OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zumetxaga

Zumetxagako San Migel baseliza edo soilik Zumetxaga izeneko baseliza Mungian dago, Larrauri auzoan. Baseliza Mungia eta Bakio arteko bidean kokatua dago, Jata mendiaren magalean. 215 metroko altuera du.
Baseliza hau Bizkaiko zaharrenetarikoa da, XII. mendekoa. Baseliza San Migeli eskainia dago eta erromanikoa da.
1994ko urriaren 21ean, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Jaiak eta ospakizunak

Irailaren 29an erromeria egiten da Zumetxagan, Zumintzako landan hain zuzen ere.

## Deskribapena

Angelu zuzeneko planta bakarreko eliza, garaipenarku batean zehar luzatzen dena, irudi bereko absidean, zertxobait meharragoa. Jatorrizko guneari, geroztiko aldietan, bi portiko itxi erantsi zitzaizkion, bata, oinetan dagoena eta bestea, Ebanjelioko hegalean, azken hori neurri txikiagokoa. Buruhormaren gainean espadaina bat dago jasota. Teilatuak bi isuralde ditu. Hormak, lodiera nabarmena dutenak, ageriko hilaretan tolestaturik daude eta hegoaldetik sarrera bat dago irekita eta leiho bat absidean, bi baoak estilo erromanikoko puntukoak, halaber, gutxi gorabehera XII. mendean egin zen jatorrizko fabrika baino geroagoko bi sarrera ere bai.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* San Migel Zumetxagako baselizari buruzko informazioa Hiru.com webgunean.
* Datuak: Q8777107
# Menahem Begin

Menahem Begin (hebreeraz: מְנַחֵם בֵּגִין‎ Menaḥem Begin, polonieraz: Mieczysław Biegun; errusieraz: Менахем Вольфович Бегин Menakhem Volfovich Begin;Brest-Litovsk, Bielorrusia, 1913 – Jerusalem, Israel, 1992) israeldar politikaria izan zen. 1977tik 1983ra Israelgo lehen ministroa izan zen.

## Bizitza

1940-1941 bitartean, Siberian egon zen preso, jarduera sionistak egiteagatik. 1942an Irgun izeneko erakunde armatua eratu zuen Palestinan. 1973an, Likud alderdi eskuindarra sortu zuen. Gobernuko lehen ministro zela (1977-1983), Egiptoren eta Israelen arteko bake-hitzarmena sinatu zuen 1978an, Sadat Egiptoko lehendakariarekin (Camp David, 1978). Bi agintariok jaso zuten Bakearen Nobel saria 1978an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130873
* Multimedia: Menachem Begin / Q130873
# PGM-19 Jupiter

PGM-19 Jupiter, AEBetako Aire Armadaren helmen ertaineko misil balistiko bat zen, arma nuklearrak garraiatzeko gai zena. RP-1 eta oxigeno likido erregaiak erabiltzen zituen.
Jatorriz, AEBetako Armadak Sobietar Batasuna eta Txina zehaztasun handiz erasotzeko izan zen.
# R-12 Dvina

PR-12 Dvina, Sobietar Batasunak Gerra Hotzaren garaian garatutako helmen ertaino misil balistiko bat izan zen, arma nuklearrak garraiatzeko gai zena.
1962ko Kubako Krisialdian Sobietar Batasunak Kuban misil mota hauetako 36 eta beste hainbat R-14 Txusovaia misil ezarri zituen.
# Cohen (musika taldea)

Cohen Gipuzkoako euskal talde baten izena da.

