OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Laura Arcos Terán

Laura Arcos Terán (Quito, Ekuador, 1938ko uztailaren 27a) ekuadortar zientzialaria eta ikertzailea da. Genetika da bere ikerketa-eremu nagusia. Ekuadorko Unibertsitate Katoliko Pontifizioko Biologia Zientzien Eskolen sortzailea izan zen.

## Bizitza

Laura Arcos Terán Ekuadorko hiriburuan, Quiton, jaio zen 1938an. Bere aita, Ekuadorreko mediku ezaguna, Ekuadorreko Unibertsitate Zentraleko errektore izandakoa, Laurak 5 urte zituela hil zen. Ama hiru urte geroago hil zitzaion. Amaren familiak hazi zuen. Laura Arcos Teránek La Inmaculadan egin zuen lehen hezkuntza eta bigarren hezkuntza 1950-1956 Inmakulada Probidentziaren ikastetxean, Quiton.
Biologiako lizentziatura lortu zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Gero, doktoretza Alemaniako Tubingako Unibertsitatean lortu zuen, Drosophilaren kromosoma politenikoei buruzko doktoretza ikerketarekin. Doktore-ikerketa hori Tubingako Max-Planck Institutuan egin zuen.

### Lan ibilbidea

1973ko urtarrilean, Ekuadorrera itzuli zen, eta ikerketa-ildo horretan jarraitu zuen Ekuadorreko Unibertsitate Katoliko Pontifizioan katedradun gisa. Bertan, zientzia biologikoen karrera sortzea sustatu zuen.

## Sariak eta kondekorazioak

* 1993ko abenduan Frai Bartolome de las Casas kondekorazioa eman ziztaion, lan akademiko eta zientifikoaren merezimenduengatik, Quitoko udalerrian.
* Bere ibilbide akademiko eta ikerketagatik aitortza jaso zuen Nazioarteko Mintegian.

## Erreferentziak

* ↑ «Laura Arcos Terán» Bing (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Laura Arcos Terán, una vida dedicada a la biología - Podcast Pichincha Universal - Podcast en iVoox» iVoox (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).
* 1 2 «Laura Arcos Terán, una vida dedicada a la biología» iVoox.
* ↑ «La científica ecuatoriana Laura Arcos Terán recibió reconocimiento por su trayectoria académica y de investigación en Seminario Internacional» CIESPAL 11 de junio de 2018.
* ↑ «CURRICULUM VITAE» www.beisa.dk (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).
* 1 2 «CURRICULUM VITAE» www.beisa.dk.
* ↑ «La científica ecuatoriana Laura Arcos Terán recibió reconocimiento por su trayectoria académica y de investigación en Seminario Internacional – CIESPAL» ciespal.org (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69503373
# Letitia McClintock

Letitia McClintock (1835eko otsailaren 12a – 1917ko ekainaren 17a) irlandar idazle eta folklorista izan zen. Donegal konderrian jaioa, bizi zen inguruko herrietako folklorea bildu zuen. Bere lanak hainbat bildumatan sartu ziren, besteak beste, William Butler Yeatsen Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantryn.

## Bizitza

Robert McClintock eta Margaret Macanen alaba, Letitia McClintock Donegal konderrian jaio zen 1835eko otsailaren 12an. Ez zen inoiz ezkondu eta bere familiarekin bizi izan zen bizitza osoan. Idazle izateaz gain, Dunmore eta Kilrea inguruko istorio herrikoiak bildu zituen. 1878an Dublin University Magazine aldizkarian kolaboratu zuen. Irlandako Lur Ligaren aurkakoak izan ohi ziren eleberriak ere idatzi zituen. W. B. Yeatsek asko estimatu zuen bere lana eta hainbat ipuin sartu zituen 1888an argitaratutako Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry liburuan. 1901ean Alice Smyth ahizpa bisitatu zuen Ardmoren (Derry) eta 1911n Isabel Barton ahizpa Croaghrossen (Clondavaddog). 1917an hil zen.

