OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dorayaki

Dorayaki (japonieraz: どら焼き, どらやき, 銅鑼焼き, ドラ焼き) japoniar gozoki mota bat da, forma biribila duten bi bizkotxoz osatua dagoena (kasutera deitzen zaio bizkotxo edo opil mota honi), eta bi bizkotxoen erdian, ogitarteko itxurarekin, anko izeneko osagaia, babarrunetatik datorren pasta gozoa. Anko hori azuki aldaerarekin eginiko babarrun gozozko pasta bat da.
Jatorriz geruza bakarra zuen, eta gaur egungo forma 1914an asmatu zuen Ueno Usagiyak.
Japonieraz, dora hitzak gong esan nahi du, eta hau, beharbada, izenaren jatorria hau da, izan ere gongak eta dorayakiak biribilak dira biak. Normalean babarrun gozoz eginak izan ohi dira, baina gaztainazkoak ere izan daitezke. Japoniako zenbait herritan, anko betegarriaren ordez, marmelada, txokolatea edo fruitu zatitua erabil daitezke. Ohikoena izaten da edari batekin batera jatea, lehorrak direlako; osagarri erabiliena tea da.
Japoniar elezahar baten arabera lehen dorayakia, Benkei izeneko samurai batek, ezkutatzen zen nekazari baten etxetik alde egin ondoren bere gonga, (japonieraz, dora), ahaztu zuenean egin zela uste da, eta nekazariak, ondoren, gonga, buñueloak frijitzeko erabili zuela, zartaginik ez zuelako... Hortik Dorayaki izena.
ETBn urtetan Doraemon izeneko pertsonaiak, marrazki bizidunetako protagonistetako bat, dorayakiak zituen oso gustuko.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q1051482
* Multimedia: Dorayaki / Q1051482
# Destilazio-zutabe

Destilazio-zutabea edo zatikatze-zutabea nahaste likidoak destilatzeko erabiltzen den tresneria da, nahastea bere osagaietan edo frakzioetan banatzeko helburu duena, lurrunkortasun-diferentziak baliatuta. Destilazio-zutabeak laborategiko eskala txikiko destilazioetan eta eskala handiko destilazio industrialetan erabiltzen dira.

## Laborategian

Laborategiko destilazio-zutabea beirazko tresna bat da, lurrunkortasun handiko konposatu likidoen nahasteen osagaiak bereizteko erabiltzen dena. Zatikatze-zutabeek nahastea bereizten laguntzen dute, eta, hala, lurrunak hoztu, kondentsatu eta lurrundu egiten dira berriro, Raoult-en legeari jarraituz. Kondentsazio-lurruntze ziklo bakoitzarekin, lurrunak osagai jakin batean aberasten dira. Azalera handiago batek ziklo gehiago egiteko aukera ematen du, bereizketa hobetuz.
Destilatu behar den konposatu-nahaste likidoa hondo biribileko matrazean jartzen da, burbuilen-kontrako pikor batzuekin batera, eta destilazioa-zutabea goiko aldean jartzen da. Nahasketa berotu eta irakin ahala, lurrunak zutabea igotzen du. Lurruna beirazko plataformetan kondentsatzen da (plater esaten zaie), zutabearen barruan, eta du beheko likidorantz isurtzen da; hala, errefluxua eginik. Platerik beroena zutabearen behealdean dago, eta platerik hotzena, berriz, goialdean. Egoera egonkorrean, plater bakoitzeko lurruna eta likidoa orekan daude. Zatirik lurrunkorrena bakarrik ailegatzen da gas-egoeran goiko alderaino. Zutabearen goiko aldeko lurruna kondentsadorera pasatzen da gero, eta han hoztu egiten da likido gisa kondentsatu arte.Prozesuak aurrera jarraitzen du, harik eta nahastearen osagai lurrunkorrak osorik irakin duen arte. Puntu hori ezagutu daiteke termometroak erakutsitako tenperatura-igoeragatik.