## Ibilbidea

2004ko udaran sortu zen Urnietako (Gipuzkoa) hiru lagun (Joseba, Beñat eta Ruben) etengabe entseatzeko lokal baten bila ari zirelarik, batera jotzeko ilusioarekin soilik. Gutxinaka, taldeak bere lehen kantak sortzen ari zela ikusirik , bateri jole bat bilatzeari ekin zioten, eta honekin (Álvaro) kontzertu batzuk ematea lortu zituzten 2005 urtean zehar. Urte berean Urnietan entseatzeko lokala lortu zuten eta musika guztiz serioski hartzeko behar zuten bultzada izan zen azken hau.
2006ko martxoan taldean aldaketak eman ziren, eta bateri jole berri batek hartu zuen Álvaro(r)en lekua, gaur egun Cohen dena osatuz: Joseba B. (bass), Beñat A. (guitar + chorus), Ruben R. (guitar + vocals) eta Karlos G. (drums). Orduan lehen maketaren grabatu zuten, bertan Hardcore, Rock, Emo, edota Metal bezalako estiloak nahasten dituztelarik. Editatua dago eta 5 kantaz osatua.
Dagoeneko hiru LP eta bi EP grabatu dituzte eta 2015ean bira luzea egin zuten: Madrid, Gasteiz, Bilbo, Burgos, Katalunia, Valentziako Erkidegoa, Galizia, Andaluzia, Portugal...

## Diskografia

* Subconscious Mind (2010)
* Cancer Days (2013)
* Rooms (2015)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Cohen Musika
# Cohen

Cohen honakoa izan daiteke:
* Kohen, juduen apaiz kastako taldea.
* Cohen, abizena, batez ere juduen artean hedatua.
* Cohen, Gipuzkoako musika taldea.
# Anakleto II.a (antipapa)

Pietro Pierleoni (Erroma, 1090 – Erroma, 1138ko urtarrilaren 25a) Anakleto II.a erlijio izenaz antipapa izan zen Inozentzio II.a aurkaren 1130etik hil zen arte.
Honorio II.a hil ondoren, kardinalen kolegioa oinordekoaren hautaketan banatu zen. Zortzi kardinalek aukeratu zuten Inozentzio II.a, eta kardinal talde handiago batek aukeratu zuen Anakleto, eta zisma bat gertatu zen elizan. Anakletok erromatar zital gehienen babesa lortu zuen eta Inozentziok Frantziara ihes egin zuen. Ordena erlijiosoen laguntza lortu zuen, bereziki zistertarrena, Clunyko abadiako Petri Beneragarriarena eta Norberto Xantengoarena. Anakleto urte batzuk geroago hil zen, Erromaren laguntza bakarrarekin eta konpondu gabeko krisiarekin.
# 1090
## Jaiotzak

* Anakleto II.a, Eliza Katolikoaren antipapa (h. 1138).

## Heriotzak

* Gendule V.a Bearnokoa, Bearnoko bizkondea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19466
* Multimedia: 1090 / Q19466
# 1138
## Jaiotzak

* Kasimiro II.a Poloniakoa, Sandomierz, Krakovia, Mazovia eta Kujaviako dukea eta Poloniako Duke Handia (h. 1194).
* Tankredo Siziliakoa, Siziliako erregea (h. 1194).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 25a – Anakleto II.a, Eliza Katolikoaren antipapa (j. 1090).
* Urriaren 28a – Bolesław III.a Poloniakoa, Poloniako dukea (j. 1086).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19606
* Multimedia: 1138 / Q19606
# Eliza Orzeszkowa

Eliza Orzeszkowa (Milkowszczyzna, 1841eko ekainaren 6a - Grodno, 1910eko maiatzaren 18a) poloniar idazlea izan zen.
Eleberriak idatzi zituen. Haren idazlanetan, Poloniako gizarte- eta ekonomia-arazoak aztertu zituen, eta emakumeak, juduak, nekazariak eta langileak izan zituen protagonista. Idazlan nagusiak: Obrazek z lat glodowych (1866, Gosete-urteetako oroitzapenak), Cham (1888, Baldarra), Marthe (1873, Marta), Nad Niemmen (1889, Niemmen gainean), Bene nati (1892, Ongi jaioa), Argonauci (1897, Argonautak).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q240174
* Multimedia: Eliza Orzeszkowa / Q240174
# Marie Bashkirtseff

Maria Kostiantynivna Baxkyrtseva (ukraineraz: Марія Костянтинівна Башкирцева) edo Maria Konstantinovna Baxkirtseva (errusieraz: Мария Константиновна Башкирцева) (Gavrontsi, Errusiar Inperioa, 1858ko azaroaren 24a/azaroaren 12a - Paris, Frantzia, 1884ko urriaren 31/urriaren 19a ), ezagunagoa Marie Bashkirtseff izenez,​ errusiar idazlea, margolaria eta eskultorea izan zen.

