OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anna Pavlyk

Anna Pavlyk (Monastyrske, Kosiv, Ukraina, 1855eko urtarrilaren 26a – Lviv, 1928ko urriaren 13a) ukrainar idazle eta aktibista sozial eta kulturala izan zen, Galitzian emakumeen mugimenduan aktiboki parte hartu zuena.

## Biografia

Monastyrske herrian jaio zen, orain Kosiv hiriaren zati den herrian. Familiaren finantza-baldintza zailak zirela eta, ezin izan zuen sistematikoki eskolara joan. Ikasteko gogo handia zuen, baina bere kabuz bakarrik egin zezakeen, liburuak irakurriz. Mykhallo Pavlyk nebak bidali zizkion liburuak eta aldizkariak Kosiven artean banatu zituen, eta bertako agintariek jazarri egin zioten.
1877an, Pavlyk bi aldiz atxilotu eta kondenatu zuten: urtarrilean eta udan, Ivan Franko, Mykhailo Pavlyk, Ostap Terletsky eta beste batzuekin batera. Pavlyk 1879 eta 1880an ere atxilotu zuten. Kasu bakoitzean, auzitegiak espetxe-epaia eman zuen.

## Lanak

Artikuluak, saiakerak eta poemak idatzi zituen. Haren artikulua, Nire bekatuak eta gizakiak, eta egia jaun eta papista agintarien bidegabekeriari buruzkoa da. Zaribnytsia saiakera idatzi zuen (Almanaque "Lehen koroa", 1887). Autoritateen bidegabekeriaren aurka gogor hitz egiten zuten poemak ere idatzi zituen, apaizen estortsioa (Desonestitatea, Aita Santuaren Kontzientzia, Tontoen epaiketa), kazetaritza-artikuluak (Kosiveko nekazari baten lagin bat), eta grabatutako folklorea.
Mykhailo Drahomanoven arreba, Olga Drahomanova-Kosach (Olena Pchilka ezizen literarioa), Anna Pavlyk Ivan Franko idazlearen bidez ezagutu zuena, bere lanean interesatuta zegoen. 1887an, Nataliya Kobrynskarekin batera, Pavlyk Galitzia eta Naddnipro eskualdeko emakumeen lanen almanaka bat argitaratu zuen, Lehen koroa, non Pavlyken istorio labur bat argitaratu zen.
1920ko hamarkadan, Pavlyk, ezkongabe egon zenak, Monastyrske herriko umezurtzei lagundu zien eta umezurztegi bat eta etxe bat eraikitzeko asmoa zuen, bereziki erositako lursail batean, non gaiso zeuden ukrainar idazleek atseden hartzeko eta sormenez lan egiteko aukera izango zuten. Hala ere, bera ez zen horretaz konturatu bat-bateko heriotza baten ondorioz.
Anna Pavlyk 1928ko urriaren 13an hil zen Lviv hirian eta bertan lurperatu zuten.

## Sariak eta aintzatespenak

* Kosiven, kale batek bere izena darama.

## Erreferentziak

* 1 2 «П-Пал. Енциклопедія українознавства. Словникова частина. Том 5» izbornyk.org.ua.
* ↑ «П-Пал. Енциклопедія українознавства. Словникова частина. Том 5» izbornyk.org.ua (Noiz kontsultatua: 2022-10-08).
* 1 2 (Ukraineraz) «Анна, сестра Михайла» Збруч 2018-01-31 (Noiz kontsultatua: 2022-10-08).
* ↑ (Ukraineraz) Газета «Гуцульський край» — Карта сайту. (Noiz kontsultatua: 2022-10-08).
* ↑ «Анна Павлик» web.archive.org 2011-05-10 (Noiz kontsultatua: 2022-10-08).
* Datuak: Q12137290
# Tsehay Melaku

Tsehay Melaku (Addis Abeba, Etiopia, 1952) etiopiar idazlea da. Etiopiako lehen emakume eleberrigile garaikidea deitu izan zaio, 1990eko hamarkadaren hasieran literatura-eszenan sartu ziren idazleen bolada batetik abiatuta.

