OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Chlorophorus trifasciatus

Chlorophorus trifasciatus Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Johan Christian Fabriciusek 1781ean deskribatu zuena. Mediterraneo arroaren inguru guztian zabaldurik dago, Europako, Afrikako zein Ekialde Hurbileko ertzetan. Euskal Herrian ere agertzen da.

## Deskribapena

Kakalardo txikia baina luzea da, 6-12 mm arteko luzera hartzen du. Burua nahiko handia eta beltza du eta antena gorrixka luzeak, zeranbizidoek orokorrean luzeagoak izaten badituzte ere. Pronotoa eta hankak gorrixkak dira. Elitro beltzetan banda zuri zabalak ditu, aurreko bandak ia zirkulua osatzen du. Gorputza ile finez estalirik du.

## Habitata

Zelaietan eta larreetan agertzen da, sastraka barreiatuak dauden eremuetan ere bai. Helduak landare unbeliferoen infloreszentziatan agertzen dira, armikatan (Eryngium campestre) eta mandaperrexiletan (Daucus carota) batez ere.

## Bizi zikloa

Helduak maiatza eta abuztua artean ikusten dira hegan. Arrautzak lekadunen sustraietan jartzen dituzte (Lotus dorycnium, Ononis natrix...) eta beldarrak landare haietaz elikatzen dira. Bi urtetako bizi-zikloa osatzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Buse, J.; Levanony, T.; Timm, A.; Dayan, T.; Assmann, T.. (2010-03-31). «Saproxylic beetle assemblages in the Mediterranean region: Impact of forest management on richness and structure» Forest Ecology and Management 259 (8): 1376–1384. doi:10.1016/j.foreco.2010.01.004. ISSN 0378-1127. (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) https://anavallasuiza.com,+A. navalla suíza-. (2018-07-18). «Chlorophorus trifasciatus (Fabricius, 1781)» Biodiversidade (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Magazine, Waste. «Guía de insectos en Waste Magazine» Waste Magazine (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144741
* Multimedia: Chlorophorus trifasciatus / Q144741
* Espezieak: Chlorophorus trifasciatus
# Amélie Linz

Amélie Linz, jaiotzez Speyer (Bamberg, 1824ko maiatzaren 22a – Munich, 1904ko apirilaren 24a), Amélie Godin izengoitiaz ere ezaguna, alemaniar idazlea izan zen.

## Bizitza

Amélie Speyer 1824ko maiatzaren 22an jaio zen Bambergen, Friedrich Speyer medikuaren eta Clara von Godinen familian. 1844an Franz Xaver Linz militarrarekin ezkondu zen, eta harekin Pomeraniako hainbat herritan bizi izan zen.
1870ean senarra hil zitzaionean, Munichera joan zen bizitzera, eta han idazteari ekin zion. Batez ere haur eta gazteentzako liburuak idatzi zituen, baina helduentzako hainbat lan ere argitaratu zituen. Bere idazlanik ospetsuenak hauek dira: Eine Katastrophe und ihre Folgen, Histor. Novellen, Wally, Auch aus grosser Zeit (poesia bilduma), Frauenliebe und Leben, Sturm und Frieden, Mutter und Sohn, Gräfin Leonore, Schicksale, Freudvoll und leidvoll, Fahr wohl eta Gedichte. Gehienetan Amélie Godin izenez sinatu zituen bere liburuak, amaren abizena izengoiti gisa erabiliz.
1904ko apirilaren 24an hil zen Munichen.

