# Frederiko II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

Frederiko II.a (Jesi, Markak, 1194ko abenduaren 26a – Castel Fiorentino, Apulia, 1250eko abenduaren 13a), ezizenez Stupor mundi edo «Munduko miraria» deitua, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea izan zen 1220-1250 bitartean. Horrezaz gain, Italiako erregea (1220-1250), Alemaniako erregea (1212–1250) eta Siziliako erregea (1198–1250) izan zen. Seigarren Gurutzadan parte hartu ondoren, Jerusalengo errege bihurtu zen.
Erdi Aroko Germaniako enperadorerik boteretsuenetariko bat izan zen, eta bere burua erromatar enperadoreen ondorengo zuzentzat jotzen zuen. Aitasantutzarekin hainbat gerra izan zituen; izan ere, Aita Santuen Lurraldea iparraldeko Italian zituen lurraldeen eta hegoaldeko Siziliako Erresumaren artean zegoen. Lau aldiz eskumikatu zuten eta Gregorio IX.ak antikristo deitu zion.

## Bizitza

1198an, Roger II.a Siziliakoa osaba hil zenean, Siziliako errege bilakatu zen. Artean hiru urte besterik ez zuenez, ama, Konstanza I.a Siziliakoa, erreginordea izan zen. Oton Brunswickekoaren kontra, Honorio III.ak enperadore izendatu zuen 1227ko azaroaren 22an. Aita Santuarekin hitzarmena egin zuen eta gurutzada antolatzeko hitza eman arren Italian luzamendutan ibili zen, eta Gregorio IX.ak eskumikatu egin zuen 1227ko azaroaren 17an. Hala ere, Seigarren Gurutzada egin zuen, diplomatiko gisa, ordea: Egiptoko sultanaren eskutik, Jerusalem, Belen eta Nazaret, eskuratu zituen, eta Jerusalemgo errege koroa beretzat hartu zuen.
Frederiko Italiako arazoez kezkatuago zegoen Alemaniakoez baino, eta Aita Santuaren kontra aritu zen etengabe; hark Lonbardiako bigarren Liga eratu zuen. Gurutzadatik itzultzean, matxinada bat zapaldu behar izan zuen Italian (1230) eta Gregorio IX.ari San Germanoko bakea sinarazi zion. 1235ean, Alemanian erromatarren errege koroarazi zuen bere seme Henrike VII.aren matxinada zapaldu zuen, preso hartu zuen eta Konrado beste semeari eman zion inperioa. Italian Lonbardiako hiriak Cortenuovan menderatu zituen 1237an, eta berriro eskumikatu zuen Aita Santuak. 1241ean, bera kondenatu behar zuten kardinalak atxilotu zituen eta Inozentzio IV.ak erregetza kendu zion Lyongo kontzilioan (1245).
Hil arte ez zuen bakerik egin Aita Santuarekin, eta hark beste enperadore bat, Gilen Holandakoa, izendatu zuen bere ordez. Politika bikoitza eraman zuen beti: Alemanian feudalismoa bultzatu zuen, Elizari, printzeei, jaunei eta hiriei mesedeak eta eskubide bereziak eman zizkien; hala, anarkia bultzatu eta enperadoretzaren gainbehera ekarri zuen. Italian, bere aginpidea ezartzen saiatu zen, Melfiko Konstituzioen bidez (1231), eta erregetza absolutua ezarri zuen. Nekazaritza bultzatuz, eta kolonoak ekarriz, bere mendekoen bizitza hobetzen saiatu zen; barneko aduanak kendu zituen eta merkataritza sustatu eta erregearen lurraldeetako zergak kendu zituen. Finantzen antolakuntza oso eraginkorra izan zen, eta Palermoko gortean jakitun greko, arabiar, italiar eta juduak bildu zituen.
Bera ere ikasia zen, eta hizkuntza askotan mintzatzen zen: latin, siziliera, aleman, frantses, greziera eta arabieraz. Letrak eta arteak bultzatu zituen, eta Aristoteles, Ibn Rusd, Ptolomeo eta Galenoren obrak latinera itzularazi, Padua, Bolonia eta Salernoko ikasketak bultzatu, eta Napoliko Unibertsitatea sortu zuen (1224). Bere erreinaldian siziliar poesia eskola gailendu zen, lehendabizikoz italiar erromantze literarioa bultzatu zuena. Idazlea eta poeta ere izan zen eta falkoneriaren lehendabiziko tratatua idatzi zuen, De Arte Venandi cum Avibus izenekoa. Sizilian papera erabiltzeko aukeraz baliatu zen, Europako gorte bateko lehen kantzilertza sortzeko.
Nortasun handikoa, berritzailea eta irekia (arabiarren ohitura batzuk hartu zituen) izan arren, ez zen, ordea, gauza izan Alemania osorik bere mende edukitzeko. Haren heriotzak aro oso baten amaia ekarri zuen, Alemaniako eta Italiako aginpide inperialarena, alegia, eta bide batez Hohenstaufen familiarena.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Caterina da Marano
Antonio del Carretto
Henrike VII.a Alemaniakoa
Frederick of Pettorano
Frederick of Antioch
Corrado di Antiochia
Enzio of Sardinia
Richard von Chieti
Selvaggia of Staufen
Konrado IV.a Alemaniakoa
Konradino Hohenstaufengoa
Anna of Hohenstaufen
Frederiko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Henrike VI.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Adenolfo IV d'Aquino, conte di Acerra
Beatriz Borgoinakoa
Frederiko II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Margherita de Svevia
Giovanna d'Aquino
Roger II.a Siziliakoa
Konstanza I.a Siziliakoa
Isabella d'Aquino
Beatrice of Rethel
Constance of Sicily
Manfredo Siziliakoa
Beatrix of Sicily
Violante di Svevia
Corrado Sanseverino
Jordan of Germany Hohenstaufen
Agnes of Germany Hohenstaufen
Heinrich of Pleissnerland
Frederick I, Margrave of Meissen
Margarita Siziliakoa
Dietrich IV, Landgrave of Lusatia
Henry of Hohenstaufen
Agnes Meissengoa :

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 66. araua: Santutegiko izen ohikoenak. .
* ↑ David Abulafia, Frederick II. A Medieval Emperor, Allen Lane the Penguin Press, 1988, ISBN 88-06-13197-4
* ↑ Roberto Weiss, The Renaissance Discovery of Classical Antiquity (Oxford: Blackwell) 1973:12.
* 1 2 Moraleda Tejero, Juan Miguel. Federico II. Emperador del Sacro Imperio y Rey de Sicilia (1194-1250).. mcnbiografias.com (Noiz kontsultatua: 2016-01-21).
* ↑ (Ingelesez) Mirbt, Carl Theodor. (1911). Hugh Chisholm ed. Encyclopædia Britannica. 17 (11. argitaraldia) Cambridge University Press, 176–177 or..
* ↑ Giovanni Villani Cronica, VI. Liburua e. 1.
* ↑ Claudio Rendina, Federico II di Svevia - Lo specchio del mondo, Newton Compton, Rome, 1995, ISBN 88-7983-957-8
* ↑ Flanders, Judith. (2020). A place for everything: the curious history of alphabetical order. Basic Books ISBN 978-1-5416-7507-0. (Noiz kontsultatua: 2024-06-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130221
* Multimedia: Frederick II, Holy Roman Emperor / Q130221