OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mikel Rodríguez Álvarez

Mikel Rodríguez Álvarez (Oiartzun, 1967) gipuzkoar irakasle, historialari eta gaztelaniazko idazlea da.

## Biografia

Historian lizentziaduna da Deustuko Unibertsitatean, eta Bigarren Hezkuntzako irakaslea Madrilen eta Nafarroa Garaian. Historia Garaikidean eta ahozko historian aditua da, eta hainbat erakunderekin kolaboratzen du, hala nola Eusko Ikaskuntzarekin eta Historia 16 zein Historia y vida aldizkariekin. Euskal Herriko Entziklopedia Ilustratu Handiaren eta Petit Larousseren eguneratzean ere parte hartu zuen.

## Obra

* Maquis. La guerrilla vasca 1938-1962 (Txalaparta, 2000) ISBN:9788481361957.
* Memoria de los vascos en la II guerra mundial. De la Brigada Vasca al Batallón Gernika (Pamiela, 2002) ISBN: 978-84-7681-362-1
* Espías vascos (Txalaparta, 2004) ISBN: 978-84-8136-362-3.
* Caperucita y otros relatos vascos de terror (Txertoa, 2013). ISBN: 978-84-7148-540-3.
* Sacamantecas y otros relatos vascos de terror (Txertoa, 2011). ISBN: 978-84-7148-522-9.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.pamiela.com/index.php/autores/manufacturers/rodriguez-alvarez-mikel?tmpl=component
* ↑ https://www.txalaparta.eus/eu/liburu-denda/egileak/mikel-rodriguez-alvarez?srsltid=AfmBOoril9br5dhvcnC8h9Y4pDBs4GT_WOcVBEvl0GTA1wdhfg8TmwAX

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Mikel Rodríguez Álvarezen artikuluak Auñamendi Entziklopedian.
* Datuak: Q130986545
# Hadrianopolisko Ituna

Hadrianopolisen Ituna, egungo Turkiako Edirne hiria, 1829ko irailaren 14an sinatu zen. Itun horrekin Errusiar-turkiar Gerrari amaiera eman zitzaion.

## Errusiar-turkiar Gerra

1828tik 1829ra luzatu zen gerra hau. Aurrez aurre Otomandar Inperioa eta Errusiar Inperioa jarri ziren gatazka honetan. Gatazkaren jatorria Greziako Independentzia Gerran (1821-1832) egon zen. Greziarrei errusiarrek lagundu zieten (baita ere Frantzia eta Erresuma Batua]]) eta horrek sultan otomandarraren haserrea eragin zuen. Gerran errusiarrek garaipen handiak lortu zituzten Kaukason eta Balkanetan. Otomandar Inperioaren maldan behera markatu zen itun honekin; inperio horrek bere zabalera nagusia 1683an lortu zuen, Vienari setioa jarri ziotenean.

## Itunaren klausulak

* Nagusia: otomandarrek Greziaren independentzia onartzen zuten nahiz eta baldintza batzuk jarri eta ez lurralde osoan.
* Otomandar Inperioak Errusiarren eskuetan lurralde desberdinak uzten zituen: Danubioko itsasadarraren uharteak, Itsaso Beltzaren Kaukaso aldeko itsas ertzea eta Dardaneloak itsasartea erabiltzeko eskubidea onartu zuten.
* Otomandarrek Errusiaren suberania Georgian onartzen zuten.
* Gainera errusiarren ikuskatze eskubidea hiru autonomietan onartzen zuten: Serbian, Moldaviako Printzerrian (egungo Errumanian) eta Valakiako Printzerrian. Horrela, esaten zen, autonomia horien joritasun eta "merkataritza askatasuna" bermatzen zen.

