OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arratoi

Arratoia muridae familiako karraskari-taldea da, Rattus generoa osatzen dutenak. Gizakia eta gero, ugaztun-talderik hedatuena da, kontinente guztietan, Antartikan izan ezik, bizi baita. Ziur asko, Asian dute jatorria, Indian eta Persian hain zuzen ere.

## Taxonomia

Genero horrek zenbait espezie dituen zehazteko arazoak daude, adituen artean. Hala ere, ITIS erreferentzia katalogoak honakoak sailkatzen ditu:
* Rattus adustus (Sody, 1940)
* Rattus annandalei (Bonhote, 1903)
* Rattus argentiventer (Robinson eta Kloss, 1916)
* Rattus baluensis (Thomas, 1894)
* Rattus bontanus (Thomas, 1921)
* Rattus burrus (Miller, 1902)
* Rattus colletti (Thomas, 1904)
* Rattus elaphinus (Sody, 1941)
* Rattus enganus (Miller, 1906)
* Rattus everetti (Guenther, 1879)
* Rattus exulans (Peale, 1848)
* Rattus feliceus (Thomas, 1920)
* Rattus foramineus Sody, 1941
* Rattus fuscipes (Waterhouse, 1839)
* Rattus giluwensis (Hill, 1960)
* Rattus hainaldi (Kitchener, How eta Maharadatunkamsi, 1991)
* Rattus hoffmanni (Matschie, 1901)
* Rattus hoogerwerfi (Chasen, 1939)
* Rattus jobiensis (Ruemmler, 1935)
* Rattus koopmani (Musser eta Holden, 1991)
* Rattus korinchi (Robinson eta Kloss, 1916)
* Rattus leucopus (Gray, 1867)
* Rattus losea (Swinhoe, 1871)
* Rattus lugens (Miller, 1903)
* Rattus lutreolus (J. E. Gray, 1841)
* Rattus macleari (Thomas, 1887)
* Rattus marmosurus Thomas, 1921
* Rattus mindorensis (Thomas, 1898)
* Rattus mollicomulus (Tate eta Archbold, 1935)
* Rattus montanus (Phillips, 1932)
* Rattus mordax (Thomas, 1904)
* Rattus morotaiensis Kellogg, 1945
* Rattus nativitatis (Thomas, 1889)
* Rattus nitidus (Hodgson, 1845)
* Rattus norvegicus (Berkenhout, 1769)
* Rattus novaeguineae (Taylor eta Calaby, 1982)
* Rattus osgoodi (Musser eta Newcomb, 1985)
* Rattus palmarum (Zelebor, 1869)
* Rattus pelurus (Sody, 1941)
* Rattus praetor (Thomas, 1888)
* Rattus ranjiniae (Agrawal eta Ghosal, 1969)
* Rattus rattus (Linnaeus, 1758)
* Rattus sanila (Flannery eta White, 1991)
* Rattus sikkimensis (Hinton, 1919)
* Rattus simalurensis (Miller, 1903)
* Rattus sordidus (Gould, 1858)
* Rattus steini Ruemmler, 1935
* Rattus stoicus (Miller, 1902)
* Rattus tanezumi (Temminck, 1844)
* Rattus tawitawiensis (Musser eta Heaney, 1985)
* Rattus timorensis (Kitchener, Aplin eta Boeadi, 1991)
* Rattus tiomanicus (Miller, 1900)
* Rattus tunneyi (Thomas, 1904)
* Rattus turkestanicus (Satunin, 1903)
* Rattus villosissimus (Waite, 1898)
* Rattus xanthurus (Gray, 1867)

## Erreferentziak

* ↑ A. J. Mitchell-Jones, G. Amori, W. Bogdanowicz, B. Krystufek, P. J. H. Reijnders, F. Spitzenberger, M. Stubbe, J. B. M. Thissen, V. Vohralik, J. Zima: The Atlas of European Mammals. Poyser, Londres, 1999: 298–299. orr. ISBN 0-85661-130-1
* ↑ ITIS. Rattus. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q36396
* Multimedia: Rattus / Q36396
* Espezieak: Rattus
# Barsa

Barsa edo Barca, Euskal Herriko mitologiaren dibinitatea Akitania erromatarraren garaian Pirineo aldean. Berari buruzko inskripzioa Saint-Bertrand de Commingesen inguruan topatu omen zuten, Garona Garaia eskualdean.
Ez dago berari buruzko ezaugarrien berri.

