OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Txingor

    Artikulu hau meteorologia fenomenoari buruzkoa da; musika taldea gaitzat duena beste hau da: «Kazkabarra»
Txingorra (baita kazkabarra, harria, harriabarra, babazuza, inetasi) atmosferan gertatzen den izotz prezipitazioa da, izotzezko bola txikietan (txingor-aleak) gehienetan. Ur gainhoztuaz betetako ekaitzetan, udan nahiz neguan, gertatu ohi da. Fenomeno meteorologiko kaltegarria da, baratzak eta uztak hondatu eta objektu eta eraikinak kaltetu ditzakeelako, bereziki txingor-aleen tamaina handia denean.

## Muturreko txingor-aleak

* Txingorrik handiena Nebraskan erori zen 2003ko ekainaren 22an, 47,6 cm ingurua edo 17,9 cm diametroa zuen, hau da, meloi bat bezalakoa.
* Txingorrik astunena Kazakhstanen erori zen 1959an, 1,9 kg zituen.

## Ikur meteorologikoak

* Deskribapena
* Txingor prezipitazio leuna.
* Txingor prezipitazio neurritsu edo gogorra.
* Txingorraldi leuna euriarekin edo euri gabe.
* Trumoi-ekaitza gehi txingorraldia.

## Ikus, gainera

* Elurbustia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37602
* Multimedia: Hail / Q37602
# La Nación (Argentina)

La Nación Buenos Airesen argitaratzen den informazio orokorreko argentinar egunkaria da. Bartolomé Mitrek sortu zuen 1870eko urtarrilaren 4an, José María Gutiérrez, Rufino y Francisco de Elizalde, Ambrosio Lezica, Juan Agustín García, Delfin Huergo, Adriano Rossi, Cándido Galván eta Anacarsis Lanús lagunen laguntzarekin. Herrialdeko bigarren hedatuena da Clarínen ondoren. Bere lehen alea 1870eko urtarrilaren 4an argitaratu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Ares, Carlos: El periódico conservador argentino La Nación ha cumplido 115 años, elpais.com
* ↑ (Gaztelaniaz) «La Nación (diario argentino) - EcuRed» www.ecured.cu (Noiz kontsultatua: 2023-10-09).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Lanacion.com
* Datuak: Q1507630
* Multimedia: La Nación (Argentina) / Q1507630
# Los Andes (egunkaria)

Los Andes Mendoza hirian (Argentina) argitaratzen den goizeko egunkaria da. Egunkaria ibilbide luzeko kazetaritza enpresa da, eta Adolfo Callek sortu zuen 1882an. Egunkari digital gisa Interneten argitaratu zen lehen egunkaria izan zen herrialdean, 1995eko irailean. Gaur egun, Clarín taldearen jabetzakoa da. 2019an, batez beste, eguneko 16.315 tirada ditu.
2008ko otsailaren 27an bere bertsio digitala diseinu berri batekin berrabiarazi zuen. Urte horretan bertan, enpresak inprimatze-instalazio berri bat eraiki zuen, 4.000 m² baino gehiago estalita dituena, eta 3.000 tona paper gordetzeko aukera ematen duena.

