# Hotzeri

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hotzeria arnasbidearen infekzio eritasun biral bat da, sudurreko, eztarriko, sinu paranasaletako eta laringeko arnas mukosari eragiten diona batez ere. Eritasunaren aztarnak eta sintomak birusaren eraginpean egon eta bi egun igaro baino lehen ager daitezke. Horien artean, eztula, eztarriko mina, sudurreko muki jarioa, doministikuak, buruko mina eta sukarra egon daitezke. Gehienetan, zazpi-hamar bat egunetan sendatzen da, baina sintoma batzuek hiru aste ere iraun dezakete. Noizbehinka, bestelako osasun arazoak dituztenek pneumonia gara dezakete.
Badira 200 birus andui baino gehiago hotzeria arrunta eragiten dutenak, guztien artean errinobirusak, koronabirusak, adenobirusak eta enterobirusak dira ohikoenak. Airearen bidez hedatzen dira, edo zeharka, inguruko objektuak ukituta, ahora edo sudurrera transferituz. Hotzeriaren arrisku faktoreen artean daude haurtzaindegi batera joatea, ondo lo ez egitea eta estres psikologikoa pairatzea. Sintomak sortzen dira batez ere gorputzak infekzioari ematen dion erantzun immunitarioagatik, ez horrenbeste birusek suntsitutako ehunengatik. Gripearen sintomak hotzeriaren antzekoak dira, baina, oro har, gogorragoak eta sudur jarioa izateko joera txikiagoa dute.
Ez dago txertorik hotzeria arruntaren aurka. Prebentzio metodo nagusiak dira eskuak garbitzea; begiak, sudurra edo ahoa garbitu gabeko eskuekin ez ukitzea; eta gaixoengandik urrun egotea. Ebidentzia batzuen arabera, eragingarria da aurpegiko maskarak erabiltzea. Hotzeriaren sendabiderik ere ez dago, baina sintomak arindu daitezke, zenbait tratamenduren bidez. Zinkak sintomen iraupena eta larritasuna murriztu ditzake, sintomak agertu eta berehala hartzen hasiz gero. Antiinflamatorio ez-esteroideoek, hala nola ibuprofenoak, mina arintzen lagundu dezakete. Antibiotikoak, aldiz, ez dira erabili behar, hotzeria guztiak birusek eragindakoak baitira, eta ez dago ebidentzia sendorik eztulerako botikak eraginkorrak direla esateko.
Hotzeria arrunta gizakietan sarrien gertatzen den gaixotasun infekziosoa da.(Eccles 1) Egoera normaletan, helduek urtean batez beste bizpahiru aldiz pairatzen du hotzeria; haurrek, berriz, batez beste sei-zortzi bat aldiz. Infekzioak maizago gertatzen dira neguan. Infekzio horiek gizakiaren historian zehar existitu dira.

## Aztarnak eta sintomak

Hotzeriaren sintoma ohikoak dira eztula, sudur jarioa, doministikuak, sudurreko kongestioa eta eztarriko mina; batzuetan giharretako mina, nekea, buruko mina eta jateko gogoa galtzea ere eragin ditzake.(Eccles 24) Eztarriko mina kasuen % 40an agertzen da, eztula % 50ean eta giharretako mina % 50ean. Helduek ez dute sukarrik izaten, baina bularreko haurrek eta haur txikiek maiz izaten dute. Eztula arina izan ohi da, gripearekin alderatuta. Eztulak eta sukarrak helduengan gripea izateko aukera handiagoa adierazten duten bitartean, antza handia egon ohi da bi eritasunen artean. Hotzeria arrunta eragiten duten birus batzuek infekzio asintomatikoak ere eragin ditzakete.
Mukiaren edo sudur jarioaren kolorea aldagarria izan daiteke, gardena hasieran, hori-berdea geroago, baina koloreak ez du adierazten infekzioa zer-nolako agenteek eragin duten.

### Bilakaera

Hotzeria oro har nekearekin hasten da adierazten, hotzikaraz, doministikuka eta buruko minarekin, eta, ondoren, egun pare batean, sudur jarioa eta eztula agertzen dira. Sintomak birusarekin kutsatu eta hamasei ordura has daitezke, eta, gehienetan, bizpahiru egunetara indartzen dira. Gehienetan, 7-10 bat egunen buruan sendatzen dira, baina sintoma batzuek hiru aste ere iraun dezakete. Eztulak batez beste hemezortzi egunez irauten du, eta, kasu batzuetan, eztul postbirala garatzen ahal da, infekzioa desagertu ondoren ere iraun dezakeena. Haurretan, eztulak hamar egun baino gehiago irauten du kasuen % 35-40an, eta 25 egun baino gehiago irauten du % 10ean.

## Zergatiak
### Birusak

Hotzeria arrunta arnasbideko infekzio bat da, birus askok eragin dezaketena. Gehienetan errinobirus batek (% 30-80) eragiten du, 99 serotipo ezagun dituen pikornabirus mota batek. Gehienetan, inplikatuta dauden beste birus batzuk koronabirusa, adenobirusa, enterobirusa, parainfluenza eta ABS dira. Maiz birus bat baino gehiago egoten da jokoan. Guztira, 200 birus mota baino gehiago daude hotzeriarekin lotuta. Ezezaguna da, bestalde, hotzeria batzuen kausa birala (% 20-30).

### Kutsatzea

Hotzeria arruntaren birusa, gehien-gehienetan, aireak garraiatutako listu tantatxoen bidez kutsatzen da, sudur jariakinen bitartez edo fomiteen (objektu kutsatuen) kontaktu zuzenaz. Ez dago zehaztuta ibilbide horietatik zeinek duen funtsezko garrantzia. Arnas patogeno guztiak listu tantatxoen bidez transmititzen direla suposatzen den bezala, oso litekeena da ohiko arnasketan edo hizketan berez sortutako aerosolek garraiatzea. Birusek denbora luzez iraun dezakete bizirik ingurumenean (18 ordu baino gehiago, errinobirusen kasuan); eskuek jaso ditzakete oharkabean, eta, ondoren, begietara edo sudurretara eraman, infekzioa gertatzen den tokira. Animaliak transmititzea oso zailtzat jotzen da; hamazazpi astez isolatuta egon ondoren Adelaida uhartean britainiar base zientifiko batean dokumentatutako agerraldi bat objektu kutsatu baten edo giza eramaile asintomatiko baten transmisioak eragin zuela pentsatu zen, ez basean zeuden husky siberiar txakurrek eragina.
Hotzeriaren transmisioa ohikoa da haurtzaindegietan eta eskoletan, immunitate gutxi eta higienea gordetzea zail duten haur asko biltzen direnez. Infekzioa etxera eramaten dute haurrek, familiako beste kide batzuk kutsatzeko arriskuaz. Ez dago frogarik hegaldi komertzialetan birzirkulazioan izan ohi den airea transmisio metodo bat dela esateko. Badirudi elkarrengandik hurbil eserita dauden pertsonak izan daitezkeela infekzio arrisku handiena.

