OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Francisco Javier Elio

Francisco Javier Elio Olondriz (Iruñea 1767ko ekainaren 12a - Valentzia, 1822ko azaroaren 24a) nafar militar monarkikoa izan zen. Montevideoko gobernadorea izan zen, eta Rio de la Platako azken erregeordea. 1812an Penintsulara itzulirik, liberalen aurkako errepresioaren arduradunetako bat izan zen.

## Bizitza

Francisco Javier Elio Olondriz Iruñean jaio zen 1767ko ekainaren 12an. Ikasketa militarrak eginik, Ceutako eta Orango defentsan hartu zuen parte. 1805. urtean, koronela zela, Ameriketara jo zuen ingelesen esku zegoen La Colonia Espainiarentzat berriz hartzera.
1809an, Montevideoko gobernadore izendatua izan ondoren, Santiago de Liniers Rio de la Platako erregeordearen aurka altxatu zen, eta Montevideoko lurraldea Buenos Airesko herrialdetik bereizi zuen. Río de la Platako erregeorde hautatu zuten 1811ko urtarrilean, baina ezin buruturik ibili zen bertako iraultzaileekin eta 1812an Espainiara itzuli zen.
Kataluniako eta Valentziako armadaburu egin zuten 1814an, eta Fernando VII.ari lagundu zion liberalen aurkako zereginetan (Elioren altxaldia). Liberalak gogor zapaldu zituen. 1818an, Joaquín Vidal buru zuen matxinada konstituzionalak porrot egin ondoren, 18 lagun urkatzeko agindu zuen.
1820ean kargugabetu zuten, Hirurteko Liberalaren hasieran. 1822ko udaberrian atxilotu zuten, Valentziako matxinada absolutista akuilatzeaz akusaturik. Epaitu, heriotza zigorrera kondenatu, eta garrotez hil zuten, 1822ko azaroaren 24an.

## Ikus, gainera

* Elioren altxaldia

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Elío, Francisco Javier de. Gran Enciclopedia de Navarra, enciclopedianavarra.com (Noiz kontsultatua: 2024-2-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48684
* Multimedia: Francisco Javier De Elío / Q48684
# Aliantza Santua

Aliantza Santua (alemanez: Heilige Allianz; errusieraz: Священный союз, Svyashchennyy soyuz) XIX. mendeko akordio diplomatiko bat izan zen, 1815ean Alexandro I.a Errusiako tsarrak, Frantzisko I.a Austriako enperadoreak eta Frederiko II.a Prusiakoak Parisen sinatua. Horren arabera, politikan-eta kristau erlijioaren arabera jokatzeko konpromisoa hartu zuten. Horrek, praktikan, mehatxu iraultzaileak sortzen ziren edozein herritan esku hartzeko akordio politikoa esan nahi zuen. Besteak beste, Espainian esku hartu zuen 1823an Hirurteko Liberalari amaiera emateko.

