OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Roland Dumas

Roland Dumas (Limoges, Frantzia, 1922ko abuztuaren 23a – Paris, 2024ko uztailaren 3a) frantses politikari eta abokatua izan zen.

## Biografia

Alderdi Sozialistako zuzendaritza-batzordeko kidea izan zen. 1983an, Europako Arazoetarako ministro izendatu zuten urtebeterako; 1984an, Kanpo Harremanetarako ministro egin zuten 1986 arte, eta, azkenik, Kanpo Arazoetarako ministro (1988-1993). 1995tik 1999ra bitartean, Frantziako Konstituzio Batzordeko lehendakaria izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q547525
* Multimedia: Roland Dumas / Q547525
# Dennis Rader

Dennis Lynn Rader, ezizenez BTK, ingelesezko Bind, Torture and Kill ("Lotu, Torturatu eta Hil") hitzen laburdura, (1949ko martxoaren 9a, Pittsburg, Kansas), estatubatuar serieko hiltzaile bat da. 1974 eta 1991 artean Wichita eta Park City hirietan hainbat pertsona heldu eta haur torturatu eta erail zituen.
Poliziak jada hura atzemateko itxaropen gutxi zuela, 2004ann azken saialdia egitea erabaki zuen. Raderrek harropuzkeriz ta poliziari erronka egiteko asmoz berari buruzko gutunak igortzen hasi zen, azken gutunean ordenagailu diskete bat bidaliz. 2005ean poliziak diskete hura ikertu eta azkenean Rader atxilotzea lortu zuen. Rader errudun zela onartu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q365456
* Multimedia: Dennis Rader / Q365456
# Roger Guillemin

Roger Guillemin (Dijon, Frantzia, 1924ko urtarrilaren 11 – San Diego, Kalifornia, 2024ko otsailaren 21a) mediku endokrinologoa izan, jatorriz eta nazionalitatez frantsesa, Ameriketako Estatu Batuetan bizi zen.
Lyongo Unibertsitatean egin zituen medikuntza ikasketak, eta Kanadan eta Estatu Batuetan sakondu zituen gero. Frantziako endokrinologia saileko zuzendari izan zen, eta Baylorko Unibertsitateko fisiologia irakasle, Texasen. Halaber, San Diegoko Salk Institutuan eta Houstoneko Medikuntza Eskolan lan egin zuen. 1977an, Fisiologia eta Medikuntzako Nobel saria irabazi zuen, Rosalyn S. Yalow eta Andrew V. Schallyrekin batera, pituitariako eta hipotalamoko hormonei buruz egindako ikerketengatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q242169
* Multimedia: Roger Guillemin / Q242169
# Naucoria subconspersa

Naucoria subconspersa Strophariaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoa: Naucoria conspersa.

## Deskribapena

Kapela: 0,8 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, arre-kanela kolorekoa edo arre-gorrixka, higrofanoa, pikor edo ezkata xeheekin eta ertz apendikulaturekin gaztetan.
Orriak: Argiak edo kanela kolorekoak, ez oso estu, oinean moztuak.
Hanka: Goian zurbila, oinarrirantz arrexka ilun kolorekoa, lihazki feltrodun krema kolorekoz apaindua.
Haragia: Hutsala.
Etimologia: Subconspersa epitetoa latinetik dator, zabaldu, esan nahi duen ”conspergo” hitzetik. Kapelak furfurazeo txikia duelako.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua

Haltzen azpian, toki lohitsuetan, landareen sustraietatik gertu.

### Banaketa eremua

Kanada, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 105 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Naucoria subconspersa: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10509618
* Multimedia: Naucoria subconspersa / Q10509618
# Emyr Humphreys

Emyr Humphreys (Prestatyn, 1919ko apirilaren 15a - Llanfairpwll, 2020ko irailaren 30a) galestar eleberrigile eta olerkaria izan zen. Aberystwyth Unibertsitatean ikasi zuen eta kontzientzia-eragozlea izan zen Bigarren Mundu Gerran. Gerra ostean, irakasle eta irrati ekoizle gisa lan egin zuen. Ingelesez eta galesez idatzi zuen, batez ere Galesko historia politiko eta kulturalari buruzko eleberriak, baina baita olerkia eta antzezlanak ere.

