OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Akrostiko

Akrostikoa (grezierazko ἄκρος akros, muturra, eta στίχος stikhos, lerroa edo bertsoa), olerki bat da, non bertso bakoitzeko hasierako, erdiko edo amaierako hizkiek, bertikalean irakurriak, hitz edo esaldi bat eratzen duten. Hedapenez, akrostiko, hizki horiek osaturiko hitzari ere deitzen zaio. Literatura asmakuntza hau, bereziki, forma bihurrienak gehien erabili diren garaietan hedatu da, literatura barrokoan kasu.

## Antzinakoak

Kristautasunaren hastepenetakoa da akrostiko ezagun bat, Mediterranio ekialdeko lehen kristauek grekeraz osatutakoa, kristauen jainkoa gurtzekoː Jesukristo, Jainkoaren seme eta salbatzaile.
Grekerazko akrostikoak ΙΧΘΥΣ (ICHTHYS) ematen du, arraina grekeraz, eta arraina kristautasunaren sinboloa zen garai hartan.
Leodegundia Iruñeko erregina ezkontidearen epitalamio edo eztei-kanta (9. mendeko Nafarroako dokumentua) akrostiko bat da halaber, Leodegundiaren edertasuna goraipatzen duena: "Leodegundia pulcra Ordonii Filia", Leodegundia Ordoñoren alaba ederra.

## Euskarazkoak

Euskaraz ezagutzen den lehen akrostikoa Pierre Argaiñaratz idazleak utzi zuen Noelac bere liburuan XVII. mendean, bere adiskide Joanes Etxeberri Ziburukoaren omenez. Bertso batekin osatzen den akrostiko bitxia da, letra bakoitza errepikatzen baita larriz eta xehez Etxeberriren izena ematekoː EeTtÇçHhEeBbEeRrRrIi (orduko grafian).
Beste akrostiko xelebre bat, adibide gisa, Joxantonio Ormazabalen poema edo igarkizun hau, tipografiaren hutsuneekin ere jokatzen duena UDABERRIA osatzeko:
Pello Mari Otaño bertsolariak 1901ean Jose Mari Aldasoro lagunari Ongi-etorriya bertso akrostiko pare bat idatzi zizkion. Lerro bakoitzaren lehenengo letra hartu eta goitik behera irakurtzen bada, "Jose Mari Aldasoro" izena irakur daiteke.
| Jaioterri maitera, Osasun ondoren, Sortu ziñan lurrari Eskatzera arren!, Megope ta gorputza Aunaturik emen, Run-run gozuen billa Iritxi ziñaden. | An utzirikan oraiñ Lagunak ta erriya, Denai egiñik berriz Agur mingarriya, Sendoturik dakartzu Osasun berriya; Rezibi zazu nere Ongi-etorriya. |

## Erreferentziak

* ↑ 1963-, Arranz, Iñaki,.. Hitza azti. Alberdania, 126 or. ISBN 9788496310711. PMC 433937856..
* ↑ Zavala, Antonio. (1993). Pedro M. Otaño eta bere ingurua (II). Euskaltzaindia - Auspoaren Sail Nagusia - Sendoa, 74 or..
* ↑ Otaño, Pedro María. (1994). Bertso Guziak. Sendoa argitaldaria. Auspoa Liburutegia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q173287
* Multimedia: Acrostics / Q173287
# Aksaray probintzia

Aksaray probintzia Turkiako 81 probintzietako bat da. Bere hiruburua Aksaray da. 8.051 km²ko azalera du eta bertan 425.612 biztanle bizi dira.
Kapadoziako eskualdearen zati bat hartzen du barne.

### Barrutiak

Probintziaren barnean 7 barruti daude:
| Ağaçören Aksaray Eskil Gülağaç | Güzelyurt Ortaköy Sarıyahşi |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83073
* Multimedia: Aksaray / Q83073
# Aksaray

Aksaray Turkiako hiri bat da, Anatolian dago, eta izen bereko probintziako hiriburua da. 171.423 biztanle ditu (2009ko errolda). Kapadoziako hiririk garrantzitsuenetakotzat jotzen da.
Aksaray merkataritza-gune garrantzitsua zen zetaren bidean. Hititen zibilizazioaren loraldia ezagutu zuen, baita zibilizazio erromatarraren, bizantziarraren eta otomandarraren sortzea ere. Zibilizazio horien aztarnak Aksarayko museoan ikus daitezke, baita hiriko eraikuntza erlijiosoetan eta gune arkeologikoetan ere.