## Erreferentziak

* ↑ http://pares.mcu.es/ParesBusquedas20/catalogo/autoridad/106885
* ↑ https://web.archive.org/web/20190628163800/https://esacademic.com/dic.nsf/eswiki/1166677
* ↑ https://www.nationalgeographic.com.es/historia/grandes-reportajes/la-gran-revolucion-griega-contra-el-imperio-otomano_9440/3
* ↑ http://www.puzzledelahistoria.com/?p=26664

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Hadrianopolisen bakea.
# Pablo Urtasun

Pablo Urtasun Pérez (Urdiain, 1980ko martxoaren 29a - ) txirrindulari profesionala da. 2005ean txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Kaiku taldearekin.

## Palmaresa
### Amateurretan

2002
* Lleidako Itzuliko etapa bat
2003
* Galiziako Itzuliko bi etapa
2004
* Nafarroako Itzuliko etapa bat
* Altsasuko Saria

## Profesionaletan

2006
* Alentejoko Itzuliko lehenengo etapa
* 2. Renania-Palatinatuko Itzulian
2007
* Asturiasko Itzuliko etapa 1
* Errioxako Itzuliko etapa 1
* Sotavento Algarvioko etapa 1
2008
* Asturiasko Itzuliko azkenengo etapa.
2009
* 3. Ordiziako Klasikan
2010
* Asturiasko Itzuliko lehenengo etapa.
2012
* Britainia Handiko Itzuliko etapa 1
* 2. Errioxako Itzulian
* 3. Gaztela eta Leongo Itzulian
2013
* Gaztela eta Leongo Itzuliko etapa 1
* 2. Udaberriko Klasikan

## Emaitzak lasterketa nagusietan

| Lasterketa | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - | - | - | Err. |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | - | 149. | 134. | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | - | - | 101. | - | - | 122. |
| Txirrindularitzako Munduko Txapelketak | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
-: Ez zuen parte hartu Err.: Erretiratu zen

## Taldeak

* Team CSC (2003)
* Kaiku (2005-2006)
* Liberty Seguros Continental (2007-2008)
* Euskaltel-Euskadi (2009-2013)

## Kanpo estekak

* Pablo Urtasun - ProCyclingStats
* Datuak: Q738702
* Multimedia: Pablo Urtasun / Q738702
# Cortinarius cotoneus

Cortinarius cotoneus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Sindrome orellaniko hilgarria sor dezake.
Sinonimoak: Gomphos cotoneus, Dermocybe cotonea, Cortinarius sublanatus, Cortinarius conopus.

## Deskribapena

Kapela: 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, esferiko-kanpai itxurakotik ganbilera, makurtasun zabal bat mantenduz, ertza biribildua. Kapelaren azala arre-oliba-berdexka kolorekoa, lehorra, ezkatatxoz estalia.
Orriak: Adnatuak eta eskotatuen bitartekoak, zabal, lodiak, sabeldunak, hori-oliba kolorekoak zahartzean arre-oliba eta gorrixka kolorekoak bihurtzen dira.
Hanka: 6 eta 9 cm bitarteko garaierakoa, sendoa, erdian, klabiformea oinarri erraboilduna, sustrai antzekoekin, horia tonu oliba kolorekoekin, eraztunaren eremua ezkatatxoekin, behean flokonosoa. Gortina handia baina iheskorra.
Haragia: Lodia eta trinkoa, zuri zikin kolorekoa, errefauaren usain eta zaporearekin. Espora-jalkina marroi- burdin kolorekoa.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Cotoneus epitetoa, apur bat feltrodun itxura duelako kapelak.

## Toxikotasuna

Toxikoa. Orellanina jotzen badugu intoxikazio nefrotoxikoen errudun, Cortinarius orellanus, Cortinarius orellanoides, Cortinarius speciosissimus eta Cortinarius henricii espezieek eta horien lau barietateek bakarrik dutela toxina hori. Cortinarius generoko espezieak jateko onak zirela pentsatzen zen, baina 1952an 102 lagun pozoitu ziren Polonian Cortinarius orellanus-a janda; horietatik 19 hil ziren.