## Bizitza

Tsehay Addis Abeban jaio eta hazi zen, 11 seme-alabako familia batean. Aita apaiza zen eta Etiopiaren okupazio italiarraren aurka ere borrokatu zen. Bat-batean hil zen aita, Tsehay Bigarren Hezkuntzan zegoela. Hori dela eta, irakasleak trebatzeko programa labur bat osatu zuen, eta lana lortu zuen irakasle gisa, familiari eusten laguntzeko. Bigarren Hezkuntzako irakasle gisa lanean jarraitu zuen bi hamarkada baino gehiagotan.
Tsehayk 10 urte eman zituen Legedadi Radioboluntario gisa, eta emakumeak ahalduntzeari buruzko programa bat sortu zuen.

## Idazketa

Irakasten urte asko eman ondoren, Tsehay erretiratu egin zen idazketan aritzeko.1990 inguruan Eritreako literatura-eszena jendeztatzen hasi zen emakume-belaunaldi berri bateko lehena izan zen. Bere lana amhareran idatzita dago.
Bere lehen eleberria, Qusa, 1989an argitaratu zen. Arrakasta handia izan zuen, baina zorpetu egin zen gero Anguz eleberria kaleratu zuenean, Izu gorriari buruzkoa, Derg-en erregimenaren amaieran gatazkaren erdian argitaratu eta ez zelako saldu.
Tsehayk ondorengo eleberriak argitaratzen jarraitu zuen 1990eko hamarkadan zehar eta 2000ko hamarkadara arte, Bes Rahel 1996an, Em'minete 2002an eta Ye Petros Wazema 2005ean barne. Poesia idazten ere hasi zen eta Yesimet Tikusat bilduma atera zuen 2002an.
Bere lanak gai sozial eta politikoak jorratzen ditu, emakumeak gizartean duen zeregina eta Derg-en gobernuaren ondarea barne.
Tsehay eskolara itzuli zen erretiroa hartu zuenean, eta Addis Abebako Unibertsitateko enpresa-hezkuntzako titulu batekin graduatu zen.
Tsehayk lehenago egin zuen lan "Zema Beir" Idazle Etiopiarren Elkarteko lehendakari gisa. Gondarko Garapen eta Lankidetza Erakundearekin ere egon zen.

## Bizitza pertsonala

Tsehayren senarra, Tariku Ayne brigadako jenerala, 1987an hil zuen Derg-en erregimenak. Bi alaba eta bi biloba ditu.

## Hautatutako lanak
### Eleberriak

* Qusa (Mendekua, 1989)
* Anguz (Orbaina, 1992)
* Bes Rahel (Rahel legenduna, 1996)
* Em'minete (Ama nagusia, 2002)
* Yeniseha Shengo ("Aitorpen-epaimahaia", 2004)
* Ye Petros Wazema ("Petrosko bezpera ", 2005)

### Poesia

* Yesimet Tikusat ("Emozioaren sukarra", 2002)

## Erreferentziak

* ↑ Negga, Delombera. «Tsehay Melaku» Dictionnaire créatrices.
* 1 2 3 4 5 Mulat, Addisalem. (30-10-2016). "The First Contemporary Ethiopian Woman Novelist - Tsehay Melaku".. .
* 1 2 3 4 5 Asfaw, Zerihun. (02-06-2012). «"Stories of Women in the Novels of Selected Ethiopian Women Writers".» Ethiopian Journal of Languages and Literature: 115–139..
* 1 2 3 4 Abrams, Dennis. (04/11/2016). «Ethiopia’s Tsehay Melaku: ‘My Dream Was To Be an Author’» Publishing Perspectives.
* 1 2 Ṡaḥay Malʼaku". WorldCat.. .
* ↑ Ewnetu, Aweke. (Julio 2014). «The Representation of Ethiopian Politics in Selected Amharic Novels: 1930 - 2010 (Thesis).» University of South Africa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100740557
# Antxiñe Mendizabal

