OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Opera (nabigatzailea)

Opera web nabigatzaile eta Interneteko ''suite'' bat da, Opera Sofware enpresa norvegiarrak sortua. Aplikazio hau dohainekoa da 8.50 bertsioa kaleratu zenetik, aurretik shareware edo adware izanda, eta 5.0 bertsioa baino lehen, bakarrik ordainezkoa izanda.
Bere azkartasuna, seguritate, estandarrei eusten diela (bereziki CSS horri), tamaina txikia, internazionaltasuna eta, oro har, berriztapenarengatik ezaguna da. Bere lehen bertsioetatik hona, fitxa edo hortz bidezko nabigazioa, Speed Dial-a, nabigazioan kurtsorearen mugimendua, tokian tokiko pertsonalizazioa edo lokalizazioa eta fitxa edo hortz miniaturazko ikuspena ekarri du.
Nabigatzaile arrunten eginkizunez gain beste gaitasun batzuk dauzka, posta elektronikoak bidali, txata, etab.
Sistema eragile askorekin badabil: Microsoft Windows bertsio gehienekin, Mac OS X, Solaris, FreeBSD, Linux, eta abar. Opera hainbat hizkuntzatan eskuratu daiteke.
Opera 1994an jaio zen Oslon (Norvegia).
Badago bideojokoetara bideraturiko bertsio bat: Opera GX.

## Lizentzia

VPN doan eskaintzen duela iragartzen dute. Freeware lizentziarekin plazaratu izan da 8.5 bertsiotik aurrera. Freeware lizentzia honek produktua dohainik eskaintzen duela adierazten du, ez software librea dela. Izan ere, Opera, Google Chrome bezala, Chromium gainean eraikita dago, baina Chromium horren gainean egindako aldaketa batzuk ez dira kode irekian erakusten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Free VPN | Browser with built-in VPN | Download | Opera» www.opera.com (Noiz kontsultatua: 2019-11-01).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q41242
* Multimedia: Opera (web browser) / Q41242
# Elena Maróthy-Šoltésová

Elena Maróthy-Šoltésová (Krupina, 1855eko urtarrilaren 6a – Martin, 1939ko otsailaren 11) eslovakiar idazle, argitaratzaile eta feminista izan zen.

## Bizitza

Daniel Maróthy artzain ebanjelikoaren eta Karolina Hudecováren alaba, Krupinan jaio eta Lučenecen hazi zen. Gaztea zela, ama hil zitzaion. 1880an Živena emakumeen elkarteko batzordeko kide bihurtu zen eta 1894tik 1927ra bertako presidente gisa aritu zen. Letopis Živeny aldizkaria sortzen lagundu zuen eta 1912tik 1922ra zuzendu zuen. Gainera, emakumeen goi mailako hezkuntza ezartzen lagundu zuen, Milan Rastislav Štefánik institutua barne.
1875ean Ľudovít Michal Šoltés merkatariarekin ezkondu zen. Bi seme-alaba izan zituzten, baina Elena alaba zortzi urterekin hil zen, eta Ivan Daniel semea hogeita hamahiru urterekin.
Elena Maróthy-Šoltésová Martin hirian hil zen 1939an, 84 urte zituela. Martingo Hilerri Nazionalean lurperatu zuten.

## Lanak

* Na dedine (1881)
* Prípravy na svadbu (1882)
* Umierajuce dieťa (1885)
* V černickej škole (1891)
* Proti prúdu (1894)
* Prvé previnenie (1896)
* Popelka (1898)
* Za letného večera (1902)
* Moje deti (1923-1924)
* Sedemdesiat rokov života (1925)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Ingelesez) De Haan, Francisca; Daskalova, Krasimira; Loutfi, Anna. (2006). «Maróthy-Šoltésová, Elena (1855-1939)» Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe. Central European University Press, 301-305 or. ISBN 9637326391. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 (Ingelesez) Kirschbaum, Stanislav J. (2013). «Šoltésová, Elena Maróthy (1855-1939)» Historical Dictionary of Slovakia. Scarecrow Press, 320 or. ISBN 978-0810880306. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ (Eslovakieraz) «Nezlomná hrdinka slovenských žien Elena Maróthy-Šoltésová: Prišla o obe deti, no nevzdala sa» Nový Cas jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2020-06-07) (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ (Eslovakieraz) «Elena Maróthy-Šoltésová bola nezlomnou hrdinkou slovenských žien» Teraz 2015-01-06 (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12765281
* Multimedia: Elena Maróthy-Šoltésová / Q12765281
# Elena Poniatowska

Elena Poniatowska (Paris, Frantzia, 1932ko maiatzaren 19a) mexikar idazle, aktibista eta kazetaria da. 2013an Miguel de Cervantes saria jaso zuen.

