OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Objektu Hegalari Ezezagun

Objektu Hegalari Ezezaguna, laburturik OHE (1952. urtean Estatu Batuetako Aireko Armadak ezarritako ingelesezko UFO edo Unidentified Flying Object terminotik) lekuko bakar batek edo batzuek batera ikusitako aireko fenomeno bat da, lekukoek fenomenoaren izaera identifikatu ezin izan dutelarik. Argazkiz, radarrez, bideoz edo bestelako tresna batez jasotako aire seinaleak eta irudiak ere biltzen ditu terminoak. Maiz plater hegalari ere deitu izan zaie, ustez duten itxuragatik. 1940ko hamarkadaren bukaeran hasi ziren halako objektuen berri ematen, eta fikziozko lanetan agerpen zabala dute. Fenomeno hauek ustezko estralurtarren aireontzi eta espazio ontziekin lotu badira ere, gaurdaino zientziaz ezin izan da lotura hori frogatu. Zientzialarien artean adostasun nahiko zabala dago, OHEak ikertzeak ez duela inolako interesik, kultura arloko produktutzat ez bada. Pertsona askok sinesten dute fenomeno honetan; izan ere, objektu hegalari ezezagunak erakusten dituzten irudi eta bideo ugari daude, eta militarrek OHEei buruzko hainbat dokumentu sekretupean gordeta dituztela uste dute OHEetan sinesten dutenek.
Aldiz, badira eszeptiko ugari ere. Beren jarrera zientziaren funtsezko printzipio batean oinarritzen dute: fenomeno baten existentzia aldarrikatzeko, froga eztabaidaezinak behar dira. Nabarmentzen dutenez, OHEek estralurtarrekin zerikusia dutela erakusten duen froga fidagarririk ez da. Zientzialari gehien-gehienak eszeptikoak dira, OHEak iruzur hutsa direla deritzote.
Objektu Hegalari Ezezagunak ikertzen dituzten pertsonei ufologo deritze.

## Erreferentziak

* ↑ EHUko Egungo Euskararen Hiztegian jasotako terminoa. Ikus hemen
* ↑ (Ingelesez) Sagan, Carl; Page, Thornton, argitaratzaileak (1996) [jatorrian 1972an argitaratua]. UFO's: A Scientific Debate (berrargitaratzea). New York: Barnes & Noble. ISBN 978-0-7607-0196-6. LCCN 72004572. OCLC 35840064.
* ↑ (Ingelesez) McDonald, James E. (1968-07-29). «Statement on Unidentified Flying Objects: Submitted to the House Committee on Science and Astronautics at July 29, 1968, Symposium on Unidentified Flying Objects, Rayburn Bldg., Washington, D.C., by James E. McDonald».
* ↑ (Ingelesez) «COMETA Report». Seattle, Washington: ufoevidence.org.
* ↑ (Ingelesez) McCarthy, Paul E. (1975). Politicking and Paradigm Shifting: James E. McDonald and the UFO Case Study (tesia) (Interneten argitaratua). Canterbury, CT: Sign Historical Group. OCLC 663722044.
* ↑ (Ingelesez) Salisbury, David F. (1998-07-01). «UFO study causes media sensation: 7/1/98». Stanford Report. Stanford, California: Stanford University.
* ↑ (Ingelesez) Menzel, Donald H.; Taves, Ernest H. (1977). The UFO Enigma: The Definitive Explanation of the UFO Phenomenon. Sarreraren egilea: Fred L. Whipple (lehen argitaraldia). Garden City, New York: Doubleday. ISBN 0-385-03596-9. LCCN 76016255. OCLC 2597609.
* ↑ (Ingelesez) Hough, Andrew (2010-04-13). «UFO studies should be 'legitimate university subject', claims American professor». The Daily Telegraph (Londres: Telegraph Media Group).

