# Ekainaren 30

Ekainaren 30a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita batgarren eguna da, 182.a bisurteetan. 184 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak :
| Euskal Herrian Frédéric Bastiat Jaiotza: Baiona, 1801 eta 1801 Heriotza: Erroma, 1850eko abenduaren 24a Victor Erize Jaiotza: Karrantza, 1940 Pedro Olea Jaiotza: Bilbo, 1938 Jose Borboi-Parmakoa Jaiotza: Biarritz, 1875 Heriotza: Lucca, 1950eko urtarrilaren 7a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... | Munduan Czesław Miłosz Jaiotza: Šeteniai $^{(en)}$ eta Šiauliai, 1911 eta 1911 Heriotza: Krakovia, 2004ko abuztuaren 14a Horace Vernet Jaiotza: Paris, 1789 Heriotza: Paris, 1863ko urtarrilaren 17a Mike Tyson Jaiotza: Brooklyn, 1966 Cheryl Jaiotza: Newcastle upon Tyne, 1983 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... |
Heriotzak :
| Euskal Herrian Jose Antonio Zaldua Jaiotza: Elizondo, 1941eko abenduaren 15a Heriotza: Sant Andreu de Llavaneres, 2018 Francisco Madina Jaiotza: Oñati, 1907ko urtarrilaren 29a Heriotza: Oñati, 1972 Jose Maria Orue Jaiotza: Bilbo, 1931ko martxoaren 17a Heriotza: Bilbo, 2007 Jon Etxaide Jaiotza: Donostia, 1920ko martxoaren 27a Heriotza: Donostia, 1998 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... | Munduan Elizabeth Barrett Browning Jaiotza: Coxhoe Hall, 1806ko martxoaren 6a eta 1806 Heriotza: Florentzia, 1861 John William Strutt Jaiotza: Maldon, 1842ko azaroaren 12a Heriotza: Terling Place $^{(en)}$ , 1919 Simon Vouet Jaiotza: Paris, 1590eko urtarrilaren 9a eta 1590eko urtarrilaren 8a Heriotza: Paris, 1649 Simone Veil Jaiotza: Niza, 1927ko uztailaren 13a Heriotza: Paris, 2017 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... |
Gertaerak :
1522 - San Martzialeko guduan Irungo miliziek Gaztelako Erresumaren interesak defendatu zituzten, Nafarroako Erresumaren erresistentziaren aurka.
1905 - Albert Einsteinek erlatibitate berezia garatzen zuen Higikorren Elektrodinamikari Buruz idazlana argitaratu zuen.
1908 - Tunguskako gertakaria (irudian): Meteorito edo kometa bat lehertu zen Tunguska gainean (Siberian) 20 megatoiko indarrez, 2000 km$^2$ baso suntsituz.
1934 - Adolf Hitlerrek arerio politikoak bortxaz kanporatu zituen Labana luzeen gaua delakoan.
2005 - Espainiako Kongresuak sexu berekoen arteko ezkontzak legeztatu zituen.
+ Gertaera gehiago... :
Egutegia :
Ekaina
Al
As
Az
Og
Or
Lr
Ig
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
2024 :
Aurreko eta hurrengo urteetan
2021: Asteazkena
2022: Osteguna
2023: Ostirala
2025: Astelehena
2026: Asteartea
2027: Asteazkena :
Izendegia :
Santutegia:
Martzial Limogeskoa, Adolfo Osnabrückekoa, Tibalt Provinsekoa
Seaska egutegia:
Martxial/Guda/Gudane eta Getze. :