## Bizitza

Gurasoak, Jean Evremont Poniatowski Sperry, Poloniako koroaren oinordekoa, eta Dolores (Paulette) Amor Parisen erbesteraturik bizi ziren. Hiri horretan jaio ziren Hélène (1932an), eta honen ahizpa Sofía. 1941ean, Paulette eta bere bi alabak Mexikora joan ziren, Bigarren Mundu Gerratik ihesi. Elenaren aita frantziar armadan sartua zenez gero, gerra amaitu arte ez zen familiarekin elkartu ahal izan. Bi neskek Magdalena Castillo haurtzainarekin ikasi zuten gaztelaniaz.
1949-1952 bitartean Elenak AEBetako barnetegi katoliko batean ikasi zuen. 1953an, Mexikora itzulitakoan, kazetari aritzea erabaki zuen. Excelsior egunkarian urte batez lan egin ostean, 1955ean Novedades egunkarira igaro zen, arrakasta handia lortuz. Garai hartan mugimendu ezkertiar eta feministan engaiatu zen.
1955ean Lilus Kikus, bere lehenbiziko eleberria, argitaratu zuen. Todo empezó el domingo (1963), Mexiko Hiriko biztanleen igandeetako bizimodua agertzen duen kontakizun-bilduma da. Hasta no verte Jesús mío (1969) andre garbitzaile baten peripeziei buruzko ohitura-eleberria da, eta La noche de Tlatelolco (1971), 1968ko urriaren 2an Mexiko Hirian gertatutako ikasle-sarraskiaren inguruko kronika. Querido Diego, te abraza Quiela liburuan (1978), Diego Rivera eta Angelina Beloff margolarien arteko harremana birsortu zuen. Hamar urte behar izan zituen Tinísima (1992), Tina Modotti argazkilariaren omenezko eleberria, idazteko. El tren pasa primero liburuarekin (2005) Rómulo Gallegos saria irabazi zuen eta Leonora eleberriarekin 2011ko Biblioteca Breve saria.

## Idazlanak

* Lilus Kikus. 1955. Eleberria.
* Todo empezó en domingo. 1960
* Los cuentos de Lilus Kikus. 1967. Ipuinak.
* Hasta no verte, Jesús mío. 1969. Eleberria.
* La noche de Tlatelolco. 1971. Kronika.
* Querido Diego, te abraza Quiela. 1978
* Gaby Brimmer. 1979
* De noche vienes. 1979
* Fuerte es el silencio. 1980
* El último guajolote. 1982
* Querido Diego, te abraza Quiela y otros cuentos. 1984. Ipuinak.
* La flor de lis. 1988
* Nada, nadie. 1988
* Tinísima 1992. Eleberria.
* La piel del cielo. 2001. Eleberria.
* El tren pasa primero. 2005. Eleberria.
* Leonora. 2011. Eleberria.

## Erreferentziak

* 1 2 Elena Poniatowska Escritoras.com
* 1 2 Elena Poniatowska Biografiasyvidas.com

## Kanpo estekak

* Autoreak plazara: Elena Poniatowska Elearazi.org
* Datuak: Q261397
* Multimedia: Elena Poniatowska / Q261397
# Abbastar Iraultza