## Toponimia

* Barkoxe herria?
* Uxama Barca, Autrigoien hiria.

## Bibliografia

* Julien Sacazeren lanak:
* Les Anciens dieux des Pyrénées, nomenclature et distribution géographique. Extrait de la Revue de Comminges (Saint-Gaudens), 28p., 1885.
* Inscriptions antiques des Pyrénées. Hitzaurrea M. Albert Lebèguek eginda. Tolosa, XII-576p. (Bibliothèque méridionale. 2e série,1892. ; 2). Berrargitalpena fakzimilean, Tolosa, ESPER, 1990.
* Inscriptions antiques du Couserans. Tolosa, 28p., 1892. Berrargitalpena fakzimilean, Nîmes, C. Lacour, 2001.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254804
# Almirantearen gotorlekua (Pasai San Pedro)

Almirantearen gotorlekua Gipuzkoako Pasaia udalerriko Pasai San Pedroko udalerrian eta Donostiarekiko mugan dagoen gotorleku baten hondakinak dira. Pasaiako badiaren bokalaren gainean dago, Ulia mendian, eta Platako lurmuturretik eta itsasargitik hurbil, Gurutzeta izeneko muino batean dago kokatuta, 206 metrora itsas mailaren gainetik. Bi udalerrien arteko mugan kokatuta izanik, Donostiako eraikintzat ere hartu izan da.
Antzinako kokaleku militarra da, XIX. mendean karlistaldietan Donostia inguratu eta defendatzen duten liberalen gotorlekuetako bat izan zen.1836ko apirilean Britaniar legio batek eraiki zuen forte horren aurrekari bat, gerizpe edo parapeto-gune modukoa Pasaiako badia zaintzeko eginkizunarekin. Almirante, Ingelesena edo Morales izenekin ere ezaguna izan zen orduan; hori dela eta, kokapenaren araberako izenarekin ere ezaguna da, hots, Gurutzetako fortea. Bigarren Karlistaldian liberalek eraiki zuten fortea, eta 1874. urtean kanoiz hornitu, Pasaiako portutik. Ordurako Donostiak bere harresiak kenduta zituen, eta Donostia liberala defendatu zuten tropek behin-behineko gotorlekuak eraiki zituzten hiru lerrotan, hiriaren inguruan, presaka eraiki ere. Hauek ziren lehenengo lerroko gotorlekuak: Hernandez, Farola, Lugaritz, Puio, Ametzagaina, Altza, Miracruz eta Almirante. Halere, gero eta eginkizun xumeagoa izan zuen, Altza, Ametzagaina edo Arramendiko forteak egokiagoak baitziren eremua karlistengandik defendatzeko.
Egiturari dagokionez, oinplano karratua da itxuraz, baina neurtzean trapezio irregularra dela antzematen da. Uliako harearriz egina dago. Barrutian zenbait eraikin dokumentatu dira munizioa gordetzeko eta soldaduen aterperako..