## Gertaerak
### Euskal Herria

* 1521 – Noaingo gudua egin zuten Getzen. Nafarroako armada eta Espainiako armada inperialaren arteko gudu honen ondorioz Nafarroako Erresuma berreskuratzeko azken ahalegina zapuztuta geratu zen.
* 1522 – San Martzialeko guduan Irungo miliziek Gaztelako Erresumaren interesak defendatu zituzten, Nafarroako Erresumaren erresistentziaren aurka.
* 1834 – 1834ko Gipuzkoako uholdeak: Gipuzkoa mendebaldean 39 pertsona hil ziren uholdeen eraginez.
* 1931 – Gipuzkoako Goierri eskualdeko Ezkio herrian zazpi eta hamaika urteko bi neska-mutikoei Ama Birjinaren ustezko agerpena jazo zitzaien.
* 1984 – Istilu oso gogorrak izan ziren Donostian manifestarien eta Espainiako Poliziaren artean. Debekatuta izan zen preso eta errefuxiatuen aldeko mobilizazioa deitua zuten Amnistiaren Aldeko Batzordeek.
* 1995 – Rosa Zarra donostiarra hil zen, 58 urterekin, Ertzaintzaren gomazko pilota batek jo eta zortzi egunera. Epaileak soilik bertsio ofiziala hartu zuen aintzat.
* 1998 – PSE-EE alderdiak Eusko Jaurlaritza utzi eta 1994ean osaturiko EAJ eta EArekin baterako gobernatzeko akordioa bertan behera geratu zen.
* 2011 – BBK, Kutxa eta Vitalek bat egitea erabaki eta 2012ko urtarrilean Kutxa Bank elkarte anonimoa abiatu nahi zuten.

### Mundua

* 1908 – Tunguskako gertakaria: Meteorito edo kometa bat lehertu zen Tunguska gainean (Siberian) 20 megatoiko indarrez, 2000 km$^2$ baso suntsituz.
* 1934 – Adolf Hitlerrek arerio politikoak bortsaz kanporatu zituen Laban luzeen gaua deiturikoan.
* 1952 – Marshall Planaren diru-laguntzak amaitu ziren.
* 2005 – Espainiako Kongresuak sexu berekoen arteko ezkontzak legeztatu zituen.
* 2009 – 153 pertsona hil ziren Yemendik Komore Uharteetara zihoan hegazkin batek istripua izan ostean.

## Arte eta kultura
### Mundua

* 1976 – The Outlaw Josey Wales ("Josey Wales Legekanpokoa") filma estreinatu zen, Clint Eastwoodek zuzendu eta antzeztu zuelarik.
* 1993 – The Firm ("Estalkia") filma estreinatu zen, Sydney Pollackek zuzendu eta Tom Cruise, Jeanne Tripplehorn, Gene Hackman, Ed Harris, Holly Hunter, Hal Holbrook eta David Strathairn aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1995 – Apolo 13 filma estreinatu zen, Ron Howardek zuzendu eta Tom Hanks, Kevin Bacon, Bill Paxton, Gary Sinise eta Ed Harris aktoreek antzeztu zutelarik.

## Zientzia eta teknologia
### Mundua

* 1905 – Albert Einsteinek erlatibitate berezia garatzen duen paperak argitaratu zituen

## Kirolak
### Mundua

* 2002 – Brasilek Munduko Futbol Txapelketa lortu zuen Alemaniari 2-0 irabazita.

## Jaiotzak
### Euskal Herria

* 1533 – Martin Arradakoa, nafar misiolaria (h. 1578).
* 1875 –
** Jose Borboi-Parmakoa, Parmako dukegaia (h. 1950).
** Fernando Ybarra, euskal noble, politikari, legelari eta enpresaburua, Santanderren (h. 1936).
* 1901 – Pablo Rada, Espainiako Aireko Armadako nafar hegazkinlaria, Espainiako Gerra Zibilean Errepublikaren alde borrokatu zena (h. 1969).
* 1905 – Asunción García Asarta, bilbotar artista (h. 1986).
* 1914 – Xabier Peña, euskal idazlea eta frankismo garaiko etxe eskolaren mugimenduaren ekintzailea (h. 1980).
* 1916 – Manuel Oñatibia, gipuzkoar idazlea (h. 1997).
* 1929 – Juan Ignacio Uria, gipuzkoar politikaria, Azkoitiako alkatea (h. 2015).
* 1935 – Antton Lafont, euskal enpresaburua eta aholkularia (h. 2024).
* 1938 – Pedro Olea, bizkaitar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea.
* 1940 – Victor Erize, bizkaitar zinema zuzendaria eta gidoigilea.
* 1946 – Jose Ramon Esnaola, gipuzkoar futbolari eta entrenatzaile ohia.
* 1947 –
** Alberto Antzizu, nafar pilotari ohia.
** Xarles Bidegain, lapurtar euskaltzain eta ikertzailea.
* 1969 – Yogurinha Borova, arabar aktore, show woman eta kabaretaria.
* 1976 – Raúl García Fernández, gipuzkoar futbolari ohia.
* 1980 – Julen Urbano, bizkaitar txirrindulari ohia.
* 1984 – Hodei Collazo, gipuzkoar surflaria.
* 1988 – Zuriñe Rodríguez Lara, arabar kazetaria eta ikerlari feminista.
* 1989 – Ane Aldalur, gipuzkoar saskibaloi jokalaria.
* 1999 – Aritz Pascual, bizkaitar futbolaria.
* 2000 – Ainhoa Larrañaga, gipuzkoar aktore eta abeslaria.
* 2004 - Luken Beitia, gipuzkoar futbolaria.