## Klima

Datu klimatikoak (Aksaray) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 19.4 | 21.6 | 29.0 | 31.8 | 33.8 | 35.8 | 40.0 | 38.8 | 36.5 | 32.8 | 25.8 | 21.1 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 5.2 | 7.3 | 12.5 | 17.9 | 22.7 | 27.0 | 30.6 | 30.5 | 26.6 | 20.7 | 13.3 | 7.1 | 18.5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -3.6 | -2.5 | 0.9 | 5.5 | 9.5 | 13.0 | 16.1 | 15.8 | 11.1 | 6.7 | 1.6 | -1.6 | 6 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -19.3 | -29.0 | -19.0 | -7.5 | -0.2 | 2.9 | 6.8 | 5.9 | 1.6 | -5.2 | -14.0 | -20.3 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 36.5 | 31.4 | 36.2 | 50.9 | 41.2 | 23.7 | 7.9 | 5.2 | 10.3 | 26.7 | 32.8 | 43.3 | 346.1 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 9.9 | 10.2 | 10.2 | 11.4 | 10.4 | 5.9 | 2.5 | 2.0 | 3.3 | 6.5 | 7.6 | 10.6 | 90.5 |
| Eguzki orduak | 99.2 | 123.2 | 182.9 | 207 | 285.2 | 339 | 378.2 | 365.8 | 300 | 220.1 | 153 | 102.3 | 2755.9 |
| Iturria: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ İl ve İlçelerimize Ait İstatistiki Veriler- Meteoroloji Genel Müdürlüğü. Dmi.gov.tr (1998-10-29). Retrieved on 2011-04-16.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q182025
* Multimedia: Aksaray (District) / Q182025
# Akrosport

Akrosport edo gimnasia akrobatikoa akrobata bat bestearen gainean giza piramide, dorre edo beste egiturak egitean datza. Figura bakoitza osatzeko lotura elementuak erabiltzen dira. Elementu hauek saltoak, gurpilak, iraulketak, itzulipurdiak, orekak, eta abar izan daitezke. Lan guztia musika doinu baten erritmoari jarraituz osatzen da.
Gizakiak sortutako dorre edo piramiderik altuena edo konplikatuena sortzearen inguruko lehiak, historian zehar eta kultur gehientsuenetan eman dira. Antzinako Txina, Egipto eta Greziako zibilizazioetan praktikatu egiten zen.
1960. hamarkadan lehiaketaren oinarriak ezarri ziren. 1973. urtean kirol akrobatikoen nazioarteko federazioak (IFSA) bere baitan onartzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1049443
* Multimedia: Acrobatic gymnastics / Q1049443
# Akrotiri eta Dhekelia

Akrotiri eta Dhekelia Erresuma Batuak Zipren dituen bi base subirano burujabe dira. Biak base militarrak dira, nahiz eta biztanleria zibila ere bizi. Zipretar lurraldearen %3a inguru hartzen dute.

## Gobernua

Beste itsasoaz gaindiko lurralde britainiarrak ez bezala, Akrotiri eta Dhekelia, administrari batek gobernatzen ditu eta ez gobernatzaile batek. Gobernatzaile hau, Elisabet II.a erreginaz hautatua da eta Defentsa Ministerio Britainiarraren menpe dago.

