OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Susannah V. Aldrich

Susannah (edo Susanna) Valentine Aldrich (Hopkinton, 1828ko azaroaren 14a – Boston, 1905eko azaroaren 30a) estatubatuar idazle eta poeta izan zen. Hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen, prosa eta poesia idatziz, eta batez era erlijio ereserkiengatik ezaguna egin zen.

## Bizitza

Willard Aldrich eta Lucy (Morse) Aldrichen alaba bakarra, Susannah Valentine Aldrich Hopkintonen jaio zen, Massachusetts estatuan, 1828ko azaroaren 14an. Umetan, bere pentsamenduak idazteko zaletasuna erakutsi zuen. Eskola garaian, nahiago zuen idazlanak egitea ikasgaiak buruz ikastea baino, eta idazlanen gaiak aukeratzeko baimena eman zioten. Hainbat urtez gaixorik egon zenez, ikasketak eten zituen.
Aldrichen ikastetxeko zuzendarietako bat, John Calvin Webster artzaina, bere idazlanen kalitateak harrituta geratu zen, horietako batzuk hautatu zituen aldizkari batean argitaratzeko, eta onartuak izan ziren. Urte askotan, Aldrichek prosa eta poesia idatzi zituen hainbat egunkari eta aldizkaritarako. Insomnioa zuen, eta papera eta arkatza beti eskura izaten zituen esna-aldietan ideiak apuntatzeko.
1879az geroztik, Bostongo Roxbury auzoan bizi izan zen. Bostonen hil zen 1905eko azaroaren 30ean, eta Hopkintongo Mount Auburn hilerrian lurperatu zuten.

## Lan hautatuak

* Original hymn (c. 1850-1859)
* Anniversary Hymn
* At the Mercy Seat
* Buried with Thee
* Come and Help Us
* Dedication of a Church
* Drawing Nearer
* Easter Hymn
* Faith
* Give Me That Heart of Flesh
* He Is Risen
* He Leadeth
* How Fair upon the Mountains
* In the Battle
* Light of the World
* Messenger, The
* Missionary Hymn
* I may hear His voice at morning

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) Willard, Frances Elizabeth; Livermore, Mary Ashton Rice. (1893). «Aldrich, Miss Susanna Valentine» A Woman of the Century: Fourteen Hundred-seventy Biographical Sketches Accompanied by Portraits of Leading American Women in All Walks of Life. Buffalo: Moulton, 18 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-14).
* 1 2 (Ingelesez) «Susanna Valentine Aldrich» HymnTime.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-14).
* ↑ (Ingelesez) Aldrich, Susannah Valentine. (185?). Original Hymn: --tune Abridge. Hopkinton: First Congregational Church, 1 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-14).
* ↑ (Ingelesez) «Susannah V. Aldrich» Hymnary.org (Noiz kontsultatua: 2024-12-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31203514
# Lavilla Esther Allen

    Ez nahasi Esther Saville Allen idazlearekin.
Lavilla Esther Allen (Esther Lavilla Allen ere deitua), jaiotzez Ostrander, (Ithaca, 1834ko maiatzaren 28a – 1903ko azaroaren 11) estatubatuar idazle eta poeta izan zen.

## Bizitza

Lavilla Esther Ostrander Ithacan (New York estatua) jaio zen 1834ko maiatzaren 28an. Txikitan, Ypsilantira (Michigan) bizitzera joan zen gurasoekin, eta han eman zuen haurtzaroaren zatirik handiena. Herri hartako ikastetxean ikasi zuen, eta gaztetan poesia idazten hasi zen.
1851n, William Schuyler Allenekin ezkondu zen eta Hillsdalera (Michigan) joan zen bizitzera. 1870ean hasi zuen bere literatura-ibilbidea, ipuinak, esketxak eta poemak argitaratuz. Ladies' Repository, Masonic Magazine, Chicago Interior, Advance, Northwestern Christian Advocate eta beste aldizkari nabarmen batzuetan kolaboratu zuen. Bere lan asko alkoholari uko egiteari eta misiolariei eskaini zitzaizkion, baina hainbat okasiotarako poema ugari ere idatzi zituen. Idazle izateaz gain, irakurle errespetatua zen, eta sarritan bere lan poetikoak jendaurrean irakurtzen zituen.
Allenek arrakasta handia lortu zuen bere lehen poema-liburuarengatik, erlijio-lanak idazten hasi baino lehen. Hainbat gairi eskainitako ehunka poema ere idatzi zituen, lagunek eskatuta. Misiolaritza, hezkuntza, igandeko eskolak eta ongintza ere interesatzen zitzaizkion.
Lavilla Allen 1903ko azaroaren 11n hil zen, eta Hillsdaleko Oak Grove hilerrian lurperatu zuten.

