OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Connopus acervatus

Connopus acervatus Marasmiaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Marasmius acervatus, Collybia acervata.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, hasieran kanpai itxurako ganbila eta gero laua. Biluzia, zimurtsua eta higrofanoa eta gorrixka kolorekoa da, eguraldi hezean ilundu egiten da eta lehorrarekin zurbildu.
Orriak: Libreak, meheak eta estu, hasieran zurixkak eta gero horixka samarrak eta arrosa kolorekoak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zaila, luzea eta fistulosoa, marroi-purpura distiratsu kolorekoa, zurbilagoa goialdean eta oinarria iletxo zuriz estalia.
Haragia: Mehea, zurixka edo pixka bat arrosakara, usain nabarmenik gabea eta zapore gozokoa.
Etimologia: Collybia antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. Acervata epitetoa latinetik dator, soropildua esan nahi duen “acervatus” hitzetik. Soropildua hazten delako.

## Jangarritasuna

Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua

Collybia dryophila delakoak badu antza, baina honek kolore ilunagoa du, koloretako oina eta soropildua hazten da, ez bakarka edo taldeetan. Collybia edo Marasmius bresadolae ia berdina da, baina isolatuta edo taldeetan hazten da, ez soropildua.

## Sasoia eta lekua

Udaberritik udazkenera. Enborren oinarrian, normalean hainbat aleko sortak sortuz; baita egur hiletan eta eroritako adar eta orbeletan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Australia, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ Connopus acervatus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55673329
# Conocybe antipus

Conocybe antipus Bolbitiaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Galera antipus, Galera antipoda'.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, haragi mehearekin, baina hezetasunean ertzean ildaska gabe; gorri-arre-kanela kolorekoa, okre antzeko kolorera zurbilduz.
Orriak: Estu, meharrak, okre-burdin kolorekoak.
Hanka: 6 eta 8 cm cm bitarteko garaierakoa, oinarrian luzatua, hedapen bulbiforme baten azpian, sustrai luze baten antzekoarekin, sakon lurperatuta; zurixkatik okre zurbilera doan kolorekoa laster arrexka,
Haragia: Arrexka, batez ere hankan.
Etimologia: Conocybe terminoa grekotik dator, konoa, esan nahi duen “cono” hitzetik eta burua, esan nahi duen, “cybe” hitzetik. Antipus epitetoa berriz aurka esan nahi duen “anti” hitzetik eta hanka, antipoda edo urrunekoa esan nahi duen “pus/podos” hitzetik. Oina luzea eta sustrai antzekoarekin duelako

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Oso perretxiko liraina da, eta bere bereizgarririk nabarmenena oinaren loditzea da, sustraitxo mehetu batean amaitu aurretik.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Orokorrean lur koipetsuetan edo ongarrituetan (simaurra, konposta…). Oso urria.

### Banaketa eremua

Japonia, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Brasil.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 89 or. ISBN 84-282-0541-6 (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
* ↑ Conocybe antipus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10458465
* Multimedia: Conocybe antipus / Q10458465
# Yabakei zubia

Yabakei zubia (japonieraz: 耶馬渓橋, Yabakei-bashi) Taishō Aroan eraikitako arku-zubi bat da, Yabakei arroilean, Nakatsu hirian (Ōita prefektura). Yamakuni ibaia zeharkatzen du eta Japoniako harrizko zubi luzeena da.
Kultur ondare garrantzitsu izendaturik dago.

## Historia

Aonodōmon labarretako turismogunera iristeko eraiki zen. 1920an hasi zituzten lanak eta 1923rako osatu zuten zubia. 1999an berriztatze lanak egin zituzten.

## Egitura

116 metrotako luzera eta 4,5 metrotako zabalera ditu. Zortzi arku ditu.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) «Yabakei Gorge Oita | Japan Experience» www.japan-experience.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Ingelesez) «Yabakei Gorge Oita | Japan Experience» www.japan-experience.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Japonieraz) «耶馬渓橋» www.city-nakatsu.jp (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ «Yabakei gorge (Oita Prefecture) - Let's travel around Japan!» Let's travel around Japan (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11610835
* Multimedia: Yabakei Bridge / Q11610835
# Pholiotina arrhenii

Pholiotina arrhenii Bolbitiaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus togularis, Agaricus mesodactylus, Pholiota togularis, Pholiota arrhenii, Dryophila togularis, Hylophila togularis, Pholiotina togularis, Togaria togularis, Pholiota blattaria, Galera togularis, Conocybe togularis, Conocybe blattaria, Conocybe arrhenii.