## Eleberriak

* The Little Kingdom; Eyre and Spottiswoode, London. (1946).
* The Voice of A Stranger; Eyre and Spottiswoode, London, (1949).
* A Change of Heart; Eyre and Spottiswoode, London. (1951).
* Hear and Forgive; Victor Edlancz, London, (1952).
* A Man ‘s Estate; Eyre and Spottiswoode, London, (1955): Dent, London. (1988); a Parthian Cardigan (2006)
* The Italian Wife; Eyre and Spottiswoode, London (1957).
* A Toy Epic; Eyre and Spottiswoode, London, (1958); a Seren, Bridgend, (1989) (Y Tri Llais; Humphreysek galesera itzuli zuen 1958an)
* The Gift; Eyre and Spottiswoode, London, (1963).
* Outside the House of Baal; Eyre and Spottiswoode, London. (1965) a Seren, Bridgend. (1996)
* The Anchor Tree; Hodder and Stoughton, London, (1980).
* Jones; Dent, London. (1984).
* Unconditional Surrender; Seren, Bridgend, (1996)
* The Gift of a Daughter; Seren, Bridgend, (1998).
* The Shop; Seren, Bridgend, (2005).

### The Land of the Living saila (Bizidunen lurra saila)

* Flesh and Blood; Hodder and Stoughton, London. (1974); Sphere. (1986); University of Wales Press, Cardiff, (1999). ISBN 978-0708315125
* The Best of Friends; Hodder and Stoughton, London, (1978) ISBN 978-0340229644; Sphere, (1987) ISBN 9780722142028 eta University of Wales Press, Cardiff, (1999)ISBN 9780708315651.
* Salt of the Earth; Dent, London. (1985) ISBN 978-0460046619; eta University of Wales Press, Cardiff.(1999).
* An Absolute Hero; Dent, London, (1986); Sphere, (1988) ISBN 9780722141922 eta University of Wales Press, Cardiff,(2000) ISBN 9780708315934.
* Open Secrets; Sphere (1989) ISBN 978-0747403562
* National Winner; Macdonald, London. (1971) ISBN 978-0356035970; Sphere (1990) ISBN 9780747406112 eta University of Wales Press, Cardiff, (2000) ISBN 9780708316511.
* Bonds of Attachment; University of Wales Press, Cardiff,(2001) ISBN 978-0708316252

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3406160
# Colette Maze

Colette Maze (Paris, 1914ko ekainaren 16a - ibidem, 2023ko azaroaren 19a) piano-jotzailea eta musika irakasle frantziarra izan zen.

## Biografia

Maze 1914ko ekainaren 16an jaio zen Parisen. Hamabost urterekin Parisko École Normale de Musique-n sartu zen. Instituzio horretan Alfred Cortot eta Nadia Boulanger musikari entzutetsuak izan zituen irakasle. Gerora, piano irakasle gisa hasi zen lanean. 2000ko hamarkadaren hasieran bere musika grabatzen hasi zen eta 2002an Préludes diskoa kaleratu zuen. Claude Debussy konpositore klasikoari eskainitako bere laugarren diskoa 2018an kaleratu zuen. 2021eko urtarrilean, 106 urte zituela, estudioko disko berriaren grabazioa iragarri zuen.

## Diskografia

* 2002: Préludes
* 2014: Piano
* 2018: 104 ans de piano
* 2019: 105 ans de piano
* 2021: álbum en proceso

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Colette Maze, la pianiste de 104 ans qui rajeunit Debussy» Bibliobs (Noiz kontsultatua: 2021-04-20).
* ↑ «Colette Maze, la virtuosa de 103 años que toca el piano cuatro horas al día» El Correo 2018-04-21 (Noiz kontsultatua: 2021-04-20).
* ↑ RTVE.es. (2021-04-20). «Colette Maze, una pianista centenaria que no para de generar música» RTVE.es (Noiz kontsultatua: 2021-04-20).
* ↑ «Yoga, piano y vitalidad: la pianista Colette Maze sigue en activo a punto de cumplir 107 años» Uppers 2021-04-20 (Noiz kontsultatua: 2021-04-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51988559
* Multimedia: Colette Maze / Q51988559
# Priscilla Pointer

Priscilla Pointer (New York, 1924ko maiatzaren 18a) AEBetako zineman eta telebistan ibilbide luzea egin duen aktorea da.

## Biografia

Priscillak operazio-antzerkian hasi zuen bere ibilbidea, Broadwayko produkzioak barne. Geroago, Hollywooden jarri zen filmetan eta telebistan parte hartzen.

