OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Feather ur-jauzia

Feather ur-jauzia (ingelesez: Feather Falls) Estatu Batuetakn dagoen ur-jauzi bat da, Kalifornia iparraldeko Butte konderrian hain zuzen ere.

## Deskribapena

Plumas Basoan (Plumas National Forest) kokaturik dago. Fall ibaiak egiten duen 120 metrotako jauzi librea da. Ibai honetako urak Feather ibaira isurtzen dira ondoren. Ur-jauzia itsas malatik 762 metrotako altueran dago.
Kaliforniako ibaietako emaria uda aldera asko jaisten bada ere, Falls ibaiaren emaria nahiko konstante mantentzen da urtean zehar.

## Turismoa

Oroville aintziraren erdiko besotik ikusten da ur-jauzia, baina Feather Falls herrixkan ezarrita dagoen begiralekutik ikustea da ohikoena.
Hainbat mendi ibilbide antolatu dira Feather ur-jauzia ikusteko eta zailtasunaren arabera sailkaturik daude.

## Marigorringoak

Frey Creek izeneko eremuan marigorringoek geldialdia egiten dute haien migrazioan. Milioika marigorringo pilatzen dira neguko hilabetetan, azarotik martxora gutxi gora behera.

## Iruditegia

* Feather ur-jauzia.
* Begiralekua.
* Fall ibaia.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Explore the Scenic Feather Falls» Explore Butte County (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* 1 2 «Feather Falls - California Waterfalls; Feather Falls Scenic Area, Oroville-hike/trail/map/directions» www.waterfallswest.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* ↑ «Feather Falls» web.archive.org 2011-01-28 (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).
* ↑ (Ingelesez) Painter • •, Alysia Gray. (2018-01-23). «The Ladybug Migration of Feather Falls» NBC Bay Area (Noiz kontsultatua: 2024-12-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3305706
* Multimedia: Feather Falls / Q3305706
# Ennisko udaletxea

Ennisko udaletxea, irlanderaz: Halla Baile Inse eta ingelesez: Ennis Town Hall, Irlandako Ennis udalerriko Udalaren egoitza nagusia eta udaletxea da, Clare konderrian. O'Connell kalean dago eta 1965 arte bertan Clonmel Urban District Council erakundearen bulegoak egon ziren.
Eraikina 1850 urte inguruan eraiki zen.
# Wallmapu

Wallmapu, Wall Mapu o Wajmapu (mapudungunez, «maputxe estatua») maputxe nazioaren lurralde eremua da. Historikoki, maputxeak Amerikako Hego Konoko hainbat lurraldetan bizi izan dira: mendebaldean, Ozeano Barearen Hego Amerikako ertzeraino eta iparraldeko Mopocho ibaitik hegoaldeko Chiloéraino; eta ekialdean, Atlantikoaren Hego Amerikako ertzeraino eta iparraldeko Buenos Airestik hegoaldeko Patagoniaraino.
Cristóbal García Huidobro historialari txiletarrak zera dio: "'Wallmapu' terminologia ez da nahiko zaharra, berriagoa baizik. Ulertu denez, mugimendu errebisionista batetik sortu da, 1990eko hamarkadaren hasieran. (...) identitatearen, hizkuntzaren, baita maputxe herria irudikatuko luketen sinboloen berrazterketa eta errebisionismoa egiten dute (...) ez da historikoa Galdera gisa, ez dator bere lurraldea bereziki zehaztutako leku gisa inoiz hauteman ez zuen maputxe herriaren arbasoen kulturatik".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11705228
# Peruko Estadio Nazionala

Peruko Estadio Nazionala, gaztelaniaz: Estadio Nacional de Perú, Peruko Lima hiriburuan dagoen erabilera anitzeko kirol estadio bat da, Limako barrutian. Bertan, Peruko futbol selekzio nazionalak jikatzen du.
1952an eraiki zen eta 47.781 ikusleentzako edukiera du.
* Datuak: Q1369495
* Multimedia: Estadio Nacional del Perú / Q1369495
# Josu Meabe

Josu Meabe Mintegi (Santutxu, Begoña, Bilbo, 1934) Karmelo Ikastolaren sortzailetako bat izan zen, eta geroago Kirikiño Ikastolako zuzendaria ere izan zen.
Bederatzi urtez izan zen Bizkaiko Ikastolen Federazioko presidentea.
Gaztedi dantzari taldean ere parte hartu zuen hasieratik.