## Aliantza Santuaren Ituna

| « | artikulua. Eskritura Santuetako hitzen arabera, zeinek gizon guztiei euren artean anaia gisa begiratzea agintzen dien, kontratua izenpetu duten hiru erregeak elkartuta egiazko eta desegin ezinezko loturaz elkartuta egongo dira eta euren buruak herrikidetzat hartuko dituzte, edozein unetan eta edozein lekutan laguntza eta babesa eskainiko diote elkarri; euren menpekoekin eta armadekin famili buru gisa portatuko dira; beraien senidetasun-espiritu horretan zuzenduko dituzte besteak erlijioa, bakea eta zuzentza babesteko. artikulua. Horren ondorioz, indarrean dagoen printzipio bakarra, bai aipatutako gobernarien artean, bai menpekoen artean, elkarri laguntza eskaintzea izango da. Horretaz gain, borondate onaren bidez izan behar duten elkarrenganako estimuaren testigantza eman behar dute, nazio kristau beraren kidetzat hartu behar dituzte denek euren buruak, eta elkartutako hiru printzeek Probidentziaren delegatuak baino ez dira izango familia beraren hiru adar gobernatzeko: Austria, Prusia eta Errusia, horrela argi eta garbi aitortuz nazio kristauak, beraiek eta beren herriek osatzen dutena, buru bakarra dutela, hain zuzen ere, boterea duena, beregan baitaude bakar-bakarrik maitasunaren, zientziaren eta zuhurtasun mugagabearen altxor guztiak, hau da, Jainkoa, Gure Salbatzaile Jesukristo, Goi-Goikoaren hitza, bizitzaren hitza. Horren ondorioz, Berorien Maiestateek gomendatzen diete euren herriei, eskaera samurrenez, kontzientzia onetik sortzen den bakeaz gozatzeko bide bakar gisa eta irauten duen bakarra baita, egunetik egunera sendotzen joateko jainkotiar Salbatzaileak gizakiei irakatsi dizkien printzipioetan eta betekizunak burutzen. artikulua. Akta hau ahalbidetu duten printzipio sakratuak handitasunez sendetsi nahi dituzten potentzia guztiek eta aitortzen badute garrantzitsua dela oso luzaroan erasoaldiak izan dituzten nazioen zoriontasunerako egia hauek aurrerantzean gizakien patuan dagokien eragin guztia izatea, maitasun eta ardura handiz hartuko dira Aliantza Santu honetan. | » |
| —. Testu osoa irakurtzeko Wikisourcen duzu eskuragarri |||

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak
* ↑ Kondaira. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154640
* Multimedia: Holy Alliance / Q154640
# Miguel Ricardo Alaba

Miguel Ricardo de Alaba Eskibel, ezagunago Alaba Jenerala izenaz, (Gasteiz, 1772ko otsailaren 7a - Barèges, Frantzia, 1843ko uztailaren 14a) euskal militar, politikari eta diplomatikoa zen.
Bergarako Errege Mintegian ikasi zuen eta 1785 bere osabaren Infanteria Erregimentuan sartu zen 1790ean, Itsas-Armadan sartu arte.
Politikoki nahiz eta 1808an Josef Bonaparteren alde egin, gero frantziarrak borrokatu zituen Wellingtongo Dukearen laguntzailea izanda.
Gerra bukatu baino lehen Brigadier Jeneral bihurtu zen. Fernando VII.ak boterea berreskuratu zuenean, Alava atxilotu zuten baina laster irten zen presondegitik. Erregearen babesa berreskuratuta Hagan enbaxadore bihurtu zen 1815ean. Hori dela eta, Waterlooko batailan egon zen, izan ere, Waterloo eta Trafalgar batailetan izandako gizon bakarra da.
1820an, Arabako ordezkaria zen Madrilgo Gorteetan, non Exaltados partiduaren buru bihurtu eta 1822an Presidente. Fernando VII.a itzuli zenean, Alava lehendabizikoz Gibraltarrera eta gero Ingalaterrara ihes egin zuen Wellingtongo Dukearen babespean.
Fernando VII.a hil ondoren, Espainiara itzuli zen eta Maria Kristinaren alde egin zuen. 1834an Londresen eta 1835ean Parisen enbaxadore bihurtu zen. 1835ean Ministro-Kontseiluaren Presidentea izatea proposatu zioten baina gaitzetsi zuen, hala ere, hilabete batzuetan de iure Presidentea zen.
La Granjako matxinadaren ondoren, 1837ko Espainiako Konstituzioa sinatzea gaitzetsi zuen eta Frantzian erbesteratu zen, non 1843an Barègesen hil zen.
Haren omenez Gasteizko erdiguneko kale garrantzitsu batek bere izena darama.
* Datuak: Q451113
* Multimedia: Miguel de Álava / Q451113
# Juan Martín Díez

Juan Martín Díez, El Empecinado gisa ere ezaguna (Castrillo de Duero, Valladolid, 1775eko irailaren 5a - Roa, Burgos, 1825eko abuztuaren 20a), espainiar gerrillaria izan zen.