## Industrian

Industriaren esparru hauetan usatzen dira destilazio-zutabeak: petrolioaren prozesaketan, petrokimikan, gas naturala prozesatzean, harrikatz-mundruna prozesatzean, garagardogintzan, aire likidoa bereiztean eta disolbatzaile organiko alifatikoak lortzean.
Instalazio industrialetan zutabearen diseinua eta funtzionamendua destilatuko den nahastearen osaeraren eta destilazioz lortu nahi diren produktuen araberakoa izaten da.
Petrolioaren destilazio zatikatua ipiniko dugu adibide gisa.
Lurrundutako hidrokarburo-nahastea zutabearen behealdetik sartzen da eta, goratu ahala, zutabearen goialdetik jaisten den likido kondentsatuarekin nahasten da. Zutabeko tenperatura txikiagoa da goian behean baino eta, beraz, hidrokarburoak irakite-tenperaturaren arabera bereizten dira, zenbat eta astunago diren, beherago. Zutabeak kondentsatutako frakzioak jaso eta kanporatzeko egiturak ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Destilazio-zutabe. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazi9a.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1436074
* Multimedia: Continuous distillation columns / Q1436074
# Destilazio zatikatu

Destilazio zatikatu esaten zaio nahaste bateko osagaiak irakite-puntuaren arabera bereizteko prozedurari. Nahastea ontzi berezi batean berotuz, osagai lurrunkorrena lurruntzen da lehenik; ondoren, lurruna hoztuz berriz likidotzen da, eta hala bereizten da delako osagaia besteetatik. Destilaizo zatikatua laborategietan zein industrian usatzen da.
Prozesua burutzeko destilazio-zutabeak usatzen dira.

## Prosesuaren azalpena

Destilatu behar den konposatu-nahaste likidoa hondo biribileko matrazean jartzen da, burbuilen-kontrako pikor batzuekin batera, eta destilazioa-zutabea goiko aldean jartzen da. Nahasketa berotu eta irakin ahala, lurrunak zutabea igotzen du. Lurruna beirazko plataformetan kondentsatzen da (plater esaten zaie), zutabearen barruan, eta du beheko likidorantz isurtzen da; hala, errefluxua eginik. Platerik beroena zutabearen behealdean dago, eta platerik hotzena, berriz, goialdean. Egoera egonkorrean, plater bakoitzeko lurruna eta likidoa orekan daude. Zatirik lurrunkorrena bakarrik ailegatzen da gas-egoeran goiko alderaino. Zutabearen goiko aldeko lurruna kondentsadorera pasatzen da gero, eta han hoztu egiten da likido gisa kondentsatu arte.Prozesuak aurrera jarraitzen du, harik eta nahastearen osagai lurrunkorrak osorik irakin duen arte. Puntu hori ezagutu daiteke termometroak erakutsitako tenperatura-igoeragatik.

## Erreferentziak

* ↑ Destilazio zatikatu. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q840492
# Matraze (labotegia)

Kimikako laborategietan matraze esaten zaie hodi-formako estugune batez amaitzen den ontzi esferikoari. Froma eta tamaina desberdina izan ditzakete. Matraze ohikoenak beirazkoak dira, baina tefloiz edo polipropilenoz fabrikatutakoak ere badira.
Hainbat motako matrazeak daude.
* Erreakzio- edo destilazio-matrazea, hauetako batzuk hondo laua izan dezakete.
* Matraze aforatua
* Erlenmeyer matrazea
* Erretorta

## Erreferentziak

* ↑ Matraze. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q335201
* Multimedia: Laboratory flasks / Q335201
# Maillot horia

Maillot horia edo Maillot Jaune frantsesez, Frantziako Tourreko sailkapen orokorreko lehenengo txirrindulariak janzten du, pelotoiko beste txirrindulariengandik bereizteko.