## Sariak eta aitortzak

* 2015: Lauaxeta saria eman zion Bizkaiko Foru Aldundiak Joseba Arrieta Txertudi, Josune Zearra eta Sabin Zubiri-rekin batera irakaskuntza-munduan aitzindaria izateagatik.
* 2004: Bilbotar ilustrea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) Porras, Susana. (2004-01-01). «Bilbainos ilustres. El Ayuntamiento de Bilbao reconoció a Emma Jiménez, Vicente Larrea, Josu Meabe, Carmen Orueta y Antonio Foraster por su trayectoria profesional y su entrega a la Villa.» Bilbao aldizkaria (Bilboko udala): 14..
* ↑ Euskara, Kultura eta Kirol Saila. (2015-12-02). «BIZKAIKO AHALDUN NAGUSIAK ETA EUSKARA ETA KULTURA DIPUTATUAK LAUAXETA 2015 SARIAK EMAN DITUZTE - Komunikazioa - Bizkaia.eus» www.bizkaia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Eguskiza, L.. (2015-12-03). «Meabe, Arrieta, Zubiri y Zearra, pioneros en el ámbito de la enseñanza» Deia (Noiz kontsultatua: 2024-06-13).

## Ikus, gainera

* Karmelo Ikastola
* Kirikiño ikastola
* Gaztedi Dantzari Taldea

## Kanpo estekak

* Karmelo ikastola, Santutxu, 1964-1989 Wikiteka. 25. urteurreneko liburuxkaren atal batzuk (Ikastolaren sortzaileen Iritziak eta asmoak. Auzoa euskalduntzeko etxez etxe sortutako proiektua. Karmelo ikastolaren kulturaren alde. Ikastolaren eragina Santutxu auzategian).
* Datuak: Q126938627
# Louise Séguin

Louise Séguin edo Marie-Louise Seguin XVIII. mendeko frantziar esploratzailea izan zen.

## Bizitza

Eskualde antartikoa esploratu zuen lehenengo europar emakumea izan zen. Gizonez jantzita, Yves Joseph de Kerguelen de Trémarecek 1772 eta 1773 bitartean zuzendu zuen itsas-espediziora batu zen Roland itsasontzian. Kerguelen uharteak esploratu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Hulbe, Christina L.; Wang, Weili; Ommanney, Simon. (2010-12-01). «Women in glaciology, a historical perspective» Journal of Glaciology 56 (200): 944–964. doi:10.3189/002214311796406202..
* Datuak: Q24866643
# Vasili Zhukovski