## Biografia

Laboraria zen eta frantses indarren aurkako lehen gerrilla-talde garrantzitsua antolatu zuen Espainian, 1808an.
Cuenca eta Guadalajara aldean borrokatu zen, batez ere, eta arrakasta handia izan zuen lehen urteetan. 1812ko otsailean, galera handiak eragin zizkioten frantsesek haren taldeari Sigüenza hiritik hurbil, baina taldea berriro osatu eta Guadalajarako hiria hartu zuen urte berean.
Goi-mailako karguak eman zizkioten Espainiako armadan gerra ondoren, eta 1820an, Riego liberalaren matxinadan parte hartu zuen. Ondoko hiru urteetan, politika-kargu batzuk izan zituen gobernu liberalean, eta absolutistek preso hartu zuten, 1823an. Bi urtez preso eduki ondoren, heriotza-zigorra ezarri zion auzitegi batek; urkabera zeramatela esku-loturak hautsi zituen, eta baioneta-zartadez hil behar izan zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q794779
* Multimedia: Juan Martín Díez / Q794779
# Miguel Gómez Damas

Miguel Sancho Gómez Damas (Torredonjimeno, 1785eko ekainaren 5a – Bordele, 1864ko ekainaren 11) militar espainiarra izan zen.

## Biografia

Torredonjimenon jaio zen 1785ean. Karrerako militarra zen eta Independentziako Gerran preso hartu eta Europa iparraldera eraman zuten. Hantxe egon zen gerra amaitu arte. Teniente maila eman zioten esker onez, eta ardura horretan ibili zen Savoiako infanteriako erregimentuan.
Hirurteko Liberalean matxinatu eta Zumalakarregirekin elkartu zen Nafarroan. Harekin zebilela kapitain gradua eman zioten.
Lehen Karlistada piztean berriro joan zen Zumalakarregirekin, eta bere Estatu Nagusiko buru izendatu zuen hark. Nazarko, Asartako, Gasteizko eta Altsasuko guduetan parte hartu zuen harekin batera. 1834an Don Karlosi eskolta ematen ibili zen, Bizkaiko komandante jeneral izendatu zuten arte. Gipuzkoan ere ardura bera eman zioten geroago, eta Gernikan eta Tolosako guduan erakutsitako jokamoldea saritzeko landa mariskal izendatu zuten.
Gerra hiru lurraldetan garatzen ari zen: Euskal Herrian, Katalunian eta Aragoin. Karlistak penintsula osora zabaltzen saiatu ziren, eta hainbat espedizio militar antolatu zituzten horretarako, tartean Gómezek gidatutako bat.
Gomezen espedizioa 1836ko ekainean abiatu zen 3.000 soldadu ingururekin Asturias eta Galizia aldera. Sei hilabetean zehar penintsulako lurralde gehienak zeharkatu zituen espedizioak, tropa liberalak atzean zituela. Gómezek herri asko konkistatu zituen: Oviedo, Santiago Compostelakoa, León, Palentzia, Albacete, Kordoba, Almadén, Cáceres eta Algeciras, besteak beste. Halere, hiri horietatik atera bezain laster, liberalek hirion gaineko kontrola berreskuratzen zuten, eta hortaz gerra hedatzeko ahaleginak porrot egin zuen.
Urte erdi horretan zehar hainbat militar liberalekin borrokatu zen Gómezen espedizioa. Tello eta López menderatu zituen Barandan eta Matillan, eta Alaixek eta Esparterok, berriz, atzera eginarazi zioten Escaron eta Villarrobledon. Rodil eta Narvaetz jeneralak ere atzetik izan zituen, alferrik ordea. 25.000 liberal bere 6.000 gizonen atzetik ibili ziren espedizioa geldiaraztea lortu gabe. 6.000 haien artean bidean haiekin bat egindakoak zeuden, Cabrera esaterako. Euskal lurretara itzultzean, abiatu zenean baino soldadu gutxi batzuk gehiago zituen espedizioak.
Espedizioa izugarri harrigarria izan bazen ere, Gómez atxilotu eta epaitu egin zuten karlistek, emandako aginduak bete ez izana leporatuta. Gerra amaitzean Frantzian erbesteratu zen, eta Espainiara itzuli zen 1847 1849 bitarteko altxamenduan, Andaluziako komandante jeneral arduran. Matxinada horrek ere porrot egitean, Frantziako erbestera itzuli eta handik gutxira hil zen. Bordelen lurperatu zuten.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat Gipuzkoa Kultura webgunetik hartu da, webgune haren egile eskubideen jabe den Gipuzkoako Foru Aldundiak Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 (CC-BY-SA 3.0) lizentziarekin argitaratu baitu (ikus webguneko oharra).