## Deskribapena

Kapela: Txikia, 2 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, hasieran hemisferikoa, gero ganbila eta amaieran lau-ganbila, oro har, erdiko eremuan titi kamuts batekin, higrofanoa, honek kolorearen aldaketa eragiten du bere hidratazio-mailaren arabera, okre-gorrixka izan daiteke hidratatuta badago, baita laranja zurbil koloreko ñabarduraren batekin ere, lehortu ahala tonu okre kolorekoagoak eta zurbilagoak hartzen joaten da, eta hori eremuetan har dezake, ez beti uniformeki. Nahiko fibrilosua da eta bere higrofanotasunak eragiten du ertza ildaskatua izatea gardentasunagatik.
Orriak: Adnatuak eta ez oso estu, sabeldun samarrak, gaztetan marroi zurbil kolorekoak, gero okre-burdin kolorekoak, bere generoko beste espezie batzuen kolore bizietara iritsi gabe.
Hanka: Luzanga eta zilindriko samarra oinarrian izan ezik, erraboilduna, hondoa marroi kolorekoa da, baina itxura argiagoa ematen dioten zuntz zurixkek guztiz estalita dago. Gona itxurako mintzezko eraztun nabarmen bat du, goialdean ildaskekin.
Haragia: Hutsala, gainazalaren kolorearen antzekoa, ia usaingabea eta zaporerik gabea.
Etimologia: Conocybe terminoa grekotik dator, konoa, esan nahi duen "cono" hitzetik eta burua, kasko konikoa, esan nahi duen, "cybe" hitzetik.

## Jangarritasuna

Toxikoa izan daiteke, batez ere Conocybe filaris hilgarria bezalako espezie arriskutsuen ahaidea delako.

### Nahasketa arriskua

Ezinezkoa da antzeko beste espezie batzuetatik bereiztea mikroskopioaren laguntzarik gabe, hala nola: Conocybe blattaria, Conocybe hadrocystis (antzekoa, lore usain nabarmenarekin). Galerina batzuk ere erraz nahasten dira espezie honekin.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian, baita udazkenean ere. Haltzadietako belardietan talde txikietan, urria hostoerorkorren azpian eta urriagoa koniferoen azpian.

### Banaketa eremua

Europa, Errusia, Maroko.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 260 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Calvo Pérez Javi. (2006). El mundo de las setas. Asociacion Micológica Fungipedia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Velaz Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Banco de setas.
* ↑ Pholiotina arrhenii: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80986393
# Carlos Ibarra

Carlos Ibarra Larrauri (Bilbo, Bizkaia, 1937ko ekainaren 21a - Getxo, Bizkaia, 2024ko urriaren 17a) euskal piano-jotzaile, musika zuzendari eta musikaria zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Carlos Ibarra, homenajeado en Bilbao» Klassikbidea 2014-02-24 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).

## Ikus, gainera

* Roberto Berrocal

## Kanpo estekak

* https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/ibarra-larrauri-carlos/ar-72155/.
# Roberto Berrocal

Roberto Berrocal (Santurtzi, Bizkaia, 1978) euskal piano-jotzaile, musika zuzendari eta musikaria da.
Santurtzin jaioa. 16 urte zituela Ortuellara joan zen bizitzera. Santurtziko Kontserbatorioan eta Bilboko Goi Kontserbatorioan ikasia. Gero AEBn trebatua, University of South Carolina unibertsitatean eta Bostoneko New England Conservatory-an. Gaur egun Miamin bizi da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Miami disfruta con las notas de un pianista de Ortuella» Deia 2016-02-24 (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).
* ↑ ««Roberto Berrocal: El pianista español que conquista el mundo de la música clásica desde Miami»» lamadriguera.com.es (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) EAJ-PNV. «El Pianista santurtziarra Roberto Berrocal inaugurará los actos del 25 aniversario de la Escuela de Música» EAJ PNV (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).