Antxiñe Mendizabal Aranburu (Zumarraga, Gipuzkoa, 1968 - ) euskal idazlea eta kazetaria da. Bere herriko historiari buruzko hainbat liburu argitaratu ditu, baita fikziozko beste hainbat ere. Haur eta gazte literatura generoa landu du batez ere.

## Bizitza

Zumarragan jaioa eta Plaza Zaharrean bizitakoa sei urte zituela familiarekin batera Urretxura joan ziren bizitzera. Bilbon kazetaritza ikastea erabaki zuen, idaztearekin zerikusia daukalako. Euskaldunon Egunkaria banatzen ibili zen hasiera batean gero, AEKn lan egin zuen Bisasti euskaltegian. Hainbat komunikabideetan ere- Egin, Segura Irratia, Loiola Irratia, Aiurri aldizkaria...- berriemaile lanetan ibili zen baina, kazetaritza gustokoa izan arren, ez zela berak nahi zuena ohartu arte. Joxantonio Ormazabalen eskutik itzulpengintzan jardun zen eta Ttarttalon lan egin ondoren Elkarren hasi zen gaur arte.

## Lanak
### Ipuinak

* Nire amak ez dauka erremediorik (2009), Elkar
* Lotsatia naiz, eta zer? (2010), Elkar
* Katti beti endredatzen (2011), Elkar
* Ametsi tripek hitz egiten diote (2012), Elkar
* Nire alabak ez dauka erremediorik (2013), Elkar.
* Printzesa guztiek dute bere ipuina (2014), Elkar.
* Ama gaiztoaren ipuina (2015), Elkar
* Printzesa eta ergela (2017), Elkar
* Emakume burugabea (2018), Elkar.

### Eleberria

* Odolekoak (2020), Elkar.

### Ez-fikzioa

* II. Errepublika Urretxu-Zumarragan (1991), Autoedizioa
* Zumarragako trikitixa (2005), Euskal Herriko Trikitixa Elkartea
* Zumarragako baserriak (2007), Autoedizioa
* Zumarragako ezpata-dantza, magia dantza (2017), Zumarragako Udala.

## Erreferentziak

* ↑ interaktiboa, 2011 iametza. «Euskal Idazleen Elkartea. Idazleak» www.idazleak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-05-26).
* ↑ Madinabeitia, Tere. (2021). Goiberri 447. Adorea hartu behar izan dut nobela idazteko. Elkarrizketa. , 04-07 or..
* ↑ «Antxiñe Mendizabal cambia de registro y publica una historia infantil» El Diario Vasco 2009-11-13 (Noiz kontsultatua: 2020-10-31).
* ↑ «Antxiñe Mendizabalek ‘Printzesa guztiek dute bere ipuina’ liburua argitaratu du» Goierriko Hitza 2014-05-28 (Noiz kontsultatua: 2020-10-31).
* ↑ «Uberan - Euskal Idazleen Elkartea - Antxi�e Mendizabal Irakurrieran irratsaioan» uberan.eus (Noiz kontsultatua: 2020-10-31).
* ↑ «Antxiñe Mendizabalek 'Odolekoak' liburua aurkeztuko du asteartean» Otamotz 2020-10-27 (Noiz kontsultatua: 2020-10-31).
* ↑ Berria. «Odolekoak» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-10-31).
* ↑ «Ezpata-dantzari buruzko ipuina aurkeztuko dute bihar Antion» Goierriko Hitza 2017-06-07 (Noiz kontsultatua: 2020-10-31).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa. "Memoriaren matrioxka" Berria, 2020.11.04
* Elkarrizketa. "Ez dakit maitasuna gauza natural bat den. Berria 2021.02.28
* Datuak: Q54213566
* Multimedia: Antxiñe Mendizabal / Q54213566
# Julia Maura

Julia Maura Herrera (Madril, 1910eko apirilaren 5a - ib., 1971ko maiatzaren 17a) madrildar antzerkigilea izan zen. Real Academia Españolaren Espinosa Cortina saria lortu zuen. “Alforjas para la Poesía” literatura-mugimenduaren sortzaileen artean dagoen emakume bakarra da.