## Lanak

* Seven Irish Tales (1857)
* The Cottagers Of Glencarran (1869)
* Archie Mason: An Irish Story. And Other Tales (1869)
* Sir Spangle and The Dingy Hen (1877)
* A Boycotted Household (1881)
* Alice's Pupil (1883)
* The March of Loyalty (hiru liburukitan, 1884)
* A Little Candle, and Other Stories (1886)

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Bassett, Troy J. «Author: Letitia McClintock» At the Circulating Library. A Database of Victorian Fiction, 1837–1901 2024-12-31 (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).
* ↑ (Ingelesez) «Award-winning travel writer, historian and author based in Ireland» Turtle Bunbury 2019-03-28.
* ↑ (Ingelesez) «Letitia McClintock» Ricorso (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).
* ↑ (Ingelesez) «Alice's Pupil, by Letitia McClintock (Nisbet and Co.)» The Spectator Archive: 22. 1883-12-15 (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).
* ↑ (Ingelesez) McCourt, John. (2015). Writing the Frontier: Anthony Trollope between Britain and Ireland. OUP Oxford, 253 or. ISBN 978-0-19-104590-5. (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).
* ↑ (Ingelesez) Ventura, Varla. (2017). Fairies, Pookas, and Changelings: A Complete Guide to the Wild and Wicked Enchanted Realm. Red Wheel Weiser, 114 or. ISBN 978-1-63341-044-2. (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).
* ↑ (Ingelesez) Carrassi, Vito. (2012). The Irish Fairy Tale: A Narrative Tradition from the Middle Ages to Yeats and Stephens. G - Reference, Information and Interdisciplinary Subjects Series. John Cabot University Press, 50 or. ISBN 978-1-61149-380-1. (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).
* ↑ (Ingelesez) O'Brien, James H. (1983). «Reviewed work: W. B. Yeats and Irish Folklore, Mary Helen Thuente» The Canadian Journal of Irish Studies 9 (2): 100-102..
* ↑ (Ingelesez) «1901 Census Dunmore, Killea» Donegal Genealogy Resources 1908-11-11 (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).
* ↑ (Ingelesez) «Residents of a house 16 in Ardmore (Ardmore, Londonderry)» The National Archives of Ireland (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68225120
# Maria da Cunha

Maria da Cunha Zorro (Lisboa, Portugal, 1872ko urriaren 19a — São Paulo, Brasil, 1917ko urtarrilaren 10a) poeta eta kazetari portugesa izan zen. Virgínia Quaresmaren maitalea zen, Portugalgo lehen kazetari profesionala eta Portugalen argi eta garbi lesbiana izan zen lehen portugaldarretako bat.

## Biografia

Portugalgo Lisboako hiriburuan jaio zen 1862 inguruan, goi-mailako familia batean. Bere ama brasildarra zen eta aita, Francisco Zorro espainiarra. Cândido de Figueiredo filologoa osaba zuen.
1912an, Virgínia Quaresma kazetaria Brasil bisitatzera gonbidatu zuten, emaztea hil zuen poeta ezagun baten gertaera kontatzeko. Río de Janeirora joan zen Cunha bikotearekin, eta harentzat ere lana lortu zuen bera kontratatu zuen A Época egunkarian Badirudi Portugalgo giro homofobikoak bultzatu zituela lekualdaketa horretara, ikerketa batean ondorioztatu baitzen "Brasilen erbesteratu zirela, anonimatuaren eta debekatutako maitasuna bizitzeko askatasunaren bila". Kasua amaituta, Cunha eta Quaresma Brasilen geratu ziren.

## Lanak

Cunhak frantsesetik portugesera itzulpenak egin zituen. Poesia idazteko inspirazioa Cândido de Figueiredo osaba izan zen. 1909an argitaratu zuen bere lehen poesia-liburua, Trindades. Bi edizio izan zituen, eta Júlio Dantas idazlearen eta Monsarazko kondearen oniritzia jaso zuen. Poesia argitaratzen jarraitu zuen Brasilen egon zen bitartean, eta hainbat aldizkaritarako idatzi zuen Portugalen eta Brasilen. Hizlari ona izan zen.