Vasili Andreievitx Zhukovski (errusieraz: Василий Андреевич Жуковский); Mixenskoe, 1783ko otsailaren 9/urtarrilaren 29a - Baden-Baden, 1852ko apirilaren 24a/apirilaren 12a) errusiar olerkaria izan zen.
Landa-jabe baten eta bere giltzain turkiarraren seme ilegitimoa izan zen, eta familiako lagun batzuek adoptatu zuten. Moskuko Unibertsitatean ikasi zuen. Masoneriaren, sentimentalismo ingelesaren eta Sturm und Drang germanikoaren eraginak jaso zituen. 1802an Thomas Grayren Elegy Written in a Country Churchyard poemaren itzulpena argitaratu zuen. 1808an Nikolai Karamzinek Europako heraldoko (Вестник Европы) argitaletxeko editore izendatu zuen. Bertan, obra erromantikoen itzulpenak argitaratu zituen.
1812ko Napoleonen inbasioa gertatu ondoren, Nikolaik Borodinoko guduan borrokatu zuen. Alexandra Feodorovnak, Nikolas I.a Errusiakoaren emazteak, bere errusiar tutore izatera gonbidatu zuen. Arzamas literatur elkartea sortu zuen, eta Puxkinek elkarte horren zati bat sinatu zuen. Alexander II.a Errusiakoa tsarraren tutorea ere izan zen, eta hezkuntza liberala eman zion. Zentsuratik erreskatatu zuen Puxkinen lana eta Nikolai Gogolen ibilbidea babestu zuen.
Europan zehar bidaiatu zuen eta Alemaniako intelektualekin harremanak izan zituen. Baden-Badenen hil zen eta San Petersburgon lurperatu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157623
* Multimedia: Vasily Zhukovsky / Q157623
# Koloratzaile azoiko

Koloratzaile azoikoak konposatu organikoak dira azo taldea; R−N=N−R′; dutenak. Ordezkatzaileak normalean arilo taldeak izaten dira. Produktu sintetikoak dira guztiak. Azo talde bat baino gehiago izan ditzakete; horrela, koloratzaile diazoiko eta koloratzaile triazoiko gisa izendatzen dira.
Azo koloratzaileeak ehungintzan eta elikagaigintzan usatzen diren koloratzaileek % 60-70 dira.

## Erreferentziak

* ↑ Benkhaya, Said; M'rabet, Souad; El Harfi, Ahmed. (2020-01). «Classifications, properties, recent synthesis and applications of azo dyes» Heliyon 6 (1): e03271. doi:10.1016/j.heliyon.2020.e03271. ISSN 2405-8440. PMID 32042981. PMC PMC7002841. (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2984395
# Gregorova Vieska

Gregorova Vieska Eslovakiako udalerri bat da, Lučeneceko barrutian kokatuta. 4,79 km²ko azalera du eta 145 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1393. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1009798
* Multimedia: Gregorova Vieska / Q1009798
# Baserri-Santa Ana

Baserri-Santa Ana Berango udalerriko auzoa da.

## Demografia

* Baserri-Santa Anako biztanleria

## Ikus, gainera

* Berango

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254828
# Almika

Almika, baita ere Almike deitua Bermeoko (Bizkaia) auzoa da.
Hemen eliza txiki bat dago, Almikeko amabirjinaren ohorez, hau XI. menden sortu zen. Idatziz Almika bada ere, bertako euskaran, ahoz Almike esaten da.

## Demografia

* Almikako biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Bermeoko toponimia, Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ https://bizkeliza.org/noticia/comienza-la-novena-en-la-primera-parroquia-que-se-fundo-en-el-senorio/

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Gaztelaniaz)(Frantsesez) Bermeoko udal webgunea
* Datuak: Q10989382
# Agirre (Bermeo)

    Artikulu hau Bermeoko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Agirre».
Agirre Bermeoko (Bizkaia) auzoa da.

## Demografia

* Agirreko biztanleria

## Ikus, gainera

* Agirre (Arrieta)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Gaztelaniaz)(Frantsesez) Bermeoko udal webgunea
* Datuak: Q11023449
# Arranotegi

    Ez nahasi Aguilar Kodes udalerriarekin, Arranotegi ez ofizialki deitua.
Arranotegi Bermeoko (Bizkaia) auzoa da.

## Demografia

* Arranotegiko biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Bermeoko toponimia, Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Gaztelaniaz)(Frantsesez) Bermeoko udal webgunea
* Datuak: Q12254078
# Artika (Bermeo)

    Artikulu hau Bermeoko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Artika».
Artika bermiotarrez Artike deitua, Bermeoko (Bizkaia) auzoa da.

