OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lurmutur Ekialdea

Lurmutur Ekialdea (ingelesez: Eastern Cape, xhoseraz: Mpuma-Koloni; afrikaansez: Oos-Kaap) Hegoafrikako bederatzi probintzietako bat da. Herrialdearen hego-ekialdean dago, Indiako ozeanoaren bazterrean. 168.966 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 6.996.976 biztanle zituen 2016an. Biztanleen % 80 inguru xhosera hiztunak dira. Hiriburua Bhisho da.

## Banaketa administratiboa

Lurmutur Ekialdea probintzia bi metropoli udalerri (Buffalo City eta Nelson Mandela Bay) eta sei barruti udalerritan banaturik dago. Barruti udalerriak 27 udalerri lokaletan azpibanaturik daude.
| Izena | Kodea | Hiriburua | Eremua (km$^2$) | Biztanleria (2016) | Dentsitatea (bizt/km$^2$) |
| Alfred Nzo | DC44 | Mount Ayliff | 10.731 | 867.864 | 80,9 |
| Amathole | DC12 | East London | 21.117 | 880.790 | 41,7 |
| Buffalo City | BUF | East London | 2.750 | 834.997 | 303,6 |
| Chris Hani | DC13 | Komani | 36.407 | 840.055 | 23,1 |
| Joe Gqabi | DC14 | Barkly East | 25.617 | 372.912 | 14,6 |
| Nelson Mandela Bay | NMA | Gqeberha | 1.957 | 1.263.051 | 645,4 |
| OR Tambo | DC15 | Mthatha | 12.141 | 1.457.384 | 120,0 |
| Sarah Baartman | DC10 | Gqeberha | 58.245 | 479.923 | 8,2 |

## Erreferentziak

* ↑ Stats in Brief, 2010. statssa.gov.za (Noiz kontsultatua: 2022-1-17).
* ↑ Stats in Brief, 2016. cs2016.statssa.gov.za (Noiz kontsultatua: 2022-1-17).
* ↑ 2016 Boundaries. Municipal Demarcation Board, demarcation.org.za (Noiz kontsultatua: 2022-1-20).
* ↑ Community Survey 2016. Statistics South Africa, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2022-1-20).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Probintziaren webgune ofiziala
* Datuak: Q130840
* Multimedia: Eastern Cape / Q130840
# Justin Hiriart

Justin Hiriart Gregorio Muro "Harriet" komikigileak sorturiko komiki sorta da. Francisco Fructuosorenak dira marrazkiak eta koloreak.
XVII. mendeko euskal herriko kostaldean eta ternuako lurraldean kokatua da, eta Justin Hiriart izeneko euskal baleazalearen bizipenak kontatzen ditu. 1980ko hamarkadan hasi ziren lehen aleak argitaratzen. Euskarazko bertsioa Ipurbeltz eta Habeko Miken eskutik kaleratu zen. Gazteleraz eta frantsesez ere argitaratu da.
2015an Edizio Oso batean bildurik argitaratu ziren atalak.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
XVII. mendea. Justin Hiriart Donibane Lohizunen bizi den itsas kapitaina da. Martin kontramaisuarekin batera, Ternua inguruetan baleak ehizatzea du ogibide. Abentura ugari biziko dituzte bi lagunek. Atal ezberdinetan zehar, itsas nabigazio, baleontzi eta balearen ehizaren berri jakingo du irakurleak. Euskal baleazaleek ipar-amerikar herriekiko zituzten harremanak ere ageri dira liburuetan zehar, Mikmak eta inuitekin zituzten harremanak alegia. Frantziako eta Ingalaterrako gobernu eta ontziteriekin sorturiko tirabirek ere estuasunetan jarriko dituzte protagonistak behin baino gehiagotan.

## Atalak

Sei atal izan dira argitaratuak, han hemenka:
* Itsas gorritan
* Izotzezko tranpa
* Sekretua
* Brulota
* Satanen Itsasuntzia
* Itzal zuriak

## Kanpo estekak

* Justin Hiriart, edizio osoa
* Datuak: Q65216291

## Erreferentziak

* ↑ SA, Baigorri Argitaletxea. (2015-11-12). ««Justin Hiriart»-en komiki albumak berrargitaratu dituzte» GARA (Noiz kontsultatua: 2019-04-25).
# Evelyn Underhill

