OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bernardine Dohrn

Bernardine Rae Dohrn (Milwaukee, Wisconsin, AEB, 1942ko urtarrilaren 12a) estatubatuar aktibista, irakaslea eta aktorea da. Zuzenbideko irakasle elkartua da eta Haurren zuzendari izan zen Ipar Mendebaldean eta Northwestern Unibertsitateko Familia Justiziako Zentroan. Dohrn Weather Undergroundeko liderra izan zen eta, hiru urtez, FBIko bilatuenen zerrendako 10. postuan egon zen. Simpsondarren Mona Simpson fikziozko pertsonaia sortzeko orduan inspirazio izan zen.

## Biografia

Bernardine Dohrn Milwaukee-n (Wisconsin) jaio zen 1942an, Bernardine Ohrnstein gisa, eta Whitefish Bayn hazi zen, Milwaukee-ko klase ertain-altuko auzo batean.

## Ibilbidea

Dohrn Weather Undergroundeko liderra izan zen, New Yorkeko polizia-etxe batzuen, Estatu Batuetako Kapitolioaren eta Pentagonoaren aurkako atentatuaren arduraduna. Weather Underground-eko kide gisa, Dohrn-ek "gerra-egoera baten deklarazioa" irakurri zuen Estatu Batuetako gobernuaren aurka, eta FBIko bilatuenen zerrendako 10. postuan egon zen, hiru urtez. Gero, Northwestern Zuzenbide Fakultatean irakasten du, eta Weather Underground-en sortzailekide izen zen Bill Ayersekin ezkonduta dago, lehenago Chicagoko Illinois Unibertsitateko irakasle titularra izan zen.
Zuzenbideko irakasle elkartua da Zuzenbide Fakultatean, eta Haurren zuzendari izan zen Ipar Mendebaldean eta Northwestern Unibertsitateko Familia Justiziako Zentroan.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Películas de Bernardine Dohrn en cines.com» cines.com (Noiz kontsultatua: 2023-06-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Bernardine Dohrn - Biografía, mejores películas, series, imágenes y noticias» La Vanguardia 2022-04-15 (Noiz kontsultatua: 2023-06-04).
* ↑ (Ingelesez) Dominguez, Alessa. (2022-07-29). «The FBI Called His Mother The Most Dangerous Woman In America. Now He’s Exploring Her Legacy.» BuzzFeed News (Noiz kontsultatua: 2023-06-04).
* ↑ (Ingelesez) «Bernardine Dohrn | American activist | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2023-06-04).
* ↑ (Ingelesez) Staff. (2019-04-09). «Bernardine Dohrn: Top 10 Facts You Need to Know» FamousDetails (Noiz kontsultatua: 2023-06-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) Mother Simpson. 2023-05-08 (Noiz kontsultatua: 2023-06-04).
* ↑ Grathwohl, Larry, and Frank, Reagan, Bringing Down America: An FBI Informant in with the Weathermen, Arlington House, 1977, page 103

## Kanpo estekak

* Her biography at the Northwestern Law site, with a link to her CV
* Transcript of interview in 1996 with Bernardine Dohrn and Bill Ayers
* PBS Article "The Weathermen Today"
* Mugshot From Chicago PD Files
* Interview with Amy Goodman on Democracy Now
* Interview with Bernardine Dohrn by Jonah Raskin, The Rag Blog, October 20, 2011
* Bernardine Dohrn on Rag Radio, October 21, 2011, interviewed by Thorne Dreyer (57:33)
* Datuak: Q4893826
* Multimedia: Bernardine Dohrn / Q4893826
# Petru Dumitriu

Petru Dumitriu (Socol, 1924ko maiatzaren 8a - Metz, 2002ko apirilaren 6a) errumaniar idazlea izan zen. Frantsesez idatzi zuen, batez ere. Bere eleberrietan askatasun moral eta politikoaren alde egiten zuen: L´Homme aux yeux gris (1968, Begi griseko gizona), Retour à Milo (1969, Milora itzuli), La Liberté (1983, Askatasuna), Les Amours singulières (1990, Maitasun bereziak). Saiakerak ere idatzi zituen, autobiografia eta ikerketa mistikoa nahasten zutenak: Au Dieu inconnu (1979, Jainko ezezagunari).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1779779
# Abdul Halim Khaddam