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Sáez García, Juan Antonio. (2007). «Los fuertes de Alza y del Almirante en la última confrontación carlista» Altza, hautsa kenduz (Altzako Historia Mintegia): 9-18..
* ↑ Arrieta, Antton.- Euskal Herriko Forteak : Berpizkundetik karlismora.-Tafalla : Txalaparta, 2015
* ↑ Saez, Juan Antonio; Agirre Gorka.- Gotorlekuak Gipuzkoan : XVI-XIX. mendeak (Bertan, 18 zk.).- Donostia : Gipuzkoako Foru Aldundia, 2002

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492409
* Multimedia: Almirantearen gotorlekua (Ulia) / Q20492409
# Inês Lourenço

Inês Lourenço (Porto, 1942ko azaroaren 7an) idazle eta poeta portugaldarra da.

## Ibilbidea

Hizkuntza eta Literatura Modernoetan (Portugalgo Ikasketak) lizentziaduna da Portoko Unibertsitateko Letren Fakultatean.
Hainbat antologiatan eta poesia sorta ugaritan ordezkatuta dago. Bere olerkiak Portugaleko hainbat egunkari eta aldizkarietan argitaratu ziren, hala nola: Jornal de Letras, Artes e Ideias; Cadernos de Serrúbia; Colóquio/Letras; Relâmpago, Inimigo Rumor; Telhados de Vidro, Águas Furtadas, Poezine, Cão Celeste #7, Piolho, Cintilações, Eufária, e.a. Era berean, Brasil, Espainia, Frantzia, Italia, Mexiko, Austria, Maroko eta Romaniako poesia argitalpenetan parte hartu zuen, hizkuntza ezberdinetara itzulitako bere olerkiekin.
1987 eta 1999 bitartean, Cadernos de Poesia – Hifen koordinatu eta editatu zuen.
2023ko uztailaren 9an Merituaren Domina eman zion Portoko Udal Ganberak.

## Poesia lanak

* Cicatriz 100% (1980, Editora de las Mulheres)
* Retinografias (1986, Editora de las Mulheres)
* Os Solistas (1994, Limiar)
* Teoria da Imunidade (1996, Felício & Cabral)
* Um Quarto com Cidades ao Fundo (2000, Quasi Edições)
* A Enganosa Respiração da Manhã, (2002, Edições Asa)
* Logros Consentidos (2005, Ed.& etc)
* A Disfunção Lírica (2007, Ed.& etc)
* Coisas que nunca (2010, Ed.& etc)
* Câmara Escura, (2012, Ed. Lingua Muerta)
* O Instante Anterior (2014, Ed. Texto Sentido)
* O Segundo Olhar (2015, Ed. Companhia de las ilhas)
* O Jogo das Comparações (2016, Ed. Companhia de las ilhas)
* Os Pecados Predilectos (2019, Ed. Jaguatirica)
* As Palavras Beijam Sem Carga Viral (2021, Ed. Câmara Municipal do Porto)
* Dois Cimbalinos Escaldados (2022, Texto Sentido)
* 14 poetas portuguesas escolhem Inês (2022, Ed. lado esquerdo)

## Erreferentziak

* ↑ 12 de xullo de 2023.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10303389
# Jeltzale

Jeltzalea Euzko Alderdi Jeltzalearen (EAJ) jarraitzailea eta haren ideologia da. EAJko kidea, berriz, jelkidea da.
Jeltzale hitza, beste hainbat hitz bezala, Sabin Aranak asmatu zuen. «JELaren zale» (JEL + -zale) esan nahi du. JEL, berriz, EAJ alderdiak goiburutzat zuen Jaun-goikua eta Lagi-zaŕa sabindar aldarriaren sigla da. Lagi-zaŕa (lege zaharra) Euskal Herriko antzinako legeei deritze, hau da, foruei.
Goiburu hori, Sabin Aranak eta haren garaiko eusko abertzale askok erlijio katolikoari ematen zioten lehen mailako garrantziaren adierazgarri da. Euskal Herriko ikurrinean ere islatuta dago goiburua, Jainkoa adierazten baitu gurutze zuriak, eta lege zaharra gurutze berdeak.

## Erreferentziak

* ↑ Idoia Estornes Zubizarreta: «Jaun-goikua eta lagi-zarra», Auñamendi Eusko Entziklopedia.

