OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kepa Solozabal

Kepa Solozabal Bergara (Portugalete, Bizkaia, 1970) bizkaitar legelari eta unibertsitate-irakaslea da.
2011-2015 legegintzaldian Portugaleteko Udaleko zinegotzia izan zen, Bildu koalizioaren partez. Horrez gain, Bildu Udal Taldeko bozeramalea ere izan zen Portugaleteko Udalean.

## Erreferentziak

* ↑ «Los nuevos ayuntamientos de Vizcaya | Elecciones municipales y forales en el País Vasco 2011|elcorreo.com» www.elcorreo.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).
* ↑ «Bildu pide en Ezkerraldea que no se trabaje con bancos desahuciadores - GARA» gara.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-02).

## Ikus, gainera

* Miren Matanzas
# SK Brann

SK Brann (izen osoa Sportsklubben Brann) Norvegiako futbol taldea da, Bergen hirikoa. Norvegiako 3 liga eta 6 Kopa irabazi ditu.

## Palmaresa
### Norvegian: 8

* Norvegiako Liga (3): 1962, 1963, 2007.
* Norvegiako Kopa (7): 1923, 1925, 1972, 1976, 1982, 2004, 2022.

### Nazioartean: 0

* Europako Futbol Errekopa (0): final laurdenak 1997an.

## Kanpo estekak

* (Norvegieraz [bokmål]) webgunea
* Datuak: Q205685
* Multimedia: SK Brann / Q205685
# Viking FK

Viking Fotballklubb edo FFK Norvegiako futbol taldea da, Stavanger hirikoa. 8 aldiz irabazi du Norvegiako futbol liga eta beste 5 aldiz Kopa.

## Historia

1899an sortu zen eta hasierako urteetan eskualdeko ligatan aritu zen. Lehenengo emaitza ona 1933an izan zuen Kopa finalera iritsi baitzen, baina Mjøndalen IF-k 3-1 garaitu zuen. 50. hamarkadararte itxaro behar izan zuen lehenengo tituluak eskuratzeko, 1953 eta 1959ko kopak eta 1958ko Liga. Urrezko aroa aldiz 70. hamarkadan izan zuen 5 Liga eskuratu baitzituen, 1972tik 1975 arteko lauak jarraian gainera. Azken liga 1991ean lortu zuen eta palmaresean Norvegiako hirugarren taldea da. Azkenengo kopa berriz 2001ekoa du. Gaur egun Norvegiako lehen mailan jokatzen du.

## Palmaresa
### Norvegian: 14

* Liga (8): 1958, 1972, 1973, 1974, 1975, 1979, 1982, 1991.
* Kopa (6): 1953, 1959, 1979, 1989, 2001, 2019.

## Kanpo estekak

* (Norvegieraz [bokmål]) Webgune ofiziala
* Datuak: Q211177
* Multimedia: Viking FK / Q211177
# Paraninfo (Malagako metroa)

Paraninfo Malagako metroaren geltokia da, Malaga udalerrian kokatuta dagoena.

## Zerbitzuak

> Geltokia :
| El Cónsul → Atarazanas $^{(en)}$ | Andalucía Tech → Andalucía Tech |

## Erreferentziak

* ↑ «Lineak eta mapak» www.metromalaga.es (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).

## Ikus, gainera

* Malagako metroa
* 1. linea (Malagako metroa)

## Kanpo estekak

* Malagako metroaren webgunea
* Datuak: Q5816114
# Molde FK

Molde FK (izen osoa Molde Fotballklubb) Norvegiako futbol taldea da, Molde hirikoa. Norvegiako 5 liga eta 5 Kopa irabazi ditu.