## Ikus, gainera

* Betty eta Barney Hill

## Kanpo estekak

* OHEak Euskal Herrian.
* Datuak: Q421
* Multimedia: UFOs / Q421
# Aho ebakidun neska

Aho ebakidun emakumea, japonieraz 口裂け女 kuchisake-onna, Japoniako folklorearen hiri kondaira bat da.
Hiri kondaira honetako protagonista aurpegi alde batetik bestera ebakia eta erdia mozorro batez estalia duen emakume itxurako onryō edo espiritu gaizto bat da. Ustez, bere senarrak ebaki, zatikatu eta eraildako emakume baten espiritua da, mendeku asmoz bizien mundura itzulia.
Espiritu hau ez inoiz emakume, neska edo neskatoengana hurbiltzen, aldiz, bai mutiko, mutil eta gizon gazteengana, bereziki institutu eta unibertsitate ikasleengana.
Emakumeak bere biktimei honakoa galdetzen die: Ederra al naiz?" ("Watashi wa utsukushī nda?") ("私は 美しいんだ？"). Biktimak baietz erantzunez gero, emakumeak mozorroa kendu eta beste behin galdetuko dio: "Eta orain ederra al naiz?" ("Konkai wa nan nano?") ("今度は何なの？"). Ohikoena biktima garraxi egin edo ezetz erantzutea denez, emakumeak, haserre, biktimari ahoa goraizez alderik-alde ebakiko dio. Aldiz, biktimak birritan baietz erantzunez gero, biktimaren ahoa bere ahoaren antzera ebakiko dio. Beste bertsio batzuen arabera, bigarrenez baietz erantzunez gero, emakumeak biktima haren etxeko ateraino jarraitu eta berdin erailko du, "eder" edo "polit" esan nahi duen kirei (きれい) hitzak ia "ebaki" esan nahi duen kiru (切る) hitzaren antzekoa baita, eta baita "ebaki nazazu" edo "ebaki nazan" esan nahi duen Watashi o kiru (私を切る) esaldiarena ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q482610
# Lincolnen mamua

Abraham Linconen mamuaren inguruko kondairek Etxe Zuriarekin oso lotura estua dute. Lincolnena, dena dela, ez da eraikinaren mamu bakarra baina bai kondaira zabalduena. Esaten da hil ondoren bere mamua eraikinaren inguruan dabilela. Askoren ustez presidente horrek, bestetik, atentatua gertatu baino lehen, hil egingo zutela ba omen zekien.

## Testiguak

Antza asko izan dira, besteak beste, Grace Coolidge, Gilemina I.a Herbehereetakoa, Winston Churchill eta Theodore Roosevelt zeuden mamua ikusi omen zutenen artean.
Lyndon B. Johnsonek Lincoln mamuarekin hitz egin omen zuen. Johnsonek Lincolnen haren bulegoa izan zen bigarren solairuko gelan aurkitu eta galdetu omen zion: "Gerra bat izan zenuen, eskubide zibilen aldeko mugimendu bat izan zenuen, manifestariak eta kritikariak izan zenituen, zer egin dezaket?" Eta istorioa kontatzen du mamuaren erantzuna hau izan zela: "Ez joan antzerkira". Antza denez pasadizu hau umorezko hari bat da, Bob Hoperen taldeko umorista anonimo batek sortua.

## Amezgaiztoa

Lincolnek amets bat izan zuen omen 1865eko apirilaren 14an, John Wilkes Boothek hil zuen egun berean. Dirudienez egun hartan hauxe kontatu zuen:
"Ametsetan, inguruko lekuren batetik zetorren intziri ahul batek iratzarri ninduen. Zutitu eta zarataren bila hasi nintzen, azkenean ekialdeko gelarako bidea aurkituz, non gizonak eta emakumeak hileta-mantuetan bilduta baitzeuden. Hilkutxa bat ikusi nuen oholtza batean, eta soldaduak mutur bakoitzean. Kapitain bat gertu zegoen, eta harengana zuzendu nintzen: "Nor dago hilda Etxe Zurian", esan nuen. 'Presidentea', bere erantzuna izan zen, hiltzaile batek hil zuen. Hilkutxan hilobi-arropak zituen gorpu bat zegoen, baina aurpegia ilunduta zegoen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.guioteca.com/fenomenos-paranormales/fantasmas-en-la-casa-blanca-testimonios-afirman-que-existen-y-se-hacen-sentir/
* ↑ The Diary of Gideon Welles; The History Channel Publishings, Chapter XXVI, April 14, 1865.
* ↑ https://elpais.com/diario/1997/02/27/internacional/856998025_850215.html
* ↑ https://www.espaciomisterio.com/hechos-paranormales/fantasma-abraham-lincoln-aparece-casa-blanca_52653