## Ikus, gainera

* Asti Leku Ikastola

## Kanpo estekak

* Roberto Berrocal.
* Datuak: Q130789852
# Coniophora puteana

Coniophora puteana Coniophoraceae familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik.
Sinonimoak: Telephora puteana. Coniophora piceae.

## Deskribapena

Fruktifikazioa: Erabat erresupinatua, zurezko substratuari hertsiki lotua, 1mm-ko lodierako estaldura biribildu txikiak sortuz hasieran, ondoren, zenbait cm-ko diametroa duten gainazaletan elkartzen dira. Himenioforoaren gainazala zertxobait izurtua da, pruinaduna eta kolore aldakorrekoa, krema koloretik okre-oliba-arreraino baitoa. Ertza zabala du, finbriatua eta zurixka. Mintzezkoa da, haritsua eta biguna.

## Jangarritasuna

Ez du sukaldaritzako baliorik.

### Nahasketa arriskua

Coniophora arida delakoarekin nahas daiteke, honek karpoforo meheagoak ditu. Coniophora suffocata espeziearekin ere bai, honek txertatutako ifak ditu. Coniophora olivacea-rekin ere bai.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean, hostozabalen eta koniferoen zur hiletan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukasia, Erdialdeko Asia, Taiwan, Japonia, Australia, Hegoafrika, Zeelanda Berria, Maurizio, Txile, Kenya, Ekuador.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 596 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 322 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Coniophora puteana: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q901047
* Multimedia: Coniophora puteana / Q901047
# Presidente Ibáñez zubia

Presidente Ibáñez zubia gaztelaniaz: Puente Presidente Ibáñez Puerto Aysén hirian dagoen zubi eseki bat da, Txile hegoaldean. Txileko zubi eseki luzeena da eta 2002an Monumento Nazional izendatu zuten.

## Historia

Carlos Ibáñez del Campo presidenteak 1950. hamarkadan Aysén eskualdea kolonizatzeari ekin zion. 1961ean hurrengo gobernua izan zen haren planak burutzen hasi zena eta Aysén ibaia gurutzatzeko zubia eraikitzeko lanei ekin zien. Krupp Rheinhausen konpainia izan zen eraiki zuena eta 1966an ireki zen trafikorako.

## Egitura

210 metrotako luzera du eta Txileko zubi eseki luzeena da. 7 metrotako zabalera du eta CH-240 errepideak zeharkatzen du. 25 metrotako altuera duten bi dorrek eusten dute zubia. Hormigoi armatuz eta metalez egina dago. Kolore gorriz margotuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «El puente colgante más largo de Chile está en Aysén» Diario Regional Aysén (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* 1 2 «Puente Presidente Ibáñez | Consejo de Monumentos Nacionales de Chile» www.monumentos.gob.cl (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* 1 2 «PUENTE PRESIDENTE IBA�EZ» web.archive.org 2013-12-03 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q538807
* Multimedia: Puente Presidente Ibáñez / Q538807
# Nerea Alias

Nerea Alias Garcia (Anoeta, Gipuzkoa, 1984ko urtarrilaren 2a) telebista-aurkezle euskalduna da.
2003az geroztik telebistan lan egiten du, non ETB 1eko Betizu telebista-saioa aurkeztu zuen. Gainera, Balbemendi telesailaren lehenengo ataletan agertu zen. Ondoren Egin Kantu! talent showa aurkeztu zuen. 2008an hasi eta lau urtez Sut&Blai programa aurkeztu zuen. ETB 1eko Euskal Herria Zuzenean saioko erreportarietako bat izan zen bi denboraldietan. Bere azken lanetariko bat Kantugiro saioan egin du, erreportari lanetan hemen ere.
2016an ETB 2ko De lo bueno lo mejor saioan aritu zen erreportari lanetan ere. Gaur egun Gure kasa saioan dihardu.
2024an elkarrizketa "intimoak" egingo ditu Primeran plataforman.