Abdul Halim Khattam (arabieraz: عبد الحليم خدام‎; Baniyas, 1932ko irailaren 15a - Paris, 2020ko martxoaren 31) siriar politikaria izan zen. Baath alderdiko kidea, Assad-en gobernuko sunita eraginkorrena izan zen. Kanpo Harremanetako ministroa izan zen 1970 eta 1984 bitartean eta Siriako presidenteordea 1984 eta 2005 bitartean. Herrialdeko behin-behineko presidentea izan zen Hafez al-Assaden heriotzaren eta Baxar al-Assaden izendapenaren artean. 2005ean oposizioaren alde jarri eta erbestera joan zen.
* Datuak: Q307237
* Multimedia: Abd al-Halim Khaddam / Q307237
# Farida Khalaf

Farida Khalaf (arabieraz: فريدة خلف‎; 1995 inguru) 2014an Estatu Islamikoak bahitu eta esklabotzat saldu zuen emakume yezidiaren izengoitia da. Iheslarien esparru batera ihes egin zuen, eta 2016an bere esperientziari buruzko liburua argitaratu zuen, Das Mädchen, das den IS besiegte izenekoa.

## Bizitza

Irakeko Kocho herrian hazi zen. 2014an, 18 urte zituela, Estatu Islamikoak bere herria inbaditu zuen. Jihadistek herriko gizon eta mutil guztiak erail zituzten, Faridaren aita eta neba barne. Emakume eta neska ezkongabeak, Farida eta bere laguna Evin barne, Ar-Raqqara eraman eta sexu-esklabotzat saldu zituzten. Behin bahitzaileek hain gogor kolpatu zuten, non begi batean ikusmena galdu baitzuen, eta ezin izan zen ibili bi hilabetez.
Irakeko iparraldeko iheslarien esparru batera ihes egitea lortu zuen eta bizirik zeuden senitartekoekin elkartu zen. Komunitatekoen artean, ordea, familiaren desohoretzat jo zuten bortxatu izanagatik. Alemaniara joan zen bizitzera, eta han matematika irakasle bihurtuko dela espero du. 2016an, Das Mädchen, das den IS besiegte liburua idatzi zuen Andrea C. Hoffmann alemaniar idaztearekin batera, eta Jamie Bullochek ingelesera itzuli zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) MacGabhann, Frank. «The Girl Who Beat Isis by Farida Khalaf» The Irish Times 2016-10-29 (Noiz kontsultatua: 2023-09-22).
* 1 2 (Ingelesez) Aspden, Rachel. «The Girl Who Beat Isis: My Story by Farida Khalaf and Andrea C Hoffmann – review» The Guardian 2016-07-07 (Noiz kontsultatua: 2023-09-22).
* ↑ (Ingelesez) Ayed, Nahlah. «'They raped us; they killed our men': Psychologist helps Yazidi women recover from trauma of ISIS captivity» CBC 2017-01-09 (Noiz kontsultatua: 2023-09-22).
* ↑ (Ingelesez) Philp, Catherine. «The Girl Who Beat Isis: My Story by Farida Khalaf» The Times 2016-07-16 (Noiz kontsultatua: 2023-09-22).
* ↑ (Ingelesez) Sheridan, Colette. «Book review: The Girl Who Beat Isis» The Irish Examiner 2017-01-28 (Noiz kontsultatua: 2023-09-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48968897
# Dubravka Ugrešić

Dubravka Ugrešić (dûbraːʋka ûgreʃit͡ɕ ahoskatua; Kutina, 1949ko martxoaren 27a - Amsterdam, 2023ko martxoaren 17a) idazle kroaziarra izan zen.
"Kultura lazi" ("Gezurren kultura") 1996an argitaratu zuen, eta bere libururik ezagunena izango da ziur aski, politikaren gaineko kritika handia dena eta polemika bizia sortu zuena bere herrialdean.