## Lan hautatuak

* Eine Katastrophe und ihre Folgen (1862)
* Historische Novellen (1863)
* Neue Märchen von einer Mutter erdacht (1869)
* Wally (bi liburukitan, 1871)
* Aus großer Zeit (1873)
* Frauenliebe und Leben (bost liburukitan, 1876)
* Sturm und Frieden (1878)
* Mutter und Sohn (1878)
* Gräfin Leonore (1882)
* Schicksale (1882)
* Freudvoll und leidvoll (1883)
* Dora Reval (1901)

## Iruditegia

* Flora. Lieder und Weisen (1894)
* Weihnachtsgrüsse (1901)

## Erreferentziak

* 1 2 (Alemanez) Brockhoff, Eva Maria. «Linz, Amélie, geborene Speyer (Pseudonym Amélie Godin, Amélie Linz-Godin, Amélie)» Neue Deutsche Biographie (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* ↑ (Ingelesez) «Linz, Amelie» The New International Encyclopædia. (argitaratze data: 1905) (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* ↑ (Errusieraz) «Линц, Амели» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. XVIIa Санкт-Петербург (argitaratze data: 1896), 715 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* ↑ (Errusieraz) «Годин, Амели» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. IX Санкт-Петербург (argitaratze data: 1893), 32 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* ↑ (Alemanez) «Amélie Linz, geb. Speyer (Ps. Amelie Godin)» Fembio (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4749613
* Multimedia: Amélie Linz / Q4749613
# Umore beltz

Umore beltza normalean seriotzat hartzen diren gaien inguruan egiten denari esaten zaio. Normalean, haren funtsa beldurra, pena edota mina eragiten duten gaiak dira: heriotza, gaixotasunak, gosea, gerra... Gizartean gai oso serioak dira, eta umorearen bidez azaltzea konbentzio guztien aurka doa. Askotan gizarte-kritika sakona azaltzen du. Beti oso krudela da.

## Kontzeptuaren jatorria

Jatorria André Breton idazle surrealistak 1940an idatzitako Anthologie de l'humour noir liburuan dagoela baieztatu ohi da. Liburu horretan, Jonathan Swift aurkeztu zuen genero sortzaile moduan. Aurretik, 1935ean hitza komedia mota bat definitzeko erabili zuen; komedia mota horretan zinismoa eta ezkortasuna nahastu egiten ziren. Izan ere, antologia hori agertu baino lehen umore mota honen adibide asko ezagutzen ziren.

## Ohiko gaiak

* Heriotza
* Gaixotasun larriak
* Elbarritasunak
* Pobrezia
* Hilketak
* Sexua
* Arrazismoa
* Delinkuentzia
* Gizarte arauak
* Eromena
* Drogomenpekotasunak
* Pedofilia

## Zenbait ezaugarri

* Politikoki ez da zuzena. Normalean esaten ez diren gauzak esaten ditu.
* Aurkako iritziak sortzen ditu.
* Gai eskatologikoak eta gordinak gustukoak ditu.
* Asmo probokatzailea du.

## Adibide batzuk

–Ama, ama, zergatik ospatzen ditugu Gabonak uztailean?
–Bada, duzun minbiziarekin ez zara ezta udazkenerako helduko.
Kasu horretan, bi gai oso gogor azaltzen dira, heriotza eta minbizia, gainera haur batena. Egoera arrunt batean inork ez luke horrelako txisterik botako.
Askotan, medikuak eta gaixoak protagonistak dira:
–Mediku jauna, doktore jauna, hanka galdu egingo dut?
–Ez dakit, hori zure kontua da. Nik poltsa batean jarriko dizut, oso ondo bilduta.
Antzeko zerbait ageri da onodoko adibide honetan: "Gaixo bat medikuarengana doa: –Mediku jauna, leiho irekiak ikusten ditudanean nire buruaz beste egiteko gogo handia izaten dut. Zer egin dezaket? –Bada ordaindu nire faktura joan baino lehen!"