## Lanak
### Telebistan

* Betizu (ETB 1)
* Egin kantu! (ETB 1)
* Balbemendi (ETB 1)
* Sut&Blai (ETB 1)
* Kontra (www.kontraprograma.com )
* Euskal Herria Zuzenean (ETB 1)
* Kantugiro (ETB 1)
* De lo bueno lo mejor (ETB 2)
* Gure kasa (ETB 1)
* Esto no es normal (ETB 2)
* Intimitatean (Primeran)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Noticias de Leon, Leon7Días. (2024-07-06). Entrevista a la presentadora Nerea Alias. (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ «Nerea Aliasek elkarrizketa intimoak egingo ditu ostegunetik aurrera Primeran plataforman» Berria 2024-09-03 (Noiz kontsultatua: 2024-09-04).

## Kanpo estekak

* Sustrai COLINA: «Nerea Alias: "Ezin dut egun guztia barrez pasa!"», Argia, 2157. zenbakia, 2008-11-02.
* Datuak: Q12264791
* Multimedia: Nerea Alias / Q12264791
# La Galera kartzela

Galera Alcala de Henares espainiar hiriko emakumezko presondegia izan zen, XIX. eta XX. mendeetan aktibo egon zena.

## Deskribapena

Madrilgo Alcala de Henares udalerrian zegoen, Espainian. XIX. mendearen bigarren erdian komentu izandako baten gainean eraikia, eraikin zaharra egokitzeko proiektua Tomas Aranguren arkitektoaren esku egon zen, Madrilgo kartzela eredua eraikitzeko ardura ere izan zuena. Aurreko komentutik eliza eta tapia kontserbatu ziren bere garaian.Rafael Salillas comentaba hacia 1888:
| « | En 1866 se aprobó el proyecto del Sr. Aranguren para convertir en establecimiento celular la Casa-Galera de Alcalá de Henares. Muy adelantadas las obras se varió de plan, y en vez de una penitenciaría para 500 reclusas, se dispuso hacer grandes salas para 2.000 penados. En 1869 fueron refundidas todas las Casas-Galeras de la Península en este edificio, que consta actualmente de una galería celular y de dos pabellones con dormitorios comunes. | » |
| (Salillas, 1888, or. 410) ||
Espetxearen barne kudeaketan ardura San Vicente de Pauleko Karitatearen Alaben ordenak izan zuen. 1882-1888 epean, Salillasen batez besteko preso kopurua 842koa zen. Kartzela itxi ostean, unibertsitateko antzerki areto gisa egokitu zuten komentuko eliza zaharra. Alcala Unibertsitateko gelategi bat ere eraiki zen.
XXI. mendeko lehen hamarkadan espazioa unibertsitarioentzako alokairuzko etxebizitza multzo bihurtzeko aukera planteatu zen.

## Ikus, gainera

* Kategoria:Espainiako emakumeentzako espetxeak

## Erreferentziak

* ↑ Carrasco Guijarro 2015, 648 orr. .
* ↑ «Sección de noticias» Resumen de arquitectura. Revista de la Sociedad Central de Arquitectos (Madrid) año XXVI (4): 71. 1 de mayo de 1900 ISSN 2171-2999..
* ↑ Salillas 1888, 293-294 orr. .
* ↑ Hernández Holgado 2013, 86 orr. .
* ↑ Salillas 1888, 444 orr. .
* ↑ La antigua cárcel de mujeres será un complejo residencial para universitarios. 13 de febrero de 2007.

## Bibliografia

* Carrasco Guijarro, José Ginés. «La cárcel: invención reciente. Surgimiento de la pena privativa de libertad en España» Revista de Derecho de la UNED (RDUNED) (17): 639-656. doi:10.5944/rduned.17.2015.16278. ISSN 2255-3436..
* Hernández Holgado, Fernando. (2013). «Cárceles de mujeres del novecientos. Una rutina punitiva secular» Segle XX: revista catalana d'història (6): 85-112. ISSN 2339-6806..
* Salillas, Rafael (1888). La vida penal en España. Madrid: Imprenta de la Revista de Legislación, a cargo de J.M. Sardá.

