# Armiñon

Armiñon Arabako hego-mendebaldeko udalerri bat da, Añanako kuadrillakoa. Gasteizko hirigunetik 24 bat kilometro mendebaldera dago, eta Miranda Ebrotik 5 kilometro inguru ekialdera. N-1 errepidearen ertzean dago, Miranda eta Argantzon artean.
Izen bereko herria, Zadorra ibaiaren ertzean dena, udalerriko herriburua da.

## Izena

Aramingon izenarekin azaltzen zen Erdi Aroko Donemiliagako goldean (XI. mendekoa).

## Geografia
### Udalerri mugakideak

* Iparraldean: Trebiñu
* Ekialdean: Trebiñu
* Hegoaldean: Berantevilla
* Mendebaldean: Erriberabeitia

## Historia

XI. mendean Trebiñuko konderriaren barruan zegoen Armiñon udalerria. 1403an Arabaren zati izatera iragan zen.

## Banaketa administratiboa

Armiñongo udalerria hiru herriz osatua dago:
* Armiñón (udalerriko herriburua): 106 biztanle (2019)
* Estavillo : 119 biztanle. (2019)
* Lacorzana : 2 biztanle. (2019)
Udalerri hau osatzen duten hiru herrien artean, zaharrena Estavillo da, antza. Armiñon, hasieran, herri horri lotuta egon zen, baina denborarekin kontzeju bereizia eratu zuen.

## Demografia

* Armiñongo biztanleria

## Politika
### Alkateak

Hauek izan dira Armiñongo azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia |
| Esteban Samaniego Perez de Aransolo | 1979 | 1983 | Zentro Demokratikoaren Batasuna |
| Luis Bermeo Busto | 1983 | 1987 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Julio Angulo Eguiluz | 1987 | 1991 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Matilde Varona Fernandez | 1991 | 1995 | Alderdi Popularra |
| Matilde Varona Fernandez | 1995 | 1999 | Alderdi Popularra |
| Rosa Marcos Alvarez | 1999 | 2003 | Alderdi Popularra |
| Vicente Pascual Pascual | 2003 | 2007 | Alderdi Popularra |
| Javier Arrien Goicoechea | 2007 | 2009 $^a$ | Agrupacion Electoral Independiente de Armiñon |
| Luis Angel Meana Perez | 2009 | 2011 | Agrupacion Electoral Independiente de Armiñon |
| Juan Muñoz Bartolome | 2011 | 2015 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Juan Muñoz Bartolome | 2015 | 2019 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Juan Muñoz Bartolome | 2019 | 2023 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Juan Muñoz Bartolome | 2023 | Jardunean | Euzko Alderdi Jeltzalea |
$^a$ Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

## Kultura
### Jaiak

* Maiatzaren 15ean, San Isidro.
* Irailaren 25ean San Formerioren erromeria ospatzen da, Trebiñuko zaindaria. San Formerioren baseliza Pangua herrian dago.

### Euskara

Armiñoneko biztanleen artean %35,7a euskalduna zen 2016an

## Ondasun nabarmenak

* Armiñongo San Andres eliza, XVII. mendekoa.
* Armiñongo zubi zaharra, jatorriz erromanikoa. 1339ko agirietan jada ageri da.
* Lacorzanako dorrea, XVI. mendearen hasieran Lacorzanan eraikia.
* Lacorzanako urmaela, galtzeko arriskuan diren zenbait anfibio espezieren babesleku.

## Armiñondar ospetsuak

* Gaspar Montoia Zarate (??-1763), elizgizona.
* Avelino Fernández de Quincoces (1961-), politikaria eta Alaves futbol-taldeko lehendakari ohia.

## Argazki galeria

* Armiñongo San Andres eliza.
* San Andres elizaren apirikua, XVII. mendekoa.
* Lacorzanako dorrea.
* Terango Markesaren jauregia.

## Oharrak

* ↑ Euskaltzaindiak, euskara baturako, Armiñon izena arautu du, ohar honekin: «Euskal testuetan azentu grafikorik gabeko forma erabiliko da».

## Erreferentziak

* 1 2 3 Euskaltzaindia. (PDF) 150. arauaː Arabako herri izendegia. .
* 1 2 3 4 5 6 7 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Aramingon» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ «Armiñon - Historia» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2020-04-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El Gobierno vasco y La Caixa rehabilitan la laguna de Lacorzana» El Correo 2008-04-17 (Noiz kontsultatua: 2021-10-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Encuentran en Vitoria al vecino de Armiñón de 72 años que desapareció el lunes» El Correo 2013-12-26 (Noiz kontsultatua: 2021-10-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Varias vigas del polideportivo salen volando y se incrustan en una casa» El Correo 2010-02-28 (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Paso adelante para configurar la supermanzana de Arasur» Diario de Noticias de Álava 2022-07-30 (Noiz kontsultatua: 2023-02-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2020-04-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2024-02-12).
* ↑ «Armiñón - Artea» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ Ugarte Lopez de Arkaute, Estitxu. «Mehatxupeko anfibioen gotorleku bat, Lacorzanan» Alea 2017-05-05 (Noiz kontsultatua: 2020-04-09).
* ↑ «Montoya, Gaspar de» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).

## Ikus, gainera

* Araba
* Arabako udalerrien zerrenda
* Añanako Kuadrilla

## Kanpo estekak

* Armiñongo Udalaren webgunea.
* (Gaztelaniaz) «Armiñon», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* Armiñon, Eusko Jaurlaritzaren euskadi.net webgunean.
* Datuak: Q1113519
* Multimedia: Armiñón / Q1113519
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Armiñon