OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Joaquim Galera

Joaquim Galera Magdelano (Armilla, Granadako probintzia, 1940ko martxoak 25) espainiar txirrindulari ohi bat da, profesionala 1961 eta 1972 artean. Bere kirol karrerako lorpenik handiena 1965eko Frantziako Tourrean etapa garaipen bat lortzea izan zen.
Hau ere txirrindulari profesionala izan zen Manuel Galeraren anaia nagusia zen.

## Palmaresa

1964
* Espainiako mendiko errepide txapelketa
* Reineta
* Arrateko Igoera
* 3. Eibarko Bizikletan
* 3. Urkiolako Igoeran
* 7. Euskal-Nafar mendiko txapelketan
1965
* Frantziako Tourreko etapa 1
* Meatze Haranetako Itzulia
* 3. Espainiako mendiko errepide txapelketan
* Narancora igoera
* Reineta
* 3. Montjuïceko Igoeran
1966
* Reineta
* 3. Laudioko Sari Nagusian
* 3. Bizkaiko Sari Nagusian
1967
* Getxoko Kriteriuma
* 2. Montjuïceko Igoeran eta sektore 1
* Errioxako Itzuliko etapa 1
1968
* Urkiola Igoera
* 3. Montjuïceko Igoeran
* 7. Romandiako Tourrean
1969
* 5. Suitzako Itzulian
* 8. Euskal Herriko Itzulian eta etapa 1
* 8. Nafarroako Sari Nagusian
1970
* Martorell Sari Nagusia
* Arrateko Igoera
* 2. Udaberriko Klasikan
* 6. Andaluziako Itzulian eta etapa 1
* 8. Espainiako Vueltan
1971
* Sardiniako Giroko etapa 1
* 2. Leganesko Hiru Egunetan
* 3. Kantabriako Itzulian
* 5. Nafarroako Sari Nagusian

## Emaitzak Itzuli Handietan eta Munduko Txapelketan

| Lasterketa | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | 17. | 37. | 15. | - | - | 11. | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | 16. | - | - | - | - | 8. | 34. |
| Munduko errepideko txapelketa | - | - | - | - | - | - | - | - |

## Kanpo estekak

* Joaquim Galera - ProCyclingStats
* Datuak: Q2643185
# Ramón María Narváezen seigarren gobernua

Ramon Maria Narvaezen seigarren gobernua, 1864ko irailetik 1865eko ekainera arte, garai esanguratsua izan zen Espainiako historian. Denbora horretan, Narváezek herrialdeko egonkortasun politiko eta soziala mantendu zuen. Hala ere, bere agintaldia 1865eko apirilaren 10eko San Daniel Gauak markatu zuen, unibertsitateko ikasleen eta ordenako indarren arteko borroka bortitza, hainbat hildako eta zauritutakoa.
Gertakari honek garaiko tentsio politiko eta sozialak islatu zituen eta Narvaezen posizioa ahuldu zuen, azkenean 1865eko ekainean dimititu zuena. Erronka horiek gorabehera, bere gobernuak ordena eta bake soziala mantentzea lortu zuen bere agintaldian.

## Kabinetea

Ministroen Kontseilua, 1864ko irailaren 16a – 1865eko ekainaren 21a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Rámon María Narváez | 1864ko irailaren 16a – 1865eko ekainaren 21a |
| Agintaritza ministroa | Luis González Bravo | 1864ko irailaren 16a – 1865eko ekainaren 21a |
| Itsas Armada ministroa | Francisco Armero | 1864ko irailaren 16a – 1865eko ekainaren 21a |
| Itsasoz haraindiko ministroa | Manuel Seijas | 1864ko irailaren 16a – 1865eko ekainaren 21a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Lorenzo Arrazola | 1864ko irailaren 16a – 1865eko ekainaren 21a |
| Estatu ministroa | Lorenzo Arrazola | 1865eko ekainaren 8a – ekainaren 21a |
| Estatu ministroa | Alejandro Llorente | 1864ko irailaren 16a – abenduaren 12a |
| Estatu ministroa | Antonio Benavides Fernández | 1864ko abenduaren 12a – 1865eko ekainaren 8a |
| Ogasun ministroa | Manuel Garcia Barzallana | 1864ko irailaren 16a – 1865eko otsailaren 20a |
| Ogasun ministroa | Alejandro de Castro | 1865eko otsailaren 20a – ekainaren 21a |
| Gerra ministroa | Fernando Fernández de Córdoba | 1864ko irailaren 16a – 1865eko martxoaren 30a |
| Gerra ministroa | Felipe Rivero y Lemoine | 1865eko martxoaren 30a – ekainaren 21a |
| Sustapen ministroa | Antonio Alcalá Galiano | 1864ko irailaren 16a – 1865eko apirilaren 16a |
| Sustapen ministroa | Manuel Orovio Echagüe | 1865eko apirilaren 16a – ekainaren 21a |
# Numidia