## Bizitza

Hamalau urterekin aurkitu zuen bere bokazio artistikoa Florentziara egindako bisita batean. Bere amak (Maria Babanina) bere aita (Konstantín Bashkírtsev aristokrata) abandonatu zuen eta 1870etik aurrera Europa osoan zehar bidaiatu zuen.. Poliglota, ukrainera, frantsesa, ingelesa, italiera eta errusiera menderatzen zituen, greziar-latindar klasikoen ezagutza zabalaz gain. Hamabi urte zituenetik, egunkari pertsonal bat idazten zuen frantsesez. Parisko Julian Akademian sartu zen, emakumeei sartzen uzten zien bakarrenetakoa. Bizitza laburra izan bazuen ere, oso lan esanguratsuak utzi zituen, hainbat arlo artistikoetan, batez ere margolari eta idazle gisa. Bere egunerokoak argitaratu zituen sendiak. Bertan heriotzara eramango zuen gaixotasunaren berri eta bizipenak islatu zituen. Hogeita bost urte besterik ez zituela, zendu zen tuberkulosiak jota.

## Lanak

Ospe eta aintza lortzeko helburuak ez zituen izkutatzen, bere buruarekin beti oso zorrotz jokatzen bazuen ere. Bere egunerokoek ospea eman zioten 1891 ezagutaraztean, nahiz eta bertsio laburtuak baino ez ziren argitaratu XIX eta XX mendeetan. Ezaguna da ere Guy de Maupassant idazlearekin izandako gutuneria. Margolaritzari dagokionez, lan batzuk Orsay Museoak gordetzen ditu. L'Académie Julian lan ezaguna Dniproko Arte Ederretako museoan dago. Azkenik, Bigarren Mundu Gerran, nazien etorreraren aurrean Ukraina ebakuatu zutenean, pintura asko desagertu ziren.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz)Grandes Mujeres Artistas Londres [etab.]: Phaidon, 2019.orr. 53. ISBN 978-1-83866-004-8
* Datuak: Q255253
* Multimedia: Marie Bashkirtseff / Q255253
# Bilboko setioa

Bilboko setioa karlistaldietan izandako arrakastarik gabeko hiru kanpainak izan ziren:
* Bilboko lehendabiziko setioa, Lehen Karlistaldian, 1835eko ekainean karlistek egindako erasoa izan zen.
* Bilboko bigarren setioa, Lehen Karlistaldian, 1836ko urrian karlistek egindako erasoa izan zen.
* Bilboko hirugarren setioa, Hirugarren Karlistaldian, 1874an karlistek egindako erasoa izan zen; 125 egun iraun zuen.
Hiru setioak gogoratzeko, Bilboko liberalek El Sitio izeneko elkarte kultural eta soziala osatu zuten.

## Ikus, gainera

* Bilboko gudua, Espainiako Gerra Zibilekoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255234
# Elisabeth Aspe

Elisabeth Aspe (Pärnu, 1860ko abenduaren 15a/abenduaren 3a – ibidem, 1927ko abuztuaren 25a) estoniar idazlea izan zen, nekazarien, marinelen eta hiritarren bizitzari buruzko istorioak idatzi zituena.