### Besterik

Hotzeriaren birusa aurrez jasandakoek sortzen duten talde immunitateak rol garrantzitsua betetzen du birusaren hedapena mugatzeko, argi ikusten baita arnas infekzioen tasa handiagoak dituztela populazio gazteek. Immunitate funtzio apala daukatenek arrisku faktore bat dute eritasunaren aurrean. Lo gutxiegi egitea eta desnutrizioa argiro lotu izan dira errinobirusen eraginpean egon ondoren infekzioa garatzeko arrisku handiagoarekin, bi faktore horiek funtzio immunean dituzten eraginagatik. Amagandiko edoskitzeak murriztu egiten du erdiko otitis akutua eta beheko arnasbideetako infekzioak izateko arriskua, beste eritasun batzuen artean, eta gomendatzen da amagandiko edoskitzea mantentzea haurtxo batek hotzeria duenean. Mundu garatuan, baliteke edoskitzea, berez eta bakarrik, ez izatea hotzeria arruntaren aurkako babesa.

## Fisiopatologia

Hotzeri arruntaren sintomak nagusiki birusaren aurkako erantzun immunearekin lotuta daude. Erantzun immune horren mekanismoa espezifikoa da birus bakoitzerako. Adibidez, errinobirusa kontaktu zuzenaren bidez hartzen da ia beti; ICAM-1 hartzaileen eta CDHR3 hartzailearen bidez lotzen zaie gizakiei mekanismo ezezagunen bidez, hanturazko bitartekarien askapena eragiteko. Sintomak, hain zuzen ere, hanturazko bitartekari horiek sortzen dituzte. Gehienetan, ez du kalterik eragiten sudurreko epitelioan. Arnas birus sintzitiala (RSV), berriz, kontaktu zuzenaren bidez eta airean dauden tantatxoen bidez jaso ohi da. Ondoren, sudurrean eta eztarrian erreplikatzen da, beheko arnasbidean hedatu aurretik. RSVak epitelioan kaltea eragiten du. Birus paragripalak sudur, eztarri eta bronkioetako hanturak eragin ohi ditu. Haur txikietan, trakeari eragiten dionean, crup edo laringotrakeobronquitisaren sintomak eragin ditzake, arnasbideen tamaina txikiagatik.

## Diagnostikoa

Goiko arnasbideetako infekzio biralen arteko bereizketa oinarritzen denez sintomen lokalizazio hutsean, nolabait, hotzeria arrunta agertzen da batez ere sudurrean (errinitisa), eztarrian (faringitisa) eta biriketan (bronkitisa). Sintoma bat baino gehiago gerta daiteke, noski, eta eremu bati baino gehiagori eragin. Autodiagnostikoa ohikoa da. Oso gutxitan isolatzen da inplikatutako agente birala, eta gehien-gehienetan ez da posible birus mota zehatza sintoma hutsen bidez identifikatzea.

## Prebentzioa

Hotzeriaren birusen hedapena murrizteko modu erabilgarri bakarrak neurri fisikoak eta ingeniaritzakoak dira, hala nola esku garbiketa egokiak egitea, maskarak erabiltzea eta eraikin barruetako airea berritzea. Osasungintzan, erabilera bakarreko mantalak eta eskularruak ere erabiltzen dira. Listu tantatxoetatik babesteko neurriak ez dira oso eraginkorrak hotzeria arrunteko karga duten aerosolen aurka. Horren ordez, hobe da aire bidezko kutsatzearen aurkako tresnak erabiltzea, hala nola maskarak, aireztapena edo HEPA iragazkiak. Isolamendua edo berrogeialdia ez da erabiltzen, gaixotasuna oso zabalduta dagoelako eta sintomak ez direlako hain larriak. Ez dago hotzeria arruntetik babesteko txertorik. Txertaketa zaila da, hainbeste birus baitaude tartean, azkar mutatzen direnak, gainera. Txerto eraginkor bat sortzea, beraz, oso gertagaitza da.
Badirudi eskuak maiz garbitzea eraginkorra dela hotzeriaren birusen transmisioa murrizteko, batez ere haurren artean. Zalantzazkoa da eskuetako garbiketa arruntari antibirikoak edo bakterioen kontrako gaiak gehitzea onuragarria ote den. Infektatuta dauden pertsonen inguruan aurpegiko musukoak erabiltzea onuragarria izan daitekeen arren, ez dago ebidentzia nahikorik esateko distantzia sozial handiagoa lagungarria denik.
Ez dago argi zink gehigarriek hotzeria harrapatzea eragozten dutenik. Ohiko C bitaminaren gehigarriek ez dute hotzeriaren arriskua edo larritasuna murrizten, baina iraupena murriztu dezakete.

## Tratamenduak

Hotzeri arruntaren tratamenduk, batez ere, sintomak arintzeko botikak eta bestelako terapiak dira. Atseden asko hartzea, hidratazioa mantentzeko likidoak edatea eta ur gazi beroaz gargarak egitea zentzuzko neurriak dira. Hala ere, tratamendu sintomatikoaren onuraren zati handi bat plazebo efektuari egozten zaio. 2010az geroztik, ez zen erabat frogatu botikek ez eta sendabelarrek infekzioaren iraupena laburtzeko gaitasuna dutenik.