## Filmografia

Pointer hainbat filmetan agertu izan da, tartean Carrie 1976an, non bere benetako bizitzan bere alaba den Amy Irving, The Onion Field 1979an, Mamita maitea 1981ean Faye Dunaway aktorearekin batera, Joan Crawford zinemako kondairaren benetako bizitza kontatzen duena, Twilight Zone: The Movie 1983an, A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors 1987an, David Lynch Blue Velvet eta Coyote Luna 1999an.
Carrien ez ezik, Amy alabaren amaren papera ere egin du beste bitan: Jerry Schatzbergen Honeysuckle Rose filmean (1980) eta Bruno Barretoren Carried Away lanean (1996).

## Bizitza pertsonala

Pointer 1947tik 1979an hil zen arte egon zen ezkonduta Jules Irvingekin, eta harekin izan zituen hiru seme-alabak. Amy Irving Akademiako sarirako hautagaiaren ama da, Steven Spielberg eta Bruno Barreto zinemagileen amaginarreba ohia eta Kenneth Bowser, jr dokumentalen zuzendariaren amaginarreba. Katie Irving abeslariaren ama ere bada, eta Carrie filmean dantzaldiaren segidan entzundako bi kanta eta David Irving zuzendaria interpretatu zituen. Bigarren harremana Robert Symondsekin izan zuen 1981etik 2007an hil zen arte.

## Antzerkian egindako ibilbidea

* A Streetcar Named Desire (1973)
* Camino Real (1970)
* The Good Person of Szechwan (1969)
* Galileo (1967)
* East Wind (1967)
* Yerma (1966)
* The Alchemist (1966)
* The Caucasian Chalk Circle (1966)
* The Condemned of Altona (1966)
* The Country Wife (1965)
* Danton's Death (1965)

## Kanpo estekak

* http://www.abandomoviez.net/db/persona.php?id_persona=3431
* Datuak: Q271109
# Lucile Randon

Lucile Randon (Alès, 1904ko otsailaren 11 – Toulon, 2023ko urtarrilaren 17a), Ahizpa André izenez ezaguna, frantziar moja eta pertsona superzentenarioa izan zen. 118 urte eta 340 egun zituela hil baitzen.
Familia protestante batean jaio eta gaztetan katolizismora bihurtu zen. Maistra izan zen. 1944an moja katoliko ordenatu izan zen eta ospitaleetan lan egin zuen 1979an erretiroa hartu zuen arte. Hala ere, adinekoak zaintzen jarraitu zuen 100 urte bete zituen arte.
2022ko apirilaren 19an bere garaiko munduko pertsona bizirik zaharrena bihurtu zen, aurretik zeukan Kane Tanaka japoniar emakumea 119 urterekin hil eta gero.

## Erreferentziak

* ↑ Ordoñez Garmendia, Jon. (2022-04-25). «Munduko pertsonarik zaharrena hil da, 119 urte zituela» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-01-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28105001
* Multimedia: Lucile Randon / Q28105001
# Ted Nugent

Theodore Anthony Nugent, ezizenez Uncle Ted, the Nuge eta Motor City Madman ( Redford, Michigan, 1948ko abenduaren 13a) estatubatuar hard rock gitarrajole, abeslari, kantautore eta ekintzaile politiko bat da.
Bere musikari ibilbideaz gain errepublikar zalea eta iritzi kontserbadoreak izateagatik ezaguna da.

## Diskografia
### Bakarka

* Ted Nugent (1975)
* Free-for-All (1976)
* Cat Scratch Fever (1977)
* Double Live Gonzo! (1978)
* Weekend Warriors (1978)
* State of Shock (1979)
* Scream Dream (1980)
* Intensities in 10 Cities (1981)
* Nugent (1982)
* Penetrator (1984)
* Little Miss Dangerous (1986)
* If You Can't Lick 'Em...Lick 'Em (1988)
* Spirit of the Wild (1995)
* Craveman (2002)
* Love Grenade (2007)
* Shutup & Jam! (2014)
* The Music Made Me Do It (2018)
* Detroit Muscle (2022)

### The Amboy Dukes

* The Amboy Dukes (1967)
* Journey to the Center of the Mind (1968)
* Migration (1969)
* Marriage on the Rocks/Rock Bottom (1970)
* Survival of the Fittest Live (1971)
* Call of the Wild (1973)
* Tooth, Fang & Claw (1974)

### Damn Yankees

* Damn Yankees (1990)
* Don't Tread (1992)

## Kanpo estekak

* Webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q334670
* Multimedia: Ted Nugent / Q334670
# Juliana Saratxaga

Juliana Saratxaga (Luiando, Aiara, Araba, 1911ko abuztuaren 17a – Maroño, Aiara, Araba, 2013ko azaroaren 27a) pandero jotzailea eta Maroñoko elizako atezaina izan zen.