Numidia (K.a. 202 – K.a. 46) antzinako erresuma berberea izan zen, gaur egungo Aljeria eta Tunisia artean kokatuta. Gero erromatar probintzia bihurtu zen, ekialdean Mauretania, mendebaldean Afrika prokontsularra eta hegoaldean Sahara zituena.

## Historia

Lehendabizikoz Polibiok K.a. III. mendean erabili zuen Numidia izena Kartagoren mendebaldea izendatzeko. Eskualdean herri bi bizi ziren: ekialdean Masailiak eta mendebaldean Masaesiliak. Bigarren Gerra Punikoan mendebaldekoak Kartagoren aliatuak izan ziren eta ekialdekoak Erromarenak. Gerra bukatu eta gero, erreinua Erromako erreinu menperatu bihurtu zen.
Baina, Numidia Erromako arazoetan sartu zenez Luzio Kornelio Silak eskualdea menpean hartu zuen eta erregea akabatu. Gero Afrikako probintzien antolakuntzan sartu zen, azkenean, Numidia Cirtensis izateko.
428an, basamortutzeak, bandaloen okupazioarekin batera, bere beherakada hasi zuen.

## Hiri nagusiak

Eskualdea erromatartua zenez, hiriz beteta zegoen. Nagusienak honako hauek ziren:
* Kartago, erreinuaren hiriburua
* Rusicada, Kartagoren portua
* Zirta
* Hipona, San Augustin Hiponakoaren gotzain-hiria
* Tipasa
* Lambessa, Legio III Augustaren kokapena
* Thibilis

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2004/XII/16). 142. araua: Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak. Bilbo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q102679
* Multimedia: Numidia / Q102679
# Peter Sinfield

Peter John Sinfield (Fulham, Londres, 1943ko abenduaren 27a – 2024ko azaroaren 14a) ingeles olerkari, musikari eta egile abeslaria izan zen. King Crimson taldeko abestien hitzen egilea izan zen.
1968an taldearen sortzaileetako bat izan zen eta ardura handia izan zuen In the Court of the Crimson King albumaren diseinuan. Ez zuen harreman onik izan 1972an taldetik bota zuen Robert Frippekin. Ondoren, Roxy Musicen lehen diskoa ekoitzi eta bakarka grabatu zuen. Beste talde batzuen abestietarako hitzak ere idatzi zituen (Emerson, Lake & Palmer, Celine Dion, Cher, Cliff Richard, Leo Sayer, Five Star, Bucks Fizz).
Bere lana Shakespeare, Percy Bysshe Shelley, William Blake eta Rilken oinarritu zen eta testuetan Erdi Aroko erreferentziak agertzen ziren, fantasiazkoak eta mitologikoak. Modernitatearen izaera arraro eta konplexuari buruzko jabego konplexu eta barrokoago batera eboluzionatu zuen.

