OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Joana ama santua

Joana ama santuaren istorioa ustez bere sexua ezkutatuz, aita santu jardun zuen emakumearen ingurukoa da.

## Bizitza

855. urtean, Erroman, emakumezko batek aitasantutza katolikoa eskuratu zuen 857. urtera arte, hau da ofizialki Benedikto III.aren aldiari dagozkion urteetan. Batzuek diote Benedikto III.a bera emakumea zela eta beste batzuek 872. eta 882. urteen artean kokatzen dute Ama Sainduaren agintaldia, Joan VIII.aren aldian, alegia; beharbada, ustezko Ama Sainduak Joana zuelako izena.
Joana 822an jaio omen zen, Ingelheim am Rhein herrian, egungo Alemanian. Aita elizgizona izanik, garaiko emakumeek debekatua zuten erlijio eta kultura heziketa jaso zuen. Ikasten jarraitu ahal izateko, kopista gisa hasi zen lanean, Johannes Anglicus gizonezko izenarekin.
Lanbideari esker Konstantinoplara, Atenasera eta Frankoen Erresumara bidaiatu ondoren, 848. urtean Erromara iritsi zen, beti ere gizonezko identitatean babestuta. Kurian Joanaren jakinduriaren berri bazuten nonbait, eta Leon IV.ak gaztea ezagutu nahi izan zuen. Berehala Aita Sainduaren nazioarteko aferen idazkari bihurtu zen. Leon IV.a hil eta gero Joana bera izendatu omen zuten ondorengo; Benedikto III.a edo Joan VIII.a izena hartu zuen.
Handik bi urtera Joanak harreman sexualak izan zituen Saxoniako enbaxadore Lanbertorekin eta haurdun geratu zen. Prozesio baten erdian erditzearen uzkurdurak sentitzen hasi zen eta hantxe bertan, eliztarren aurrean, erditu zen. Jean de Maillyren arabera, jendetza suminduak harrika hil zuen Joana; Martin Poloniarraren testuetan, aldiz, Ama Saindua erditzeak berak hil zuen.
Istorio hau egiaztatzen duen dokumenturik ezean, elezaharren esparruan utzi behar da. Aldiz, IX. mendeko Aita Saindu sortari buruzko informazio oso zehatza gorde da eta Joana Ama Sainduaren aipamenak askoz geroagokoak dira.
Joan VIII.ak Konstantinoplako Elizarekiko izan zuen jarrera epela eta ahulezia kritikatzeko, etsaiek “Joana Ama Saindua” ezizena ipini omen zioten. Geroago, Zisma Nagusiaren garaian, hainbatek Aita Saindua kargugabetzeko eskubidea aldarrikatzeko erabili zuen istorioa. Hala, elezahar ederraren oinarrian boterea lortzeko borroka ilunak leudeke.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Nagore Irazustabarrena, «Ama Saindua?», Argia, 2011-02-20, CC-BY-SA lizentzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q243811
* Multimedia: Pope Joan / Q243811
# Obradoiro Clube de Amigos do Baloncesto

Obradoiro Clube de Amigos do Baloncesto, normalean Río Natura Monbús, ACB Liga jokatzen duen talde konpostelarra da. Talde ospetsua da batik bat, ACBan jokatzeko eskubidea lortu zuen moduagatik. Obradoirok 89/90. denboraldian Juver Murcia Taldearen kontra Igoera fasea jokatu zuen, Murtziakoek garaile atera ziren baina legez kontrako bostekoa jarri zutenez, Obradoirok Salaketa egin zuen eta ikerketa eta epaiketa ugarien ondorioz, azkenean 20 urte pasa eta gero, ACBak Obradoirori ACB plaza ematea erabaki zuen. Obradoirok Santiago de Compostelan dagoen Fontes do Sar Pabilioan jokatzen ditu etxeko partidak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54918
* Multimedia: Obradoiro Clube de Amigos do Baloncesto / Q54918
# Ned Flanders