## Demografia

* Artikako biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Bermeoko toponimia, Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Gaztelaniaz)(Frantsesez) Bermeoko udal webgunea
* Datuak: Q12254220
# Mañua

Mañua Bermeoko (Bizkaia) auzoa da.

## Demografia

* Mañuko biztanleria

## Mañutar ospetsuak

Bertan dago lurperatuta Elbira Zipìtria irakasle berritzailea (1906-1982). Elbira asko joaten zen Mañura eta bisita bakoitzean familia baten baserrian egiten zuen egonaldia. Halaxe ezagutu zuen amama Eskolastika. Emakume horrek asko omen zekien Euskal Herriaz eta kondairez, eta Zipitriak adi-adi entzuten zituen bere istorioak. Orduak eta orduak ematen zituzten elkarrekin hizketan mitologiaz, kondairez, bitxikeriez. Oso emakume jakintsua zen, ‘Bizkaiko amama’ deitzen zioten, eta 106 urterekin hil zen. Izugarri maite zuten elkar eta, hil aurretik, Zipitriak lagun minei argi utzi zien bere borondatea: Mañun izan nahi zuela hilobiratua, amama Eskolastikaren ondoan.

## Erreferentziak

* ↑ «Mañua - Bilaketa - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-27).
* ↑ Larretxea, Oihane. (2022-12-25). «Elbira Zipitriak andereño ugari formatu zituen frankismoan, ezkutuan» naiz: (Noiz kontsultatua: 2022-12-27).
* ↑ «Elbira Zipitria Mañun dago lurperatuta - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-27).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Gaztelaniaz)(Frantsesez) Bermeoko udal webgunea
* Datuak: Q11213535
# San Andres (Bermeo)

San Andres, baita ere Ander Deuna deitua Bermeoko (Bizkaia) auzoa da.

## Demografia

* San Andresko biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Bermeoko toponimia, Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ https://bermeofutboltaldea.com/partiduak/event/146-ander-deuna-bermeo-09b.html

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Gaztelaniaz)(Frantsesez) Bermeoko udal webgunea
* Datuak: Q10988236
# San Migel (Bermeo)

    Artikulu hau Bermeoko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «San Migel».
San Migel, baita ere Mikel Deuna deitua Bermeoko (Bizkaia) auzoa da.

## Demografia

* San Migelgo biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Bermeoko toponimia, Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ https://bermeo.callejero.net/barrio-mikel-deuna.html

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Gaztelaniaz)(Frantsesez) Bermeoko udal webgunea
* Datuak: Q12266910
# Gibelortzaga

Gibelortzaga —orobat San Pelaio eta San Pelaio Gibelortzagakoa izenez ezaguna— Bermeoko (Bizkaia) auzoa da.

## Demografia

* Gibelortzagako biztanleria

## Erreferentziak

* 1 2 Euskaltzaindia: Bermeoko toponimia, Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «San Pelaio Gibelortzagakoa», Bermeoko Udalaren webgunea.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Gaztelaniaz)(Frantsesez) Bermeoko udal webgunea
* Datuak: Q12258484
# Peniophora pini

Peniophora pini Peniophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Thelephora abietina var. ßß pinea, Stereum pini, Xerocarpus pini, Sterellum pini, Stereum pineum.

## Deskribapena

Karpoforoa: 1-1,5 x 0,1-0,4 cm, more kolorekoa, more-grisa, ertz haritsu zuriarekin.
Himenioa: Txertatutako zistidioak eta gleozistidioak daude.
Etimologia: Pini epitetoa, hazten den zuhaitzarengatik du.

## Jangarritasuna

Ez du interes gastronomikorik.

## Sasoia eta lekua

Pinu gorrietan, isolatua, adar lehorretan, behealdean, gainazal txikiak eraiki ditzaketen orban konbergenteak sortzen dira. Azal hauskorrarekin lurrera etzanda dauden adarretan. Oso laster agertzen da onddoa.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 507 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Peniophora pini: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10690285
* Multimedia: Peniophora pini / Q10690285
# Dialonectria episphaeria

Dialonectria episphaeria Nectriaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Monosphaeria episphaeria, Lophium episphaerium, Lophium episphaerium var. ß fuscescens, Platysphaera episphaeria, Nectria episphaeria, Cucurbitaria episphaeria, Fusarium episphaeria, Cosmospora episphaeria.

