OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ada Mello

Ada Mercedes de Mello Marques Luz (Maceió, 1953ko abenduaren 16a – ibidem, 2023ko apirilaren 20a) brasildar gizarte-langile eta politikaria izan zen.

## Bizitza

Ada Mellok Alagoasko Unibertsitate Federalean ikasi zuen. Brasilgo Alderdi Laboristako kidea, 2006an hautatua izan zen Fernando Collor de Mello lehengusuaren bigarren ordezko gisa, eta 2008ko irailean senatari bilakatu zen.
Politikari eta gizarte-langile izateaz gain, Alagoasko ekintzaile katoliko garrantzitsuenetako bat izan zen, hainbat eliza zaharberritzen lagundu zuena.
Birikako minbiziaren aurkako borroka luze baten ostean hil zen Maceióko ospitale batean, 2023ko apirilaren 20an.

## Erreferentziak

* 1 2 (Portugesez) Tavares, Gabriel. «Prima de Collor, ex-senadora Ada Mello morre aos 69 anos» UOL 2023-04-20 (Noiz kontsultatua: 2024-07-09).
* ↑ (Portugesez) «Ada Mello (PTB - AL)» Senado Federal jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2008-10-12) (Noiz kontsultatua: 2024-07-09).
* ↑ (Portugesez) «Ada Mello - AL» Senado Federal (Noiz kontsultatua: 2024-07-09).
* ↑ (Portugesez) «Prima de Collor toma posse no senado» Votebrasil (Noiz kontsultatua: 2009-05-21).
* ↑ (Portugesez) Honorato, Maylson. «Morre Ada Mello, ex-senadora por Alagoas e liderança católica» Gazeta de Alagoas 2023-04-21 (Noiz kontsultatua: 2024-07-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9582131
* Multimedia: Ada Mello / Q9582131
# Marquinhos Trad

Marcos Marcello Trad (1964ko abuztuaren 28a), a2017tik gaur egungo Campo Grandeko alkatea eta Brasilgo abokatua da.

## Biografia

Abokatu gisa , Brasilgo Abokatuen Elkargoko Mato Grosso do Sul ataleko kide izan zen aholkulari gisa, eta, ondoren, Etika eta Diziplina Batzordeko buru izan zen. Estatuko Kirol Justizia Auzitegian (TJD-MS) sartu eta buru izan zen.

## ibilbide politikoa

2004an zinegotzi hautatua, Lurralde Gaietarako udal idazkari izan zen André Puccinelli orduko alkatearen administrazioan . Gaur egun bere hirugarren agintaldia betetzen ari da estatuko diputatu gisa, eta 2006an hautatu zuten lehen aldiz. PMDBrekin afiliatuta zegoen, 2016an PSDra migratuz .
2016an, Campo Grandeko alkatetzarako aurkeztu zen PSDk . Bigarren itzulirako sailkatu zen bigarren itzulirako baliozko botoen % 34,57rekin, eta baliozko botoen % 58,77rekin lehia irabazi zuen.

## Erreferentziak

* ↑ MS: Marquinhos Trad reforça compromisso com Bela Vista. 20 de setembro de 2006.
* ↑ Gomes, Anna. (12 de março de 2016). Ao lado do irmão, Marquinhos se filia ao PSD e lança programa de pesquisa. .
* ↑ Katayama, Juliene. (4 de agosto de 2016). PSD oficializa Marquinhos Trad como candidato a prefeito da capital de MS. .
* ↑ Marquinhos Trad (PSD) e Rose Modesto (PSDB) vão ao 2º turno em Campo Grande. 2 de outubro de 2016.
* ↑ Marquinhos Trad (PSD) é eleito prefeito de Campo Grande. 30 de outubro de 2016.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26692175
* Multimedia: Marquinhos Trad / Q26692175
# Joênia Wapichana

Joênia Batista de Carvalho, ezagunagoa Joênia Wapichana izenez (Boa Vista, Brasil, 1974ko apirilaren 20a), Brasilgo abokatua da, Brasilen abokatutza lanean diharduen lehen emakume indigena.
2018ko hauteskundeetan, Brasilgo Diputatuen Ganberako hautetsia izan zen lehen emakume indigena izan zen, Roraima estatuaren ordezkari gisa eta Jasangarritasun Sareko (REDE) kide gisa.