Nedward "Ned" Flanders Simpsondarrak telesaileko pertsonai bat da. Oso gizon ona da. Kristaua protestante da, eta oso erlijiosoa. Maude Flandersekin ezkonduta egon zen, eta bi seme dauzka: Rod eta Todd. Homer Simpson beti dago Ned Flandersen gauzak hartzen, gero ez itzultzeko. Ezkertia da, eta ezkertientzako denda bat dauka: Ezkertilandia. Flanders Simpssondarrak bizilaguna da, eta ia beti Homerrek iseka egiten dio, bere bizimodua jasaten ez duena, erlijioan eta familian oinarritua. Hala ere, Homer eta Flanders lagun onak dira. Ned Springfieldeko lehen eliza n ohikoa da, Timothy Lovejoy Reverendoa daraman eliza protestante bat, eta oso kontserbadorea eta zeharkakoa da homosexualitatea edo katolizismoa bezalako gaiekin. Lehen hamaika denboraldietan, Maude Flandersekin ezkonduta zegoen, istripu bitxi batean hil zena, eta bi seme-alaba zituena. Azken denboraldietan bigarren aldiz ezkondu zen Edna Krabbapelekin, honen alarguna ere izan zelarik.

## Ikus, gainera

* Simpsondarrak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1158157
* Multimedia: Ned Flanders / Q1158157
# Maude Flanders

Maude Flanders Simpsondarrak telesaileko pertsonai bat da. Kristaua da, eta oso erlijiosoa. Ned Flandersekin ezkonduta egon zen, eta bi seme dauzka: Rod eta Todd. Hilda dago, istripu bategatik.

## Ikus, gainera

* Ned Flanders
* Flanders Familia
* Simpsondarrak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1766178
# Rod eta Todd Flanders

Rod eta Todd Flanders Ned eta Maude Flandersen semeak dira Simpsondarrak telesaian. Aita eta ama bezala, biak oso erlijiosoak dira. Rod nagusia da, urdinez janzten da. Todd bestalde txikia da, eta arrosaz janzten da.

## Ikus, gainera

* Simpsondarrak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2715266
# Homer Simpson

Homer Jay Simpson, Simpsondarrak telebista sailoko pertsonaia nagusietako bat da.

## Deskribapena

Homerrek Simpson familiako begirunerik gabeko aita arduragabearena egiten du. Homer eta bere familia Springfielden bizi dira eta Homer-ek Sprinfieldeko Zentral Nuklearreko segurtasun arduradun bezala egiten du lan 7-G sektorean.

## Zaletasunak

Telebista ikusten etzanda egon, janaria (batez ere erroskillak eta haragia) eta garagardoa edatea dira bere zaletasunak. Gehienetan, Duff markako garagardoa edaten du. Horrez gain alfer galanta da, bere lanpostuan lo-kuluxkak egiten ditu, batzuetan Springfieldeko segurtasuna kolokan jarriz.
Sarritan Moeren Tabernara joaten da mozkortzera. Moe Szyslak, Carl Carlson, Lenny Leonard eta Barney Gumble bere lagun minak dira.

## Homerren adierazpenak

* D'oh! (gauzak gaizki ateratzen zaizkionean)
* Mmmm... (gustuko duen jaki edo edari batean pentsatzen duenean)
* Yujuuu! (gauzak ongi ateratzen zaizkionean)

## Arbasoak

Homer-ren arbaso bat euskalduna da. Zeren Springfield gizona bizitzeko pertsona batean instpiratuta dago eta bere herenaitona euskalduna da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7810
* Multimedia: Homer Simpson / Q7810
# Spiderman

Spider-Man (euskaraz: «Armiarma gizona») fikziozko pertsonaia da. Super-heroiaren papera hartzen du, Amerikako Estatu Batuetako kaleak zaintzen duena. Maskaren atzean Peter Parker New Yorkeko argazkilaria (Daily Bugle egunkarian) eta ikaslea dugu. Jatorriz komikietako pertsonaia bazen ere, urteetan zehar izan duen arrakastak telebistarako marrazki bizidun saioak, bideo-jokoak eta pelikulen ekoizpena bultzatu du.

