ere, The Wind (1928, "Haizea"), bere garaian arrakastarik izan ez zuena, baina geroztik adituek zinemaren historian goi-mailako filmtzat jo izan dutena. 1930ean Suediara itzuli zen; hiru film ahostun besterik ez zituen egin, eta handik aurrera antzezle aritu izan zen antzerkian eta zineman. Aipagarria da 1957an Ingmar Bergmanen Smultronstället ("Basoko marrubiak") filmean egin zuen antzezlana.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/1/9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q55170
* Multimedia: Victor Sjöström / Q55170
# Hilding Rosenberg

Hilding Rosenberg (Bosjökloster, Malmöhus, 1892ko ekainaren 21a - Stockholm, 1985eko maiatzaren 18a) suediar musikagilea izan zen.
Organista izan zen hasieran, eta gero W. Stenhammarrekin egin zituen musika idazteko ikasketak. Kultura handiko gizona zen, Europako musika europarra eta, bereziki, Suediakoa ondo ezagutzen zuena. Eragin handia izan zuen geroztikako suediar musikagileengan. Schönbergen, Stravinskiren eta Hindemithen eragina izan zuen, eta lan askotan teknika dodekafonikoaz baliatu zen. Haren musika-lanak: sinfoniak, kontzertuak, sonatak, oratorioak, Salome (1963, balleta), Babels Torn (1966, balleta), Marionetter (1938, opera).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q959391
* Multimedia: Hilding Rosenberg / Q959391
# Gustavo I.a Suediakoa

Gustavo I.a Suediakoa, Gustavo Vasa izenaz ere ezaguna (1496ko maiatzaren 12a - 1560ko irailaren 29a) Suediako errege izan zen 1523tik hil zen arte. Gustavo Eriksson ("Erik-en semea") ere deitu izan zitzaion. Familiaren izena, Vasa, ez zen garai horretan erabili; XVII. mendea aurreratua zela, familiaren armarriaren erreferentzia izateko sortu zen izena, eta orduan hasi ziren erabiltzen.
Erregeorde izendatu zuten 1521ean, Kristian II.a Danimarkakoaren aurka errebolta gidatu ondoren. Suedia Kalmarko Batasunetik bereizi zuen. Bere erregealdian herrialdea berrantolatzea eta gobernu eraginkor baten oinarriak ezartzea lortu zuen.
Herrialdearen askatzailea bezainbeste tirano despotiko kontsideratu izan da. Suediako historiografiak Suedia modernoaren sortzaile eta nazioaren aitatzat hartu izan du.
1560an hil zen Stockolm-eko gazteluan, 64 urte zituela. Uppsalako katedralean hilobiratua dago, bere hiru ezkontideekin batera.

## Ezkontza eta seme-alabak

1531n Katalina Saxonia-Lauemburgokoarekin ezkondu zen; 1536an, Margarita Eriksdotter izenekoarekin, eta 1552an, Katalina Stenbock-ekin. Lehenarekin seme bakarra izan zuen, Erik XIV.a, 1560-1567 denbora-tartean Suediako errege izan zena. Bigarren emaztearekin hamar seme-alaba izan zituen, eta zaharrena, Joan, Suediako errege izan zen 1567-1592 urteetan.

## Erreferentziak

* Datuak: Q52947
* Multimedia: Gustav I of Sweden / Q52947
# Frederiko I.a Suediakoa

    Artikulu hau Suediako erregeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Frederiko I.a».
Frederiko I.a Suediakoa (Kassel, 1676ko apirilaren 17a - Stockholm, 1751ko martxoaren 25a) Suediako erregea izan zen 1720-1751 bitarteko urteetan. Hesse-Kasselgo landgravea, Karlos XII.aren arrebarekin ezkondu zen, eta hark berari eman zion aginpidea. Karlos XII.ak utzi zuen egoera txarrari aurre egin behar izan zion eta Iparreko gerra bukatu zuen (Stockholmgo eta Nystadeko hitzarmenak). Aginpide osoa beretzen saiatu bazen ere, Riksdagek (biltzarrak) irabazi zuen azkenik 1723an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/3/3 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q52932
* Multimedia: Frederick I of Sweden / Q52932
# Erik Axel Karlfeldt

Erik Axel Karlfeldt (Karlbo, Dalarna, 1864ko uztailaren 20a - Stockholm, 1931ko apirilaren 8a) suediar poeta izan zen. Suediar Akademiaren kidea, 1931n hilondoko Literaturako Nobel Saria lortu zuen. Fridolins visor (1898), Fridolins lustgård (1901), Flora och Pomona (1906) eta Flora och Bellona (1918) lanik ezagunenak ditu.
* Datuak: Q134641
* Multimedia: Erik Axel Karlfeldt / Q134641
# Gustavo III.a Suediakoa

Gustavo III.a Suediakoa (Stockholm, 1746ko urtarrilaren 24a - ibidem, 1792ko martxoaren 29a) 1771-1792 urteetan Suediako errege izan zen.
Handikien tirania oligarkikoa hautsi zuen, merkataritza eta nekazaritza bultzatu, arteak sustatu eta gorte handi bat eratu zuen. Errusia eta Danimarkaren kontrako gerran (1788-90) irabazle izan zen. Noble batek hil zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q52930
* Multimedia: Gustav III of Sweden / Q52930
# Gustaf Dalén

Nils Gustaf Dalén (Stenstorp, 1869ko azaroaren 30a - Lidingö, Stockholm, 1937ko abenduaren 9a) suediar ingeniari eta fisikaria izan zen. Aldizkako argi automatikoaren sortzailea da. Azetilenozko faroak automatikoki pizteko sistema bat asmatu zuen; sistema horri esker itsasertzean argi seinaleak jarri ahal izan ziren. 1912an egindako lanagatik Fisikako Nobel saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160518
* Multimedia: Gustaf Dalén / Q160518