OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Thaxterogaster occidentalis

Thaxterogaster occidentalis Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Cortinarius occidentalis (Basionimoa), Phlegmacium occidentale, Cortinarius occidentalis var. occidentalis, Phlegmacium occidentale var. occidentale, Cortinarius purpurascens var. obscurus, Cortinarius occidentalis var. obscurus.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, borobildu-ganbil erregularra, more bizitik, ilunera, urdinxkara doan kolorekoa berezko fibrila ilunagoez betea, arrexkak zahartzean zurbiltzen direnak. Kapelaren azala zaila bereizteko, zapore gozokoa.
Orriak: Ez estu, borobildu-itsatsiak, kapelaren azpi-koloreekin, lila kargatu samar kolorekoak hondoan nahiz eta gero espora-jalkina arre kolorekoa den. Ertz irregularrarekin.
Hanka: 4 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 2 cm arteko diametrokoa, urdin-more sakon kolorekoa, purpurara biratuz ukitzean edo sakatzean, Cortinarius purpurascens-en bezala. Betea. Erraboila marjinatutik borobildu samarrerakoa, urdin-more koloreko gortinarekin, ugari.
Haragia: Kapelaren kolorekoa, naiz eta askoz zurbilagoa denbora baten ondoren (ordu erdi bat inguru) purpura, baina aldakor. Usain arinarekin, ez oso atsegina eta zapore gozoarekin.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Obscurus epitetoa latinetik dator, iluna esan nahi duen, “obscurus” hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua

Baso mistoetan edo lurzoru karetsuetako koniferoen azpian.

### Banaketa eremua

Alaska, Mendebaldeko Kanada eta Ameriketako Estatu Batuak, Alpeak, Erresuma Batua, Taiwan.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 187 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Thaxterogaster occidentalis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115619902
# Thaxterogaster porphyropus

Thaxterogaster porphyropus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus porphyropus (Basionimoa), Agaricus calochrous, Cortinarius porphyropus, Myxacium porphyropus, Phlegmacium porphyropus, Gomphos porphyropus, Cortinarius porphyropus

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 7 cm bitarteko diametrokoa. Hemisferikotik ganbil-laura, ez oso haragitsua, mehe samarra, leuna, likatsua, birgartua, koloregabetua, buztin kolorekoa edo arre zurbil kolorekoa.
Orriak: Nahikoa estu, meheak, marjinatuak, hasieran more zurbilak edo purpurina kolorekoak, gero kanela kolorekoak; ukitzean more kolorez zikintzen dira.
Hanka: 5 eta 10 cm bitarteko garaietakoa eta 0,7 cm inguruko diametrokoa. Ia zilindrikoa, elastikoa, mehea, barrubetea gero barnehutsa, subkonbergentea edo erraboildun samarra; zuri-zilar kolorekoa more-urdinxka kolorez lausotuta; ukitzean lila kolorea hartzen du,
Haragia: Urria, zuria, oinarena ebakitzean more kolorera pasatzen da.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Porphyropus epitetoa grekorik dator, purpura esan nahi duen “porphyros” hitzetik eta hanka esan nahi duen ”pous” hitzetik. Gorri-more koloreko hanka duelako.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Oharra: Ezaugarria da oinean ukitu den lekuan, morez zikinduta dagoenean; hasieran haragia zurixka dena airean denbora jakin baten egon ondoren, more-purpura kolorekoa bihurtzen da. karedun lurzoruetako pagoen azpian hazten da.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Hostozabalen baso hezeetan, batez ere pagadietan.

### Banaketa eremua

Alaska, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Islandia, Europa, Errusia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 221 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 177 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Thaxterogaster porphyropus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115556157
* Multimedia: Thaxterogaster porphyropus / Q115556157
# 1999ko Euskal Herriko Itzulia

1999ko Euskal Herriko Itzulia :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 39. Euskal Herriko Itzulia |
| Datak | apirilak 5 – 1999.eko apirilak 9 |
| Luzera | 841,7 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Tolosa |
| Bataz besteko abiadura | 38,962 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Laurent Jalabert (ONCE-Deutsche Bank) |
| Txapeldunordea | Wladimir Belli (Festina-Lotus) |
| Hirugarrena | Davide Rebellin (Polti) |
| Puntukako sailkapena | Laurent Jalabert (ONCE-Deutsche Bank) |
| Eskalatzailerik onena | Koos Moerenhout (Rabobank) |
| ◀1998 | 2000▶ |
| Dokumentazioa ||
1999ko Euskal Herriko Itzulia txirrindularitza lasterketa honen 39. edizioa izan zen. 1999ko apirilak 5 eta 9 artean egin zuten, 838,7 kilometroko ibilbidea eginez 5 etapatan banatuta. Garailea Laurent Jalabert izan zen, lidergoa itzuli osoan galdu ez zuelarik.

