OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bideko Andre Mariaren baseliza (Gabarderal)

Bideko Andre Mariaren baseliza Nafarroa Garaiko Zangoza udalerriko Gabarderal kontzejuan kokatutako XV. mendeko kristiau baseliza bat da. Gotiko estiloa ditu.

## Deskribapena

Hegoaldean dago, NA-5342 errepidearen ondoan. Kapera zaharra XV. mendekoa da, San Salbatore elizan gordetzen den erretaula bat zuen, eta haren titularra, Bideko Ama Birjina, kaputxinoen gurasoek gordetzen dute.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | GABARDERAL. (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

## Ikus gainera

* Gabarderal
* Zangoza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111324825
# Bidekoetxe

Bidekoetxe Bediako (Bizkaia) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 49 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Bidekoetxeko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 61 | 51 | 51 | 51 | 50 | 50 | 52 | 49 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255166
# Bidekurutzeta 26. eta 28. zenbakiko etxeak

Bidekurutzeta 26. eta 28. zenbakiko etxeak Gipuzkoako Bergara udalerrian dauden barroko estiloko etxe batzuk dira. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua daude, Bidekurutzeta kaleko 26. eta 28. zenbakian, eta Iturbe etxetik hurbil.

## Historia

Etxe hauek XVII. mendean Bergaran merkatari aberatsek eraiki eta puri-purian egon ziren jauretxeen adibide ona dira. Bi etxebizitza 1655-1660 artean eraiki ziren. 26. zenbakiko etxea Joan Perez de Mariakak eraikitzea agindu zuen, aldiz, 28. zenbakikoa Frantzisko Agirremendiaratzek.

## Eraikinak

Kalitate bikaineko silarrizko fatxada dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25474144
# Bideko Ama Birjinaren Ospitalea

Bideko Ama Birjinaren Ospitalea Nafarroa Garaiko erietxe publikorik garrantzitsuenetarikoa da, Osasunbidearen barruan dagoena.
Iruñean dago, Nafarroako Ospitalearen eta Nafarroako Unibertsitatea Klinikaren ondoan. Egun Nafarroako Ospitale Gunearen parte da.

## Historia

1964an inauguratu zuten.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko medikuntzaren historia

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Ospitalearen 2006ko memoria
* Datuak: Q9004931
# Bideko gutxieneko altitudea

Bideko gutxieneko altitudea edo MEA (ingelesezko minimum en route altitude izenetik sortutako sigla) aireontzi batek aireko ibilbide bateko gune jakin batean izan beharreko gutxieneko altitudea da, bidea seguru eta oztoporik gabe duela ziurtatzearren eta lurretik nabigaziorako irrati seinaleak jasoko dituela bermatzearren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5688776
# Bidegoiango Talde Independientea

Bidegoiango Talde Independientea Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Bidania-Goiatzen sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 132 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %45,52.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255162
# Bidegurutzea

Bidegurutzea Senpereko auzoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255163
# Berthold (Ipar Dakota)

Berthold Ipar Dakotako hiri bat da. Ward konderrian kokatua dago. 2010ean 454 biztanle zituen, 0,96 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ward konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1880357
# Berthold Lubetkin

