OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dominika Etxart

Dominika Etxart (Altzürükü, Zuberoa, 1933 – Oloroe, 2012ko martxoaren 16a) euskal herri-kantaria izan zen. Bere bizitza osoan Zuberoa jaioterria eta zubererari sekulako atxikimendua izan zien; gainera, Zuberoako herri kantu erdi galduak berreskuratzen lan aparta egin zuen.

## Biografia

Hiru seme-alaba izan zituen, Madalene Jarragoienekin batera: Niko Etxart kantaria eta musikaria zaharrena; Jean, hura ere kantaria eta Altzürükütarrak taldeko partaidea; eta Katti gazteena, dantzaria. Hiru seme-alabetan Niko izan zen Altzürükün jaiotako bakarra, Dominikak 21 urterekin Pariserako bidea hartu baitzuen. Han 37 urte eman zituen lanean, 1955etik 1992ra, eliza handi bateko sakristau modura.
Niko Etxart semearekin ere kantari ibili zen, Parisen bizi izan bazen ere. Hiriburuko Euskal Etxean herri kantak eta berak sortutakoak ere ematen zituen, musika tresnarik gabe, halere. Erretiratu eta Zuberoara itzuli zelarik, herriz herri kantaldiak egin zituen seme Nikorekin eta suhi Robert Larrandabururekin batean. 2004 urtean era herrikoiaz moldaturiko kantez osatu zuten Eperra diskoa.

## Ikus gainera

* Eperra.
* Niko Etxart.
* Robert Larrandaburu.

## Kanpo loturak

* Kantua doluz. 2011ko martxoaren 17a. Berria.info
* Datuak: Q12256326
# Longxi International Hotel

Longxi International Hotel lehen Nekazarien Apartamentuak edo Farmer's Apartments ere deitua (txineraz: 农民公寓), Txinako Herri Errepublikako Wuxi hiriaren kanpoaldean 2008 eta 2011 urteen artean eraiki zen 328 metro eta 74 solairuko etxebizitza etxe orratza da.

## Ezaugarriak

Egitasmoa 2007ko udazkenean aurkeztu zen, eta 2008ko udaberrian jarri zen lehen harria. Eraikinaren izena, altxatzen ari den nekazal kokagunea dela eta jarri zion sustatzaileak.
2009ko azaroan 50 solairu inguru eraikiak zeuden.
2010eko irailaren 6an dorreak gehiengo garaiera eskuratu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20100909231336/http://www.js.xinhuanet.com/jiangyin/2010-09/06/content_20821133.htm Xinhua albiste agentziako albistea.

## Ikus, gainera

* Txinako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* Dorrearen ordenagailu bidezko irudia.
* Eraikuntzaren egoera 2010eko irailean.
* Datuak: Q604289
* Multimedia: Hanging Village of Huaxi / Q604289
# Eastry

Eastry, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen herri bat da, Kent konderrian.
2011n 2.492 biztanle zituen.
# Sines

Sines Portugalgo hego-mendebaldean dagoen hiria da, Setubalgo barrutian kokatutakoa. 2011eko erroldaren arabera 14.238 biztanle ditu.

## Etimologia

Bisigodoen Cinetos herrixka izan liteke Sines-en jatorria. Beste autore batzuek diote latinezko Sinus hitzetik etor daitekeela, "badia" edo "kurba" esan nahi du.

## Geografia

Hiru eremu bereizten dira udalerrian:
* Kostaldeko lautada.
* Sines mendialdearen aztarnak, Chãos menditik Sines lurmuturerra.
* Ekialdeko maldak.

## Banaketa administratiboa

Bi fregesia ditu Sines udalerriak:
* Porto Covo (auzo turistikoa)
* Sines

## Demografia

Biztanleria (1801 – 2011) :
| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 1.766 | 2.632 | - | 7.666 | 8.866 | 12.075 | 12.347 | 13.577 | 14.238 |