## Deskribapena

Karpoforoa: 0,15-0,20 mm, oso txikia, ia ikusten ez dena, oboidea, zapaldua, gorri distiratsu kolorekoa, leuna.
Etimologia: Episphaeria epitetoa grekotik dator, gainean esan nahi duen “epi” hitzetik. Sphariaceae-en gainean hazten delako.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Onddo honen habitata erabakigarria da ongi zehazteko.

## Sasoia eta lekua

Diatrypaceae familiako beste ascomiceto batzuen karpoforoetan, Xylariaceae-etan, Sphariaceae-etan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Nikaragua, Costa Rica, Kuba, Jamaika, Puerto Rico, Europa, Errusia, Txina, Filipinak, Australia, Zeelanda Berria, Uganda, Hegoafrika, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 613 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)...
* ↑ Dialonectria episphaeria: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48848602
* Multimedia: Dialonectria episphaeria / Q48848602
# René Moawad

René Moawad (Zgharta, 1925eko apirilaren 17a – Beirut, 1989ko azaroaren 22a) libanoar politikari bat izan zen. Libanoko presidentea izan zen 1989ko azaroaren 5etik 22era.
1947an Beiruteko Unibertsitatean Zuzenbidean graduatu ondoren, abokatu gisa lan egin zuen.
Politikan sartu eta Frangieh familiarekin aliatu zen. 1957an diputatu hautatu zuten, eta 1960an, 1964an, 1968an eta 1972an berriro hautatu zuten. Libanoko gerra zibila zela eta, 1975 eta 1990 artean ez zen hauteskunderik izan.
1952an, Bechara El Khoury presidentearen dimisioa behartu zuen matxinadan parte hartzeagatik atxilotu zuten, eta, ondoren, Siriara erbesteratu zen, Camille Chamoun presidentearen berrautaketaren aurka agertu ondoren.
Ministro izan zen Fuad Chehab, Charles Helou eta Elias Sarkisen presidentetzetan. Taifeko Akordioaren ondoren, gerra zibilari amaiera eman ziona, Moawad aukeratu zuten presidente 1989ko azaroaren 5ean. Hamazazpi egun geroago, bonba-auto batek hil zuen, Libanoko jai nazionaleko ospakizunetatik bueltan zihoala. Hilketaren egileak ezezagunak dira oraindik.
* Datuak: Q471263
* Multimedia: René Moawad / Q471263
# Nixapur

Nixapur (persieraz: نیشاپور‎) Irango hiria da, Razavi Khorasan probintzian kokatua. Omar Khayyamen jaioterria izan zen. Azken erroldaren arabera hiriak 500.000 biztanle inguru ditu. Binalud mendiko lautada emankorrean dago, Maxhadetik gertu. Khorasan Handiaren mendebaldeko eskualdearen hiriburu historikoa, IX. mendeko Tahirid dinastiaren hiriburu historikoa, XI. mendeko Seljuktar Inperioaren hasierako hiriburua, eta gaur egun Nishapur konderriko hiriburua izan da, eta baita Iranen eta Khorasan Handiaren eskualdean garrantzi kultural eta ekonomikoa duen Zetaren Bideko hiri historikoa ere.
Handik hurbil, turkesa-meategiak daude, munduari bi mila urtetan gutxienez kalitate goreneko turkesak eman dizkiotenak.