## Etapak

| Etapa | Data | Ibilbidea | Kilometroak | Etapa garailea | Sailkapen nagusiko liderra |
| 1. etapa | 1999ko apirilak 5 | Tolosa - Tolosa | 115 | Laurent Jalabert | Laurent Jalabert |
| 2. etapa | 1999ko apirilak 6 | Tolosa - Zalla | 204 | Giuliano Figueras | Laurent Jalabert |
| 3. etapa | 1999ko apirilak 7 | Zalla - Gasteiz | 195 | Stefano Garzelli | Laurent Jalabert |
| 4. etapa | 1999ko apirilak 8 | Gasteiz - Lekunberri | 197 | Koos Moerenhout | Laurent Jalabert |
| 5. etapa (1. Sek.) | 1999ko apirilak 9 | Lekunberri - Orio | 118 | Michael Boogerd | Laurent Jalabert |
| 5. etapa (2. Sek.) | 1998ko apirilak 9 | Santio Erreka - Aiako harria | 8,70 (erlojupekoa) | Laurent Jalabert | Laurent Jalabert |

## Kanpo estekak

* 1999ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1999ko Euskal Herriko Itzulia - Firstcylcing
* 1999ko Euskal Herriko Itzulia - Cyclingnews
* Datuak: Q12252557
# Antton Kazabon

Antton Kazabon Amigorena (Oiartzun, Gipuzkoa, 1954ko ekainaren 25a) euskal idazlea da, batez ere, Haur eta Gazte Literatura idatzi ohi du. 1988an argitaratu zuen bere lehen liburua eta, dagoeneko, 100 baino gehiago argitaratu ditu

## Lana eta bizitza

Kazabonek, maisu ikasketak egin zituen Ategorrietan eta Oiartzungo Haurtzaro ikastolan ibili zen lanean 1991 urtera arte. Gipuzkoako Ikastolen Elkartean ere ibili zen 1991 eta 1994 urte bitartean, hain zuzen ere, Bertsolaritza ikastetxeetan izeneko proiektuan, ikasmateriala sortzen, irakasleak prestatzen eta bertso eskolak koordinatzen. Geroztik, berriro Haurtzaro ikastolan dabil.
Kazabonek aitortzen duenez, ez luke gaur egun duen ibilbidea izango idaztearekiko duen berezko sen eta pasioagatik soilik. Beharrak asko bultzatuta idazle izatera eraman du. Gaur egun, ordea, eskertu egiten du kondizio horiengatik hartutako bidea, orain plazeragatik idazten du batez ere. Bizitzari kolorea ematen laguntzen dio eta jendea entretenitzea du helburu.

## Literatura ibilbidea

Bere ibilbidea bertsolaritzari buruzko lanak kaleratuz hasi zen. Gerora, literatura tradizionaleko beste hainbat liburu idatzi zituen, baserri giroko istorioak umore kutsuz kontatzen dituztenak. Horretarako oinarri hartu ditu bere aitak kontatutako istorioak edota berari pasatako gertakizunak.
Kazabon Haur eta Gazte Literaturan aritu da batez ere, eta alor horretan sortu eta argitaratu ditu liburu gehien. Kontakizun laburrak sortuz bere ikasleei irakurzaletasuna sustatzea zuen helburu arlo horretan. 1987an abiatu zen Letrak bertsotan 1-2 eta 3 liburuekin haur literaturan. Hala ere, helduentzako literaturan ere utzi du bere arrastoa. Egun, Kazabonek hainbat genero landu ditu, hala nola narrazioa, poesia eta bertsoa.
Liburu andana idatzi du; 1990eko hamarkadan, esaterako, 27 liburu idatzi zituen haurrentzat, 2000ko hamarkadan berriz, 40 liburu argitaratzera iritsi zen, eta dagoeneko 100 liburutik gora argitaratu ditu Haur eta Gazte Literaturan; gutxiago helduenean.