## Heriotza

1917ko urtarrilaren10ean bat-batean hil zen São Paulon, maistra-postua bete behar zuen herrian. Haren heriotzaren ondorioz, O livro da noite ez zen amaitu, ez argitaratu, haren hitzaurrea alejandrino bertsoekin idatzita zegoen. Quaresma Portugalera itzuli zen handik gutxira.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 UFSC-NUPILL, UFSC-INE. «Biblioteca digital de Literatura de Países Lusófonos» www.literaturabrasileira.ufsc.br.
* 1 2 3 Lousada, Isabel. «Maria da Cunha Zorro (1873?-1917)» University of Lisbon.
* ↑ Curopos, Fernando. (2012). «Filomena Marona Beja e "os silêncios da História"» Sigilia (29): 165–163. doi:10.3917/sigila.029.0165..
* ↑ Lousada, Isabel Isabel. «Feminismo en la voz de una periodista feminista. Virgínia Quaresma» XV Coloquio Internacional AEIHM. Mujeres e Historia. Diálogos entre España y América latina (in Spanish). Bilbao, Spain.
* ↑ Cardoso, Nuno Catharino. (1917). Poetisas portuguesas: antologia contendo dados bibliograficos e biograficos acêrca de cento e seis poetisas.. [Livraria scientifica] (Noiz kontsultatua: 2022-06-14).
* ↑ «Maria da Cunha» Fabulásticas.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10326127
# Ana Rodríguez

Ana Rodriguez, gero Mía izena hartu zuen (Habana, Kuba, 1974ko otsailaren 22a) kubatar egile abeslaria eta musikagilea da.

## Bizitza

Kuban jaio bazen ere, 1979an Miamira (Florida) joan zen familiarekin.

### Abeslari ibilbidea

1987an kaleratu zuten Rodriguezen lehen diskoaren izen bereko lana, baina ez zen arrakastatsua izan AEBn. Japonian arrakasta lortu zuen. Album hirretatik ateratako lehen singlea "Chicos tímidos" izan zen, 12" eta 7 hazbeteko diskoekin batera. Maurice Starr New Kids on the Block-eko ekoizlearen laguntzarekin, Ana izenarekin grabatu zuen Rodríguezek Epic/Parc documents-entzat, CBS Records-en subsidiario delako batentzat. Ekoizpen hori Body Language diskoko AEBn egindako bigarren argitalpena izan zen, Starrek ekoitzitako kantu gehienekin eta New Kids taldeko Jordan Knight abeslariarekin egindako "Ángel de Amor" duetoarekin. Debbie Gibsonek ere hainbat kantu sortu zituen, "Everytime We Say Goodbye" eta "Friendly", besteak beste.

#### Mía, izen aldaketa

Urte luzez musikatik kanpo egon ostean, Mía izenarekin jarraitu zion abeslari ibilbideari. 2003ko irailean "Tentazioa" izeneko albuma kaleratu zuen Univision Records-en.

## Diskografia

* 1987an Ana (Japonian "Los chicos tímidos" izenez ere ezaguna)
* 1990ean Body Language
* 2003an Tentación (Mía gisa)

## Singleak

* 1987an Niños tímidos
* 1988an Antes de saltar
* 1990ean Tienes que decirme algo
* 1990ean Ángel de Amor
* 1990ean Todo el tiempo decimos adiós

## Kanpo estekak

* "Convencete" bideoa Youtuben
* "Boys Shy" de vídeo en Youtube
* "Got To Tell Me Something" de vídeo en Youtube
* "Everytime We Say Goodbye" de vídeo en YouTube
* Datuak: Q4750493
# Foggia

Foggia Italiako hego-ekialdeko hiria eta izen bereko probintziako hiriburua da. Tavoliere delle Puglie ordokiaren hiri nagusia, 2023an 145.348 biztanle zituen.

## Herri eta hiri senidetuak

* Göppingen (Alemania), 1971
* Wałbrzych (Polonia), 1998
* Pescasseroli (Italia), 2005
* Forlì (Italia), 2009
* L'Aquila (Italia), 2009
* Peterborough (Erresuma Batua), 2009
* Quimper (Frantzia), 2011

## Kanpo estekak

* (Italieraz) Foggiako udalaren webgunea.
* Datuak: Q13464
* Multimedia: Foggia / Q13464
# Dachser

DACHSER Group SE & Co. KG Alemaniako logistika enpresa bat da, Thomas Dachserrek 1930ean sortua, eta bere egoitza nagusia Kemptenen du, Allgäu eskualdean. 2005eko urtarrilean, Thomas Dachserren biloba Bernhard Simon Zuzendaritza Batzordeko presidente lanetan hasi zen. DACHSERek parte hartzen du Europako Logistika, Aire eta Itsaso Logistika eta Elikagaien Logistika negozio segmentuetan. Kontratu logistikan, taldeak garraioa, biltegiratzea eta balio erantsiko zerbitzuak eskaintzen ditu eta, gainera, DACHSER liderra da munduko merkatuan sistema logistikan.