Berthold Lubetkin (Tbilisi, 1901eko abenduaren 14a - 1990eko urriaren 23a) ingeles arkitektoa izan zen, sortzez georgiarra.
Britainia Handiko mugimendu modernoaren arkitekto nagusitzat hartzen da, nahiz eta eraikuntza gutxi batzuk besterik ez zituen egin; horien artean, Londresko zooko pinguinoen igerilekuak (1934), indar sinboliko handia dute gaur egun, oraindik. Bere familiak ehundegiak zituen Errusian, eta hainbat urte egin zituen herrialde hartan. San Petersburgoko eta Moskuko lizeoetan ikasi zuen. Handik Berlina joan zen, eta ondoren, Parisa; Jean Ginsbergekin batera, hormigoi armatuzko etxe bat eraiki zuen, Parisko Versailles etorbidean. Garai horretan, Sobietar Batasuneko arkitektura-lehiaketetan parte hartu zuen. 1931n, Londresa joan zen bizitzera, eta han, Britainia Handiko alderdi komunistaren hurbileko Arkitekto eta Teknikarien Erakundean sartu zen, eta Tecton lantegia sortu zuen. 1932. urtetik aurrera, Tectonek hainbat erakin egin zituen Londresko zoorako. Etxebizitzak ere egin zituen. Lubetkinen bi eraikuntza izan ziren Britainia Handian funtzionalismoa indartu zutenak: 1934tik 1935era bitartean, Londresen berrogeita hemeretzi apartamentu egin zituen, Highpoint One eraikinean, Zigmund Gestetener industriarentzat; handik bi urtera, Highpoint Two eraikina osatu zen (1936-1938). Tecton elkartetik kanpo hiru urtez aritu zen Lubetkin, Peterlee hiriaren (Durham konderrian) plan orokorrean. Baina burokrazia arazoak izan zituen, eta lana bere horretan utzi behar izan zuen. Aldi batez ez zituen proiektu handietako enkarguak izan, kritika txarrak zirela-eta. Hala, animaliekin bizitzea erabaki zuen, eta hogei urte eman zituen zerriak hazten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q827997
* Multimedia: Berthold Lubetkin / Q827997
# Berthoud (Colorado)

Berthoud Coloradoko herri bat da. Larimer konderrian kokatua dago. 2010ean 5.105 biztanle zituen, 31,1547 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Larimer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q741830
* Multimedia: Berthoud, Colorado / Q741830
# Berthierina

Berthierina silikato motako minerala da eta serpentine subtaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Berthierina silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Fe^{2+},Fe^{3+},Al)3(Si,Al)2O5(OH)4}}$. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Berthierine: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Berthé Aïssata Bengaly

Berthé Aïssata Bengaly (Koutiala, 1957ko martxoaren 20a – 2024ko maiatzaren 31) maliar nutrizionista eta politikaria izan zen.

## Bizitza

Bamakoko Goi Mailako Arauzko Eskolan ikasi zuen eta 1985ean kimikan lizentziatu zen. 1995ean nutrizionismoko masterra egin zuen New Orleanseko Tulane Unibertsitatean. 1985etik 1986ra kimika irakatsi zuen Bamakoko Notre-Dame du Niger lizeoan. 1990etik 1995era Bamakoko Landa Ekonomia Institutuan aritu zen ikertzaile gisa, eta 1996tik 2001era Texasko A&M unibertsitatean. Sukaldaritzako errezetak hobetzeko ikerketengatik egin zen ezaguna. Besteak beste, Malin ospetsuak diren Deliken sorgozko gailetak prestatzeko teknologia garatu zuen.
2002ko urriaren 16tik 2005eko ekainaren 20ra Maliko Emakume, Haur eta Familia ministroa izan zen, eta 2013ko irailaren 8tik 2015eko urtarrilaren 10era Eskulangintza eta Turismo ministroa.
Hiru seme-alaben ama zen. 2024ko maiatzaren 31n hil zen, 67 urte zituela, gaixotasun labur baten ondorioz.

## Erreferentziak

* 1 2 (Frantsesez) «#Mali : L’ancienne ministre Mme Berthé Aïssata Bengaly tire sa révérence» MaliWeb 2024-06-01 (Noiz kontsultatua: 2024-06-02).
* 1 2 (Frantsesez) «En 57 ans d’indépendance : Le Mali a connu 57 femmes ministres» MaliWeb 2017-07-29 (Noiz kontsultatua: 2024-06-02).
* 1 2 3 (Frantsesez) «Berthé Aissata Bengaly» aBamako (Noiz kontsultatua: 2024-06-02).
* ↑ (Frantsesez) Thior, Birama. «Mali : Décès de l'ancienne ministre Berthé Aïssata Bengaly» Senegal7 2024-06-01 (Noiz kontsultatua: 2024-06-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85984352
# Berthier-sur-Mer (Quebec)

Berthier-sur-Mer Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Chaudière-Appalaches eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Montmagny konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 1,398 biztanle zituen 26.79 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2899316
* Multimedia: Berthier-sur-Mer / Q2899316
# Berthierita