## Lanak

Oso luzea da Antton Kazabonen liburuen zerrenda. Hauek dira Haur eta Gazte Literaturan azken urteetan argitaratutako lan batzuk:
* Ai, Ximun, Ximun! (2012, Erein)
* Urtziren diario (2012, Ibaizabal)
* Argazki albuma (2013, Elkar)
* Parke bakartia (2013, Elkar)
* Tigreen hizkera (2013, Aizkorri)
* Sorgin maitagarriak (2013, Aizkorri)
* Haizearen izena (2014, Ibaizabal)
* Ahatetxoak eta beste batzuk (2015, Denonartean)
* Beñaten eskutitzak (2015, Ibaizabal)
* Makal sendoak (2015, Denonartean)
* Bi kutxatxo (2015, Erein)
* Mikel Larson

## Sariak

* Nafarroako Ikastolen Elkarteak antolatzen duen Haur eta Gazte Literaturako Juul Saria
** 2008an, Momolo
** 2012an, Hamaiketan igerilekuan
** 2019an, Bisera gorria
** 2021ean, Burnizko potoa

## Erreferentziak

* ↑ «Antton Kazabon Amigorena» Euskal Idazleen Elkartea.
* ↑ «Antton Kazabon Amigorena» Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* ↑ «Iruzkinak Makal sendoa.Antton Kazabon» Behinola aldizkaria ISSN 1575-8168. 35.zkia (2017ko ekaina) 49 orr..

## Kanpo estekak

* «Antton Kazabon», Literaturaren Zubitegia.
* Antton Kazabon Galtzagorri Elkartea.
* Datuak: Q12253683
* Multimedia: Antton Kazabon / Q12253683
# Emmanuel-Joseph Sieyès

Emmanuel-Joseph Sieyès (Fréjus, Var, 1748ko maiatzaren 3a - Paris, 1836ko ekainaren 20) elizgizon, politikari eta saiakeragile frantziarra izan zen.
Iraultzaile garrantzitsua izan arren ez zuen ideologia zehatzik eduki. Horri esker Iraultza prozesu osoan bizirik mantendu zen eta gobernu guztietan parte hartu zuen. Apaiza zen eta Iraultzaren hasieran “Zer da hirugarren estatua?” idazkia argitaratu zuen. Geroago Giza Eskubideen Aldarrikapena idazten lagundu zuen eta, lehen esan den moduan, gobernu guztietan hartu zuen parte. Napoleoni politikan sartzen lagundu zion eta kontsulatuan hartu zuen parte. VIII. urteko konstituzioa idatzi zuen, baina Napoleonek hainbat gauza aldatu zituen eta dimititu egin zuen. Hortik aurrera politikan marjinatua izan zen. Berresarkuntzarekin Frantziatik erbesteratua izan zen, baina 1830eko Iraultzaren ondoren itzuli zen. Sei urte geroago arrazoi naturalengatik hil zen.

## Zer da hirugarren estatua?

Behean, apaiz honen ideologia argi ageri da:
| « | Idatzi honetako plana oso erraza da; hiru galdera egingo ditugu: 1. Zer da hirugarren estatua? Dena. 2. Zer izan da orain arte? Ezer ez. 3. Zer eskatzen du? Zebait izatera iristea. Nor ausartuko litzateke esaten hirugarren estatuak ez duela nazio oso bat osatzeko behar den guztia? Pribilegiodun ordena desagerraraziko balitz, nazioak ez luke txarrera egingo, hobera baizik. Eta zer da hirugarren estatua? Dena, baina oztopatuta eta zapalduta. Eta zer litzateke pribilegiodun ordenarik gabe? Dena, baina askea eta gorantz doana. (...) Zer da nazio bat? Lege komun baten mendeko eta legislatura berak ordezkatutako pertsonen multzoa. Ez al da begibistakoa nobleziak gainerako harritarrek ez dituzten pribilegioak, dispentsak eta eskubide bereziak dituztela? Horregatik lege komunetik kanpo daude eta beren eskubide zibilek aparteko herri bihurtzen ditu nobleak nazio handiaren barruan (...). Beren ordezkariak dituzte, eta haien ardura ez da herriak defendatzea, inondik inora. Nobleen diputatuen gorputza aparte biltzen da. Baina hiritar soilen diputatuekin batera bilduko balira ere, kontuan hartu behar da ordezkaritza desberdina dutela oinarrian, eta bereizia. Nazioarekin zerikusirik ez du printzipioz, bere zeregina ez baitator herritik, eta gainera, ez dute helburu interes orokorra defendatzea, interes partikularra baizik. Hirugarren estatuak nazioarena den guztia hartzen du bere baitan, eta hirugarren estatua ez den guztia ezin da nazioareen ordezkaritzat hartu. Ze da hirugarren estatua? Dena. | » |
| Emmanuel-Joseph Sieyès, Zer da hirugarren estatua?, 1789 ||