## Sarea

DACHSERek 437 finkapen ditu mundu osoan. Europako sarea eguneroko linea zuzen, plataforma eta konexio-guneen bitartez jarduten duten adarrek osatzen dute. Europako konexio-guneak (Eurohubs) Überherrn, Bratislava eta Clermont-Ferranden kokatzen dira. Nazioarteko konexioak DACHSERen Aire eta Itsas Logistikako aire eta itsas garraio sarearen bitartez egiten dira, eta 200 ezarpen eta tokiko bazkide ditu.
Euskal Herrian, egun, adarrak eta finkapenak ditu Iruñean, Zubietan (Lasarte-Oriako mugan), Bilbon, Zornotzan (Transportes Azkar SAn) eta Derion (Loiuko Aireportuan). Artean, ez du finkapenik edo bazkiderik Ipar Euskal Herriko lurraldean.

## Erantzukizuna

DACHSER SE familia baten jabetzako konpainia da %100 eta, artean ere, familia kide bat du bertako buru: Bernhard Simon, Thomas Dachser sortzailearen biloba. Akziodunek 2007an sinatutako hitzarmen baten arabera, familiaz kanpoko adituen gehiengoa duen ikuskatze batzorde batek segurtatu egiten du ikuskatzailetza eta gardentasuna korporazioan gobernu onerako, bere webguneak adierazten duenez. Hainbat urtez, Bernhard Simon haurren aldeko gobernuz kanpoko elkarte batean parte hartu du: Terre des Hommes.

## Estatistikak

2014an, DACHSERek 24,988 langile baliatzen zituen 437 toki desberdinetan, 5,3 mila milioi euroko diru-sarrerak sortu zituen, baita 73,7 milioi bidalketa kudeatu ere, guztira 35,4 milioi tona metrikokoak.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20150627033825/http://www.impulse.de/management/bernhard-simon-dachser/1020916/
* ↑ http://www.dachser.com/de/en/Corporate-Governance_47.htm
* ↑ https://www.welt.de/wirtschaft/article128247654/Ich-habe-mich-schon-oft-verlaufen.html
* ↑ http://www.dachser.com/de/de/DACHSER-and-terre-des-hommes-An-aid-project-in-India_943.htm

## Ikus, gainera

* Guipuzcoana
* DHL

## Kanpo estekak

* Datuak: Q465044
* Multimedia: Dachser / Q465044
# Sarah Waters

Sarah Ann Waters (Neyland, Gales, 1966ko uztailaren 21a) galestar eleberrigilea da. Viktoriar gizartean ezarrita dauden eta protagonista lesbianak dituzten eleberriengatik da ezagunagoa, hala nola Tipping the Velvet eta Fingersmith.

## Bibliografia
### Eleberriak

* Tipping the Velvet, 1998
* Affinity, 1999
* Fingersmith, 2002
* The Night Watch, 2006
* The Little Stranger, 2009
* The Paying Guests, 2014

## Egokitzapenak
### Telebista

* Tipping the Velvet (2002)
* Fingersmith (2005)
* Affinity (2008)
* The Night Watch (2011)

### Zinema

* Dontzeila (koreeraz: 아가씨) (2016)
* The Little Stranger (2018)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Happy Birthday: Sarah Waters, 46» www.thetimes.com 2012-07-21 (Noiz kontsultatua: 2024-12-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q237555
* Multimedia: Sarah Waters / Q237555
# 1974ko bizitza garestitzearen aurkako greba orokorra

Bizitzaren garestitzearen aurkako greba orokorra Hego Euskal Herrian 1974ko abenduaren 11n egin zen. Arrakasta handia izan zuen.