## Umore beltza erabili duten zenbait idazle

* Vladimir Nabokov
* Roald Dahl
* Jonathan Swift
* Tom Sharpe
* Franz Kafka
* Coluche
* Patricia Highsmith
* Saki
* Thomas De Quincey
* Fernando Aramburu
* Charles Bukowski

## Umore beltza euskal literaturan

* Jon Mirande
* Ramón Saizarbitoria
* Joseba Sarrionandia eta Mitxel Sarasketa umore beltzaren antologia ondu zuten 1985ean, Hamahiru ate.
Komikietan umore mota hau oso ohikoa da. Euskal Herrian, esaterako, TMEO aldizkaria ildo horretan kokatu daiteke.

## Umore beltza zineman

* Alfred Hitchcock
* Coen anaiak
* Jean-Pierre Mocky
* Monty Python
* Quentin Tarantino
* Luis García Berlanga
* Tim Burton

## Umore beltza telebistan

* The Simpsons
* South Park

## Umore beltzaren saria

Parisen Umore Beltzaren Saria ematen da urtero. Saria 1954an Tristán Mayak sortu zuen. Hainbat kategoriatako irabazleei ehorzte-koro bat jartzen zaie.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-blackhum.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53094
* Multimedia: Black comedy / Q53094
# Dornbirn

Dornbirn Austriako udalerri bat da, Dornbirn barrutian. Azken zentsuaren arabera biztanle zituen, kilometro karratuko azaleran.
# Orri-onddo hankagabe

Orri-onddo hankagabea (Tapinella panuoides) Tapinellaceae familiako onddo espezie bat da. Paxillus involutus espeziaren hurbil egoteak toxikoa den susmagarri egiten du. Pinu motzondoetan sorta ederretan irteten du.
Sinonimoak: Merulius lamellosus, Agaricus lamellirugus, Agaricus scobigeria, Agaricus atrotomentosus var. γ panuoides, Agaricus mollis subsp. heteroclitus, Agaricus croceolamellatus, Paxillus panuoides, Rhymovis panuoides, Paxillus rudis, Paxillus ligneus, Crepidotus croceolamellatus, Tapinia panuoides, Paxillus fagi, Paxillus panuoides var. fagi, Paxillus lamellirugus, Paxillus acheruntius, Crepidotus panuoides, Tapinia lignea, Tapinia lamellosa, Tapinella lamellosa, Plicaturella panuoides, Serpula panuoides.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 cm arteko diametrokoa, maskor itxurakoa, hanka gabe. Horixka, hori-oliba edo arrexka kolorekoa; oinarrian lila tonuekin: ionipus Q; aldaera; hasieran belusatua, gero ilegabea. Ertza biribilkatua.
Orriak: Kolore hori bizikoak, zainen bidez zeharka oso lotuak. Kapelatik erraz askatzen dira azazkalarekin hazka egitean (Paxillus guztien ezaugarria da).
Hanka: Hain da albokoa eta errudimentarioa ezen esan daiteke ez dela existitzen.
Haragia: Zurixka edo horixka samarra. Zapore eta usain zehaztu gabea.
Etimologia: Tapinella terminoa latinezko "tapiz" hitzetik datorrela diote autore batzuek eta alfonbra esan nahi duela.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Phyllotopsis nidulans delakoarekin, baina honek tonu laranjatuagoak ditu.

## Sasoia eta lekua

Koniferoen motzondoetan edo eroritako enborretan, udazkenean ohikoa.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Brasil, Txile, Argentina, Azoreak, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Siria, Filipinak, Hego Korea, Japonia, Txina, Taiwan, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika, Kongoko Errepublika Demokratikoa, zimbabwe, Ruanda.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 90 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas.. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 180 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda., 289 or. ISBN 84-7173-211-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 50 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Tapinella panuoides: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2714637
* Multimedia: Tapinella panuoides / Q2714637
# Darocako harresia

Darocako harresia Zaragozako probintzian dagoen izen bereko herrian daogoen defentsa multzoa da. XIII. eta XVI. mendeen artean eraiki zituzten, eta 3 kilometro baino gehiagoko luzera du. Kilometro horiek Espainiako hiru handienetako bat bihurtzen dute, Avilakoarekin eta Lugokoarekin batera. Hiriko hiru gune gotortuak lotzen zituen: Gaztelu Nagusia, San Jorge gaztelua eta San Kristobal dorrea. Defentsarako lau ate ditu: Beheko atea eta Goiko atea dira nagusiak, eta beste biak Valentziako atea eta San Martin de la Parrako ate mudejarra dira.