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Lincolnen mamuari buruzko bideoa.
* (Ingelesez):The Paranormal Presidency of Abraham Lincoln.
* Datuak: Q3495109
# Begi beltzen haurrak

Begi beltzen haurrak, baita begi beltzen seme-alabak (ingelesez "Black Eyed Kids") hiri kondaira paranormal bat da. Horren arabera, sei eta hamasei urte arteko azal oso zuria eta iris gabeko begi beltzen haurrak antzeko izakiak dira oso leku desberdinetan agertzen direnak. Kondaira lehen aldiz Ameriketako Estatu Batuetan azaldu zen, 1990 hamarkadan, eta prentsari eta zinemari esker zabaltze handia ezagutu du.

## Non agertzen dira?

Begi beltzen haurrak ekintza desberdinak egiten toki ugarietan ager daitezke. Adibidez, eskale moduan kalean ikusiak izan dira, autostop egiten errepideetan, etxebizitzen sarreretan... Batzutan etxeetan ura edo telefonoz deitzeko laguntza eskatzen dute.

## Historia

Antza denez horrelako kondairen lehenengo aipamenak AEBn daude. 1998an Texasko Brian Bethel kazetariak horrelako agerpenen kasuak bildu zituen, esanez Abilenen, Texasen eta Portlanden (Oregon) ikusiak izan zirela. Informazioa Creepypasta moduan zabaldu zen berehala eta, arrakastaz baliatuta, Bethelek FAQ bat argitaratu zuen informazio gehiago biltzeko. 2012an Bethel telebistan agertu zen, Monsters and Mysteries in America saioan eta han gaia eta berak jasotako esperientziak azaldu zituen.
2014ean Erresuma Batuan, Daily Star egunkariak lehen orrian antzeko hiru istoria jaso zituen. Antza denez gertaerak Staffordshire inguruan eman ziren. Informazio horietan oinarrituta egunkarian agerpen parapsikologikoen handitze prozesuan bizitzen ari gara.

## Fenomenoaren inguruko azalpenak

Sharon A. Hill zientzia-fikzioaren idazleak horrelako kondairak munduko folkore desberdinetan ezagunak direla baieztatu zuen. Hillek fenomenoa agerpeneki lotzen ditu: zakur beltzak, itzalak, munstro misteriotsuak... Gaur egun gertatzen ari dena, bestetik, Internetek gizartean duen eraginaren ondorioa omen da eta horrek horrelako gertaeren berriak handitu eta zabaldu egin ditu.
Parapsikologiaren ikuspuntutik teoria desberdinak planteatu dira: deabruak direla, banpiroak, espirituak... Edozein kasutan, ez dira pertsonak, pertsonen itxura hartzen duten izakiak baizik.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.dailyedge.ie/black-eyed-ghost-children-1703721-Oct2014/
* ↑ http://web.randi.org/swift/behind-black-eyes-reports-of-spooky-black-eyed-kids
* ↑ https://web.archive.org/web/20170225212609/http://www.mundoesotericoparanormal.com/aterradores-encuentros-ninos-ojos-negros/

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Snopes webgunean jasotako informazioa.
* (Ingelesez).Birmingham Mail webguneko artikulua.
* (Gaztelaniaz):Creepypasta webguneko artikulua.
[Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako folklorea‎]]
* Datuak: Q18205569
* Multimedia: Black-eyed children / Q18205569
# Abdukzio (ufologia)