## Maillot horia erabiltzen den lasterketa zerrenda

| Itzulia | Urtea | Sailkapen orokorreko maillota | UCI maila 2024 |
| Frantziako Tourra | 1903 | Horia | (UCI WorldTour) |
| Euskal Herriko Itzulia | 1924 | Horia | (UCI WorldTour) |
| Poloniako Itzulia | 1928 | Horia | (UCI WorldTour) |
| Paris-Niza | 1933 | Horia | (UCI WorldTour) |
| Suitzako Itzulia | 1933 | Horia | (UCI WorldTour) |
| Dauphiné Libéré | 1947 | Horia, marra urdin batekin | (UCI WorldTour) |
| Romandiako Tourra | 1947 | Horia | (UCI WorldTour) |
| Austriako Itzulia | 1947 | Horia | (UCI ProSeries) |
| Valoniako Tourra | 1974 | Horia | (UCI ProSeries) |
| UAE Tour | 2019 | Horia | (UCI WorldTour) |

## Ikus, gainera

* Maillot berdea
* Puntu gorridun maillota
* Maillot zuria
* Maglia arrosa
* Ostadar maillot

## Kanpo estekak

* Datuak: Q738903
* Multimedia: Yellow jersey (Tour de France) / Q738903
# Maillot berdea

Maillot berdea Frantziako Tourrean Sprinten edo puntukako sailkapenean lehenengo dagoen txirrindulariak besteengandik nabarmentzeko janzten duen maillota da.

## Ikus, gainera

* Maillot horia
* Puntu gorridun maillota
* Maillot zuria
* Maglia arrosa
* Ostadar maillot
# Maglia arrosa

Maglia arrosa Italiako Giroko sailkapen nagusiko liderra identifikatzen duen jantzia da. Lehen aldiz 1931ko Italiako Giroan ezarri zen, eta maglia arrosa jantzi zuen lehen txirrindularia Learco Guerra izan zen, eta Giroaren garaile bezala jantzi zuen lehena Francesco Camusso

## Jatorria

Bere jatorria La Gazzetta dello Sport egunkarian dago, 1931tik aurrera egunkari honen orrialdeen kolorea arrosa baitzen. Urte batzuk lehenago, gauza bera egin zuen Frantziako Tourrak Itzuli honetako sailkapen nagusiko liderra identifikatzeko, bere maillot horiaren kolorea, une horretan L'Auto eta gaur egun L'Équipe deitzen den aldizkariaren hori koloreko orrialdeetan oinarritu baitzuen.

## Ikus, gainera

* Maillot horia
* Maillot berdea
* Puntu gorridun maillota
* Maillot zuria
* Ostadar maillot

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1164275
* Multimedia: Pink jersey (Giro d'Italia) / Q1164275
# Ostadar maillot

Ostadar maillota txirrindulariak janzten duen elastiko edo alkandora bereizgarria da, txirrindularitzako Munduko Txapelketa irabazi zuen koroatzetik txapelketa berria ospatu arte.
Elastikoa zuria da batez ere, bularrean bost lerro horizontal dituena, Nazioarteko Txirrindularitza Batasuneko koloreak goitik behera: urdina, gorria, beltza, horia eta berdea; bandera olinpikoaren eraztunetan agertzen diren kolore berberak. Tradizioa diziplina guztietan aplikatzen da, errepidean, pistan, mendian, ziklo-krosean, BMXean, ziklobolean, artistikoan, eta trialean. Elastikoa Santini SMS enpresak sortzen du 1994az geroztik (nahiz eta Gianni Bugnok jantzi zuen marka horrekin 1992an eta 1993an zehar eta Armstrongek, Oslon irabazi zuen 1993ko abuztuaren 23an, txapelketako podiumean jantzi zuen).
Munduko txapeldun batek irabazi duen modalitatean elastikoa erabili behar du. Adibidez, errepideko txirrindularitzako munduko txapeldunak jantzi egingo du etapako lasterketetan eta eguneko lasterketetan lehiatzen duen bitartean, baina ez du erlojupeko probetan janzteko eskubiderik izango. Modu berean, munduko erlojupeko txapeldunak mota honetako ekitaldi edo etapetan bakarrik erabiliko du. Pistan, jazarpen indibidualeko munduko txapeldunak elastikoa bakarrik jantzi ahal izango du jazartzeko proba indibidualetan lehiatzean.
Azken urteetan munduko txapeldun izatea lortu duen txirrindulariak, bere kirol ibilbidean zehar ostadarraren koloreak lepoan gordetzeko eskubidea du. Ostadar maillotaren jabea etapa anitzeko lasterketa bateko liderra bihurtzen bada (Frantziako Tourra, esaterako), lasterketako liderraren maillotak (Frantziako Tourrean, maillot horiak) du lehentasuna.