### Nahasketa arriskua

Cortinarius venetus eta Cortinarius melanotus delakoekin nahas daiteke, hauek txikiagoak (2-6) dira eta oin mehea dute.

## Sasoia eta lekua

Uda amaieratik udazken hasierara. Urria. Hostozabaletan: artadietan, erkametzetan, haritzetan, pagadietan. Orbeletan. Kare-lurretan.

### Banaketa eremua

Alaska, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Turkia, Sri Lanka.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 227 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 181 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ (Gaztelaniaz) AVM Asociacion Vallisoletana de Micologia 1986.
* ↑ Cortinarius cotoneus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10609124
* Multimedia: Cortinarius cotoneus / Q10609124
# Garmendia

Garmendia (1059 m) Txaruta menditik oso gertu dagoen gailur txikia da, Belate mendilerroan, Bidasoaldean. Igotzeko ez du zailtasun handirik eta goitik ikuspegi ederra dago. Txaruta eta Garmendia artean Garmendi muinoa dago (951); bertan Txarutako txabolak daude.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20210503141541/https://mendiak.eus/mendia/garmendia/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Ibilbideak eta argazkiak mendikat webgunean.
* Datuak: Q5875471
# Cortinarius crassus

Cortinarius crassus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.
Sinonimoak: Phlegmacium crassum, Hebeloma crassum, Inoloma crassum, Meliderma crassum.

## Deskribapena

Kapela: 10 cm arteko diametrokoa, lehenengo hemisferikoa, ondoren ganbila, azkenean zabaldua edo lau-ganbila; ertza biribildua, erregularra, lodia, leuna. Azala, heren bateraino bereizgarria, likatsu samarra, distiratsu matea lehortzen denean, zuntzexka erradialak estu dituela, marroi-buztin kolorekoa, marroi-okre kolorekoa, batzuetan tonu gorrixkekin.
Orriak: Nahikoa estu, desberdinak, lamelula askorekin, zabalak, emarginatu-adnatuak, ertz mehea, higatuak, aldeak baino argiagoa; kolore zurixkatik krema zurixkara, eta, azkenik, buztin kolorekoak.
Hanka: 8 cm arteko garaierakoa eta 3 cm arteko lodierakoa, motza eta sendoa, zilindrikoa edo erraboilduna (3 cm arte), betea, lehorra, haritsua; zurixka edo krema kolorekoa; gortina zuria, ugaria, iheskorra.
Haragia: Lodia, irmoa, zuria edo okre antzeko zurbila, lur usaina eta zapore gozoa. Erreakzioak: KOH, negatiboa. Gayak, urdin-berdexka.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean hostozabalen basoetan, koniferoen azpian urriagoa. Ez da oso arrunta.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Islandia, Europa.

## Galeria

* Cortinarius crassus gazteak.
* Cortinarius crassus gazteak azpitik.
* Gaztearen orriak hurbiletik.
* Cortinarius crassus.
* Cortinarius crassus azpitik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Aranzadi, zientzia elkartea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10437080
* Multimedia: Cortinarius crassus / Q10437080
# Nadia Kybaltxytx

Nadia Matviivna Kybaltxytx, jaiotzez Symonova, (ukraineraz: Надія Матвіївна Кибальчич (Симонова); Zaritx, 1857ko iraila – Lubny, 1918ko abenduaren 4a) ukrainar idazle eta itzultzailea izan zen. Fikziozko idazlanak Natalka Poltavka, Natalka-Poltavka, Symonivna M., N. Symonivna, M. K. edo N. K. bezala sinatu zituen, oroitzapenak Kybaltxytx N. M., Kybaltxytx Nad. M. edo Natalka Poltavka bezala, eta itzulpenak Marusia Poltavka bezala.
Hanna Barvinok idazlearen iloba eta alaba pontekoa eta Nadia Kybaltxytx-Kozlovska idazlearen ama zen.