## Bizitza

Irakurtzen Maroñoko eskolan ikasi zuen, aitak bestela egurra ematen zien eta. 4-5 pertsona joaten ziren, baina ez zegoen emakumerik. Denborarekin gauzak aldatzen joan ziren. Eskola berria, 1931n egindakoa, urtegiaren azpian geratu zen. Oso gutxi ikasi zuen eskolan. Gauzak eginez ikasi zituen, panderoa jotzen bezala.

### Pandero jotzaile

Gaztetan ikasi zuen pandero jotzen Julianak bere kaxa. Inguruan antolatzen zituzten jaietan beste musikazaleekin elkartu eta jotzen zuen. 9 seme-alaba izan ostean ez zuen jotzeko tarterik hartzen jaietara joateko eta panderoa gorde egin zuen, baina gerora, 102 urtera arte jarraitu zuen panderoa jotzen.
   Ni ez naiz zaharra, txikia naiz! Aitak ez zuen panderoa jotzea nahi, ganaduari kasu egitea baizik. Panderoa jotzen behiak zaintzen nengoela ikasi nuen. Makila batekin harria jotzen nuen, zarata egiten zuen arte. Gaztetan erromerietara joaten ginen. Lehen asko kantatu eta dantzatzen genuen denok.

### Atezain

Maroñoko elizako atezaina izan zen. Giltzak berak izaten zituen, eliza garbitu ere egiten zuen eta. Apaizak eta irakasleak urrunetik heltzen ziren. Horregatik, batzuetan Julianaren etxean geratzen ziren lotan.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «“Gerra garaian sustoak bakarrik izaten genituen. Ezkutatu egiten ginen. Ez dut gogoratu nahi” - Aiaraldea» Aiaraldea.eus (Noiz kontsultatua: 2022-11-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115470527
# Pierre Soulages

Pierre Soulages (sulaʒ; Rodez, Frantzia, 1919ko abenduaren 24a - Nîmes, 2022ko urriaren 25a) frantses margolaria izan zen. Bigarren Mundu Gerra ondorengo Parisko eskolako margolari nagusietako bat izan zen. Bere obran argiaz egin zuen erabileragatik nabarmendu zen. Batez ere beltza erabiltzen du, beste kolore ilun batzuekin nahastuta, eta batzuetan margotu gabe uzten ditu gune txiki batzuk. Ore lodiz eta lerro zabalez margotzen du, idazkera txinatarra gogorazten duen eran. 1979tik aurrera bere koadroak –poliptiko monumentaletan antolatuak sarritan– pintura beltzez estaliak agertzen dira, halako moduan ezen, pintura nola eman den, argitan dardar egiten duela ematen baitu, eta nondik begiratzen den, tonuz aldatzen baita.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2047-05-16 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q708631
* Multimedia: Pierre Soulages / Q708631
# Freya Stark

Freya Madeleine Stark , Mrs Perowne (Paris, Frantzia, 1893ko urtarrilaren 31 – Asolo, Italia, 1993ko maiatzaren 9a) esploratzaile eta idazle britainiarra izan zen. Liburu dozena bat baino gehiago idatzi zituen bere bidaiak Ekialde Ertainera eta Afganistanera kontatzen.

### Lehenengo urteak eta ikasketak

Freyaren gurasoak Robert Stark (ingelesa) eta Flora Stark (italiarra) ziren. Hauek Frantzian ikasten zutenez Flora haurdun zegoen bitartean, Freya Frantzian jaio zen. Freya bederatzi urte bete zuen egunean, Mila eta bat gauak liburua oparitu zioten eta honek irakur-mina piztu zion. Bere gaztaroan oso ohikoa zenez Freya gaixotzea, irakurmen munduan sartu zen, latina ikasiz era autodidaktikoan. 13 urte zuenean istripu bat izan zuen lantegi italiar batean bere ilea, makina batean harrapatu ondoren. Horregatik lau hilabete iraun zuen ospitale batean azal injertoak jasotzen bere aurpegiaren eta buruaren zati bat konpontzeko. Geroago persiarra eta arabiera ikasi zituen eta Londresko Unibertsitateko Ekialdeko eta Afrikako Ikasketen Eskolan sartu zen historia ikasteko.