## Gertakizunak

Greba orokor hau frankismopean Hego Euskal Herrian egin zen. Organización Revolucionaria de Trabajadores eta Movimiento Comunista de Euskadi ezkerreko alderdiek deitu zuten frankismoan bizitzaren garestitzearen aurka, eta ETAk deialdiarekin bat egin zuen. 223.000 lagun inguru mobilizatu zirela kalkulatzen da. Grebaren jatorria laborala bazen ere, kutsu politiko nabarmena izan zuen. Izan ere, eskaeren artean errepresio-indarren eta auzitegi berezien desegitea eta autodeterminazio eskubidea zeuden.
Egun hartan 500 lagun atxilotu zituzten eta Hernanin eta Tolosan segurtasun indarrek suzko armak baliatu zituzten manifestarien aurka. Grebak ezustean harrapatu zituen, bai agintari frankistak eta baita PCE bera ere. Cambio 16 aldizkari espainiarraren lerroburuak halaxe deskribatu zuen egoera: “Pais Vasco. Superhuelga”. Imanol Satrustegik artikulu horretan azaldu zituen greba haren nondik norakoak. Polizia frankistak manifestarien kontra egin zuen hainbat lekutan, baita tiroekin ere.

## Erreferentziak

* 1 2 «Frankismoan ordura arteko greba orokor handiena egin zuten Hego Euskal Herrian», Efemerideen kanala.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):[Dialnet-OtonoCalienteEnNavarraLaHuelgaGeneralDel11DeDiciem-4805401-1.pdf José Vicente Iriarte: «Otoño caliente» en Navarra . La huelga general del 11 de diciembre de 1974» Gerónimo de Uztariz: 14-15.zk., 1999, 105.-121.or.]
* (Gaztelaniaz):Gaizka Fernández Soldevilla: «Aniversario de la huelga general del 11 de diciembre de 1974 en el País Vasco».
# Ezleku

    Artikulu hau kontzeptuari buruzkoa da; diskoa gaitzat duena beste hau da: «Ezlekuak»
Ezlekua Marc Augé antropologo frantsesak sortutako kontzeptua da, eta gizakia anonimoa den espazio gisa definitzen da. Adibidez, garraiobideak, hotel-kate handiak, supermerkatuak eta atsedenlekuak dira, baina baita errefuxiatu-eremuak ere. Subjektua (pertsona) ez da han bizi, eta ez dira espazio horietaz jabetzen, horiekin kontsumo-harremana baitago.
Termino hori neologismo bat da, Augék 1992ko "Non-Lieux, introduction à une anthropologie de la surmodernité" lanean aurkeztu zuen. Espazio bat ezleku gisa hautematea, ordea, subjektiboa da: pertsona bakoitzak, bere subjektibotasunarekin, leku jakin bat ikusten du ezleku gisa edo giza harremanen bidegurutze gisa.

## Erreferentziak euskal kulturan

* Lisabö musika taldearen 2007ko diskoa "Ezlekuak" deitu zen, eta kontzeptu horren bueltako obra izanik, erreferentzia asko zabaldu zen. Bertako kantuek Marc Augéren ideiaren inguruko azpigaiak lantzen dituzte.
| « | Leku galduak. Garai bateko une bat, nahiz eta jendetza arrotzari begira, gogora ekarri nahi. Abiaduraren menpe bi minutu dira, bi minutu baino ez dira, nigandik mundu ertzera, goiz huts bati aurrea hartzen. Hiri zeharrargia, itxuka hiri zeharrargia. | » |
| Bi minutu (Lisabö, 2007) ||
* Ibai Maritxalar artistak 2020 urtean "Ezlekuak" izeneko erakusketa sortu zuen, Mexikon izandako egonaldi baten iruditegia izendatzeko.

## Ikus, gainera

* Posmodernitatea

## Erreferentziak

* ↑ Aldiri - Arkitekturaren balioa. Aldiri, 6-10 or. ISBN ISSN 1889-7185..
* ↑ SA, Baigorri Argitaletxea. (2016-04-08). «Ezlekuan bizitzeaz nazkatuta» GARA (Noiz kontsultatua: 2023-02-20).
* ↑ «ezleku | Bergarako euskara» euskara.bergara.eus (Noiz kontsultatua: 2023-02-20).
* ↑ (Ingelesez) «Ezlekuak, by Lisabö» bIDEhUTS (Noiz kontsultatua: 2023-02-20).
* ↑ (Gaztelaniaz) OLANO, MARIVI. (2020-02-04). «'Ezlekuak', una muestra pictórica en homenaje a México y sus gentes» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2023-02-20).