## Bizitza

Literatura Konparatua eta Errusiar Hizkuntza eta Literatura ikasketak egin zituen Zagrebeko Unibertsitatean. 1991ean Jugoslavian gerra hasi zenean, gerraren aurkako jarrera garbia azaldu zuen eta oso kritiko nazionalismo kroaziar eta serbiarrekiko. Ondorioz, bazterketa publikoa jasan zuen, eta ondorioz, Kroaziatk alde egin zuen 1993an. Haren lanak hogeitik gora hizkuntzetara itzuli dituzte. Europako eta Estatu Batuetako hainbat unibertsitatetan aritu da klaseak ematen.

## Lanak

* Mali plamen - haurrentzat, 1971
* Filip i Srećica - 1976
* Poza za prozu - 1978
* Nova ruska proza - 1980
* Štefica Cvek u raljama života - 1981
* Život je bajka - 1983
* Forsiranje romana-reke ("Kontzientziaren ibia igaroz"), eleberria, 1988
* Kućni duhovi - 1988
* Mladinska knjiga - 1990
* Američki fikcionar ("Have a Nice Day") - 1993
* Kultura laži ("Gezurren kultura") - 1996
* Muzej bezuvjetne predaje ("Baldintzarik gabeko errendizioaren museoa") - eleberria, 1996
* Zabranjeno citanje ("Eskerrik asko ez irakurtzearren")- 2000
* Ministarstvo boli ("Minaren ministroa") - eleberria, 2004

## Erreferentziak

* ↑ Cano, Dubravka. (2016). Korrespondentziak. Erein, 8 or. ISBN 9788491091578..

## Ikus, gainera

* Serbokroazierazko literatura

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* (Ingelesez) Egileari buruz "Complete Review"-n
* (Ingelesez) Volgako Batelarien blogean
* Datuak: Q237416
* Multimedia: Dubravka Ugrešić / Q237416
# Miniatura

Miniatura edo edertzapena margolan txikia da; bereziki, paperean eta pergaminoetan eskuizkribuak apaintzeko egiten zen ilustrazioa. Inprimeria asmatu eta zabaldu zenean galdu zen eskuizkribuak miniaturaz apaintzeko ohitura. XVI. mendetik aurrera, jende ospetsuaren miniatura-erretratuak margotzeko ohitura zabaldu zen, dominetan agertzeko batez ere.
Miniaturagilerik ezagunak izan dira Jean Clouet Frantzian, Estatu Batuetan Sarah eta Elizabeth Goodrigde ahizpak, Ingalaterran Nicholas Hilliard eta Samuel Cooper, Alemanian Hans Holbein Gaztea eta Lucas Cranach Zaharra, eta Espainian Agustín Esteve eta Florentino De Craene.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Eskuizkribu argiztatu
* Miniaturazko erretratu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8362
* Multimedia: Miniatures (illuminated manuscripts) / Q8362
# BlackBerry

BlackBerry telefono adimentsuen linea bat da, BlackBerry Limited —lehen, Research In Motion (RIM)— Kanadako konpainiak garatua eta diseinatua. PDA, multimedia-erreprodugailu eramangarria, Interneteko nabigatzailea, jokoetarako gailua eta abar izateko daude pentsatuak BlackBerry gailuak.

## Ikus gainera

* BlackBerry Limited

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171819
* Multimedia: BlackBerry hardware / Q171819
# Handiegia erortzeko

«Handiegia erortzeko» (TBTF, ingelesezko Too Big to Fall) banku eta finantzen teoria bat da, esaten duena enpresa batzuk, bereziki finantza erakunde batzuk, hain handiak direla eta euren pisu ekonomikoa hain handia dela, ezen haien porrota hondamendia izango bailitzateke sistema ekonomikoarentzat. Hori dela eta, gobernuaren laguntza jaso beharko lukete balizko porrot bati aurre egin behar diotenean. Stewart McKinney kongresista estatubatuarrak Kongresuko audientzia batean ezagun egin zuen «handiegia erortzeko» terminoa, 1984an, Federal Deposit Insurance Corporationek Continental Illinoisen egindako esku-hartzea ekonomikoa eztabaidatzen ari zirela. Terminoa noizbehinka erabili da prentsan, eta ideia horietatik abiatuta egin dira ondoren banku-erreskateak.