## Ikus, gainera

* Abertzale

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3138282
# 1670
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 24a – William Congreve, ingeles idazlea (h. 1729).
* Urtarrilaren 31 – Melchor Rafael de Macanaz, espainiar politikaria eta gaztelaniazko idazlea (h. 1760).
* Otsailaren 25a – Maria Margaretha Kirch, alemaniar astronomoa, bere garaian ezagunenetakoa (h. 1720).
* Maiatzaren 12a – Augusto II.a Poloniakoa, Poloniako erregea eta Lituaniako duke handia (h. 1733).
* Uztailaren 18a – Giovanni Bononcini, italiar musikagile eta biolontxelo-jotzailea (h. 1747).
* Abuztuaren 21a – James Fitz-James (Berwickeko I. dukea), Frantziako mariskala (h. 1734).
* Irailaren 12a – Karlos III.a Beltzuntze, baxenafar militarra (h. 1737).
* Azaroaren 30a – John Toland, irlandar filosofoa (h. 1722).
* Azaroaren 30a – Juan Antonio Urrutia Arana, II. Villar del Águilako markesa, arabar noblea (h. 1743).
* Jeronimo Uztaritz, nafar militar, ekonomista eta politikaria (h. 1732).
* José Armendaritz, Castelfuerteko markesa, euskal militar eta politikaria (h. 1740).
* Antonio Caldara, italiar musikagilea (h. 1736).
* Ramon Despuig, Maltako Ordenako 67. Printze eta Maisu Handia (h. 1741).
* Francis Fuller , ingeles idazle medikua, ariketa terapeutikoaren ahalmenen dibulgatzailea (h. 1706).
* Turlough Carolan, irlandar harpajole, konposatzaile eta abeslari itsua (h. 1738).

## Heriotzak

* Otsailaren 9a – Frederiko III.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako erregea (j. 1609).
* Maiatzaren 23a – Fernando II.a Medici, Toskanako Duke Handia (j. 1610).
* Uztailaren 16a – Bartolome Salazar, arabar epaile eta funtzionarioa.
* Abuztuaren 26a – Casilda Manrique de Luiando, bizkaitar dama, Espainiako nobleziarekin harremana izan zuena (j. 1597).
* Urriaren 11 – Louis Le Vau, frantziar arkitektoa, XVII. mendeko Frantziako arkitekto ospetsuena (j. 1612).
* Azaroaren 15a – Comenius, Moraviako irakasle, zientzialari, hezitzaile eta idazlea (j. 1592).
* Bartholomeus van der Helst, Herbehereetako margolaria (j. 1613).
* Salomon van Ruysdael, holandar pintorea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7606
* Multimedia: 1670 / Q7606
# Alice Galimberti

Alice Schanzer Galimberti, jaiotzez Schanzer, (Viena, 1873ko azaroaren 18a-Cuneo, 1936ko urtarrilaren 4a), intelektual italiarra izan zen. Idazlea, olerkaria, itzultzailea eta arte kritikari ezaguna izan zen.
1927an, British Academyren Rose Mary Crawshay saria eskuratu zuen, Algernon Charles Swinburneri buruzko ikerketa bati esker.