### Mundua

* 1470 – Karlos VIII.a Frantziakoa, Frantziako erregea (h. 1498).
* 1685 – John Gay, ingeles olerkari eta antzerkigilea (h. 1732).
* 1724 – Johann Julius Walbaum, alemaniar mediku, naturalista, zoologo eta taxonomista (h. 1799).
* 1755 – Paul Barras, frantziar politikaria, Direktorioko kidea (h. 1829).
* 1768 – Elizabeth Kortright Monroe, Ameriketako Estatu Batuetako Lehen dama (h. 1849).
* 1775 – William Thompson, irlandar ekonomialaria (h. 1833).
* 1789 – Horace Vernet, frantziar margolaria (h. 1863).
* 1808 – Urbano Rattazzi, Italiako lehen ministroa (h. 1873).
* 1814 – Franz von Dingelstedt, alemaniar idazlea (h. 1881).
* 1817 – Joseph Dalton Hooker, britainiar botanikari eta esploratzailea (h. 1911).
* 1819 – William A. Wheeler, Ameriketako Estatu Batuetako 19. presidenteordea (h. 1887).
* 1878 – Maurice Legendre, frantziar intelektual katoliko eta hispanista (h. 1955).
* 1884 – Georges Duhamel, frantziar idazlea (h. 1966).
* 1893 –
** Harold Laski, ingeles politikaria (h. 1950).
** Walter Ulbricht, alemaniar politikaria, Alemaniako Alderdi Komunistaren sortzaileetako bat (h. 1973).
* 1899 –
** Jón Helgason, islandiar hizkuntzalari eta poeta (h. 1986).
** Alfred Pose, bearnotar bankari eta politikaria, Donibane Lohizuneko auzapeza (h. 1969).
* 1906 –
** Anthony Mann, estatubatuar zinema zuzendari eta aktorea (h. 1967).
** Tribhuvan Nepalgoa, Nepalgo erregea (h. 1955).
* 1909 – Juan Bosch, Dominikar Errepublikako presidentea eta dominikar literaturako idazle gailenetako bat (h. 2001).
* 1911 – Czesław Miłosz, poloniar idazlea, 1980ko Literaturako Nobel Saria (h. 2004).
* 1913 – Alfonso López Michelsen, Kolonbiako presidentea (h. 2007).
* 1914 – Francisco da Costa Gomes, Portugalgo presidentea (h. 2001).
* 1917 –
** Susan Hayward, estatubatuar aktorea (h. 1975).
** Lena Horne, estatubatuar abeslari, aktore, dantzari eta eskubide zibilen mugimenduko aktibista (h. 2010).
* 1921 – Oswaldo López Arellano, Hondurasko presidente eta diktadorea (h. 2010).
* 1925 – Philippe Jaccottet, suitzar poeta, prosagile eta itzultzailea (h. 2021).
* 1926 – Paul Berg, estatubatuar biokimikaria, 1980ko Kimikako Nobel Saria (h. 2023).
* 1927 – Shirley Fry, estatubatuar tenislaria (h. 2021).
* 1930 –
** Elena Espejo, espainiar aktore, errealizadore eta antzerki- eta zinema-ekoizlea.
** Joaquín Sanz Gadea, espainiar sendagilea (h. 2019).
* 1932 – Mongo Beti, frantsesezko kamerundar idazlea (h. 2001).
* 1933 – Mauricio Rosencof, uruguaitar idazlea.
* 1935 – Lola Herrera, espainiar aktorea.
* 1936 – Assia Djebar, frantsesezko idazle, zinemagile, antzerki-zuzendari eta historialari aljeriarra (h. 2015).
* 1938 – Arturo Azuela, mexikar idazlea (h. 2012).
* 1939 – José Emilio Pacheco, mexikar poeta, eleberrigile, ipuingile, itzultzaile eta kritikaria (h. 2014).
* 1941 - Rosina Gomez Baeza, asturiar kultura-kudeatzailea, irakaslea eta itzultzailea.
* 1945 – Sean Scully, irlandar margolaria.
* 1949 – Alain Finkielkraut, frantziar filosofoa.
* 1951 – Pōhiva Tuʻiʻonetoa, Tongako lehen ministroa (h. 2023).
* 1954 – Serge Sargsian, Armeniako lehen ministroa.
* 1955 – Egils Levits, Letoniako presidentea.
* 1958 – Esa-Pekka Salonen, finlandiar orkestra-zuzendari eta musikagilea.
* 1959 – Vincent D'Onofrio, estatubatuar aktorea.
* 1963 – Yngwie Malmsteen, suediar gitarra elektriko-jotzaile, kantautore, konpotsatzaile eta taldeburua.
* 1964 – Martin Weinek, austriar antzezle, protagonista, ardo ekoizlea eta artista.
* 1965 – José Mota, espainiar umorista, aktore, imitatzaile eta gidoilaria.
* 1966 – Mike Tyson, estatubatuar boxeolaria.
* 1967 – Victoria Kaspi, estatubatuar-kanadar astrofisikaria.
* 1970 – Leonardo Sbaraglia, argentinar aktorea.
* 1972 –
** Lindita Arapi, albaniar idazlea eta kazetaria.
** Ramon Menezes, brasildar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1979 – Matisyahu, estatubatuar reggae abeslari judua.
* 1981 –
** Àlex Casademunt, kataluniar abeslaria, aktorea eta aurkezlea (h. 2021).
** Barbora Špotáková, txekiar kirolaria, xabalina jaurtiketan espezializatua.
* 1983 – Cheryl, ingeles abeslaria eta dantzaria.
* 1984 –
** Ivan Koljević, montenegroar saskibaloi jokalaria.
** Johnny Leoni, suitzar futbolaria.
* 1985 – Michael Phelps, estatubatuar igerilaria, munduko hainbat errekorren jabe.
* 1986 - Maya Zankoul, libanoar idazlea, artista bisuala, blogaria eta telebistako pertsonalitatea.
* 1989 – Bruno Fratus, brasildar igerilaria.
* 2000 – Joana Marcús, espainiar idazlea.