## Diskografia
### Bakarka

* Still (1973) – abeslaria, gitarra, sintetizadorea, ekoizlea, azaaren diseinatzailea

### King Crimsonekin

* In the Court of the Crimson King (1969) – hitzak, ekoizlea
* In the Wake of Poseidon (1970) – hitzak, ekoizlea
* Lizard (1970) – hitzak, VCS3, ekoizlea
* Islands (1971) – hitzak, ekoizlea
* Sailors' Tales 1970–1972, 27-disc boxed set (2017) – hitzak, ekoizlea, zuzeneko soinu-nahasketa

### Emerson, Lake & Palmerrekin

* Brain Salad Surgery (1973) – "Benny the Bouncer" eta "Karn Evil 9 3rd Impression" abestien hitzak
* Works Volume I (1977) – hitzak
* Works Volume 2 (1977) – "Watching Over You", eta "I Believe in Father Christmas" abestien hitzak
* Love Beach (1978) – hitzak
* Datuak: Q471967
* Multimedia: Peter Sinfield / Q471967
# Robert Laxalt

Robert Laxalt (Alturas, Kalifornia, AEB, 1923ko irailaren 25a - Reno, Nevada, AEB, 2001eko martxoaren 23a) euskal jatorriko estatubatuar idazlea izan zen. Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuko Liburutegiaren aholkulari izan zen euskal kulturaren alorrean. Eusko Ikaskuntzaren programa bultzatu zuen Nevada Renoko Unibertsitatean. University of Nevada Press sortu zuen, eta 1964tik aurrera idatzi zituen liburuetatik gehienak bertan argitaratu zituen.
Sweet Promised Land (1957), Laxalten lehendabiziko liburua (eta ezagunena), bere aita Dominiqueren historian oinarritzen da. Dominique euskalduna zen, eta Nevadara emigratu zuen gaztetan. Han 47 urtez artzain aritu zen, eta ondoren bere sorterrira itzuli zen. Liburuak oso harrera ona izan zuen Nevadan eta inguruko estatuetan, eta euskal jai asko sortzea ekarri zuen.
Roberten anaia, Paul Laxalt, politikaria zen, 1967 eta 1971 artean Nevadako gobernatzaile eta 1974tik 1987ra Estatu Batuetako senatari izandakoa.
Monique alaba idazlea da, eta 1993an The Deep Blue Memory liburua, Estatu Batuetako euskal herritar artzainen giroan oinarritua, argitaratu zuen.

## Lanak

* The Violent Land: Tales the Old Timers Tell (1950)
* Sweet Promised Land (1957)
* A Man in the Wheatfield (1964). Amerikako Liburutegien Elkarteak Ameriketako urte horretako fikziozko 6 liburu onenen artean sartu zuten.
* Nevada (1971)
* In a Hundred Graves: A Basque Portrait, (1972)
* Nevada: A Bicentennial History, (1977)
* A Cup of Tea in Pamplona, (1985). 1985eko Pulitzer Sarirako proposatua, fikziozko kategorian. Kafea hartzea Iruñean bezala euskaratuta, 1986an.
* A Basque Hotel (1989). Pulitzer Sarirako proposatua.
* A Time We Knew: Images of Yesterday in the Basque Homeland, (1990)
* The Child of the Holy Ghost (1992)
* A Lean Year and Other Stories (16 istorio labur), (1994)
* The Governor's Mansion (1994)
* Dust Devils (1997)
* A Private War: An American Code Officer in the Belgian Congo, (1998)
* The Land of My Fathers: A Son's Return to the Basque Country, (1999)
* Time of the Rabies, (2000)
* Travels With My Royal: A Memoir of the Writing Life, (2001eko maiatza)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Laxalten biografia laburra
* (Ingelesez)"Robert Laxalt: A Basque Pioneer in the American Literary West" (PDF)
* Nevadako euskaldun baten literatura ezkutua (PDF)
* Datuak: Q7346768
# Berun

Beruna elementu kimiko bat da, Pb ikurra (Plumbum, latinezko izena) eta 82 zenbaki atomikoa dituena.

## Ezaugarri nagusiak

Metal txiro bigun, astun, toxiko eta xaflakorra da. Beruna zuri urdinxka da moztu berritan, baina gris leun kolorea hartzeraino ugertzen da airearekin kontaktuan. Eraikuntzan, baterietan, jaurtigaietan, pisuetan, soldaduran eta metal-nahastura galdagarrietan erabiltzen da. Elementu egonkorren arteko zenbaki atomikorik altuena dauka, nahiz eta hurrengo elementuak, bismutoak alegia, erdibizitza hain luzea edukirik (unibertsoaren bizitza baino luzeagoa), hura ere egonkortzat hartzen den. Zilarbiziak bezala, beruna ehun bigunetan eta hezurretan metatzen den neurotoxina bortitza da. Oso urtze-puntu baxua du (327.5 °C).