Abbastar Iraultza 661-750 urte bitarteko Omeiatar Kalifa-herria eraisteko matxinada izan zen. Omeiatarrena islamiar historia goiztiarreko lau kalifatu nagusietatik bigarrena izan zen, hirugarrena Abbastar Kalifa-herria izan zelarik (750-1258). Mahoma profeta musulmana hil eta hiru hamarkada geroago eta Rasidar kalifaldiaren ondoren boterera iristean, omeiatarrek arabiar inperio feudal bat ezarri zuten, gehien-gehienak ez arabiarrak ez musulmanak ez ziren herri batean gobernatzen zuena. Arabiarrak ez zirenak bigarren mailako hiritar bezala tratatuak izan ziren, Islamera bihurtu ziren ala ez alde batera utzita, eta fede eta etnia bereizketengatiko nahigabe honek, azken batean, omeiatarrak kargutik kentzera eraman zituen. Abbastarren dinastiako kideek, profetaren osaba zen Abbasen ondorengoak zirela zioten.
Iraultzak, funtsean, inperio arabiarraren amaiera eta Ekialde Hurbilean estatu inklusiboago eta multietnikoago baten hasiera markatu zuen. Historialariek orduko hobekien antolatutako iraultzetako bat bezala hartzen dute, mundu musulmanaren ikuspegia ekialderantz birbideratu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Rivlin, Paul. (2009). Arab Economies in the Twenty-First Century. Cambridge: Cambridge University Press, 86 or. ISBN 9780521895002..
* ↑ (Ingelesez) Arjomand, Saïd Amir. (1994). «Abd Allah Ibn al-Muqaffa and the Abbasid Revolution» Iranian Studies (Londres: Routledge) 27 (#1-4.).
* ↑ (Ingelesez) Hala Mundhir Fattah,. (2009). A Brief History of Iraq. New York: Infobase Publishing, 77 or. ISBN 9780816057672..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5933860
* Multimedia: Abbasid Revolution / Q5933860
# Qasr al-Hayr al-Sharqi

Qasr al-Hayr al-Sharqi (arabieraz: قصر الحير الشرقي‎) Siriako basamortuaren erdian dagoen gaztelu bat da. Al Sukhnahtik 10 kilometrora (6,2 milia) eta Sergiopolisetik (Rusafa) 100 kilometrora (62 milia) dago, Bishri Palmyran menditik gertu. Hixam ibn Abd al-Malik kalifak eraiki zuen 728-29an, faunan aberatsa den eremu batean, basamortuan. Dirudienez, militar aurreratu eta ehiza postu bezala erabili zen. Jauregia Qasr al-Jayr al-Garbiren kontraparte da, urtebete lehenago eraikitako gaztelutik gertu dagoen jauregi bat.
Jauregiak patio ireki handi bat du, gotorleku sendoz eta zaintza-dorreez inguratua sarreretan, baita izkina bakoitzean ere. Jauregiak bi egitura karratu ditu, bata 300 metroko diametrokoa eta bestea 100 metrokoa (330 oin). Eraikinak, konplexu handi baten zati diruditen gela, arku eta zutabeen hondarrak ditu. Apaindutako pieza batzuk Damaskoko Museo Nazionalera eraman dituzte, eta atea Deir ez-Zor Museoan berreraiki dute.
Gaur egun publikoari irekita dago. 70 metroko luzera duten bere horma handi eta itzelak ikus daitezke. Kanpoko paretak 160 metro luze dira eta egoera ezin hobean daude.

## Ondarea

1999ko ekainaren 8an, Hezkuntza, Zientzia eta Kulturarako Nazio Batuen Erakundeak (UNESCO) ikur kultural izendatu zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Centre, UNESCO World Heritage. «Un Château du désert : Qasr al-Hayr ach-Charqi» UNESCO World Heritage Centre (Noiz kontsultatua: 2020-04-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1149473
* Multimedia: Qasr al-Heir al-Sharqi / Q1149473
# Silvestre II.a

Silvestre II.a (jatorrizko izenez Gerbert Aurillacekoa) (Belliac, c. 946 - † Erroma, 1003ko maiatzaren 12a) Eliza Katolikoaren 139. Aita Santua izan zen 999 eta 1003 urteen bitartean.
Aritmetika, matematika eta astronomia klasikoaren ikerketak bultzatu zituen, Europan abakoa eta esfera armilarra berriro sartuz.