## Lan hautatuak

* Aunt Betsy's Pumpkin Pie and other poems (1878)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Herringshaw, Thomas William. (1904). «Allen, Esther Lavilla» Herringshaw's Encyclopedia of American Biography of the Nineteenth Century: Accurate and Succinct Biographies of Famous Men and Women in All Walks of Life who are Or Have Been the Acknowledged Leaders of Life and Thought of the United States Since Its Formation (American Publishers' Association) (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* 1 2 (Ingelesez) Willard, Frances Elizabeth; Livermore, Mary Ashton Rice. (1893). «Esther Lavilla Allen» A Woman of the Century: Fourteen Hundred-seventy Biographical Sketches Accompanied by Portraits of Leading American Women in All Walks of Life. Moulton, 19 or. ISBN 9780722217139. (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* 1 2 (Ingelesez) Literary Century. (1893). «Mrs. Lavilla E. Allen» Michigan Woman's Press Association. , 409 or. (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37999502
* Multimedia: Lavilla Esther Allen / Q37999502
# Harriet Beecher Stowe

Harriet Beecher Stowe (Litchfield, Connecticut, 1811ko ekainaren 14a - Hartford, 1896ko uztailaren 1a) Estatu Batuetako eleberrigilea izan zen. Hainbat obra idatzi zituen New Englandi buruz, bere jaiotzako lurraldea. Arrakasta handia izan zuen bere garaian, eta baita geroago ere. Bere obrarik garrantzizkoena eta ezagunena, Uncle Tom's Cabin (euskaraz bi itzulpen ditu: Osaba Tomen txabola eta Osaba Tomen etxola). Estatu Batuetako hegoaldeko esklabotasunaren berri ematen du bertan; bere garaian eragin handia izan zuen eleberri horrek, kontzientzia askotan piztu baitzuen kezka esklabotasunari buruz.

## Lan hautatuak

* Uncle Tom's Cabin, 1851
* A Key to Uncle Tom's Cabin (1853)
* Dred, A Tale of the Great Dismal Swamp (1856)
* The Minister's Wooing (1859)
* The Pearl of Orr's Island (1862)
* House and Home Papers (1865) – "Christopher Crowfield" izenarekin
* Little Foxes (1866) – "Christopher Crowfield" izenarekin
* The Chimney Corner (1868) – "Christopher Crowfield" izenarekin
* Old Town Folks (1869)
* The Ghost in the Cap'n Brown (1870)
* Lady Byron Vindicated (1870)
* My Wife and I (1871)
* Pink and White Tyranny (1871)
* We and Our Neighbors (1875)
* Poganuc People (1878)

## Sariak eta Aitortzak

* 1850an, Albert Sands Southwort eta Josiah Johnson Hawes artistek Harriet Beecher Stoweren argazkia atera zuten, Metropolitan Museum of Art-en dagoena.
* 2011. urtetik, Harriet Beecher Stowe Center-ek bere izena daraman literatur saria banatzen da, Stowe Saria. Ameriketako Estatu Batuetan idatzirik izan behar du liburua, eta idazleak herritartasun bera izan behar du ere. Gaiari dagokionez fikziozkoa edo ez-fikziozkoa izan daiteke, hori bai gizarte justiziari egon behar du lotuta.

## Ikus, gainera

* Esklabotza
* Osaba Tomen Etxola

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ www.metmuseum.org (Noiz kontsultatua: 2022-07-15).
* ↑ (Ingelesez) «Literary Prize» Harriet Beecher Stowe Center (Noiz kontsultatua: 2022-07-15).