## Historia

Los Andes egunkaria Adolfo Calle abokatu, politikari eta kazetariak sortu zuen 1882ko urriaren 20an.
Hasiera-hasieratik, Los Andes mendozar historiaren protagonista izan zen, eta Mendoza, Sus, Argentina eta munduko aldaketa sozial, enpresarial eta teknologikoak islatu zituen.
Hilean batez beste 25 milioi irakurketa eta 2.200.000 erabiltzaile bakarrekin, duela mende bat baino gehiago paperean sortutako egunkaria ere lehena da sarean.
Mendozako egunkari zaharrenaren eragin zuzeneko eremua San Luis, San Juan, Kordoba, Buenos Aires eta Txileko Errepublikara ere zabaltzen da, paperezko edizioaren ale ugari banatzen diren tokietara.
Gainera, mundu osoko milaka irakurlek bertako, nazioko eta nazioarteko albisteak Internet bidez jasotzen dituzte; herrialde gehienek, hala nola, Txilek, Espainiak, Estatu Batuek eta Mexikok.
50eko hamarkada iritsi arte, Andeetako sirenek mendoziarrei abisua ematen zieten aparteko gertakari bat gertatzen zenean. Jendea eraikinaren aurrean biltzen zen, arbel eta kartel erraldoietan zabaldutako albistearen berri izateko.
Igandeko edizioarekin batera, Tintero aldizkaria dator, haurrentzat. Hemeroteka erabat digitalizatua du TIFF formatuan, eta karaktereen ezagutza optikoaren sistemaren bidez bilatzeko aukera ematen du.
1987an, Konex sarien aipamen berezia jaso zuen, Argentinako komunikazioari eta kazetaritzari egindako ekarpenagatik.
Audiotestu zerbitzua ezarri zuen lehen egunkaria izan zen Andeak, eta bere eraikinean bertan ireki zuen Mendozaren lehen ziberkafea, Interneteko erabiltzaileen eskaria asetzeko.Interneteko lehen hornitzaile lokala ere izan zen, eta webean lineako edizio bat jarri zuen Argentinako lehen egunkaria izan zen.
Gaur egun, papereko zirkulazioa egunero mantentzen du, eta garrantzitsuena igandekoa da

## Erreferentziak

* ↑ Los Andes Online. .
* 1 2 Copia archivada. .

## Kanpo estekak

* Los Andes egunkariaren webgune ofiziala
* Los Andes egunkariaren ohar sailkatuak
* Datuak: Q1632856
# Claire de Chandeneux

Louise Lucienne Emma Bérenger, lehen ezkontzan Emma de Prébaron eta bigarren ezkontzan Emma Bailly (Crest, 1836ko azaroaren 17a – Vincennes, 1881eko urriaren 6a), Claire de Chandeneux izengoitiaz ezagunagoa, frantziar eleberrigilea izan zen.

## Bizitza

Joseph Alexandre Henri Bérenger zerga-biltzailearen eta Françoise Octavie Bérengerren alaba, Louise Lucienne Emma Bérenger 1836ko azaroaren 17an zaio zen Cresten. Bi aldiz ezkondu zen, lehenengoz Prébaron kapitainarekin eta bigarrenez Bailly komandantearekin.
Claire de Chandeneux birramonaren izena erabiliz, militarren bizitzari buruzko hogeita hamar eleberri inguru idatzi zituen. Société des gens de lettres erakundeko kidea zen eta bi aldizkari sortu zituen, Paris littéraire eta Paris charmant, hil baino bi urte lehenago.
Jules Barbey d'Aurevilly idazleak «bluestocking», «abentura txikietako eleberrigile», «eleberrien metrailadore tolesgabe» eta «emakumezko Ponson-Terrail» mespretxuz deitu zion. Léon Bloyk ere burla egin zien modan zeuden «eleberri zintzoei».
Cresteko kale batek eta bertan dagoen haurtzaindegiak idazlearen izena daramate.

## Lanak

* Les Remèdes contre l'amour. Madame de Lignerolle (1870)
* Le Mari de Laurence (1873)
* Les Visions d'or. Régine. Le Testament de ma tante. Madeleine de Payseran (1874)
* La Tache originelle (1875)
* Blanche-Neige, suivi de Il ne faut pas dire : Fontaine... et Madame était chez sa mère (1875)
* Les Ménages militaires (lau liburukitan, 1875-1876)
* Les Terreurs de Lady Suzanne (1876)
* Vaisseaux brûlés (1877)
* Une faiblesse de Minerve (1877)
* Le Lieutenant de Rancy (1877)
* Les Ronces du chemin (1877)
* Une fille laide (1878)
* Les Giboulées de la vie (1878)
* Sans Cœur ! (1878)
* La Croix de Mouguerre (1879)
* Les Mariages de garnison : L'Honneur des Champavayre. La Dot réglementaire (bi liburukitan, 1880)
* L'Automne d'une femme (1880)
* Secondes Noces (1881)
* Val-Régis la grande (hil ostekoa, 1882)
* Un cœur de soldat (hil ostekoa, 1882)
* Souvenirs de Bérénice (hil ostekoa, 1882)