## Historia

Darocako antzinako barruti gotortu musulmanaren jatorria Kordobako Kalifa-herria garaian dago, IX. mendean, eta XI. mendean gaztelu nagusia eraiki zutenean amaitu zen. Errekonkistatik aurrera eta Erramun Berenger IV.ak emaniko 1142ko Foruarekin, Darocako populazioa hazi egiten da eta, berehala, antzinako esparru musulmana txiki geratzen da eta esparrua handitzera behartzen du; handitze hori XIV. eta XV. mendeetan egin zen. Gaztelarrek Bi Petrien Gerran egindako erasoengatik ere justifikatu zuten handitzea.
XIX. mendea negargarria izan zen barrutiarentzat; izan ere, lehenengo Iberiar Penintsulako Gerrak eta gero, Lehen Karlistaldiak, orbainak utzi zituzten, eta ondorengo XX. mendearen uztearen ondorioz, ezin izan dira berreskuratu.

## Deskribapena

Daroca hiriko harresiak, bere garaian, ingeniaritza-lan garrantzitsu bat izan ziren, bai hiritik, bai inguruko mendi eta zelaietatik igarotzen zirenak. Lau kilometroko luzera zuten, eta horietan zehar 116 dorre zeuden, horietatik 14 tamaina handikoak, Avila eta Lugoko dorreen atzean Espainia osoko handienetako bat izanik.
Trazaduraren zatirik handienean buztin-hormaz egin dira, eta zati batzuetan adreiluz indartuta daude. Ondorioz, denboraren joanarekin eta XIX. mendeko gerrekin batera, egungo hondatze-egoera gertatu da.
Gaztelu Nagusia San Jorge edo Juderia gazteluarekin eta San Kristobal edo Andador gazteluarekin lotzen zuten, horiek baitziren hiriaren defentsaren puntu indartsuenak. Hiriko esparrura sartzeko hainbat ate zeuden; hiriko bi sarrera nagusietan Beheko atea zegoen, XVI. mendean birmoldatua, lau angeluko bi dorrerekin, eta Goiko atea, XVII. mendean eraldatua. Hauetaz gain, Valentziako atea eta mudejar tradizioko San Martin de la Parra atea zeuden. Mugarri garrantzitsuak dira, halaber, Hiru Guitarroen Horma, Arranoaren Dorrea, Xakearen Dorrea, Sisaren Dorrea, Arrautzen Dorrea, Bost Izkinen Dorrea, Espuelaren Dorrea, Orgatilaren Dorrea, Horma Biribila edo San Jorge Dorrea.

## Iruditegia

* Gaztelu Nagusia.
* Harresien ikuspegia.
* Goiko Atea.
* Valentziako Atea.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20170801205827/https://www.turismodezaragoza.es/provincia/patrimonio/medieval/muralla-daroca.html
* ↑ https://www.rutasconhistoria.es/loc/castillo-y-murallas-de-daroca
* ↑ https://www.sipca.es/censo/7-INM-ZAR-024-094-005/.html#.WYC0P03ovGg

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Darocako harresia Castillos.net webgunean.
* Datuak: Q34349304
* Multimedia: Walls, towers and gates in Daroca / Q34349304
# Kantziler

Kantzilerra (latinez: cancellarius) titulu ofiziala da, Erromatar Inperiotik eratorritako gizarte ugarietan dagoena. Kantziler baten funtzioa oso aldakorra izan daiteke.