## Kanpo estekak

* Harriet Beecher Stowe Center
* Datuak: Q102513
* Multimedia: Harriet Beecher Stowe / Q102513
# Procedure for Military Executions

Procedure for Military Executions AEBetako armadak 1944an argitaratutako eskuliburua da.

## Helburua

1944ko abenduan, Washingtonen, AEBetako armadak Procedure for Military Executions (Exekuzio militarretarako prozedura) izeneko liburuxka argitaratu zuen. Garai hartan heriotzara kondenatutako militarrak urkatu egiten zituzten AEBetan, eta armadako arduradunek exekuzioak ahalik eta azkarren eta garbien izatea nahi zuten; eskuliburuan bertan adierazten denez, gida osatzeko agindua Dwight D. Eisenhowerrek eman zuen, orduan armadako buru eta gerora NATOko lehen komandante nagusi eta AEBetako presidente izango zenak.
Baina arazorik gabeko exekuzio eragingarriak izateko kezka hura ez zen berria. Frantziar Iraultzan metodo azkarrena, eraginkorrena eta sufrimendu gutxien eragiten zuena omen zelako nagusitu zen gillotinaren erabilera; “exekuzio metodorik errukitsuena” zela esaten zuten.

## Procedure for Military Executions: urkatzeko eskuliburua
### Sokaren ezaugarriak

Urkatzeak gillotinaren zipriztinak saihesteko aukera ematen zuen, baina horrek ez du esan nahi urka-bilurrak eragozpenik ez zekarrenik. Urkatzaileak prozeduraren oinarrizko ezaguerak izatea garrantzitsua zen: sokaren lodiera, erortzearen distantzia, kondenatuaren pisua... Bestela zigortuaren agonia luzatu zitekeen, eta borreroarena ere bai. Urkatzeen kasuistika zabalean, ez zen ohiz kanpokoa pisuak eta indarrak gaizki kalkulatu eta urka-bilurrak kondenatuari burua ebakitzea –horretarako gillotina bera hobea zen– edo, alderantziz, pisu nahikorik ez eta borreroa kondenatuaren hanketatik zintzilikatu behar izatea.

### Pisuaren garrantzia

Horiek guztiak saihestea zen armadak argitaratutako 26 orrialdeko eskuliburuaren helburua. Korapilo berezia nola egin xehetasun osoz azaltzen da, urkabearen egitura ondo eraikitzeko datuak ematen dira: tamainak, lodierak, distantziak... irudi argigarriz lagunduta. Baina horiek guztiak alferrikakoak ziren gorputzen erorketa taula ez bazuten aintzat hartzen. Taula horren arabera, 120 libra (55 kilogramo inguru) edo gutxiago pisatzen duten kondenatuek 8’1’’ko (ia bi metro eta erdiko) erorketa behar dute lepoa bihurrituko dutela ziurtatzeko. 220 libratik gorakoentzat (100 kilogramo inguru) nahikoa da bost oineko jauzia, metro eta erdi pasatxo. Baina taulako datuak ez ziren hutsezinak eta borrero arduratsuak erorketaren distantzia doitzeko beste faktore batzuk ere hartuko zituen aintzat; esaterako, kondenatuaren gorpuzkera edo garapen muskularra.

### Exekutatzaileak

Exekuzioak armadako borrero batek burutuko zituen. Borrero militarrik libre ez balego, borrero zibilek ordezkatu zezaketen, eta exekuzioaren tokiko ordainsaria jasoko zuten, beti ere exekuzioko 100 dolarreko saria gainditu gabe. Borrero zibilik ere ez balego komunitateko edozein kide izendatu zezaketen eskuliburuaren arabera, baldintza bakarra beteta: emozionalki egonkorra izatea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Nagore Irazustabarrena, «Ontsa urkatzeko bidia», Argia, 2014-11-02, CC-BY-SA lizentzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25473452
# Portuak

Portuak Oihana Arana idazle eta bertsolariaren eleberria da. 2020an argitaratu zuen Gaumin argitaletxeak. Azaleko irudia, aldiz, Malen Amenabar diseinatzaileak egin zuen. Eleberria Fernando Morilloren proposamenez idatzi zuen Aranak. Nerabeei dago zuzenduta eta harremanen inguruan mintzo da lan hau.