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Heylli, Georges d'. (1877). Dictionnaire des pseudonymes. Paris: Dentu, 76 or..
* 1 2 (Frantsesez) «Acte de naissance de Louise Lucienne Emma Bérenger» Registre d'état-civil de la commune de Crest (1834-1836), cote 2 Mi 835/R1. Archives départementales de la Drôme, 294 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ (Frantsesez) Bulletin d'archéologie et de statistique de la Drôme. 16 (argitaratze data: 1882), 33 or..
* ↑ (Frantsesez) «Nécrologie» Les Annales catholiques: 162. 1881-10-15.
* 1 2 3 (Frantsesez) Alesson, Jean. «Claire de Chandeneux» La Gazette des femmes 82: 1. 1881-11-10.
* ↑ (Frantsesez) Barbey d'Aurevilly, Jules. (1968). Les Œuvres et les Hommes. 5 : Les Bas-Bleus Genève: Slatkine Reprints, 303-314 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ (Frantsesez) Bloy, Léon. (1999). Le Vieux de la montagne (1907-1910). Paris: Robert Laffont, 131 or..
* ↑ (Frantsesez) «Ecole maternelle Chandeneux» Ministère de l'Education Nationale (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2975144
* Multimedia: Emma Bérenger / Q2975144
# Jelena Veltman

Jelena Ivanovna Veltman, jaiotzez Kube, (errusieraz: Елена Ивановна Вельтман (Кубе); 1816ko otsailaren 18a/otsailaren 6a – 1868ko martxoaren 13a/martxoaren 1a) errusiar idazlea izan zen, batez ere eleberriak eta ikasliburuak idatzi zituena.

## Bizitza

Jelena Kube 1816an jaio zen. 1850eko otsailaren 24an Aleksandr Veltman kartografo, hizkuntzalari, arkeologo eta idazlearekin ezkondu zen. Harekin seme bat eta alaba bat izan zituen.
Ezkondu aurreko abizena erabiliz edo modu anonimoan, Moskvitianin aldizkarian kolaboratu zuen. Hainbat eleberri labur idatzi zituen aldizkari horretarako, besteak beste Lidia, Apollon Grigoriev poeta argumentu horretan oinarritutako poema bat idaztera bultzatu zuena.
Liburu moduan eleberri hauek argitaratu zituen: Lidia, rasskaz iz zhizni muzykalnogo utxitelia (1848), Viktor (1853) eta Prikliutxenia korolevitxa Gustava Irikovitxa, zhenikha tsarevny Ksenii Godunovoi (1867). Azken lan horrek agerian uzten du egileak Boris Godunov tsarraren garaiaren azterketa serioa egin zuela. Pedagogia ere ikasi zuen eta hainbat idazlan kaleratu zituen: O vospitanii zhenstxiny v obstxestvennykh utxilistxakh (1849), Azbuka i txtenie dlia pervogo vozrasta (1862) eta Sviatyni i dostopamiatnosti moskovskogo Kremlia (1873).
Jelena Veltman 1868ko martxoaren 13an hil zen (edo, beste datuen arabera, martxoaren 16an), 52 urte zituela.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* 1 2 (Errusieraz) Николаев, Пётр, ed. Русские писатели 1800—1917: Биографический словарь (русский). 1 Москва: Большая российская энциклопедия (argitaratze data: 1989), 672 or..
* ↑ (Errusieraz) Акутин, Ю. М. (1978). «Александр Вельтман и его роман «Странник»» Вельтман А. Повести и рассказы. Москва: Наука.
* 1 2 3 (Errusieraz) Арсеньев, Константин; Петрушевский, Фёдор, eds. «Вельтман, Елена Ивановна» Энциклопедический словарь. Vа Санкт-Петербург: Брокгауз — Ефрон (argitaratze data: 1892), 865-866 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107069666
* Multimedia: Elena Veltman / Q107069666
# Anglo-saxoi