## Erreferentziak

* ↑ Lin, Tom. (2010-10-01). «Too Big to Fail, Too Blind to See» UF Law Faculty Publications (Noiz kontsultatua: 2024-10-15).
* ↑ Stern, Gary H.; Feldman, Ron J.. (2009). Too big to fail: the hazards of bank bailouts ; with a new preface. (1. paperback ed. argitaraldia) Brookings Institution Press ISBN 978-0-8157-8152-3. (Noiz kontsultatua: 2024-10-15).
* ↑ (Ingelesez) Nurisso, George C.; Prescott, Edward S.. (2017-10-18). «The 1970s Origins of Too Big to Fail» Economic Commentary (2017-17) doi:10.26509/frbc-ec-201717. (Noiz kontsultatua: 2024-10-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q677066
# Independentziaren Alderdia (Palestina)

Independentziaren Alderdia, arabieraz: حزب الاستقلال, Hizb al-Istiqlal‎, Palestinako alderdi arabiar nazionalista bat izan zen. Palestinako Britainiar Mandatuaren garaian jardun zuen.
1932ko abuztuaren 14an Muhammad Izzat Darwaza, Fahmi al-Abboushi, Mu'in al-Madi, Akram Zu'aytir, ‘Ajaj Nuwayhid, Rashid al-Hajj Ibrahim, Subhi al-Khadra eta Salim Salamahek sortu zuten. 1947an desegin zen.
* Datuak: Q2509580
* Multimedia: Independence Party (Mandatory Palestine) / Q2509580
# Glukagoi

Glukagoia 29 aminoazido dituen hormona peptidikoa da, gluzidoen metabolismoan jarduten duena. Bere pisu molekularra 3.485 daltonekoa da, eta 1923an aurkitu zuten John Charles Kimball eta Murlin zientzialariek. Pankreako Langerhansen uhartetxoetako alfa zelulek jariatzen dute.
Bere egitura primarioa honako hau da:
    NH$_2$-His-Ser-Gln-Gly-Thr-Phe-Thr-Ser-Asp-Tyr-Ser-Lys-Tyr-Leu-Asp-Ser-Arg-Arg-Ala-Gln-Asp-Phe-Val-Gln-Trp-Leu-Met-Asn-Thr-COOH
Glukagoiak intsulinaren aurkako efektua du: odolean dagoen glukosa kopurua igotzen du. Horretarako, gibelean dagoen glukogenoaz jarduten du, glukogeno horren hidrolisia bultzatuz (glukosa sortzeko). Bestalde, glukolisia inhibitzen du (hots, glukosaren oxidazioa).
Organismoak odolean glukosa gehiago behar duenean glukagoiaren sintesia areagotzen du. Adrenalina hormonaren jarduera glukagoiaren antzekoa da, glukosaren kontzentrazioa odolean ere igotzen baitu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Nutrizioa eta Dietetika Hiztegia] [2016], [Farmakoak Hiztegia] [2022] eta [Albaitaritza Hiztegia] [2023]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170617
* Multimedia: Glucagon / Q170617
# Israel Zangwill

Israel Zangwill (1864ko urtarrilaren 21a, Londres - 1926ko abuztuaren 1a, Midhurst, Mendebaldeko Sussex), britainiar idazle judu bat izan zen. 1903an Edith Ayrton britainiar sufragistarekin ezkondu zen.
XIX. mendeko sionismoaren sorreran berebiziko garrantzia izan zuen eta Theodor Herzlekin elkarlan estua izan zuen. Hasiera batean Palestinan juduen estatu bat sortzearen defendatzailea izan zen arren gerora territorialismo sionistaren babeslea izan zen, alegia, estatu judu baten sorreraren aldekoa, baina ez Lur Santuan derrigorrean.
* Datuak: Q113681
* Multimedia: Israel Zangwill / Q113681
# Judu Kolonizazioaren Elkartea