### Bidaiak eta lanak

Lehenengo Mundu Gerraren bitartean, borondatezko erizaina izan zen Britaniako Gurutz Gorrian. 1927ko azaroan bere bidaiak ekialdera hasi zituen. 1931n bere esplorazioak Hiltzaileen Haranean deskribatu zituen The Valleys of the Assassins lanenean eta honegatik Royal Geographical saria irabazi zuen 1933an. 1942an Founder’s Gold Medal saria irabazi zuen bere bidaiengatik Hego Arabian.
Bigarren Mundu Gerran, Britaniako Informazio Ministerioan sartu zen, arabiarrak konbentzitzeko aliatuen bandoan sartzeko edo gerran neutralak izateko. Eskarmentu honi buruko bi liburu ditu: Letters From Siria (1942) eta East is West( 1945). 1947an Stewart Perowne diplomatiko eta historialariarekin ezkondu zen, baina 1952an banandu ziren.
Gerra osteko Starken lehen bidaia handia Turkiara izan zen, Ionia a Quest (1954), The Lycian Shore (1956) liburuen oinarria izan zena. Ondoren, bere memoriekin jarraitu zuen Dust in the Lion's Paw Autobiography 1939-1946 lanarekin (1961), Rome on the Euphrates: The Story of a Frontier (1966) eta beste saiakera bilduma bat argitaratu zituen, The Zodiac Arch (1968).
Freyaren azken espedizioa Afganistanera izan zen, eta 1970an The minaret of Djam: An excursion into Afghanistan idatzi zuen. Asolon hil zen 1993ko maiatzaren 9a, bere 100. urtebetetzearen hilabete batzuk eta gero.
* Datuak: Q292480
* Multimedia: Freya Stark / Q292480
# Fusa Tatsumi

Fusa Tatsumi (japonieraz: 巽 フ サ; Yao, Japonia, 1907ko apirilaren 25a - ibidem, 2023ko abenduaren 12a) ehun urtedun japoniarra izan zen. 2022ko apirilaren 19tik, 116 urterekin hil zen arte, Asian bizirik zegoen pertsona zaharrena izan zen.

## Bizitza

Ryutaro Tatsumirekin ezkondu zen 1939an. Lehen semea 1941ean erditu zuen eta bigarrena 1947an. 56 urte familiaren baratzean aritu zen. 107 urte bete arte bizi izan zen jaio zen etxe berean, 2013an Kashiwara hiriko Hakuto egoitza geriatrikora joan zen arte. 2017ak ospakizun txiki batekin ospatu zuen bere 110. urtebetetzea. 110 urterekin ondo jatea eta makillatzea gustatzen zitzaion. 115 urte bete zituenean, ohean etzanda zegoen, eta hitz egiteko zailtasunak zituen.
2022ko apirilaren 19an Kane Tanaka hil zenetik, Tatsumi bizirik zegoen Asiako emakume zaharrena izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) RedacciónRPP. (2023-12-12). «Murió a los 116 años la persona más longeva de Japón | RPP Noticias» rpp.pe (Noiz kontsultatua: 2024-09-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Murió a los 116 años la persona más longeva de Japón» infobae 2023-12-12 (Noiz kontsultatua: 2024-09-08).
* ↑ «Fusa Tatsumi - Bilatu Bideoak» www.bing.com (Noiz kontsultatua: 2024-09-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) Página|12. (2023-12-12). «Murió la persona más longeva del mundo | La mujer tenía 116 años y vivía en Japón» PAGINA12 (Noiz kontsultatua: 2024-09-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Muere a los 116 años la persona más longeva de Japón; presenció dos guerras mundiales» El Universal (Noiz kontsultatua: 2024-09-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Tatsumi Fusa, la persona más anciana de Japón, fallece a los 116 años» nippon.com 2023-12-12 (Noiz kontsultatua: 2024-09-08).
* ↑ «Fusa Tatsumi» Bing (Noiz kontsultatua: 2024-09-08).
* ↑ NEWS, KYODO. «Japan's oldest person dies at 116» Kyodo News+ (Noiz kontsultatua: 2024-09-08).
* ↑ INC, SANKEI DIGITAL. (2022-04-25). «国内最高齢は巽フサさんに １１５歳、大阪・柏原在住の女性» 産経ニュース.
* ↑ «国内最高齢は巽フサさん １１５歳、大阪在住の女性» 東京新聞 2022-04-25.
* ↑ «国内最高齢者　ご逝去について ｜報道発表資料｜厚生労働省» www.mhlw.go.jp.