### Errepidea

* Linean edo ibilbide moduan:
** Emakumezko juniorra.
** Junior gizonezkoa.
** U23 gizonezkoa.
** Emakumezkoen elitea.
** Gizonezko elitea.
* Banakako erlojupeko modua:
** Emakumezko juniorra.
** Junior gizonezkoa.
** U23 gizonezkoa.
** Emakumezkoen elitea.
** Gizonezko elitea.
* Taldekako erlojupeko modua:
** Talde mistoak.

### Mendia

* Jaitsiera modua (DH):
** Emakumezko juniorra.
** Junior gizonezkoa.
** Gizonezko elitea.
** Emakumezkoen elitea.
* Cross Country (XC):
** Emakumezko juniorra.
** Junior gizonezkoa.
** U23 gizonezkoa.
** U23 emakumezkoa.
** Gizonezko elitea.
** Emakumezkoen elitea.
** BTT elektrikoa.
** Errelebo mistoa.
* Offroad 4 (4X):
** Gizonezko elitea.
** Emakumezkoen elitea.

### Trial

* 20 "gizonezko gaztea.
* Elite 20 "gizonezkoa.
* Junior 26 "gizonezkoa.
* Elite 26 "gizonezkoa.
* Emakumezkoak.

## Ikus, gainera

* Maillot horia
* Maillot berdea
* Puntu gorridun maillota
* Maillot zuria
* Maglia arrosa

## Erreferentziak

* ↑ UCI Regulations art 1.3.063
* ↑ UCI Regulations art. 1.3.064

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1461236
* Multimedia: Rainbow cycling jerseys / Q1461236
# Frantziako Tourreko mendiko sailkapena

Mendiko sailkapena Frantziako Tourreko bigarren mailako lehia bat da, 1933an sortua, mendi gainetan ezarritako guneetara lehenengo iristeagatik banatzen diren puntuen arabera ezarria.
1975etik aurrera, mendiko sailkapenaren lehenbizikoak, hondo zuri baten gainean puntu gorri lodiak dituen maillot bat janzten du.

## Ikus, gainera

* Maillot horia
* Maillot berdea
* Maillot zuria
* Maglia arrosa
* Ostadar maillot

## Kanpo estekak

* Datuak: Q927157
* Multimedia: Polka dot jersey (Tour de France) / Q927157
# Maillot zuria

Maillot zuria Frantziako Tourrean lehenengo gaztearen (25 urtez azpitik) sailkapen orokorreko lehenengo txirrindulariak nabarmentzeko janzten duen maillota da.

## Ikus, gainera

* Maillot horia
* Maillot berdea
* Puntu gorridun maillota
* Maglia arrosa
* Ostadar maillot

## Kanpo estekak

* Datuak: Q640430
* Multimedia: White cycling jerseys / Q640430
# Juan Pedro López

Juan Pedro López Pérez (Lebrija, 1997ko uztailaren 31) txirrindulari espainiarra da, Lidl–Trek taldean dabil.

## Kirol ibilbidea

Amateurretan, Mungia Sari Nagusia eta Bidasoko Itzulia irabazi zituen.
2019ko abuztuan Trek-Segafredo stagiaire aritu ostean, bi urteko kontratu profesionala sinatu zuen talde honekin.
2022ko maiatzaren 10ean, Italiako Giroko elastiko arrosa jantzi zuen, Etnan amaitu zen etapan bigarren amaitu eta gero. Lidergoa hamar egunez mantendu bazuen ere, azkenean etsi eta hamargarren amaitu zen sailkapen orokorrean.
2024ko apirilean, profesionaletako lehenbiziko garaipena lortu zuen: Alpeetako Tourra.