## Bizitza

Errota jabe aberats baten familian jaio zen, eta bere lehen urteak lasai bizi izan zituen. 1870tik 1878ra Pärnuko nesken ikastetxean egin zituen ikasketak. Orduan aita gaixotu zitzaion, eta alabak hura zaindu behar izan zuen. Garai hartan istorioak idazten hasi zen. Aita hil eta gutxira, ama hil zitzaion, eta gero suhia ere. Asperen ahizpa bakarrik geratu zen zortzi seme-alabekin, eta Elisabeth bera bihurtu zen familia buru. 1892an Heinrich Nieländerrekin ezkondu zen. Urte batzuk geroago, ahizpa hil zitzaion, eta Elisabethek ilobak hazteari ekin zion bere seme-alabekin batera.
XIX. mendearen amaieran, Aspe Estoniako idazle ospetsuenetako bat izan zen, baina ez zuen bere burua idazletzat hartzen. 1920ko hamarkadan Kultur Fundazioak pentsioa eman zion. Geroagoko garaietan ia ahaztuta geratu zen.

## Lanak

* Enne ukse lukutamist (1881)
* Kasuõde (1887)
* Ennosaare Ain (1888)
* Meremehe mõrsja (1890)
* Anna Dorothea (1891)
* Aastate pärast (1911)

## Erreferentziak

* 1 2 (Estonieraz) «Aspe, Elisabeth» Eesti biograafiline andmebaas ISIK (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).
* 1 2 3 (Estonieraz) Vaino, Maarja. «Loengusari "Mäluauk: naiskirjanikke erinevas ajas"» Sirp 2011-10-08 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2014-01-04) (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).
* 1 2 (Estonieraz) «Aspe, Elisabeth» Eesti Entsüklopeedia (Noiz kontsultatua: 2024-10-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1329746
* Multimedia: Elisabeth Aspe / Q1329746
# Lydia Koidula

Lydia Emilie Florentine Jannsen, Lydia Koidula bezala ezagutua (Vandrä, 1843ko abenduaren 24a/abenduaren 12a – Kronstadt, 1886ko abuztuaren 11$^{Greg}$/uztailaren 30a$^{Jul}$) estoniar olerkaria izan zen.
Bere izengoitiak Egunsentiko Lydia esan nahi du. Koidulailik (Egunsentiko abeslaria) ere deitu zioten.
Familia Pärnu hirian bizi izan zen 1850az geroztik eta bertan bere aitak 1857an estonierazko lehen egunkaria sortu zuen. 1864an Tartu unibertsitate-hirira joan ziren. Lydiak aitaren egunkarietan argitaratu zituen bere lanak. 1873an Eduard Michelson armadako medikuarekin ezkondu eta Kronstadteko itsas basera joan zen.
1867an bere lanik garrantzitsuena publikatu zuen, Emajõe ööbik (Emajõe ibaiko urretxindorra). Bere lanan alemaniarren eragina dago, eta Estoniak atzerriko botereen mende egotearen sentimendua agertzen da. Estonieraz idatzi zuen, zapaldutako nekazariaren hizkuntzaz.
Estoniako antzerkiaren sortzailetzat ere jotzen da, Vanemuine Elkartean egindako lanaren bidez. Estonieraz idatzi zituen lehen antzezlanak.
* Datuak: Q237056
* Multimedia: Lydia Koidula / Q237056
# Cortinarius badiovinaceus

Cortinarius badiovinaceus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoa: Cortinarius nigrellus var. occidentalis.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 8 cm bitarteko diametroarekin, kanpai itxurakotik ganbil zabaldura ertz mehearekin eta ale gazteetan zuria da errezelaren hondarrengatik; purpura-arrexka bizi kolorekoa, tonalitate ia beltzaxkarekin erdialdera.
Orriak: Oso zabal orritxoekin, zabalak, itsatsiak edo koska batez dekurrenteak, ertz heteromorfoa; hori-herdoil koloretik arre-tabakora doan kolorekoa.
Hanka: Azpi-klabiformea, sendo samarra, zuri-zetadun kolorekoa, baina laster arrexka-arrosa kolorekoa, ardo koloreko eremuak markatzen dituzten banda ugariz apaindua.
Haragia: Zuri-arrexka, usain eta zapore nabarmenik gabe.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Badiovinaceus epitetoa latinetik datos, marroia, esan nahi duen “badius” hitzetik eta mahats alea, esan nahi duen “vinaceus” hitzetik. Bere kolore arre eta moreagatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Ez da erraza kolore arre monotonoak dituzten eta elkarren oso antzekoak diren espezie horien artean nabigatzea.