## Historia

Taldea 1911 urtean sortu zen International Molde izenarekin. 1974 urteann iritsi zen lehen mailara eta urte asko eman zituen bertan. Emaitzarik onena ordea 1987ko bigarren postua izan zuen, azken partidan erabaki zen liga. 90. hamarkada "zilarrezko aroa" bezala ezagutzen da, izan ere lau aldiz egin baitzuen bigarren beti ere Rosenborg BK handiaren atzetik. 1994ean ordea bere lehenengo titulua irabazi zuen, Norvegiako Kopa. 1999-2000 denboraldian Txapeldunen Ligan multzako fasera iritsi zen eta Porto, Real Madril eta Olympiacos izan zituen aurkari. Partida bakarra izabazi zuen, Olympiacosen aurkakoa Molde bertan 3-2. 2005 urtean bigarren Norvegiako kopa lortu zuen. 2006an ordea urte txarra egin eta bigarren mailara jeitsi zen.
Urtebete bigarren mailan eginda lehen mailara itzilu zen eta berehala iritsi ziren garaipen berriak. 2009an ligan bigarren eta kiopan finalista izan ondoren 2011 eta 2012ko ligak irabazi zituen. Honen ondorioz 2012-13 denboraldian UEFA Europa Leaguen multzako fasera iritsi zen eta Kopenhage, Stuttgart eta Steaua Bukarest izan zituen aurkari. 2014an liga eta kopa irabaziz herrialdeko indartsuena izan dela erakutsi zuen. Hurrengo urteetan ere puntan ibili zen eta 2022an berriz ere Liga eta Kopa irabazi zituen.

## Palmaresa
### Norvegian: 11

* Norvegiako Liga (5): 2011, 2012, 2014, 2019, 2022.
* Norvegiako Kopa (6): 1994, 2005, 2013, 2014, 2021, 2023.

### Nazioartean: 0

* Txapeldunen Liga (0): 1999-2000 denboraldian taldekako fasean.
* UEFA Europa League (0): 2012-13 denboraldian taldekako fasean.

## Kanpo estekak

* (Norvegieraz [bokmål]) webgunea
* Datuak: Q208552
* Multimedia: Molde FK / Q208552
# Antton Telleria

Antton Telleria Lopetegi (Tolosa, 1993ko irailaren 17a) tolosar kazetaria, musikaria, aurkezlea eta umoregilea da.

## Ibilbide profesionala

EITBko hainbat saiotan egin du lan, irrati zein telebistan. Gaztea irratian Ze martxa! eta Akabo Bakea saioetan aritu zen eta gaur egun Dida irratsaioan aritzen da, bere anaia Julen Telleriarekin. Telebistan, besteak beste, ETB1eko Gure Kasa saioko aurkezle izan zen, hemen ere anaiarekin batera.
Umoregile moduan hainbat bakarrizketa egin ditu Barre librea saioan eta bere lehen ikuskizuna aurkeztu zuen 2021eko martxoan, Nekatutak izenekoa.
2022tik aurrera, Mihiluze saio eraberrituta aurkezten du Ilaski Serranorekin batera.

## Musika

Irrati eta telebistetako lanetaz gain musikarekiko zaletasun handia du Telleriak. Perkusio ikasketak egin ondoren, bateriajolea da Adi! musika taldean. Horretaz gain, txarangetan ere jotzen du.

## Erreferentziak

* ↑ «Galdutako magia? - Tolosaldea» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2021-03-13).
* ↑ «"ARGIAren irakurle askok ere Gran Hermano ikusiko dute"» Argia (Noiz kontsultatua: 2021-03-26).
* ↑ «Antton Telleria: "Famak ez nau mugatzen egin nahi dudana egiteko"» EITB Euskal Irrati Telebista 2020-07-09 (Noiz kontsultatua: 2021-03-26).
* ↑ «Antton Telleria: “Irakasleena ETA eta Ertzaintza baino kolektibo delikatuagoa da akaso”» EITB Euskal Irrati Telebista 2021-03-17 (Noiz kontsultatua: 2021-03-26).
* ↑ «Antton Telleriak aurkeztuko du "Mihiluze" lehiaketa Ilaski Serranorekin batera» EITB 2022-08-20 (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ «Antton Telleriak 'Adi' musika taldea aurkeztu digu» EITB Euskal Irrati Telebista 2020-08-06 (Noiz kontsultatua: 2021-03-26).
* ↑ «Antton Telleria: "Nire lehenengo monologoa idazten ari naiz" - Donostia Kultura Irratia» irratia.donostiakultura.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105945746
* Multimedia: Antton Telleria / Q105945746
# Fernando Aparicio

Fernando Fernandez Aparicio (Puerto Cortés, Honduras, 1964) idazle eta irakasle hondurastarra da, eta Hondurasko errealismo sozialari buruz egindako lanengatik nabarmendu da.
Enpresen Administrazio lizentzia lortu zuen Honduraseko Unibertsitate Nazional Autonomoan.