## Geografia

Akrotiri Zipre hegoaldean kokaturik dago, Limasol hiriaren ondoan. Limasolgo aintzira gaziaren ertzean kokaturik dago, Zipreko aintzira handiena da eta uharteko hezegune garrantzitsuena ekologiari dagokionez. Base militarrak penintsula guztia hartzen du.
Dhekelia Larnaka hiriaren ekialdean kokaturik dago. Basearen iparraldeko zatiak nazioarteko Buffer eremua hartzen duenez iparraldean Ipar Zipreko Turkiar Errepublikarekin egiten du muga eta mendebaldean eta ekialdean Zipreko Errepublika du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37362
* Multimedia: Akrotiri and Dhekelia / Q37362
# Aksaita

Aksaita (Mg[B$_6$O$_7$(OH)$_6$]·2H$_2$O) boratoen taldeko mineral bat da. Bere izena Kazakhstaneko Aksai bailaratik hartzen du. Kristal-sistema ortorronbikoan kristaltzen du. Bere kristalak luzeak dira [001] planoan eta lauak {100}, {010}, {021} planoetan. Batzuetan {001} norabidean 1,5 zentimetroko kristalak osatzen dira. Bere prismetako aurpegiak estriatuak dira, eta [100]]ri paraleloak. Mohs eskalan 2,5eko gogortasuna du.
Gatz depositoekin lotuta agertzen da, kieserit, anhidrita, preobrazhenskita, borazita, ginorita, halurgita, estrontzioborita, metaborita eta halitarekin batera. Hala ee Aksaiko haramenko Txelkar gatz domoan baino ez da aurkitu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3607389
* Multimedia: Aksaite / Q3607389
# Akrotera

Garai klasikoaren eta erromatarren arkitekturan, akroterak apaingarriak dituzten zokaloak dira, edota frontoiaren muturrean jarritako apaingarriak.
Luzapenez, akroterak apaingarriak izan daitezke, hots, estatuak, terrakotazko ontziak eta abar. Erabilitako materialak askotarikoak dira: harria, lurra, plastikoa eta brontzea.
Arkitektura etruskoan animalia eta forma fantastikoak dituzte, adibidez, Pegaso.

## Erreferentziak

* ↑ Lajo Pérez, Rosina. (1990). Léxico de arte. Madril: Akal, 10 or. ISBN 978-84-460-0924-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q421214
* Multimedia: Acroterion / Q421214
# Akrotiri

Akrotiri izan daiteke:
* Akrotiri (Santorini), greziar aztarnategi arkeologikoa.
* Akrotiri eta Dhekelia, Zipreko britainiar baseak.
* Akrotiri (Zipre), Zipreko herria.
* Akrotiriko badia, Zipreko badia.
# Akrotiri (Santorini)

    Artikulu hau aztarnategiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Akrotiri».
Akrotiri (antzinako grezieraz: Ακρωτήρι, akroˈtiri ahoskatua) Santorini uhartean dagoen aztarnategi arkeologikoa da.
Aztarnategiaren lekuan giza kokagune bat zegoen, eta, indusketetan aurkitutako zeramika eta horma-pinturen estiloak kontuan hartuta, zibilizazio minoikoaren garaikoa izango litzateke. Aztarnategiak, gertu dagoen muino batean dagoen greziar herriaren izena hartzen du, finkapenaren jatorrizko izena ezagutzen ez den bitartean. Indusketetan egindako aurkikuntzek ondorioztatu dute bertako eraikinetako horma-pinturek biztanleriaren benetako bizitza islatzen zutela.
Aztarnategiaren kontserbazio egoera bikaina k. a. II. milurtekoaren erdialdean izandako erupzio bolkaniko batek estali zuelako izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Historia del Arte Espasa (2004) pág. 166
* ↑ Floyd W. McCoy and Grant Heiken, Volcanic Hazards and Disasters in Human Antiquity, 2000

## Kanpo estekak

* Datuak: Q421232
* Multimedia: Akrotiri Minoan site / Q421232
# Aietxuibar

Aietxuibar (nafar erromantzez: Val d'Ahecho) Nafarroako Erresumako banaketa administratibo bat izan zen eta gaur egun Euskal Herriko Urraulgoiti udalerrian kokatuta da, Nafarroa Garaia lurraldean. Zangozako merindadean dago, Iruñea hiriburutik 51,3 kilometrora. Altuera 617 eta 1442 metro artekoa da, eta 44,10 km²-ko azalera hartzen du.
Bertako biztanleak aietxuibartarrak ziren. Ibarburua Aietxu herria izan zen.
Ez da lortu zehatz-mehatz zehaztea banaketa administratibo horren independentzia-maila; izan ere, udalerri independente bat edo Urraulgoitin barruko eremu berezi bat izan zitekeen, nahiz eta Urraulgoitin integratu zen XIII. mendearen amaieran.