Judu Kolonizazioaren Elkartea, hebreeraz: ייִק"אַ‎, 1891ko irailaren 11n Maurice de Hirsch frantziar bankari juduak sortutako erakunde bat izan zen. Bere helburua Errusia eta Ekialdeko Europako juduen emigrazio masiboa bulatzaraztea zen, nagusiki Ipar Amerika (AEB eta Kanada), Hego Amerika (Argentina eta Brasil) eta Otomandar Inperioaren lurraldetara.
Gaur egun oraindik ere Judu Karitatearen Elkartea izenez jardunean jarraitzen du.
# Amilina

Amilina, irleetako polipeptido amiloidea edo IAPP (ingelesez: islet amyloid polypeptide) 37 hondakineko hormona peptidiko bat da, pankrearen zelula betek intsulinarekin batera jariatzen dutena (amilina intsulinarekin alderatuta, 1:100 arrazoiaren inguruan).

## Garrantzi klinikoa

Polipeptido amiloide intsulinoma (IAPP, edo amilina) 2. motako diabetes mellitusa duten edo intsulinoma bat duten pazienteen irlatxo pankreatikoetan aurkitu ohi da. Amilinaren eta 2. motako diabetesaren arteko lotura aspalditik ezagutzen da, baina zailagoa izan da amilinaren funtzio eragile zuzena ezartzea. Duela gutxiko emaitzek iradokitzen dutenez, amilinak, Alzheimerren gaixotasunarekin lotutako β-amiloideak (Abeta), esaterako, intsulina sortzen duten beta zeluletan zelula-heriotza apoptotikoa eragin dezake, eta efektu hori garrantzitsua izan daiteke 2. motako diabetesaren garapenean. Azkenik, duela gutxi egindako ikerketa batek jakinarazi du eragin sinergikoa duela arratoi lodietan leptina eta amilina kidetzearekin pisua galtzean, leptinarekiko sentikortasun hipotalamikoa berrezartzean.

## Erreferentziak

* 1 2 3 GRCh38: Ensembl release 89: ENSG00000121351 - Ensembl, May 2017
* 1 2 3 GRCm38: Ensembl release 89: ENSMUSG00000041681 – Ensembl, May 2017
* ↑ Human PubMed Reference:. National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library of Medicine.
* ↑ Mouse PubMed Reference:. National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library of Medicine.
* ↑ (Ingelesez) Entrez Gene: IAPP islet amyloid polypeptide. .
* ↑ Hayden MR. (2002). «Islet amyloid, metabolic syndrome, and the natural progressive history of type 2 diabetes mellitus» JOP 3 (5): 126–38. PMID 12221327..
* ↑ Lorenzo A, Razzaboni B, Weir GC, Yankner BA. (1994). «Pancreatic islet cell toxicity of amylin associated with type-2 diabetes mellitus» Nature 368 (6473): 756–60. doi:10.1038/368756a0. PMID 8152488..
* ↑ Roth JD et al.. (2008). «Leptin responsiveness restored by amylin agonism in diet-induced obesity: Evidence from nonclinical and clinical studies» PNAS 105 (20): 7257–7262. doi:10.1073/pnas.0706473105. PMID 18458326..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q424643
# 1648
## Gertaerak