## Kanpo estekak

* Aulario María de Guzmán en gerencia.uah.es
* Colegio menor de San Cirilo. "La Galera" en open.ieec.uned.esAutoritate kontrola Wikimedia proiektuak Datuak: Q61697316 Multimedia: Cárcel La Galera / Q61697316
* Datuak: Q61697316
* Multimedia: Cárcel La Galera / Q61697316
# Bahr el Ghazal (eskualdea)

Bahr el Ghazal (arabieraz: بحر الغزال‎, Bahr el-Ghazal, “Gazelen ibaia”) Hego Sudango ipar-mendebaldeko eskualde historikoa da, Bahr El-Ghazal ibaitik izena hartzen duena.

## Geografia

Bahr el Ghazalek muga egiten du Afrika Erdiko Errepublikarekin mendebaldean. Zingiraz eta arroka bolkanikoz osatutako eskualdea da. Dinka herria bizi da, batez ere, bertan. Nekazaritzatik eta abeltzaintzatik bizi dira. Luwo eta Fartit leinuak ere bertan bizi dira.

### Banaketa administratiboa

Gaur egun bost estatuk osatzen dute Bahr el Ghazal eskualdea:
* Aintzirak
* Ipar Bahr el Ghazal
* Warrap
* Mendebaldeko Bahr el Ghazal
* Abyei eskualdea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q803639
* Multimedia: Bahr el Ghazal / Q803639
# Katedra

Katedra (latinez: cathedra, "aulki", antzinako grezierazko καθέδρα, kathedra, "eserleku"tik ekarria) erromatarren aulkia izan zen, antzinako greziarren klismos aulkiaren ereduaren arabera egina, baina hura baino sendoagoa eta astunagoa. Hasierako kristauen elizetan aldarearen atzean jartzen zen katedra, apezpikuaren trono gisa. Geroago apezpikuaren eliza nagusiari katedrala izena ematen zitzaion. Ex cathedra (“eserlekutik edo tronotik”) esapidea erabili izan du Eliza Katolikoak Aita Santuak fedeaz eta moralaz agerpen gorenak egiten dituenean.
Izena handik kargu zibiletara pasa eta, Espainiako unibertsitateetan eta bigarren hezkuntzako ikastetxe publikoetan, goi mailako irakasle kargua adierazteko erabiltzen baitute. Horrelako karguen titularrei katedradun esaten zaie.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013-7-21 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1138500
* Multimedia: Cathedra / Q1138500
# Bahr el Ghazal

Bahr el Ghazal honakoa izan daiteke:
* Bahr el Ghazal (eskualdea), Hego Sudanen.
* Bahr el Ghazal (ibaia), bertako ibaia.
* Bhar El Ghazal zaldi, zaldi arraza.
# Aintzirak

Aintzirak (ingelesez: Lakes) Hego Sudango estatu bat da. 43.595,08 km$^2$ko azalera du eta Rumbek da bere hiriburua. Bahr el Ghazal eskualdearen parte da, Ipar Bahr el Ghazal, Mendebaldeko Bahr el Ghazal eta Warrap estatuekin batera. Britainiar Inperioaren garaian Ekuatoria probintziaren parte zen eskualdea. Ekialdeko muga Nilo Zuriak ezartzen zuen, Jonglei estatuarekin beste aldea. 2011n Hego Sudango hiriburua Jubatik Ramcielera mugitzea aztertu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Reporter, Staff. (2011-07-08). «South Sudan brushes fear aside» The Mail & Guardian (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q491096
# Irudiz eta euskaraz (liburua)

Irudiz eta euskaraz Josu Martinezek UEUrekin 2022an argitaratu zuen liburu bat da. Artean bildu barik zegoen euskal zinemaren historia dokumentatzea izan zen liburuaren helburua. Izenburu osoa hau izan zen: Irudiz eta euskaraz. Gure hizkuntzaren zinema. Gure zinemaren hizkuntza.
Eibarko Udalak eta UEUk lankidetzan ematen duten Juan San Martin beka jaso zuen Mikel Martinezek 2019an, eta horren emaitza izan zen liburua. Obrak zinemak euskararekin izandako harremanean jarri zuen fokua, XX. mendeko sorkuntzaren ibilbide baten bidez. Ordura arte ezezagunak ziren hainbat datu azaleratu zituen liburuak, sinpleki, aurretik ikerketa egin zutenek ez zutelako jo euskarazko iturrietara, euskarazko prentsara edota ahozko lekukotzetara”.