## Lanak

Orduko zientifikorik nagusienetariko bat izan zen. Hona hemen bere idazlanak:
* Matematikazkoak
** Libellus de numerorum divisione
** De geometria
** Regula de abaco computi
** Liber abaci
** Libellus de rationali et ratione uti
* Eklesiastikoak
** Sermo de informatione episcoporum
** De corpore et sanguine Domini
** Selecta e concil. Basol., Remens., Masom., etc.
* Eskutitzak
** Epistolae ante summum pontificatum scriptae
** Epistolae et decreta pontificia
* Besteak
** Acta concilii Remensis ad S. Basolum
** Leonis legati epistola ad Hugonem et Robertum reges

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* ↑ Brown, Nancy Marie. The Abacus and the Cross: The Story of the Pope Who Brought the Light of Science to the Dark Ages (Basic Books; 2010)
* 1 2 3 4 5 Darlington, Oscar G.. (1947). «Gerbert, the Teacher» The American Historical Review 52 (3): 468..

## Bibliografia

* Zuberogoitia, Aitor (2024): Zero. Transhumanismoa ate-joka Erdi Aro berrian, Andoain, Jakin. ISBN 978-84-949759-6-7
* Datuak: Q172383
* Multimedia: Sylvester II / Q172383
# Asturianos

Asturianos Zamorako probintziako udalerria da.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 281 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1778061
* Multimedia: Asturianos / Q1778061
# Omeiatarren dinastia

Omeiatarren dinastia (arabieraz: بَنُو أُمَيَّة‎, Banū Umayya) edo omeiatarrak (الأمويون) 661 eta 750 artean Kalifa-herrian eta 756 eta 1031 artean Al-Andaluseko Kordobako Kalifa-herrian agintzen zuen dinastia musulmana izan zen. Garai aurreislamikoan, Umayya ibn Abd Shamsek sortutako tribu Quraysh izan zen. Mahomaren aurkariak izan baziren ere, 632an islamera bihurtu ziren eta hamabi urte geroago, familiakoa zen Uthman hirugarren kalifa ortodoxo bilakatu zen. Lehen Fitnan Muawiyah I.ak garaile atera zen eta bere Kalifa-herria sortu zuten Damaskon.

## Omeiatar agintarien familia-zuhaitza
### Iturria

Rasidar kalifa, 644–656)  Damaskoko kalifak (661–750)  Kordobako emirrak (756–929)  Kordobako kalifak (929–1031)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 182. arauaː Dinastien izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45646
* Multimedia: Umayyads / Q45646
# Kharijismo

Kharijismoa islamaren hiru adar nagusietako bat da, xiismoaren eta sunnismoaren ondoan.
Khawarij (arabieraz: الخوارج‎, al-Khawārij, singularrez خارجي, khāriji) hitza exonimo bat da eta "irteten direnak" esan nahi du, 657an Siffingo gudu zelaian bere arerioa zen Muawiyah I.aren alde Aliren bandoa utzi zutenean protagonizatu zuten desertzioari erreferentzia eginez.
Suniek ez bezala- kalifak Quraisheko tribuko arabiar kide bat izan behar zuela uste dutenak- eta xiitek- kalifa Ali edo haren ondorengo zuzena izan behar zena uste dutenak-, khawarijek kalifa-duintasuna komunitatetik datorrela uste zuten, eta horretarako musulmanik duinena aukeratu behar zuela, "esklabo beltz bat izanda ere".
Haien ustez, legetik aldentzen den musulmanak musulman izateari uzten dio, eta kalifa bada, kargutik kendu behar da. Khawarijek omeiatar kalifen aurkako matxinada handiak eragin zituzten, hauek ahulduz eta abbastarrek ordezkatzea erraztuz. 661ean Abd al-Rahman ibn Muljam khārijia Ali hil zuena izan zen.
Islamaren aginduak betetzean duen zorroztasunak beste erlijioekiko tolerantzia handia du kontrapuntutzat.