* Ekainaren 14a – Margaret Jones emakumeari sorginkeria leporatu eta Bostonen urkatu zuten.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Otsailaren 26a – Francisco Ignacio Añoa, euskal artzapezpikua, Iruñeko apezpikua izandakoa (h. 1746).
* Apirilaren 7a – John Sheffield, estatu gizon eta olerkari ingelesa (h. 1721).
* Apirilaren 26a – Petri II.a Portugalgoa, baketsua, Portugalgo erregea (h. 1706).
* Abuztuaren 21a – Josè Zatrilla y Vico, Sardiniako idazlea eta poeta (h. 1720).
* Urriaren 3a – Élisabeth Chéron, jakintza alor anitzeko frantziar emakumea (h. 1711).
* Pieter Verbrugghen II.a, flandriar eskultore, eskulangintza gizona, akuaforte egile eta harri merkataria (h. 1691 ostean).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 23a – Francisco de Rojas Zorrilla, espainiar dramagilea (j. 1607).
* Otsailaren 16a – Juan Mendiaratz, gipuzkoar eskultorea (j. 1585).
* Otsailaren 28a – Kristian IV.a Danimarkakoa, Danimarka eta Norvegiako erregea (j. 1577).
* Maiatzaren 20a – Ladislao IV.a Vasa, Poloniako erregea, Lituaniako duke handia, Suediako errege titularra eta Errusiako tsarra (j. 1595).
* Ekainaren 15a – Margaret Jones, Massachusettseko Badiako Kolonian sorginkeria leporatuta exekutatutako lehen pertsona (j. 1613).
* Abuztuaren 8a – Esteban Azkarraga, gipuzkoar militar eta funtzionarioa, Yucatángo gobernadorea.
* Abuztuaren 9a – Diego Vidal de Liendo, bizkaitar apaiz katoliko eta margolari barrokoa (j. 1602).
* Abuztuaren 18a – Ibrahim I.a, sultan otomanoa (j. 1615).
* Abuztuaren 25a – Josef Calasanz, espainiar apaiz eta hezitzailea, Eskolapioak kongregazioaren fundatzailea (j. 1557).
* Irailaren 1a – Marin Mersenne, frantziar fraide, matematikari eta filosofoa (j. 1588).
* Urriaren 7a – Salvat Ihartze gaztea, baxenafar elizgizona.
* Urriaren 15a – Simone Cantarini, italiar margolari eta grabatzailea (j. 1612).
* Pedro Hurtado de Mendoza, euskal jatorriko militar eta politikaria (j. 1567).
* Tirso de Molina, espainiar antzerki-idazlea (j. 1579).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6941
* Multimedia: 1648 / Q6941
# FC Dacia Chişinău

FC Dacia Chişinău Moldaviako futbol taldea da, Chisinau hiriburukoa. Moldaviako Liga bakarra irabazi zuen arren puntako taldea bihurtu zen. 2018an ordea taldea desegin zen.

## Historia

1999an sortu eta bigarren mailan hasi zen baina lehenengo urtean honezkero lehen mailara igotzea lortu zuen. 2008 eta 2009an bigarren postuan gelditu ondoren 2011 urtean Liga irabazi zuen, bai eta superkopa ere.
2015 urtean bigarren egin du baina lehen hiru taldeak berdinduta gelditu dira eta golen arteko diferentzia ere lehen bien artean berdina izan da. Ligan FC Milsamik 3-0 irabazia zion Orhein eta Dacia 2-0 nagusitu zen Chisinaun, beraz Milsami izan da txapelduna. Kopan finalera iritsi da baina luzapenean sarturiko gol batek saririk gabe utzi du.
2016 eta 2017an Liga irabaztear egon zen baina Sheriff Tiraspolekin puntutan berdinduta amaitu zuen urte bietan, eta "urrezko partidak" erabaki zuen txapelduna. 2016an 1-0 emaitzaz galdu zuen, 2017an penalti jaurtiketek utzi zuten txapelketarik gabe.
2018ko martxoan taldeak desegingo zela iragarri zuen.

## Palmaresa
### Moldavian: 2

* Moldaviako Liga:
** Irabazi (1): 2011.
** Bigarrena (7): 2008, 2009, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017.
* Moldaviako Kopa:
** Txapelduna (0).
** Finalista (4): 2005, 2009, 2010, 2015.
* Moldaviako Superkopa (1): 2011.

## Kanpo estekak

* (Errumanieraz)(Errusieraz)(Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q635644
* Multimedia: FC Dacia Chișinău / Q635644
# FC Zimbru Chisinau

FC Zimbru Chisinau Moldaviako futbol talde onenetakoa da, Chisinau hiriburukoa. Moldaviako 8 Liga eta 6 Kopa irabazi ditu.

## Historia

1947an sortu zen eta 1956an Sobietar Batasuneko lehen mailara igo zen. 11 urte pasa zituen lehen mailan, azkena 1983an. 1992an Moldaviako txapelketak abiatu ziren eta Zimbruk 2000 arteko liga guztiak irabazi zituen 1997koa ezik. Bitxikeria bezala 1997 izan zen lehenengo kopa irabazi zuen urtea eta ondoren beste 4 kopa lortu zituen, azkena 2007an.