## Historia eta pertsonaiaren jatorria

Stan Lee eta Steve Ditkok sortu zuten, 1962ko abuztuan, Amazing Fantasy aldizkarirako 15. zenbakian agertutako historietan. Hortik aurrera, Spiderman, Marvel Comicsen irudi edo sinboloa izan da.
Pertsonaiaren jatorria aipatu Amazing Fantasy alean azaldu zen: umezurtza da Peter Parker gaztea, eta bere izeko May eta osaba Ben-ekin bizi da. Institutuak antolatutako laborategi batera txangoan, armiarma erradioaktibo batek Peter ziztatzen du. Ziztada honen ondorioz, naturaz gaindiko botereak garatzen ditu Peterrek. Botere hauek, funtsean, armiarma batek dituen abilezien parekoak dira, hala nola: gainazal bertikaletara itsasteko ahalmena, arriskuaren aurrean ohartarazten duen "sen-araknidoa" eta armiarmaren indarra eta azkartasun proportzionala.
Peterrek borroka librean sartuko da jaso berri dituen botereak probatzeko. Borrokan, Crusher Hogan deituriko borrokalaria garaitzen du, eta, jasotzen duen diru-sariarekin, bere ezagupen zientifikoak erabiltzen ditu armiarma-sare artifiziala imitatzen duen likido-jaurtitzaile bat eraikitzeko. Mozorrotu eta Spider-Man izena erabiltzen du, borroka librean egundoko arrakasta lortuz. Botere berriek emandako egoera dela-eta, berekoikeria nagusitzen da Peterrengan.
Horrela ba, telebistan eskaini beharreko borroka libre saio berezi batean, Spider-Manen jarrera eta izaera definituko zuen gertaera bat jazo zen: saioa bukatu ondoren, Peterrek ihesi zihoan lapur bat ez zuen gelditu, nahiz eta errez gelditzeko aukera izan. Etxeratzerakoan, lapurrak bere osaba Ben hil duela jakiten du Peterrek. Momentu horretan jabetzen da "botere handi batek erantzukizun handia dakarrela"; behin bere osabak esandako hitzok bere bizitza osoa arautuko duen kredoan bilakatuko da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Allan, Scoot. (2021-01-24). «Spider-Man: Every Job Peter Parker Had In The Comics, Ranked» CBR (Noiz kontsultatua: 2024-05-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79037
* Multimedia: Spider-Man / Q79037
# The Hu

The Hu edo The HU (The Who taldea bezala ahoskatzen dena) Mongoliako musika talde bat da, "Hunnu Rock" estiloan jotzen duena, hots, Mongoliako musika tresna tradizionalak eztarri bidezko kanta tradizionala erabiliz heavy metal musika egiten duena.

## Ibilbidea

2018an bi bideo publikatu zituzten YouTube plataforman, "Yuve Yuve Yu" eta "Wolf Totem", eta arrakasta izan zutela ikusita (Billboardeko Hard Rodk Digital Song Sales zerrendan lehen postua eskuratu zuen) 2019an lehenengo disko luzea atera zuten, The Gereg. Genghis Khan enperadorearen garaian diplomatikoek erabiltzen zuten pasaportea zen Gereg. Mongoliako Khaltmaagiin Battulga presidenteak urte hartako azaroaren 27an Gengis Khnaren Ordena saria eman zien, herrialdeko sari gorena, mongoliar kultura zabaltzen egindako lanarengatik.
2020ko abenduaren 3an Metallica taldearen "Sad but True" abestiaren bertsioa atera zuten mongolieraz abestuta.
2022an "This Is Mongol" singlea atera zuten, Rumble of Thunder izango zen diskoaren aurrerapen gisa. Diskoan gizarte modernoa eta arbasoen historia uztartzea izan zuten helburu.
2024an Iron Maiden taldeak iragarri zuen Ipar Amerikan egitekoa zuen biran The Hu telonero izango zutela. Urte hartako urriaren 4an Iron Maiden taldearen "The Trooper" abestiaren bertsioa plazaratu zuten.