Evelyn Underhill (1875eko abenduaren 6 – 1941eko ekainaren 15) Ingalaterrako idazle katolikoa izan zen, ezaguna praktika erlijioso eta ispiritualari buruz egindako idatziengatik, bereziki mistizismo kristauren eremuan.
Ingeleraren eremuan gai horri buruzko XX. mendeko lehen erdiko idazlerik irakurriena izan zen. 1911an publikatu zuen Mysticism nobelak ez zuen izan parekorik salmenta kopuruan ahalik eta 1946an Aldous Huxleyk The Perennial Philosophy argitaratu zuen arte.
* Datuak: Q454734
* Multimedia: Evelyn Underhill / Q454734
# Andoni Aretxabaleta

Andoni Aretxabaleta Aramendi, pilota arloan Aretxabaleta deituraz ezaguna (Markina, Bizkaia, 1992ko urriaren 25a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari aritzen zen, Asegarce enpresarekin. Profesionala zela, 1,95 metro luze zen, eta 96 kg pisatzen zuen. 2009an Mendinuetarekin batera Diario Vasco txapelketako finala irabazi zuenean piztu zuen Asegarceren arreta, eta ordutik Bilboko enpresarekin aritu da entrenatzen. Hobekuntza nabarmena egin zuen, eta profesionaletako lehendabiziko partida 2011ko uztailaren 17an jokatu zuen, Markinako pilotalekuan, 18 urte besterik ez zuela.
2022an utzi zion pilotari profesionala izateari, atzamarreko lesio baten eraginez jokatzera itzuli ezinda.

## Kirol ibilbidea

Pilotari segurua zen, oso pilotaria, bi eskuekin pilota luze jotzen zuena, eta debutean bertan estelarra jokatu zuen. Eskuko gaitzek jota, ez zuen maila handirik eman hurrengo urtean. 2013ko udan, ordea, Josetxu Areitio prestatzailearen laguntzaz, eta 2013ko ekainaren bukaeran kontratua urtebeterako soilik luzatu ziotela ikusteak akuilatuta, hobekuntza nabarmena egin zuen berriz ere bere jokoan, eta ia-ia atzelari hoberenen pare jokatzen aritu zen. Horri esker, estelarrak jokatzera igaro zen. Pilotari segurua eta jotzailea izateaz gainera, oso ondo mugitzen zen kantxan.
Ematen ari zen maila bikainari esker, 2014ko binakako txapelketa nagusian parte hartzeko hautatu zuen bere enpresak, Aimar Olaizola aurrelaria lagun. Finaleraino iritsi ziren, eta txapeldunorde bukatu zuten, Irujoren eta Barriolaren aurka 22-13 galduta.
Bere ibilbidean hainbat lesio izan zituen, eta ezin izan zuen goi-goi mailako titulurik lortu, baina bere izaeragatik maitatua da pilotarien eta pilotazaleen artean. 2022ko urriaren 22an agur ekitaldia egin zioten Bilbon, eta 2023ko urtarrilaren 14an omenaldia egin zioten bere jaioterrian.

## Erreferentziak

* 1 2 Jon ORMAZABAL: « Aretxabaleta eta Mendizabal, jauzi bera egiteko bi era desberdin», Gara, 2011-07-17.
* 1 2 Ormazabal, Jon. (2022-10-18). «Andoni Aretxabaleta, pilotaria: "Lehen ere egona naiz zortzi orduz fabrikan lanean eta ez daukat itzultzeko beldurrik"» Naiz (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ Imanol MAGRO: «Bi muturren korapiloa», Berria, 2011-07-14.
* ↑ (Gaztelaniaz) Jokin VICTORIA DE LECEA: «El cambio de Aretxabaleta», Deia, 2013-11-25.
* ↑ Arantzamendi, Naia. (2023-01-14). «Aretxabaletari agur beroa, ingurukoen babesagaz» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).

## Kanpo loturak

* Pilotariaren fitxa, Asegarce enpresaren webgunean.
* Datuak: Q20492528
# Elvíra Stárová

Elvíra Stárová (Nové Město na Moravě, 1875eko ekainaren 21a – Tišnov, 1893ko apirilaren 24a) txekiar poeta izan zen.