## Kanpo estekak

* Lisabören Ezlekuak eta espazioa lantzen dituen Gradu Bukaerako Lana.
* Datuak: Q585407
# Nafarroako Ondare Historikoa Zaintzeko Fundazioa

Nafarroako Ondare Historikoa Zaintzeko Fundazioa 2000. urtean Nafarroako Gobernuak sortutako fundazio bat da.
Fundazioaren helburuak hauek dira: Interes Kulturaleko Ondasun deklaratutako ondasunak babestu, kontserbatu, berreskuratu, handiagotu, ikertu, zabaldu eta etorkizuneko belaunaldiei transmititzea, Nafarroako Ondare Kulturalari buruzko azaroaren 22ko 14/2005 Foru Legearen oinarri diren printzipioen arabera; Edozein pertsona fisiko eta/edo juridiko publiko edo pribaturengandik baliabide ekonomikoak lortzea, Fundazioaren berezko helburuak behar bezala garatzeko beharrezkoak diren edozein motatako dirulaguntza edo laguntzen bidez; Fundazioa beraren helburuak herritarren artean zabaltzea, Nafarroako Ondare Historikoa hobeto ezagutzeko; Fundazioaren helburuak garatzen lagunduko duten hedapen-, ikerketa- eta prestakuntza-programak sustatzea eta prestatzea eta, azkenik, Aipatutako helburuak betetzen laguntzen duen beste edozein jarduera.
Patronatua nafar gobernuko kultura, ondarea eta turismoko sailetako hainbat arduradunez osatuta dago. Fundazioko lehen lehendakaria Miguel Sanz izan zen.
Erakusketak antolatu izan ditu, kultura ondare fisikoko hainbat ondasunetan esku hartu du kontserbazio edo bestelako lanak egiteko.Bestalde, monografiak ere argitaratu ditu zenbait ondasunei buruzkoak, hala nola, Uxueri buruz, Artaxoako harresiei buruz, Andelosko erromatar hiriari buruz, eta abar, beti ere gaztelaniaz soilik.

## Erreferentziak

* ↑ Nafarroako Gobernua. Prentsa oharrak (Iruña) 2014-01-22.
* ↑ (Gaztelaniaz) Fundación para la Conservación del Patrimonio Histórico de Navarra. Cuentas Anuales Abreviadas. Nafarroako Ondare Historikoa Zaintzeko Fundazioa, 1 or..
* 1 2 (Gaztelaniaz) «La Fundación» FCPHN (Noiz kontsultatua: 2024-12-11).
* ↑ «Nafarroako Gobernuak herrialde honetako ondare historikoa kontserbatzeko fundazioa eratu (...)» Argia (Noiz kontsultatua: 2024-12-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Intervenciones» FCPHN (Noiz kontsultatua: 2024-12-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Publicaciones» FCPHN (Noiz kontsultatua: 2024-12-11).

## Kanpo estekak

* "Fundación para la Conservación del Patrimonio Histórico de Navarra". Dialnet
* Datuak: Q131427000
# Neil Ritchie

Neil Methuen Ritchie (Essequibo, Britainiar Guyana, 1897ko uztailaren 29a – Toronto, 1983ko abenduaren 11) britainiar militarra izan zen.
Aita eskoziarra zen eta azukre kanabera plantazio bat zuen Guyanan. Izurrite baten ondorioz hondatu ondoren, familia Malaysia Britainiarrera joan zen eta kautxu sail bat erosi zuen.
Neilek Sandhursteko Errege Eskola Militarrean ikasi zuen. Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen Black Watch erregimentu eskoziarrean. Mendebaldeko frontean borrokatu zuen eta Loosko guduan zauritu zuten. Zauriak sendatu ondoren, Mesopotamiako kanpainan eta Bagdadeko harrakapetan borrokatu zen. Ondoren, Sinaiko eta Palestinako kanpainan parte hartu zuen.
1939an brigadier mailara igo zen. Bigarren Mundu Gerran 1941ean eta 1942an VIII. Britainiar Armada zuzendu zuen Afrika Iparraldean. Ekainean Erwin Rommelek garaitu zuen Gazalako guduan, Tobruketik gertu. Horregatik kargugabetu eta Ingalaterrara bidali zuten.
1944an Normandiako Lehorreratzean parte hartu zuen eta XII. Armada Gorputza zuzendu zuen Frantziaren askapenean eta Alemaniaren inbasioan.
1951n armadatik erretiratu zen, Kanadara emigratu zuen eta negozioetan aritu zen.
* Datuak: Q472143
* Multimedia: Neil Ritchie / Q472143
# Lucía Piedra Galarraga

Lucía Piedra Galarraga (Habana, 1972) ikertzaile, arte zaharberritzaile, komisario independente eta irakasle kubatar-espainiarra da.