## Biografia

Historia politikoan eta letretan zaildua zen familia aristokratiko batean jaio zen. I. Maura dukea zen Gabriel Maura Gamazoren eta V. Mortera kondesa zen Julia Herrera Herreraren alaba zen. r Politikoa eta idazlea zen Antonio Maura Montanerren biloba zen. Lau neba-ahipa izan zituen: Gabriela, María del Carmen, María Victoria y Ramón.
Letretarako egokia zen familia-giroan, txikitatik erakutsi zuen literaturarako eta antzerkirako zaletasun handia, ipuinak eta poesiak idazten. Gaztetatik Europa osora joan zen aitarekin. Bidaietako oharrak eta inpresioak lehen urrats literariotzat har daitezke.
Andrés Covarrubias Villatoyako markesarekin ezkondu zen eta bost seme-alaba izan zituen.

## Idazle ibilbidea

Bere literatura-zaletasunak idazketan aritzera eraman zuen, eta eleberrien eta argitaratutako saiakeren artean Como la tierra y el mar, Lola edo Eva y la vida aipa litezke. Hala ere, antzerkigile gisa nabarmendu zen, eta estreinatu zuen lehen lana La mentira del silencio izan zen 1944an. Eszenaratzea Luis Escobarrek egin zuen María Guerrero antzokian, Espainiako hiriburuko garrantzitsuenetakoa. Segituko zuten El hombre que voló a su casa, Rafael Rivellesek interpretatua; Lo que piensan los hombres, Isabel Garcesekin; La sin pecado, Siempre, Chocolate a la española (1953), La eterna Doña Juana (1954), La riada (1956) edo Jaque a la juventud (1965).
Bigarren mailako autore gisa, El amor y la mujer en la poesía (1956) hitzaurrea idatzi zuen.
Bere ipuin gehienak batzen ditu 1963ko Historias crueles lanak.

## Sariak eta aintzatespenak

* Real Academia Españolaren Espinosa Cortina saria

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 «Julia Maura y de Herrera | Real Academia de la Historia» dbe.rah.es (Noiz kontsultatua: 2023-05-20).
* ↑ Julia Maura fue enterrada ayer en Madrid. 15 de mayo de 1971.
* ↑ ISSN https://archivo.rae.es/maura-herrera-julia-1910-1971-como-la-tierra-y-el-mar..
* ↑ ISSN https://archivo.rae.es/maura-herrera-julia-1910-1971-eva-y-la-vida..
* ↑ Estreno de "La mentira del silencio", comedia original de Julia Maura. 16 de noviembre de 1944.
* ↑ En el María Guerrero se estrenó "La riada", de Julia Maura. 24 de abril de 1956.
* ↑ Estreno de "Jaque a la juventud", de Julia Maura en el Teatro Club. 11 de junio de 1965.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18747737
# Martuteneko zubia

Martuteneko zubia Gipuzkoako Donostia hiriburuko Martutene auzoan dagoen zubi bat da. Urumea ibaia zeharkatzen du. Zubiak 28 metroko luzera du. Berez, zubi hau Donostiako lursailetan osorik dagoen azken zubia da, Ergobiko zubia jada Astigarraga udalerriko izen bereko Ergobia auzoan baitago, Donostiarekin mugatuz.

