# Louis Daguerre

    Artikulu hau zientzialariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Agerre».
Louis-Jacques-Mandé Daguerre, Louis Daguerre izen-deiturez ezagunagoa (Cormeilles-en-Parisis, Frantzia, 1787ko azaroaren 18a – Bry-sur-Marne, Frantzia, 1851eko ekainaren 10a) fisikaria, kimikaria, margolaria eta antzoki-dekoratzailea izan zen. Argazkigintza modernoari egindako ekarpen garrantzitsuengatik da ezaguna. Besteak beste, haren lorpenen artean dagerrotipoa asmatzea dago, eta lehendabiziko aldiz gizakia argazki batean ateratzea. Badirudi Daguerre euskal jatorrikoa zela; Agerre deitura zuen euskal herritar arbaso batengandik jaso bide zuen.

## Bizitza

Daguerreren gurasoak Ipar Euskal Herrikoak zirela uste da, eta lan-arazoengatik Parisen finkatu zirela. Oinarrizko hezkuntza jaso zuen eta 14 urterekin lan munduan sartu behar izan zuen. Abila zen negozio kontuetan, zein arte eta letra arloetan. Marrazketarako gaitasunak zituela eta, arkitekto laguntzaile modura hasi zen lanean. Halere, perspektiba zuten objektuak marraztetik antzokiak dekoratzen amaitu zuen. Dekoratzaile gisa hiru urtez aritu zen Daguerre, eta, Parisko Prévost eszenografo esanguratsuaren ondoan hasi zen lanean.
Daguerrek Diorama asmatu zuen, sakonera ilusioa ematen zuen instalakuntza bat. Ikusleari ilusioak sortzen zitzaizkion mugimenduan zeuden objektu erraldoi eta soinu zein argi efektuekin. Esaterako, bataila edota ekaitz baten erdian egotearen sentipena helarazten zitzaion ikusleari. Hori guztia sinesgarria izateko, margolanak oso errealistak izan behar ziren eta arrazoi horregatik, ganbera ilunaren kontzeptua aplikatu zion Dioramari. Ondorioz bere antzokietako dekorazioak oso ezagun bilakatu ziren. Parisko opera antzokira iritsi ziren bere instalazioak. Frantziako Ohorezko Legioaren domina jaso zuen 1802an, Napoleon Bonapartek ezarria.

## Dagerrotipoa

Joseph-Nicéphore Niepcerekin harremanetan jarri zen eta halako elkarlan moduko bat eratu zuten. Haren asmoa instalakuntzetan sinesgarritasun gehiago lortzea zen eta horretarako ganbera beltza ikertu behar zuen. Niepcerekin elkarlanean aritu zen ikerketak eginez, Niepce hil zen arte. Haren heriotzaren ostean, 1839an, dagerrotipoa aurkeztu zuen Daguerrek.
Funtsean, lentea atxikita zeraman ganbera beltz bat zen dagerrotipoa. Kobrezko xafla bat ere bazeukan, zilar nitrato geruza bat gainetik zuela. Argi iturri baten aurrean esposizioa egin ostean, gatz arruntaz osatutako geruza bat geratzen zen zilar nitratoaren gainean. Ondoren, merkurio lurrunarekin irudia lortzen zen. Asmakuntza hark argazkigintza modernoaren lehendabiziko zutabeak ezarri zituen. Dagerrotipoak une historikoak islatzeko aukera ematen zuen.
Asmakuntza oso ezaguna egin zen eta 500.000 ale egin ziren urte batean.

## Lehendabizikoz gizakia argazki batean atera zenekoa

1838an atera zen lehendabizikoz gizakia argazki batean. Zapata-garbitzaile bat eta haren bezeroa ageri dira Parisko Boulevard du Temple kalean: bertan jende asko zebilen arren, bi pertsona horiek baino ez dira argazkian ageri. Horren arrazoia da esposizio denboran zehar ezinbesteko denboran egon zirela geldi biak.
Zarauzko Argazki museoak (Photomuseum) Louis Daguerreri monolito bat eskaini zion, 2006ko abuztuaren 19an ezarria.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Louis Daguerri buruzko informazioa euskosare atarian
* Datuak: Q131405
* Multimedia: Louis Daguerre / Q131405