## Star Wars Jedi

Star Wars unibertsoko bi bideojokotan erabili da The Hu-ren musika; Star Wars Jedi: Fallen Order (2019) eta Star Wars Jedi: Survivor (2023) bideojokotan hain zuzen ere.

## Diskografia

* The Gereg (2019)
* Rumble of Thunder (2022)
* Live At Glastonbury (2024) - Zuzenekoa

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Entrevista a The Hu - Nuevos emperadores» RockZone 2019-10-30 (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ (Ingelesez) Rutherford, Kevin. (2019-04-18). «The Hu Brings Mongolian Metal to No. 1 on Hard Rock Digital Song Sales Chart» Billboard (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ (Ingelesez) Хатанзориг, Аминаа. (2019-11-27). «THE CHINGGIS KHAAN ORDER CONFERRED ON THE HU BAND» President of Mongolia (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ (Ingelesez) «The HU have released a cover of Iron Maiden’s The Trooper» Kerrang! 2024-10-04 (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ (Ingelesez) Moulton, Evelyn. (2023-05-06). «Star Wars Jedi: Survivor - 11 Best Songs In The Game» TheGamer (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60582604
* Multimedia: The Hu / Q60582604
# Nightcrawler (Marvel Comics)

Nightcrawler, euskaraz Gau Ibiltari, jaiotze izenaz Kurt Wagner, Marvel Comics komiki argitaletxearen superheroi bat da eta X-Men superheroi taldeko kideetako bat. Len Wein eta Dave Cockrumk sortu zuten eta lehenbiziko aldiz Giant-Size X-Men komiki liburuaren 1. zenbakian agertu zen (1975eko maiatza).
Deabru eta tximino arteko izaki urdin itzura du. Bere ahalmenak onakoak dira: telegarraioa; gau ikusmen hobetua; gizakizgaindiko arintasun eta erreflexuak; isats prentsagarria; azalera guztietara itsasteko gaitasuna; itzaletan nahastu eta ezkutatzeko gaitasuna; borroka arteetan eta aurrez-aurreko borrokan maisutasuna.

## Zinema

Zineman Alan Cumming eta Kodi Smit-McPhee aktoreek antzeztu dute.
* X2 (2003)
* X-Men: Apocalypse (2016)
* Deadpool 2 (2018)
* Dark Phoenix (2019)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5342183
* Multimedia: Nightcrawler / Q5342183
# Luciano Urizar

Luciano Urizar Etxebarria (Bilbo, 1823 - ibidem, 1882ko apirilaren 8a) politikari eta enpresaburua izan zen.
Nicolás Urizar Betxi eta Josefa Etxebarria Etxebarriaren semea, aita liberal sutsua izan zen eta 14 urte besterik ez zituen Luciano honekin batera izan zen Lehenengo Karlistaldian. Bilboko Udalan eta Bizkaiko Foru Aldundian ibilitakoa, lehenengo itun ekonomikoa negoziatu zuen.
Enpresan, hainbat arlotan aritu zen: Banco de Bilbaon, ontzigintzan, meategietan, Vista Alegre zezen plazan, eta abar. Antzerki-enpresari moduan nabarmendu zen, Julian Gaiarre ere kontratuz.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Luis Eustaquio Zubiria Urizar
María de la Soledad Zubiría Urizar
Domingo Urizar Andikoetxea
Fernando José Zubiría y Urizar
Nicolás Urizar Betxi
Nicolasa Betxi Goitia
Luciano Urizar
Florentina Urizar Roales
María del Carmen Zubiria Urizar
Josefa Etxebarria Etxebarria
María de las Mercedes Zubiría y Urizar
Luciano Zubiría y Urizar
María Teresa Zubiría y Urizar :

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Luciano de Urizar. .
* ↑ Ybarra Ybarra, Javier de. (2002). Nosotros, los Ybarra.. Tusquets Editores.
* ↑ Enciso Robledo, Julio. (1990). Memorias de Julián Gayarre. Bilbo: Laida Edición e Imagen, S.A..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5982150
# Alosterna tabacicolor

Alosterna tabacicolor Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Charles De Geerek 1775ean deskribatu zuena. Eremu Paleartiko guztian zabaldurik dago, baita Euskal Herrian ere.