## Biografia

Arte Ederretan lizentziatua da Habanako Unibertsitatean, eta Bartzelonako Arte Garaikidearen Museoko (MACBA) Ikasketa Independenteen Programa eta Literatura Konparatua masterra egin zituen Espainian, biak Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. 2014ra arte, ondasun higigarriak zaharberritzen aritu zen Habanako Kontserbazio, Zaharberritze eta Museologia Zentro Nazionalean (CECREM), Kubako Kultura Ondarearen Kontseilu Nazionalaren mende.
Lucía Piedrak arrazakeriaren eta deskoloniaren aurkako aktibismoa, irudikapen-moduak, gobernagarritasun-moduak eta pentsamendu kritikoa aztertzen ditu. Komisario gisa parte hartu du Terrassa Comissariat 2013-2014 zikloaren irabazle izan zen Relaciones ortográficas (en tiempos revueltos) proiektuan, ADN Platform 2015eko Ne travaillez jamais Curatorial Challenge (II) sariaren irabazlea, eta Raquel Friera artistaren One year women's performance 2015-2016 Erreginaordearen jauregirako. Gaur egun (2020-2021) Grup de Pensament, Pràctiques i Activismes Afro/Negres (GPPAAN) ikerketa-taldea koordinatzen du, MACBAri, Institut de Pedagogies Afro/Negres (IPA) plataformari, Festival Africa Moment jaialdiari laguntzen dio eta Lecturas decoloniales de la enemistad ikastaro eta tailerrak zuzentzen ditu Bartzelonako Kultura Garaikideko Zentroan, William Kentridgeri eskainitako erakusketan

## Erreferentziak

* 1 2 Altares, azúcar y cenizasS #2 Antirracismo y resistencia anticolonial desde la afrodescendencia. MACBA 2020ko urtarrilaren 17a.
* 1 2 3 Lucía Piedra Galarraga. 20 de noviembre de 2020 con licencia CC-BY-SA, vía OTRS.
* ↑ Lecturas decoloniales de la enemistad. Imaginario y representación del cuerpo negro. masdearte.com 2 de febrero de 2021.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105232519
# Maxa Bruskina

Maryia «Maxa» Barysauna Bruskina (bielorrusieraz: Марыя (Маша) Барысаўна Брускіна; 1924 – Minsk, Bielorrusia, 1941eko urriaren 26a) Bielorrusiako erizain nerabe judu bat izan zen, eta erresistentzia antifaxistaren martiri komunista Bigarren Mundu Gerrako lehen urteetan.
Erizain gisa boluntario ibili zen, Armada Gorriko soldadu zaurituak zaintzen, eta garai hartan okupatuta zegoen Bielorrusiako Sobietar Errepublika Sozialistatik ihes egiten laguntzen zien. Horregatik, bera eta beste 11 komunista antifaxista espetxeratu eta torturatu zituzten, eta sekreturik azaleratzeari uko egin ziotenean, Wehrmacht alemaniarrak exekutatu egin zuen publikoki.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Masha Bruskina» Spartacus Educational 2014-05-30 (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ (Ingelesez) Tec, Nechama. (1997). Jewish resistance : facts, omissions, and distortions. Miles Lerman Center for the Study of Jewish Resistance.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2915595
* Multimedia: Masha Bruskina / Q2915595
# Argi-energia

Argi-energia erradiazio ikusgaiaren forman, edo haren bidez, transferitutako energia da. Lumen-segundotan adierazten da SI sisteman (lm·s).

## Erreferentziak

* ↑ Argi-energia zthiztegia.elhuyar.org

## Ikus, gainera

* Eguzki-energia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q900164