## Historia

1063an ibar gisa agertzen da. Eneko Zantzi seniorrari, Arlaseko tenienteari, ematen zitzaion ohore gisa. Erregeordetza zen, eta 1280an bere urteko bularra globalizatu egin zen, 50 libratan zifratuz; "gauzatua" deitzen zitzaion. 1366an 8 su laborari baino ez zituen, 1427an 6ra murriztuak, Aietxu, Arangozki, eta Jakoisti herrien artean banatuak, Elkoatz, Larraun eta Raxakoak utziak baitzeuden. 1 000 karlin zuriko petxa teoriko eguneratua praktikan bosten bat baino gutxiagora murriztu zen (200 karlin prieto), zalantzarik gabe aurreko krisi ekonomiko eta demografikoak kontuan hartuta; haranak 1388an alegatu zuen erregearen aurrean bere 109 etxe zaharrak 10era jaitsi zirela. 1553an 12 familia zeuden guztira, eta 1646an 16; 1786an 79 biztanle zituen, eta 1857an, berriz, 1653.

## Banaketa

* Aietxu (ibarburua)
* Arangozki
* Elkoatz
* Jakoisti
* Larraun
* Raxa

## Oharrak

* ↑ /aɟèt͡ʃu.íβ̞aɾ/ ahoskatua (laguntza) Azentua: kamutsa bigarren eta zorrotza hirugarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .

## Ikus, gainera

* Urraulgoiti
* Zangozako merindadea
* Nafarroako Erresuma

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110253491
# Aiga-i-le-Tai

Aiga-i-le-Tai Samoako barruti bat da, Upolu uhartearen mendebaldeko lur eremu txiki batek eta Manono, Apolima eta Nu'ulopa uharteek osatuta. Barrutiak 27 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 4.508 biztanle zituen. Hortaz, Aiga-i-le-Tai herrialdeko hautesbarrutirik txikiena izateaz gain, biztanle-kopuru gutxien duen bigarren hautesbarrutia da.
Historian zehar Manono uhartea barrutiaren gune nagusia izan zen. Gaur egun, aldiz, Mulifanua herria da barrutiko herrigune nagusia. Bertan baitago Savai'i eta Upolu uharteak elkar lotzen dituen ferry-terminala.
‘aiga i le tai hitzek itsasondoko familia esan nahi dute samoeraz.

## Iruditegia

* Aiga-i-le-Tai
* Bisitaria Nu'ulopa uhartean.
* Apolima uhartea.
* Faleo'o izeneko falea Manono uhartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1144488
# Aieteko tunela

Aieteko tunela Gipuzkoako Donostia hiriburuko Aiete auzoaren azpitik igarotzen den tunel bat da. Bertatik A-8 autobidea igarotzen da.

## Ikus gainera

* Miramarreko edo Antiguako tunela
* Amarako tunela
* Muntoko tunela
* Lugaritz-Morlans bidegorriko tunela

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25474424
# Aieteko parkeko sekuoia gorria

Aieteko parkeko sekuoia gorria, Gipuzkoako Zumarraga udalerrian dagoen sekuoia gorri bat da, Aieteko parkean dagoena.
Enborrak 7,48 metroko zirkunferentzia du, altuera ezezaguna, baina uste denez, Donostiako zuhaitzik garaiena omen da.
# Aifric Keogh

Aifric Keogh (Na Forbacha, Irlanda, 1992ko uztailaren 9a) irlandar emakume arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020 (Tokio), eta brontzezko domina lortu zuen lemazain gabeko laukoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Aifric Keoghek berak, Eimear Lambek, Fiona Murtaghek eta Emily Hegartyk.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Lemazain gabeko laukoa |

## Erreferentziak

* ↑ "Aifric Keogh" olympedia.org. (Ingelesez)
* ↑ "Aifric Keogh" FISAren datu-basea. (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61754088
* Multimedia: Aifric Keogh / Q61754088
# Altiura