## Obrak

* Soy fraterno y ahora qué
* Sueños del reino de Dios
* El candidato y la Reina de Los Andes
* Honduras, mi tierra querida
* El sueño del forastero
* Memorias de un recluta
* El gran elector, la conspiración vaticana
* Las zorras del matrimonio

## Erreferentziak

* ↑ «Fernando Aparicio» Red Mundial de Escritores en Español.
* ↑ «Presentación literaria» El Heraldo.
* ↑ «Publican novela sobre la triste historia de los migrantes» Noticias Honduras 8 de septiembre de 2014.
* ↑ Márquez, Jhony Glens. (6 de octubre de 2018). «Vendrán cosas peores» Tercer Mundo.
* ↑ Torres, Catalina. (3 e septiembre de 2015). «Fernando Aparicio presenta su libro» La Prensa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63130861
* Multimedia: Fernando Aparicio / Q63130861
# Maite Luisa Goikoetxea

Maite Luisa Goikoetxea Remacha (Tutera, Nafarroa Garaia, 1946 – Bartzelona, Katalunia, 1994ko abenduaren 1a) nafar kazetaria izan zen. Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan ikasi eta kataluniar hiriburuan Vindicación Feminista aldizkarian idatzi zuen. Kataluniako Emakume Kazetarien Elkartearekin lotutako kazetari eta feminista izan zen.

## Bizitza

Gaztetatik, Maite L. Letrekiko interesa Tuterako ikastetxean erakutsi zuen, 1946an jaiotzen ikusi zuen hirian, non erredakzioko ikaslerik onenetakoa nabarmendu zen. Idazkaritza ikasi zuen aurrena. Ezkondu ondoren Bartzelonara joan zen bizitzera, eta Filosofia eta Letrak ikasi zituen Bellaterrako Unibertsitate Autonomoan. Geroago, Informazio Zientzietan (gero Komunikazioarena) matrikulatu zen Euskal Autonomia Erkidegoan ere. Unibertsitate hartatik eta Katalunia osotik ateratzen ziren kazetarien lehen promozioan lizentziatu zen. Bitartean, bi seme-alaba izan zituen, mutil bat eta neska bat.

### Kazetari ibilbidea

Betidanik bereizi zuen ezaugarri bat, mugimendu feministarekin zuen konpromisoa izan zen, ez bakarrik militantzia aktiboarekin, baita profesionalki ere. Vindicacion Feminista aldizkariko orrialdeetan egindako kolaborazioa, 1976an sortu zenetik argitalpenaren desagerpenera arte, non laneko gaiak jorratu zituen. Oraindik ere, zorroztasunaren eta borrokarako joeraren adibide da emakume langileentzat begirune duina lortzeko borrokan.
Zortzi urtez Dunia aldizkarian lan egin zuen, laurogeiko hamarkadan. Argitalpen horretatik, tradizionalki femeninoak ziren gaien beste ikuspegi bat ematen jakin zuen, genero auzien irudi eguneratuago bat bultzatuz. Practica aldizkariko erredakzioko bat ere izan zen. Azken urteetan agentzia baten alde lan egin zuen, eta freelance gisa hainbat hedabiderentzat.
Kataluniako Emakume Kazetarien Elkarteko (ADPC) kide egin zen, eta askotan kolaboratu zuen bere aldizkarian.
Proiektu feminista eta profesional guztietan jartzen zuen umore zentzua, elkartasuna eta energia ziren bere ezaugarri bereizgarrienetako bat.
Zoritxarrez, bere bizitzako azken urteetan depresio sakon baten biktima izan zen, heriotzaraino eraman zuena. 1994ko abenduaren 1a zen, 48 urte zituela.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Diccionari biogràfic de dones. Maite Luisa de Goicoechea Remacha. Xarxa Vives d'Universitats (CC-BY-SA via OTRS).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21081358
# Strømsgodset IF

Strømsgodset IF (izen osoa Strømsgodset Idrettsforening) Norvegiako futbola da, Drammen hirikoa. Norvegiako 2 liga eta 5 Kopa irabazi ditu.