Ufologian, abdukzioa (latinetik: abdelius) O.H.E ikusten duen lekukoak O.H.E-aren tripulatzaileen aldetik jasaten duen ustezko bahiketari deritzo.
Abdukzioa ufologiaren alderdi eztabaidagarri eta polemikoena izaten da. Lehenengo kasua 1961ean gertatu zen AEB-etan, Betty eta Barney Hill senar-emazteak protagonistak izanik. Geroztik, mundu osoan ehunka kasu agertu dira. J. Allen Hynek ufologoaren sailkapenean abdukzioak 4. motako gertuko topaketeetan sailkatzen dira.
Ohikoa da abdukzioetan lekukoak bere esperientziaren zati bat (edo zati osoa) ez gogoratzea. Holakoetan hipnosiaren bidez oroitzapenak azaleratzen dira. Abdukzio gehienetan abdukzituak O.H.Earen barruan azterketa mediko zorrotza jasan eta bere bahitzaleekin hitz egiteko (era telepatikoan?) aukera izaten duela kontatzen du.

## Ikus, gainera

* Betty eta Barney Hill

## Kanpo estekak

* Datuak: Q892757
* Multimedia: Alien abduction / Q892757
# Ängelholmeko Objektu Hegalari Ezezagunari monumentua

Ängelholmeko Objektu Hegalari Ezezagunari monumentua Suediako Ängelholmeko Kronoskogen auzoan altxatu den monumentua da. Europa osoan antzeko beste bi monumentuak bakarrik daude: Emilcingo Objektu Hegalari Ezezagunari (Polonian) eta Eskoziako Livisngstonen Robert Taylorri gertatutakoari eskainitakoa.

## Historia

1963an eraiki zen, Kronoskogen inguratzen duten basoetako soilgune batean; garai hartan "eskala handiko proba-hegaldi" ugari ikusi ziren bertan. Ängelholmeko OHEren monumentuak 1946ko maiatzaren 18an OVNI baten lurreratzea gogorarazten du, Gösta Carlsson izotz-hockeyko jokalari suediarrak ikusi zuena. Monumentua zementuz egindako aparatuaren eta lurreratzeak utzitako aztarnen eskalako erreprodukzio bat da.
Clas Svahnek, UFO-Sverigeko presidenteak, kasua ikertu zuen eta liburu bat idatzi zuen, Gösta Carlssonekin batera, gertakariari buruz. Bere ustez, ez dago froga sinesgarririk gertaera hori Carlssonek kontatu zuen moduan gertatu zela esateko.

## Iruditegia

* Sarbidea.
* Monumentua zerutik ikusita.
* Gertutik ikusita.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20051110201436/http://www.ufo.se/fakta/artiklar/omgosta.shtml
* ↑ https://web.archive.org/web/20080425232925/http://www.ufo.se/information/faq/#cat3_9

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1466589
* Multimedia: Ängelholm UFO Monument / Q1466589
# Josef Jelínek

Josef Jelínek (Praga, Txekoslovakia, 1941eko urtarrilaren 9a – 2024ko azaroaren 29a) txekiar futbolari profesionala izan zen. Aurrelari aritzen zen.
Ibilbide gehiena Dukla Praga taldean egin zuen, 1958 eta 1967 artean, eta Txekoslovakiako bost liga eta hiru kopa irabazi zituen.
Txekoslovakiako futbol selekzio nazionalarekin 10 partida jokatu zituen. Txilen jokatutako 1962ko Munduko Futbol Txapelketan parte hartu zuen, eta txapeldunorde izan zen selekzio hartako kideetatik bizirik iraun zuen azkena izan zen.
* Datuak: Q716224
* Multimedia: Josef Jelínek / Q716224
# Areta

    Artikulu hau Arabako auzo-herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Areta (argipena)».
Areta Arabako ipar-mendebaldeko herri bat da, Laudio udalerrikoa. Nortasun bereziko gunetzat jotzen da Laudio ibarraren barruan.

## Kokapena

Bizkaia eta Araba arteko mugan dago. Aretako auzoa den Atxeta Bizkaiko Arrankudiaga udalerriaren barrukoa da; aldiz, beste guneak Arabakoak dira.