## Sinopsia

Noiz uzten diogu haur izateari? Noiz egiten gara heldu? Nerabetasunaren galdera ikur handiei erantzun txikiak ematera dator Ilargiren nerabezaroaren argazki panoramikoa den “Portuak” eleberria. Garai lurrikaratsu horretan, gorputzarekin, lagunekin, etxekoekin, heriotzarekin… izandako harremana kontatzen du etorkizuneko Ilargik, aitona Matiasek herentzian utzitako portuekiko obsesioa ardatz.
Istorioan zehar, protagonista bereziki arduratuko da ingurukoen (familiakoen, lagunen…) zaintzaz, eta horretan dabilela, hautsi beharreko hainbat estereotiporekin egingo du topo. Nerabe izatetik heldu izaterako muga igarotzen lagunduko dion pausoa izango da horiei aurre egitea.
Pixkanaka pasatuko da Ilargi itsaso zabalean noraezean ibiltzetik, portuan amarratuta egotera. Agian ideia hobea zen itsaso zabalean noraezean jarraitzea. Batek daki!

## Erreferentziak

* 1 2 «Portuak» Gaumin sormen-etxea (Noiz kontsultatua: 2024-06-16).
* ↑ «Harremanei buruzko nerabeentzako eleberria - Eskoriatza» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-16).
# Rasim Nizamov

Rasim Nizamov (Расим Низамов) pop-folk abeslari tartaroa da.

## Datu biografikoak

Kazango Unibertsitate Federalean ikasi zuen.
1997an Ange emaztearekin ezkondu zen, eta bi seme dituzte.

## Musika ibilbidea

Nizamov kantu berrien sortzailea da nagusiki, baina bere herriko folk musikatik abiatuta. Hain zuzen ere hizkuntzari garrantzi berezia ematen dio, tatareraz kantatzen duelarik.
2021ean Kazanen emaniko kontzertu batean, Ruzal 23 urteko semeak lagundu zion taula gainean.
2023an, Tatarstango Errepublikaren domina jaso zuen Rustam Minnijánov lehendakariaren eskutik, bere musika ibilbidea aitortuz.
2024an, Ilkham Shakirov kantariari eginiko omenaldian parte hartu zuten musikari tartaro ospetsuetako bat izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Renowned graduates» kpfu.ru (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* 1 2 3 (Errusieraz) «Расим Низамов: «Никогда не гнался за популярностью»» Новости Татарстана и Казани - Татар-информ (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* ↑ (Errusieraz) «Минниханов наградил певца Расима Низамова медалью «За доблестный труд»» Новости Татарстана и Казани - Татар-информ (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* ↑ (Ingelesez) Илүзә. «The Tatar State Philharmonic named after G.Tukay invites you to a concert dedicated to the outstanding Tatar singer Ilkham Shakirov» Всемирный конгресс татар (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
# Free to Choose

Free to Choose: A Personal Statement (Aukeratzeko libre: aitorpen pertsonala) (1980) liburu bat eta hamar parteko telebista saio bat da, Milton eta Rose D. Friedman senar-emazte ekonomialariek egindakoa, merkatu librearen printzipioak defendatzeko helburuarekin. John Kenneth Galbraithen The Age of Uncertainty (1977) liburu eta telebista saioari emandako erantzuna da. Milton Friedmanek 1976an Ekonomiako Nobel Saria irabazi zuen.
| | Wikitekan bada UEUren liburu batetik ateratako testu zatia: Free to Choose |
| Liburu osoa: Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009 ||
| « | Baina azken urteotako eskarmentuak —hazkunde txikiagoa eta produktibitatearen jaitsiera— zalantza sorrarazten du: irudimen pribatuak jarrai ote dezake gobernu kontrolaren ondorio kaltegarriak estaltzen, orain arteko bide beretik jarraituz gero? (hau da, estatuari gero eta botere handiagoa emanez gero, eta funtzionario «klase berri» bati baimena emanez gero, gure diru-sarreren gero eta zati handiagoa gasta dezaten, teorian, gure onerako). Arinago edo geroago —eta, beharbada, gutariko gehienok uste baino lehenago— sektore publiko gero eta interbentzionistagoak suntsitu egingo ditu merkatu libreari zor diogun aberastasuna eta Independentziaren Aldarrikapenean garbi adierazita dagoen gizakiaren askatasuna. | » |
| —. Testu osoa irakurtzeko Wikisourcen dago eskuragarri |||