## Ikus, gainera

* Zerrenda: Bizirik dauden pertsonarik zaharrenen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105704187
# Xerula pudens

Xerula pudens Physalacriaceae familiako onddo espezie bat da. Kalitate gastronomiko gutxiko haragia. Oraindik gutxi ezagutzen den perretxikoa. Jangarritasuna aztertzen ari dira, hobe ez jatea.
Sinonimoak: Collybia longipes, Xerula longipes, Oudemansiella longipes.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 8 cm arteko diametrokoa. Lehenik ganbila, gero laua eta titi zabal baten ingurua .hondoratua. Azal lehorrekoa, belusatua, gaztaina kolorekoa edo gris-arrexka.
Orriak: Zabal, zabalak, libreak, zurixkak, ertz ilunekoak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zuntzuna, larrukara, luzea, zilindrikoa edo oinarrirantz apur bat loditua, sustrai itxurarekin amaitzen da, kanela kolorekoa edo arre-horixka, belusa dirudien Ile batez estalia.
Haragia: Mehea, elastikoa, zurixka, usain eta zapore atseginekoa.
Etimologia: Collybia antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. Longipes epitetoa berriz latinetik dator, luzea esan nahi duen "longus" hitzetik eta oina esan nahi duen "pes" hitzetik. Bere oin luzeagatik.

## Jangarritasuna

Jangarria, baina gutxi estimatua.

### Nahasketa arriskua

Hymenopellis radicata delakoarekin, baina honek oin zurixka leuna du, ez belusatua.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean, gehienetan bakarrik agertzen da, hostoerorkorren basoetan.

### Banaketa eremua

Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa osoa, Errusia, Turkia, Iran, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda., 396 or. ISBN 84-7173-211-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 248 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 273 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 170 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Xerula pudens: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10436373
* Multimedia: Xerula pudens / Q10436373
# Kolibia erroluze

Kolibia erroluzea (Hymenopellis radicata) Physalacriaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du ia sukaldaritza-baliorik. Sustraia hautsi gabe ateratzeko zortea izan denean, ikusi da 80 cm ere neurtzen duela.
Sinonimoak: Oudemansiella radicata, Collybia radicata, Xerula radicata.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 10 cm arteko diametrokoa, lehenik kanpai itxurakoa, gero ganbila, ondoren laua, titi apur batekin, ertza ildaskatua. Azal likatsua eguraldi hezean, arre kolorekoa edo gris-marroixka.
Orriak: Zabal, lodiak, itsatsiak, zurixkak edo zertxobait arrosak.
Hanka: Zurixka, luzea, mehea, haritsua, hauskorra, zuzena, sustrai luze batean amaituta, gehienean hautsi egiten da ateratzen saiatzean.
Haragia: Zurixka, kapelarena mehea, oinarena haritsua, usain eta zapore leunekoa.
Etimologia: Collybia terminoa antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. Radicata epitetoa latinetik dator, "radicatus" hitzetik, sustraiduna esan nahi du. Bere sustraiagatik.

## Jangarritasuna

Erdipurdiko jangarria.

### Nahasketa arriskua

Oudemansiella longipes delakoarekin nahas daiteke, baina honen kapelaren eta oinaren gainazala belusatua da, eta ez likatsua.

## Sasoia eta lekua

Udaberritik udazkenera, hostozabalen basoetan, batez ere hildako egurretan edo pagoen motzondoetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Kaukasia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Brasil, Ekuador, Guyana Frantsesa, Costa Rica, Errepublika Demokratikoa, Kongoko Errepublika, Hegoafrika, iran, Txina, Taiwan.

## Galeria

* Kolibia erroluzeak.
* Kolibia erroluzea.
* Kolibia erroluzea albotik.
* Orriak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda., 204 or. ISBN 84-7173-211-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 250 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 260 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 273 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Hymenopellis radicata: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54371194
* Multimedia: Hymenopellis radicata / Q54371194