## Ondare nabarmena

* Anuntzibai jauregia: 1941an eraikia, gaur egun jatetxea da.
* Anuntzibai zubia: 1741an eraikia, Altube ibaia zeharkatzen du eta izen bereko jauregiaren alboan dago.
* Bitorika zubia: XVII. mendean eraikia.
* Santa Ana eliza.
* San Migel baseliza: XVI. mendean eraikia, Anuntzibai jauregiaren alboan dago.

## Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio auzo honi:
* Araba Bus
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 15 | Gasteiz (unibertsitatea) | Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (geltokia) • Zaitegi • Murgia • Sarria • Murgia (Paularrak) • Ametzaga • Beluntza (Soleta) • Izarra • Lezama • Larrinbe • Amurrio • Amurrio (San Jose) • Luiaondo (Malato) • Luiaondo • Laudio (Gurutze Gorria) • Laudio • Areta • Laudio (Ugarte) • Okondo | Artziniega |

## Jaiak eta ospakizunak

Aretako jaiak uztailaren 26an ospatzen dira Santa Anaren omenez.

## Iruditegia

* Anuntzibai jauregia.
* Aretako etxea.
* Aretako tren geltokia.

## Kanpo estekak

* Laudioko Udalaren webgunea
* Datuak: Q12253909
# Neale Fraser

Neale Andrew Fraser (Melbourne, 1933ko urriaren 3a – 2024ko abenduaren 2a) australiar tenislaria izan zen.
1960an Wimbledongo txapelketa eta 1959 eta 1960an Ameriketako Estatu Batuetako Irekia irabazi zituen eta 1957, 1959 eta 1960an Australiako Irekiko finalista izan zen.
Binakako kategorian hamaika txapelketa irabazi zituen hiru bikoterekin (Ashley Cooper, Lew Hoad, eta Roy Emerson). Wimbledon (1959 eta 1961), Australiako Irekia (1957, 1958 eta 1962), Roland Garros txapelketa (1958, 1960 eta 1962) eta Ameriketako Estatu Batuetako Irekia (1957, 1959 eta 1960) irabazi zituen.
Binakako mistoen kategorian Australiako Irekia irabazi zuen 1956an Beryl Penrosekin batera. Margaret Osborne duPontekin Wimbledon irabazi zuen 1962an eta Ameriketako Estatu Batuetako Irekia 1958, 1959 eta 1960an.
1959 eta 1960an Ameriketako Estatu Batuetako Irekia irabazi zuen hiru kategorietan (banakakoa, bikoitzak eta bikoitz mistoak).
Tenisko Ospearen Aretoko kide eta Australiako Kirolaren Ospearen Aretoko presidentea izan zen. 1974an Britainiar Inperioaren Ordenarekin kondekoratua izan zen eta 1988an Australiako Ordenarekin.
1959., 1960. eta 1962. urteetan Davis Kopa irabazi zuen Australiako selekzioko kidea izan zen, eta erretiroa hartu ondoren, Australiako taldeko kapitaina izan zen hogeita lau urtez.
* Datuak: Q715173
* Multimedia: Neale Fraser / Q715173
# Xenisthmidae

Xenisthmidae arrain pertziformeen familia da. Indiako ozeanoan eta Ozeano Barean bizi dira, uharrien inguruan.

## Espezieak

Familiak bederatzi espezie ditu, sei generotan banaturik:
* Allomicrodesmus generoa
** Allomicrodesmus dorotheae Schultz, 1966
* Kraemericus generoa
** Kraemericus smithi Menon & Talwar, 1972
* Paraxenisthmus generoa Gill & Hoese, 1993
** Paraxenisthmus springeri Gill & Hoese, 1993
* Rotuma generoa Springer, 1988
** Rotuma lewisi Springer, 1988
* Tyson generoa Springer, 1983
** Tyson belos Springer, 1983
* Xenisthmus generoa Snyder, 1908
** Xenisthmus africanus Smith, 1958
** Xenisthmus balius Gill & Randall, 1994
** Xenisthmus chi Gill & Hoese, 2004
** Xenisthmus clarus (Jordan & Seale, 1906)
** Xenisthmus eirospilus Gill & Hoese, 2004
** Xenisthmus polyzonatus (Klunzinger, 1871)
   * Xenisthmus semicinctus Gill & Hoese, 2004