### Sintomatikoak

Sintomak arindu dezaketen tratamenduen artean daude analgesikoak eta sukarraren aurkako botikak, hala nola ibuprofenoa eta parazetamola. Hala ere, ez dago argi azetaminofenoa sintomekin laguntzen duen. Baita ere, eztularen aurkako salmenta libreko sendagaiak eraginkorrak ote diren sintoma arintzeko. Ez da gomendatzen eztulerako sendagaiak erabiltzea haurretan, ez baitago ebidentziarik eraginkortasunaren eta kalte potentzialaren arteko orekaz. 2009an, Kanadak eztularen eta hotzeriaren aurkako sendagaien erabilera murriztu zuen sei urtetik beherako haurren artean, egiaztatu gabeko arriskuen eta onuren inguruko kezkak zirela eta. Dextrometorfanoa (eztularen aurkako sendagai librea) behar ez bezala erabiltzeak zenbait herrialdetan debekatzea ekarri du. Ez dago esaterik kortikosteroide intranasalak baliagarriak direnik.
Helduengan, sudurreko kongestioa kentzeko produktuak epe laburrean erabiltzeak onura txiki bat izan dezake. Antihistaminikoek sintomak lehenengo egunetan hobetu ditzakete, baina ez dute epe luzerako onurarik eta logura edo beste kontrako efektuak izan ditzakete. Pseudoefedrina edo gisako beste deskongestionatzaile batzuk eraginkorrak izan daitezke helduengan. Ahoko analgesikoak, antihistaminikoak eta deskongestionatzaileak konbinatzea eraginkorra izaten da gaztetxoentzat eta helduentzat. Ipratropiozko sudurreko aerosolak sudur jarioaren sintomak murriztu ditzake, baina eragin apala du kongestioan. Helduengan eztularekin ere lagun dezake ipratropioak. Haurretan sudurreko kongestioa kentzeko sistemaren segurtasuna eta eraginkortasuna ez dago argi.
Ikerketarik ez dagoenez, ez dago argi likido gehiago edatea sintomak hobetzekoa ote den edo arnas gaixotasunak laburtzen ote dituen. 2017az geroztik, jakina da aire berotu eta hezeak, RhinoTherm-en bidez adibidez, ez duela onura argirik. Ikerketa batek frogatu zuen baporezko masaje bat ematea bularrean baliagarri dela gaueko eztula, kongestioa eta lo egiteko zailtasuna nolabait arintzeko.
Aditu batzuek ariketa fisikoa ez egiteko aholkua ematen dute, sukarra, giharretako mina edo nekea izanez gero. Gomendagarritzat jotzen da ariketa moderatua egitea, sintomak buruan soilik badaude, hau da, sudur jarioa, kongestioa, doministikuak edo eztarriko min arina. Aski orokortutako iritzia da edari bero bat hartzea lagungarri dela hotzeriaren sintomak arintzeko, baina ebidentzia oso mugatua dago hori babesteko.

### Antibiotikoak eta antibiralak

Antibiotikoek ez dute eraginik birus infekzioen aurka, hotzeria arruntean ere ez, noski. Albo ondorioak aintzat hartuta, antibiotikoek kaltea besterik sortzen ez badute ere, batzuetan preskribatzen jarraitzen dira. Hotzeriaren aurka antibiotikoak horren maiz preskribatzeko arrazoien artean daude jendeari ematen dion ziurtasun itxura, medikuek laguntzeko nahia eta hotzeriaren konplikazioak baztertzeko zailtasuna, antibiotikorik erabili gabe. Ez dago botika antibiriko eraginkorrik hotzeria arruntaren aurka, nahiz eta atariko ikerketa batzuek onurak erakutsi dituzten.

### Zinka

Zink gehigarriek % 33 laburtu dezakete hotzeriaren iraupena, eta sintomen larritasuna murriztu, baldin eta gehigarriak hartzen badira sintomak hasi eta 24 orduren barruan. Sudur barruan zuzenean aplikatzen diren zinkezko erremedio batzuek usaimenaren zentzua galtzera eraman dute. 2017an egindako azterketa batek zinka hartzea alboratzea proposatu zuen hotzeria arruntari aurre egiteko; aldiz, 2017an eta 2018an egindako azterketa banatan gomendatu zuten zinka erabiltzea, baina gaiari buruzko ikerketa gehiagoren alde eginda.

### Medikuntza alternatiboa

Txinako sendagai alternatibo eta sendabelar askok hotzeria arrunta ustez tratatzen badute ere, ez dago nahikoa ebidentzia zientifikorik halakoen erabilera babesteko. Ur gaziarekin sudurra garbitzea onuragarri den ebidentzia gutxi dago. Ez dago ebidentzia sendorik Echinacea landaretik ateratako produktuek edo baratxuriak hotzeriaren tratamenduan edo prebentzioan onura esanguratsuren bat ematen dutenik.

### C eta D bitaminak

C bitaminaz egindako gehigarriek ez dute eraginik hotzeria arruntari aurre egiteko, baina iraupena murritz dezake. Ez dago ebidentzia eztabaidaezinik adierazten duenik D bitaminaz egindako gehigarriak eraginkorrak direla arnasbideko infekzioak prebenitzeko edo tratatzeko.

## Aurreikuspena

Hotzeria arrunta arina izan ohi da, eta sintoma gehienak astebetean hobetzen dira. Haurrengan, kasuen erdiak 10 egunetan konpontzen dira, eta % 90, 15 egunetan gehienez. Konplikazio larriak, gertatuz gero, izaten dira jende oso zahar, oso gazte edo immunodeprimituen artean. Infekzio bakterialak sor daitezke hotzeriaren ondorio bidez, hala nola sinusitisa, faringitisa edo belarriko infekzioa. Kalkuluen arabera, sinusitisa kasuen % 8tan gertatzen da, eta belarriko infekzioa, %30etan.

## Epidemiologia

Hotzeria arrunta da giza gaixotasunik ohikoena, eta mundu osoan zehar dago hedatuta. Helduek urtean bizpahiru infekzio izaten dituzte, eta umeek urtean sei-hamar hotzeria izan ditzakete. Infekzio sintomatikoen tasak gora joan ohi dira zaharren artean, adinarekin immunitatea murrizten joaten baita.