## Biografia

Wapishana talde indigenako kidea, zortzi urte zituela, jaio zen herrixka utzi eta amarekin Boa Vistara joan zen bizitzera. Bigarren Hezkuntza amaitu ondoren, kontabilitateko bulego batean hasi zen lanean egunez, gauez Roraimako Unibertsitate Federalean zuzenbidea ikasten zuen bitartean. 1997an graduatu zen.

### Abokatu ibilbidea

Raposa Serra indigena do Sol barrutian zerbitzatu zuen, Roraimako Kontseilu Indigenaren (CIR) sail juridikoan lan egiteaz gain, baita Brasilgo iparraldeko eskualdean bere lurren jabetzarako indigenen eskubideen defentsan ere.
Brasilgo Abokatuen Ordenako (OAB) Herri Indigenen Eskubideen Batzordeko lehen presidentea izan zen, 2013an sortua.
2018ko legegintza-hauteskundeetan, Roraimagatik Diputatuen Ganberarako hautatu zuten.

## Goraipamenak

* 2004an, Reebok saria jaso zuen, giza eskubideen defentsan egindako lanagatik. 2010ean, Brasilgo Kultura Ministerioaren Kultura Merezimenduaren Ordenarekin kondekoratu zuten.
* 2018an Nazio Batuen Erakundearen Giza Eskubideen Saria jaso zuen.

## Iruditegia

* Emakume indigenen martxa, 2019
* Maria Fernanda Ribeiro eta Joenia Wapichana, Emakume indigenen martxa, 2019
* Giza Eskubideen eta Partaidetzako Legeen Batzordea, 2020
* Joênia "Wapichana" Emakumeen egoera eta giza eskubidea hitzaldian
* Acampamento Terra Livre 2023
* CTEYANOMAMI - Comissão Temporária Externa Yanomamien egoera eta garimpeiroen irteera bateratzeko, 2023

## Erreferentziak

* ↑ «Brasil tiene a la primera mujer indígena como diputada federal» Agência Brasil 9 de octubre de 2018.
* ↑ Web, Alfama. «Bacanudo - Liderança indígena» Bacanudo.
* ↑ Veja como foi a cobertura do primeiro turno das eleições. 15 de octubre de 2018.
* ↑ Joênia, a 1ª índia a se tornar advogada no Brasil. OAB, 13 de dezembro de 2004
* ↑ «Na ONU, brasileira Joenia Wapichana recebe o Prêmio de Direitos Humanos 2018» ONU Brasil 19 de diciembre de 2018.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Joênia Wapixana» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q3187339
* Multimedia: Joênia Wapixana / Q3187339
# João Goulart

João Belchior Marques Goulart (São Borja, 1918ko martxoaren 1a - Mercedes, Corrientesko probintzia, Argentina, 1976ko abenduaren 6a) brasildar politikaria izan zen. Brasilgo 24. presidentea izan zen 1961etik 1964ra.
Lur-jabe aberatsen familia batean jaio zen. Zuzenbidean lizentziatu zen Porto Alegreko Unibertsitatean, baina ez zuen inoiz lan egin eta 1945ean politikan sartu zen.
1951n diputatu federal hautatu zuten eta Getulio Vargasek Lan ministro izendatu zuen 1953an. Presidenteordea izan zen Juscelino Kubitschek eta Jânio Quadros presidenteekin. 1961eko abuztuaren 21ean Quadrosek presidentetzari uko egin zion eta Goulart presidente bihurtu zen. 1964ko apirilaren 1ean militarrak estatu-kolpea izan ziren eta diktadura militarra ezarri zuten.
Goulart Brasilgo azken presidente ezkertiarra izan zen Lula da Silva boterera iritsi arte. Argentinan hil zen 1976an, eta pozoitu izanaren zantzuak daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34982
* Multimedia: João Goulart / Q34982
# Juscelino Kubitschek de Oliveira