## Klima

Datu klimatikoak (Neyxaboor (1991–2010)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 18.0 | 24.2 | 29.4 | 33.2 | 38.0 | 41.4 | 41.6 | 42.8 | 38.6 | 33.6 | 28.0 | 24.2 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 7.2 | 10.1 | 15.4 | 22.1 | 27.4 | 32.8 | 34.8 | 33.8 | 29.9 | 24.0 | 16.2 | 10.1 | 22 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 1.8 | 4.4 | 8.9 | 14.8 | 19.3 | 24.1 | 26.1 | 24.5 | 20.3 | 15.1 | 9.0 | 4.3 | 14.4 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -3.5 | -1.4 | 2.4 | 7.5 | 11.3 | 15.3 | 17.4 | 15.3 | 10.7 | 6.1 | 1.7 | -1.4 | 6.8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -25.0 | -22.0 | -15.8 | -3.8 | -0.6 | 6.8 | 10.6 | 3.6 | 0.8 | -7.6 | -8.6 | -13.0 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 34.8 | 35.8 | 57.1 | 31.9 | 19.3 | 5.5 | 1.4 | 0.0 | 1.1 | 3.6 | 18.0 | 29.7 | 238.2 |
| Hezetasuna (%) | 72 | 67 | 61 | 55 | 45 | 32 | 29 | 28 | 33 | 43 | 58 | 71 | 49.5 |
| Iturria: Iran Meteorological Organization ||||||||||||||

## Galeria

* Kamal-al-Molken hilobia
* Egurrezko mezkita.
* Farid al Din Attaren hilbia
* Farid al Din Attarren mausoleoa
* Jayamgo lorategia

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 171. araua: Asiako toponimia, euskaltzaindia.eus
* ↑ (Ingelesez) Sardar, Marika. (2001eko urria). «The Metropolitan Museum's Excavations at Nishapur» The Metropolitan Museum.
* ↑ (Ingelesez) Gemological Institute of America. Turquoise Quality Factors. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131350
* Multimedia: Nishapur / Q131350
# Ashura

Ashuraren eguna (arabieraz: عاشوراء‎ Āshūrā; urduz: عاشورہ‎; persieraz: عاشورا‎; turkieraz: Aşure Günü) islamiar egutegiko Muharramaren 10. egunean ospatzen den eguna da, eta Muharrameko Doluaren klimaxa markatzen du.
Musulman xiitarrek ospatzen dute Husayn ibn Aliren martirioaren dolu gisa. Husayn Mahomaren biloba zen eta Karbalako guduan hil zen hejiraren osteko 61. urteko Muharrameko 10ean (hau da, 680. urteko urriaren 9 edo 10ean, erabiltzen den egutegiaren arabera). Sunitar musulmanek beste esanahi bat ematen diote. Ibn Abbasek dioenez Mahoma Medinara iritsi zenean juduak Ashoora izeneko eguna ospatzen ari zirela ikusi zuen. "Hau zer da?" galdetu zien eta erantzun zioten "Hau egun on bat da, egun honetan Allahk Israelen Semeak salbatu zituen eta Musak baraua egin zuen egun horretan". Orduan bere jarraitzaileei esan zien eurak "Moisengandik gertuago zeudela" eta egun horretan baraua egin behar zela.
Xiiten populazio handia dagoen eskualdetan, adibidez Afganistan, Iran, Irak, Turkia, Azerbaijan, Pakistan, Libano eta Bahrainen egun hau jai egun ofiziala da, eta talde etniko ezberdinek parte hartzen dute. Indian, non gehiengoa Hindua den baina estatua sekularra den, jai-egun ofiziala da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183283
* Multimedia: Ashura / Q183283
# Ibn Arabi