## Erreferentziak

* ↑ Joseph S. Nelson. (1994). Fishes of the World. John Wiley & Sons, 253 or. ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ Schultz, L.P.. (1966). Order Percomorphida. Suborder Gobiina. Superfamily Gobioidea.. in: In Fishes of the Marshall and Marianas Islands. 3. Families Kraemeridae through Antennariidae United States National Museum Bulletin, 1–176 or..
* ↑ Gill, Anthony C.; Hoese, Douglass F.. (1993). «Paraxenisthmus springeri, New Genus and Species of Gobioid Fish from the West Pacific, and Its Phylogenetic Position within the Xenisthmidae» Copeia (4): 1049–1057..
* ↑ Springer, V.G.. (1988). «Rotuma lewisi, new genus and species of fish from the southwest Pacific (Gobioidei, Xenisthmidae)» Proceedings of the Biological Society of Washington (Biological Society of Washington) 101 (3): 530–539..
* ↑ Springer, V.G.. (1983). «Tyson Belos, New Genus and Species of Western Pacific Fish (Gobiidae, Xenisthminae) : With Discussions of Gobioid Osteology and Classification» Smithsonian Contributions to Zoology (Smithsonian Institution Press) 390: 1–40..
* ↑ Smith, J.L.B.. (1958). «The fishes of the family Eleotridae in the western Indian Ocean» Ichthyological Bulletin of the J.L.B. Smith Institute of Ichthyology (J.L.B. Smith Institute of Ichthyology) 11: 137–163..
* ↑ Gill, Anthony C.; Randall, J.E.. (1994). «Xenisthmus balius, a new species of fish from the Persian Gulf (Gobioidei: Xenisthmidae)» Proceedings of the Biological Society of Washington (Biological Society of Washington) 107 (3): 445–450..
* 1 2 3 Gill, Anthony C.; Hoese, Douglass F.. (2004). «Three New Australian Species of the Fish Genus Xenisthmus (Gobioidei: Xenisthmidae)» Records of the Australian Museum (The Australian Museum) 56: 241–246. ISSN 0067-1975..
* ↑ Jordan, D.S.; Seale, A.. (1994). «The fishes of Samoa. Description of the species found in the archipelago, with a provisional check-list of the fishes of Oceania» Bulletin of the Bureau of Fisheries 25.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137898
* Multimedia: Xenisthmidae / Q137898
* Espezieak: Xenisthmidae
# Kontu korronte

    Artikulu hau banku produktuari buruzkoa da; kontzeptu makroekonomikoa gaitzat duena beste hau da: «Kontu korronteko balantza»
Kontu korrontea, ageriko kontua edo ageriko gordailua banku-kontu mota bat da, finantza erakunde batean (izan mailegu kooperatiba, banku edo, garai bateko aurrezki kutxa) bezero batek duen diru-gordailu mota bat. Bezeroak ordainketak eta kobrantzak egiteko erabiltzen du batipat, bankuak eskura jartzen dizkion txekeei eta txartelei esker, helbideratze eta transferentzia elektroniko bidez, internet, telefono, bulego fisiko edo kutxazain automatikoen bidez, nahiz eskudirutan.
Bezeroak edozein unetan eskura dezake kontuan agertzen den diru kopuruaren zati bat edo gordailu osoa. Aurrezki-kontuen antzekoak dira, baina horien euskarri fisikoa aurrezki-libreta izan ohi zen (XXI. mendean desagertzera jotzen ari den arren) eta horietan gainera bezeroari ez zaio kontutik ordaindu ahal izateko txekerik ematen; sarri, ezta karguak helbideratzeko aukerarik ematen ere, epe erdi edo luzeko aurrezkira bideratuago baitago, eguneroko kobrantza-ordainketetara baino.
Alegia, aurrezki-kontuen xede nagusia aurrezkia gordetzea den bitartean (horien bitartez batzutan bezeroak ordainketak burutu ditzaken arren, erakundearen arabera), kontu korrontearen helburua eguneroko transakzioak egitea da; hori dela eta, kontu korronte askok ez dute interesik ematen edota, ematekotan, aurrezki-kontuek baino interes tasa txikiagoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q695430
# Banku zentral