## Erauzketa

Beruna lortzeko galena erabiltzen da hasierako material gisa, lehenik eta behin birrinduz eta xehatuz aberasteko, eta zaborra eta beste elementu batzuk bananduz.
Honi, urgarri siliziko eta basikoak gehitzen zaizkio, eta txigorketa egiten da 800 °Cko tenperatura baino handiagoa izanik, eta horrela berun monoxido bihurtzen da.
2 PbS + 3 O2 --> 2 PbO + 2 SO2
PbOren erredukzioa lortzeko, labe garai batean koke ikatza sartzen da, eta honek erregai gisa funtzionatzen du, baita erreduktore gisa ere. Haizebideetatik intsuflaturiko airea kokea karbono monoxido bihurtzen du, eta honek berun (II) oxidoa metalera erreduzitzen du:
2 C + O2 --> 2 CO PbO + CO --> CO2 + Pb
Metal urtua eta zaborra arragoan erortzen dira, non dentsitatearen arabera banantzen diren. Horrela lorturiko berunari, obrako beruna deritzo, eta hainbat lohitasun ditu (kobrea, eztainua…), eta fintze elektrolitikoa ezartzen zaio.

## Erabilerak

Beruna kopuru handietan bateriak ekoizteko erabiltzen da, baita kable elektrikoen estalduran ere. Karbonato basikoa aplikatuz, agente atmosferikoei oso erresistente bihurtzen da, eta honegatik tutu sanitarioetan, tangetan eta lurpeko kableen estalduran erabiltzen da. Lehen berunezko gai elkartu batzuk gehitzen zitzaizkion gasolinari errendimendua handitzeko, baina osasunarentzat oso kaltegarria zenez debekatu egin zen.
Erradiazio nuklear eta X izpien babes gisa erabiltzen da, baita metal-nahastura asko egiteko (soldatzeko metala, inprentako metala…). Berunaren oxidoak margo babesgarri gisa erabili ohi dira, baina bere toxikotasuna dela eta barne-espazioetan erabiltzeari utzi zaio.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q708
* Multimedia: Lead / Q708
# Monero (kriptomoneta)

Monero (laburdura: XMR) kriptomoneta anonimo eta deszentralizatua da, 2014an sortua. Moneroren ezaugarri nagusia bere pribatutasun maila altua da, erabiltzaileen identitatea eta transakzioak ezkutatzeko diseinatuta baitago. Beste kriptomoneta batzuekin alderatuta, Monerok teknologia bereziak erabiltzen ditu, hala nola sinadura zirkularrak (ring signatures) eta helbide estalduak (stealth addresses).
Monero blockchain-eko transakzioak pribatutasun handiarekin egiten dira, eta informazio hori ezin da argi ikusi. Horrek aukera ematen dio erabiltzaileari transakzioei buruzko datuak sekretuan gordetzeko, hala nola bidaltzailearen, jasotzailearen eta diru-kopuruaren informazioa. Pribatutasun ezaugarri hauek Monero ezagun bihurtu dute askatasun pertsonala bilatzen dutenen artean, baina baita jarduera ilegaletan parte hartzen duten batzuen artean ere.
Monerok Proof of Work kontsentsu mekanismoa erabiltzen du, eta komunitatearen indar deszentralizatuan oinarritzen da bere sarearen funtzionamendua bermatzeko. Bere iturburu irekiko kodea maiz eguneratzen da pribatutasun mailarik altuena mantentzeko.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Wilson, Tom. (2019-06-11). «'Privacy coin' Monero offers near total anonymity» Reuters (Noiz kontsultatua: 2024-11-18).
* ↑ (Ingelesez) Canul, Mario; Knight, Saxon. (2019-01-13). «Introduction to Monero and how it’s different» University of Hawai’i at Manoa (Noiz kontsultatua: 2024-11-18).
* ↑ (Ingelesez) Sigalos, MacKenzie. (2021-06-13). «Why some cyber criminals are ditching bitcoin for a cryptocurrency called monero» CNBC (Noiz kontsultatua: 2024-11-18).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (ingelesa, gaztelania eta frantsesa)
* The Monero Project GitHub-en (ingelesa)
# Jeronimo Sarasola

Jeronimo Sarasola Treku, izengoitiz Tolosar Pedro Bautista (Tolosa, Gipuzkoa, 1896ko irailaren 29a - 1987) gipuzkoar idazlea eta Kaputxinoa izan zen.