## Biografia

Alice Schanzer Vienan jaio zen, Amalia Grunberg eta Luigi Schanzerren lau seme-alaben hirugarren. Aita finantzarioa zen eta ama, pianista. Bere anaietako bat, Carlo Schanzer, politikaria eta abokatua izan zen. Alice poliglota zen zere eta bere haurtzaroko alemaniarrarekin batera, italiera, frantsesa eta ingelesa hitz egiten baitzituen. Triesten, Milanen eta Erroman bizi izan zen. La Sapienza Erromako Unibertsitatean literatura ikasi zuen. 1902an, Tancredi Galimbertirekin ezkondu zen; Galimberti gero Zanardelli Gobernuko ministroa izan zen. Hurrengo urtean, Cuneon kokatu zen; han semeak jaio ziren, Carlo Enrico eta Tancredi.
1901ean, Motivi e Canti bere lehen poesia bilduma agertu zen. Ingelesezko literatura ikasten hasi zen, bereziki Algernon Charles Swinburneena, Theodore Watts-Duntonena eta Edmund Spenserena. 1919an, Ingelesa eta Filosofia irakasten hasi zen Messinako Unibertsitateko Letren Fakultatean. Arteari buruz plazaratu zituen lanek, bestetik, oso harrera ona izan zuten.
Galimbertik egunerokoak idatzi zituen bizitza osoan. Baita ere bidaia-egunerokoak. Garaiko idazle eta intelektual askorekin gutunak trukatu zituen ere bai. Galimberti familiako artxiboak Cuneon, bere jarduera kritiko eta literarioaren dokumentazioa eta italiar eta atzerriko intelektualekin izan zuen harreman sare trinkoa erakusten du.
Alice Galimberti 1936ko urtarrilaren 4an hil zen, gaixotasun labur baten ondoren.

## Lan aukeratuak

* Il Romanticismo in Italia, Perugia, Tipografia Umbra, 1899
* Motivi e canti, Bologna, Zanichelli, 1901
* L' Ariosto inglese, Roma, Nuova Antologia, 1903
* La Clitennestra medioevale, Roma, Nuova Antologia, 1908
* L' aedo d'Italia: Algernon Charles Swinburne, Roma, Nuova Antologia, 1909
* Misticismo mazziniano, Roma, Nuova Antologia, 1912
* L' ultimo dei Rossetti, Roma, Nuova Antologia, 1915
* Giuseppe Mazzini nel pensiero inglese, Roma, Nuova Antologia, 1919
* Dante nel pensiero inglese, Firenze, Le Monnier, 1921
* Canti nell'ombra, Milano, Unitas, 1928
* Luci mazziniane nel sindacalismo nazionale, Roma, Pensiero e azione, 1929
* Canti di pace e canti di battaglia, Bologna, Zanichelli, 1931
* Carducci in Inghilterra, Roma, Nuova Antologia, 1935
* Edmondo Spenser l'"Ariosto inglese", prefazione di A. Farinelli, Torino, Gambino, 1938
* Al limitare del sogno: poesie e scritti d'arte, Franca Varallok prestatuta, Torino, Aragno, 2007 ISBN 9788884193261
* « Tancredi mio... ». Lettere di fidanzamento a Tancredi Galimberti, Daniela Bernagozzik prestatuta, Cuneo, Primalpe, 2019 ISBN 9788863873160

## Erreferentziak

* ↑ https://www.ninoaragnoeditore.it/opera/al-limitare-del-sogno
* ↑ Franca Varallo, ed. (2007). Al limitare del sogno: poesie e scritti d'arte. Turin: Aragno. ISBN 9788884193261.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3611697
* Multimedia: Alice Schanzer / Q3611697
# Lur Gallastegi

Lur Gallastegi Zendegi (Bilbo, 1983) bizkaitar idazlea da, itzulpengintzan lizentziatua eta ingeleseko irakaslea ogibidez. 2018an Mikel Zarate Haur Literaturako Saria irabazi zuen Saharako itsasoa eleberriarekin .

## Argitalpenak

* Uda bat Senegalen (Elkar, 2016)
* Limoiondoaren loreak (Elkar, 2017)
* Saharako itsasoa (Elkar, 2018), Mikel Zarate Haur Literaturako Saria
* Etxetxorotarrak (Elkar, 2019)
* Gau Beltza eta ahanzturaren pasabidea (Begiko, 2020)
* Itsas azpiko sekretua (Ibaizabal 2020)
* Azken dantza New Yorken (Elkar, 2020)
* Itsasargiko misterioa (Alai, 2022)

## Erreferentziak

* ↑ artikulua, Kulturklik webgunean.