Ekonomian, herrialde bateko banku zentrala da moneta sistema kontrolatu eta finantza sistema erregulatzen duen erakunde zentralizatua. Zehatzago, ondorengo eginkizunak ditu besteak beste: herrialdearen dibisa eta urre-erreserbak gorde, dirua jaulki, beste bankuen funtzionamenduari buruzko arauak ezarri eta bankuei dirua mailegatzea.
Interes tasak bankuei egindako maileguen bitartez kontrolatzen dituzte, bankuek aldi berean bezero partikularrei emango dizkieten maileguen interesa ere finkatuko duena. Moneta eskaintza diru jaulkipen eta bankuek gordailu guztietatik eduki behar duten diruaren zenbatekoa edo kutxa-koefizientearen bitartez kontrolatzen dute, besteak beste. Estatuarekiko askotariko harremanak izan dituzte historian.

## Banku zentraletako jarduerak eta erantzukizunak

Banku zentralaren funtzioak honakoak izan daitezke:
* Diru politikak aplikatzea.
* Interes tasa ofizialak finkatuz eta politika mekanismoen bitartez, herrialde bateko inflazioa eta truke-tasa kontrolatzeko erabiltzen da.
* Nazioaren diru hornikuntza osoa kontrolatzea.
* Gobernuko bankari eta bankuen bankaria ("azken baliabide emailea")
* Herrialdeko dibisa, urrezko erreserben kudeaketa eta estatuaren bonuak.
* Banku sektorea arautu eta gainbegiratzea.

## Ikus, ere bai

* Ingalaterrako Bankua
* Estatu Batuetako Lehenengo Bankua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66344
* Multimedia: Central banks / Q66344
# Zordunketa-txartel

Zordunketa-txartela eskudirurik erabili gabe kontsumoko ondasunak eta zerbitzuak erosteko eta, kreditu-erakunde bateko kontuan zordunduz, berehala ordaintzeko aukera ematen duen txartel elektronikoa da. Txartel mota horretan, titularrak bere banku-kontuan duen dirua erabiltzen du, eta ez bankuak maileguan ematen duena, kreditu-txartelekin gertatzen den bezala. Banku batzuek akordioak egiten dituzte bezeroekin, dirua zorpeko atera ahal izateko, eta mailegu bat sortzen dute beren interesekin.
Urteko kuota kreditu-txartelena baino merkeagoa da, munduan gehien erabiltzen den finantza-tresnetako bat da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Banka eta Aurrezkia Hiztegia ] [2019]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13499
* Multimedia: Debit cards / Q13499
# Mailegu (finantza)

Finantzetan, mailegua pertsona fisiko edo juridiko batek —hartzekodunak, alegia— beste bati —hartzaileari, alegia— diru kopuru finko bat uzteko kontratua da, non hartzailea diru kopuru hori (printzipala) aurrez ezarritako kuoten bitartez itzultzera konprometitzen den, interes batekin batera. Kreditu hitza, diru kopuru finkoa baino ez baizik diru kopuru bat eskuragarri jartzen den kontratuetarako erabiltzen da, non interesak erabilitako diruagatik bakarrik ordaintzen diren.

## Mailegu motak

* Mailegu hipotekarioak: etxebizitza, ekipamendu eta lan handietarako erabiltzen dria, eta maileguaren itzulketarako bermetzat hipoteka ezartzen dute ondasun higiezin baten gainean..
* Mailegu bigunak: zein epe luzera eta interes-tasa apalekin ematen baitira, horrela funtsean izaera soziala duten eta errentagarritasun ekonomiko handirako aurreikuspenik ez duten inbertsioak laguntzeko.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.argia.com/argia-astekaria/1999/zer-da-kredituak Argia, 2005-07-03

## Ikus, gainera

* Lukurreria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189539
* Multimedia: Loans / Q189539