Anglo-saxoiak talde etnokultural bat izan ziren, Goi Erdi Aroan Britainia Handiaren hegoaldean eta ekialdean bizi izan zirenak. Antzinako ingelesaz hitz egiten zuten, eta V. mendetik aitzina uhartera iritsitako germaniar kolonoen ondorengoak ziren.

## Historia

Gildas eta Beda elizgizon kristauek idatzi zituzten anglo-saxoien migrazioari buruzko lehenbiziko kontakizunak. Gildas britainiarra zen, eta 500 aldean ondu zuen bere kronika, ziurrenik Britainia Handiko hego-mendebaldean. Kontakizun horren arabera, erromatar armada Britainia Handitik irten ondoren, inbaditzaile odolzaleak iritsi ziren, uharteko biztanleak hil edo erbestera eraman zituztenak.
Berrehun urte geroago, Bedak, Jarrowko monasterioko monje anglo-saxoiak, The Ecclesiastical History of the English People idatzi zuen, 731n amaitu zuena. Data zehatza eman zuen anglosaxoien lehenbiziko etorrerarako, 449. urtea, eta hiru tribu zirela idatzi zuen: jutoak (Jutlandiakoak), angloak (ipar Alemaniako Angeln penintsulakoak) eta saxoiak (egungo Saxonia Beherekoak).
Hasieran, Britaniako biztanleek ez zuten erresistentzia sendorik agertu, baina 500. urte inguruan gogor egin zieten aurre inbaditzaileei. Elezaharraren arabera, Artur erregea zuten buruzagia, baina ez dago haren existentziaren frogarik. Gildasek, berriz, Ambrosius Aurelianus aipatzen du, erromatar-britainiarren buruzagi kristaua, hamabi gudu irabazi zituena anglo-saxoien aurka. Britainia Handiko zeltek ere etsai eta atzerritartzat hartu zituzten: sassenachs izena eman zieten eskoziarrek eta saesneg galesek.
Tribu anglo-saxoiak Britainia Handiko hegoaldeko eta ekialdeko eskualde desberdinetan kokatu ziren. Zenbait erresuma eratu zituzten, muga aldakorrekin, etengabe elkarren aurka gerran zeudenak. 650ean zazpi erresuma zeuden:
* Kent. Jutoek sortua. Ethelbert Kentekoa izan zen kristautasunera bihurtu zen lehenbiziko errege anglo-saxoia, 595 aldean.
* Mercia. Offak eratu zuen Galesen eta Ingalaterraren arteko mugan.
* Northumbria.
* East Anglia. Angloek sortua.
* Essex (Ekialdeko sasoiak).
* Sussex (Hegoaldeko saxoiak).
* Wessex (Mendebaldeko saxoiak).
850ean, hiru erresuma handitan bildu ziren: Northumbria, Mercia eta Wessex.

## Erreferentziak

* ↑ anglo-saxoi. Euskaltzaindiaren Hiztegia, euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).
* ↑ Curry, Andrew. Migration, not conquest, drove Anglo-Saxon takeover of England. science.org (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).
* 1 2 3 Hills, Catherine. The Anglo-Saxon invasion and the beginnings of the 'English'. ourmigrationstory.org.uk (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).
* 1 2 3 Anglo-Saxons: a brief history. history.org.uk (Noiz kontsultatua: 2024-12-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32768
* Multimedia: Anglo-Saxons / Q32768
# Chhau dantza