## Historia

Palmeirinha eta Quitéria eremu arkeologikoek argitu dute Sines aspalditik populatua izan dela. Makina bat apaingarri feniziar eta egiptiar ere aurkitu dituzte.
Erromatarrek Sinesen kaia eraiki zuten eta arrantari loturiko industriagunea ere sortu zuten bertan. Mirobriga izena eman zioten. V mendean bisigodoek hartu zuten hiria eta 713 urtean mairuen esku gelditu zen. Garai hartan ez zen biztanle askorik bertan baina arabiarrek bertako urak patruilatzen zituzten.
XIII mendean Alfontso III.a Portugalgoak eremu guztia eskuratu zuen. Arrantzaleak itzuli eta herrixka eratuz joan zen. 1362an Petri I.ak herri forua eman zion. Gaztelua eraikitzeko proiektua abiarazi bazuen ere, XV mendekoa da Sinesko gaztelua, merkatariak babesteko eraiki zena. Turkiako eta Ingalaterrako piratek sarritan erasotu zuten hiria eta bi gotorleku gehiago eraiki ziren Pessegueiro uhartean. XIX mendean Napoleondar gudarosteek harpilatu zuten Sines.
1855ean Santiago do Cacém-en fregesia bihurtu zen baina Errepublika 1914an ezarri zenean bere autonomia berreskuratu zuen. Goraldi ekonomikoa izan zuen orduan, kortxogintzan, arrantzan, nekazaritzan eta turismoan oinarrituta. Alentejotarren hondartza bihurtu zen. 1970an kai industriala eraiki zen eta hiriaren ekonomia aldatu egin zen, batez ere portugaldar kolonietako emigranteak iritsi eta esku-lan merkeari esker industria nabarmen sustatu zelako, bereziki itsas-portuko lanetan eta industria petrokimikoan.

## Ondasun nabarmenak

* Sinesko eliza nagusia.
* Hondartzak.
* Vasco da Gamaren estatua

## Iruditegia

* Alde zaharreko arrantzale etxeak.
* Harresiak.
* Sinesko eliza nagusia.
* Vasco da Gamaren estatua.
* Sinesko hondartza.
* Praia Grande hondartza.

## Pertsonaia ezagunak

* Vasco da Gama (1469-1524), esploratzailea.
* Cláudia de Campos (1859-1916), idazlea.

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q372922
* Multimedia: Sines / Q372922
# Gorka Agirre Moreno

Gorka Agirre Moreno (Busturia, Bizkaia, 2000ko apirilaren 13a) Euskal Herriko futbolaria da, Athleticeko harrobian hezia kimuetatik. Puntaerdi moduan aritzen da.

## Ibilbidea

2024eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3. | 2018/19 | 30 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 30 | 3 |
| Baskonia | 3. | 2019/20 | 8 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 8 | 0 |
| Baskonia | 3. | 2020/21 | 21 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 21 | 5 |
| Baskonia | Denera | Denera | 59 | 8 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 59 | 8 |
| Bilbao Athletic | 1.F | 2021/22 | 7 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 7 | 1 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 7 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 7 | 1 |
| Sestao River | 2.F | 2021/22 | 12 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 12 | 1 |
| Sestao River | Denera | Denera | 12 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 12 | 1 |
| Gernika | 2.F | 2022/23 | 33 | 1 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 1 |
| Gernika | Denera | Denera | 33 | 1 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 35 | 1 |
| Formentera | 2.F | 2023/24 | 22 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 22 | 0 |
| Formentera | Denera | Denera | 22 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 22 | 0 |
| Gernika | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Gernika | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 133 | 11 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 135 | 11 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q114106734
# Ash (Dover)

Ash, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen herri bat da, Kent konderrian.
2011n 3.365 biztanle zituen.
# Cláudia de Campos

Maria Cláudia de Campos (Sines, 1859ko urtarrilaren 28a – Lisboa, 1916ko abenduaren 30a) portugaldar poeta, saiakeragile eta feminista izan zen. Portugalgo Bakearen Ligako Sail Feministako Batzordeko kidea eta La Ligue et le Désarmément par les Femmes erakundeko Portugalgo batzordeko kidea izan zen. Colette eta Carmen Silva izengoitiak erabili zituen.

## Bizitza

Francisco António de Campos eta Maria Augusta da Palmaren alaba, Cláudia de Campos Sinesen jaio zen 1859an. Bere aitona, Jacinto da Palma, Sinesko portuko osasun-zaingoa izan zen.
Hezkuntza ona jaso zuen eta literatura, frantsesa, ingelesa eta alemana ikasi zituen. 1875ean Joaquim d'Ornelas e Matosekin ezkondu zen. 13 urte igaro ondoren, 1888an, legez banandu ziren. Ezkontza horretan bi seme-alaba izan zituen.
Garai hartako Lisboako goi-gizartean sartzea lortu zuen, Lisboako Zientzien Akademian eta literatura-saloietan parte hartuz. Ingeles literatura ikasi zuen Mrs. Kutleren ikastetxean eta Percy Bysshe Shelleyri buruzko eskuizkribu bat idatzi zuen. Charlotte Brontëren, Madame Staëlen, Josephina Neuvilleren eta Edward Thomasen sormena ere aztertu zuen, besteak beste.
Lisboan hil zen 1916ko abenduaren 30ean, kolapso baten ondorioz, 57 urte zituela.