Juscelino Kubitschek de Oliveira (Diamantina, Minas Gerais, 1902ko irailaren 12a - Rio de Janeiro, 1976ko abuztuaren 22a) brasildar mediku eta politikaria izan zen. Belo Horizonteko alkate (1940), Minas Geraiseko diputatu (1934 eta 1946), estatu horretako gobernadore (1950) eta Brasilgo presidente (1955-1961) izan zen. Lehendakaritza-garaiko egintzarik ezagunena Brasilia hiria sortzea izan zen, 1959tik aurrera herrialdeko hiriburu dena. Janio Quadros izan zuen ondorengoa Brasilgo lehendakaritzan.
Brasilian, Kubitschek lehendakariaren lehenengo egoitza Catetinho jauregia izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q155824
* Multimedia: Juscelino Kubitschek / Q155824
# Fernando Collor de Mello

Fernando Affonso Collor de Mello (Rio de Janeiro, 1949) brasildar politikaria da. Brasilgo presidentea izan zen 1990 eta 1992 bitartean.

## Bizitza

Ekonomian lizentziatu zen 1970ean. Aita hedabideen arloko Brasilgo pertsonarik boteretsuenetakoa zuen, eta, ikasketak bukatutakoan, familiaren prentsa-negozioan sartu zen. Diktadura militar luzearen ondoren, 1989an lehen hauteskunde demokratikoak egin zirenean, presidentetzarako aurkeztu zuen bere burua, Partido da Reconstrução Nacional alderdi eskuindar eta neoliberalaren bitartez.
1990ean, Brasilgo Langileen Alderdia garaitu, eta demokrazialdi berriko lehen presidente bihurtu zen. Ekonomia suspertzearren, Mundu Bankuarekin eta Nazioarteko Diru Funtsarekin Brasilgo kanpo-zorra negoziatzeko prest agertu zen, eta, azken horren aholkuei jarraituz, politika neoliberala jarri zuen abian: bankuetako ondasun guztiak sei hilabetez bere horretan uzteko agindua eman zuen. Gerora jakin zen bere ondasunak Brasilgo bankuetatik kanpora atera zituela. Amazoniako oihanak babesteko konpromisoa ere hartu zuen, eta 1992an Rio de Janeiron egin zuten Ingurumenari buruzko Mundu Biltzarra. Urte hartan bertan, presidente kargutik eraitsi, eta auzipetu egin zuten, ehunka mila dolar bereganatzearen salaketapean. Brasilgo Auzitegi Gorenak absolbitu egin zuen, froga aski ez zegoelako, baina Brasilgo Kongresuak errudun jo zuen, eta 1994tik 2002ra eskubide politikoak baliatzea eragotzi zion. 2006an, senatari izateko hautatu zuten Brasilgo ipar-ekialdeko Alagoas estatuan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q236503
* Multimedia: Fernando Collor / Q236503
# Puritanismo

Puritanismoa XVI. mendearen bukaeran eta XVII. mendearen hasieran Ingalaterran sortutako doktrina protestante erradikala izan zen, bertan, 1640 eta 1660 artean bereziki, nagusi izan zena, eta geroago Ipar Amerikako kolonietan zabaldu zena, Estatu Batuetako ipar-ekialdea izan zen lurraldean. Eliza Anglikanoa guztiz eraberritzeko xedea zuen, jatorrizko kristautasun garbia aldarrikatuz, Biblia doktrinaren legezko iturri bakartzat hartuta. Jakue I.aren (1603-1625) gobernuaren erasoak zirela kausa, puritano asko aurrena Holandara erbesteratu ziren eta gero, Amerikara. Plymouth, Massachusetts, Connecticut eta beste kolonia batzuk sortu zituzten. 1660an, erregetza berrezarri zenean, gainbehera egin zuen; hala ere, haren ideiek Amerikan denbora luzez iraun zuten indarrean: puritanoek demokrazia-iturritzat azaldu zituzten eta politikara zabaldu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137073
* Multimedia: Puritans / Q137073
# Maria Olivia da Silva