## Historia

1907an sortu bazen ere "urrezko aroa" 60 eta 70. hamarkadetan izan zuen. 1969ko koparekin hasi zen tituluen uzta eta 1970an liga eta kopa irabazi zituen. 1973koa du garai hartako azken kopa. Garai hartan "neguko txapelketa" lau aldiz irabazi zuen taldeak. Rødgata Boys ezizena eman zitzaien, Rødgata jokalari gehienak bizi ziren kalea baitzen.
1991ean laugarren kopa irabazi zuen eta 1997an ligan hirugarren eta kopan finalista izan zen. XXI mendea diru arazoekin hasi zuen eta inbersore talde batek salbatu zuen 2006an. Urte hartan taldea erabat berritu eta maila nabarmen handitu zenez titulu berriak etorri ziren. 2010ean irabazi zuen bosgarren kopa eta 2013an liga berria.

## Palmaresa
### Norvegian: 7

* Norvegiako Liga (2): 1970, 2013.
* Norvegiako Kopa (5): 1969, 1970, 1973, 1991, 2010.

## Kanpo estekak

* (Norvegieraz [bokmål]) webgunea
* Datuak: Q7482049
* Multimedia: Strømsgodset / Q7482049
# Manex Iñigo Ibabe

Manex Iñigo Ibabe (Donostia) gipuzkoar musikaria da. Oskarbi taldeko kidea 2021az geroztik. Oskarbi taldearen 2021eko Kantua zuei (diskoan) parte hartu zuen teklatua jotzen.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat «Manex Iñigo Ibabe» artikulutik hartua da. Artikulu hark Gontzal Agote du egile, eta Creative Commons Aitortu-Partekatu Berdin 3.0 lizentziarekin argitaratu da Badok euskal kantagintzaren atarian.
* ↑ «Kantua zuei» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-01).
* ↑ Aita Donostia Abesbatza. (2024-06-15). «XXVII. Aita Donostia Aste Musikala, 2024ko ekainaren 13, 14 y 15ean» www.aitadonostia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-07-26).

## Bibliografia

* Doinu zaharren haritik euskal kantu berriaren bidean : (Oskarbi taldea 1966-2017). Ba Dok Oskarbi Musika Elkartea, 2017 ISBN 978-84-697-3146-8.

## Ikus, gainera

* Euskal Musika garaikidea
* Euskal Musika tradizionala
* Androkanto
* Esperantzari leiho bat
* Marinela
* Mendira naiz
* Soin berriko koplak

## Kanpo estekak

* Euskal kantarien bizipenak-AHOTS HARIAK (2) (Kontzertua-Tolosa, 2024-11- 20) (25'00). Anbune. Youtube (2024-11-27)
* Euskal kantarien bizipenak-AHOTS HARIAK (1) (Kontzertua-Tolosa, 2024-11- 20) (31'20''). Anbune. Youtube (2024-11-27)
* Androkanto abestia entzun. 10. kantua Kantua Zuei albumean (badok.eus)
* Esperantzari Leiho bat abestia entzun. 13. kantua Kantua Zuei albumean (badok.eus)
* Marinela abestia entzun. 11. kantua Kantua Zuei albumean (badok.eus)
* Mendira naiz abestia entzun. 12. kantua Kantua Zuei albumean (badok.eus)
* Soin berriko koplak abestia entzun. 7. kantua Kantua Zuei albumean (badok.eus)
* Androkanto abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* Esperantzari leiho bat abestia. Oskarbi: gaia, Youtube
* Marinela abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* Mendira naiz abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* Soin berriko koplak abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* Datuak: Q131372821
# Prusiako Erresuma