## Bizitza

Nadia Kybaltxytxen ama, Nadia Bilozerska, Mykola Zabilarekin ezkondu zen eta harekin bi alaba izan zituen, Nadia eta Maria. Dibortzioaren ostean, Matvi Symonov (Nomis) etnografoarekin ezkondu zen eta beste bi alaba izan zituen. Symonovek bi alabaordeei Symonova abizena eta Matviivna patronimikoa jarri zizkien, odoleko alabei bezala.
Ikasketak etxean egin zituen, aitak uste baitzuen nahikoa zela emakumeentzat. Kulix familiaren eraginez idazten hasi zen.
1876an Kostiantyn Kybaltxytxekin ezkondu zen eta Jasnohorodera joan zen bizitzera. 1878an Nadia alaba izan zuen. Ezkontza zoritxarrekoa zela eta, alabarekin gurasoen etxera itzuli zen 1884an. Ordurako, familia hautsi zen. Matvi Symonov Lubnyra joan zen bizitzera, eta ama alabetako batekin bizi izan zen hil zen arte.
Zoria, Literaturno-naukovy visnyk, Bahattia, Z potoku zhittia, Dzvinok eta Moloda Ukraina aldizkarietan kolaboratu zuen. Alemanetik, frantsesetik eta errusieratik ukrainerara itzuli zuen. 1910etik 1914ra Komyxnia herrian aritu zen irakasle. 1918ko abenduaren 4an hil zen Lubnyn, eta han lurperatu zuten.

## Lanak

* Drama u khati (1892)
* Baba Jaha (1893)
* Kateryna Txaikivna (1893)
* Baba Kalynykha (1894)
* Samovrodok (1897)
* Zustritx (1898)
* Joho pravo (1899)
* Komu jake dilo?! (1900)
* Znaixly! (1901)
* Heneralna repetytsia (1901)
* Txaika (1902)
* Ostannia nitx (1907)
* Svitxka (1912)
* Trahitxny maliunok (1912)
* Prypadok (1913)

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* 1 2 3 4 5 6 7 (Ukraineraz) Подрига, Володимир. (2013). ««Трісочка шевченківсько-кулішівського часу» : Штрихи до літературного портрета Наталки Полтавки з нагоди 95-річчя від смерті» Рідний край 2 (29): 223-229. ISSN 2075-1222..
* 1 2 3 4 5 (Ukraineraz) «Кибальчич Надія Матвіївна» Українська література (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* 1 2 (Ukraineraz) Москаленко, Я. В. «Комишнянський слід у житті Наталки Полтавки. До сторіччя перебування Надії Кибальчич на Миргородщині» Прапор перемоги 44: 7. 2014-10-31 (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ (Ukraineraz) «Кибальчич (дівоче прізв. — Симонова) Надія Матвіївна» Українська Літературна Енциклопедія. 2 (argitaratze data: 1990), 436-456 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).
* ↑ (Ukraineraz) Ґеник, Степан. (2003). 150 видатних українок. Івано-Франківськ: Лілея-НВ, 236 or. ISBN 966-668-030-0..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18713360
* Multimedia: Nadiia Kybalchych (1857—1918) / Q18713360
# Cortinarius croceocaeruleus

Cortinarius croceocaeruleus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Zapore mikatzekoa, ez da gomendatzen jatea.
Sinonimoak: Cortinarius cumatilis subsp. croceocaeruleus, Cortinarius croceocaeruleus, Myxacium croceocaeruleum, Gomphos croceocaeruleus, Phlegmacium croceocaeruleum.