## Kanpo estekak

* XIX. mendeko historia militarra Euskal Herrian. MIGUEL GOMEZ. Gipuzkoakultura. CC-BY-SA lizentziapean eginiko lana.
* Datuak: Q923087
* Multimedia: Miguel Gómez Damas / Q923087
# Rafael del Riego

Rafael del Riego y Flórez (Tuña, Tineo, Asturias, 1784ko apirilaren 9a - Madril, 1823ko azaroaren 7a) espainiar militar eta politikaria izan zen. Hirurte Liberaleko buru garrantzitsuenetako bat izan zen.

## Biografia

Frantsesen aurka borrokatu zen Espainiako Independentzia Gerran, eta Napoleonen gudarosteak preso eduki zuen 1814 arte. Armadan sartu zen berriro eta konstituzioaren aldeko mugimenduaren buru bihurtu zen 1820ko urtarrilaren 1ean. Andaluzian zehar ibili zen, absolutismoaren aurkako altxamendua sustatuz, eta Fernando VII.ak Cádizko konstituzioa onartu orduko armak utzi zituen. Galiziako jeneral goren izendatu zuten, baina arazo batzuk izan ondoren Aragoira aldatu zuten.
1821ean betikoz kendu zioten kargua, ezker muturreko liberalen alde zegoelako. Diputatu egon zen gorteetan, masoi-talde baten bozeramaile eta 1823an gudarosteko buru jardun zuen berriro Hirurteko Liberala suntsitu nahi zuen San Luisen Ehun Mila Semeen erasoari erantzuteko. Traidore batzuek saldu zuten Sierra Morenako mendietan, eta preso hartu eta Madrila eraman zuten. Epaitu eta urkatu zuten.
Hil ondoren, Espainiako iraultzaile liberalen irudi nagusi bihurtu zen, eta berak 1820an bere gudari talde iraultzaileentzat idatzarazi zuen martxa militarra izan zen errepublikazaleen himno nagusia. Orobat, Espainiako Bigarren Errepublikako (1931-1939) himno ofiziala izan zen Riegoren Himnoa deituriko martxa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, ere

* Hirurteko Liberal

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203036
* Multimedia: Rafael del Riego / Q203036
# Luis Fernández de Córdova

Luis Fernández de Córdova (San Fernando, 1798ko abuztuaren 2a – Lisboa, 1840ko apirilaren 22a) espainiar militar eta politikaria izan zen.