## Palmaresa

2014
* 2. Gipuzkoa Klasikan
2015
* 2. Besayako Itzulian eta etapa bat
* 3. Guadianako Zirkuituan (junior)
2017
* Mungia Sari Nagusia
2018
* Guerrita garaikurra
* Bidasoko Itzulia eta etapa bat
* 3. Aiztondo Klasikan
* 3. Espainako afizionatuen Kopan
* 4. Gorlako Igoeran
* 7. Santikutz Klasikan
* 7. Aostako Haranako Giroan
2019
* 9. Aostako Haranako Giroan eta etapa bat
2022
* 10. Italiako Giroan eta Gazteen sailkapena
2024
* Alpeetako Tourra eta etapa bat

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzulia | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 |
| Italiako Giroa | — | — | — | — | 10. | — | 39. |
| Frantziako Tourra | — | — | — | — | — | 74. | — |
| Espainiako Vuelta | — | — | 42. | 13. | 97. | 17. | — |
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak

* ↑ Juan Pedro López se lleva la Vuelta al Bidasoa
* ↑ (Gaztelaniaz) «Trek-Segafredo ficha a dos jóvenes talentos del Kometa: Juan Pedro López y Michel Ries» Biciciclismo 2019/08/27.
* ↑ «Kamnak bereganatu du Etnan amaitu den etapa eta Juan Pedro Lopez da Giroko lider berria» EITB 2022/05/10.
* ↑ «Juanpe Lopezek irabazi du 2024ko Alpeetako Tourra, eta Aurelin Paret-Peintrek, azken etapa» EITB 2024/04/19.

## Kanpo estekak

* Juan Pedro López - ProCyclingStats
* Juan Pedro López – FirstCycling.com
* Juan Pedro López – SitiodeCiclismo.net
* Juanpe López, el 'niño bonito' de Australia
* Datuak: Q53952912
* Multimedia: Juan Pedro López / Q53952912
# Vibrissea truncorum

Vibrissea truncorum Vibrisseaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Helvella fibuliformis, Peziza fibula, Hymenoscyphus fibulaeforme, Peziza fibuliformis, Helotium fibuliforme, Leotia clavus, Vibrissea margarita, Vibrissea truncorum var. albipes, Calycina fibuliformis, Pachydisca fibuliformis, Vibrissea foliorum.

## Deskribapena

Karpoforoa: Oso txikia, kasurik onenean 15mm-ko altuera har dezake, eta bere zatirik zabalenean, goiko eremuan , 5mm-ko zabalera. Erabat bereizitako bi zatitan egituratuta dago, goiko aldean buru emankor batez osatutako eremua eta oin nabaria. Askokarpoaren itxura orokorra testura likatsu edo gelatinakara samarra duen pospolo txiki baten antzekoa da. Bi zatien artean kolore-alde argia dago, buruaren tonu horixka edo laranja nabarmentzen da, alea deshidratatzean gorrixkago bihurtzen dena, bere forma pulbinatua edo hemisferikoa, batzuetan oinaren gainean itxi egiten da eta irekia da beste ale batzuetan, hori zurbilago baten beheko eremua agerian utziz.
Himenioa: Goiko buruan murgilduta, oina antzua izanik, horixka kolorekoa.
Hanka: Luzera aldakorrekoa, baita batera bildutako aleetan ere, batzuetan 3 edo 4mm-ko luzera besterik ez du izaten eta beste batzuetan 15mm-ra hurbiltzen da, 1,5mm-ko diametroa besterik ez du, zilindrikoa da eta hasieran zurixka edo grisaxka hondoan, normalean kolore ilunagokoak diren pikorrak izaten baditu ere, oinarritik hasita iluntzeko edo belzteko joera du.
Haragia: Irmoa, ehundura gelatinakara, zurixka, guztiz zaporerik gabea eta aipatzeko moduko usain nabarmenik gabea.
Etimologia: Truncorum epitetoa enborren artean hazten delako du.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua

Urteko garairik onena udaberria da, batez ere euritsua bada. Ez da oso ohiko espeziea, baina beti ale ugariko taldeetan edo kolonietan hazten da, arraroa da ale isolatu bat aurkitzea. Ibai ertzetako espezie bat da, ibai ertzeko hainbat zuhaitzen adar degradatuetan, urpean edo erdi-urpeko adarretan agertzen da, %100eko hezetasuna behar du agertzeko.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Txile, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 637 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 5). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Calvo Pérez Javi. (2006). El mundo de las setas. Asociacion Micológica Fungipedia.
* ↑ Vibrissea truncorum: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10438421
* Multimedia: Vibrissea truncorum / Q10438421
# Juan José Viamonte

Juan José Viamonte (Buenos Aires, 1774ko otsailaren 9a - Montevideo, 1843ko martxoaren 31) argentinar militar eta politikaria izan zen. Inbasio Ingelesen aurkako borrokan, Maiatzeko Iraultzaren prozesu politikoan, independentzia gerran eta Argentinako gerra zibiletan parte hartu zuen.

## Biografia

Juan Jose Viamonte Buenos Airesen jaio zen 1774ko otsailaren 9an.
Jaime José Viamonte y Mulardos tenientearen semea zen -Matarokoa (Katalunian), baina aragoar jatorrikoa, eta India Muertako gotorlekuaren sortzailea (Buenos Airesetik Kordobarako errege-bidean)-, baita Barbara Xaviera González Cabezas atezainarena ere.
Hamabi urterekin hasi zuen karrera militarra, aitaren ibilbidea jarraituz.
1800eko martxoaren 20an Buenos Airesen ezkondu zen Bernardina Chavarríarekin.
1806 eta 1807ko Rio de la Platako Erregeordetzaren Inbasio Ingelesetan borrokatu zen, britainiarrak garaituak izan ziren garaian. Lehen Inbasioan teniente graduarekin borrokatu zuen, eta bigarren inbasioan parte hartu ondoren, San Carlos Ikastetxearen defentsan egindako lan nabarmenagatik, kapitain mailara igo zuten.
1810eko maiatzaren 22ko kabildo irekian parte hartu zuen, Baltasar Hidalgo de Cisneros erregeordea kargutik kendu zuen Maiatzeko Iraultzarekin amaitu zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2269478
* Multimedia: Juan José Viamonte / Q2269478
# Sulfonilo

Organosufre konposatuetan sulfonilo esaten zaio =SO$_2$ egitura duen funtzio-taldeari. Sufre-atomoa bi oxigeno-atomori lotuta dago lotura bikoitzez. Osatzen diren konposatuek R−S(=O)$_2$−R′ formula dute non R eta R' erradikal organikoak diren.
Adibide gisa difenil sulfona eta dimetil sulfona aipa daitezke
Kimika ez-organikoan =SO$_2$ taldea karbono-atomoei lotuta ez dagoenean sulfurilo esaten zaio
* Datuak: Q899114
* Multimedia: Sulfonyl groups / Q899114
# Infliximab

Infliximab hainbat gaitz autoimmune tratatzeko erabiltzen den antigorputz monoklonala da. Besteak beste, artritis erreumatoidea, ultzeradun kolitisa, Crohn gaitza, espondilitis ankilosatzailea, psoriasia eta sarkoidosiaren tratamenduan erabiltzen da.
Zain-barneko bidetik ematen da, sei-zortzi astetik behin. AEBetan hasi zen erabiltzen 1998an, eta hurrengo urtean Europan ere baimendu zen.
Antigorputz monoklonal honek tumoreen nekrosi-faktoreari (TNF) atxikitzen zaio eta bere jarduera inhibiltzen du. TNF gaitz autoimmune askotan oso aktiboa den zitokina mota bat da, hantura prozesuetan zeregin garrantzitsua duena. Zitokina hori indargabetzean, hantura ere desagertu egiten da.
Tratamendua hasi aurretik azterketa mediko zorrotza egin behar zaio gaixoari, beste patologia batzuk baztertzeko. Jakina baita infliximabek hainbat gaitz infekziosoen bilakaera okertu dezakeela (tuberkulosia, HIESa, hepatitisa...)
Dituen albo-ondorio ugari dela-eta, infliximab soilik erabiltzen da ohiko gaitz autoimmuneen tratamendua (kortikoideak edo immunosupresoreak) huts egiten dutenean. Albo-ondorio horietako batzuk infekzio larriak harrapatzeko eta linfoma izateko joera areagotuak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Infliximab (Monograph) Drugs.com. American Society of Health-System Pharmacists
* ↑ Infliximab Clinica Universitaria de Navarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q415264
* Multimedia: Infliximab / Q415264
# Azido sulfhidriko