## Erreferentziak

* ↑ Glasse, Cyril. (2001). The New Encyclopedia of Islam. Kalifornia: Altamira Press, 255–56 or. ISBN 978-0759101890..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189570
# Tihama

Tihama (arabieraz: تهامة‎, Tihāmah) Arabiar penintsulako mendebaldean dagoen eskualdea da. Aqabako golkoa eta Bab el-Mandeb artean dagoen kostaldeko ordokia da.
Eskualdea bi zatitan banaturik dago: Tihama Al-Hejaz (iparraldeko aldea) eta Tihama ʿAsir (hegoaldeko aldea). Yemengo aldea (Tihama Al-Yaman) Tihamat ʿAsirren hedapena da. Hijazko aldean Yanbu, Jidda eta Al Qunfudhah hiriak eta Asirreko aldean Jizan eta Al-Hudaida hiriak daude.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ "Arabia", Encyclopaedia Britannica
* ↑ "Yemen", Encyclopaedia Britannica.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1127195
* Multimedia: Tihamah / Q1127195
# Christie Hennessy

Christie Hennessy, Edward Christopher Ross jaioa (Tralee, 1945eko azaroaren 19a – Londres, 2007ko abenduaren 11) irlandar folk abeslari eta egile abeslaria izan zen.
Sei urterekin gitarra bat jaso zuen lagun baten eskutik. Hamaika urterekin eskola utzi eta mezulari lanetan aritu zen. Dislexia larri baten ondorioz, ez zen idazteko eta irakurtzeko gai. Ondoren, Londresen lan egin zuen eraikuntzako langile gisa.
1972an The Green Album diskoa kaleratu zuen. Ez zuen arrakasta handirik izan, eta berriro hasi zen lanean. Hogei urte behar izan zituen bigarren lana argitaratzeko, oraingoan arrakasta handiarekin Irlandan. Hurrengo diskoek ere arrakasta izan zuten.
Christy Moore eta Frances Black artistentzat ere idatzi zituen abestiak, eta Get Well Soon telesailerako musika konposatu zuen.
Biriketako minbiziak jota hil zen Londresen, ziurrenik eraikuntza lanetako asbesto urteen ondorioz. Haren errautsak jaioterrian lurperatu zituzten, eta haren omenezko estatua bat altxatu zuten.

## Lanak
### Albumak

* Christie Hennessy/The Green Album (1972)
* The Rehearsal (1992)
* A Year in the Life (1993)
* Lord of Your Eyes (1995)
* Box (1996)
* Stories for Sale (2006)
* This Is as Far as I Go (2006)
* The Two of Us (2008)
* A Friend of Mine (2009)
* The Last Goodbye (2018)

### Singleak

* Roll Back the Clouds' (1991)
* Oh Jealous Heart' (1991)
* If You Were to Fall (1993)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5110681
# Velella

Velella Porpitidae familiako Hydrozoaren espezie bakarreko genero bat da. Bere espezie bakarra Velella velella animalia kosmopolita da.

## Erreferentziak

* ↑ «WoRMS - World Register of Marine Species - Velella Lamarck, 1801» www.marinespecies.org (Noiz kontsultatua: 2024-12-11).

## Kanpoko estekak

* NCBI
* Datuak: Q1366657
* Multimedia: Velella velella / Q1366657
* Espezieak: Velella velella
# Siem Reap

Siem Reap (khmereraz: ក្រុងសៀមរាប; thailandieraz: เสียมราฐ) ipar-mendebaldeko Kanbodiako hiria da, Angkorretik hurbil dagoena.

## Klima

Datu klimatikoak (Siem Reap) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 32.0 | 33.3 | 34.6 | 35.5 | 35.2 | 33.5 | 32.7 | 32.0 | 32.2 | 31.3 | 30.6 | 31.0 | 32.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 19.7 | 20.8 | 26.1 | 25.1 | 25.4 | 24.8 | 24.8 | 25.0 | 24.5 | 23.9 | 22.4 | 20.3 | 23.6 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 0.7 | 3.5 | 28.0 | 61.2 | 175.9 | 221.3 | 236.6 | 151.0 | 276.1 | 248.0 | 81.7 | 10.1 | 1494.1 |
| Iturria: worldweather.org ||||||||||||||

## Herri eta hiri senidetuak

* Bagan, Myanmar
* Fontainebleau, Frantzia, 2000

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-05-18).
* ↑ worldweather.org. Weather for Siem Reap. .
* ↑ Myanmar.gov.mm. ?. .