## Bizitza

Luis Fernández de Córdova San Fernandon jaio zen, 1798ko abuztuaren 2an, tradizio militarreko familia batean. 1810ean, kadete sartu zen Cádizko Espainiako Errege Guardietako erregimentuan. Fernando VII.a Espainiakoaren erregealdian absolutismoaren alde egin zuen: 1822ko uztailaren 7an, gobernu konstituzionalaren aurka matxinatu zen eta, porrot engindakoan, Frantziara erbesteratu behar izan zuen. 1823an itzuli zen Espainiara, San Luisen Ehun Mila Semeen espedizioan.
1825-1833 bitartean, diplomazialari jardun zuen; hurrenez hurren, Paris, Kopenhage, Berlin eta Lisboako enbaxadetan aritu zen. 1833ko martxoan, landa mariskal izendatu zuten.
1834an, Lehen Gerra Karlista hasi zelarik, kristinatarren alde lerratu zen. Rodilen mende, Tomas Zumalakarregiren aurka borrokatu zen Mendazan, Arkijasen eta Bilboko lehendabiziko setioan. Vicente González Moreno garaitu zuen Mendigorriako guduan.
1836ko abuztuan Maria Kristina erregeordeak 1812ko Konstituzioa berrezarri ondoren, Frantziara alde egin zuen. Lisboan hil zen, 1840 apirilaren 22an, minbiziak jota.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Martín-Lanuza, Alberto. Luis Fernández de Córdoba y Valcárcel. dbe.rah.es (Noiz kontsultatua: 2024-11-9).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1398460
* Multimedia: Luis Fernández de Córdova / Q1398460
# Joaquín María Ferrer

Joaquín María Ferrer Cafranga (Pasai San Pedro, Gipuzkoa, 1777ko abenduaren 7a - Santa Ageda, Arrasate, 1861eko irailaren 30a), euskal herritar politikari liberala eta militarra izan zen.

## Biografia

Ameriketan hasi zen politikan eta diplomazia eta administrazio karguak izan zituen Argentina eta Peruko lurraldeetan. Kapitain bihurtu zenean Perun eman zituen lau urte (1811-1815). Hirurteko Liberalean Gipuzkoako diputatu bihurtu zen, baina handik hiru urtera, berriro absolutismoa ezarri zenean, Fernando VII.ak hiltzera kondenatu zuen eta Gibraltarrera lehendabizi eta Parisa gero erbesteratu behar izan zuen. Parisen zegoela Katalina Erausoren historiari buruzko lan bat idatzi zuen (espainieraz, frantsesez eta alemanez argitaratua) eta Cervantesen izpirituari buruz beste bat ere argitara eman zuen. Espainiara itzuli zen Maria Kristina erregina bihurtu eta amnistia dekretatu ondoren. Egun batez Ogasun Ministro bihurtu zen Calatravaren presidentzian. Berriro diputatu hautua, Gorteetako presidente zen 1836tik 1837ra. 1837. urteko Konstituzioa prestatu zuen. Gorte Konstituziogileko lehendakari, Madrilgo alkate (1840) eta Estatuko ministro izan zen Esparterorekin.
Baldomero Espartero eta Alderdi Progresistari lotua, berriro Ogasun Ministro eta Estatu Ministro izendatu zuten Ministro-Kontseiluaren Presidente (1840-1841) bihurtu arte. 1843an Espartero irten eta gero, biziarteko senatari izendatu zioten eta Senatuaren Presidente ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Gaztelaniaz) Joaquín María Ferrer Espainiako Kongresuaren webgunean
* Datuak: Q1690901
* Multimedia: Joaquín María Ferrer / Q1690901
# Sebastian Fernandez de Lezeta