Chhau dantza$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Tribuen erritoetan presentzia handia du Chhau dantzak. ||
| Mota | Kultura Ondare Immateriala |
| Erreferentzia | 00337 |
| Kokalekua | India |
| Eskualdea$^2$ | Asia eta Ozeano Barea |
| Izen ematea | 2010 (XXXIV. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Chhau dantza (oriyaz: ଚାଉ ନୃତ୍ୟ), India ekialdeko dantza tradizionala da, bereziki Odisha, Jharkhanden eta Bengalan. Dantzarekin batera poema klasikoak errezitatzen dira, esaterako Mahabharatakoak eta Ramayanakoak; askotan ere tokiko gai folklorikoak. 2010etik Gizateriaren Kultura Ondare Immaterialaren izendapena du.

## Estiloak

Jatorria lurralde desberdinetan izanik, haiekin lotutako hiru estilo bereizi egiten dira:
* Seirakella: maskarekin egiten dira.
* Purulia: maskarekin egiten dira.
* Mayurbhanj.
Komunitate horiekin oso lotua estua du dantza honek, nahiz eta hizkuntza eta erlijio desberdinak izan.

## Festak

Chhau dantza lurraldetako festekin eta ospakizunekin oso lotuta dago. Bereziki, Chaitra Parva udaberriko festarekin.

## Historia

Dantza honen jatorria tokian-tokiko borroka-arte batzuetan egon daiteke. Gerra dantzak dira, beraz. Dirudienez Purulian sortu zen nahiz eta ondoren Odishan arrakasta handia izan. Beste garaietan herri xumeak ez zuen dantza honetan parte hartzen: aitoren semeen abantaila zen. Emakumezkoek ere debekatuta zuten eta ezin zuten teknika hori ikasi.
Gaur egun, Indiako gizartean aldaketa handiak ematen ari dira eta, ondorioz, komunitateek dantza honekin zuten lotura gero eta ahulagoa bihurtzen ari da. Halaber, gero eta lotura gehiago du turismoarekin.

## Dantzaren ezaugarriak

Dantzaren mugimenduek borroka teknikak eta animalien mugimenduak, batez ere hegaztiak, erabiltzen dituzte. Normalean, aire librean egiten da eta gauez. Melodiak tradizionalak dira eta bi aire musika-tresnekin egiten dira: mohuri eta shehnai; bi horiekin batera perkusio tresnak ere erabiltzen dira: dhol, dhamsa eta karkha.
Dantzaren aldaera batzuetan maskarak erabiltzen dira. Oso dotoreak dira. Shutadar komunitateak prestatzen ditu, horretarako zeramika margotua eta shola erabiltzen dute; shola malgua den pasta zuri bat da.

## Iruditegia

* Gizonezko dantzaria.
* Chhau dantzaria.
* Chhau dantzariak Jharkhand estatuko herri batean.
* Chhau dantza gauean.

## Erreferentziak

* ↑ https://ich.unesco.org/fr/RL/la-danse-chhau-00337?RL=00337
* ↑ http://demasiadasnoches.blogspot.com/2019/08/chhau-india.html

## Kanpo estekak

* Chhau dantza Purulian, Youtubeko bideoa.
* (Frantsesez)(Gaztelaniaz):Unescoren informazio fitxa.
* Datuak: Q1071518
* Multimedia: Chhau dance / Q1071518
* Koordinazioa: Wiki Loves Living Heritage/Chhau dance
# Klaus Wolfermann

Klaus Wolfermann (Altdorf bei Nürnberg, 1946ko martxoaren 31 – 2024ko abenduaren 18a) alemaniar xabalina-jaurtilaria izan zen.
Mendebaldeko Alemaniako taldearekin lehiatu zen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan, Munichen. Xabalina proba irabazi zuen 90.48 metroko jaurtiketa batekin, Jānis Lūsis letoniarraren aurretik, 90.46 metro lortuz.
1973ko maiatzaren 15ean munduko errekor berria ezarri zuen 94.08 metroko jaurtiketarekin.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 1972 | Munich Alemania | 01 ! | Xabalina-jaurtiketa |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q553937
* Multimedia: Klaus Wolfermann / Q553937
# Manuel Martín Piñera

Manuel Martín Piñera, (Cabezón de la Sal, Kantabria, 1931ko ekainaren 3a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1955etik 1969ra.
Garaipenik nabarmenak, Espainiako Vueltako bost etapa, 1963ko Getxoko Zirkuitua eta 1966ko Masferrer garaikurra izan ziren.