## Deskribapena

Kapela: Neurri txikikoa, 1,5 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik laura eta zertxobait deprimitua, ertza pixka bat gorago. Kapelaren azala likatsua, zeharrargitsua, leuna, urdin ilun kolorekoa, horixkara koloregabetzen da, fibrila ilunagoekin.
Orriak: Adnatuak, zabal samar, bihurgunetsuak, lamelulekin, ertza zirpildua, krema kolorekoa, isla lila kolorekoekin, eta zahartzean buztin-okre antzeko kolorea hartzen du.
Hanka: 5 eta 8 cm bitarteko garaierakoa, mehea, zilindrikoa (goialdea konikoa), fusiformea (erdia loditua), bihurgunetsua behean, likatsua, zurixka, okre kolorera biratuz, fibrila finekin. Gortina behean, gaztetan zuria, gero desagertu egiten da.
Haragia: Zuria, okre kolorera biratzen du. Usain zehatzezinekoa eta zapore oso mingotsekoa.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarrirasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasteko arriskua

Cortinarius salor delakoarekin nahas daiteke, hau handiagoa da.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Hostogalkorretan (haritza, pagoa), izeietan. Humusean aberatsak diren lurzoruetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errussia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 204 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Velaz Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Banco de setas.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia..
* ↑ Cortinarius croceocaeruleus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10541594
* Multimedia: Cortinarius croceocaeruleus / Q10541594
# Cortinarius croceus

Cortinarius croceus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Toxikoa izan daiteke. Cortinarius semisanguineus toxikoaren eta Cortinarius orellanus hilgarriaren taldekoen oso antzekoa da.
Sinonimoak: Agaricus subcorneus, Agaricus cinnamomeus var. croceus, Cortinarius cinnamomeus subsp. croceus, Cortinarius cinnamomeus var. croceus, Flammula cinnamomea var. crocea, Dermocybe crocea.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 6 cm bitarteko diametrokoa , lehenengo hemisferikoa, ondoren ganbil titiduna, bukaeran zabaldua; ertza leuna eta soberakinekin. Kapelaren azala leuna, lehorra, feltro itxura fin-finarekin eta ezkatatsua, hori-oliba antzeko kolorekoa, lehenbizi uniformea eta gero arre-oliba antzeko kolorekoa.
Orriak: Eskotatuak, estu samar, hori-limoi kolorekoak eta gero hori-morexka kolorekoak.
Orri eskotatuak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zilindrikoa, flexuosoa, betea, ondoren fistuloso-barnehutsa. Limoi-hori kolorekoa eta, geroago, arre-azafrai kolorekoa esporek zikindutako gortina-hondakinekin. Hori-oliba antzeko koloreko gortina iheskorrarekin.
Haragia: Mehea, horia, usain ahulekoa, zapore gozokoa.
Etimologia: Cortinarius hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Toxikotasuna

Toxikoa izan daiteke.

### Nahasketa arriskua

Cortinarius edo Dermocybe cinnamomeolutea delakoarekin nahas daiteke, hau neurri handiagokoa da, oliba-lehoi koloreko eta ertz krenulatu gabeko orriekin, oin argiagoa. Cortinarius bataillei espeziearekin ere bai, honen hankaren oinarria gorrixka da.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean hostozabalen basoetan, koniferoen azpian. Urria.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kazakhstan, Himalaiako eremua, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 226 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia..
* ↑ (Gaztelaniaz) Velaz Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Banco de setas.
* ↑ Cortinarius croceus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4347259
* Multimedia: Cortinarius croceus / Q4347259
# Cortinarius cumatilis

Cortinarius cumatilis Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria. Cortinarius praestans perretxikoak baino baliabide gastronomiko txikiagoa du.
Sinonimoak: Sphaerotrachys cumatile, Gomphos cumatilis, Phlegmacium cumatile.

## Deskribapena

Kapela: 6 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, sendoa, hemisferikotik ganbilera eta lau-ganbilera, ertza fibrilosoa eta bihurgunetsua. Kapelaren azala likatsua, zetaduna, purpura edo urdin kolorekoa, purpura-grisa, more-marroia, tonu okre-urdin, kolorekoekin
Orriak: Adnatuak, trinkoak, estuak, bihurgunetsuak, zurixkak edo gris-marroi kolorekoak, isla moreekin, ertza koskaduna eta zurixka.
Hanka: 5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa, trinkoa, gogorra, betea, fibrilosoa, klabiforme samarra, erraboila azpa gabe, zuria, gortina morearekin, oinarrian iraunkorragoa.
Haragia: Sendoa, zurixka, usaingabea, zapore gozo samarrekoa. Potasarekin marroi kolorea hartzen du.
Etimologia: Cortinarius hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna

Erdipurdiko jangarria.