## Deskribapena

Kakalardo txikia da, 6-10 mm arteko luzera baino ez du hartzen. Gorputz luze eta liraina du, pronotoa ere luzatua du eta zeranbizidotan ohikoa denek antena oso luzeak ditu. Kakalardoa kolore ilunekoa da oinarrian eta elitroen aurrealdea marroi-horixka da. Elitroa ile finak estaltzen du. Hankak ere marroi-horixkak dira, muturrean ilunagoak.

## Habitata

Baso inguruetan bizi da eta apiazeoen loreetaz elikatzen da.

## Bizi zikloa

Helduak apirila eta uztaila artean ikusten dira hegan. Emeak haritz kandudunaren (Quercus robur) enborreko azalean jartzen ditu arrautzak eta beldarrak hartaz elikatzen dira. Usteltze prozesua aurreratuta duten bestelako zuhaitz hostozabaletan ere aurki daitezke. Bi urte irauten du haien bizi zikloak.

## Erreferentziak

* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* 1 2 «Alosterna tabacicolor tabacicolor» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1402284
* Multimedia: Alosterna tabacicolor / Q1402284
* Espezieak: Alosterna tabacicolor
# Stenurella bifasciata

Paracorymbia hybrida Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Müllerrek 1776an deskribatu zuena. Eremu Paleartiko guztian zabaldurik dago, baita Euskal Herrian ere.

## Deskribapena

Kakalardo txikia da, 6-11 mm luzerakoa. Burua, pronotoa, hankak eta antena beltzak dira. Pronotoak puntutxoak ditu. Elitroen koloreari dagokionez sexu dimorfismoa azaltzen du, arrenak marroi-horiak dira eta emeenak gorriak. Elitroen elkargunean erronbo itxurako orban beltza dute eta elitroen amaieran ere bai; arretan batzuetan ez dira orban hauek azaltzen.

## Habitata

Mendialdeko eta haranetako zelai eta maldatan aurkitzen dira.

## Bizi zikloa

Bi urtetako zikloa osatzen dute. Beldarrak zuhaitz hostoerorkorren zati hiletan garatzen dira. Haritz kandudunetan (Quercus robur), pagoetan (Ficus carica), zume zurietan (Salix alba), basa arrosetan (Rosa canina) eta espainiar isatsetan (Spartium junceum) aurkitzen dira eta haien zuraz elikatzen dira. Helduak maiatza eta iraila artean ikusten dira hegan.

## Iruditegia

* Emea.
* Arra.
* Lore gainean.

## Erreferentziak

* ↑ «EHAEko Coleoptera Catalogoa|Heteropterus» www.heteropterus.org (Noiz kontsultatua: 2023-09-09).
* 1 2 «Stenurella bifasciata bifasciata» www.cerambyx.uochb.cz (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) Capricornio – El medi natural del Bages i del Moianès. (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q232279
* Multimedia: Stenurella bifasciata / Q232279
* Espezieak: Stenurella bifasciata
# Mycena laevigata

Mycena laevigata Mycenaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus laevigatus (Basionimoa), Mycena galericulata var. laevigata, Agaricus levidensis, Mycena levidensis, Mycena pseudovulgaris, Mycena pseudoalnicola.