Abū Bakr Muhammad Ibn 'Alī Ibn al-'Arabi (arabieraz: أبو بكر محمد بن علي ابن عربي الحطمي‎; Murtzia, 1165eko uztailaren 28a – Damasko, 1240ko azaroaren 16a), Ibn Arabi, Abenarabi edo Ben Arabi izenez ezaguna, andalustar filosofo, teosofo eta mistikoa izan zen. Sufismoko maisu gorentzat jotzen da. Sevillan ikasi zituen islamaren zientziak, eta bidaia asko egin zituen al-Andalus eta Iparraldeko Afrikan, mistizismo sufiaren oinarri sendoen bila. Averroes (1126-1198) Aristotelesen ildoko filosofoarekin egon zen Kordobako hirian. Ekialdera jo zuen 1202an; Mekan bizi izan zen hasieran, eta Damaskon ondoren. Laurehun idazlanetik gora idatzi zuen. Haien artean al-Futuhat al-Makkiyah («Mekako iragarpenak») eta Fusus al-hikam («Igarleen Jakituria») dira aipagarrienak.

## Lan hautatuak

* al-Futuhat al-Makkiyya
* Fusus al-Hikam
* Kitāb Dajā'ir al-a'lāq
* Kitāb al-tadbīrāl al-Ilāhiyya
* Kitāb mawāqi' al-nuyūm
* Kitāb tuhfat al-safara
* Risālat al-Amr al-muhkam
* Risālat al-anwār
* Al-Diwan al-akbar
* Taryuman al-ashwaq.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Biblioteca de al-Andalus. (2009). Ibn al-`Arabi al-Ta`i. 2 Almería: Fundación Ibn Tufayl de Estudios Árabes, 158 or. ISBN 978-84-934026-6-2..
* ↑ Euskaltzaindia. (2016-09-30). (PDF) 181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak. Iruñea, 13 or..
* ↑ The Meccan Revelations. (Noiz kontsultatua: 2013-07-14).
* Datuak: Q46420
* Multimedia: Ibn Arabi / Q46420
# Herkules Viktorren Tenplua

Herkules Viktorren Tenplua edo Herkules Olivarioa, antzinako erromatar eraikin bat da, Portunusen Tenpluaren hegoaldean dagoena, Foro Boarioan, Erroman. Monoptero bat da, diseinu peristiliko greziarreko tenplu biribil bat (erabat zutabez inguratuta). Banaketa honek, askok, modu okerrean, Vesta jainkosaren omenezko tenplutzat hartzea eragin zuen, baina Herkulesen tenplu bat dela frogatu da.
K. a. 120 inguruan datatua, tenpluak, 14,8 metroko diametroa du, eta tobazko zimenduetan eutsita dauden 10,66 metroko altuera duten 20 korintiar zutabek eratutako eraztun zentrukide baten barnean dagoen cella biribil batean datza. Elementu hauek, desagertu diren sabai eta arkitrabe bat eusten dute. Cellaren jatorrizko harresia eta zutabeak, mantentzen dira, baina gaur egungo teilazko sabaia, beranduago erantsitakoa da. Andrea Palladiok, kupula bat iradoki zuen, baina hau, itxuraz, okerra izan zen. Tiberio erromatar enperadoreak berreraiki zuen 15. urtean, Luniko haitzurdinez. Tenplua, Erroman kontserbatzen den haitzurdinezko eraikinik antzinakoena da.
1132an, tenplua eliza bihurtua izan zen Santo Stefano alle Carrozze bezala ezaguna. 1475ean, zaharberritze gehigarriak egin ziren (eta fresko bat aldarean). Sixto IV.ak plaka bat eskaini zuen lurrean. XVII. mendean, eliza, Santa Maria del Sole bezala berrizendatua izan zen.
Tenplu honek eta Tivoliko Vestarenak, Pizkunde garaiko eliza zentralizatuak inspiratu zituzten.
Foro Boarioak, Antzinako Erroman zuen abere azoka papera gora-behera (edo agian horregatik), Herkulesen tenplua, ez zakurrak ezta euliak ere, toki sakratu horretan ez direla sartzen dioen elezahar herrikoi baten objektua da.
Tenplua, ofizialki, antzinako monumentu izendatu zuten 1935ean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q576929
* Multimedia: Temple of Hercules (Rome) / Q576929