### Nahasketa arriskua

Haasii aldaera delakoak, gaztetan orri urdinxkak, hanka meheagoa eta oinarri erraboilduna du. Cortinarius praestans, marroia gehiago da urdina baino, sendoagoa oraindik eta hanka luzeagoa; jangarri ona. Cortinarius cyaneus espezieak orri moreak (ez zuriak) ditu, eta gortina ez hain nabarmena. Cortinarius volvatus-ekin ere nahas daiteke, honek nahasmendu gastrikoak eragiten ditu.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Koniferoetan, izeietan, baso mistoetan eta basoko soilguneetan.

### Banaketa eremua

Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 218 or. ISBN 84-505-1806-7...
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 215 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Cortinarius cumatilis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2998112
* Multimedia: Cortinarius cumatilis / Q2998112
# Garzê Tibetar Prefektura autonomoa

Garzê Tibetar Prefektura autonomoa (tibeteraz:དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་; txinera sinplifikatuz:甘孜藏族自治州; pinyineraz: Gānzī Zàngzú Zìzhìzhōu), Sichuan probintzian kokatutako Prefektura autonomoa da. Guztira, 969.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 141.681,4 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa

* Kangding Konderria (Kāngdìng 康定县)
* Danba Konderria (Dānbā 丹巴县)
* Luhuo Konderria (Lúhuò 炉霍县)
* Jiulong Konderria (Jiǔlóng 九龙县)
* Garzê Konderria (Gānzī 甘孜县)
* Yajiang Konderria (Yǎjiāng 雅江县)
* Xinlong Konderria (Xīnlóng 新龙县)
* Dawu Konderria (Dàofú 道孚县)
* Baiyü Konderria (Báiyù 白玉县)
* Litang Konderria (Lǐtáng 理塘县)
* Dêgê Konderria (Dégé 德格县)
* Xiangcheng Konderria (Xiàngchéng 乡城县)
* Sêrxü Konderria (Shíqú 石渠县)
* Daocheng Konderria (Dàochéng 稻城县)
* Sêrtar Konderria (Sèdá 色达县)
* Batang Konderria (Bātáng 巴塘县)
* Luding Konderria (Lúdìng 泸定县)
* Dêrong Konderria (Déróng 得荣县)

## Ikus, gainera

* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Garzê Tibetar Prefektura autonomoko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q128104
* Multimedia: Garzê Tibetan Autonomous Prefecture / Q128104
# Zorne

Zornea (etimologia: zauri esne) edo pasmoa infekzio-prozesuetan gorputzak eragiten duen substantzia zurixka da. Zorne metaketa ehun barratuan abzesu edo zorne-zorro deitzen da.
Zorneak leukozito, mikroorganismo hilak eta ehun minduaren hondarrak ditu. Zauri kutsatuei edota zaldarrei darie.
Zorne-jarioa, gehienetan, infekzio baten ondorioa izaten da. Zornea eragiten duten mikrobioei piogeniko deritze (Streptococcus pyogenes eta Staphylococcus aureus bakterioak, esaterako). Mikrobio piogenikoek fagozitosia egiten duten leukozitoak suntsitzeko gai dira, organismoaren immunitate-sistemari aurre eginez; zornearen osagai garrantzitsuenetariko bat, hain zuzen ere, hildako leukozitoak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Koldo Mitxelena (1976). Fonética histórica vasca. Donostia: Gipuzkoako Aldundia.
* ↑ «EH - Bilaketa - Bilaketa» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-13).

## Ikus, gainera

* Gonorrea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12829829
* Multimedia: Pus / Q12829829