## Erreferentziak

* ↑ Martínez Rueda, Fernando; Aizpuru Murua, Mikel. (2011). Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009. Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 9788484383345..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q581535
# Wiriyamuko sarraskia

Wiriyamuko sarraskia, baita ere Marosca operazioa, Portugalgo soldaduek Mozambikeko Wiriyamu herrian, Tete probintzian burutu zuten 1972ko abenduaren 16an bertako herritarren aurka. Sarraskia 1973ko uztailean apaiz katoliko britainiar batek, aita Adrian Hastingsek, eta beste bi apaiz misiolari espainiarrek kontatu zuten. Portugalgo diktaduraren erantzuna sarraskia gerrilariek beraiek burutu zutela izan zen.

## Gertakariak

1972ko abenduaren 16an, Portugalgo armadak zibilen aurkako sarraskia burutu zuen Mozambiken. Kolonialismoaren aurka ari zen FRELIMO gerrillari laguntza ematea egotzita, Wiriyamu herrian sartu eta herritar guztiak plazara eraman zituzten. Denak txalo egin eta “agur” abestera behartu ostean, tiroka hasi eta, Expresso egunkari portugaldarraren ikerketaren arabera, 300 herritar inguru hil zituzten.
Ekintza, "Marasa Operazioa" izenekoa, Polícia Internacional e de Defesa do Estadoko agenteen bultzadaz planifikatu zen, eta Chico Kachavi agenteak gidatu zuen, Portugalgo Mozambikeko komandoen seigarren konpainiarekin batera. Ondoren, gertatutakoari buruzko ikerketa bat egiten ari zela Kachavi hil egin zuten. Agente honek soldaduei esan zien "guztiak hiltzeko aginduak" zirela, berdin zion zibilak, emakumeak eta haurrak bakarrik aurkitzea. Azkenik, biktima guztiak zibilak izan ziren.
Sarraskiaren berri Europara heltzen hasi zenean, militar portugaldarrek esan zuten gerrilla bera izan zela hilketa egin zuena, eta gezurra zela. Sarraskiaren lekukoak eta bertan parte hartu zuten Portugalgo armadako kide ohiak elkarrizketatuta, Felícia Cabrita kazetariak armadaren krimena argitu zuen zenbait urte beranduago Portugalgo Expresso astekarian; horretarako zuzeneko testigantzak jaso zituen.

## Bibliografia

* Cabrita, Felícia (2008). Massacres em África. A Esfera dos Livros, Lisboan. 243–282.or. ISBN 978-989-626-089-7.

## Erreferentziak

* ↑ Arslan Humbarachi & Nicole Muchnik, Portugal's African Wars, N.Y., 1974.
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/portugalgo-armadak-zibilen-aurkako-sarraskia-burutu-zuen-mozambiken
* ↑ Gomes, Carlos de Matos, Afonso, Aniceto. Os Anos da Guerra Colonial - Wiriyamu, De Moçambique para o mundo. Lisboa, 2010.
* ↑ Cabrita, Felícia (2008). Massacres em África. A Esfera dos Livros, Lisboan. 243–282.or. ISBN 978-989-626-089-7.
* ↑ http://memoria-africa.ua.pt/Catalog.aspx?q=TI%20massacres%20em%20africa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51750785
* Multimedia: Wiriyamu Massacre / Q51750785
# Biáñez

Biáñez Karrantzan dagoen auzoa da. XIX. mendearen erdialdean, jada Karrantza Haraneko Udalaren parte zelarik, 460 biztanle zituen.