## Sasoia eta lekua

Koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Costa Rica, Alpeak‎, Norvegia‎, Suedia‎, Finlandia‎, Frantzia, Italia‎.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 215 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Cortinarius badiovinaceus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q84324049
* Multimedia: Cortinarius badiovinaceus / Q84324049
# Cortinarius balteatoalbus

Cortinarius balteatoalbus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus concrescens, Cortinarius crassus, Cortinarius crassus var. balteatoalbus, Cortinarius subconcrescens, Phlegmacium balteatoalbum, Cortinarius crassus f. balteatoalbus, Cortinarius concrescens.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, gero lautua, haragitsua, ertza beherantz biribildua luzaroan. Gainazal lehorra, tomentu eta fibrila finekin, horixka. arrea kolore ez-uniformeekin.
Orriak: Ez oso estu, koska batez mehetu-dekurrenteak, oso zurbiletik buztin kolorerakoak, adreilu koloreraino. Ertz leun jarraitua, kolore berekoa.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 5 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 1,5 eta 3 cm bitarteko diametroarekin, gogorra, zilindrikoa edo oinarrian loditua edo baita fusiformea ere. Fibrilaz apaindua goialde furfurazeoarekin, zurixka heltze aurreratu samarreko aleetan kapelaren azpi-kolorea.
Haragia: Zurixka, arre kolorea hartzeko joerarekin hankaren oinarrirantz, usain nabarmenik gabea eta zapore gozokoa.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Balteatoalbus epitetoa latinetik dator, gerria, gerriarekin hornitua, esan nahi duen “balteatus” hitzetik eta zuria, esan nahi duen “albus” hitzetik. Hankan dituen apaingarriengatik.

## Jangarritasuna

Jangarria.

### Nahasketa arriskua

Zenbait autoreren ustez Cortinarius crassus espeziearen sinonimoa da.

## Sasoia eta lekua

Baso mistoetan, batez ere koniferetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alpeak‎, Danimarka‎, Norvegia‎, Suedia‎, Espainia‎, Erresuma Batua, Herbehereak‎, Polonia‎.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 183 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Cortinarius balteatoalbus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10431177
# Susanna Minguell

Susanna Minguell (Bartzelona, 1983) filosofo eta idazlea, lesbiana, kontrola eta boterearen gaia ditu interesgune.

## Biografia

Filosofia ikasi zuen eta Michel Foucault-en eragina duela baieztatzen du. Psikiatria zentro batean egin zuen lan, 23 urterekin hasi zen bertan lanean, begirale gisa, larrialdi zerbitzuan. Esperientzia gogorra izanik depresio grabea diagnostikatuta antidepresiboak jaso eta lana uzteko gomendioa eman zioten, 25 urte zituela:
   "Oso esperientzia heavya. Eta noski, Foucaultek ni jaio aurreko errealitateaz deskribatzen zuen guztia zegoen han." (Susana Minguell, Argia, 2021eko uztailaren 11)
Haurra izanik tratu txarrak pairatu zituen, psikologikoak zein sexu erasoak, oroitzapenak blokeatuta izan zituen urteetan, baina 28 urte zituela oroitzapenak bueltatu ziren eta psikologoarenera bueltatu zen, berriz ere antidepresiboak eman zizkioten. Poemak, auto-erretratuak eta bestelako idatziak eta irudiak garatu zituen. Gai desberdinak jorratu baditu ere, lau ardatz edo bloke desberdintzen ditu bere lanean: amnesia tenporala, isiltasuna, haustura eta indar unea.
   "Liburua argitaratzea salaketa publiko egiteko modu bat izan zen. Abusuen gaiari ikusgarritasuna emateko eta hori bizi izan duen pertsonak senti dezakeena azaltzeko modu bat. Ekintza politiko gisa ulertzen dut nik, ez testigantza gisa. Biktima roletik kanpo kokatzeko ariketa bat izan zen." (Susana Minguell, Argia, 2021eko uztailaren 11)
Haurren aurkako sexu-abusuak dibulgatzeko formazio tailerrak egin ditu, beti arteari lotuta, adibide Tolosan antolatutakoa.