### Eguraldia

Ohiko uste oker bat da «hoztu» egin zaitezkeela klima hotzaren eraginpean luzaro egonez gero. Frogatuta dago, baina, hotzeriak birus infekzioak direla. Alabaina, hotzeria sortzen duten birus horietako askoren prebalentzia urtarokoa den arren, klima hotzean dira maizago dute eragina. Urtarokotasunaren arrazoia ez da modu erabakigarrian zehaztu. Azalpen posibleen artean egon daitezke tenperaturak arnas sisteman eragindako aldaketak, erantzun immunearen murrizketa eta hezetasun maila apala, eta horrek birus transmisioaren tasak igotzea eragin dezake, agian aire lehorraren ondorioz, tanta biral txikiak gehiago sakabanatzea eta airean denbora luzeagoz irautea ahalbidetuz.
Itxurazko urtarokotasuna faktore sozialek ere eragin dezakete: kutsatutako pertsonengandik gertu eraikin barruetan denbora gehiago igarotzea, bereziki haurrak eskolan. Hotzarekiko esposizio normalak infekzio arriskua areagotzen ez badu ere, gorputzeko tenperatura nabarmen jaistea (hipotermia) eragiten duen esposizio larriak ohiko hotzeria izateko arriskua areagotu dezake: nahiz eta polemikoa izan, proba gehienek iradokitzen dute infekzioarekiko suszeptibilitatea handitu dezakeela.

## Historia

Hotzeri arruntaren sortzailea 1950eko hamarkadan identifikatu bazen ere, badirudi eritasuna gizateriarekin egon dela historiaren hasieratik. Bere sintomak eta tratamendua Egiptoko Ebers papiroan deskribatzen dira, dagoen testu mediko zaharrena, K.a. XVI. mendea baino lehenago idatzia. Hotzeria izena erabiltzen da, sintomen eta klima hotzaren eraginpean egotearen arteko antzekotasunagatik.
Erresuma Batuan, Hotzeria Arruntaren Unitatea (CCU) Ikerketa Medikoko Kontseiluak sortu zuen 1946an, eta han aurkitu zuten 1956an errinobirusa. 1970eko hamarkadan, CCUk frogatu zuen errinobirusaren infekzioaren inkubazio fasean interferoi bidezko tratamenduak pixka bat babesten duela gaitzaren aurka, baina ezin izan zen inolako tratamendu praktikorik garatu. Unitatea 1989an itxi zen, errinobirus hotzerien prebentzioan eta tratamenduan zink-glukonatozko pilulen ikerketa amaitu eta bi urtera, hori baita unitatearen historian arrakasta izan zuen tratamendu bakarra.

## Ikerketaren norabideak

Antibiralak probatu izan dira hotzeria arruntaren aurkako eraginkortasuna neurtzeko; 2009tik aurrera egindako ikerketetan, ez zen aurkitu ez antibiral eraginkorrik, ezta erabiltzeko baimena zuenik ere. Egin izan dira saioak plekonaril izeneko sendagai antibiralarekin, pikornabirusaren aurka aski eraginkorra, baita BTA-798ren saioak ere. Ahotik hartutako plekonaril formak segurtasun arazoak zituen, eta aerosol forma bat aztertzen ari dira ikerlariak. Giza errinobirusen andui ezagun guztien genomak sekuentziatu dituzte.