## XX. mendearen terminologia
### Frantzia

* Kantziler titulua Justizia ministroaren sinonimoa da, zigiluen zaindaria. “Kantzelaritza” terminoa Justizia Ministerioa izendatzeko erabiltzen da mundu juridikoan.
* Frantziako Institutuko Kantzilerra pareek aukeratutako akademikoa da.
* Ohorezko Legioaren Kantziler Handia.
* Gotzaindegiko kantzilerra edo elizbarrutiko kantzilerra: gotzainaren zigilua zaintzeaz eta artxiboak eta elizbarrutiko ekitaldi guztiak ezarri eta kontserbatzeaz arduratzen da.
* Kontsulatuko kantzilerra: administrazio gaietan kontsulari laguntzen dion funtzionarioa.
* Frantziako Lurreko Armadako kantzilerra.
* Unibertsitate kantzilerra: akademia bateko goi mailako irakaskuntzaren koordinatzailea.
* Ppluralean erabiltzen den «kantzileriak» terminoa zerbitzu diplomatikoei buruzkoa izan daiteke.

### Alemania eta Austria

* Kantziler Federala (alemanez: Bundeskanzler) Alemaniako eta Austriako gobernuburuaren titulu ofiziala da.
** Alemaniako kantziler federala.
** Austriako Kantziler Federala.

### Latinoamerika

* Latinoamerikako herrialde batzuetan, hala nola Argentinan, Brasilen, Txilen, Kolonbian, Mexikon, Panaman, Perun, Dominikar Errepublikan eta Venezuelan, atzerri ministroari canciller (espainieraz) edo chanceler (portugesez) deitzen zaio, eta termino hori kantzilerrari dagokio.

## Erreferentziak

* ↑ Ikusi Dictionnaire de l'Académie française.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q373085
# Rhagium bifasciatum

Rhagium bifasciatum Cerambycidae familiako kakalardoa da. Europa guztian bizi da eta kakalardo adarluzeen artean ohikoenetakoa da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Deskribapena

Tamaina txikiko kakalardoa da 12-23 mm inguruko luzera baitu. Kolore ilunak ditu, beltzak eta marroiak, baina elitro bakoitzean bi marra hori argi ditu. Marra horien 17 patroi desberdin aurkitu dira.
Antena luzeak ditu, segmentatuak, eta aurrerantz arku itxura azaltzen dute.

## Habitata

Konifero basoetan zein baso hostoerorkorretan aurkitzen dira.

## Bizi zikloa

Bi eta hiru urte arteko bizi zikloa osatzen du. Emeak enbor usteletan uzten ditu arrautzak, koniferoetan normalean, eta handik jaiotzen diren beldarrak usteldutako zurez elikatzen dira enborrean tunelak eginez. Bi urteren buruan pupa osatu eta udaberrian eta udan helduak ikusten dira landare artean hegan.

## Iruditegia

* Rhagium bifasciatum heldua.
* Heldu koloretsua.
* Beldarrak egur barnean.

## Erreferentziak

* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* ↑ Hickin, Norman E.. (1987). Longhorn beetles of the British Isles. Aylesbury : Shire ISBN 978-0-85263-897-2. (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).
* 1 2 «Rhagium bifasciatum» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1499243
* Multimedia: Rhagium bifasciatum / Q1499243
* Espezieak: Rhagium bifasciatum
# Rhagium mordax

Rhagium mordax Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako De Geerrek 1775ean deskribatu zuena. Europa guztian aurkitzen da, hasi Iberiar penintsulatik eta Siberiaren mendebalderaino eta Kaukaso mendikateraino. Euskal Herrian ere agertzen da.

## Deskribapena

Kakalardo ertaina da, 13-23 mm artean neurtzen du. Gorputzean kolore beltza eta hori-oliba koloreak nahasten dira, ale batzuk horixkagoak dira eta beste batzuk ilunagoak. Elitroetan zirkulu itxurako orbain beltz bana ikusten zaizkio. Gorputz osoa ile finez estalia du.
Burua nahiko handia du eta bego beltzak asko nabarmentzen zaizkio.