## Bizitza

Tomáš Starý auzitegiko idazkariaren eta Anna Stankováren alaba bakarra zen. Seigarren maila amaitu ondoren, ikasketak utzi zituen. Amari etxean laguntzen zion eta joskintza ikastaroak egiten zituen.
Nové Město na Moravěko festa batean konortea galdu zuen ustekabean. Gurdian hil zen, Tišnovetik gertu, Brnoko ospitalera bidean (medikuaren ustez, bat-bateko bihotz-paralisiagatik). Jaioterriko hilerri ebanjelikoan lurperatu zuten. Nové Město na Moravěko parrokia ebanjelikoko errektoreak poetaren memoria ohoratzea beharrezkotzat jo zuen, hildakoen erregistroan honako hau idatziz: «Alaba bakarra, oso maitagarria, dohain poetikoa zuen, 50 poema baino gehiago utzi zituen, horien artean oso politak. Ze ilusio handia!!»

## Obra

Vítězslav Hálekek, Jaroslav Vrchlickýk eta Josef Václav Sládekek Elvíra Starováren poemak eragin zituzten. 1894an, Jan František Kubeš Třebíčeko alkateak bere poesia-bilduma argitaratu zuen Básně izenburuarekin.
Stárováren hainbat lan antologia hauetan argitaratu ziren:
* Ztrhané struny zvuk (1940)
* Chlapecké srdce mi zemřelo (1983)
* Zapadlo slunce za dnem, který nebyl (2000-2001)
Zapadlo slunce za dnem, který nebyl irratsaioko 13. atala Stárovári eskainita zegoen.

## Erreferentziak

* ↑ (Txekieraz) «Matrika narozených, Nové Město na Moravě, 1875-1912» Zemský archiv Brno: 2. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* 1 2 (Txekieraz) «Matrika zemřelých, Nové Město na Moravě 1858-1924» Zemský archiv Brno: 153. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Txekieraz) «Z Nového Města» Lidové noviny: 5. 1894-03-28 (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Txekieraz) «Matrika narozených (evangel.)» Nové Město na Moravě, 1875-1919 (Zemský archiv Brno): 2. (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Txekieraz) «Elvíra Stárková očima lékaře» «Ples Elvíry Stárové» Oddělení tělovýchovného lékařství (Nové Město) jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2021-12-05) (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Txekieraz) «Evangelický hřbitov Nové Město na Moravě» Novoměstské jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2021-12-05) (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Txekieraz) «Zapadlo slunce za dnem, který nebyl» Panáček v říši mluveného slova 2006-06-14 (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q95151216
# Joan II.a Ziprekoa

Joan II.a Ziprekoa (Nikosia, 1418ko maiatzaren 16a - ibidem, 1458ko uztailaren 28a) Zipreko erregea izan zen 1432tik hil zen arte.
Jano Ziprekoa eta Karlota Borboikoaren semea izan zen. Amadea Palaiologina Monferratokoarekin ezkondu zen eta ez zuten seme-alabarik izan. Helena Palaiologinarekin bigarren aldiz ezkondu ondoren, Karlota Ziprekoaren aita izan zen. Halaber, Marietta Patraskoarekin seme ilegitimo bat izan zuen, Jakue II.a Ziprekoa.
Bere erregealdia greziar eraginaren progresioa izan zen, bere emaztearen presioaren eta Konstantinopla erori ondoren ihes egindako greziarren babesaren ondorioz. Emaztearen eta seme bastardoaren arteko borrokak ere izan ziren.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Charlotte of Lusignan, Lady of Lefkara
Jakue I.a Ziprekoa
Jano Ziprekoa
Jakue II.a Ziprekoa
Charla of Lusignan
Helvis of Brunswick-Grubenhagen
Joan II.a Ziprekoa
Cleopha of Cyprus
Jakue III.a Ziprekoa
John I, Count of La Marche
Charlotte de Bourbon
Karlota Ziprekoa
N of Savoy
Catherine of Vendôme :
* Datuak: Q878962
* Multimedia: John II of Cyprus / Q878962
# Hebeloma ochroalbidum

Hebeloma ochroalbidum Hymenogastraceae familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, zurixka edo ilunagoa, okre antzeko zurbila, ganbil-borobildua, ertza beherantz kiribildua, leuna.
Orriak: Nahikoa estu, ez oso zabalak, oinera mehetuak, zurixkatik okre-arrexkara doan kolorekoak.
Hanka: Nahiko haragitsua, zilindrikoa oinarrira loditua, goian flokosoa, zuria, ia leuna.
Haragia: Zuria, trinko samarra, ia usaingabea. Ebakitzen bada errefauaren usain arin bat jariatzen du.
Etimologia: Hebeloma terminoa antzinako grekotik dator eta errezel gaztea esan nahi du, perretxiko heldugabeetan bakarrik ikusten delako errezela. Ochroalbidum epitetoa bere kolore argiengatik du.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Tamaina handi samarreko Hebelomak ez dira errazak bereizteko.