## Lanak

* Rindo: contos (1892)
* Último amor (1894)
* Mulheres. Ensaios de psicologia feminina (1895)
* Elle: com o retraco da autora (1899)
* A baroneza Stael e o duque de Palmella (1901)

### Itzulpenak

* Edgar Prestage. Portugal visto por un extranjero (1902)

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Portugesez) «Cláudia de Campos» Escritoras em Português - Projeto FLUL jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2017-10-07) (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* ↑ (Portugesez) Guerra Andrade, Adriano da. (1999). Dicionário de pseudónimos e iniciais de escritores portugueses. Biblioteca Nacional Portugal, 61 or. ISBN 978-972-565-262-6. (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* 1 2 3 4 5 (Portugesez) «Cláudia de Campos» Câmara Municipal de Sines (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* 1 2 (Portugesez) «Cláudia de Campos (1859-1916): da literatura à intervenção cívica» Biblioteca Nacional de Portugal (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17280314
* Multimedia: Cláudia de Campos / Q17280314
# Ocharan jauregia

Ocharan jauregia (gaztelaniaz: Palacio de Ocharan) Castro Urdialesko multzo arkitektonikoa da. Eladio Laredo arkitektoak diseinatu zuen, Luis Ocharan bilbotar idazle, argazkilari eta enpresariarentzako etxe gisa.
1901ean jauregia eraiki zuten arkitektura-lan multzo baten lehen elementu gisa, eta biak batera, Kantabriako monumentu garrantzitsuenetako bat bihurtu ziren. 1914an jada gaztelu neogotiko bat eraiki zen mudejar estiloko harresi almenadun batez inguratua, arkitekto berak diseinatua, eta honen barruan behatoki txiki bat eraiki zuten, Luisek astronomiarekiko zuen zaletasunagatik. Hori guztia berrogeita hamar zuhaitz-espezie baino gehiagorekin, urmael batekin eta bi eraikin gehigarrirekin sortutako lorategi batzuen gainean dago, hala nola familiarentzako kapera pribatu bat eta zaindarien etxea, horiek zaintzen baitzuten finka.
1984ko abenduaren 20an Kultura Intereseko Ondasun izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Verano, Abel. (2017-10-22). «El tesoro oculto de Castro Urdiales» El Diario Montañés.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43118832
* Multimedia: Palacete de los Ocharan, Castro Urdiales / Q43118832
# Iurdana Akasuso Atutxa

Iurdana Akasuso Atutxa (Santutxu, Bilbo, 1975eko irailaren 23a) soziologo eta kultur kudeatzaile bizkaitarra da. Azkue Fundazioko zuzendari kudeatzailea da 2013tik eta Dimako zinegotzia 2011tik.

## Lan-ibilbidea

Deustuko Unibertsitatean soziologian lizentziatua 1998an, eta Mondragon Unibertsitatean Humanitateetan 2008an. Ondoren bi graduondoko egin zituen: Jakitez (Eusko Ikaskuntza – EHU) eta Kooperatibagintzan Aditua (Mondragon Unibertsitatea). Ikasi bitartean bekadun aritu zen Eusko Ikaskuntzan, LKS Consultores kooperatiban eta Eroskin. 2001ean Arrasateko Alecop kooperatiban enpresa-tutore lanetan hasi zen.
2003 eta 2013 bitartean Igorreko BATZ S.COOP. kooperatibako giza baliabideen teknikaria izan zen. 2013ko maiatzean Azkue Fundazioan hasi zen beharrean.

## Azkue Fundazioko zuzendari kudeatzailea

Azkue Fundazioko zuzendari gisa euskarazko teknologia digitalen erabilera zabaldu, sustatu eta ezagutarazteko lanak bultzatu ditu, hala nola, blogak, memeak, bideojokoak, podcastak...

