# Orendain

    Artikulu hau Gipuzkoako udalerriari buruzkoa da; Nafarroa Garaiko herri hustua gaitzat duena beste hau da: «Orendain (Girgillao)»
Orendain Gipuzkoako ekialdeko landa-udalerri euskaldun bat da, Tolosaldekoa. UEMA mankomunitateko kide da. Azken zentsuaren arabera 240 biztanle zituen.

## Geografia
### Auzoak

Herrigunea eta Astizaldea auzo nagusiak dira, Baldanalde eta Egileor auzuneak ere aipagarriak dira.

### Ingurune naturala

Ekialdean Amezketa eta mendebaldean Ibiur errekak muga naturalak dira.

## Historia

1374an Tolosarekin lotuta egon zen, inguruko beste herri batzuen moduan, eta lotura hori 1615 arte mantendu zuten. Gutxi geroago "Aizpuruako Batasuna" osatu zuen Alegia eta Ikaztegietarekin batera hasieran, eta Altzorekin ere azkenean. Batasunak XIX. mendea arte iraun zen.
Azkenik, 1967an Baliarrain eta Ikaztegietarekin Iruerrieta udalerria sortu zuen, baina 1988an gaur egungo egitura hartu zuen.

## Azpiegiturak

* Haur-eskola
* Liburutegia

## Demografia

1967tik 1988ra ez zen udalerri independente izan. XX. mendeko lehen erdian populazioa mantendu bazuen ere, bigarren erdian etengabe galdu zituen biztanleak, garai haietan landa eremutik industriaguneetara gertatu zen migrazioen ondorioz. XXI. mendeko lehen hamarkadan buelta eman zitzaion egoerari eta biztanleak irabazten hasi zen. 2019an zituen 202 biztanleetatik, %17,33k 65 urte edo gehiago zituen, eta atzerrian jaiotakoak %9,41 ziren.
* Orendaingo biztanleria
* Datu-iturria: www.ine.es

## Euskara

Orendainen hitz egiten den euskara gipuzkeraren aldaera bat da, erdiguneko gipuzkeran kokatzen den Tolosaldeko euskara hain zuzen. Datuen arabera, herrian euskalduna da biztanleriaren %87.88, eta euskararen erabilera %71.5 da.
Eustaten arabera, 2016an herritarren %88,66 euskalduna zen.

## Ekonomia

2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: Lehen sektorea, BEGaren %18. Bigarren sektorea, BEGaren %12,6. Hirugarren sektorea %61,3. Eta eraikuntza %8,1.

## Politika
### 2011ko udal hauteskundeak

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Orendaingo alkatea Bilduko Gorka Egia Arregi izan zen.

### 2015eko udal hauteskundeak

2015eko udal hauteskundeetan EH Bilduk 82 boto lortu zituen. Gorka Egia (EH Bildu) izendatu zuten berriro alkate.

### 2019ko udal hauteskundeak

2019ko udal hauteskundeetan EH Bilduk 83 boto lortu zituen. Migel Angel Arsuaga (EH Bildu) izendatu zuten alkate.

### 2023ko udal hauteskundeak

2023ko udal hauteskundeetan EH Bilduk 105 boto lortu zituen. Beste alderdirik ez zuen botorik lortu.

### Alkateak

Hauek izan dira Orendaingo azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia |
| | 1988 $^a$ | 1991 | |
| | 1991 | 1995 | Herri Batasuna |
| | 1995 | 1999 | Independenteak |
| | 1999 | 2003 | Euskal Herritarrok |
| | 2003 | 2007 | Kudeaketa batzordea |
| | 2007 | 2011 | Independenteak |
| Gorka Egia Arregi | 2011 | 2015 | Bildu |
| Gorka Egia Arregi | 2015 | 2019 | Euskal Herria Bildu |
| Migel Angel Arsuaga Azurmendi | 2019 | Jardunean | Euskal Herria Bildu |
$^a$ 1988. urtean Orendain, Baliarrain eta Ikaztegieta udalerri bihurtu ziren, aurreko Iruerrieta udalerriaren desegitearen ondorioz.

## Ondasun nabarmenak

* Andra Mariren parrokia-eliza.
* San Sebastianen baseliza.
* Udaletxea (neoklasikoa).
* Eltxo-elkartea

## Ikus, gainera

* Orendain (Girgillao)
* Baliarrain
* Ikaztegieta
* Iruerrieta

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Auzoak» Orendain (Noiz kontsultatua: 2020-07-01).
* ↑ «Historia» Orendain (Noiz kontsultatua: 2020-07-01).
* ↑ «Haurreskola» Orendain (Noiz kontsultatua: 2020-07-01).
* ↑ «Haurreskolak - Haurreskolako datuak» www.haurreskolak.eus (Noiz kontsultatua: 2020-07-01).
* ↑ «Liburutegi (sarea)» Orendain (Noiz kontsultatua: 2020-07-01).
* 1 2 3 «Web Eustat. Orendainko datu estatistikoak» eu.eustat.eus (Noiz kontsultatua: 2020-07-01).
* ↑ «Garmendia Elosegi, Juanita - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-17).
* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-17).
* ↑ «Orendaingo eskolan euskaraz ikasten zuten - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-17).
* ↑ «Orendain - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-17).
* ↑ «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-17).
* ↑ «Erdigunekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-17).
* ↑ «Tolosaldekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-17).
* 1 2 www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-07-01).
* 1 2 ««Denon artean erabakiko dugu herrian egingo dena» - Orendain» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2020-07-01).
* 1 2 «Orendainen Migel Angel Arsuaga alkate - Orendain» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2020-07-01).
* ↑ «Udal hauteskundeak 2023 - Orendain - Tolosaldeko ataria» ataria.eus (Noiz kontsultatua: 2024-03-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2021-05-13).

## Kanpo estekak

* Tolosaldeako Ataria: Orendaingo eta eskualdeko albisteak.
* Datuak: Q1633885
* Multimedia: Orendain / Q1633885
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Orendain