Prusiako Erresuma (alemanez: Königreich Preußen) antzinako erresuma izan zen, 1701-1918 bitartekoa, egungo Alemania, Polonia, Danimarka, Lituania eta Errusiako eskualde batzuk hartzen zituena.
1870tik aurrera Alemaniar Inperioaren estatu nagusi eta gailena izan zen, bertoko erregeak Alemaniako enperadoreak ere izanik. Estatuaren sorrera Brandenburgo-Prusian gertatu zen, Brandenburgoko margraviatoa eta Prusiako dukerriaren batasun pertsonaletik sortua eta, konkista militarren bitartez, lurraldeak lortu zituen bere hedapena finkatzeko.

## Erregeen zerrenda

* Frederiko I.a (1701-1713)
* Frederiko Gilen I.a (1713-1740)
* Frederiko II.a (1740-1786)
* Frederiko Gilen II.a (1786-1797)
* Frederiko Gilen III.a (1797-1840)
* Frederiko Gilen IV.a (1840-1861)
* Gilen I.a (1861-1888) ere Alemaniako enperadorea.
* Frederiko III.a (1888) ere Alemaniako enperadorea.
* Gilen II.a (1888-1918) ere Alemaniako enperadorea.

## Erreferentziak

* ↑ (Alemanez) Königreich Preußen (1701-1918). www.deutsche-schutzgebiete.de.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27306
* Multimedia: Kingdom of Prussia / Q27306
# Alemaniar Inperioa

Alemaniar Inperioa edo Bigarren Reicha (alemanez Deutsches Kaiserreich) bere batasun eta indartze garaian Alemania izendatzeko erabili izan zen izendapena da, garai hau 1871ko urtarrilaren 18ko Alemaniaren batasunetik 1918ko azaroaren 9ko Wilhem II.a kaiserraren abdikazio bataraino doa. Alemaniarrek Kaiserraren agindupeko Inperioaren garai honi Kaiserreich izendapenaz deitzen diote; azken hau alemaniarrak ez diren historialariek ere erabiltzen dute.

## Estatuak
### Erresumak

* Prusia
* Bavaria
* Saxonia
* Würtemberg

### Dukerri Handiak

* Baden
* Hessen
* Mecklenburg-Schwerin
* Mecklenburg-Strelitz
* Oldenburg
* Saxe-Weimar-Eisenach

### Dukerriak

* Brunswick
* Saxe-Altenburg
* Saxe-Meiningen
* Saxe-Coburg Gotha

### Printzerriak

* Schwartzburg-Sondershausen
* Schwartzburg-Rudolstadt
* Waldeck-Pyrmont
* Reuss-Gretz
* Reuss-Gera
* Schaumburg-Lippe
* Lippe

### Hansar Hiri Askeak

* Lübeck
* Bremen
* Hanburgo

### Inperioko Lurraldea

* Alsazia-Lorrena

## Menpean izandako lurraldeak

* Wituland
* Alemaniar Ekialdeko Afrika (Tanganyika · Rwanda · Burundi · Kionga Triangle)
* Togoland
* Alemaniar Hego-mendebaldeko Afrika (Namibia)
* Alemaniar Mendebaldeko Afrika (Kamerun · Neukamerun)
* Alemaniar Ginea Berria (Alemaniar Salomon Uharteak · Alemaniar Marshall Uharteak · Alemaniar Karolina Uharteak · Alemaniar Mariana Uharteak · Alemaniar Nauru · Alemaniar Palau)
* Alemaniar Samoa
* Kiautschou
* Tientsingo kontzesio-eremua

## Ikus gainera

* Alemaniako historia

## Kanpo estekak

* Alemaniar Inperioari buruzko orrialdea. Allempires.com (Ingelesez)
* Datuak: Q43287
* Multimedia: German Empire / Q43287
# Lachnellula willkommii

Lachnellula willkommii Lachnaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Peziza calycina var. trevelyani, Dasyscyphus willkommii, Helotium willkommii, Lachnella calycina var. trevelyani, Dasyscyphus calycinus var. trevelyani, Trichoscypha willkommii, Trichoscypha calycina var. trevelyani, Trichoscyphella willkommii.