Altiura Agonoxenidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Altiura maculata da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Altiura maculata | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9608206
* Espezieak: Altiura
# Altkirch kantonamendua

Altkirch kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Rhin Garaia departamenduan dago, Ekialde Handia eskualdean. Guztira 67 udalerri ditu eta Altkirch da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1283547
* Multimedia: Altkirch / Q1283547
# Altivole

Altivole Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 6.991 biztanle ditu, 21,95 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Altivolek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Asolo Caerano di San Marco Maser Montebelluna Riese Pio X Vedelago

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29357
* Multimedia: Altivole / Q29357
# Altkircheko barrutia

Altkircheko barrutia Rhin Garaia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 61.242 biztanle ditu 655 kilometro koadrotan. Guztira 111 udalerri ditu. Bere hiriburua Altkirch da.

## Udalerriak

| 1. Altenach (68002) | 2. Altkirch (68004) | 3. Ammerzwiller (68006) | 4. Aspach (68010) |
| 5. Ballersdorf (68017) | 6. Balschwiller (68018) | 7. Bellemagny (68024) | 8. Bendorf (68025) |
| 9. Berentzwiller (68027) | 10. Bettendorf (68033) | 11. Bettlach (68034) | 12. Biederthal (68035) |
| 13. Bisel (68039) | 14. Bouxwiller (68049) | 15. Bretten (68052) | 16. Bréchaumont (68050) |
| 17. Buethwiller (68057) | 18. Carspach (68062) | 19. Chavannes-sur-l'Étang (68065) | 20. Courtavon (68067) |
| 21. Dannemarie (68068) | 22. Diefmatten (68071) | 23. Durlinsdorf (68074) | 24. Durmenach (68075) |
| 25. Eglingen (68077) | 26. Elbach (68079) | 27. Emlingen (68080) | 28. Eteimbes (68085) |
| 29. Falkwiller (68086) | 30. Feldbach (68087) | 31. Ferrette (68090) | 32. Fislis (68092) |
| 33. Franken (68096) | 34. Friesen (68098) | 35. Frœningen (68099) | 36. Fulleren (68100) |
| 37. Gildwiller (68105) | 38. Gommersdorf (68107) | 39. Grentzingen (68108) | 40. Guevenatten (68114) |
| 41. Hagenbach (68119) | 42. Hausgauen (68124) | 43. Hecken (68125) | 44. Heidwiller (68127) |
| 45. Heimersdorf (68128) | 46. Heiwiller (68131) | 47. Henflingen (68133) | 48. Hindlingen (68137) |
| 49. Hirsingue (68138) | 50. Hirtzbach (68139) | 51. Hochstatt (68141) | 52. Hundsbach (68148) |
| 53. Illfurth (68152) | 54. Jettingen (68158) | 55. Kiffis (68165) | 56. Kœstlach (68169) |
| 57. Largitzen (68176) | 58. Levoncourt (68181) | 59. Liebsdorf (68184) | 60. Ligsdorf (68186) |
| 61. Linsdorf (68187) | 62. Lucelle (68190) | 63. Luemschwiller (68191) | 64. Lutter (68194) |
| 65. Magny (68196) | 66. Manspach (68200) | 67. Mertzen (68202) | 68. Moernach (68212) |
| 69. Montreux-Jeune (68214) | 70. Montreux-Vieux (68215) | 71. Mooslargue (68216) | 72. Muespach (68221) |
| 73. Muespach-le-Haut (68222) | 74. Oberdorf (68240) | 75. Oberlarg (68243) | 76. Obermorschwiller (68245) |
| 77. Oltingue (68248) | 78. Pfetterhouse (68257) | 79. Raedersdorf (68259) | 80. Retzwiller (68268) |
| 81. Riespach (68273) | 82. Romagny (68282) | 83. Roppentzwiller (68284) | 84. Ruederbach (68288) |
| 85. Saint-Bernard (68081) | 86. Saint-Cosme (68293) | 87. Saint-Ulrich (68299) | 88. Schwoben (68303) |
| 89. Seppois-le-Bas (68305) | 90. Seppois-le-Haut (68306) | 91. Sondersdorf (68312) | 92. Spechbach-le-Bas (68319) |
| 93. Spechbach-le-Haut (68320) | 94. Steinsoultz (68325) | 95. Sternenberg (68326) | 96. Strueth (68330) |
| 97. Tagolsheim (68332) | 98. Tagsdorf (68333) | 99. Traubach-le-Bas (68336) | 100. Traubach-le-Haut (68337) |
| 101. Ueberstrass (68340) | 102. Valdieu-Lutran (68192) | 103. Vieux-Ferrette (68347) | 104. Waldighofen (68355) |
| 105. Walheim (68356) | 106. Werentzhouse (68363) | 107. Willer (68371) | 108. Winkel (68373) |
| 109. Wittersdorf (68377) | 110. Wolfersdorf (68378) | 111. Wolschwiller (68380) | 112. Bernwiller (68031) |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q700392
# Altitudezko zonazio

