# Drone ikuskizun

Drone ikuskizuna gauez 21. mendeko 2. hamarkadatik aurrera antolatzen hasi diren ikuskizun mota da, aireko droneak erabiltzen dituena. Droneek, LED lanpara elektroluminiszentez hornituta, modu koordinatuan egiten dute hegan grafiko abstraktuak edo figuratiboak sortzeko, mugituz eta eraldatuz airean.
Lehen drone-ikuskizunak 2010ko hamarkadan agertu ziren; eta urte gutxiren buruan oso ezagunak bilakatu dira Asiako ekialdean. Su artifizial tradizionalen ordezko aukera gisa ari dira garatzen.

## Historia

Droneen ikuskizun batek koreografia bat egiten duten aireko droneak jartzen ditu eszenan. Gehienetan, gauez egiten da koreografia hori, eta droneek gailu argitsuak izan ohi dituzte . Hala ere, ikuskizuna egunez ere izan daiteke, beste edozein gai pirotekniko edo argitsuz hornitutako droneekin.
Drone argiztatu koreografiatuen lehen entsegua 2012ko irailean egin zuten, Linzen (Austria): 49 drone zabaltzen ditu Ars Electronicak enpresak begi baten forma osatzeko. Hiru urte geroago, konpainia berak, Intel fundatzailearekin batera, ehun droneko hegaldi bat egin zuen aérodrome d'Arlenlohe  (de) aerodromoan enpresa estatubatuarraren logotipoa osatuz.
2016ko azaroan, Intelek bostehun drone hegan jarri zituen aldi berean Kraillingen (Bavaria), eta Alemanian filial bat sortu zuen, Ascending Technologies. Aldi berean, konpainiak ikuskizun hauek entretenimenduaren merkatu estatubatuarrean garatzeko bidea egin du, publizitatearen merkatuan eta baita politikaren komunikazioan ere.
2020ko hamarkadaren hasieran, Asia ekialdean, eta bereziki Txinan, egitem dira droneen ikuskizunen lehiaketa handienak. Sustatzaile eta enpresak saiatzen dira ahalik eta hegazkin gehien aldi berean hedatzen. 2020ko irailean, 3.051 drone jarri zituzten aurean; 2021eko martxoaren 29an, 3.281 dronek parte hartu zuten Shanghain, Genesis Motors automobil-marka korearrak sustaturiko publizitate-kanpaina batean. 2022an, Shenzhenen HighGreat Innovation Technology Development enpresa txinatarrak 5.164 argi-drone hegaldatu zituen.
Euskal Herrian, ikustaldi antolatu gisa, jaialdi bat egin zen Donostian 2024ko azaroan, 300 drone baino gehiago erabili zirenak zenbait ikuskizunetan, Espainia, Italia eta Hungariako enpresek eginak. Gabonetako irudiak marraztu zituzten droneak Donostiako estreinako ekitaldi horretan (Olentzero ere bai), eta baita hiriari buruzko irudiak, hala nola Haizearen Orrazia, Kontxako baranda, Realaren armarria, danbor bat eta hiriko bandera.

## Pirotekniarekin harremana

Arte diziplina gisa, arte digitalen parte dira drone ikuskizunak, software eta telekomunikazio konplexuen bidez antolatzen batiria argiztapen eta koreografiak.
2020tik aurrera, droneen ikuskizunek su artifizialak ordezkatu dituzte toki batzuetan. Sorkuntza grafikorako aukera su artifizialetakoa baino askoz ere anitzagoa da. Droneak merkeagoak dira, berrerabilgarriak direlako eta ingurumena gehiago errespetatzen dutelako. Droneak dituzten litio ioizko baterien ekoizpena kutsagarria den arren, droneen ikuskizunak kudeatzen dituzten enpresek uste dute “ingurumen inpaktua neurrizkoa" dela su artifizialekin alderatuz gero.
Txinan, su artifizialek kutsadura atmosferikoa eragiten dutela ondorioztatu dute laurehun hiri baino gehiagotan, non ikuskizun piroteknikoak debekatu dituzten, ordezko ikuskizun hauetara erakarriz hiriak.
Hala ere, ikuskizun hauen koordinazioa oztopatua ikus daiteke, dela cracking maltzurren ondorioz, dela ausazko seinale parasito baten ondorioz. Nahasmendu horiek drone bat edo batzuk erortzea eragin dezakete, eta horrek, ikuskizunari eragindako kalteaz gain, arriskua ekar diezaieke hirugarrenei, segurtasun perimetrorik ezarri eta errespetatzen ez bada. Gainera, artifizio-suak atxikimendu handia du bere alderdi emozional eta sentsorialagatik.
Merkatuko zenbait aktore drone ta su artifizialen bi teknologiak nahasteko lanetan ari dira halaber.

## Iruditegia

* Droneak Errusian Novgorod hirian Vostok 1 espaziontziaren jaurtiketaren urteurrenean.
* Saudi Arabian, MBS agintariaren aurpegia 2021ean.
* 2023, Lulak agintea hartu zueneko ikuskizuna.
* Droneak Kontxako badian Donostia hitza osatzen 2024an.
* Drone-multzoa Taiwanen, 2022an.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, frantsesezko wikipediako «Spectacle de drones» artikulutik itzulia izan da, 2024-10-27 data duen 219792006 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2024-10-27 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ spectacle de drones. Office québécois de la langue française..
* ↑ Austrian Ars Electronica and Intel set new world record. Txantiloi:Lien..
* ↑ Normand, Jean-Michel. (2016). «500 drones pour un feu d'artifice» Le Monde ISSN 1950-6244...
* 1 2 Biget, Sylvain. (2021). «Un essaim de 3.281 drones bat tous les records dans le ciel de Shanghai» Futura..
* ↑ Press. (2022-10-04). HighGreat Breaks Four Guinness World Records with 5200 Drones. .
* ↑ «Donostia.eus - [Berria Dronen ikuskizuna eta Mikel Erentxunen kontzertua, Gabonetako piztearen protagonistak»] www.donostia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) mariona.nogue. (2024-11-22). «Drone Show Festival Donostia 2024» Drone Show Festival (Noiz kontsultatua: 2024-12-01).
* ↑ Bereziartua, Gorka. (2024-12-02). «Droneak, gaitak eta Eguberrietako argiak» Boligrafo gorria (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ Poitevin, N.; Hollender, M.; Combaluzier, C.; Canestraro, A.. (2023). «Fééries nocturnes : les drones remplacent peu à peu les feux d'artifice» France 2..
* ↑ Chambon, Y.; Berthaud, D.; Vieira, A.. (2023). «Vidéo - Quand les drones remplacent les feux d'artifice» TF1..
* 1 2 3 Normand, Jean-Michel. (2018). «À Hongkong, un spectacle de drones tourne au fiasco» Le Monde ISSN 1950-6244...
* 1 2 3 4 Le Van, Quentin. (2023). «Les drones, futur du spectacle nocturne ?» La Croix ISSN 0242-6056...
* ↑ Distances de sécurité. .
* ↑ Back, Edward. (2021). «Un spectacle de drones a mal tourné en Chine» Futura..
* ↑ Fête nationale. Diffuse-show, première entreprise de drone en Alsace. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60744298
* Multimedia: Drone display / Q60744298