## Sasoia eta lekua

Hostozabalen basoetan, makalen inguruan. Urri samarra.

### Banaketa eremua

Euskal Herria, Suitza‎, Espainia‎, Frantzia, Alemania‎, Pirinioak, Finlandia, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 111 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Hebeloma ochroalbidum: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81019613
# Hebeloma circinans

Hebeloma circinans Hymenogastraceae familiako onddo espezie bat da.Hebeloma circinans
Sinonimoak: Hylophila circinans (Basionimoa), Hebelomatis circinans.

## Deskribapena

Kapela: 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikotik kanpai itxurakora, oso mamitsua erdigunean, arrexka kolorekoa, pubeszentzia zuriarekin. Ertza beti beherantz biribildua izaten du, ildaskekin.
Orriak: Okre koloretik gorri-arrexkara, estu eta mehe samarrak, itsatsiak, ertz zuria eta koskaduna.
Hanka: Nahiko lodia, pixkanaka pixkanaka goitik behera lodituz ia puntan bukatzeko, okre-arre kolorekoa, gortina gabe, betea, goialdean pruinaduna.
Haragia: Zuria, usain atsegin arinarekin, kakaoaren hautsak jariatzen duen antzekoarekin.
Etimologia: Hebeloma terminoa antzinako grekotik dator eta errezel gaztea esan nahi du, perretxiko heldugabeetan bakarrik ikusten delako errezela. Circinans epitetoa ere grekotik dator, konpas, esan nahi duen “kirkinos” hitzetik. Zirkuluetan antolatzeko duen joeragatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua

Udaren hasieratik udazkenera. Oso ohikoa. Talde handiak edo maitagarrien eraztunak osatzen ditu mendiko izei gorrien basoetako belar guneetan.

### Banaketa eremua

Euskal Herria, Alpeak, Austria‎, Eslovenia‎, Danimarka‎, Norvegia‎, Suedia‎, Estonia‎, Espainia‎, Irlanda, Erresuma Batua, Alemania‎‎, Pirinioak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 115 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Hebeloma circinans: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7983323
# Karlota Ziprekoa

Karlota (Nikosia, 1444ko ekainaren 28a - Erroma, 1487ko uztailaren 16a) Zipreko erregina izan zen 1458tik 1464ra.
Joan II.a Ziprekoa eta Helena Palaiologinaren alaba izan zen. 1456an ezkondu zen Joan de Coimbrarekin eta hurrengo urtean alargundu zen. Karlota hamalau urterekin Zipreko erregina bihurtu zen 1458an, aita hil ondoren.
Bere neba sasikoak, Jakuek, etengabe eskatu zion tronurako eskubidea. Karlota 1459an ezkondu zen Luis Savoiakoarekin, Zipreko koroa lortzeko borrokan genovarren babesa ziurtatzeko. Urte batzuetako borrokaren ondoren, senarrarekin ihes egin zuen, eta Jakue anaia errege izendatu zuten 1464an. Rodas uhartean gorte txiki bat ezarri zuen eta Zipre berreskuratzen saiatu zen aita santuaren laguntzarekin, baina ez zuen lortu.
Seme-alabarik gabe hil zen Erroman.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Jano Ziprekoa
Joan II.a Ziprekoa
Charlotte de Bourbon
Karlota Ziprekoa
N of Savoy
Theodoros II Palaiologos
Helena Palaiologina
Cleofa Malatesta :
* Datuak: Q261847
* Multimedia: Charlotte I of Cyprus / Q261847
# Ricky Martin

Enrique Martín Morales (San Juan de Puerto Rico, 1971ko abenduaren 24a), Ricky Martin izenaz ezaguna, puertorricar abeslari eta aktorea da. Musika munduan Menudo umeentzako musika taldean hasi zen baina bakarlari moduan 75 milioi ale baino gehiago saldu ditu: hori dela eta, munduko arrakastatsuenetako bat da.