Sebastian Fernandez de Lezeta (Uribarri Harana, Araba, 1770 – Iturmendi, Nafarroa Garaia, 1822), izengoitiz Dos Pelos —hau da, Ile Bi—, gerrillaria izan zen. Napoleondar Gerretako borroketan Hego Euskal Herrian eta Aragoin frantsesen aurka jardun zuen.
Francisco Espoz Ilundainen konfiantza osoa izan zuen Napoleonen aurkako gerran, eta Arabako borondatezko soldaduen lehen ostea eratu zuen. 1809 eta 1814. urteen artean jardun zuen gerrila borrokan, batez ere. Buruzagi izan zen 1811ko Arlabango guduan, zeinean bere gerrillariek 1.600 frantses soldaduko talde bat garaitu zuten.
Gerra amaitzean Espainiako armada erregularrean koronel kargua lortu zuen. Armadan zela, beste militar batzuen etsaigoa erakarri zuen: joera liberalekoa zen Dos Pelos, eta errestaurazio borbonikoa absolutista zenez, Fernando VII.aren aldeko erregezaleak etsai bilakatu zitzaizkion. Halako erregezale batzuek, Urbasako mendialdetik gertu, Iturmendi herriko paraje batean (Ibarbeltz izenekoa), hil zuten bere bere gizonekin batera, 1822. urtean. Inguruko toponimian bada Dospelos erreka esaten dioten errekastoa, eta baliteke gertaera haiekin zerikusia izatea horrek.
Gasteizen bada Sebastian Fernandez de Lezeta izena duen kale bat, gerrillari haren omenez. Uribarri Haranan, 2017an, eskultura eraiki zitzaion herriko plazan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 (Gaztelaniaz) Anzuola, Oskar. (2017-07). «Honores de guerrillero ilustre para Dos Pelos» Mendialdea Press (Noiz kontsultatua: 2018-03-20).
* ↑ (Gaztelaniaz) Carracedo, Sergio. (2013-05-03). «Leceta, Longa y Espoz y Mina, la pesadilla guerrillera de los franceses» El Correo (Noiz kontsultatua: 2018-05-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) Góngora, Francisco. (2017-07-18). «La terrible muerte de ‘Dos Pelos’» El Correo (Noiz kontsultatua: 2018-05-08).

## Ikus, gainera

* Napoleondar Gerrak Euskal Herrian
* Datuak: Q12267260
# Santos Ladron de Zegama

Santos Ladron de Zegama (Irunberri, 1784ko azaroaren 13a – Iruñea, 1833ko urriaren 14a) nafar militarra izan zen, Iberiar Penintsulako Gerran eta Erregezaleen matxinadan borrokatu zena. Kausa karlistarekin bat egin ondoren, fusilatua izan zen.

## Bizitza

Santos Ladron de Zegama Irunberrin jaio zen 1784ko azaroaren 13an, handikien familia batean. Iberiar Penintsulako Gerran teniente-koronel bilakatu zen. Absolutismoaren jarraitzailea, Fernando VII.a Espainiakoak brigadier eta Nafarroako gobernadore militar izendatu zuen.
Erregea hiltzean, 1833ko urriaren 6an On Karlos errege aldarrikatu zuen. Logroñon matxinatutako boluntario erregezaleen zuzendaritza hartu eta Nafarroa aldera joan zen, bertako boluntarioekin bat egiteko asmoarekin. Manuel Lorenzo brigadierrak aurre egin zion Los Arcosko guduan. Preso hartu eta urriaren 14an fusilatu zuten Iruñeko zitadelan.
Francisco Iturraldek ordeztua izan zen, baina ez zuen luzaroan iraun.. Azkenik, azaroaren 14an Lizarran, Tomas Zumalakarregi bilakatu zen haren ordezko .

## Erreferentziak

* ↑ Asarta Epenza, Urbano. Ladrón de Cegama, Santos. Auñamendi Entziklopedia [on line], 2024, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024ko urtarrilak 8).
* ↑ Ezezaguna. (1846). Historia de la Guerra Civil en el norte y Cataluña. Sociedad tipográfica de Hortelano y Cía., 279 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3472997
# Martín Zurbano

Martín Zurbano, Martín Varea gisa ere ezaguna (Varea, Logroño, 1788ko otsailaren 29a - Logroño, 1845eko urtarrilaren 21a), espainiar gerrillari eta jeneral liberala izan zen.