## Heriotzak
### Euskal Herria

* 1522 – Joanes Erramiritz de Bakedano, nafar buruzagi militarra.
* 1609 – Matias Mares, frantziar inprimatzailea, Iruñean.
* 1766 – Inazio Ibero, gipuzkoar arkitektoa (j. 1684).
* 1931 – Léon Pradet-Balade, baxenafar politikaria (j. 1863).
* 1972 – Francisco Madina, gipuzkoar apaiz eta musikagilea (j. 1907).
* 1979 – Jon Oñatibia, euskal idazle eta gipuzkoar txistularia (j. 1911).
* 1986 – Fernando Ansola, euskal herritar futbolaria (j. 1940).
* 1993 – German Barkin, bizkaitar arrantzalea eta traineru estropadetako patroia (j. 1903).
* 1995 – Rosa Zarra, donostiar emakumea, Ertzaintzak gomazko pilotaz eragindako zaurien ondorioz.
* 1998 – Yon Etxaide, donostiar idazle oparoa (j. 1920).
* 2007 – Jose Maria Orue, euskal herritar futbolaria, 18 urtez Athleticen jokatu zuena (j. 1931).
* 2015 – Felisa Arribaltzaga, bizkaitar panderojolea (j. 1922).
* 2018 – Jose Antonio Zaldua, nafar futbolaria (j. 1941).
* 2020 –
** José Llanos, gipuzkoar artista plastikoa, Esteponan (j. 1948).
** Eladia Zubizarreta, Ermua II, bizkaitar erraketista, Sevillan (j. 1923).