Altitudezko zonazioa, ekologian, altitudearen eraginez mendietan gertatzen den landaredi-zonazioa da. Altitudeak tenperaturan, hezetasunean, lurzoruaren konposizioan eta eguzki-erradiazioan eragiten duenez, ingurune-baldintza desberdinak dituzten estai altitudinalak bereizten dira; ingurune-baldintza desberdinen horien ondorio dira landaredi-estaiak.

## Estai bioklimatikoak

Altitudezko zonazioak balio unibertsala badu ere, eskualde bakoitzak bere estai bioklimatiko diferentzialak izan ohi ditu. Praktikan, ezaugarri termoklimatikoen arabera mugatzen dira. Europari dagokionez, bost estai bereiz daitezke eskualde eurosiberiarrean, eta sei eskualde mediterraniarrean.

### Eskualde eurosiberiarra

| Ezaugarri termoklimatikoak | Ezaugarri termoklimatikoak | Ezaugarri termoklimatikoak | Landaredi-estaiak |
| Urteko batezbesteko tenperatura | Hilabeterik hotzeneko batezbesteko tenperatura minimoa | Hilabeterik hotzeneko batezbesteko tenperatura maximoa | Landaredi-estaiak |
| <3 °C | <-8 °C | <0 °C | Estai elurtarra |
| <3 °C | <-8 °C | <0 °C | Estai alpetarra |
| 3 °C — 6 °C | -8 °C — -4 °C | 0 °C — 3 °C | Estai subalpetarra |
| 6 °C — 10 °C | -4 °C — 0 °C | 3 °C — 8 °C | Estai menditarra |
| >10 °C | >0 °C | >8 °C | Estai muinotarra |

### Eskualde mediterraniarra

Proposamen desberdinak egin dira mediterraniar kliserierako; hona hemen Salvador Rivas-Martínezena:
| Ezaugarri termoklimatikoak | Ezaugarri termoklimatikoak | Ezaugarri termoklimatikoak | Landaredi-estaiak |
| Urteko batezbesteko tenperatura | Hilabeterik hotzeneko batezbesteko tenperatura minimoa | Hilabeterik hotzeneko batezbesteko tenperatura maximoa | Landaredi-estaiak |
| <4 °C | <-7 °C | <0 °C | Estai krioromediterraneoa |
| 4 °C — 8 °C | -7 °C — -4 °C | 0 °C — 2 °C | Estai oromediterraneoa |
| 8 °C — 13 °C | -4 °C — -1 °C | 2 °C — 9 °C | Estai supramediterraneoa |
| 13 °C — 17 °C | 1 °C — 4 °C | 9 °C — 14 °C | Estai mesomediterraneoa |
| 17 °C — 19 °C | 4 °C — 10 °C | 14 °C — 18 °C | Estai termomediterraneoa |
| >19 °C | >10 °C | >18 °C | Estai inframediterraneoa |

## Erreferentziak

* ↑ Altitudezko zonazio. Euskalterm Terminologia Banku Publikoa, euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-4-16).
* ↑ Landaredi-estai. Euskalterm Terminologia Banku Publikoa, euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-4-16).
* ↑ Benito Iza, Iñaki. Estaia muinotarra. in Ekologia Hiztegia, UZEI (Noiz kontsultatua: 2021-4-17).
* ↑ Termotipos. Mapa de Vegetación Potencial de Navarra 1:25.000, cfnavarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-4-16).
* ↑ Rivas-Martinez, Salvador. Memoria del mapa de series de vegetación de España 1:400.000. Icona, floramontiberica.files.wordpress.com (Noiz kontsultatua: 2021-4-19).