## Deskribapena

Kapela:1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, kanpai itxurako parabolikoa, hasieran gris samarra, gero zuri garbia hori-gorrixkarako joerarekin, batez ere ertzerantz; ertza ildasken zantzuekin.
Orriak: Zuriak, itsatsiak, ia dekurrenteak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Zilindrikoa, okerra, barnehutsa, kapelaren kolorekoa edo grisaxka samarra.
Haragia: hutsala.
Etimologia: Mycena terminoa latinetik dator, perretxikoa onddoa, "vitis" hitzetik, xirmendu, esan nahi du. Laevigata epitetoa ere latinetik dator, leuna esan nahi duen “laevigo” hitzetik. Kapelaren gainazalarengatik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua

Koniferoen motzondo degradatuetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Mongolia, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 295 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Mycena laevigata: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17393010
* Multimedia: Mycena laevigata / Q17393010
# Melanoleuca humilis

Melanoleuca humilis Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus humilis (Basionimoa), Agaricus molybdeus, Agaricus blandus, Tricholoma humile, Agaricus humilis var. blandus, Gyrophila humilis, Tricholoma humile var. blandus.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, koniko-ganbiletik zabaldura erdiko irtengune samarrarekin. Gainazala leuna du edo pruina arin batekin, grisaxka kolorekoa edo gris-arre kolorekoa edo okre antzeko arrexka, biziagoa edo motelagoa, higrofanoa.
Orriak: Estu, zabal samarrak. Itsatsi koskadunak, zuriak edo krema arin bateko kolorekoak.
Hanka: Zilindrikoa edo pixka bat oinarrira loditua, ez beti erregularra, grisaxkatik arre ilun koloreraino gainazal osoan, pikor finekin.
Haragia: Kapelan eta hankaren goialdean zuria, arrexka eta beltzaxka oinarrian. Irinaren usain arinarekin.
Etimologia: Melanoleuca terminoa grekotik dator, beltza esan nahi duen "mélas" hitzetik eta zuria esan nahi duen "leuko" hitzetik. Humilis epitetoa berriz latinetik dator, apala esan nahi duen “humilis” hitzetik. Bere itxuragatik.

## Jangarritasuna

Jangarria.

### Nahasketa arriskua

Bereizteko zailak diren onddo talde baten parte da.

## Sasoia eta lekua

Udaberriaz geroztik. Zelaietan, edo bide bazterretan. Urria.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Uzbekistan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 321 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Melanoleuca humilis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10580454
* Multimedia: Melanoleuca humilis / Q10580454
# Leóngo Plaza Nagusia

Leóngo Plaza Nagusia, gaztelaniaz: Plaza Mayor de León, Espainiako León hirian dagoen plaza bat da, Gaztela eta Leon erkidegoan.
Leongo katedralatik hurbil dago.
# Diario de León

Diario de León Leongo prentsaren dekanoa da, eta bata probintzia osoan gehien saltzen den egunkaria ere. Hainbat jabe izan dituen arren, gaur egungoa (2007aren erdialdetik) Begar taldeko presidentea da, José Luis Ulibarri leondarra, Radio Televisión de Castilla y León sozietatearen % 50aren jabea ere dena. Egunkari honen erredakzioa hiriaren kanpoaldean dago, Trobajo del Camino herrian hain zuzen ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5805383
# Leonesismo

Leonesismoa Leongo Herria aldarrikatzen duen mugimendua da. Egun, kontzeptua PREPAL (Partido Regionalista del País Leonés), PC-RL (Partíu Carlista'l Reinu de Llión) eta UPL (Unión del Pueblo Leonés) alderdiek babesten dute, azken honen gazte erakundearekin (Conceyu Xoven) batera. Horiekin batera, UPLren gertuko UPSa (Unión del Pueblo Salmantino) eta PAL-UL (Partido Autonomista Leonés - Unión Leonesista) alderdiek ere aldarrikapen bera egiten dute. Talde hauei guzitei leonesista deritzaie.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2639653
* Multimedia: Leonese regionalism / Q2639653
# Fontán plaza

Fontán plaza, asturieraz: Plaza d'El Fontán, Espainiako Oviedo hirian dagoen plaza bat da, Asturias erkidegoan.
Alde Zaharrean dago, ta bere izena antzina bertan zegoen zingira betetzen zuen iturriari (fontán) zor dio.
# María Pita plaza