## Biografia

Tolosako "Muniti-bekoa" baserrian jaioa, umetan Altsasuko kaputxinoetara joan zen eta 1914an Zangotzan abitua jantzi zuen. Hortik aurrera, Teologia ikasketekin jarraitu eta 1922an apaiztu ondoren, 1931 arte Filosofia irakatsi zuen Hondarribian.
1931an Txinako Pingliangeko elizbarrutira joan zen misiolari. Han hogeita bi urte eman ondoren, 1953an, Txinako Iraultza garaitu ostean, bertako agintariek misiolari guztiak egotzi zitzuten eta Inazio Larrañaga gotzainarekin itzuli zen Euskal Herrira. Txinatik, sarri bidali ohi zituen artikuluak Zeruko Argia aldizkarian argitaratzeko.
Sarasolarenak dira: Eliz-abestiak (1926), Irugarren Ordenakoen Induljentziak (1926), Jaun-artzeko otoitz laburrak (1925).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Santi Onaindia: Euskal literatura V
* Datuak: Q12260334
# Djemila

Djemila$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Djemilako hondakin erromatarrak ||
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | iii, iv |
| Erreferentzia | 191 |
| Kokalekua | Aljeria |
| Eskualdea$^2$ | Herrialde Arabiarrak |
| Koordenatuak | 36°18′N 5°44′E﻿ / ﻿36.300°N 5.733°E﻿ / 36.300; 5.733 |
| Izen ematea | 1982 (VI. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Djemila (arabieraz: جميلة; amazigeraz: Ğamila; latinez: Cuicul edo Curculum), Aljeriako mendiko hiri bat da, erromatar aztarnategia duena. Erromatarrek sortua, V. edo V. mendeetan hiria hustu zuten.
Gizateriaren Ondare izendatua zuen UNESCOk 1982an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q457362
* Multimedia: Djemila / Q457362
# Mila (Aljeria)

Mila Aljeriako ipar-ekialdeko hiria da eta Mila probintziako hiriburua, Kabilia eskualdeko berberean. Antzina, Milevum (latinez) edo Miraeon, Μιροον-etik (greko zaharrean) deitzen zen, eta Numidiako probintzia erromatarrean zegoen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q335676
* Multimedia: Mila (Mila Province) / Q335676
# Zirta

Zirta (fenizieraz: צִירְטָה, Tzirta; latinez: Cirta) Numidiako Erresumako hiriburua izan zen, egungo Algerian. Nahiz eta Gerra Punikoetan, Numidiak erromatarren alde egin, hauek k. a. II eta I. mendeetan eskualdea inbaditu zuten, Julio Zesarren agindupean azkenean konkistatua izanda. Hiria suntsitua izan arren, Cirta Regina izendatu eta probintziako hiriburua izan zen. IV. mendean Konstantino Handiak berreraiki zuen eta bere izena eman zion: Konstantina.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-1-27). Antzinateko hirien euskarazko izenak. .
* ↑ General View, Constantine, Algeria. 1899 (Noiz kontsultatua: 2013-09-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1093156
* Multimedia: Cirta / Q1093156
# Konstantina (Aljeria)

Konstantina (arabieraz قسنطينة, Qusanṭīnah) Aljeriako hiria da, izen bereko probintziako hiriburua dena.