## Kanpo estekak

* Sarasola, Laura I. Kliseriea, bioscio.hirusta.io
* Datuak: Q1643677
* Multimedia: Diagrams of altitudinal zones / Q1643677
# Altkalen

Altkalen Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 765 biztanle zituen, 45,74 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q441936
* Multimedia: Altkalen / Q441936
# Altkirchen

Altkirchen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, [[Altenburger Land (barrutia)|Altenburger Land]] barrutian. 2014an 1.029 biztanle zituen 20,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q178949
* Multimedia: Altkirchen / Q178949
# Altlandsberg

Altlandsberg Alemaniako hiri-udalerri bat da, Brandenburgo estatuan. Azken zentsuaren arabera 9.808 biztanle zituen, 106,6 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q442339
* Multimedia: Altlandsberg / Q442339
# Alejandro Lerroux

Alejandro Lerroux García (La Rambla, Kordoba, 1864ko martxoaren 4a – Madril, 1949ko ekainaren 25a) espainiar kazetari eta politikaria izan zen. Espainiako Bigarren Errepublikan Ministroen Kontseiluko Lehendakaria izan zen.

## Bizitza

El País egunkariko zuzendaria izan zen eta El Progreso, El Intransigente eta El Radical egunkariak sortu zituen. Guztiak agerkari errepublikanoak ziren. Bere artikulu oldarkor eta demagogikoak zirela kausa, hainbatetan izan zen espetxean edo erbestean. Bartzelonan hitzaldi demagogikoak egin zituen langileak erakarri nahian, eta anarkismoa zein katalanismoa bazter zezaten. 1901, 1903 eta 1905ean Espainiako Parlamentuko diputatu hautatu zuten Bartzelonan, eta Nicolás Salmerónekin batera Unión Republicana alderdia sortu zuen. 1906an Kataluniar Elkartasuna alderdia sortu zen, eta Salmerón hautatu zuten lehendakari. Lerrouxek harremanak eten zituen Salmerónekin, eta aurre egin zien katalanistei. Jarrera horrek erabateko porrota ekarri zion 1907ko hauteskundeetan.
1908an Partido Republicano Radical alderdia sortu zuen, eta 1910ean berriro hautatu zuten diputatu, baina bere alderdikideek Bartzelonako Udaleko administrazioari iruzur egin izanaz salatu zuten, eta haiengandik aldendu zen; harrez gero zentrorantz lerrotu zen. Lerrouxek gero eta eragin gutxiago zuen langileengan, eta monarkiaren aurkako politika egiten hasi zen, bete-betean. 1929an Lerrouxen jarraitzaile finenak harengandik aldendu eta Alderdi Erradikal Sozialista sortu zuten.
1930ean Batzorde Iraultzailean parte hartzera deitu zuten, gero Espainiako Bigarren Errepublikako behin-behineko gobernu bilakatu zena. Espainiako Bigarren Errepublika aldarrikatzen lagundu eta Errepublikaren lehenengo biurtekoan Manuel Azañaren ezkertiar aldaketak babestu zituen. Estatu ministro izan zen 1931ko apiriletik abendura.
Lerroux eta haren alderdia eskuinera lerrotu ziren gero eta gehiago. 1933-1935 urteetan CEDA eskuindarrekin batera gobernatu zuen, eta sei aldiz gobernuburu izan zen. Alderdiaren hondamendia buruzagi nagusiak ustelkeriako auzietan nahasi zirenean etorri zen; 1936ko hauteskundeetan erabateko porrota izan zuten, Estraperloaren eskandalua zela eta. Espainiako Gerra Zibila (1936-1939) hastean, Portugala ihes egin zuen, eta ez zen Espainiara itzuli 1947 arte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q451370
* Multimedia: Alejandro Lerroux / Q451370