María Pita plaza, irlanderaz: Praza de María Pita, Espainiako Coruña hirian dagoen plaza bat da, Galizia erkidegoan.
Bertan, Coruñako udaletxea dago.
# Coruñako itsasadarra

Coruñako itsasadarra edo Burgoko itsasadarra Galiziako Rias Altas eremuan dagoen itsasadar bat da, Coruñako probintziaren Ártabro golkoan. Mero ibaiaren bokalean sortua, bere urek Coruña, Culleredo, Cambre eta Oleiros udalerrietako kostaldeak bustitzen dituzte. Culleredoko O Burgo herriaren izena darama.
Eskualdeko enpresen isurketa industrialen ondorioz, Europako itsasadarrik kutsatuena izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ La Ría del Burgo en La Coruña es una de las rías más contaminadas de Europa debido a los vertidos industriales de empresas (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2137689
* Multimedia: Ría da Coruña / Q2137689
# San Pedro uharteak

San Pedro uharteak (galizieraz: Illas de San Pedro) Coruña probintzian, Galizian, dagoen artxipelagoda. Coruña udalaren barruan daude, Visma herrixkan.

## Ezaugarriak

Bost uhatexka dira, ia lauak. Lehorretik 250 metrotan daude. Guztira 15 hektarea dituzte, handiena lau izanik. Begatazioa eskasa da, belar landareak besterik ez; 14 espezie ezagutzen dira. Hegaztiek balore berezia dute uharte hauetan: 40 espezie desberdinak ikus daitezke, gehienak arrisku egoeran (Martin arrunt, Belatz handi...). Inguruan itsaskiak biltzeko eta arrantza egiteko ohitura handia dago. Uharteak interes bereziko naturguneak izendatzeko tramiteak hasita daude.

## Izenak

* Vendaval edo Cetárea uhartea
* Pé uhartea
* Aguión uhartea
* As Tres Illas
* O Aguillón
* Os Fernandiños
* O Rompedeiro
* O Merlón

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):San Pedro uharteen garrantzi ekologikoari buruzko artikulua. 2019/01/05.
* (Galizieraz):Uharteei buruzko txostena.
* Datuak: Q9009902
* Multimedia: San Pedro islands / Q9009902
# Os Diplomáticos de Monte-Alto

Os Diplomáticos de Monte-Alto musika talde galiziarra izan zen, Monte Alton (Coruñan) 1990ean sortutakoa eta, ska, punk eta folk nahasten zituen estilokoa.

## Diskografia

| * | Arroutada Pangalaica | (1991) |
| * | Parrús | (1992) |
| * | ¡Avante toda! | (1995) |
| * | Capetón | (1999) |
| * | Kömunikandø | (2003) |

## Kideak
### Hasierakoak

* Xurxo Souto: ahotsa (1990–2001)
* Rómulo Sanjurjo: akordeoia (1990–2005)
* Juan Varela Guni: gitarra (1990–2005)
* Toni Simões: baxua (1990, 2001–2005)
* Berto Moram: bateria (1990)
* Mangüi Martín: baxua (1990–2001)
* Marcos Viascón: bateria (1990–1996)

### Gerokoak

* Xavier Alonso: bateria (1996–2005)
* Lola de Ribeira: perkusioa, ahotsa (1999–2005)
* Manolo Maseda: ahotsa, akordeoia (2001–2005)

## Ikus, gainera

* Galiziako musika

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3356889
# La Voz de Galicia

La Voz de Galicia Galiziako egunkari beteranoa da, 1882an sortua eta A Coruñan argitaratua.
Herrialdeko kazetarik zabalduena da, eta paperezko edizioa gaztelaniaz dakar. Halaber, edizio digitala galizieraz ere irakurtzea posiblea da.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Ingelesez)Egunkariaren webgunea
* Datuak: Q3312427
* Multimedia: La Voz de Galicia / Q3312427