Hidrogeno sulfuroa edo azido sulfhidrikoa ur disoluzioan (H$_2$S$_{aq}$). H$_2$S formula duen hidrazido bat da. Airea baino astunagoa den gas hau kolorgea, toxikoa eta usainduna da. Haren usaina degradatzen ari den materia organikoarena da, usteldutako arrautzarena bezalakoa. Horrez gain, organismoan nahitaezko funtzioak betetzen ditu.
Nomenklatura kimikoan -"uro" atzizkia haluroei dagokiena da, hots, oxigenorik ez duten gatzena. Kontuan hartuz "Gatza, H$^+$ ez den beste katioi batek eta OH$^-$ edo O$^{2-}$ ez den beste anioi batek osatutako konposatua dela: azidoa + basea --> gatza + ura", hortaz, «hidrogeno sulfuro» esapidea arraroa egiten da, izan ere, hidrogenoak bere burua ordezkatzen duela inplikatzen du.
Haren izendapenean inkongruentziarik egon ez dadin, H$_2$S- ur-disoluzioan bezala hartu daiteke ("aq" formulan), hau da, azido sulfidrikoa.
Base sendoekin gatzak sortzen ditu: sulfuroak. Bere irakite-puntua 212,86 K da.

## Erreferentziak

* ↑ Wang, Rui. (2010eko maiatza). «La función dual del sulfuro de hidrógeno» Investigación y Ciencia (404): 56-61..
* ↑ Chang, Raymond. (2003). Química. McGraw-Hill.

## Kanpo estekak

* ATSDR en Español - Resumen de Salud Pública: Ácido sulfhídrico.
* - Sensores H2S.
* ATSDR en Español - ToxFAQs™: Ácido sulfhídrico.
* ATSDR en Español - Resumen de Salud Pública: Ácido sulfhídrico.
* Instituto Nacional de Seguridad e Higiene en el Trabajo de España - Ficha internacional de seguridad química del sulfuro de hidrógeno
* Datuak: Q170591
* Multimedia: Hydrogen sulfide / Q170591
# Dimetil sulfuro

Dimetil sulfuroa organosufre-konposatua da (CH$_3$)$_2$S formula duena. Likido lurrunkorra eta sukoia da 37 Ctan irakiten duena. Kirats oso berezia du, aza eta beste berdura batzuk egostean sortzen denaren antzekoa. Itsaskietako itsaso-usaina ere dimetil sulfuroari dagokio.
Atmosferako jatorri biologikoko sufre-iturri oparoena da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Dimethyl sulfide» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2022-11-10).
* ↑ (Ingelesez) Simpson, David; Winiwarter, Wilfried; Börjesson, Gunnar; Cinderby, Steve; Ferreiro, Antonio; Guenther, Alex; Hewitt, C. Nicholas; Janson, Robert et al.. (1999-04-20). «Inventorying emissions from nature in Europe» Journal of Geophysical Research: Atmospheres 104 (D7): 8113–8152. doi:10.1029/98JD02747. (Noiz kontsultatua: 2022-11-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q423133
* Multimedia: Dimethyl sulfide / Q423133
# Indol

Indola harrikatzaren bikean, landare batzuetan (jasmina, laranja-lorea, eta abar), eta animalien hesteetan izaten den konposatu organiko solido zuria da (formula kimikoa: C$_8$H$_7$N). Adolf von Baeyerrek aurkitu zuen, 1866an. Hesteetako hondakin gotorretan sortzen da, bakterioen eraginez. Berez usain txarra izan arren, urtuta oso usain ona du, eta lurrungintzan erabiltzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q319541
* Multimedia: 1H-Indole / Q319541