## Demografia

* Biánezeko biztanleria

## Ondarea

* Santiagoren eliza

## Ikus, gainera

* Enkarterri

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren arabera
* ↑ (Gaztelaniaz) Madoz, Pascual. (1850). Viañes. in: Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar. XVI Madril, 13 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q122874216
# Auxina

Auxinak fitohormona edo landare-hormonetako mota bat dira, funtsezko zeregina betetzen dutenak landareen hainbat prozesu fisiologikotan (batez ere landareen hazkuntzan). Zurtoinaren muturreko meristemoan ekoizten dira, eta hortik landarearen hazkunde tokietaraino mugitzen dira, garraio bitxi baten bidez. Auxinen izena grezieratik dator (αυξανω, auxano, hazkundea)
Auxina gehienak azido indol-3-azetikotik eratorriak dira. Era berean, azido horrek triptofano aminoazidoa du aitzindari.
Auxinek goitik beherako mugimendua izan ohi dute. Gutxi batzuek, erroetan ekoizten direnak, behetik gora joan daitezke.
Landareen hazkuntza eragiten dute zatiketa zelularra bultzatuz eta zelulen luzapena indartuz. Azpimarratzekoa da landareen tropismoetan burutzen duten eginkizun garrantzitsua.
Zurtoinen hazkuntza ez ezik, baita hosto-txortenarena eta loreena ere areagotzen dute. Hazkuntzaz gain beste zeregin batzuetan ere aritzen dira: fruituen heltze prozesuan, loreen agerpenean, hostoen erorketan, etab. Gaur egun nekazaritzan auxina sintetikoak erabiltzen dira hazkunde prozesu batzuk areagotzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Auxina. .
* ↑ Landareen garraio bitxia

## Ikus, gainera

* Sahats-ura

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190022
* Multimedia: Auxins / Q190022
# Physisporinus vitreus

Physisporinus vitreus Meruliaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Boletus vitreus, Poria cerea, Polyporus vitreus, Xylostroma candidum, Polyporus xylostromeus, Polyporus adiposus, Corticium subterraneum, Physisporinus vitreus, Poria holoseparans, Poria adiposa, Rigidoporus vitreus.

## Deskribapena

Karpoforoa: Zurixka grisez lausotua, urtsua, kristal itxurakoa, biguna, helduaroan kanela-okre-arrexka kolorekoa, zurruna, gogorra, zimurtsua. Motzondoetan, moztutako enborretan erresupinatua, gainazal latz-nodulutsua enborrean zehar dekurrentea, alfonbra gisa kapela itxurako irtengune txikiekin, kanpoaldean eta barrualdean gorputz arrotzekin. Lurrean ere zabaldu daitezke.
Estaldura: 8 eta 10 mm bitarteko lodiera du. Lehortzean areagotzen den usain desatseginarekin. Oso bizia.
Poroak: Gaztetan zurixkak, gris-zuriak, borobilak 3-5 mm, perretxiko lehorrean 6-10 mm-koak, biziki uzkurtuak.
Etimologia: Vitreus epitetoa latinetik dator, beirazkoa esan nahi duen “vitreus” hitzetik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Rigidoporus sanguinolentus delakoarekin nahas daiteke, hau meheagoa da, zurixka, gorritu egiten da eta ez du usain txarrik.

## Sasoia eta lekua

Iraila-azaroa. Hostozabaletan eta baso mistoetan, batez ere pagoetan, koniferoetan arraroagoa da.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Puerto Rico, Kolonbia, Brasil, Europa, Errusia, Japonia, Txina, Australia, Zeelanda Berria, Gabon.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 511 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Physisporinus vitreus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10610395
* Multimedia: Physisporinus vitreus / Q10610395
* Espezieak: Physisporinus vitreus
# Garazi López de Armentia

    Artikulu hau Garazi López de Armentiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Armentia (argipena)».
Garazi López de Armentia (Gasteiz, Araba, 1984ko ekainaren 25a) dantzaria eta koreografoa da.