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa, Hitzen Uberan
* Lur Gallastegi EIEren webgunean
* Mikel Zarate sariaren albistea DiarioVascon
* Datuak: Q58761785
# Lucila Gamero

Lucila Gamero Moncada (Danlí, 1873ko ekainaren 12a – San Pedro Sula, 1964ko urtarrilaren 23a) mediku, zirujau eta Hondurasko emakume idazle aitzindaria zen. Hondurasko feminismoaren sustatzailetzat ere hartzen da.

## Biografia

Manuel de Adalid Gamero Idíaquez doktorea eta Camila Moncada Lazo izan zituen guraso.
Guatemalako Unibertsitatean ikasi nahi bazuen ere, debekatu egin zioten. Hala ere, Hondurasen egin zituen ikasketak, eta 1924an mediku eta zirujau diploma lortu zituen, Hondurasko Unibertsitate Nazional Autonomoan. 1924an, Danliko ospitaleko zuzendaria izan zen, eta osasun-aholkulari gisa ere aritu zen.
Bere obra literarioak eleberri hispanoamerikarraren erromantizismo berantiarra hartzen du; maitasuna eta familia dira bere gai nagusiak. Blanca Olmedo (1908) da bere eleberririk ezagunena.

## Argitalpenak

Besteak obra batzuen artean hurrengo eleberri hauek idatzi zituen:
* Amelia Montiel (1892)
* Adriana y Margarita (1893)
* Páginas del corazón (1897)
* Blanca Olmedo (1908)
* Betina (1941)
* Aída, novela regional (1948)
* Amor exótico (1954)
* La secretaria (1954)
* El dolor de amar (1955)

## Erreferentziak

* ↑ «Lucila Gamero de Medina» www.loqueleo.com.
* ↑ «Lucila Gamero de Medina y su presencia en la comunidad universitaria» Diario La Tribuna 2019-03-31.
* ↑ http://www.elheraldo.hn/Secciones-Principales/Vida/Diez-libros-nacionales-que-deberian-leer-los-hondurenos

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6697201
# Eva García Magriñá

Eva García Magriñá (Donostia, 1966) ikertzaile, idazle eta hizlaria. Gipuzkoako haur abandonatuen problematikari buruzko bi liburu idatzi ditu.

## Biografia

Eva García Magriñák Magisteritza ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Ondoren, Gizarte eta Hezkuntza Eremuen Ikerketa Masterra lortu zuen, hau ere EHUn.
Elkar eta Aiurriren bitartez argitaletxeen mundura hurbildu zen eta bere lehenengo ikerketak Orio eta inguruko historiari buruzkoak izan ziren.
2008an, Manuel Larramendi Kultur Bazkunak deitutako ikerketa-bekan parte hartu zuen, eta horren emaitza izan zen bere bakarkako lehen ikerlana, Fraisoroko amak, Fraisoroko haurrak (2011), euskaraz argitaratua. Fraisoroko sehaska-etxearen historiari buruzkoa.
2020an, Mujeres de barro, infancias de cristal argitaratu zuen, bere bigarren liburua, kasu honetan gaztelaniaz eta Andoaingo Manuel Larramendi Kultur Elkarteak argitaratua. Tabakaleran aurkeztutako lan honetan, haur abandonatuak eta haien amek jasandako gaitzespen soziala nabarmentzen da.

## Argitaratutako lanak

* Fraisoroko amak, Fraisoroko haurrak (2011)
* Mujeres de barro, infancias de cristal (2020)

## Erreferentziak

* ↑ «Mujeres de barro, infancias de cristal» Fundación Kutxa.
* ↑ «Instituto Vasco de Criminología» Universidad del País Vasco.
* ↑ Alustiza Martínez, Carlos. «Nodrizas en Gipuzkoa» Enciclopedia Auñamendi.
* ↑ «Mujeres de barro, infancias de cristal» Sociedad Cultural Manuel Larramendi.
* ↑ «La sociedad aislaba a las mujeres que concebían de forma "ilegítima"» Diario Vasco.