## Biografia

Oso ezagun egin zen Lehen Gerra Karlistan; jeneral egin zuten eta harreman estuak izan zituen Espartero jeneralarekin. 1841ean Bizkaiko moderatuen kontrako zapalkuntzaren gidari izan zen, eta 1843an Katalunian Primen kontrako borrokaren buruzagi. Esparterok karguak galdu zituenean Portugala alde egin behar izan zuen. Erreginak barkaturik Espainiara itzuli zen berriro.
1844an matxinada liberal baten buruzagi azaldu zen Haron, eta 1837ko Konstituzioa aldarrikatu zuen. Garaitu eta atxilo hartu zutelarik, fusilatu egin zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3295691
* Multimedia: Martín Zurbano / Q3295691
# Migel Antonio Zumalakarregi

Migel Antonio Zumalakarregi Imaz (Idiazabal, Gipuzkoa, 1773ko otsailaren 21a - Madril, Espainia, 1846ko maiatzaren 1a) politikaria izan zen, Tomas Zumalakarregiren anaia. Zuzenbideko ikasketak egin zituen. Fernando VII.a Espainiakoaren bi aldi absolutistetan ez zuen politikan esku hartu; bai, ordea, hirurteko liberalaren aldian (1820-1823). Erregea hil zenean, liberalismoaren alde egin zuen eta, 1836an, Espainiako Gorteetako kide izan zen. 1842an Espainiako Justiziako ministro izendatu zuten. Lehenengo Karlistaldian, gobernu liberalaren aginduz, bere anaia Tomasek guda utz zezan saiatu zen, baina Migel Antonioren ahaleginak hutsalak izan ziren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q3753114
# 1830eko Berrespen Pragmatikoa

1830eko Berrespen Pragmatikoa Fernando VII.a Espainiakoak 1830eko martxoaren 29an onartutako berrespen pragmatikoa izan zen, 1789ko Berrespen Pragmatikoa aldarrikatu zuena, urte hartako Gorteek Karlos IV.a erregearen eskariz onartu zutena eta, kanpo-politikako arrazoiengatik, indarrean jartzera iritsi ez zena. 1789ko Pragmatikak Filipe V.aren 1713ko maiatzaren 10eko Auto Adostua baliogabetzen zuen. Auto horrek, oso kasu larrietan izan ezik, emakumeei Tronura sartzea eragozten zien, eta, beraz, «Lege Salikoa» deitu ohi zaio, nahiz eta teknikoki ez izan. Horrela, 1789ko Zigor Pragmatikak Alfontso X.a Gaztelakoaren Zazpi Partiden oinordetza-sistema tradizionala berrezarri zuen, zeinaren arabera, emakumeak errege izan zitezkeen, gizonezko neba-arrebarik ez bazuten.
Berrespen Pragmatikoaren ondorioz Elisabet II.a tronura iritsi zen, Karlos Maria Isidro Borboikoaren ordez. Karlosen aldekoek, karlistak, La Granjako gertakariak bultzatu zituzten, euren erregegaiak boterea izan zezan. Hala ere, ez zuten lortu, eta urte batzuk geroago Lehen Karlistaldia abiatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Artola Gallego, Miguel. (1973). Historia de España Alfaguara. Alianza Editorial Alfaguara ISBN 978-84-206-2046-6. (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ Canal i Morell, Jordi. (2000). El carlismo: dos siglos de contrarrevolución en España. Alianza Editorial ISBN 978-84-206-3947-5. (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ Giménez López, Enrique. (1996). El fin del Antiguo Régimen: el reinado de Carlos IV. (1. ed. argitaraldia) Historia 16 : Temas de Hoy ISBN 978-84-7679-298-8. (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q943851
# Artza (Bakio)

Artza edo Artzalde Bakio udalerriko auzoa da.

## Demografia

* Artzako biztanleria

## Erreferentzia

* ↑ Euskal Herriko leku (2017-04-04) Toponimiaː Bakio, Euskaltzaindia.

## Ikus, gainera

* Bakio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254248
# Elexalde (Bakio)

    Artikulu hau Bakioko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elexalde».
Elexalde Bakio udalerriko auzoa da.

## Demografia

* Elexaldeko biztanleria

## Ikus, gainera

* Bakio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256695
# Bentalde

Bentalde Bakio udalerriko auzoa da.

## Demografia

2007tik ez da entitate bereizitzat hartzen populazio zerrendetan. 2006ko datuen arabera, 789 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Bakio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254986