## Deskribapena

Karpoforoa: 1 eta 3 mm bitartekoa, kaliza edo kopa txiki baten itxuran, ertza gorantz eta barrura jiratuta, gero zabalduagoa, ez oso erregularra, substratuari itsatsita dagoen oin txiki batekin, barruko gainazal himeniala leuna, horia edo hori-laranja kolorekoa. Kanpoko gainazala, bilo txiki zuriz apaindua.
Etimologia: Willkommii epitetoa pertsona izenetik dator.

## Jangarritasuna

Es du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua

Oso ohikoa eta hedatua dago alertzea dagoen eremuetan.

## Banaketa eremua

Udaberriaren hasieratik udazkenaren amaierara arte. Normalean alertzeen adarretan, talde ugaritan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia, Txina.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 587 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Lachnellula willkommii: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1805201
* Multimedia: Lachnellula willkommii / Q1805201
# Txori abeslari

Txori abeslariak (Passeri subordena), 4000 bat espezie, hegazti subordena bat dira. Ahots sistema garatua dute eta uste da Gondwanan sortu zirela gero mundu osotik zabaltzeko.
Lurraldekoiak dira eta kantuak sexu erakargarri dira hegaztiendako.

## Familiak

** Subordena Passeri (Corvida)
*** Menuridae
*** Atrichornithidae
*** Climacteridae
*** Maluridae
*** Meliphagidae
*** Pardalotidae
*** Petroicidae
*** Orthonychidae
*** Pomatostomidae
*** Cinclosomatidae
*** Neosittidae
*** Pachycephalidae
*** Dicruridae
*** Campephagidae
*** Oriolidae: urre-txoriak
*** Artamidae
*** Paradisaeidae: paradisuko txoriak
*** Corvidae: bele, eskinoso, mika eta senideak
*** Cyanocorax
*** Corcoracidae
*** Irenidae
*** Laniidae: antzandobiak
*** Vireonidae: bireoak
*** Ptilonorhynchidae
*** Turnagridae
*** Callaeidae
** Subordena Passeri (Passerida)
*** Alaudidae: hegatxabalak, kalandriak, pirripioak eta abar
*** Chloropseidae
*** Aegithinidae
*** Picathartidae
*** Bombycillidae: buztanoriak
*** Ptilogonatidae:
*** Cinclidae: ur-zozoak
*** Motacillidae: buztanikarak
*** Prunellidae: tuntunak
*** Melanocharitidae
*** Paramythiidae
*** Passeridae: txolarreak
*** Estrildidae
*** Parulidae
*** Thraupidae
*** Peucedramidae
*** Fringillidae: kardantxiloak, txirriskilak, txontak eta abarrak
*** Cardinalidae
*** Drepanididae
*** Emberizidae: berdantzak
*** Nectariniidae
*** Dicaeidae
*** Mimidae
*** Sittidae: garrapoak
*** Certhiidae: gerri-txoriak
*** Troglodytidae: txepetxak
*** Polioptilidae
*** Paridae: kaskabeltzak, amilotxak eta abar
*** Aegithalidae: buztanluzeak
*** Hirundinidae: enarak, elaiak eta abar
*** Regulidae: erregetxoak
*** Pycnonotidae: txori ehuleak
*** Sylviidae: txinboak
*** Hypocoliidae
*** Cisticolidae
*** Zosteropidae
*** Paradoxornithidae
*** Timaliidae
*** Muscicapidae: buztangorriak, buztanzuriak, txindorrak, txantxangorria eta abar
*** Turdidae: zozoak, birigarroak eta abar
*** Sturnidae: araba-zozoak, hartxoriak eta abar
* Datuak: Q194240
* Multimedia: Passeri / Q194240
* Espezieak: Passeri
# Trichaptum abietinum

Trichaptum abietinum Polyporaceae familiako onddo espezie bat da. Ezin da sukaldean erabili, larrukara da. Usteldura zuria sortzen du.
Sinonimoak: Hirschioporus abietinus. Trametes abietina, Physisporus caesioalbus, Irpex violaceus.