María Olivia da Silva (Itapetininga, São Paulo, Brasil, 1880ko otsailaren 28a - Astorga, Paraná, Brasil, 2010eko uztailaren 8a). brasildar ehun urtedun emakumea izan zen. Hil zen urtean, 2010. urtean bizirik zegoen planetako pertsona zaharrena zela zioen. RankBrasil eta Brasilgo Gizarte Aseguruaren Institutu Nazionalaren (INSS) arabera 130 urte zituen.
Bere adina baieztatuz gero, 130 urte, inoiz erregistratu den emakume zaharrena bilakatuko litzateke. RankBrasilek emandako dokumentuak 1970ekoak edo geroagokoak dira. Semeak azaldu zuenez, Maria Olíviaren dokumentu guztiak bere etxe zaharrean piztutako sute batek suntsitu zituen, eta 1970ean Porecatun, Paranan, jaiotza-ziurtagiri berria eman zioten.

## Bizitza

Itapetiningan jaio zen, São Paulon, eta Astorgan bizi izan zen, Paranan.
Da Silva bi aldiz ezkondu zen, eta bere hamalau seme-alabetatik lau adopziozkoak ziren. Bere oroimena ez zen desagertu, eta emakume zaharrak xehetasunez kontatu zuen, neskatoa zela, 1888. urtean Brasilen esklabotzaren abolizioa.
Bere azken urteetan Da Silva bere seme adoptatu batekin bizi izan zen, Aparecido H. Silva, 1946an jaioa. Brasildarrak 15 urtetan gainditzen omen zuen Eugénie Blanchard frantziarra (1896-2010), zeinak 114 urterekin "Bizirik zegoen munduko emakume zaharrena" izendatu zuen munduko liburuan.

### Eztabaida

2005eko martxoan agertu zen bat-batean, dokumentatutako edozein pertsona baino hamar urte zaharragoa zela esanez, eta hori oso eztabaidagarria da, Gerontology Research Group-eko kideen arabera. Aurreko bost urteetan, Brasilgo emakumeak izan zituen aurrekari, gutxienez bi emakume brasildarrek ez zuten lortu adin errekorraren antzeko aldarrikapenei eusteko dokumentaziorik ematea. Urte horretan bertan, Guinness errekorren liburuaren webgunean, Hendrikje van Andel-Schipper herbeheretarra (1890-2005), 114 urtekoa, 1890eko ekainaren 29an jaioa, munduko pertsona zaharrentzat jotzen zen, eta, ondoren, 115 urte zituen Ekuadorreko María Capovillaren (1889-2006) erreklamazioa onartu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Muere en Brasil la mujer que decía ser la más anciana del mundo
* ↑ Noticia en RankBrasil
* ↑ Artículo en Globo.com Noticias, en portugués
* ↑ Artículo en Jornal Hoje
* ↑ Artículo en Perspectiva ciudadana
* ↑ Artículo en Msnbc
* ↑ Artículo en 20 minutos
* ↑ Artículo en el Seniorjournal

## Ikus, gainera

* Zerrenda:Bizirik dauden munduko pertsonarik zaharrenak

## Kanpo estekak

* Munduko pertsona zaharrenen zerrenda, ingelesez
* Datuak: Q1076822
# Isabel I.a Bragantzakoa

