OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bals

Bals (alemanez walzer) areto dantza klasiko mota bat da, XIX. mendeko dantza ezagunena Europan. XVI. mendekoak dira haren lehendabiziko aipamenak, Austria eta Alemanian deskribatuta. XVIII. mendearen amaieran sortu zen egun ezagutzen dugun balsa, hasieran dantza ausart eta "ezmoral" gisa, goi-gizarteak dotoreziaren bereizgarri bihurtu zuen arte. Vienan arrakasta handia izan zuen XVIII. mendearen amaieran, eta Johann Strauss hurrengo hamarkadetan bihurtu zen musika mota honen sortzaile handienetariko.
Denborak aurrera egin ahala munduko beste toki batzuetan ere euren mota berezia garatu izan dute, hala nola AEB, Peru, Mexiko eta Venezuelan.

## Jatorria

Haren jatorria ez dago oso argi. Dena den, tesi nagusiaren arabera, Germaniako sustraiak ditu, Tirolen (Austria) sortua, XII. mendean. Dena dela, terminoa ez zen gardentasun osoz agertu XVIII. mendeko amaierara arte. 1820-1850 bitarteko hamarkadetan bizi izan zituen dantza horrek urrezko aroak, batez ere, Strauss eta Joseph Lanner autoreei esker. 1919an hasi zen generoren gainbehera, Inperio astro-hungariarraren gainbeherarekin batera.

## Bals klasikoen musikagileak

Hona hemen egile eta bals ospetsu batzuk:
* Frédéric Chopin: musikagile poloniarra, pianoz jotzeko bals ugari egin zituen. Horien artean ezagutzen den laburrena dago, «Minutuko balsa» izenburukoa.
* Johann Strauss I.a (aita): «Vienako inauteria»
* Johann Strauss (semea) (semea): «Danubio Urdina», «Enperadorearen balsa».
* Émile Waldteufel: musikagile frantsesak bals ospetsuak sortu zituen, esaterako «Patinatzaileak».
* Jean Sibelius: «Bals triste»aren egilea.
* Dmitri Xostakovitx: «Loreen balsa»ren egilea.
* Piotr Ilitx Txaikovski: «Intxaur-hauskailua» balletaren balsaren eta «Loti ederraren balsaren]]» egilea.

## Erreferentziak

* ↑ https://historia.nationalgeographic.com.es/a/vals-y-escandalo-baile-agarrado_12623
* ↑ https://www.bailamosvals.com.ar/historia.html
* ↑ https://www.clarin.com/espectaculos/origen-vals-baile-excitante-venenoso_0_V9l39wV0a.html?srsltid=AfmBOop-23uamFBqGON3wp2lgpoVXl5j6N0h1rA0vDJtu3eOhMjXpRWf
* ↑ https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/balsa/ar-153635/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Bals dantzatzeko klaseak.
* 62. Hungaria Gala Ball.
* Datuak: Q193434
* Multimedia: Waltz / Q193434
# Munarrikolandako estazio megalitikoa

Munarriko Landako estazio megalitikoa Bizkaiko aztarnategi megalitiko garrantzitsua da nahiz eta monumentu asko ez izan, zazpi besterik ez, baina mota askotarikoaz: tumuluak, trikuharriak, egitura bat. Estazioa Berango, Sopela eta Urduliz herrien lurraldetan dago. Estazio horretan monumentu-multzo ugari dago eta oso gertu daude elkarren artean. Gizakien presentzia handia dago inguru horietan eta horrek monumentuen kontserbazioa arriskuan jar dezake.

## Kronologia

Kronologia orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

## Kokapen geografikoa

Udalerriak: Urduliz, Sopela eta Berango. Txorierri eta Ibaizabal bereizten dituen mendilerroko azken mendiak dira. Ia itsasoraino iristen dira; horregatik alturak behera doaz eta altitude erlatiboak baxuan dira: 100 eta 200 metro artekoak. Kotarik altuena Munarriko Landak du, 256 metroko altuera. Lurrari dagokionez, berriz, harearrizkoa da.

## Sailkatutako monumentuak

Inguru horretan hogeita monumentu aurkitu dira.

### Trikuharriak

Hiru katalogatu dira:
* Goikogana
* Munarrikolanda 1
* Saierrikolanda 1

### Tumuluak

Lau dira:
* Munarrikolanda 2
* Saierrikolanda,
* Saierri Muinoa
* Saierrikolanda 2

## Egoera legala

Estazio megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2009ko martxoaren 6an.

## Erreferentziak

* ↑ Babes dekretua. EHAA - 2009ko martxoak 6, ostirala. 46 zk.. (Noiz kontsultatua: 2019-05-01).