## Palmaresa

1958
* Errioxako Itzulia eta etapa 1
1960
* Circuito Montañés
* Cuprosan Sari Nagusia
1961
* Levanteko Itzuliko etapa 1 (taldeako erlojupekoa)
* Bartzelona-Madrilgo etapa 1 (Torres-Serdán garaikurra)
* Kolonbiako Itzuliko etapa 1 (taldeako erlojupekoa)
1962
* 2. Kataluniako Voltan
* 3. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
1963
* Getxoko Zirkuitua
* 2. Torrelavegako Zirkuituan
* 3. Udaberriko Klasikan
1964
* Bilboko Udala Sari Nagusia
* Frantziako Tourreko etapa 1 (taldekako erlojupekoa)
* 3. Jaumendreu garaikurran
* 4. Narancoko Igoeran
1965
* Espainiako Vueltako 2 etapa
* 2. Getxoko Zirkuituan
* 6. Levanteko Itzulian
1966
* Masferrer garaikurra
* 2. Meatze Haranetako Itzulian
* 2. Elola Sarian
* 3. Euskal-Nafar mendiko txapelketan
1968
* Espainiako Vueltako 2 etapa
* 4. Errioxako Itzulian
1969
* Espainiako Vueltako etapa 1

## Sailkapen orkorra Itzuli Handietan

| Itzulia | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - | - | - | 50. | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | UT | 52. | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | 35. | - | 45. | 47. | 30. | - | 21. | 49. | - | 40. | 67. |
-: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, erretiratu zen

## Kanpo estekak

* Manuel Martín Piñera - Firstcycling.com
* Datuak: Q941789
# Cystoderma carcharias var. fallax

Cystoderma carcharias var. fallax Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du interes gastronomikorik, toxikotasunen bat izateko arriskuarekin.
Sinonimoa: Cystoderma intermedium.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, lehorra, ez da likatsua, pikortsu-flokosoa, hasieran ia hemisferikoa edo ganbila, gero lau samarra. Hori-lehoi kolorekoa edo arre-okre kolorekoa, erdian lehoi-gorrixka kolorearekin. Ertza oxkarratu ikusgarri batekin eta koskekin apaindua.
Orriak: Itsatsiak, zuriak, baina tindu arrosa arin batekin.
Hanka: Kapelaren kolore berekoa eraztunetik oinarriraino, estaldura ezkatatsu pikortsu batekin. Eraztunetik gora kolore zurixka du. Eraztun iraunkorra lepoko-formakoa, oso nabarmena.
Haragia: Okre-arrosa kolorekoa kapelan eta arre-horixka oinean.
Etimologia: Cystoderma terminoak azala anpuluekin edo garatxoekin dituela esan nahi du. Fallax epitetoa latinetik dator, gezurra, engainagarria, esan nahi duen "fallas" hitzetik. Erraz nahas daitekeelako beste espezie batzuekin

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Cystoderma amianthinum delakoarekin nahastu daiteke, honek oina ez du hain ikusgarria eta eraztuna ez du hain markatua.
Cystoderma carcharias-ri buruz, lehen Cystoderma fallax edo Cystoderma intermedium bezalako sinonimo taxonomikoak erabiltzen ziren, baina gaur egungo izenarekin ordezkatu dira.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean, koniferoen basoetako soilguneetan. Espezie taldekoia.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Islandia, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 363 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno.. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 47 or. ISBN 84-282-0541-6 (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier,. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia..
* ↑ Cystoderma carcharias var. fallax: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131471238
# Veronica diosmifolia

Veronica diosmifolia, sinonimoa Hebe diosmifolia, Plantaginaceae familiako loredun landare espezie bat da, jatorriz Zeelanda Berrikoa.