Isabel Kristina Leopoldina Augusta Mikaela Gabriela Rafaela Gonzaga de Braganza e Borbon, tronuratzean Elisabet I.a Bragantzakoa izena hartu zuena (Rio de Janeiro 1846ko uztailak 29-1921eko azaroak 14), Brasilgo printzesa inperiala eta erregeordea izan zen.
Brasilgo azken enperadorea izan zen Pedro II.a Brasilgoa eta Teresa Cristinaren alaba izan zen. Euren alaba nagusi eta tronurako oinordeko bezala, inperioaren erregeordetza hartu zuen hiru aldiz, bere aita bidaian zegoela. Erredentorea bezala ezagutzen da, horietako batean, esklabutza abolitu baitzuen Brasilen, honek, familia inperiala eta lurjabe esklabista boteretsuekin aurrez aurre jarri zituelarik.
Gaston Orleansekoa, Euko Kontearekin, nor Luis Filipe Frantziakoa errege frantsesaren biloba zen. Lau seme alaba izan zituen:
* Luiza Victoria Orleans-Bragantzakoa (1873)
* Pedro de Alcántara Orleans-Bragantzakoa (1875-1940)
* Luis Felipe Orleans-Bragantzakoa (1878-1920)
* Antonio Gaston Orleans-Bragantzakoa (1881-1918)
Bere familiarekin bizi izan zen Isabel Jauregian, gaur egun Guanabara Jauregia deitua. Hiru aldiz hartu zuen erregeordetza (1871 eta 1872 bitartean, 1875 eta 1876 bitartean eta, azkenik, 1887 eta 1888 bitartean), garai hauetan, Sabel Askatasun Legea (Brasilen jaiotako esklabuen seme-alabak askatzen dituena), zigortutako gotzain eta presoentzako amnistia bat eta Lege Aureoa (Brasilen esklabutzaren abolizioa suposatu zuena) aldarrikatu zituen. Urrezko Arrosarekin saritu zuen Leon XIII.a aita santuak. Brasilen errepublika aldarrikatu zenean, Frantzian erbesteratu zen.
Bere aita hil zenean, Brasilgo tronuaren oinordekotza eskubideak jaso zituen, bera hiltzean, bere biloba Pedro Enrike Orleans-Bragantzakoari pasa zirelarik

## Kanpo estekak

* (Portugesez)Caxambuko Palace Hotela - Isabelen bisitei buruzko artikuluak
* Datuak: Q464449
* Multimedia: Isabel, Princess Imperial of Brazil / Q464449
# Nigeriaren banaketa administratiboa

Nigeria 36 estatu eta Abuja hiruburua barnean duen Barruti federal batean banatzen da.
| Estatua | Azalera (km²tan) | Biztanleria (2006ko errolda) |
| Abia | 6.320 | 2.833.999 |
| Adamawa | 36.917 | 3.168.101 |
| Akwa Ibom | 7.081 | 3.920.208 |
| Anambra | 4.844 | 4.182.032 |
| Bauchi | 45.837 | 4.676.465 |
| Bayelsa | 10.773 | 1.703.358 |
| Benue | 34.059 | 4.219.244 |
| Borno | 70.898 | 4.151.193 |
| Cross River | 20.156 | 2.888.966 |
| Delta | 17.698 | 4.098.391 |
| Ebonyi | 5.670 | 2.173.501 |
| Edo | 17.802 | 3.218.332 |
| Ekiti | 6.353 | 2.384.212 |
| Enugu | 7.161 | 3.257.298 |
| Gombe | 18.768 | 2.353.879 |
| Imo | 5.530 | 3.934.899 |
| Jigawa | 23.154 | 4.348.649 |
| Kaduna | 46.053 | 6.066.562 |
| Kano | 20.131 | 9.383.682 |
| Katsina | 24.192 | 5.792.578 |
| Kebbi | 36.800 | 3.238.628 |
| Kogi | 29.833 | 3.278.487 |
| Kwara | 36.825 | 2.371.089 |
| Lagos | 3.345 | 9.013.534 |
| Nasarawa | 27.117 | 1.863.275 |
| Niger | 76.363 | 3.950.249 |
| Ogun | 16.762 | 3.728.098 |
| Ondo | 14.606 | 3.441.024 |
| Osun | 9.251 | 3.423.535 |
| Oyo | 28.454 | 5.591.589 |
| Plateau | 30.913 | 3.178.712 |
| Rivers | 11.077 | 5.185.400 |
| Sokoto | 25.973 | 3.696.999 |
| Taraba | 54.473 | 2.300.736 |
| Yobe | 45.502 | 2.321.591 |
| Zamfara | 39.762 | 3.259.846 |
| Abuja (Barruti federala) | 7.315 | 1.405.201 |

## Erreferentziak

* ↑ 2006 Population Census National Bureau of Statistics of Nigeria. May 2007. 2012ko apirilaren 27an begiratua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3330995
* Multimedia: Subdivisions of Nigeria / Q3330995
# Henri Emmanuelli

Henri Emmanuelli (Eaux-Bonnes (Akitania), 1945eko maiatzaren 31 – Baiona, 2017ko martxoaren 21a) Frantziako politikari ezkertiarra, Alderdi Sozialistaren (Parti Socialiste) partaide historikoa izan zen.