## Kanpo estekak

* Eusko Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.
* Eusko Jaurlaritza: "Bizkaiko megalitoguneak Monumentu izendatu ditu Gasteiz", Albisteak eta Ekitaldiak. 2009ko otsailaren 3an
* Datuak: Q65216727
# Munarrikolandako Estazio Megalitikoa

Munarrikolandako Estazio Megalitikoa Bizkaiko aztarnategi megalitiko garrantzitsua da nahiz eta monumentu asko ez izan, zazpi besterik ez, baina mota askotarikoak: tumuluak, trikuharriak, egitura bat. Estazioa Berango, Sopela eta Urduliz herrien lurraldetan dago. Estazio horretan monumentu-multzo ugari dago eta oso gertu daude elkarren artean. Gizakien presentzia handia dago inguru horietan eta horrek monumentuen kontserbazioa arriskuan jar dezake.

## Kronologia

Kronologia orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.

## Kokapen geografikoa

Udalerriak: Urduliz, Sopela eta Berango. Txorierri eta Ibaizabal bereizten dituen mendilerroko azken mendiak dira. Ia itsasoraino iristen dira; horregatik alturak behera doaz eta altitude erlatiboak baxuan dira: 100 eta 200 metro artekoak. Kotarik altuena Munarrikolandak du, 256 metroko altuera. Lurrari dagokionez, berriz, harearrizkoa da.

## Sailkatutako monumentuak

Inguru horretan zazpi monumentu aurkitu dira.

### Trikuharriak

Hiru katalogatu dira:
* Goikogana
* Munarrikolanda 1
* Saierrikolanda 1

### Tumuluak

Lau dira:
* Munarrikolanda 2
* Saierrikolanda,
* Saierri Muinoa
* Saierrikolanda 2

## Egoera legala

Estazio megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2009ko martxoaren 6an.

## Erreferentziak

* ↑ Babes dekretua. EHAA - 2009ko martxoak 6, ostirala. 46 zk.. (Noiz kontsultatua: 2019-05-01).

## Kanpo estekak

* Eusko Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.
* Eusko Jaurlaritza: "Bizkaiko megalitoguneak Monumentu izendatu ditu Gasteiz", Albisteak eta Ekitaldiak. 2009ko otsailaren 3an
* Datuak: Q65216727
# Hauts

    Artikulu hau partikula txikiei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hauts (argipena)».
Hautsa izen orokorra da 500 mikrometro baino diametro txikiagoa duten partikula solidoentzako. Atmosferako partikula horiek, besteak beste, toki hauetan sortzen dira: haizeak altxatutako lur-hautsa, sumendietako erupzioak eta kutsadura. Etxeetako eta bestelako giza ingurumeneko hautsetan honako hau topa daiteke: giza larruaren zelulak, landareen polen kopuru txikiak, animalien ileak, ehun zuntzak, paper zuntzak, kanpoko zoruko mineralak eta tokian tokiko ingurumenean duden bestelako materialak.

## Etxeko hautsa

Etxeko hautsak, behin eta berriz bildu eta behin eta berriz sortzen den horrek, mikromundu bat ezkutatzen du. Zerez dagoen osatuta? Zuntzak ditu, lizuna, ileak, bakterioak, birusak, akaroak, horien gorotzak, larruazaleko ezkatak, intsektuen zatiak... Hauts horrek bi iturburu nagusi dituela: etxe barrukoa da bata, eta etxe kanpokoa da bestea. Coloradoko Unibertsitateak (AEBak) etxeko hautsaren inguruan egindako ikerketa baten emaitza. 1.200 etxeetan jasotako laginak aztertu zituzten. Emaitza: etxe horietako biztanleak milaka onddo eta bakteriorekin batera bizi zirela, eta bakterio komunitate hori ezberdina zela etxean bizi diren gizonezkoen eta emakumezkoen arabera, maskoten arabera, etxeak berak duen antzinatasunaren arabera, eta kokapenaren arabera, besteak beste.

## Ikus, gainera

* Hauts ekaitz

## Kanpo estekak

* Etxeko hautsari buruzko artikulua. Enekoitz Telleria: "Hauts arteko egunak", Berria, 2024/10/17.
* Datuak: Q165632
* Multimedia: Dust / Q165632
* ↑ https://www.berria.eus/bizigiro/hauts-arteko-egunak_2131928_102.html
# Pierre Gamarra

Pierre Gamarra (Tolosa Okzitania, 1919ko uztailaren 10a - Argenteuil, 2009ko maiatzaren 20a) frantziar idazle, eleberrigile eta poeta izan zen. Bere gazteentzako lanak garrantzitsuak izan ziren.

## Obra
### Alegien bildumak

* Salut, Monsieur de la Fontaine : Fables nouvelles, Éditions Art, 2005, 94 or. Marrazkiak: Frédéric Devienne.
* La Mandarine et le Mandarin, LF no 227, 1970. Marrazkiak: René Moreu.