## Diskografia
### Menudo taldean

* Evolución (1984)
* Menudo (1985)
* Ayer Y Hoy (1985)
* A Festa Vai Começar (portugesez) (1985)
* Viva! Bravo! (italieraz) (1986)
* Refrescante (1986)
* Menudo (portugesez) (1986)
* Can't Get Enough (1986)
* Somos Los Hijos del Rock (1987)
* In Action (ingelesez, tagaloz) (1987)
* Sons of Rock (1988)
* Sombras & Figuras (1988)

### Bakarkako lanak

* Ricky Martin (1991)
* Me Amarás (1993)
* A Medio Vivir (1995)
* Vuelve (1998)
* Ricky Martin (1999)
* Sound Loaded (2000)
* Almas del Silencio (2003)
* Life (2005)
* Música + Alma + Sexo (2011)

## Erreferentziak

* ↑ CNN.com - Ricky Martin Leading The Latin (music) revolution
* Datuak: Q128799
* Multimedia: Ricky Martin / Q128799
# Wulfenita

Wulfenita Pb(MoO$_4$) formula kimikoa duen minerala da. Bere izena Franz Xavier von Wulfen (1728-1805) austriar mineralogistari zor dio, berak aurkitu baitzuen lehen aldiz.
Bere gogortasuna 3-3,5 artekoa da Mohs eskalan, haustura irregularra du, esfoliazio diskretua, distira adamantinoa du eta marraren kolorea zuria da.
Meatoki inportanteenak Estatu Batuetan, Mexikon, Marokon, Namibian eta Iranen daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q421092
* Multimedia: Wulfenite / Q421092
# Livin' La Vida Loca

Livin' la Vida Loca (euskaraz: Bizitza eroa bizitzen) Ricky Martin Puerto Ricoko abeslariak grabatutako abestia da. Bere bosgarren albumaren parte izan zen, Ricky Martin (1999), ingelesez grabatu zuen lehenengoa. Abestiaren egileak Draco Rosa eta Desmond Childek idatzi zuten, eta azken horrek egin zuen diskoaren produkzioa. Columbia Recordsek 1999ko martxoaren 27an single gisa argitaratu zuen irrati edizioan. Abestia latin pop motakoa da, dance elementuekin, eta salsa, surf eta ska ukituekin. Abestiak emakume jarkiezin, bereziki maltzur eta basati bat du hizpide, muga-mugan bizi dena eta besteak liluratzen dituena bere mundu zoroan sar daitezen. Abestiak musika kritikaren laudorioak jaso zituen, eta haren letra eta erritmo dantzagarria goraipatu zituen. 1990eko hamarkadako pop kanturik onentzat jo zuen Ellek, eta Billboardek inoizko kantu latinorik onenen artean sartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Staff, Billboard. (2019-04-08). «The 99 Greatest Songs of 1999: Critics’ Picks» Billboard (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Ingelesez) «65 Pop Songs from the '90s That'll Make You Feel Young Again» ELLE 2022-10-31 (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).
* ↑ (Ingelesez) Staff, Billboard. (2020-09-15). «Hispanic Heritage Month: The 50 Best Latin Songs of All Time» Billboard (Noiz kontsultatua: 2024-10-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2604345
# Haurren sexualitatea

Haurren sexualitatea haurren sentipen eta jokabideen multzoa da, euren sexu-garapenaren baitan. Bereziki kristau kulturan haurrak sexualitaterik gabeko pertsonatzat hartu badira ere, Sigmund Freud psikologoka haurren garapen psikosexualari buruzko ikerketa sakonak egin zituen, haurrek sexualitatea bizi eta garatzen dutela aipatuz. Garapen horretan, zenbait aldi bereizi zituen jaiotzatik: aho-aldia (0-1.5 urte), uzki-aldia (1.5-3.5 urte) eta aldi falikoa (3.5–6 urte); ondoren latentzia-aldia dator (6–12 urte), aldi genitalera heltzeko azkenik. Sistematizazio horretaz haraindi, haurrek jakinmina erakusten dute euren gorputzarekin eta sexualitate-gaiekin. Ohikoa da haurrek sexu-jolasetan jardun, besteen eta norbere genitalekin jolastu eta masturbaziora ere heltzea. Jarduera hauek ez dute kezkarik ekarri behar helduengan eta haurren garapenean guztiz normaltzat jo behar dira. Haurrek sexualitatea bizi arren, haurrekin sexu harremanak izatea haurren aurkako gehiegikeriatzat jo eta haurrari ondorio psikologiko larriak ekartzen dizkiola frogatu da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1072080
* Multimedia: Child sexuality / Q1072080
# Aserejé

«Aserejé» Las Ketchup taldearen abesti eta singlea da. One-hit wonder, mundu osoan zortzi miloi ale saldu zituen eta salduena izan zen hogei herrialdetan.
Manuel Ruiz Queco musikagileak The Sugarhill Gang taldearen Rapper's Delight kantuaren lehen estrofaren parodia bat egin zuen errepikarako eta Las Ketchup taldeak hiru bertsio egin zituen; gaztelaniaz, portugesez eta spanglishez.