## Biografia

Jaiotzez familia komunistakoa bazen, bere bizitza Alderdi Sozialistan eman zuen; alderdian 1971an sartu zen. Landetako Diputatu izan zen urte askoan. Estatu mailan kargu asko izan zituen. François Mitterranden aldekoa izan zen. 1996an, alderdiaren finanziazio ilegalaren akusaziopean, kondenatua izan zen. 2005eko maiatzaren 29ko Europako konstituzioaren inguruko erreferendumen ezetza defenditu zuen. 2016an François Hollanderen aldeko kanpaina egin zuen. Baionako ospitalean hil zen gaixotasun luze baten ondorioz, neuropatia degeneratiboaz, infekzio-bronkitis batek jota.

## Karguak

Beste kargu askoren artean:
* 1978tik 1981ra Diputatua.
* 1986tik 1997ra Diputatua
* 1981an, Estatuko Idazkaria atzerrian
* 1983an, Aurrekontuen Idazkaria
* 1984tik 1986ra, Kontsumo Idazkaria
* 1986ko 1988ra Akitaniako lurraldeko Kontselaria
* 1992an Akitaniako lurraldeko Kontselaria
* 1992tik 1993ra, Frantziako Nazio Biltzarraren lehendakaria
* 1994an alderdiaren idazkaria. Lionel Jospinek irabazi zion.
* 2000an, kondena bete ondoren, politikara itzuli zen

## Liburuak

* Plaidoyer pour l’Europe, Groupe Flammarion, juillet 1992 ISBN|978-2-0806-6811-0
* Citadelles interdites, Ramsay, 2000 ISBN|978-2-8411-4483-9 (eleberria)

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20170322203746/http://www.henriemmanuelli.fr/?page_id=5

## Kanpo loturak

* (Frantsesez):Webgune ofiziala.
* Datuak: Q1347791
* Multimedia: Henri Emmanuelli / Q1347791
# Taiwo Akinkunmi

Michael Taiwo Akinkunmi (Abeokuta, 1936ko maiatzaren 10a – Ibadan, 2023ko abuztuaren 29a) nigeriar funtzionarioa izan zen, Nigeriako banderaren diseinatzailea. The Flag Man bezala ezaguna izan zen.
Joruba jatorrikoa zen eta biki bikote bateko zaharrena. Ibadanen lan egin zuen nekazaritza saileko funtzionario gisa, Londresko Lambeth Collegen ingeniaritza elektrikoa ikastera joan aurretik. Han diseinatu zuen Nigeriako bandera. 1963an itzuli zen bere herrialdera, nekazaritza sailean 1994ra arte egin zuen lan zaharrera. Errepublika Federaleko Ordenako ofizial eta bizi arteko eta ohorezko aholkulari presidentzial izendatu zuten.

## Nigeriako bandera

* Akinkunmiren jatorriko diseinua
* Azken diseinua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17385540
# Goodluck Jonathan

Goodluck Ebele Azikiwe Jonathan (Otueke, Ogbia, 1957ko azaroaren 20a) nigeriar politikaria da, Herriaren Alderdi Demokratikoaren (PDP) kidea. Nigeriako Errepublikako 14. Estatu Burua eta 5. Presidentea da.
2005eko abenduaren 9tik 2007ko maiatzaren 28ra Bayelsa estatuko gobernadorea izan zen. 2007ko maiatzaren 29an Umaru Yar'Adua Presidenteak Nigeriako Presidente orde izendatu zuen. 2010eko otsailaren 9an behin behineko Presidente izendatu zuten, Yar'Adua Saudi Arabiako eritegi batean ospitaleraturik zegoelako. Azken hau 2010eko maiatzaren 5ean hil zen eta Jonathanek ordezkatu zuen. 2011ko apirilaren 16ko hauteskundeak irabazi zituen, botoen %59rekin. Muhammadu Buhari oposizioko buruak iruzurra salatu bazuen ere, nazioarteko ikuskatzaileen arabera aspaldiko «garbienak» izan ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Nigeriako presidentea hil da, bihotzeko arazoengatik Berria.info
* ↑ Bozen osteko liskarretan ehundik gora lagun hil dira Nigerian Berria.info
* Datuak: Q57380
* Multimedia: Goodluck Jonathan / Q57380
# Samuel A. Crowther

Samuel Ajayi Crowther (Osogun, c. 1807 - 1891ko abenduaren 31) nigeriar hizkuntzalari eta apaiza izan zen, bai eta haren herrialdeko lehenengo afrikar apezpiku anglikanoa.