## Historia

Zubia bera eta Martuetene baserria gutxienez 1841. urtekoak dira, 1846ko martxoaren 7an Donostiako alkateari zuzendutako mezu batean egoera kaxkarrean zegoen egurrezko zubia konpontzeko asmoz 670 errealetako diru laguntza bat onartzeko eskatzen baitzen.
2012ko maiatzaren 30an Donostiako Udalan agintzen zegoen Bildu alderdiak zubia erautsi eta beste zubi berri bat eraikitzeko lanei 2014an ekingo ziela iragarri zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Martutene. Gaztelaniazko Wikipedia (Gaztelaniaz)
* ↑ Bildu prevé empezar a actuar en el puente de Martutene en 2014. Noticiasdegipuzkoa.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263181
# Coloma Rosselló i Miralles

Coloma Rosselló i Miralles (Palma, 1871 - ibidem, 1955) Mallorcako idazlea izan zen .

## Ibilbidea

Familia aberats batetik zetorren, heziketa aurreratua jaso zuen eta, besteak beste, Carme Karrekin (Victor Catalá izenez ere ezaguna) korrespondentzia izan zuen. Artikuluak argitaratu zituen Bartzelonako Feminal eta Mercurio de Barcelona aldizkarietan, besteak beste.
1910ean Guía histórico-descriptiva de Valldemosa y Miramar (Valldemosa eta Miramarreko gida historiko-deskriptiboa) argitaratu zuen, Valldemossako kartusiako bere ziegan egindako egonaldi luzeetako baten ondorioz, 1915ean frantsesera itzuli zena.
Valldemossines (1911) literatura-lan bakarra argitaratu zuen, narrazio eta deskribapen paisajistiko eta historikoen bilduma.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Katalanez) «Coloma Rosselló i Miralles» L'Enciclopèdia.cat. Bartzelona: Grup Enciclopèdia Catalana http://www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0056954.xml.
* ↑ 27 juliol 1909.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q77843096
* Multimedia: Coloma Rosselló i Miralles / Q77843096
# Walda Pla i Rosés

Walda Pla i Rosés (Masnou, Maresme, 1913ko urriaren 8a - Badalona, 2014ko maiatzaren 22a) kataluniar eleberrigilea izan zen.

## Ibilbidea

Kutsu historikoa zuten eleberri erromantikoak argitaratu zituen, Salt d'euga (1961), Amarga joia (1968) i Quan el vent dansa amb el destí (2009). 1960ko eta 1970eko hamarkadetako gizarte aberatsaren hipokresia islatzen du bere azken eleberriak.
Empordá-ri buruzko poemak argitaratu gabe utzi zituen.
Masnouko marinel-jatorrikoen ondorengoa zen. Marià Manent idazle eta poetaren senidea zen, aitaren lehengusina, eta 1994ko ikerketa batean adierazi zuen Maria ahaztutako idazleetako bat zela. Cèlia Sunyol i Pla eleberrigilearen lehengusina ere bazen.

## Erreferentziak

* ↑ Walda Pla i Rosés | enciclopedia.cat. .
* ↑ EXPOSICIÓ Dones destacades del Masnou. Arxiu Municipal del Masnou novembre / desembre de 2022.
* ↑ Puig Pla, Josep. (2005). «Breu notícia d'escriptors del Maresme» Sessió d'Estudis Mataronins (22): 193–198. ISSN 2385-4774..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85953950
# Morayma Ofir Carvajal

Morayma Ofir Carvajal (Guaranda, Bolibar, Ekuador, 1915eko urtarrilaren 28a - Chimborazo, Ekuador, 1951ko otsailaren 25a) poeta eta hezitzailea izan zen.