## Ikus, gainera

* Fraisoroko sorlekua
* Lola Valverde Lamfus
* Serapio Muxika

## Kanpo estekak

* Mujeres de barro, infancias de cristal (seaska-etxearen irudiak)
* Datuak: Q107903792
# Laura García Hoppe

Laura García Hoppe (Malaga, 1853ko abuztuaren 21a – New York, 1946) Irakaskuntza Erakunde Librearekin lotutako margolaria izan zen. Cristobal Ferrriz paisajistaren eta Joaquín Sorollaren ikaslea, Hermenegildo Giner de los Ríosen emaztea izan zen eta Gloria Giner de los Ríos García eta Bernardo Giner de los Ríosen ama.
Laureano García Fiel-en eta Josefa Hoppe Rute-n alaba, eta Giner de los Ríos familiaren ahaidea zen. Bere jaioterrian hasi zen pinturan, Ferrriz eta Lorenzo Casanova pintore alcoytarrarekin. Bere jaioterriko erakusketa nazionaletan bi bigarren domina lortu zituen, horietako bat La niña de las cerezas (1894) delakoagatik, 1895eko Bartzelonako Erakusketan ere ohorezko aipamena jaso zuena. Idazle gisa, La samaritana ("Diamante bilduma" ezagunean, eta geroago Correio da Noite egunkari portugesean agertu zen foileto gisa) eta El hogar el trato social (Bartzelona, 1907) eleberriak argitaratu zituen, joera feministako lan pedagogikoa. Malagan ez ezik, Bartzelonan, Madrilen eta Granadan ere bizi izan zen (hiri horietan, senarra, Batxilergoko zenbait institututan irakasle egon baitzen), eta erbestean hil zen, New Yorken, GloriaGiner de los Ríos-Garcia alabaren etxean, Fernando de los Ríos ministro errepublikanoaren emaztearen etxean.

## Iruditegia

* Osaba, Francisco Giner de los Ríos (1856), pedagogoa,filosofoa eta Eskola Askearen sortzailea
* Senarra, Hermenegildo Giner de los Ríos, politikaria
* Alaba, Gloria Giner de los Ríos García, Eskola Normal Nagusiko eta Irakaskuntza Erakunde Libreko irakaslea
* Suhia (Gloriaren senarra), Fernando de los Ríos, diplomatiko errepublikanoa
* Biloba, Laura de los Ríos Giner, irakaslea
* Laura bilobaren senarra senarra(eskuinean) Francisco García Lorca eta Federico poeta (ezkerrean)
* Biloba, Bernardo Giner de los Ríos,arkitektoa eta politikaria

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Laura García Hoppe. 2020-09-28 (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
* 1 2 Jiménez-Landi 1996.
* ↑ «Árbol genealógico troncal de la ILE» fundacionginer.org.
* ↑ (Gaztelaniaz) Jiménez-Landi, Antonio. (1996). La Institución Libre de Enseñanza y su ambiente. Edicions Universitat Barcelona ISBN 978-84-89365-96-4. (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
* ↑ Museo del Romanticismo. (2016-02-27). Laura García de Giner, "Academias", 1895 (dibujo a lápiz, carboncillo y gouache). (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).

## Bibliografia

* Jiménez-Landi, Antonio (1996). Universidad Complutense, La Institución Libre de Enseñanza y su ambiente argitaletxea (4 liburuki). Madrid. ISBN 84-89365-57-1. 1997an Historia Sari nazionala jaso zuen Jimenez-Landik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24933939
* Multimedia: Laura García Hoppe / Q24933939
# Fausta Gantús

Fausta Gantús Inurreta (San Francisco de Campeche,Yucatán, Mexiko, 1968) mexikar historialaria, idazlea, poeta eta ikertzailea da.