### Mundua

* 350 – Nepotiano, Konstantinotar dinastiaren partaidea.
* 1522 – Johannes Reuchlin, alemaniar humanista eta exegeta (j. 1455).
* 1607 – Caesar Baronius, italiar kardinal eta historialaria (j. 1538).
* 1649 – Simon Vouet, frantziar margolaria (j. 1590).
* 1734 – Pierre Guillaume de La Vieuxville, frantziar apaiz katolikoa, Baionako apezpikua izandakoa (j. 1683).
* 1817 – Abraham Werner, alemaniar biologoa eta geologoa, mineralogiaren aitzindaria (j. 1749).
* 1826 – Clément Joseph Tissot, frantziar mediku militarra, gimnastikaren aitzindarietako bat (j. 1747).
* 1857 – Alcide d'Orbigny, frantziar (edo bretainiar) naturalista (j. 1802).
* 1908 – Thomas Hill, estatubatuar margolaria (j. 1829).
* 1913 – Henri Rochefort, frantziar kazetaria, idazlea eta politikaria (j. 1831).
* 1919 –
** Gaston Maspero, frantziar egiptologoa (j. 1846).
** John William Strutt, Rayleigheko 3. baroia, britainiar fisikaria (j. 1842).
* 1934 –
** Gustav von Kahr, bavariar politikaria (j. 1862).
** Kurt von Schleicher, Alemaniako kantzilerra (j. 1882).
** Gregor Strasser, alemaniar politikari nazia (j. 1892).
* 1942 – Léon Daudet, frantziar kazetari eta idazlea (j. 1867).
* 1953 –
** Elsa Beskow, haurrentzako liburuen idazle eta ilustratzaile suediarra (j. 1874).
** Vsevolod Pudovkin, sobietar antzerki eta zinema zuzendaria (j. 1893).
* 1966 – Giuseppe Farina, italiar auto-gidaria eta 1 Formula lehen munduko txapelduna (j. 1906).
* 1971 –
** Georgi Dobrovolski, sobietar pilotu eta kosmonauta, Soiuz 11 espazio misioan (j. 1928).
** Herbert Biberman, estatubatuar gidoilaria eta zinema-zuzendaria (j. 1900).
* 1973 – Nancy Mitford, ingeles eleberrigile, biografo eta kazetaria (j. 1904).
* 1978 – Roxana Stinchfield Ferris, estatubatuar botanikaria, landare biltzailea, taxonomoa eta idazlea (j. 1895).
* 1980 – Eduardo Cadenas, espainiar politikari falangista, Arabako gobernadore zibila (j. c. 1903).
* 1984 – Lillian Hellman, estatubatuar antzerkigile eta zinema gidoilaria (j. 1906).
* 1989 – Hilmar Baunsgaard, Danimarkako lehen ministroa (j. 1920).
* 1997 – Alcira Soust Scaffo, uruguaitar idazlea, poeta eta maistra (j. 1924).
* 1999 – Édouard Boubat, Frantziako gerra-ondorengo argazkilari eta argazki-berriemale ospetsua (j. 1923).
* 2003 – Buddy Hackett, estatubatuar aktore eta umorista (j. 1924).
* 2005 – Christopher Fry, ingeles antzerkigilea (j. 1907).
* 2008 – Rose Dieng-Kuntz, senegaldar ordenagailu-zientzialaria, adimen artifizialean espezializatua (j. 1956).
* 2009 –
** Pina Bausch, alemaniar dantzari modernoa, koreografoa, dantza irakaslea eta ballet zuzendaria (j. 1940).
** Gloria Gordon Bolotsky, estatubatuar informatikaria, ENIAC konputagailuaren lehen programatzaileetako bat (j. 1921).
* 2012 – Yitzhak Shamir, Israelgo lehen ministroa (j. 1915).
* 2014 –
** Pèire Bèc, frantziar hizkuntzalaria eta idazlea, Ozkitaniako literaturan espezialista eta gaskoierazko idazlea (j. 1921).
** Paul Mazursky, estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta aktorea (j. 1930).
* 2017 –
** Rhona Ottolina, venezuelar politikaria (j. 1954).
** Simone Veil, frantziar politikaria, Europako Parlamentuko lehen emakume lehendakaria (j. 1927).
* 2019 – Momir Bulatović, Jugoslaviako lehen ministroa eta desegitearen ondoren lehendabiziko Montenegroko presidentea (j. 1956).
* 2020 – Ida Haendel, judu jatorriko poloniar biolinista (j. 1928).
* 2021 – Abbas Bonfoh, Togoko presidentea (j. 1948).
* 2023 – Vahidin Musemić, bosniar futbolaria (j. 1946).
* 2024 –
** Gilbert Desmet, belgikar txirrindularia (j. 1931).
** Maria Rosaria Omaggio, italiar aktore eta idazlea (j. 1954).

## Jaiak eta urteurrenak

* Sehaska egutegiko izendegia: Martxial/Guda/Gudane eta Getze.
* Jaiegunak: San Martzial (Irun), Irungo alardea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2657
* Multimedia: 30 June / Q2657