## Erreferentziak

* ↑ Sieyèsen pentsaera bere testuinguru historikoan ulertzeko ik. Azurmendi, Joxe (2014): Historia, arraza, nazioa, Donostia, Elkar. 543-54. or. ISBN 978-84-9027-297-8

## Kanpo estekak

* Datuak: Q294344
* Multimedia: Emmanuel-Joseph Sieyès / Q294344
# 2000ko Euskal Herriko Itzulia

2000ko Euskal Herriko Itzulia :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 40. Euskal Herriko Itzulia |
| Datak | apirilak 3 – 2000.eko apirilak 7 |
| Luzera | 822,5 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Oñati |
| Bataz besteko abiadura | 37,574 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Andreas Klöden (Deutsche Telekom) |
| Txapeldunordea | Danilo Di Luca (Cantina Tollo-Regain) |
| Hirugarrena | Laurent Jalabert (ONCE-Deutsche Bank) |
| Puntukako sailkapena | Laurent Jalabert (ONCE-Deutsche Bank) |
| Eskalatzailerik onena | Alberto Lopez de Munain (Euskaltel-Euskadi) |
| ◀1999 | 2001▶ |
| Dokumentazioa ||
2000ko Euskal Herriko Itzulia txirrindularitza lasterketa honen 40. edizioa izan zen. 2000ko apirilak 3 eta 7 artean egin zuten, 822,5 kilometroko ibilbidea eginez 5 etapatan banatuta. Garailea Andreas Klöden izan zen.

## Etapak

| Etapa | Data | Ibilbidea | Kilometroak | Etapa garailea | Sailkapen nagusiko liderra |
| 1. etapa | 2000ko apirilak 3 | Oñati - Oñati | 130 | Massimo Codol | Massimo Codol |
| 2. etapa | 2000ko apirilak 4 | Oñati - Trapagaran | 190 | Danilo Di Luca | Danilo Di Luca |
| 3. etapa | 2000ko apirilak 5 | Trapagaran - Gasteiz | 190 | Stefano Zanini | Danilo Di Luca |
| 4. etapa | 2000ko apirilak 6 | Gasteiz - Doneztebe | 199 | Laurent Jalabert | Danilo Di Luca |
| 5. etapa (1. Sek.) | 2000ko apirilak 7 | Doneztebe - Azkoitia | 105 | Gabriele Colombo | Danilo Di Luca |
| 5. etapa (2. Sek.) | 2000ko apirilak 7 | Azkoitia - Madariaga | 8,50 (erlojupekoa) | Andreas Klöden | Andreas Klöden |

## Kanpo estekak

* 2000ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 2000ko Euskal Herriko Itzulia
* Datuak: Q12252562
# Maxima (argipena)

Maxima terminoak adiera zenbait ditu:
* Maxima, matematikarako software askea;
* Musikan, maxima, musika irudi bat.
* Maxima, printzipio etiko edo filosofiko bat laburbiltzen duen esaldia; norbaitek jokabide arautzat hartzen duen printzipioa laburbiltzen duen esaldia.
# Valentín Lamas Carvajal

Valentín Lamas Carvajal (Ourense, 1849ko irailaren 1a - Ourense, 1906ko irailaren 4a) galizierazko idazle nabarmena izan zen, kazetaria izateaz gain.
Rexurdimento garaiko egilerik nabarmenetakoa izan zen, Rosalia de Castro eta enparauekin batera. Kazetari moduan, El Eco de Orense kazetaren zuzendaria eta El Heraldo Gallego egunkariaren sortzailea izan zen, 1880 arte argitaratua, bai eta O Tío Marcos da Portela astekaria ere (galizieraz idatzitako lehenengoa), oso harrera ona izan zuena eta 1876tik 1890 arte martxan egon zena. Bertan Catecismo do Labrego argitara eman zuen 1888an zazpi aletan, umorez egindako eta kritika soziala egiten duen lana zena, arrakasta handia lortu eta hurrengo urtean liburu moduan kaleratu zuena.
Bestela, 1887an Gallegada. Tradiciós, costumes, tipos e contos da terriña 19 narrazioren bilduma egin zuen, O tío Marcos da Portela aldizkarian argitaratutako lanak batuz. Lan honen tonua ere komiko, kostunbrista eta kritikaria da.
Azkenik, Real Academia Galega erakundearen sortzaileen arten dugu. Dia das Letras Galegas dedikatu zioten 1972an.