## Erlijio-bizitza

Txikitan, esklabo merkatari portugaldar batzuek bera eta senideak harrapatu zituzten eta Sierra Leonara bidali. Han, misiolari batzuek jaso zuten, haiekin ingelesa ikasi zuen eta kristautasunera bihurtu zen.
1842 inguruan apaiztu zen Londresen, eta 1864an apezpiku bihurtu.

## Hizkuntzalaritzan

1841ean hausa hizkuntza ikasi zuen Nigeriako lurraldeetan egindako espedizio batean, eta bi urte geroago, etxeko hizkuntza zeukan joruberazko gramatika liburua argitaratu zuen eta Bibliaren itzulpenari ekin zion, hil baino urte batzuk lehenago amaitu zuena. Adituek Ajayi jorubera batuaren sortzaile nagusitzat jotzen dute.
Halaber, beste hizkuntza batzuk aztertu zituen, besteak beste, igboera eta nupera.
* Datuak: Q2662556
* Multimedia: Samuel Ajayi Crowther / Q2662556
# Moshood Abiola

Moshood Kashimawo Olawale Abiola (Abekouta, Ogun, Nigeria, 1937 - Nigeriako Abujako espetxe batean, 1998) nigeriar enpresaburu eta politikaria izan zen.
Demokraziaren ikur eta Nigeriako erregimen militarrari aurka egin zion oposizioaren buruzagi garrantzitsuena izan zen. Nigeriako etnia garrantzitsuena den joruba etniaren buruzagia izan zen.

## Biografia

Kontabilitate-ikasketak egin zituen Glasgoweko Unibertsitatean, Eskozian. Nigeriara itzulita, 33 urte zituela, Telephone and Telegraph (ITT) multinazionalaren Nigeriako sukurtsalaren zuzendari izendatu zuten, eta Afrikarako eta Ekialde Hurbilerako lehendakariorde.
Bere herriko enpresabururik boteretsuenetakoa izatera iritsi zen petrolioaren, merkataritza-itsasketaren eta prentsaren esparruetan, eta negozio pribatuetan izan zuen arrakastagatik, Midas nigeriarra izengoitia ipini zioten. Mezenas gisa ere aritu zen ikasketetarako beka ugari banatuz, eta, oro har, lan handia egin zuen bere dirua eta ezagutzak arraza beltzeko gizon-emakumeen alde erabiliz.
1978. urtean hasi zen politikagintzan, eta Alderdi Nazionalean kargu garrantzitsua izatera ere iritsi zen, baina alderdia eta politika utzi zituen, Mohamed Buhari boterera eraman zuen 1983ko estatu-kolpe militarraren aurretik.
1993. urtean itzuli zen berriro politikara Alderdi Sozialdemokratarekin, eta 1993ko ekainaren 12ko hauteskundeetan lehendakaritzarako hautagai izendatu zuten. Lehen datuen arabera, botoen ehuneko 80 lortu zuen Lagoseko estatuan (biztanle gehien dituena), begiraleen esanetan 1960an independentzia iritsi zenez geroztik Nigerian egin diren hauteskunderik garbienetan; hala ere, hauteskunde-batzordeak bertan behera utzi zituen bozketen emaitzak. 1994ko apirilean Abiolak lehendakari izateko zuen eskubidea aldarrikatu eta bere burua estatuburu izendatu zuen. Abacharen erregimenak traizioa leporatu eta kartzelatu egin zuen. 1998ko uztailaren 7an hil zen kartzelan, iturri ofizialen arabera, bihotzekoak jota, familiaren esanetan, berriz, pozoiturik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1528125
* Multimedia: Moshood Abiola / Q1528125