## Biografia

1915eko urtarrilaren 28an jaio zen Guarandan, Bolibarren, Ekuadorren. Lehen mailako ikasketak Echeandía nesken eskolan egin zituen, eta gero Quitora joan zen Manuela Cañizares izeneko irakasle eskolara. Kalifikazio bikainekin graduatu zen, eta etapa horretan poesiara lehen hurbilketak egin zituen. Bere ikasketak Manuela Cañizares de Quito ikastetxean amaitu ondoren, bere jaioterrira itzuli zen Simón Bolívar Eskolan hezitzaile lan egitera, eta Echeandía Lanbide Eskolako errektore izatera iritsi zen. Handik denbora batera, Quitora itzuli zen, Pedagogia eta Letren Goi Mailako Institutuko irakasle eta Manuela Cañizares irakasle eskolako eta Fernández Madrideko kidegoetako partaide izatera
1949an Colegio de Señoritas de Riobamba ikastetxeko errektorea izan zen. Urte berean hiriko intelektualen talde batekin elkartu zen Riobambako kultur etxea sortzeko.
Hitzaldi publikoak ematen zituen Ekuadorreko hainbat hiritan, non bere ospea hazten hasi zen; bere goraipamen ugarien artean, Ekuadorrek Uruguaiko errepublikan zuen enbaxadako kultura-laguntzaile izendatu zuten, baina ez zuen onartu.
Bere kultur lan garrantzitsuagatik Amerikako Elkarte Bakezalearen, Venezuelako Arrazako Arranoen Taldearen eta Sociedad Bolivarianaren kide izan zenean egin zituen. Eva Duarte de Perón Fundazioak berak gonbidatu zuen Buenos Airesko (Argentina) Pro Paz y Libertad Emakumeen Nazioarteko Biltzarrera.
José Reyesekin ezkondu zen hainbat urtez bizi izan ziren elkarrekin, harik eta 1951ko otsailaren 25ean bonba batek Riobamba hirian haien etxean hil zituen arte.

## Lanak

Bere lanen artean, hauek nabarmentzen dira:
* Poema Rebeldía
* Galería del Espíritu o Mujeres de mi Patria
* Libro de poemas Asfodelos
* Revista Alas
* Las siete palabras de Jesús.

## Aintzatespenak

* Riobambako kultura-etxearen sortzailea
* Eva Duarte de Perón Fundazioak Pro Paz y Libertad Emakumeen Nazioarteko Biltzarrera gonbidatua.
* Posta zigilua: “Ekuatorearen kultura eta garapenari ekarpena”
* Quitoko kale bat bere memorian izendatu zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Ofyr Carvajal Morayma - Personajes Históricos | Enciclopedia Del Ecuador. 23 de febrero de 2016.
* ↑ Goetschel, Ana María. «Orígenes del feminismo en el Ecuador» Rebeldía.
* 1 2 «Biblioteca Nacional del Ecuador New - Koha › Resultados de la búsqueda para 'au:"Carvajal Mariño, Morayma Ofyr, "'» biblioteca.casadelacultura.gob.ec.
* ↑ «Con un acto emotivo se conmemoró la trayectoria de 5 ilustres ecuatorianos – Correos del Ecuador EP» www.correosdelecuador.gob.ec.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55186346
# Larisa Reisner

Larisa Mikhailovna Reisner (errusieraz: Лариса Михайловна Рейснер; 1895eko maiatzaren 13a/maiatzaren 1 - 1926ko otsailaren 9a) Polonian jaiotako errusiar boltxebikea izan zen.

## Biografia
### Kazetari lanean

Bere familia tradizio iraultzailekoa izaki, mugimendu eta literatura iraultzailearekin harreman handia izan zuen. 1905ean, Errusiara joan zen bizitzera eta giroa orduan bor-bor zebilen. Hasiera batean literatura munduan barneratu zen eta idazle-ikasketa egin nahi izan zuen. Lehen Mundu Gerra hasi zenean, posizio internazionalistarekin bat egin zuen eta gerraren kontrako Rudin egunkarira batu zen. Maksim Gorki idazlearen oso laguna izan zen, eta honen Letopis buletin literarioan ere idatzi zuen. Gorkirekin zuen harremana Otsaileko iraultzaren ostean indartu egin zen, Gorkik fundatutako Novaia Zhizn (“Bizitza Berria”) egunkari politikoan lan egiten hasi baitzen. Bertan, koaliziozko Gobernuaren kontrako postura izan zuen, beraz, ideia boltxebikeengana hurbiltzen hasi zen eta kazetari ospea handitzen hasi zitzaion. Hala ere, Alderdi Boltxebikearekin bat ez zuen egin Urriko Iraultza gertatu arte.