Berthierita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Berthierita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {FeSb2S4}}$. Sistema ortorronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Berthierit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q418689
* Multimedia: Berthierite / Q418689
# Berthierville (Quebec)

Berthierville Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Lanaudière eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen D'Autray konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 4,091 biztanle zituen 6.85 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q139046
* Multimedia: Berthierville / Q139046
# Betty Snyder Holberton

Frances Elizabeth “Betty” Snyder Holberton, jaiotzez Frances Elizabeth Snyder (Filadelfia, Pennsylvania, Ameriketako Estatu Batuak, 1917ko martxoaren 7a - Rockville, Maryland, Ameriketako Estatu Batuak, 2001eko abenduaren 8a) ENIAC helburu orokorreko lehen konputagailu digitalaren sei programatzaileetako bat izan zen. COBOL lengoaiari eginiko hainbat ekarpen egitearen ondorioz da ezaguna nazioartean ere.

## Lehen urteak eta hezkuntza

Holberton 1917an jaio zen Filadelfian. Pennsylvaniako Unibertsitateko lehen egunean, haren matematikako irakasleak esan zion hobe zuela etxean umeak hezten geratzea, matematiketan titulu bat lortzeko ahaleginean denbora galtzen ibili beharrean. Holberton kazetaritza ikasten hasi zen, garai horretan emakumeei bideratutako karrera unibertsitario bakanetakoa.

## Ibilbide profesionala

Bigarren Mundu Gerran, gizonak haien herrialdeetatik kanpo gudan zeuden bitartean, Ipar Amerikako armadak emakumeak behar zituen ibilbide balistikoen kalkuluetan lan egiteko. Moore School of Electrical Engineering-en kontratatu zuten Holberton konputagailu gisa, eta handik gutxira hautatua izan zen ENIAC konputagailua programatuko zuten sei emakumeetako bat izateko. Holberton eta haren bost lankideek (Jean Jennings Bartik, Kathleen McNulty Mauchly Antonelli, Marlyn Wescoff Meltzer, Ruth Lichterman Teitelbaum eta Frances Bilas Spence) programatu zuten ENIAC konputagailua elektronikoki kalkulu balistikoak burutzeko, nahiz eta lan horretarako “azpi-profesionaltzat” hartu zituzten. ENIACen egindako lanari esker, Emakumeak Teknologian Arrakastaren Nazioarteko Hall-en lekua lortu zuten.
Bigarren Mundu Gerraren ostean, Holbertonek lan egin zuen Remington Rand-en eta National Bureau of Standads-en. 1959an David Taylor Model Basin matematika aplikatuko laborategian, ikerkuntza saileko buruzagi izan zen programazio arloan. Lagundu zuen UNIVAC ordenagailu elektroniko digitalen katearen garapenean, idatzi egin zituen lehen programazio sortzaileko sistema eta lehen pakete estatistikoa, zeina AEBko lehen erroldan erabilia izan zen, 1950ean. Jonh Mauchly-rekin batera BINAC konputagailuaren C-10 instrukzioak garatu zituen. Horrez gain, parte hartu egin zuen COBOL eta FORTRAN programazio-lengoaien lehen estandarren garapenean, Grace Murray Hopper-ekin batera.
1997an, Ada Lovelace sariaeman zioten; programazio arloan lor daitekeen sari gorenetako bat. Urte horretan bertan sartu zen Emakumeak Teknologian Arrakastaren Nazioarteko Hall-en.

## Erreferentziak

* ↑ ENIAC Programmers Project - Email List. 2008-12-12 (Noiz kontsultatua: 2018-04-11).
* ↑ «Association for Women in Computing (AWC) - Ada Lovelace Awards» www.awc-hq.org (Noiz kontsultatua: 2018-04-11).
* Datuak: Q11636
* Multimedia: Betty Holberton / Q11636
# Betty White