## Obra
##### Liburuak

* Palabras dislocadas (Editorial Descontrol, 2019)

##### Artikuluak

* Carta abierta: ¿hablamos sobre abusos sexuales en la infancia? (Pikara Magazine, 2021)
* La víctima en los abusos sexuales en la infancia (El Salto, 2021)
* El terror a lo invisible (El Salto, 2020)

## Erreferentziak

* 1 2 «"Haurtzaroan jasandako sexu abusuak auzi politikoa dira"» Argia (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Gipuzkoa, Noticias de. «Tolosa inaugura una muestra de cara al 25-N» www.noticiasdegipuzkoa.eus (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) «PALABRAS DISCLOCADAS: RECITAL MUSICALIZADO - ESCUELA DE EMPODERAMIENTO» Agenda Tolosa 2015-04-09 (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Taller sobre las perspectivas de los abusos en la infancia» El Diario Vasco 2021-05-10 (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* ↑ (Katalanez) «Palabras dislocadas» Descontrol (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Carta abierta: ¿hablamos sobre abusos sexuales en la infancia?» pikara magazine 2021-05-12 (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) autoria. «La víctima en los abusos sexuales en la infancia» www.elsaltodiario.com (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) autoria. «El terror a lo invisible» www.elsaltodiario.com (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).

## Ikus, gainera

* Haurren aurkako sexu-abusuak
* Emakumeen aurkako indarkeria

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Susana Minguellekin Palabras dislocadas aurkezten
* Datuak: Q110726065
# Datu mota osoa

Datu mota osoa (integer bezala ezagutzen dena), konputazioan, zenbaki osoen azpimultzo finitoa adierazi dezaken datu mota da. Adierazi dezaken zenbakirik altuena datuak erabiltzen den lekuaren araberakoa da, eta zenbaki negatiboak adieraztea posiblitatearena. Erabil ditzakegun datu mota osoak eta haien tamaina lengoairen eta arkitekturaren araberakoak dira. Adibidez, zenbaki osoak gordetzeko memorian 4 byte baditugu:
    4 Byte = 4x8 = 32 bit
    32 bitekin 2$^{32}$=4294967296 balore adieraz daitezke:
      * Positiboak bakarrik (osoak zeinurik gabe): 0tik 4294967295ra
      * Positibo eta negatiboak (osoak zeinuarekin): -2147483648tik 2147483647ra

## Eragiketak zenbaki osoekin

Datu mota osoekin ohiko aritmetika eragiketak egin daitezke: batuketa, kenketa, biderketa eta zatiketa. Zatiketaren kasuan, emaitza balore erreal bat izan daiteke eta ez du zertan zenbaki osoa izan. Kasua hori bada, eta emaitza datu mota oso bezala adierazi behar denez, atal hamartarra ezabatu beharko zaio. Bi metodo daude hau burutzeko:
* Biribiltzea: Zenbaki oso gertuenera hurbilduz (Adibidez: 3,8 --> 4 / 3,2 --> 3)
* Trunkatzea: Atal hamartarra kenduz (Adibidez: 3,8 --> 3 / 3,2 --> 3)
Datu mota osoekin egin daitekeen beste eragiketa ez ohiko bat, modulua izango litzateke, zatiketa oso baten hondarra:
    184 zati 3 = 61 (hondarra 1) --> 184 modulu 3 = 1
Modulu eragiketak honako propietate hauek betetzen ditu:
    a mod b = c
      * c ≥ 0
      * c < b
      * c, 0 bada --> a, b-ren multiploa da
      * c, 0 bada eta b berdin 2n (n 0 baino handiago edo txikiago den zenbaki osoa izanda) --> a (Bikoitia da)

## Gainezkatzea (overflow)

Ordenagailu programa batek datu mota oso bati esleitu ez daiteken balorea esleitzen badio, eremuaren muga gainditzen duelako ( a=2$^{40}$ adibidez), gainezkatzea deritzon errorea agertuko da (overflow ingelesez). Hau gertatzen denean, normalean programak funtzionatzen jarraitzen du, baina baloreak 0 balioa hartuko du. Zenbaki negatibo bat datu mota oso positibo bati esleitzen bazaio, hau positibo bihurtuko da.