## Biografia

Dantza ikasketak Bartzelonan egin ondoren (2003-2008), Moreno Bernardirekin lanean hasi zen Krea beka baten bidez. Antzezpen lanetan ere hasi zen Obra Theatre konpainiarekin (Frantzia). 2011an Vitoria-Gasteizera itzuli zen eta dantza eta interpretazio irakasle bezala hasi zen lanean. Hainbat talderentzat egin ditu interprete lanak: Porpol, Parasite Kolektiboa, NUI Danza…
Dantza garaikideko hainbat ikuskizun sortu ditu eta bere neba Unai Lopez de Armentiarekin batera Baratza Aretoa, Gasteizko arte eszeniko garaikideen zentroa, sortu (2013) eta zuzentzen du.

## Lanak
### Antzezpenak

* “Dos cartas a Ana”
* “La dama de Corinto”

### Interpretazioak

* “El fin de las cosas” Karrikan 2017ko proiektu irabazlea.
* “Gorpuztu”
* “Bizi”
* “Foto”
* “Usteak ustel”
* “Itzulera”
* "LOF Ladies On Fight".
* "Tierra de nadie".

### Koreografiak

* “Besteok”
* “Hot water”
* “Hautsa”
* “Estaba muerta”

## Erreferentziak

* 1 2 www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-08-12).
* ↑ «Zentroa» Sala BARATZA Aretoa (Noiz kontsultatua: 2020-08-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) Muñoz, Patricia Burgo. (2013-11-17). «Un nuevo espacio apuesta por la formación y la creación de cultura contemporánea» elDiario (Noiz kontsultatua: 2020-08-12).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «FilmAffinity» FilmAffinity (Noiz kontsultatua: 2020-08-12).
* ↑ Eva Guerrero – Artista escénica. (Noiz kontsultatua: 2020-08-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Espectáculo de danza 'Gorpuztu'» El Diario Vasco 2020-01-24 (Noiz kontsultatua: 2020-08-12).
* 1 2 3 4 5 6 (Gaztelaniaz) «PARASITE KOLEKTIBOA» Sala BARATZA Aretoa (Noiz kontsultatua: 2020-08-12).
* ↑ «Itzulera, Factoría de Fuegos» www.dferia.eus (Noiz kontsultatua: 2020-08-12).
* ↑ Kafea, Bigarren. (2022-05-27). «Garazi López de Armentia: «Orain ezingo nuke nire bizitza dantzarik gabe ulertu»» irratia.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* ↑ «Tierra de nadie | Getxo Kultura» getxo-kultura.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).

## Kanpo estekak

* Garazi Lopez de Armentiaren facebook orria
* Garazi López de Armentiaren instagram orria
* Elkarrizketa
* Elkarrizketa: Egoera hau ez da erraza, baina gu horrela bizi gara dantzatik bizitzea erabaki genuenetik Dantzan.eus 2021
* Datuak: Q98280612
# Lilian Calmejane

Lilian Calmejane (Albi, Frantzia, 1992ko abenduaren 6a ) frantziar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun Direct Énergie taldean lasterka egiten du.
2016ko Espainiako Vueltan eta 2017ko Frantziako Tourrean etapa bana irabazi zuen.

### Palmaresa

2016
* Espainiako Vueltako etapa 1
* 3. Proventzako Tourrean
2017
* Étoile de Bessèges eta etapa 1
* Settimana Coppi e Bartali eta etapa 1
* Sartheko Zirkuitua eta etapa 1
* Frantziako Tourreko etapa 1
* 3. Marseillesa Sari Nagusian
2018
* Drôme Classic
* Paris-Camembert
* 3. Marseillesa Sari Nagusian
* 3. Classic Sud-Ardèchen
* 8. Miguel Indurain Sari Nagusian
2019
* Classic Sud-Ardèche
* 2. Limousingo Tourrean eta etapa 1
2020
* Route d'Occitanieko Mendiko sailkapena
* 5. Étoile de Bessègesen

## Kanpo estekak

* Lilian Calmejane - ProCyclingStats
* Fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q18610899
* Multimedia: Lilian Calmejane / Q18610899