## Deskribapena

Karpoforoa: txikia, 1 eta 3 cm bitartekoa. Erresupinatutik efuso-erreflexura, oso fina, goiko aldea tomentuduna du; zurixkatik grisaxka kolorera; ertz antzua more-grisaxka samarra.
Tutuak: Oso motzak dira.
Poroak: Biribilduetatik angelutsuetara, baita urratuak ere, lila-grisaxka kolorekoak.
Etimologia: Abietinus epitetoa bere habitatagatik du.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Trichaptum biforme delakoarekin nahas daiteke, hau hostozabalen egurretan hazten da. Ez da oso ohikoa. Trichaptum fuscoviolaceum espeziearekin ere bai, honek koniferoen egurretan irteten du eta tutu askoz luzeagoak ditu, paleta, hortz edo ezten itxurakoak. Chondrostereum purpureum-ek ere kolore antzekoa du, baina kontuan hartzen badugu honek himenioa leuna duela, desagertu egiten da nahasketa

## Sasoia eta lekua

Urte osoan koniferoen adar eta enborretan hazten da, batez ere izeietan. Oso ohikoa da.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Alaska, Guatemala, Honduras, Kuba, Brasil, Europa, Kanariak, Turkia, Israel, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Kirgizistan, Uzbekistan, Pakistan, Thailandia, Himalaiako eremua, Txina, Mongolia, Hego Korea, Filipinak, Japonia, Australia, Madagaskar, Nigeria, Seychelleak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 652 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 501 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 318 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Trichaptum abietinum: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1500812
* Multimedia: Trichaptum abietinum / Q1500812
# Pickelhaube

Pickelhaube-a, (alemanez: pickel, "arantza", eta haube, "kapela") kasko militar bat izan zen, XIX. mendean eta XX.aren hasieran Prusiako eta Alemaniako soldaduek, suhiltzaileek eta poliziek erabili zutena. Lehen Mundu Gerran, stahlhelm altzairuzko kaskoak ordeztu zuen Alemaniar Inperioaren armadan.

## Historia

Frederiko Gilen IV.a erregearen erabakiz, Prusiako infanteria 1842an hasi zen pickelhaube kaskoa erabiltzen. Larru egosi oso lodiz egina, letoizko apaingarriak zituen, eta metalezko punta zorrotza gainaldean.
Pickelhaube-ren erabilera askar hedatu zuen Alemaniako beste estatu batzuetara: Oldenburgek 1849an hartu zuen, Badenek 1870ean, eta Bavariako Erresumak 1887an. XIX. mendearen erditik aitzina, Europako eta Latinoamerikako armada anitz erabiltzen hasi ziren, hala nola, Argentina, Bolivia, Kolonbia, Txile, Ekuador, Mexiko, Portugal, Norvegia eta Venezuelakoa.
Dena den, puntadun kaskoa Alemaniako armadaren bereizgarri bilakatu zen, bai Frantzia-Prusia Gerran (1870–1871), bai Gerra Handiaren hasieran. Marrazteko erraza baitzen, maiz erabili zen alemaniar soldaduak, eta baita Alemaniar Inperioa bera ere, karikaturizatzeko.
Arranditsua bazen ere, ez zuen burua behar bezala babesten metrailatik. Hori zela-eta, 1916an stahlhelm altzairuzko kaskoak ordeztu zuen Alemaniako armadaren uniformean.

## Erreferentziak

* ↑ The Model 1842 Pickelhaube. kaisersbunker.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-26).
* ↑ The German Stahlhelm, M1916. worldwar1.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-26).
* 1 2 3 Pickelhaube ou le casque à pointe. museedelagrandeguerre.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-29).
* ↑ Jara Franco, Ricardo. Latin American Pickelhauben. pickelhauben.net (Noiz kontsultatua: 2024-12-2).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q163733
* Multimedia: Pickelhaube / Q163733