### Jarduera politikoa

Hasiera batean Anatoli Lunatxarskiren pe egin zuen lan Kultura eta Hezkuntzarako Herri Komisariotzan, monumentuak babesteko ardurarekin. Hala ere, gutxira Armada Gorrian sartu zen Komisario Militar gisa, V. armadan (Kazango frontean lehenbizi eta gero Volgako frontean), hain zuzen ere. 1919an, Moskuko Kuartel Nagusiaren komisario militar izatera iritsi zen. Une latzak ere bizi izan zituen, adibidez Kronstadten egon zen 1921ko matxinada antiboltxebikea izan zenean. Bere esperientzia militarraren inguruan, Frontea liburua idatzi zuen, Errusian oso saldua eta irakurria izan zena. Kronstadteko matxinada antiboltxebikea zapaldu ostean, Afganistanera bidaiatu zuen. 1923an, Alemaniara bidaiatu zuen, Komiternaren eta Alemaniako Alderdi Komunistaren arteko lotura lanak egitera. Orduan, Alemanian matxinada komunistak gertatzen ari ziren eta liburu bi idatzi zituen pasarte horien inguruan (horietako bat, Hanburgo Barrikadez josia, debekatu egin zuten). Alemaniatik bueltan, Uraletara joan zen, hango langileekin lan kulturala egitera eta hango arazoen berri ematera. 1925an, malariaz gaixotu zen, eta gutxira tifusa ere hartu zuen. Oso gazte hil zen, 1926an.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Reisner, Larisa, K17 2017-07-07. CC0 Domeinu Publikoa
* Datuak: Q538379
* Multimedia: Larissa Reissner / Q538379
# Ellen Marie Vars

Ellen Marie Vars (Láhpoluoppal (Norvegia), 1957ko abuztuaren 12a) samieraz idazten duen emakume idazlea da.

## Biografia

Láhpoluoppaln (Kautokeino), jaioa, bere lehen lana, Kátjá, gazteei zuzendutako eleberria, 1986an eman zuen ezagutzera. Norvegiako liburu irakurrienetariko bat izan zen. 2005ean, Čábbámus iđitguovssu eleberriarekin Sami Batzordearen literatura saria eskuratu zuen. Azken lan hau, The most beautiful dawn izenburupean eta Trygve Lund Guttormsen marrazkilariaren marrazkiekin, ingelesera itzulia izan da.

## Obra

* Kátjá 1986
* Oabbá 1986
* Savdnjiluvvon nagir 1989
* Árvedávggi mánát 1990
* Okto 1991
* Buot ovddemus jápmet niegut 1992
* Ja idja ii galgga šat leat 1996
* Jaskatvuođas ii leat mihkke agiid
* Čábbámus Iđitguovssu 2002
* Máilmmi láikkimus olmmos 2006
* Máilmmi jálumus mánná 2009
* Máilmmi árggimus áhkku 2012
* Skábma 2013

## Erreferentziak

* Datuak: Q5262377
* Multimedia: Ellen Marie Vars / Q5262377
# Carmen Prieto Rouco

Carmen Prieto Rouco ( Villalba, Lugo, 1901 - ibid . 1977 ) galiziar idazle, poeta eta antzerkigilea izan zen.