## Eragin ekonomikoa

Hotzeria arruntaren eragin ekonomikoa ez da ondo ulertzen munduko zati handi batean. Estatu Batuetan, hotzeria arruntak 75-100 milioi bat bisita mediko eragiten ditu urtean, 7.700 milioi dolarreko kostuaz, behetik jota. Estatubatuarrek 2.900 milioi dolar gastatzen dituzte salmenta libreko botiketan eta 400 milioi dolar hotzeriaren sintomak arintzeko errezetatutako botiketan. Mediku bat ikusi zutenen herenak baino gehiagok antibiotikoen preskripzioa jaso zuen, eta horrek ondorioak ditu antibiotikoekiko erresistentzian. Kalkuluen arabera, urtero 22 eta 189 milioi eskola egun artean galtzen dira hotzeria baten ondorioz. Ondorioz, seme-alabak zaintzeko etxean geratzeko 126 milioi eguneko lana galdu zuten gurasoek. Hotzeria zuten langileek galdutako 150 milioi lanegunei gehitzen zaienean, hotzeriarekin lotutako lan galeraren inpaktu ekonomiko osoa urtean 20 mila milioi dolar baino gehiagokoa da. Estatu Batuetan lanean galdutako denboraren % 40 da hori.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Allan, G. Michael; Arroll, Bruce. (2014-02-18). «Prevention and treatment of the common cold: making sense of the evidence» Canadian Medical Association Journal 186 (3): 190–199. doi:10.1503/cmaj.121442. ISSN 0820-3946. PMID 24468694. PMC PMC3928210. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 3 (Portugesez) «Resfriado comum - Sintomas, diagnóstico e tratamento» BMJ Best Practice (web.archive.org) 2023-02-23 (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 (Ingelesez) Eccles, Ron. (2005-11). «Understanding the symptoms of the common cold and influenza» The Lancet Infectious Diseases 5 (11): 718–725. doi:10.1016/s1473-3099(05)70270-x. ISSN 1473-3099. PMID 16253889. PMC PMC7185637. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ (Ingelesez) Heikkinen, Terho; Järvinen, Asko. (2003-01). «The common cold» The Lancet 361 (9351): 51–59. doi:10.1016/s0140-6736(03)12162-9. ISSN 0140-6736. PMID 12517470. PMC PMC7112468. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ (Ingelesez) «When can a cold become something more serious?» Health Fairview (web.archive.org) 2022-12-01 (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 (Ingelesez) «About Common Cold» Center for Disease Control and Prevention (web.archive.org) 2024-08-08 (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ (Ingelesez) Robinson, Jennifer. (2024-02-23). «Colds and Flu: How to Protect Yourself» WebMD (web.archive.org) (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 3 4 Eccles & Weber 2009, 112. orr. .
* ↑ (Ingelesez) «Cold Versus Flu | Influenza (Flu)» CDC (web.archive.org) 2024-10-02 (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ «Common Colds: Protect Yourself and Others» CDC 6 October 2015.
* 1 2 (Ingelesez) Allan, G. Michael; Arroll, Bruce. (2014-02-18). «Prevention and treatment of the common cold: making sense of the evidence» Canadian Medical Association Journal 186 (3): 190–199. doi:10.1503/cmaj.121442. ISSN 0820-3946. PMID 24468694. PMC PMC3928210. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 3 Eccles & Weber 2009, 209. orr. .
* 1 2 (Ingelesez) «Zinc - Health Professional Fact Sheet» National Institutes of Health (web.archive.org) 2024-10-04 (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 (Ingelesez) Kim, Soo Young; Chang, Yoon-Jung; Cho, Hye Min; Hwang, Ye-Won; Moon, Yoo Sun. (2015-09-21). Cochrane Acute Respiratory Infections Group ed. «Non-steroidal anti-inflammatory drugs for the common cold» Cochrane Database of Systematic Reviews 2015 (9) doi:10.1002/14651858.CD006362.pub4. PMID 26387658. PMC PMC10040208. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ (Ingelesez) Harris, Aaron M.; Hicks, Lauri A.; Qaseem, Amir; for the High Value Care Task Force of the American College of Physicians and for the Centers for Disease Control and Prevention. (2016-03-15). «Appropriate Antibiotic Use for Acute Respiratory Tract Infection in Adults: Advice for High-Value Care From the American College of Physicians and the Centers for Disease Control and Prevention» Annals of Internal Medicine 164 (6): 425. doi:10.7326/M15-1840. ISSN 0003-4819. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 (Ingelesez) Malesker, Mark A.; Callahan-Lyon, Priscilla; Ireland, Belinda; Irwin, Richard S.; Adams, Todd M.; Altman, Kenneth W.; Azoulay, Elie; Barker, Alan F. et al.. (2017-11). «Pharmacologic and Nonpharmacologic Treatment for Acute Cough Associated With the Common Cold» Chest 152 (5): 1021–1037. doi:10.1016/j.chest.2017.08.009. ISSN 0012-3692. PMID 28837801. PMC PMC6026258. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 3 4 5 6 Arroll, Bruce. (2011-03-16). «Common cold» National Library of Medicine (web.archive.org) PMID 21406124. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 3 4 5 (Ingelesez) Simasek, Madeline; Blandino, David A.. (2007-02-15). «Treatment of the common cold» American Family Physician 75 (4): 515–520. ISSN 0002-838X. PMID 17323712. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 (Ingelesez) «About Common Cold» Center for Disease Control and Prevention (web.archive.org) 2024-08-08 (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 3. orr. .
* ↑ Eccles & Weber 2009, 26. orr. .
* ↑ Eccles & Weber 2009, 50, 129. orr. .
* ↑ Eccles & Weber 2009, 30. orr. .
* ↑ Eccles & Weber 2009, 24. orr. .