## Habitata

Baso hostozabaletan bizi da, pagadietan bereziki. Konifero basoetan ere aurki daiteke.

## Bizi zikloa

Bi edo hiru urtetako zikloa osatzen du. Helduak maiatza eta uztaila artean ikusten dira zuhaitzetan edo loreetan (Sorbus, Viburnum, Sambucus, Aruncus, Apiaceae...) pausatuta.
Enborretako azalaren azpian jartzen dituzte arrautzak, zuhaitz hil berrietan edo eroritako adarretan, eta bertan garatzen dira beldarrako. Bigarren hibernazioa burutu ondoren udaberri aldera enborraren barnean gelatxo zirkular bat egiten dute pupatzeko.

## Parasitismoa

Ischnoceros rusticus izeneko liztor txiki batek parasitatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* 1 2 3 4 «Rhagium mordax» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* ↑ «Rhagium mordax | UK Beetle Recording» www.coleoptera.org.uk (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Rhagium mordax (DeGeer, 1775)» www.gbif.org (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q248328
* Multimedia: Rhagium mordax / Q248328
* Espezieak: Rhagium mordax
# Orri-onddo hankabeltz

Orri-onddo hankabeltza (Tapinella atrotomentosa) Paxillaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Haragiaren gogortasunak eta zapore mingotsak janezina bihurtzen du. Toxikoa den susmoa ere badago.
Sinonimoak: Agaricus jacobinus, Scutiger hypophyllum, Paxillus atrotomentosus, Rhymovis atrotomentosa, Paxillus jacobinus, Tapinia atrotomentosa, Sarcopaxillus atrotomentosus.

## Deskribapena

Kapela: 6 eta 20 cm arteko diametrokoa, batzuetan 30 cm-ra artekoa. Gaztetan ganbila, ondoren laua edo erdian hondoratuta, gehienetan eszentrikoa edo giltzurrun formakoa. Marroi-okre edo marroi ilun kolorekoa; euriarekin koloregabetu egiten da. Gainazala belusatua.
Orriak: Nahiko estu, zabalak, dekurrenteak, haragitik erraz bereiz daitezke, oinarrian elkarrekin lotuta, hauskorrak. Kolore okre-horixkakoak, zahartzean tanto marroiz zikinduak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: ilupaduna, kolore marroi-beltzaraneko estaldura lodi eta feltro itxurakoarekin. Sendoa eta zerbait eszentrikoa edo albo batera.
Haragia: Sendoa eta harroa, ertzetan horixka eta barrualdean zurixka. Usain ahula eta zapore mingotsa.
Etimologia: Atrotomentosus epitetoa latinetik dator, “ater” = beltza, eta “tomentosus” = belusatua. Oinaren itxuragatik.

## Jangarritasuna

Ezin da jan gogorra eta mingotsa delako. Toxikoa ote den susmoa ere badago.

### Nahasketa arriskua

Oinaren estaldura belusatuak nahastezina egiten du.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian eta udazkenean, koniferoen motzondoetan eta sustraietan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Guyana, Brasil, Txile, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Japonia, Txina, Taiwan, Zeelanda Berria, Nigeria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 89 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 366 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 180 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 473 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Tapinella atrotomentosa: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1415446
* Multimedia: Tapinella atrotomentosa / Q1415446
* Espezieak: Tapinella atrotomentosa
# Rust

Rust honakoa izan daiteke:
* Rust (programazio-lengoaia), Mozillak sortutako programazio-lengoaia.
* Rust (Baden-Württemberg), Alemaniako udalerria.
* Rust (Austria), Burgenlandeko Statutarstadt edo estatutudun hiria.
* Rust (bideojokoa), Facepunch Studiosen 2013ko bideojokoa.
* Mathias Rust, Moskura egin zuen hegaldiarengatik famatua den alemaniar pilotua.