## Bibliografia
### Olerkiak

* Dez Cartas ôs Gallegos (1875)
* Espiñas, Follas e Froles. Colección de Versiños Gallegos (Ramiño Primeiro) (1875)
* Espiñas, Follas e Froles. Colección de Versiños Gallegos (Ramiño Segundo) (1876)
* Saudades Gallegas (1880)
* A Musa das Aldeas (1890)

### Prosa

* Gallegada, Tradiciós, Costumes, Tipos e Contos da Terriña (1887)
* Catecismo do Labrego (1889)

## Ikus, gainera

* Galizierazko literatura
* Datuak: Q3307004
* Multimedia: Valentín Lamas Carvajal / Q3307004
# Angostina

    Artikulu hau Bernedoko herriari buruzkoa da; Guriezoko herria gaitzat duena beste hau da: «Angostina (Kantabria)»
Angostina Arabako Bernedo udalerriaren hego-ekialdean dagoen herria da, herriburutik 3 kilometrora eta Bernedoko mendatearen mutur batean kokatutakoa Lapoblación (Nafarroa) udalerrirako bidean.

## Historia

Herrixka erromatar bat existitu izan zen Angostina dagoen tokian.

## Demografia

* Angostinako biztanleria

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 19b | Santikurutze | Bernedo • Angostina • Kinta • Durruma Kanpezu • Bujanda | Santikurutze⁠ |
| 21 | Bernedo Armentia T. Trebiñu | Pipaon • Lagran • Villaverde • Villafria • Durruma Kanpezu • Kinta • Urturi • Angostina • Navarrete • Obekuri • Baxauri • Albaita | Bernedo Armentia T. Trebiñu |

## Ondasun nabarmenak

* Santa Coloma eliza: XVII. mendeko erretaula dauka eta arkupea XVIII. mendeko irudi geomatrikoek apaintzen dute. Hilerri erromatarreko hilarriak erabili zituzten eliza eraikitzeko.
* San Bartolome baseliza
* San Bartolome baselizako hormetan erromatar garaiko idazkunak sartuta daude.
* Cividad izeneko Burdin Aroko herrixkaren aztarnak.

## Jaiak

Jaiak abuztuan izaten dira eta Rusinowsky izeneko panpina jeisten da.

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Ikus, gainera

* Arabako Mendialdeko kuadrilla

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Bernedoko herriak udaleko webgunean
* Datuak: Q2849732
* Multimedia: Angostina / Q2849732
# Rubroboletus lupinus

Rubroboletus lupinus Boletaceae familiako onddoa da. Usain txarra dauka eta zaporea ezta batere nabarmena. Ez da jangarria.
Sinonimoak: Boletus tuberosus, Boletus rubeolarius var. ß tuberosus, Boletus luridus var. ß tuberosus, Boletus lupinus (Basionimoa), Tubiporus lupinus, Dictyopus tuberosus, Dictyopus tuberosus var. lupinus, Suillus lupinus, Boletus satanas var. tuberosus, Boletus romagnesianus, Suillellus lupinus.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 12 (18) cm. arteko diametrokoa. Hemisferikoa, gero ganbila, haragitsua; gaztetan hori zurbila, gero gorri-purpura eta amaieran gorri-kobre kolorekoa. Azal lehorra, itsatsia, ukitzean berehala zikintzen da urdin-beltzez.
Tutuak: Libreak, biribilduak, horiak.
Tutu libreak: Oinera hurbiltzen diren tutuak, baina ukitzen ez diotenak.
Poroak: Gorri-laranja, gorri-purpura kolorekoak. Ukitzean urdindu egiten dira.
Hanka: Lodia, irmoa, erraboilduna hasieran, zilindrikoa ondoren; hondo hori-laranjarekin, gero purpurara pasatzen da eta gorri-odol koloreko sare fin batez estalia.
Haragia: Lodia eta sendoa, hori bizia, berehala urdintzen da ebakitzean, kolore honek berde-horixka aldera egiten du astiro, eta amaieran (24 – 48 ordu) gorri-purpura edo gorri-ardo kolorera. Fruta azidoaren usaina du, eta zapore ahula.
Etimologia: Boletus terminoaren etimologia eztabaidagarria da. Lupinus epitetoa berriz latinezko “lupus” hitzetik dator, hau da, “otso” hitzetik.

## Jangarritasuna

Susmagarria, zenbait istripu gastrointestinal egozten zaizkio.