## Lanak

Rosalía de Castroren epigonoa, oso gazte hasi zen idazten, Horas de frebe -n argitaratutako poema batzuk hamahiru urte zituelakoak dira, eta bere poesia, mota kostunbrista eta lirismo subjektiboa, landa-munduari erreparatuta, maiz patronalaren aurkako tonuarekin, eta teknikoki bere bertsoek akatsak dituzte erritmoan eta galiziera zertxobait behartua dago.
Galiziako antzerkigintzaren aitzindarietakotzat hartzen da, Herminia Fariña, Xosé María Chao Ledo, Manuel Mato Vizoso, Antonio García Hermidarekin batera. Sinesmen katoliko kontserbadorea; Espainiako gerra zibilean Francisco Francoren loriak kantatu zituen; eta 1956an galegoz argitaratzeari utzi zion, Lluvia menuda poema bilduma elebiduna argitaratu zuenean.

### Poemak

* Horas de frebe. 1926
* A canción d’a chuva n’a noite
* Lluvia menuda. 1956, elebiduna
* A virxe viuda. Hestoria dun amor. Ed. Vivero. 93 pp. 1964
* O derradeiro. ilustró Eladio Insua Bermúdez. 180 pp. 1977, póstumo

### Antzezlanak

* A loita. 1923, patronalaren aurkako monologoa eta Irmandades da Falaren progaganda)
* O lexionareo. 1925, monologo patriotikoal
* O embargo. tragedia
* Treidores celos. zarzuela
* A boda do afillado. monologoa
* O secreto da bruxa. sainete

### Ereserkiak

* Rácing Club Vilalbés-en ereserkia, Youtuben, Polifoniak eta Villalba Bandak lehen aldiz jendaurrean interpretatua.

## Ohoreak

* Bere jaioterriko kalea
* Bere familiaren egoitza zenean, Rúa Porta de Cima 2000. urtetik dago kokatuta "Carmiña Prieto Rouco alargunen elkartea"

## Erreferentziak

* ↑ Arturo Casas Público e empresas editoras na poesía galega entre a fundación das Irmandades da Fala e a Guerra Civil en Homenaje a Benito Varela Jácome. USC, 2001, página 109.
* ↑ Ricardo Carballo Calero Historia da litertura galega contemporánea. Galaxia, 3ª ed, 1981
* ↑ Germán Bleiberg, Maureen Ihrie e Janet Pérez Dictionary of the literature of the Iberian Peninsula, Vol. 2º. Greenwood Publishing Group, 1993, página 1314
* ↑ Carmen Blanco Literatura galega da muller. Xerais, 1991, pp. 328-333
* ↑ Xoán Pastor Rodríguez Santamaría Penélopes de tinta: as mulleres na poesía galega. Da guerra civil á palabra no tempo. Barbantia. Anuario de Estudos do Barbanza 3, 2007
* ↑ Epónimo en Vilalba. .
* ↑ El Progreso. (15 de marzo de 2011). Carmiña Prieto Rouco. Cantora da Terra Chá. .
* ↑ «Asociación de Viudas Carmiña Prieto Rouco» galiciadigital.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8338690
* Multimedia: Carmiña Prieto Rouco / Q8338690
# Ofelia Uribe de Acosta

Ofelia Uribe de Acosta (Oiba, Santander, 1900eko abenduaren 22a - Bogota, 1988ko abuztuaren 4a) Kolonbiako sufragista izan zen. 1944 eta 1955. urtean, hurrenez hurren, bi aldizkari politiko sortu, editatu, zuzendu eta banatu zituen, lehena Agitacion Femenina izenekoa eta bigarrena Verdad. 1963an Una voz insurgente liburua argitaratu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Magdala, Velásquez Toro,. «Ofelia Uribe de Acosta | banrepcultural.org»(Gaztelaniaz)
* ↑ Bergmann, Emilie L. Women, culture, and politics in Latin America. Berkeley: University of California Press, 1990. ISBN 0-520-90907-0

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6049170