## Ezaugarriak

Zuhaixka trinkoa da, Aucklandetik iparraldeko behe-lurretan bizi dena. Hosto estu pareak ditue, ertzean hainbat koskarekin, 8-20 mm luze eta 3-6 mm zabal. Tarte estu nabarmena dute oinarrian. Lore-buru trinkoa, 6 cm luze, oro har adar batzuekin.
Behe-lurretako sastraketan eta basoen ertzetan bizi da, askotan kostaldetik edo ibaiertzetatik gertu.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Veronica diosmifolia A.Cunn.» Plants of the World Online (Royal Botanic Gardens, Kew) (Noiz kontsultatua: 2022-10-09).
* ↑ (Ingelesez) Veronica diosmifolia. New Zealand plant conservation network (Noiz kontsultatua: 2024-12-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5235215
* Multimedia: Veronica diosmifolia / Q5235215
# Federico Mayor Zaragoza

Federico Mayor Zaragoza (Bartzelona, Katalunia, 1934ko urtarrilaren 27a - Madril, 2024ko abenduaren 19a) kataluniar zientzialari eta politikaria izan zen.

## Biografia

Lehenengo ikasketak Bartzelonan egin zituen, baina Madrilgo Unibertsitatean eskuratu zuen doktoregoa, 1958an, farmaziako ikasketak egin ostean. 1959-1963 bitartean bertako irakasle-laguntzaile izan zen, eta Granadakoan biokimikako katedra eskuratu zuen 1963an. 1968an erretore izendatu zuten, eta Hezkuntzako Nazio Kontseilari izan zen 1969-1972 bitartean.
Politikaren eta zientziaren alorrean eskuratu izan dituen beste hainbat karguz gainera, Hezkuntza eta Zientzietako idazkariordea izan zen 1973tik 1975era. 1977an Espainiako gobernuan sartu zen, UCD alderdiaren zerrendetan, independente gisa, baina 1978an kargua utzi eta UNESCOren zuzendari-laguntzaile izendatu zuten. 1981ean Hezkuntza eta Zientziako ministro izan zen, 1982an PSOE alderdia gobernura iritsi zen arte. 1987an Europako Legebiltzarreko kide izendatu zuten CDS alderdiaren eskutik, eta urte hartan bertan egin zuten UNESCOren idazkari nagusi. 1993an zuzendari-karguan berretsi zuten. Lan handia egin zuen Estatu Batuak eta Erresuma Batua UNESCO erakundera erakartzeko, eta kargua hartu zuenetik, lan handia egin zuen Giza Eskubideen alde: gizabanakoaren formazioaren eta elkartasun intelektualaren ezaugarri nagusitzat azpimarratu ditu eskubide horiek.
Zientzietako zenbait lanez gainera, 1987an Mañana siempre es tarde liburua eman zuen argitara; hor, garapenaren kontzeptua eta ikerketa zientifikoaren eta hezkuntzaren etorkizuneko beharrak lotu zituen. Erakunde, akademia eta elkarte ugarietako kide da: Sociedad Española de Bioquímica (1964), Asociación Americana para el Fomento de la Ciencia (1965), Erresuma Batuko Biokimika Elkartea (1966), Real Academia Nacional de Farmacia (1975), Erromako Kluba (1981), Real Academia de Bellas Artes de San Fernando (1994), Txinako Zientzia Akademia (1994), Errusiar Zientzia Akademia (1999), Real Academia Nacional de Medicina (2002) eta Europar Zientzia eta Arte Akademia.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q457158
* Multimedia: Federico Mayor Zaragoza / Q457158