## Deabrua

Konspirazio zaleen eta erlijio sektore batzuen ikuspuntutik deabruari zuzendutako laguntza-eskea ezkutzatzen zuen abestia. Bereziki "larriak" ziren esaldi hauek: "¡Aserejé! ¡Ja! ¡De Jé! / De jebe tude jebere sebiunouba / ¡Majabi an de bugui an de buididipí!".

## Errreferentziak

* ↑ (Ingelesez) esctoday.com. Las Ketchup to represent Spain!. .
* ↑ https://web.archive.org/web/20220220104017/https://www.indiscreciones.es/entretenimiento/2021/7/9/asereje-la-famosa-cancion-de-las-ketchup-que-quiere-decir-su-letra-1832.html

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Abestiaren letra.
* Datuak: Q375632
# Spanish Bombs

Spanish Bombs (euskaraz Espainiar Bonbak), The Clash ingeles punk taldearen abesti bat da. London Calling (1979, Londres Deituz) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak

* Spanish Bombs abestia entzungai, Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q2035446
# Luis Villasante parkea

Luis Villasante parkea :
| Donostia, Aiete ||
| Luis Villasante parkearen begetazioa ||
| Herrialdea Lurraldea | Euskal Herria Gipuzkoa |
| Luis Villasante parkea Luis Villasante parkea Luis Villasante parkea ||
| Koordenatuak: | 43°18′24.41″N 2°00′08.33″W﻿ / ﻿43.3067806°N 2.0023139°W﻿ / 43.3067806; -2.0023139 |
Luis Villasante parkea Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Lugaritz muinoaren magalean dago, Aiete auzoan dago, Serafin Baroja parketik hurbil; Loreatik ere ikus daiteke.
Luis Villasante frantziskotar fraide, euskalari eta euskaltzainaren omenezko izena darama.

## Ezaugarriak

Makurdura leuneko pasealeku lasai bat da, abeldar sastraka batek zedarritua eta bankuz hornitutako behatokiak dituena. Altueran hego-mendebaldeko baso ibar bat inguratzen du, non zuhaitz eta zuhaixka begetazioko nahasketa heterogeneo bat elkarrekin bizi den. Eremu urbanizatutik hurbilen dagoen zonan espezie aldetik aniztasun handia ageri da, besteak beste, itsas pinuak, erramuak, lizarrak, milazkak. Haatik, magalaren azpiko zonan planta handiko zuhaixka eta zuhaitz autoktono ugari dituen zuhaizti eder bat mantendu da, non, besteak beste, haltzadiak, haritzak eta sahats hauskarak ageri diren. Ohikoa da pasealekuan paseriformeak ikustea; baita ere, inguruan, zapelatz arruntak eta hontz zuriak.
Basoan ere ugaztunn txiki asko daude: erbinude arrunta, satitsuak, trikuak, satorrak...
Parkearen erdialdean, landaredian gordeta, Mariene izenarekin ezagutzen zen antzinako baserri zahar baten erorkinak daude.

## Arazoak

* Inguruko urbanizazioek erabat mugatzen dute espazioa, hesi-eragina sortzen.
* Baratz klandestinoak.
* Beheko aldean Donostiako metroaren lanek beheko basoari zati bat kendu dio.
* Espezie inbaditzaileak: panpa-lezka, kanabera

## Iruditegia

* Villasante parkearen beheko aldea. Donostiako metroaren lanek zati handi bat kendu zion basoari.
* Basoa goitik paseabide batekin inguratuta dago.
* Basoa ikusteko begiratoki ugari daude.
* Bidexka baso barruan.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.cristinaenea.eus/eu/donostiako-berdea-parkeak-luis-villasante

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25474453
* Multimedia: Luis Villasante parkea / Q25474453
# Ferrari F40

Ferrari F40, Ferrari etxearen kirol-automobil modelo bat da.
Ferrari 288 GTO ordezkatu zuen eta 1987-1992;artean ekoitzi zen, era berean Ferrari F50 modeloak ordezkatu zuen.