## Palmaresa
### Sobietar Batasunean: 0

* SESBeko Liga (0): seigarren 1956an.
* SESBeko Kopa (0): final laurdenak 1963an.

### Moldavian: 14

* Moldaviako Liga (8): 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1998, 1999, 2000.
* Moldaviako Kopa (6): 1997, 1998, 2003, 2004, 2007, 2014.
* Moldaviako Superkopa (0): bigarren 1995 eta 2000an.

### Nazio artean: 0

* Estatu Independenteen Erkidegoko Kopa (0): finalista 2000an.

## Kanpo estekak

* (Errumanieraz)(Errusieraz)(Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q203513
* Multimedia: FC Zimbru Chișinău / Q203513
# Pogrom

Pogroma (errusieraz: погром, translit.: Pogrom, euskaraz: «suntsipen») eraso bortitza da, hilketak eta ondasunen txikizioa eta arpilatzea barne, talde etniko, erlijioso edo dena delako baten aurkakoa, gehienetan gobernuaren baimenaz egiten dena. Historian zehar, judu-komunitatearen aurkako erasoak izendatzeko erabili izan da.

## Historia

Pogrom deitutako lehenengo eraso oldea Errusiar Inperioan gertatu zen, 1881 eta 1884 artean. 1881ean Alexandro II.a Errusiakoa San Petersburgon eraila izan zelarik, errudunak juduak zirelako zurrumurrua zabaldu zen. Jarraian, inperioaren hego-mendebaldean (egungo Ukraina, Polonia eta Moldavian) juduen aurkako bortizkeria hedatu zen: hilketak eta bortxaketak gertatu ziren, eta milaka etxe suntsitu zituzten. Bitartean, agintariek ezer gutxi egin zuten erasoak geldiarazteko; are gehiago, pogromak juduen eskubideak murrizteko baliatu zituzten.
1903 eta 1906 artean beste pogrom olde bat izan zen, garrantzitsuena Chisinaun 1903ko apirilaren 6an. Jazarpen horien beste ondorio bat emigrazioa izan zen: 1880-1920 bitartean, Errusiar Inperioko bi miloi juduk Ameriketako Estatu Batuetara alde egin zuten. 1917ko Errusiako Iraultzan eta ondoko Gerra Zibilean (1918-1921) ere hainbat pogrom izan ziren. Judu aberatsek boltxebikeen erasoak pairatu zituzten, eta iraultzaren aldekoek, berriz, Armada Zuriaren errepresioa.
Antisemitismoaren historian pogrom hitza judu-komunitatearen aurkako edozein eraso izendatzeko erabiltzen da. Errate baterako, 1938ko azaroaren 9an, Alemanian eta Austrian gertatu zen Kristal hautsien gaua, Kristallnacht edo Pogromnacht izenez ezagutzen da. Era berean, pogromtzat hartzen dira, Izurri Beltza sortzen zutela leporaturik, XIV. mendean juduek jasan zituzten erasoaldiak ere.
Bestalde, pogrom deitu izan zaie azken hamarkadetan gutxiengo erlijioso edo etnikoren aurka izan diren hainbat oldarraldiri.

## Erreferentziak

* ↑ Pogrom. Encyclopaedia Britannica, britannica.com (Noiz kontsultatua: 2022-2-6).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177716
* Multimedia: Pogroms / Q177716
# Maddi Bengoetxea

Maddi Bengoetxea Erriondo (Errenteria, Gipuzkoa, 2000ko urriaren 15a), Euskal Herriko eskubaloi jokalaria da, Zuazo eskubaloi taldean jokatzen duena.

## Ibilbidea

Herriko Ereintza eskubaloi taldeko harrobian hasi zen jokatzen. 2018an 4 Nazioen Kopan Euskadiko selekzioarekin jokatu ondoren Zuazok fitxatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Balonmano | El Zuazo ficha a la lateral de 17 años Maddi Bengoetxea procedente del Ereintza. (Noiz kontsultatua: 2022-12-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Maddi Bengoetxea se queda en el ZEV Zuazo» El Correo 2021-06-22 (Noiz kontsultatua: 2022-12-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115656215