Betty Marion White Ludden (Oak Park, Illinois, 1922ko urtarrilaren 17a - Los Angeles, 2021eko abenduaren 31) estatubatuar aktorea eta komediantea izan zen. Telebistako aktoreen artean ibilbiderik luzeena egin zuen aktorea zen, bertan 1939tik hil zenera arte lan egin zuela. Hori dela eta, telebistako aktore aitzindaritzat hartua da.
1973 eta 1977 bitartean The Mary Tyler Moore Show sitcomean Sue Ann Nivens pertsonaiarena egiteagatik ezaguna zen, baita 1984 eta 1992 bitartean The Golden Girls telesailean Rose Nylund pertsonaia antzezteagatik ere.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Betty White, ‘Breaking Bad’ Win Guinness World Records» HuffPost 2013-09-05 (Noiz kontsultatua: 2020-05-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q373895
* Multimedia: Betty White / Q373895
# Bettystown

Bettystown (irlanderaz: Baile an Bhiataigh) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 10.889 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2668318
* Multimedia: Bettystown / Q2668318
# Betul barrutia

Betul barrutia Indiako barruti bat da, Narmadapuram dibisioan, Madhya Pradesh estatuan. 1.575.362 biztanle ditu 10.043 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Harda barrutia

## Ikus, gainera

* Madhya Pradesh

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1815279
* Multimedia: Betul district / Q1815279
# Betty Wright

Bessi Regina Norris, ezaguna Betty Wright izen artistikoaz, (Miami, Florida, 1953ko abenduaren 21a - ibidem, 2020ko maiatzaren 10a) estatubatuar soul eta R&B abeslaria izan zen. Clean Up Woman eta Tonight Is the Night abestiengatik egin zen ezaguna 1970eko hamarkadan.

## Diskografia
### Diskoak

* My First Time Around (1968)
* I Love The Way You Love (1972)
* Hard To Stop (1973)
* Danger High Voltage (1974)
* Explosion! (1976)
* This Time For Real (1977)
* Live (1978)
* Travelin' In The Wright Circle (1979)
* Betty Wright (1981)
* Wright Back At You (1983)
* Sevens (1986)
* Mother Wit (1988)
* 4u2njoy (1989)
* Passion & ComPassion (1990)
* All The Way Live (1992)
* B-Attitudes (1994)
* The Very Best Of Betty Wright (2000)
* Fit for A King (2001)
* Betty Wright: The Movie – the Rootsekin (2011)
* Living...Love...Lies (2014)
* Datuak: Q547181
* Multimedia: Betty Wright / Q547181
# Bettyhill

Bettyhill, Eskoziako gaeleraz: Am Blàran Odhar, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Sutherland barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q850494
* Multimedia: Bettyhill / Q850494
# Bizkotxo-molde

Bizkotxo-moldea bizkotxoak laberatzeko molde itxia da. Modu honetan barruan sartzen diren prestaketa likidoak ez dute ihes egingo. Hori bai da bi piezako molde irekietan geratzen dena. Bizkotxo edo edozein elementu likido, labean edo maria bainuan egosteko balio du. Bere alde txarra batzuetan prestaketak moldetik ateratzea kosta egiten dela. Moldetik ateratze hau beti kontu handiarekin eta dagokion moduan burutu beharko da. Batzuetan prestaketa oraindik beroa dagoela ateratzea komeni da , beste batzuetan epela dagoenean eta bestetan berriz hozterakoan.
* Datuak: Q2481629
* Multimedia: Cookie moulds / Q2481629
# Biznaga

    Artikulu hau Euskal Herriko landareari buruzkoa da; gaztelaniaz izen arrunt hori duen kaktusa gaitzat duena beste hau da: «Ferocactus»
Biznaga (Ammi visnaga) Apiaceae familiako landarea da, Europan, Asian eta iparraldeko Afrikan jatorria duena.

## Deskribapena

Urteroko landare bat da, 80 cm arteko altueratun zurtoinak ateratzen dituen. Azpialdetik ateratzen diren hostoek 20 cm-ko luzera hartzen dute. Zurtoinaren puntan lore txikiz osaturiko infloreszentzia ateratzen du, aterkin itxura hartzen duena.
Fruitua txikia da, 3 mm ingurukoa, arrautzaren itxurakoa eta ile pixkat du.