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q11711
* Multimedia: Siem Reap / Q11711
# Hejira

Hejira (arabieraz: الهجرة‎, hijra) Mahomak eta jarraitzaileek egindako bidaia edo ihesa da, Mekatik Medinara. Kristau aroaren 622. urteari dagokio eta aro musulmana urte horretatik hasten da.
Mahomaren jarraitzaileak gero eta gehiago zirenez, mehatxu izaten hasi ziren tribuetako buruzagientzat. Tribu horien aberastasuna Kaaban zetzan, Mekako erlijio gune garrantzitsuena zenean. Mahoma politeismoaren aurka zegoen eta horrek arrisku handia zekarkion bere tribuari, Quraixri, Kaabaren zaintzaile baitziren. Horixe izan zen Mahomari eta jarraitzaileei egin zitzaien jazarpenaren arrazoi nagusietako bat.
Bizitza arriskutsua bihurtu zen eta Mahomari hainbat atentatu egin zizkioten. 619an, Khadija, Mahomaren emaztea, eta osaba Abu Talib hil ziren. «Tristuraren urtea» deitu izan zaio. Mahoma kide zuteneko klan hark ere atzera egin zion eta haren jarraitzaileak jazartzeari ekin zion.
Azkenean, Jathribera (gero Medina izango zena) joan zen bere jarraitzaileekin, «Hejira» ezagutzen den bidaian. Bere tribuekiko edo familiekiko harremanei alde egin eta Islamarekiko konpromisoa indartu zuen. Migrazio horrek markatu zuen islamdar egutegiaren hasiera.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ Moojan Momen. (1987). An Introduction to Shi'i Islam: History and Doctrines of Twelver Shi'ism. Yale University Press, 5 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131482
# Quraix

Quraixak (arabieraz: قريش‎‎, Qurayš; askotan Quraysh moduan idatzia eta beste transliterazio batzuen arabera Qureish, Quraish, Quresh, Qurish, Kuraish, eta Coreish) Meka eta Kaaba kontrolpean zuen arabiar leinu merkatari boteretsu bat izan zen, Ismaelen askzikoak euren tradizioaren arabera. Mahoma, islamaren profeta, Quraix leinuko Banu Hashim klanean jaio zen.

## Mahomaren aurreko historia

Kuraixek euren arbasoak Adan, Abraham eta Ismaelekin lotzen dituzte, eta arabiar historia liburuen arabera Mudharren ondorengoak ziren Banh Kinanah leinuaren adar bat izan ziren. Belaunaldiz belaunaldi hainbat leinurekin batera bizi izan ziren, baina Mahoma baino bost belaunaldi lehenago egoera aldatu zen Qusai ibn Kilabekin. Gerra eta diplomazia erabilita Kaabako atearen giltzak eskuratu zituen, Mekara hainbat erromes erakartzen zituen tenplu pagano garrantzitsu bat. Bere leinukoak bildu eta Mekan ezarri ziren, Qusai errege izendatuz euren leinukoen artean. Beste inork ez zuen Mekako errege titulua izan ondoren. Leinuaren barruko klan ezberdinek lan ezberdinak zituzten Meka eta Kaabaren zaintzan, eta hauek bereziki garrantzitsuak izan ziren Mahomaren bizitzan.
Euren jainko nagusia Hubal zen. Beste jainko batzuk Manaf, Isaf eta Na'ila ziren.

## Mahomaren garaia

Klan ezberdinetako hainbat liderrek ez zuten Mahomaren profeta izaera onartu eta berau isilarazten saiatu ziren, bere osabaren gainean presioa egiten, Abu Talib. Islamak zuen monoteismoaren ideia baztertu zuten: ados zeuden Jaungoiko handiago bat zegoenaren ideiarekin, baina beste jainko txikiago batzuk ere bitartekari gisa ezartzen zituzten. Mahomaren jarraitzaileek ere boikota jasan zuten garai honetan. Hasierako musulman horien arteko askok Abisiniako errege kristauaren babespean gorde ziren, eta Mahomak berak Medinara ihes egin zuen (garaian Jathrib gisa ezagutzen zen hiria). Quraixek hainbat gudu izan zituzten Mahomaren aurka, horietako bat Badreko gudua, 624. urtean, non Quraixek galdu zuten eta musulmanen garaitzarako lehen pausoa eman zen.
Islamaren egonkortze honekin boterea irabazi zuten eta kalifa-herria ezarri zuten.