## Sariak

* 2025eko Europako Museorik Onena izendatu zuen Europako Kontseiluak Bilboko Euskararen Etxeko Euskararen Interpretazio Zentro berritua.

## Erreferentziak

* ↑ Akasuso Atutxa, Iurdana. Azkue Fundazioko zuzendari kudeatzailea. Bizkaiko Aldundia.
* 1 2 Enzunza Mallona, Olatz. (2025-12-15). ««Jende gehiagorengana eta urrutiago heldu nahi dugu»» Berria (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* ↑ Larrañaga Sarasola, Itziar. (2017-06-14). «Iurdana Acasuso, Azkue Fundazioko zuzendaria: "Euskarazko blogak zabaldu, sustatu eta ezagutarazteko lanean jarraituko dugu" - Debagoiena» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-03).
* ↑ «Jokoteknia euskarazko bideojokoen jardunaldia izango da bihar, Bilbon» Berria 2023-11-10 (Noiz kontsultatua: 2024-06-03).
* ↑ «Literatura feminista oinarri duen podcast bat sortu dute» Berria 2022-02-20 (Noiz kontsultatua: 2024-06-03).

## Ikus, gainera

* Mahatsorri ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak

* Iurdana Akasuso Atutxa LinkedIn sare sozial profesionalean
* https://www.euskonews.eus/zbk/1/euskal-herria-eta-itsasoa-iurdana-akasuso/ar-0001005001E/#
* Euskal Herria eta Itsasoa. Iurdana Akasuso, Euskonews.
* Datuak: Q126327051
# Juan Mari Galarraga

Juan María Galarraga Aranguren (Getaria, Gipuzkoa, 1956ko maiatzaren 5a - Iruñea, Nafarroa Garaia, 1998ko apirilaren 22a) euskal herritar futbolari ohia izan zen. Eskuin atzelari lanetan aritzen zen.

## Kirol ibilbidea

2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Errekopa | Errekopa | Besteak | Besteak | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Bilbao Athletic | 3. | 1974/75 | 23 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 25 | 0 |
| Bilbao Athletic | 3. | 1975/76 | 14 | 0 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | 0 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 37 | 0 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 42 | 0 |
| Real Union | 3. | 1976/77 | - | - | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Real Union | 2.B | 1977/78 | 35 | 2 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 40 | 2 |
| Real Union | 2.B | 1978/79 | 36 | 4 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 4 |
| Real Union | Denera | Denera | 71 | 6 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 78 | 6 |
| Alaves | 2. | 1979/80 | 32 | 1 | 6 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 1 |
| Alaves | 2. | 1980/81 | 36 | 2 | 5 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 41 | 3 |
| Alaves | 2. | 1981/82 | 35 | 2 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 42 | 2 |
| Alaves | 2. | 1982/83 | 34 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 36 | 2 |
| Alaves | 2.B | 1983/84 | 35 | 1 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 40 | 1 |
| Alaves | 2.B | 1984/85 | 36 | 2 | 6 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 42 | 2 |
| Alaves | 2.B | 1985/86 | 23 | 1 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 27 | 1 |
| Alaves | 3. | 1986/87 | 16 | 2 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 16 | 2 |
| Alaves | Denera | Denera | 247 | 13 | 35 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 282 | 14 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 355 | 19 | 47 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 402 | 20 |

## Erreferentziak

* ↑ Homenaje a Juan Mari Galarraga 'El Tigre'. Leyendas albiazules en Mendizorroza

## Kanpo estekak

* Juan María Galarraga Athletic Clubaren webgunean
* Datuak: Q16584953
# Txirri (futbolaria)

Fernando Quintanilla Barañano (Barakaldo, Bizkaia, 1964ko azaroaren 13a), Txirri izengoitiz ezaguna, bizkaitar futbolari ohia da, erdiko atzelari moduan aritu zena. Álex Quintanillaren aita da.