## Erabilera

Giltzurruneko harriak tratatzeko biznagaren fruituez egindako infusioa erabili izan zen Antzinako Egipton.
Gaur egun bularreko angina tratatzeko ere erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (xls) BSBI List 2007. Botanical Society of Britain and Ireland.
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ (Ingelesez) Waltenberger, Birgit; Mocan, Andrei; Šmejkal, Karel; Heiss, Elke H.; Atanasov, Atanas G.. (2016-06). «Natural Products to Counteract the Epidemic of Cardiovascular and Metabolic Disorders» Molecules 21 (6): 807. doi:10.3390/molecules21060807. ISSN 1420-3049. (Noiz kontsultatua: 2024-01-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q866203
* Multimedia: Ammi visnaga / Q866203
# Bizovac

Bizovac Kroaziako udalerri bat da, Osijek-Baranja eskualdean. Azken zentsuaren arabera 3.733 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1293830
* Multimedia: Bizovac / Q1293830
# Bizkotxeko geralekua

Bizkotx (lehen: Biscoch) Euskal Herriko Gipuzkoako tren geraleku zahar bat da, Berastegi udalerrian kokatuta dagoena.
Gaur egun, Plazaolako bide berdearen barruan dago.

## Historia

1901eko otsailaren 8an, Francisco Hornaetxek errege agindua jaso zuen gobernuak baimendu ziezaion burdinbidearen emakida. Hornaetxek kontzesio hau Sociedad Anónima Leizarán (kapital bizkaitarrekoa) enpresari pasa zion 1902ko martxoaren 24ean. Andoain-Plazaola tartearen behin betiko kontzesioa enpresa horrek lortu zuen urte bereko irailaren 19an, 22,006 kilometrotako luze eta 1 metro zabal zen burdinbidearekin.
1953ko urriaren 13 eta 14 artean eginiko euriteen ondorioz burdinbidearen azpiegitura oso kaltetuta geratu zen (euste-hormak, lubetak, zubiak...). Jabea zen enpresak hainbat saiakera egin zituen tokiko erakundeekin, azpiegitura konpontzeko asmoarekin. Baina, negoziazio hauek ez zuten emaitzarik eman eta zerbitzua geldi geratu zen, uholdeek eragindako kalteak ez zirelako konpondu.
Dena den, trenak jarraitu zuen zenbait zerbitzu lokal egiten zazpi urtez, esate baterako Elduain eta Andoain artean egurra garraiatzeko. Honetako bidaia batean, trenak Andoaingo parrokoa zen Rosendo Rekondo harrapatu zuen, 1957ko uztailean. Azkenean, konpainiak burdinbidea kentzeko eta burdinbidea behin betiko ixteko baimena jaso zuen 1958ko irailaren 5ean. Ondorioz, geraleku hori behin betiko itxi zen.

## Egoera

Geralekua Iruña—Donostia burdinbidearen 57,1 kilometro-puntuan zegoen, 410 metroko altueran, Plazaola eta Ameraun geltokien artean. Tartea bide bakarra da eta ez zegoen elektrifikatuta.

## Erreferentziak

* ↑ Nafarroako Entzikolpedia Handia | PLAZAOLA. (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
* ↑ Kabexoi, Xabier. «Plazaolako trenako historia» www.plazaola.net (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
* ↑ «Geralekuko fitxa Euroferroviarios webgunean» euroferroviarios.net (Noiz kontsultatua: 2020-12-01).

## Ikus, gainera

* Berastegi
* Iruña—Donostia burdinbidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103489573
| | Plazaola | Bizkotx | Ameraun | |
| Iruña–Hiria | | | | Amara–Donostia |
# Biztanleria Aktiboaren Inkesta