## Biografia

Campecheko Unibertsitate Autonomoan ikasi zuen historia, eta maisutza eta doktoretza ikasketak amaitu zituen Mexikoko Ikastetxean. Campecheko Kultur Etxeko ikertzailea eta Campecheko Unibertsitate Autonomoko katedraduna izan zen. Campechana Alternatiba Kulturaleko Elkarte Zibileko kide sortzailea da, baita SCMko Campecheko korrespontsaliako kidea ere.
Mexikoko hainbat erakundetan eman ditu eskolak irakasle gisa, hala nola Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan, Campecheko Unibertsitate Autonomoan eta José María Luis Mora doktorearen Ikerketa Institutuan. Halaber, Ikertzaileen Sistema Nazionaleko (SNI) II. mailako ikertzailea da. Gaur egungo ikerketa-ildoak hemeretzigarren mendeko Mexikoko historia politikoa dira, eta prentsa, karikatura eta hauteskundeak eta eskualdeko historia aztertzen ditu, Campeche eta Ciudad de México kasuak ardatz hartuta, XIX. eta XX. mendeetan”.
Hainbat argitaletxe, elkargoko kide eta ebaluazio zientifiko eta teknologikotako kide da, eta hainbat mintegi eta tailerretan parte hartzen du. Hizlari eta katedradun gisa parte hartu du Espainiako eta nazioarteko hainbat foro eta erakundetan. Mexikon eta atzerrian (Argentina, Kolonbia, Brasil, Frantzia eta Alemania) argitaratutako lan garrantzitsu bat du, testu espezializatuak eta dibulgaziokoak biltzen dituena.

## Argitalpenak

* Legítima existencia. Cuento. 1995
* Crucifícate amor entre mis sábanas. Poesía. 1996
* Los amantes de la luna en el pozo. Cuento. 1997
* Ferrocarril campechano 1900- 1913. Ensayo. 1997
* Testimonio de las aguas. Los días de Opal y Roxanne. Ensayo. 1999
* Las fiestas populares en Campeche: origen, evolución y estado actual. Coedición con Ubaldo Dzib Can. 1994
* Primeros acercamientos al universo de la medicina tradicional. Coedición con Ubaldo Dzib Can. 1994
* Construcción de las identidades latinoamericanas : ensayos de historia intelectual siglos XIX y XX. Libro colectivo, editor Colegio de México. 2004
* Campeche. Historia breve, Colmex/FCE. 2015
* Elecciones en el México del siglo XIX. Las prácticas. Instituto Mora. Ensayo. Libro Colectivo. 2016
* Sureste: antología de cuento contemporáneo de la península. Libro colectivo. 2017

## Aintzatespenak

* Karmengo Saiakuntzaren Estatuko II. Lehiaketako saria (1993), Las fiesta populares en Campeche lanarengatik.
* Agustin Monsreal Eskualdeko Ipuin Lehiaketan lehen saria(1995), Legítima existencia lanagatik.

## Erreferentziak

* ↑ Enciclopedia de la Literatura en México
* ↑ Rivera, José Antonio Aguilar. (2018-07-01). «Sobre Fausta Gantús (coord.), Elecciones en el México del siglo XIX: las prácticas» Historia Mexicana 68 (1): 403–406. doi:10.24201/hm.v68i1.3652. ISSN 2448-6531..
* 1 2 «Dra. Fausta Gantús - Inicio» www.institutomora.edu.mx.
* ↑ «Gantús, Fausta» literatura.inba.gob.mx.

## Kanpo estekak

* Fausta Gantús
* Fausta Gantús, Mora Institutuan
* UNAM: Hauteskundeak Mexikon XIX. mendean. Fausta Gantus
* Datuak: Q50313932