## Erreferentziak

* ↑ Zinea. (2022). Josu Martinez, 'Irudiz eta euskaraz. Gure hizkuntzaren zinema. Gure zinemaren hizkuntza' (1. zatia). Zinea - Youtube (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* ↑ «Zineman Euskal Herria, euskaldunak zeluloidean eta euskararik ez pelikuletan» EITB 2022-05-05 (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Charla, hoy, sobre 'Irudiz eta euskaraz' en el Coliseo» El Diario Vasco 2022-05-04 (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* ↑ «XIV. Juan San Martin bekaren irabazlea Josu Martinez izan da» Eibarko Udala - Ayuntamiento de Eibar (Noiz kontsultatua: 2019-12-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La beca Juan San Martín, para estudiar la historia del cine en euskera» El Diario Vasco 2019-11-28 (Noiz kontsultatua: 2019-12-03).
* ↑ «XIV. Juan San Martin Beka 2019 — Eibarko Udala» www.eibar.eus (Noiz kontsultatua: 2019-07-01).
* ↑ «Juan San Martin bekan parte hartzeko deialdia ireki da — Unibertsitatea.Net» www.unibertsitatea.net (UEU) (Noiz kontsultatua: 2019-07-01).
* ↑ Zinea.eus. (2022-05-05). «Josu Martinez: "Objektiboa aldatzen duzunean gauzak ezberdin ikusten dira"» Zinea (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130300835
# Cortona

Cortona (italieraz korˈtoːna ahoskatua) Italiako hiri bat da, Toskana eskualdearen hego-hegoekialdean dagoena, Arezzoko probintzian, Umbria eskualdeko muga inguruan. 22.777 biztanleko biztanleria du.

## Frazioniak

Adatti, Bocena, Borgonuovo, Camucia, Cantalena, Capezzine Centoia, Casale, Cegliolo, Chianacce, Cignano, Creti, Falzano, Farneta, Fasciano, Fossa del Lupo, Fratta, Fratticciola, Gabbiano, Mengaccini, Mercatale, Mezzavia, Monsigliolo, Montalla, Montanare, Montecchio, Novelle, Ossaia, Pergo, Pierle, Pietraia, Poggioni, Portole, Riccio, Ronzano, Ruffignano, San Donnino Val di Pierle, San Lorenzo Rinfrena, San Marco in Villa, San Pietro a Cegliolo, San Pietro a Dame, Santa Caterina, Sant’Andrea di Sorbello, Sant’Angelo, Seano, Sodo, Tavarnelle, Terontola, Teverina, Tornia, Torreone, Valecchie, Vallone.

## Historia

Hiriaren fundazioa, elezahar ugaritan galtzen da, elezahar hauei buruz, garai klasikoan jada erreferentziak badaudelarik. Elezahar hauek, nagusiki Pizkundearen amaieran berregiten joan ziren, Cosme I.aren domeinupean. Baina, dirudienez, inongo zalantzarik uzten ez duena, bere jatorria, etruriarra dela da.

## Interesguneak

Bertako interesguneen artean, Duomoa edo Cortonako Katedrala, San Francescoren Eliza eta Santa Maria delle Grazie al Calcinaioren eliza, pizkunde garaikoa, Francesco di Giorgio Martinik eraikia daude. Gainera, Palazzo Comunalea eta bi museo daude: dell'Academia etrusca eta Diocesano izenekoak.

## Cortonarekin lotutako pertsonak

* Leon I.a
* San Frantzisko Asiskoa
* Pietro Lorenzetti
* Beato Angelico
* Sassetta
* Luca Signorelli
* Francesco di Giorgio Martini
* Pietro da Cortona
* Alessandro Allori
* Gino Severini
* Jovanotti
* Gino Bartali
* Zerocalcare

## Senidetutako herriak

* Château Chinon, Frantzia
* Krujë, Albania
* San José de los Remates, Nikaragua
* Budapest, Hungaria
* Athens, AEB

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52080
* Multimedia: Cortona / Q52080