## Ikus, gainera

* Datu mota

## Kanpo estekak

* Datuak: Q729138
# Gravity

Gravity (euskaraz: Grabitatea) zientzia-fikziozko suspense filma da, Alfonso Cuarón mexikar zinemagileak 2013an zuzendu zuena. Sandra Bullock eta George Clooney dira aktore nagusiak. Veneziako Mostraren 70. edizioa ireki zuen, 2013ko abuztuaren 28an, eta 7 Oscar sari jaso zituen, Zuzendari onenarena barne.

## Argumentua

Ryan Stone doktorea (Sandra Bullock), bere lehenbiziko espazio bidaian, Hubble teleskopioa konpontzen ari da. Bidaia horretan, beste kosmonauta batzuekin batera, Matt Kowalsky (George Clooney) komandante beteranoa dago. Baina, ustegabe larria izanen dute: suntsitutako satelite eta espazio-estazioez osatutako zabor euriak abiadura handian etorriko zaie gainera.
Zabor euriak talka eginen du Explorer espazio ontziarekin, eta gainerako espediziokideak hilen dira, Beraz, bi protagonistak espazioan erabat bakarrik geldituko dira. Lurraren azaletik 600 kilometroko garaierako orbitan esekita, inorekin harremanetan jarri ezinik, Stone doktoreak eta Kowalsky komandanteak etxera bizirik itzultzeko konponbidea topatu beharko dute. Eta laster egin beharko dute, oxigenoa agortuz baitoa eta zabor ekaitza berriz ere gainera baitatorkie.

## Aktoreak

* Sandra Bullock: Ryan Stone doktorea.
* George Clooney: Matt Kowalsky komandatea.
* Ed Harris: Houstongo misioaren kontroleko ahotsa.
* Paul Sharma: Shariff-en ahotsa, Explorer espaziontziko espaziogizona.
* Basher Savage: errusiar espazio estazioko ahotsa.
* Amy Warren: Explorer espaziontziko emakumezko kapitaina.
* Orto Ignatiussen: Aningaaq-en ahotsa, inuit arrantzalea.

## Sariak

2014ko martxoaren 2an ospatutako 86. Oscar Sarien ekitaldian 7 Oscar Sari irabazi zituen: Zuzendari onenaren Oscar Saria (Alfonso Cuarón), Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (Steven Price), Soinu edizio onenaren Oscar Saria (Glenn Freemantle), Soinu onenaren Oscar Saria (Skip Lievsay, Niv Adiri, Christopher Benstead eta Chris Munro), Argazkigintza onenaren Oscar Saria (Emmanuel Lubezki), Muntatze onenaren Oscar Saria (Alfonso Cuarón) eta Efektu berezi onenen Oscar Saria (Tim Webber, Chris Lawrence eta Dave Shirk Neil Corbould).
Bestalde 6 BAFTA sari (tartean filma onena eta zuzendari onenaren sariak) eta zuzendari onenaren Urrezko globo Saria ere irabazi zuen.

## Erreferentziak

* ↑ 'Gravity' filmarekin hasi da Veneziako jaialdia. Berria, 2013ko abuztuaren 29an, berria.es (Noiz kontsultatua: 2024-10-12).
* ↑ 7 Oscar ‘Gravity’-rentzat eta filma onenaren saria ‘12 years a slave’-entzat. Naiz, 2014ko martxoak 3, naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-12).

## Kanpo estekak

* Gravity, imdb.com (Ingelesez)
* Agote, Gontzal, Minimalismo galaktikoa, berria.eus
* Datuak: Q2579784
* Multimedia: Gravity (film) / Q2579784