## Mahomaren heriotzaren ostean

Mahomaren heriotzaren ostean gatazka egon zen kalifaren ondorengotzaren inguruan. Sunitarren arabera Abu Bakr zen Mahomak aukeratutako ondorengoa eta xiismoaren arabera Ali ibn Abi Talib zen ondorengoa.
Quraix leinukoa zen al-Shāfi'ī (Abū ʿAbdillāh Muḥammad ibn Idrīs al-Shāfiʿī) teologo, idazle eta jakintsu arabiar musulmana, eta jurisprudentzia islamikoaren (Uṣūl al-fiqh) printzipioen lehen eragilea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q485732
* Multimedia: Quraish / Q485732
# Elizondo (Lizartza)

    Artikulu hau Lizartzako auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elizondo (argipena)».
Elizondo Lizartzako auzoa da, herrigunea bera osatzen duena. Izenak dioen bezala elizaren inguruan dago, Araxes ibaiaren ezkerreko aldean.

## Ikus, gainera

* Lizartza

## Kanpo estekak

* Elizondo Gipuzkoako Foru Aldundiaren webgunean.
* Elizondo auzoko eraikinak.
* Datuak: Q12256743
# Elizalde (Berastegi)

    Artikulu hau Berastegiko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elizalde».
Elizalde Berastegiko auzoa da. Izenak dioen bezala bertan dago herriko eliza.

## Ikus, gainera

* Berastegi

## Kanpo estekak

* Elizalde auzoa Gipuzkoako Datu Espazialen Azpiegituran
* Datuak: Q12256734
# Poli(biniliden fluoruro)

Poli(biniliden fluoruro)a (PVDF) polimero sintetiko termoplastikoa da, fluoropolimeroen familiakoa. Biniliden fluoruroaren polimerizazioz sintetizatzen da. Ezaugarri piezoelektriko nabarmenak ditu.
Erabilera berezietarako plastikoa da purutasun handia eta disolbatzaileekiko, azidoekiko eta hidrokarburoekiko erresistentzia duelako.

## Sintesia

Poli(biniden fluoruro)aren sintesia biniliden fluoruroaren erradikal-polimerizazioz egiten da peroxido organikoak hasarazle gisa baliatuz.

## Erabilera

PVDFk bertsatilitate handia du gainerako termoplastikoek bezala. PVDF-erretxina berotan prozesatzen da estrusioz edo injekzioz hodiak, estaldurak, filmak eta moldeatutako objektuak egiteko industria-alor askotan hala nola, industria kimikoan, elektronikan, bateriatan, eraikuntzan, uren tratamenduan eta industria petrokimikoan.
Kopolimeroak egiteko ere baliatzen da, bereziki piezoelektrikotasuna probesteko. Adibidez, hexafluoropropilenoarekin ekoizten den kopolimeroa kristalinoagoa da PVDF hutsa baino eta horrek piezoelektrikotasuna emendatzea dakar.

## Erreferentziak

* ↑ «poly(vinylene fluoride) (CHEBI:53250)» www.ebi.ac.uk (Noiz kontsultatua: 2024-12-11).
* ↑ Cais, Rudolf E.; Kometani, Janet M.. (1985-06-01). «Synthesis and two-dimensional NMR of highly aregic poly(vinylidene fluoride)» Macromolecules 18 (6): 1354–1357. doi:10.1021/ma00148a057. ISSN 0024-9297. (Noiz kontsultatua: 2024-12-11).
* ↑ PVDF. PERFORMANCE CHARACTERISTICS & DATATHERMOPLASTICS FOR ENGINEERING APPLICATIONS.
* ↑ Kelarakis, Antonios; Hayrapetyan, Suren; Ansari, Seema; Fang, Jason; Estevez, Luis; Giannelis, Emmanuel P.. (2010-01-21). «Clay nanocomposites based on poly(vinylidene fluoride-co-hexafluoropropylene): Structure and properties» Polymer 51 (2): 469–474. doi:10.1016/j.polymer.2009.11.057. ISSN 0032-3861. (Noiz kontsultatua: 2024-12-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q146393
* Multimedia: Polyvinylidene fluoride / Q146393