### Nahasketa arriskua

Hankan sarerik ez duten beste Boletus batzuekin nahas daiteke, esaterako Boletus pulchrotinctus-ekin. Hau oso ahul urdintzen da. Boletus satanas, Boletus rhodopurpureus, Boletus rhodoxanthus eta beste poro gorridun batzuekin, hauetako bat ere ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua

Uztailetik urrira, haritzen azpian batez ere.

### Banaketa eremua

Europa, Errusia, Israel, Turkia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 54 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 152 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 505 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 38 or. ISBN 282-0865-4..
* ↑ Rubroboletus lupinus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20721676
* Multimedia: Rubroboletus lupinus / Q20721676
* Espezieak: Boletus lupinus
# Bledisloe Kopa

Bledisloe Kopa (ingelesez: Bledisloe Cup) errugbi txapelketa da, urtero Zeelanda Berriko eta Australiako selekzioek jokatzen dutena. Zeelanda Berriko gobernadore izandako Lord Bledisloeren izena darama, hark eman baitzuen kopa 1931n. 1932an hasi zen jokatzen, eta Zeelanda Berriak lortu du garaipen gehien.

## Historia

Bledisloe Koparen lehenbiziko edizioa zein izan zen eztabaidan dago: Australian Rugby Union-en arabera, 1931koa izan zen, eta 1932koa New Zealand Rugby Union-en iritziz. Maiztasun finkorik gabe jokatu zen 1981 arte, bi selekzioek egiten zituzten birak baliatuz. Urte horietan, Zeelanda Berriak 19 aldiz irabazi zuen kopa, eta Australiak 4 aldiz.
1982tik 1995era, urtero jokatu zen, batzuetan partida bakarrera, eta beste batzuetan hiru partidatara. Hamalau urte horietan, Zeelanda Berriak 11 garaipen lortu zituen, eta Australiak 3. 1996an, Tri-Nations txapelketaren barnean jokatzen hasi zen. 1998 arte, selekzio bakoitzak txapelketako partida bana irabazten zuelarik, hirugarren norgehiagoka bat jokatzen zen irabazlea erabakitzeko. 1999tik 2005era berriz, berdinketa gertatu ezkero, koparen jabeak beste urte batez atxikitzen zuen. 2006tik aurrera, Tri-Nationsen formatua aldatu baitzen, bi selekzioek hiru neurketa jokatzen zituzten elkarren aurka. Errugbia promozionatu nahian, 2008an partida bat Hong Kongen jokatu zuten, eta 2009an Tokion. Berrikuntzak, ordea, ez zuen jarraipenik izan.
2012an, Argentinako selekzioa The Rugby Championshipen sartu zen. Harrezkero, Australiak eta Zeelanda Berriak bi partida bakarrik jokatzen dituzte elkarren kontra txapelketa horretan. Selekzio bakoitzak neurketa bana irabazten badu, aurreko urteko garaileak eutsi egiten dio Bledisloe Kopari.
2020. urtea berezia izan zen, COVID-19 pandemiak txapelketa jokatzea zalantzan jarri baitzuen. Horren ondorioz, aurretik bi partida jokatu ziren, aurrenekoan 16-16 berdinketa izan zen, eta bigarrenean All blacks-ak gailendu ziren. Ondoren txapelketako partida bakoitza selekzio batek irabazi zuen. Horrela, beraz, lau partiden emaitzak kontuan hartu ziren txapelduna izendatzeko.

## Palmaresa

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| Zeelanda Berria | 52 | 1932, 1936, 1938, 1946, 1947, 1951, 1955, 1957, 1958, 1962, 1962, 1964, 1967, 1968, 1972, 1974, 1978, 1982, 1983, 1984, 1985, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1993, 1995, 1996, 1997, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 |
| Australia | 12 | 1934, 1949, 1979, 1980, 1986, 1992, 1994, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q641010
* Multimedia: Bledisloe Cup / Q641010
# Mandela Challenge Plate

Mandela Challenge Plate Hegoaldeko Rugby Championship txapelketan Australiaren eta Hegoafrikaren arteko partidaren irabazleari ematen zaion saria da. 2000 urtean hasi zen jokatzen bi urterokoa izateko asmoarekin baina 2006tik aurrera Rugby Championship-eko partidek erabakitzen dute txapelduna.

## Palmaresa

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| Australia | 13 | 2000, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2012, 2015, 2016, 2017, 2018, 2021, 2022 |
| Hegoafrika | 8 | 2002, 2005, 2009, 2013, 2014, 2019, 2023, 2024 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1170746