* ↑ (Ingelesez) Helms, Richard A.; Quan, David J.. (2006). Textbook of Therapeutics: Drug and Disease Management. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins ISBN 978-0781757348. OCLC .1065323359 (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ (Ingelesez) Turner, Ronarld B.; Hayden, Frederick G.. (2003). «Rhinovirus» Viral Infections and Treatment (New York: Marcel Dekker): 111-131. or. ISBN 978-0824756413. OCLC .53913913 (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Ingelesez) Heikkinen, Terho; Järvinen, Asko. (2003-01). «The common cold» The Lancet 361 (9351): 51–59. doi:10.1016/s0140-6736(03)12162-9. ISSN 0140-6736. PMID 12517470. PMC PMC7112468. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ (Ingelesez) Ebell, Mark H.; Lundgren, Jerold; Youngpairoj, Surasak. (2013-01-01). «How Long Does a Cough Last? Comparing Patients’ Expectations With Data From a Systematic Review of the Literature» The Annals of Family Medicine 11 (1): 5–13. doi:10.1370/afm.1430. ISSN 1544-1709. PMID 23319500. PMC PMC3596033. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Ingelesez) Dicpinigaitis, Peter V.. (2011-05). «Cough: an unmet clinical need» British Journal of Pharmacology 163 (1): 116–124. doi:10.1111/j.1476-5381.2010.01198.x. ISSN 0007-1188. PMID 21198555. PMC PMC3085873. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Ingelesez) Goldsobel, Alan B.; Chipps, Bradley E.. (2010-03). «Cough in the Pediatric Population» The Journal of Pediatrics 156 (3): 352–358.e1. doi:10.1016/j.jpeds.2009.12.004. ISSN 0022-3476. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Ingelesez) Palmenberg, Ann C.; Spiro, David; Kuzmickas, Ryan; Wang, Shiliang; Djikeng, Appolinaire; Rathe, Jennifer A.; Fraser-Liggett, Claire M.; Liggett, Stephen B.. (2009-04-03). «Sequencing and Analyses of All Known Human Rhinovirus Genomes Reveal Structure and Evolution» Science 324 (5923): 55–59. doi:10.1126/science.1165557. ISSN 0036-8075. PMID 19213880. PMC PMC3923423. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* 1 2 (Ingelesez) Janicki-Deverts, Denise; Crittenden, Crista N.. (2020). Gellman, Marc D. ed. «Common Cold: Cause» Encyclopedia of Behavioral Medicine (Springer International Publishing): 504–505. doi:10.1007/978-3-030-39903-0_795. ISBN 978-3-030-39903-0. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 107. orr. .
* ↑ (Ingelesez) Pappas, Diane E.; Hendley, J. Owen. (2009). «Transmission of colds» Common Cold (Springer Science & Business Media): 197-210. or. ISBN 978-3764399122. OCLC .505431722 (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 211, 215. orr. .
* 1 2 (Ingelesez) Wang, Chia C.; Prather, Kimberly A.; Sznitman, Josué; Jimenez, Jose L.; Lakdawala, Seema S.; Tufekci, Zeynep; Marr, Linsey C.. (2021-08-27). «Airborne transmission of respiratory viruses» Science 373 (6558) doi:10.1126/science.abd9149. ISSN 0036-8075. PMID 34446582. PMC PMC8721651. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* 1 2 Eccles & Weber 2009, 197. orr. .
* ↑ (Ingelesez) Allen, T. R.; Bradburne, A. F.; Stott, E. J.; Goodwin, C. S.; Tyrrell, D. a. J.. (1973-12). «An outbreak of common colds at an Antarctic base after seventeen weeks of complete isolation» Epidemiology & Infection 71 (4): 657–667. doi:10.1017/S0022172400022920. ISSN 1469-4409. PMID 4520509. PMC PMC2130424. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* 1 2 3 (Ingelesez) Papadopoulos, Nikolaos G.; Xatzipsalti, Maria; Johnston, Sabastian L. (2009). Arie J. Zuckerman ed. «Rhinoviruses» Principles and Practice of Clinical Virology (Chichester: John Wiley & Sons): 489-510. or. ISBN 978-0470741399. OCLC .926180063 (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 211-215. orr. .
* 1 2 Eccles & Weber 2009, 78. orr. .
* ↑ Eccles & Weber 2009, 78, 155. orr. .
* ↑ (Ingelesez) Cohen, Sheldon; Doyle, William J .; Alper, Cuneyt M.; Janicki-Deverts, Denise; Turner, Ronald B. (2009-01-12). «Sleep Habits and Susceptibility to the Common Cold» Jama network (Arch Intern Med) doi:10.1001/archinternmed.2008.505. PMID 19139325. PMC PMC2629403. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 160-165. orr. .
* ↑ (Ingelesez) McNiel, Melinda E.; Labbok, Miriam H.; Abrahams, Sheryl W.. (2010-07). «What are the risks associated with formula feeding? A re-analysis and review» Breastfeeding Review: Professional Publication of the Nursing Mothers' Association of Australia 18 (2): 25-32. or. ISSN 0729-2759. PMID 20879657. (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Ingelesez) Lawrence, Ruth A.; Lawrence, Robert M.. (2010-09-30). Breastfeeding E-Book: A Guide for the Medical Professional. Maryland: Elsevier Health Sciences ISBN 978-1437735901. OCLC .698079101 (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ (Ingelesez) Nelson, Kenrad E.; Williams, Carolyn Masters. (2007). Infectious Disease Epidemiology: Theory and Practice. Sudbury: Jones & Bartlett Learning ISBN 978-0763728793. OCLC .64067627 (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* 1 2 Eccles & Weber 2009, 116. orr. .
* 1 2 Eccles & Weber 2009, 122. orr. .
* ↑ Eccles & Weber 2009, 51-52. orr. .
* ↑ Eccles p. 209
* ↑ (Ingelesez) Montesinos-Guevara, Camila; Buitrago-Garcia, Diana; Felix, Maria L; Guerra, Claudia V; Hidalgo, Ricardo; Martinez-Zapata, Maria José; Simancas-Racines, Daniel. (2022-12-14). Cochrane Acute Respiratory Infections Group ed. «Vaccines for the common cold» Cochrane Database of Systematic Reviews 2022 (12) doi:10.1002/14651858.CD002190.pub6. PMID 36515550. PMC PMC9749450. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Ingelesez) Lawrence, David M. (2009-05). «Gene studies shed light on rhinovirus diversity» The Lancet Infectious Diseases 9 (5): 278. doi:10.1016/s1473-3099(09)70123-9. ISSN 1473-3099. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* 1 2 3 (Ingelesez) Jefferson, Tom; Dooley, Liz; Ferroni, Eliana; Al-Ansary, Lubna A; van Driel, Mieke L; Bawazeer, Ghada A; Jones, Mark A; Hoffmann, Tammy C et al.. (2023-01-30). Cochrane Acute Respiratory Infections Group ed. «Physical interventions to interrupt or reduce the spread of respiratory viruses» Cochrane Database of Systematic Reviews 2023 (4) doi:10.1002/14651858.CD006207.pub6. PMID 36715243. PMC PMC9885521. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* 1 2 (Ingelesez) Singh, Meenu; Das, Rashmi R. (2013-06-18). The Cochrane Collaboration ed. «Zinc for the common cold» Cochrane Database of Systematic Reviews (John Wiley & Sons, Ltd) doi:10.1002/14651858.cd001364.pub4. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* 1 2 (Ingelesez) Hemilä, Harri; Chalker, Elizabeth. (2013-01-31). Cochrane Acute Respiratory Infections Group ed. «Vitamin C for preventing and treating the common cold» Cochrane Database of Systematic Reviews 2013 (5) doi:10.1002/14651858.CD000980.pub4. PMID 23440782. PMC PMC8078152. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 261. orr. .