## Jokalari ibilbidea

2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Errekopa | Errekopa | Besteak | Besteak | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Bilbao Athletic | 2. | 1983/84 | 15 | 1 | 12 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | 27 | 4 |
| Bilbao Athletic | 2. | 1984/85 | 34 | 6 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 6 |
| Bilbao Athletic | 2. | 1985/86 | 10 | 2 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 10 | 2 |
| Bilbao Athletic | 2. | 1986/87 | 13 | 3 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 3 |
| Bilbao Athletic | 2. | 1987/88 | 3 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 1988/89 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 7 | 0 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 82 | 12 | 16 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | 98 | 15 |
| Athletic | 1. | 1985/86 | 3 | 1 | 0 | 0 | - | - | 0 | 0 | - | - | - | - | 3 | 1 |
| Athletic | 1. | 1986/87 | 9 | 1 | 0 | 0 | - | - | 0 | 0 | - | - | - | - | 9 | 1 |
| Athletic | 1. | 1987/88 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Athletic | 1. | 1988/89 | 12 | 3 | 0 | 0 | - | - | 2 | 0 | - | - | - | - | 14 | 3 |
| Athletic | 1. | 1989/90 | 23 | 1 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 26 | 1 |
| Athletic | Denera | Denera | 47 | 6 | 3 | 0 | - | - | 2 | 0 | - | - | - | - | 52 | 6 |
| Málaga | 2. | 1990/91 | 26 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 28 | 2 |
| Málaga | 2. | 1991/92 | 1 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 0 |
| Málaga | Denera | Denera | 27 | 2 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 30 | 2 |
| Atlético Marbella | 2. | 1992/93 | 25 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 27 | 0 |
| Atlético Marbella | Denera | Denera | 25 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 27 | 0 |
| Betis | 2. | 1993/94 | 15 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 0 |
| Betis | Denera | Denera | 15 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 0 |
| Elx | 2.B | 1994/95 | 21 | 1 | 2 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 2 |
| Elx | 2.B | 1995/96 | 26 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 26 | 0 |
| Elx | Denera | Denera | 47 | 1 | 2 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 49 | 2 |
| Zamudio | 2.B | 1996/97 | 32 | 7 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 7 |
| Zamudio | Denera | Denera | 32 | 7 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 7 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 275 | 28 | 30 | 4 | - | - | 2 | 0 | - | - | - | - | 307 | 32 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q3742949
# Teo (pertsonaia)

Teo 1977an Violeta Denouk Bartzelonan sortutako haur liburu pertsonaia bat da. Violeta Denou Asunción Esteban, Carlota Goyta eta Ana Vidal ilustratzaileen ezizen kolektiboa da.
Teok nazioarteko ospea lortu zuen, 150 titulu baino gehiago argitaratuta ditu eta 15 hizkuntzatara baino gehiagotara itzuli da. Arrakasta horren ondorioz, nazioarteko hainbat sari jaso ditu haur literaturan. 1996an, BRB Internacional estudioek pertsonaia ospetsu honen abenturak telebistarako egokitu zituzten.
Lehen hiru liburuak hauek dira: Teo trenez doa, Teo itsasontziz doa eta Teo hegazkinez doa. Teo haur jatorra eta bitxia da, eta haurrei balioak ikasten laguntzen die. Haurrak beren eguneroko abenturekin identifikatuta sentitzen dira.
Gaur egun, Violeta Denou kolektiboa Asunción Estebanek eta Carlota Goytak osatzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9085913
# Oloroe-Donamaria

Oloroe-Donamaria (zubereraz: Olorue; frantsesez: Oloron-Sainte-Marie; okzitanieraz: Auloron) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Bearnon kokatua. Barrutiko eta bi kantonamendutako burua da.

## Auzoak

* Legugnon
* Oloron-Saint-Pée (Saint-Pée-d'en-Haut; Saint-Pée-d'en-Bas; Bédécarats)
* Sainte-Marie
* Soeix-Oloron

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 5 664 | 5 515 | 5 975 | 6 328 | 6 458 | 6 620 | 6 804 | 6 530 | 6 388 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 9 899 | 9 362 | 9 085 | 8 783 | 8 644 | 9 117 | 8 931 | 8 758 | 8 960 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 9 078 | 9 281 | 9 495 | 8 976 | 9 584 | 10 202 | 10 300 | 10 567 | 11 407 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 12 778 | 13 028 | 12 332 | 11 513 | 11 067 | 10 992 | - | - | - |

## Ondarea

* Oloroeko Andre Mariaren katedrala
* Gurutze Santuaren eliza

## Hiri senidetuak

Oloroe-Donamaria ondorengo hiriarekin senidetuta dago:
* Jaka (Espainia)

## Iruditegia

* La Posteko zubia.
* Notre Dame elizaren ingurua.
* Gave d'Aspe ibaia eta La Poste zubia.
* Oloroeko Andre Mariaren katedrala.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak

## Kanpo estekak

* Hiriko webgune ofiziala (Frantsesez)
* Datuak: Q208407
* Multimedia: Oloron-Sainte-Marie / Q208407
# Santa Maria Nagusiaren basilika (Bergamo)

Santa Maria Nagusiaren basilika, italieraz: Basilica di Santa Maria Maggiore, Italiako Bergamo hirian dagoen basilika katoliko bat da, Lonbardia eskualdean. Santa Maria Nagusiari sagaratua dago
Jatorrizko eraikina 1137an eraiki zen, erromatar tenplu baten hondakinak zeuden tokian.
* Datuak: Q2001128
* Multimedia: Santa Maria Maggiore (Bergamo) / Q2001128
# Alguerko katedrala

Santa Maria Sortzez Garbiaren katedrala, katalanez ofizialki Catedral de Santa Maria Immaculada eta italieraz Cattedrale di Santa Maria Immacolata, Italiako Sardinia uharteko Alguer udalerrian dagoen katedral bat da.
1530ean eraikitzen hasi, 1593an sagaratu eta 1862an guztiz amaitu zen.

## Kanpo estekak

* Katderalari buruzko orrialdea (Italieraz)
* Datuak: Q2273465
* Multimedia: Cathedral (Alghero) / Q2273465
# San Giacomo di Rialto eliza

San Giacomo di Rialto eliza, baita ere San Giacometo herritarren artean, Italiako Venezia hiriko eliza ezaguna da. Rialto zubia ospetsuaren ezkerrean dago San Polo barrutian. Gotiko estilokoa da.

## Historia

421an sortua, San Giacomo di Rialto tradizionalki Veneziako eliza zaharrena bezala onartua izan da. Dena dela, egungo eraikina 1701 ingurukoa da. Eliza San Giacomoari eskainita dago sute handi bat itzali omen zuelako. Eraikitzailea Candioto edo Eutinopo izeneko zurgina izan omen zen. Gaur egun berriagoa dela pentsatzen da zeren eta 1097ko dokumentu batean, ingurua deskribatzen da baina eliza ez da aipatzen. Lehenengo aipame zehatza 1152koa da. Pizkunde garaian merkatuko langileak eliza honetara etortzen zire otoitz egiteko eta, baita ere, atseden hartzeko. 1513an inguruko alde komertziala erre egin zen baina ez eliza. 1601ean Marino Grimani dogoa zaharberritze lanak agindu zituen batez ere Veneziako acqua altari (marea handiari, alegia) aurre egiteko.

## Ezaugarriak

Gotiko estilokoa, deigarriak dira erlojua, ataria eta kanpaiaren dorrea.

## Iruditegia

* Erlojua orratz bakarrarekin, 24 ordu markatzeko.
* Barruko ikuspegia.
* Aldarearen zehaztasuna.
* Marco Vecellioren Deikundea.

## Erreferentziak

* ↑ Roberto Cessi; Annibale Alberti: Rialto. L'isola, il ponte, il mercato, Bologna, 1934.

## Kanpoko loturak

* Datuak: Q922677
* Multimedia: San Giacomo di Rialto (Venice) / Q922677
# Santa Maria Novella basilika

Santa Maria Novella (italieraz: Basilica di Santa Maria Novella) Italiako Florentzia hirian dagoen basilika bat da. Hiri honetako alde zaharreko ipar-mendebaldean, izen bereko plazan eta hiriko tren geltokitik hurbil kokatzen da.

## Historia

Jada IX. mendean toki hartan Santa Maria de la Viñaren omenezko otoiztegi bat zegoen. Haren gainean, 1049an Santa Maria Novella eliza altxatu zen, eta han 1221an dominikar ordenako hamabi apaiza kokatu ziren. Eraikinaren handitzea 1279an hasi zen, Frai Sisto Florentziakoa, Frai Jacopo Pasavanti eta Frai Ristoro Campikoak proiektaturik. Azkenik, XIII. mendearen erdialdera eraikuntza lanak amaitu eta 1420an Eugenio IV.a Aitasantuak bedeinkatu edo sagaratu zuen.

## Iruditegia

* Gotiko estiloko barnealdeko habeartea.
* Klaustro txikia
* Ghirlandaioren freskoa
* Ghirlandaioren freskoa
* Masaccioren Hirutasuna

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Santa Maria Novella basilikaren inguruko bisita birtuala ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q51175
* Multimedia: Santa Maria Novella / Q51175