Biztanleria Aktiboaren Inkesta (BAI) aldian-aldian egiten da Espainiako Estatuan, langabezian zenbat jende dagoen eta langabeziako tasa zenbatekoa den jakiteko. Lanaren Nazioarteko Erakundearen (LANE) arabera, lantokia duten eta lantoki bila dabiltzan guztiak dira biztanleria aktiboa.
Biztanleria aktiboa populazio osoari buruz neur daiteke, edo, zorrozkiago, lanerako adinean dagoen populazioaren zatia hartuz oinarritzat. Biztanleria Aktiboaren Inkesten bidez ikertzen dira baita ere jarduera-tasa eta biztanleria aktiboaren beste ezaugarri batzuk, interesgarriak baitira egoera ekonomikoaren analisietarako eta politika ekonomikoaren erabakietarako.
Espainiako Estatuan, hiru hilean behin egiten ditu Estatistikako Institutu Nazionalak (INE), eta informazio orokorra, sektorekakoa, sexukakoa, adinkakoa, komunitate autonomikokoa eta probintziakakoa ateratzen du. BAIren bitartez bideratutako estatistika, fidagarriena jotzen da langabeziako tasak zehatz-mehatz jakiteko. Horregatik, ezberdina da Enpleguko Institutu Nazionalak (INEM) hilean-hilean ematen dituen langabeziako datuen aldean. Espainiako Laneko Ministerioari lotutako erakunde publiko hori, langabeziak izandako estatistikez gain, enplegurako programei eta bulegoei buruzko guztiaz arduratzen da.

## Erreferentzia

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [1999]
* ↑ Euskalterm: [Laburtzapenak Hiztegia] [2009]
* ↑ CC-BY-SA http://www.argia.com/argia-astekaria/1961/zer-da-biztanleria-aktiboaren-inkesta Argia, 2004-10-10

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6467417
* Multimedia: Unemployment rate maps of the European Union / Q6467417
# Bizkotxo

Bizkotxoa, Iparraldean Bixkotx, (latinezko bis coctusetik, bi aldiz egosia) labean egositako edozein ore gozori deritzo. Bizkotxo guztiek daramatena, arrautzak, irina (ohi gari irina) eta azukrea edo gatza dira. Bizkotxorik sinpleenak, hiru osagai hauek daramatza, guztiak kantitate berberean, limoi azal arraspaturekin, usaina emateko.
Gehigarri bezala, arrautzen ordez, legamia kimikoa eraman dezake, orokorrean, gasifikatu eta, beraz, bolumena emateko (arrautza zuringoak elur puntuan muntatuz gauza bera lortzen den arren), koipeak (ohi gurina, baina baita, batzuetan, oliba olioa ere, eta, ez hain ohi, zerri gantza, beste likido batzuk (batez ere esnea, baina baita likoreren bat ere) eta zaporea eman dezaketen beste osagai batzuk, txikitutako almendrak, kakaoa, koko xehatua, etab...
Legamien ondorioz hazten diren labean eginiko ore gozoak (opilak, errege opilak, panettonea, etab...) ez dira bizkotxotzat hartzen.
Lapurdin, Etxeko bixkotxa erabiltzen da euskal gozopil ezaguna izendatzeko, kremaz edo gereziz betea dagoena.

## Bizkotxoaren historia

XVI. mendean, bizkotxoak marinelen elikagai nagusietakoa ziren itsas ibilaldi luzeetan. Opil txiki biribilak ziren, galleta modukoak, gari irinez eginak. Bi aldiz egosten zituzten, bidaian zehar hartzitu ez zitezen. Eta egosaldi bikoitz horretatik datorkie izena, latinez bis coctus hitzek “bitan egosia” esan nahi baitute.
Hortaz, duela 500 urteko bizkotxo haiek ez zuten zerikusirik gure gaurko bizkotxo harroekin. Antz handiagoa zuten frantsesezko edo ingelesezko biscuitekin. Baina ez ziren gozoak. Arrain gazituarekin, urdaiarekin, lekaleekin edo arrozarekin batera jan ohi zituzten, edo, besterik ezean, olio pixka bat botatzen zioten.
Bizkotxoak bustitzeko ohituta hasieratik zabaldu zen. Baina egun jalekeria hutsez egiten duguna, beharragatik egiten zuten orduan. Egunak aurrera joan ahala, opil haiek gogortu egiten ziren, janezin bihurtu arte. Horregatik uretan edo ardotan busti ohi zituzten, hortzeriaren mesedetan.

## Ikus, gainera

* Etxeko bixkotxa

## Erreferentziak

* 1 2 3 Nagore Irazustabarrena, «Bizkotxoaren hastapen gogorrak», Argia, 2014-09-28

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1049852
* Multimedia: Sponge cakes / Q1049852