* ↑ (Ingelesez) «Common cold - Symptoms and causes» Mayo Clinic (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ Li, Siyuan; Yue, Jirong; Dong, Bi Rong; Yang, Ming; Lin, Xiufang; Wu, Taixiang. (2013-07-01). «Acetaminophen (paracetamol) for the common cold in adults» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2013 (7): CD008800. doi:10.1002/14651858.CD008800.pub2. ISSN 1469-493X. PMID 23818046. PMC 7389565. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Ingelesez) Smith, Susan M.; Schroeder, Knut; Fahey, Tom. (2014-11-24). «Over-the-counter (OTC) medications for acute cough in children and adults in community settings» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2014 (11): CD001831. doi:10.1002/14651858.CD001831.pub5. ISSN 1469-493X. PMID 25420096. PMC 7061814. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* 1 2 (Ingelesez) Shefrin, Allan E.; Goldman, Ran D.. (2009-11). «Use of over-the-counter cough and cold medications in children» Canadian Family Physician Medecin De Famille Canadien 55 (11): 1081–1083. ISSN 1715-5258. PMID 19910592. PMC 2776795. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Ingelesez) Vassilev, Zdravko P.; Kabadi, Shaum; Villa, Raul. (2010-03). «Safety and efficacy of over-the-counter cough and cold medicines for use in children» Expert Opinion on Drug Safety 9 (2): 233–242. doi:10.1517/14740330903496410. ISSN 1744-764X. PMID 20001764. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 246. orr. .
* ↑ (Ingelesez) Hayward, Gail; Thompson, Matthew J.; Perera, Rafael; Del Mar, Chris B.; Glasziou, Paul P.; Heneghan, Carl J.. (2015-10-13). «Corticosteroids for the common cold» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2015 (10): CD008116. doi:10.1002/14651858.CD008116.pub3. ISSN 1469-493X. PMID 26461493. PMC 8734596. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* 1 2 (Ingelesez) Deckx, Laura; De Sutter, An Im; Guo, Linda; Mir, Nabiel A.; van Driel, Mieke L.. (2016-10-17). «Nasal decongestants in monotherapy for the common cold» The Cochrane Database of Systematic Reviews 10 (10): CD009612. doi:10.1002/14651858.CD009612.pub2. ISSN 1469-493X. PMID 27748955. PMC 6461189. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* 1 2 (Ingelesez) De Sutter, An I. M.; Saraswat, Avadhesh; van Driel, Mieke L.. (2015-11-29). «Antihistamines for the common cold» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2015 (11): CD009345. doi:10.1002/14651858.CD009345.pub2. ISSN 1469-493X. PMID 26615034. PMC 9468790. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* 1 2 (Ingelesez) Taverner, D.; Latte, J.. (2007-01-24). «Nasal decongestants for the common cold» The Cochrane Database of Systematic Reviews (1): CD001953. doi:10.1002/14651858.CD001953.pub3. ISSN 1469-493X. PMID 17253470. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Ingelesez) AlBalawi, Zaina H.; Othman, Sahar S.; Alfaleh, Khalid. (2013-06-19). «Intranasal ipratropium bromide for the common cold» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2013 (6): CD008231. doi:10.1002/14651858.CD008231.pub3. ISSN 1469-493X. PMID 23784858. PMC 6492479. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Ingelesez) DeGeorge, Katharine C.; Ring, Daniel J.; Dalrymple, Sarah N.. (2019-09-01). «Treatment of the Common Cold» American Family Physician 100 (5): 281–289. ISSN 1532-0650. PMID 31478634. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Ingelesez) Guppy, Michelle Pb; Mickan, Sharon M.; Del Mar, Chris B.; Thorning, Sarah; Rack, Alexander. (2011-02-16). «Advising patients to increase fluid intake for treating acute respiratory infections» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2011 (2): CD004419. doi:10.1002/14651858.CD004419.pub3. ISSN 1469-493X. PMID 21328268. PMC 7197045. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Ingelesez) Singh, Meenu; Singh, Manvi; Jaiswal, Nishant; Chauhan, Anil. (2017-08-29). «Heated, humidified air for the common cold» The Cochrane Database of Systematic Reviews 8 (8): CD001728. doi:10.1002/14651858.CD001728.pub6. ISSN 1469-493X. PMID 28849871. PMC 6483632. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Ingelesez) Paul, Ian M.; Beiler, Jessica S.; King, Tonya S.; Clapp, Edelveis R.; Vallati, Julie; Berlin, Cheston M.. (2010-12). «Vapor rub, petrolatum, and no treatment for children with nocturnal cough and cold symptoms» Pediatrics 126 (6): 1092–1099. doi:10.1542/peds.2010-1601. ISSN 1098-4275. PMID 21059712. PMC 3600823. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* 1 2 (Ingelesez) Laskowski, Edward R.. (2023-11-18). «Exercise and illness: Work out with a cold? - Mayo Clinic» Mayo Clinic (web.archive.org) (Noiz kontsultatua: 2024-10-30).
* 1 2 (Ingelesez) «Clearing the Air on Exercise and the Common Cold» Infection Control Today (web.archive.org) 2010-11-17 (Noiz kontsultatua: 2024-10-30).
* ↑ (Ingelesez) Sanu, A.; Eccles, R.. (2008-12). «The effects of a hot drink on nasal airflow and symptoms of common cold and flu» Rhinology 46 (4): 271–275. ISSN 0300-0729. PMID 19145994. (Noiz kontsultatua: 2024-10-30).
* ↑ (Ingelesez) Kenealy, Tim; Arroll, Bruce. (2013-06-04). «Antibiotics for the common cold and acute purulent rhinitis» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2013 (6): CD000247. doi:10.1002/14651858.CD000247.pub3. ISSN 1469-493X. PMID 23733381. PMC 7044720. (Noiz kontsultatua: 2024-10-30).
* ↑ (Ingelesez) Kenealy, Tim; Arroll, Bruce. (2013-06-04). «Antibiotics for the common cold and acute purulent rhinitis» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2013 (6): CD000247. doi:10.1002/14651858.CD000247.pub3. ISSN 1469-493X. PMID 23733381. PMC 7044720. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 238. orr. .
* ↑ Eccles & Weber 2009, 234. orr. .
* 1 2 Eccles & Weber 2009, 218. orr. .