## Klima

Datu klimatikoak (Konstantina) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 23.3 | 27.0 | 32.1 | 34.3 | 39.0 | 42.6 | 43.5 | 44.0 | 41.2 | 37.0 | 28.0 | 27.7 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 11.5 | 13.0 | 14.9 | 18.2 | 23.1 | 28.6 | 33.0 | 32.7 | 28.1 | 22.2 | 16.6 | 12.3 | 21.2 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 7.1 | 8.1 | 9.6 | 12.4 | 16.6 | 21.5 | 25.2 | 25.2 | 21.4 | 16.4 | 11.4 | 7.9 | 15.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 2.6 | 3.1 | 4.2 | 6.5 | 10.0 | 14.3 | 17.3 | 17.6 | 14.7 | 10.5 | 6.1 | 3.4 | 9.2 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -6.0 | -7.6 | -4.0 | -2.2 | 1.0 | 4.0 | 6.7 | 10.0 | 7.0 | 2.0 | -4.0 | -5.0 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 66.6 | 58.3 | 61.8 | 53.2 | 41.5 | 20.9 | 8.9 | 12.2 | 36.4 | 38.4 | 43.5 | 71.1 | 512.8 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 7 | 5 | 5 | 6 | 4 | 4 | 0 | 2 | 4 | 5 | 6 | 5 | 53 |
| Elur egunak (≥ 1 cm) | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 |
| Hezetasuna (%) | 79.9 | 77.3 | 73.1 | 72.6 | 68.0 | 55.8 | 48.8 | 52.9 | 65.9 | 69.3 | 75.8 | 79.7 | 68.3 |
| Iturria (1): NOAA (1961–1990) ||||||||||||||
| Iturria (2): climatebase.ru Climate Zone ||||||||||||||

## Ondasun nabarmenak

* Sidi M'Cideko zubia
* Mellah Slimane zubia

## Herri eta hiri senidetuak

* Grenoble (Frantzia)
* Istanbul (Turkia)
* Susa (Tunisia) (Tunisia)

## Erreferentzia

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ Climate Normals for Constantine. .
* ↑ Climatebase.ru. Constantine, Algeria. .
* ↑ Climate. Climate Zone (Noiz kontsultatua: 25 February 2013).
* ↑ Jérôme Steffenino, Marguerite Masson. Ville de Grenoble –Coopérations et villes jumelles. Grenoble.fr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187346
* Multimedia: Constantine, Algeria / Q187346
# Tipasa

Tipasa$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Tipasako hondakin erromatarrak ||
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | iii, iv |
| Erreferentzia | 193 |
| Kokalekua | Aljeria |
| Eskualdea$^2$ | Herrialde Arabiarrak |
| Izen ematea | 1982 (VI. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Tipasa (arabieraz ولاية تيبازة, Tibaza, antzinako Teffesedt, chenoua hizkuntzan Bazar), Aljeriako kostaldeko hiri bat da Tipasa probintziako hiriburua da, Aljerretik 50 kilometrora dagoena.
Gizateriaren Ondare izendatua zuen UNESCOk 1982an.

## Kokapena

Aljeriako kostaldearen erdialde inguruan dago. Probintzia mugakideak, Chlef, Aïn Defla, Blida eta Aljer dira.

## Historia

Egungo Aljerian, Erromatar Inperioak izan zuen hirietako bat izan zen, Timgad, Hippo Regius eta Djemilarekin batera.

## Arriskua

Ez dago arriskuan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214843
* Multimedia: Tipaza / Q214843
# Jessie Alice Goonetileke

Jessie Alice Goonetileke (1864ko abuztuaren 15a – 1914ko ekainaren 10a) srilankar ipuingilea izan zen, ingelesez idatzi zuela.

## Bizitza

Jessie Alice Goonetileke eta bere ahizpa, S. Jane Goonetileke, ingelesezko idazlanak argitaratu zituzten Sri Lankako lehen emakumeak izan omen ziren. 1884ko ekainean, haien ipuinak The Orientalist aldizkariaren lehen zenbakian argitaratu ziren. Aldizkari hori haien aitak, William Goonetilekek, zuzendu zuen.
Goonetilekek kaleratutako lehen ipuina, The Tiger and the Bloodsucker izenekoa, zingales folklorean oinarrituta zegoen. Neloufer de Mel kritikariak abertzaletasuna aitortzen du ahizpen idazlanetan, baina uste du lan horien zati handi bat «eratorria zela pentsamenduan, irudian eta hizkuntzan» eta egileek idazle britainiarrak imitatu zituztela iradokitzen du.
1894an James Alfred Wijeyekoonekin ezkondu zen. Burmuineko odoljario baten ondorioz hil zen 1914an, Singapurren, 49 urte zituela.

