# Shum

Alfons Vila Franquesa (Sant Martí de Maldà, Lleida, 1897ko azaroaren 19 . Cuernavaca, Mexiko, 1967ko abuztuaren 28a), Shum ezizenez ezaguna, marrazkilari eta karikaturagile kataluniarra izan zen. Beste izengoiti batzuk ere erabili zituen, hala nola Joan Baptista Acher eta L'artista de les mans trencades (Esku hautsien artista). Bere militantzia anarkistarengatik hainbat alditan espetxeratua izan zen, eta Espainiako Gerra Zibilaren ostean erbesteratu zen.

## Ibilbidea

Bere lanak hainbat aldizkaritan argitaratu zituen: Solidaridad Obrera, Justícia Social, La Campana de Gràcia, L'Opinió, La Humanitat, Rambla, L'Esquella de la Torratxa, Papitu, edo Visca!, besteak beste.
1922ko urrian heriotza zigorra ezarri zioten Martinez Anido jeneralaren aurkako hilketa saiakera batean parte hartzeagatik. Lehergailuak manipulatzen ari zirela eztanda gertatu zen eta, ondorioz, eraikina suntsitu eta bost pertsona hil ziren Bartzelonako Toledo kalean. Kondenak elkartasun kanpaina bat eragin zuen, Espainian heriotza-zigorraren abolizioa eskatuz. Kanpaina hau hainbat pertsona ezagun babestu zuten, hala nola Maksim Gorki, Errico Malatesta, Santiago Ramón y Cajal, Ramon del Valle-Inclán eta bereziki Concha Espina idazleak, zeinak pertsonalki eskatu zion indultua Primo de Riveraren direktorio militarrari. Kanpainaren barruan, Ateneu Enciclopèdic Popular zentroan, bere marrazkien erakusketa monografiko bat ere egin zen. Luis Seoanek Shum eta Luis Bagaria marrazkilarien aldeko hitzaldia eman zuen Konpostelako Zentro errepublikanoan.
Azkenean, heriotza zigorraren ordez biziarteko kartzela ezarri zioten. Indultuaren aldeko kanpaina abiatu zen, besteak beste Isaac Puenteren babesarekin, eta 1931n lortu zen hori, Victoria Kent Errepublikako espetxeetako zuzendari nagusi zela.
1934an Bartzelonako Museoen Batzordeko kide izendatu zuten. Seien Taldeko kide izan zen Helios Gómez, Alfred Pascual i Benigani, Marcel·lí Porta i Fernanda, Lluís Elias i Bracons eta Josep Bartolí i Guiurekin batera. Ilustratzaile Profesionalen Batasunean parte hartu zuen.
Gerra zibilean borrokatu zen, gatazkaren amaieran Frantzian erbesteratuz. Geroago Dominikar Errepublikan, Kuban, Estatu Batuetan eta azkenik Cuernavacan (Mexiko), bere bizitzaren amaierara arte.

## Omenaldiak

* Shum. El dibuixant anarquista, Diminuta, Barcelona, 2019. ISBN 9788494637612. Josep Maria Cadena, Lluis Solà eta Jaume Capdevilaren testuekin.
* Capdevila "Kap", Jaume. Shum, el dibuixant de les mans trencades. Pagès Editors, 01-02-2024. ISBN 978-84-1303-521-5.

## Erreferentziak

* ↑ Pinyol Vidal, Josep «"Shum". Artista lleidatà». Barret Picat, 6-2009.
* 1 2 Capdevila i Herrero, Jaume «Dibuixant amb l'Esquerra. Els ninotaires de la premsa d'ERC durant la República». Gazeta, 2010, pàg. 43-53.
* ↑ «José María García de Tuñón Aza, Concha Espina, escritora universal, El Catoblepas 153:10, 2014» www.nodulo.org (Noiz kontsultatua: 2024-10-23).
* ↑ 6 de setembre de 1924.
* ↑ Luis Seoane catálogo razonado. .
* ↑ «¿Sabías que en la calle de Toledo un grupo anarquista fabricaba bombas en una trastienda?». El Periódico, 18-02-2000, pàg. 8
* ↑ Petició permís de residència a República Dominicana. Foto i firma (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21001073