* 1 2 (Ingelesez) Rondanelli, Mariangela; Miccono, Alessandra; Lamburghini, Silvia; Avanzato, Ilaria; Riva, Antonella; Allegrini, Pietro; Faliva, Milena Anna; Peroni, Gabriella et al.. (2018). «Self-Care for Common Colds: The Pivotal Role of Vitamin D, Vitamin C, Zinc, and Echinacea in Three Main Immune Interactive Clusters (Physical Barriers, Innate and Adaptive Immunity) Involved during an Episode of Common Colds-Practical Advice on Dosages and on the Time to Take These Nutrients/Botanicals in order to Prevent or Treat Common Colds» Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine: eCAM 2018: 5813095. doi:10.1155/2018/5813095. ISSN 1741-427X. PMID 29853961. PMC 5949172. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* 1 2 (Ingelesez) Hemilä, Harri; Fitzgerald, James T.; Petrus, Edward J.; Prasad, Ananda. (2017). «Zinc Acetate Lozenges May Improve the Recovery Rate of Common Cold Patients: An Individual Patient Data Meta-Analysis» Open Forum Infectious Diseases 4 (2): ofx059. doi:10.1093/ofid/ofx059. ISSN 2328-8957. PMID 28480298. PMC 5410113. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) Hemilä, Harri; Petrus, Edward J.; Fitzgerald, James T.; Prasad, Ananda. (2016-11). «Zinc acetate lozenges for treating the common cold: an individual patient data meta-analysis» British Journal of Clinical Pharmacology 82 (5): 1393–1398. doi:10.1111/bcp.13057. ISSN 1365-2125. PMID 27378206. PMC 5061795. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) Alexander, Thomas H.; Davidson, Terence M.. (2006-02). «Intranasal zinc and anosmia: the zinc-induced anosmia syndrome» The Laryngoscope 116 (2): 217–220. doi:10.1097/01.mlg.0000191549.17796.13. ISSN 0023-852X. PMID 16467707. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) Wu, T.; Zhang, J.; Qiu, Y.; Xie, L.; Liu, G. J.. (2007-01-24). «Chinese medicinal herbs for the common cold» The Cochrane Database of Systematic Reviews (1): CD004782. doi:10.1002/14651858.CD004782.pub2. ISSN 1469-493X. PMID 17253524. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) King, David; Mitchell, Ben; Williams, Christopher P.; Spurling, Geoffrey K. P.. (2015-04-20). «Saline nasal irrigation for acute upper respiratory tract infections» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2015 (4): CD006821. doi:10.1002/14651858.CD006821.pub3. ISSN 1469-493X. PMID 25892369. PMC 9475221. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) Karsch-Völk, Marlies; Barrett, Bruce; Kiefer, David; Bauer, Rudolf; Ardjomand-Woelkart, Karin; Linde, Klaus. (2014-02-20). «Echinacea for preventing and treating the common cold» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2014 (2): CD000530. doi:10.1002/14651858.CD000530.pub3. ISSN 1469-493X. PMID 24554461. PMC 4068831. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) Lissiman, Elizabeth; Bhasale, Alice L.; Cohen, Marc. (2014-11-11). «Garlic for the common cold» The Cochrane Database of Systematic Reviews 2014 (11): CD006206. doi:10.1002/14651858.CD006206.pub4. ISSN 1469-493X. PMID 25386977. PMC 6465033. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) Bradley, Ryan; Schloss, Janet; Brown, Danielle; Celis, Deisy; Finnell, John; Hedo, Rita; Honcharov, Vladyslav; Pantuso, Traci et al.. (2020-12). «The effects of vitamin D on acute viral respiratory infections: A rapid review» Advances in Integrative Medicine 7 (4): 192–202. doi:10.1016/j.aimed.2020.07.011. ISSN 2212-9588. PMID 32837896. PMC 7397989. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) Thompson, Matthew; Vodicka, Talley A.; Blair, Peter S.; Buckley, David I.; Heneghan, Carl; Hay, Alastair D.; TARGET Programme Team. (2013-12-11). «Duration of symptoms of respiratory tract infections in children: systematic review» BMJ (Clinical research ed.) 347: f7027. doi:10.1136/bmj.f7027. ISSN 1756-1833. PMID 24335668. PMC 3898587. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* 1 2 Eccles & Weber 2009, 1. orr. .
* ↑ Eccles & Weber 2009, 76. orr. .
* 1 2 Eccles & Weber 2009, 90. orr. .
* ↑ (Ingelesez) Zuger, Abigail. (2003-03-04). «'You'll Catch Your Death!' An Old Wives' Tale? Well...» The New York Times (web.archive.org) (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 79. orr. .
* 1 2 (Ingelesez) Turner, Ronald B.. (2015-01-01). Bennett, John E. ed. «The Common Cold» Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases (Eighth Edition) (W.B. Saunders): 748–752.e2. doi:10.1016/b978-1-4557-4801-3.00058-8. ISBN 978-1-4557-4801-3. PMC PMC7151789. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 80, 157. orr. .
* 1 2 (Ingelesez) Mourtzoukou, E. G.; Falagas, M. E.. (2007-09). «Exposure to cold and respiratory tract infections» The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease: The Official Journal of the International Union Against Tuberculosis and Lung Disease 11 (9): 938–943. ISSN 1027-3719. PMID 17705968. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 80. orr. .
* ↑ (Ingelesez) «The Cost of the Common Cold & Influenza ... The Work of 50,000 Men for One Year ... In That Time They Could Make 3,500 Tanks 1,000 Bombers 1,000,000 Rifles ...» Google Arts & Culture (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 6. orr. .
* ↑ «Bilaketa > hotzeri» Euskaltzaindiaren Hiztegia (www.euskaltzaindia.eus) (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ Eccles & Weber 2009, 20. orr. .
* ↑ (Ingelesez) Tyrrell, D. A.. (1987). «Interferons and their clinical value» Reviews of Infectious Diseases 9 (2): 243–249. doi:10.1093/clinids/9.2.243. ISSN 0162-0886. PMID 2438740. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) Al-Nakib, W.; Higgins, P. G.; Barrow, I.; Batstone, G.; Tyrrell, D. A.. (1987-12). «Prophylaxis and treatment of rhinovirus colds with zinc gluconate lozenges» The Journal of Antimicrobial Chemotherapy 20 (6): 893–901. doi:10.1093/jac/20.6.893. ISSN 0305-7453. PMID 3440773. PMC 7110079. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* 1 2 Eccles & Weber 2009, 226. orr. .
* ↑ (Ingelesez) Karacs, Sarah. (2017-02-23). «‘Crucial step forward’ in the search to cure the common cold» CNN.
* 1 2 3 (Ingelesez) Fendrick, A. Mark; Monto, Arnold S.; Nightengale, Brian; Sarnes, Matthew. (2003-02-24). «The economic burden of non-influenza-related viral respiratory tract infection in the United States» Archives of Internal Medicine 163 (4): 487–494. doi:10.1001/archinte.163.4.487. ISSN 0003-9926. PMID 12588210. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).
* ↑ (Ingelesez) Kirkpatrick, G. L.. (1996-12). «The common cold» Primary Care 23 (4): 657–675. doi:10.1016/s0095-4543(05)70355-9. ISSN 0095-4543. PMID 8890137. PMC 7125839. (Noiz kontsultatua: 2024-10-31).

## Bibliografia

* (Ingelesez) Eccles, R.; Weber, Olaf F.. (2009). Common cold. Basel: Birkhäuser ISBN 978-3764399122. OCLC .505431722.

## Ikus, gainera

* Gripea
* Sendagai antibirikoak

## Kanpo estekak

* Hotzeria, pazienteen fitxak
* Datuak: Q12125
* Multimedia: Common cold / Q12125