## Lanak

* The Tiger and the Bloodsucker (1884)

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Death» Malaya Tribune: 8. 1914-06-12 (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).
* 1 2 3 (Ingelesez) De Mel, Neloufer. (2001). Women & the Nation's Narrative: Gender and Nationalism in Twentieth Century Sri Lanka. Rowman & Littlefield, 23 or. ISBN 9780742518070. (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).
* ↑ (Ingelesez) «The Orientalist» Trübner's American and Oriental Literary Record. 5, 122 or. (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).
* ↑ (Ingelesez) «In the Matter of the Estate of Eliza Goonetilleke, late of Kandy, deceased» Ceylon Government Gazette Vol. Part II. 11: 181. 1894-11.
* ↑ (Ingelesez) Goonetileke, Jessie Alice. (1884). Goonetileke, William ed. «The Tiger and the Bloodsucker» The Orientalist: 117-119. (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q92539538
# Hargorri

Hargorria hiru arroka ezberdinen izen arrunta da:
* Porfiroa, arroka igneo bat.
* Zinabrioa, merkuriodun mineral bat.
* Buntsandstein motako arrokei Berastegin eta Elduainen ematen dioten izena.

## Erreferentziak

* ↑ «OEH - Bilaketa - OEH» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-18).
# Jesús Alfaro

Jesús Alfaro Adrian (Zarrakaztelu, Nafarroa) Nafarroako Unibertsitatean ikasitakoa, Oxfordeko Unibertsitateko Medikuntzan doktorea eta Kirurgia Ortopedikoan eta Traumatologian espezialista da. Kirurgia Ortopedikoan eta Traumatologian espezialista da.

## Biografia

2016ko Nafarroako Telebista Sarietan saritua izan zen, Indiako haurrekin egiten duen lana eskertzeko. 2014tik-2022ra Kirurgia Ortopedikoko eta Traumatologiako zerbitzuburua, San Miguel klinika, Iruñan, izan zen. UPNAren irakasle elktartua da, Tuterako campusean.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Vocalía de Medicina Libre y Colectiva – Medena. (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La salud de Onkologikoa, a examen» El Diario Vasco 2015-02-23 (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) Navarra.com. «Milagro, reconocido como Pueblo Ejemplar en la primera edición de los Premios Navarra Televisión» Navarra.com (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) lainformacion.com. (2016-11-26). «Jesús Alfaro, Adriana y Beatriz Ochoa, CMOS, los paralímpicos y Milagro, galardonados en los Premios Navarra Televisión» La Información (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Jesús Alfaro, Adriana y Beatriz Ochoa, CMOS, los paralímpicos y Milagro, galardonados en los Premios Navarra Televisión» La Vanguardia 2016-11-26 (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) 20minutos. (2016-11-26). «Jesús Alfaro, Adriana y Beatriz Ochoa, CMOS, los paralímpicos y Milagro, galardonados en los Premios Navarra Televisión» www.20minutos.es - Últimas Noticias (Noiz kontsultatua: 2022-12-31).
* ↑ http://www.unavarra.es/pdi?uid=812046

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):UPNAren fitxa.
* Datuak: Q118582893
# Ganbil (argipena)

* Matematikan, Ganbil edo Konbexu hitzak erabilera zenbait ditu, beti behatzailearen aldetik kanporaka dauden azalerak eta objektuak izendatzekobi kontzeptu desberdinetarako erabiltzen da:
** multzo konbexua: espazio euklidearreko multzo bat, non bere barruko bi puntuak zuzen batez loturik, zuzeneko puntu guztiak multzoaren barruan dauden (ikus, gainera, poligono ganbil eta poliedro ganbila, kontzeptu beretik eratorritako nozioak);
** funtzio ganbila: funtzioaren irudi grafikoaren kurbako bi puntu lotuta sortzen den segmentua kurbaren gainetik dagoenean.
* Optikan, ispilu ganbila, azalera kanpo aldera kurbatua duen ispilua.

### Ikus, gainera

* Ahur edo konkaboa, aurkako kontzeptua.