### Biografiak

* Notre ami Jules Verne, Le Temps des Cerises, 2005.
* Notre amie George Sand, Le Temps des Cerises, 2004.
* L'Ami Victor Hugo, Le Temps des Cerises, 2001.

### Eleberriak

* L’Empreinte de l'ours, De Borée (Sayat), 2010.
* Les Coqs de minuit suivi de Rosalie Brousse, De Borée, réédition 2009.
* Le Maître d'école, La Femme de Simonen jarraitua, De Borée, réédition 2008.
* La Victoire de l'ourse, Loubatières (Portet-sur-Garonne), 2005.
* Les Révoltés de ventôse, Éditions des Veillées, 1998.
* Les Nuits de la Bastille, Messidor, 1988.
* Les Lèvres de l'été, Messidor, 1986.
* Le Fleuve palimpseste, PUF, 1984.
* Cantilène occitane, Éditeurs français réunis (EFR), 1979
* 72 soleils, EFR, 1975
* L'Or et le Sang, EFR, 1970
* Les Mystères de Toulouse, ERF, 1967.
* Solo, EFR, 1964.
* Rhapsodie des Pyrénées, EFR, 1963.
* La Femme de Simon, EFR, 1962.
* Les Jardins d'Allah, EFR, 1961.
* Le Maître d'école, EFR, 1955.
* Rosalie Brousse, EFR, 1953
* La Femme et le Fleuve, Éditions de la Baconnière (Neuchâtel), 1951
* Les Lilas de Saint-Lazare, EFR, 1951
* L'assassin a le prix Goncourt, Éditions S.E.P.E « Le Labyrinthe» bilduma, 1950
* Les Enfants du pain noir, EFR, 1950.
* Les Coqs de minuit, Éditions de la Baconnière, 1950.
* La Maison de feu, Éditions de la Baconnière/Éditions de Minuit, 1948.

### Saiakerak

* Histoire de la laïcité, ID-livre Jeunesse, « Pierre Gamarra raconte… » bilduma, 2005
* L’éducation civique, c'est quoi aujourd'hui ? (Bernard Épinekin), Éditions La Farandole, 1985. Marrazkiak: Daniel Maja.
* Mes lectures pour tous, Temps Actuels, 1980.
* La lecture, pour quoi faire ? Casterman, 1974.
* Ombre et lumière d’Espagne : Chronique d'un reportage, EFR, 1961.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q379958
* Multimedia: Pierre Gamarra / Q379958
# Isopropil alkohol

Isopropil alkohola, 2-Propanola edo isopropanola (IUPAC: propan-2-ol) alkohol koloregabea da, sukoia, usain bizikoa eta urarekin oso nahasgarria. 1-Propanolaren isomero hau bigarren mailako alkohol mota bakunena da, non alkohol taldeko karbonoa beste bi karbonorekin lotuta dagoen.
Alkohol hau oxidatzen denean azetona bihurtzen da, bigarren mailako alkoholak zetona bihurtzen baitira (lehen mailako alkoholak ez bezala, aldehidoak bihurtzen baitira). Isopropanolaren erabileren artean, nabarmenena agente garbitzailearena da.

## Ezaugarri eta propietateak

Isopropanola disolbagarria da uretan, etanoletan, eterrean eta kloroformoan. Etil zelulosa, polibinil butirala (PVB), olio asko, alkaloideak, gomak eta erretxin naturalak bertan disolba daitezke. Alkohol honek etanol edo metanol alkoholekin duen desberdintasun garrantzitsuetako bat ur gaziarekin duen jarrera da, etanol eta metanola ur gazian disolbatzen diren bitartean isopropanolak beste fase bat eratzen du (olioaren antzera). Uretan disolbagarria denez baina ur gazian ez, isopropanola uretatik banantzeko prozesu bat uretan gatza gehitzea izango litzateke. Prozesu hau "salting out" ingelesez edo "salado" gaztelaniaz bezala ezagutzen da (gazitzea).
Isopropil alkoholak urarekin nahaste azeotropo bat eratzen du eta honen ondorioz uraren irakite-puntua 80,7 ºCra jaitsi lezake, 87,7%ko (masa) kontzentrazioan (91% bolumenean). Ur eta alkohol isopropilikoaren arteko nahasteek urtze-puntu baxua dute. Zapore mikatza du eta ez da komeni edatea, kaltegarria baita. Tenperatura jaitsi ahala alkohol hau likatsua bihurtzen da eta -89 ºCtan izozten da. Isopropanolaren absorbantzia maximoa 205 nmko uhin-luzera da, espektro ultramore-ikuskorrean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2009]
* ↑ Doolittle, Arthur K. (1954). The Technology of Solvents and Plasticizers. New York: John Wiley & Sons, Inc. p. 628.
* 1 2 The Merck Index (10th ed.). Rahway, NJ: Merck & Co. 1983. p. 749.
* ↑ Logsden, John E.; Loke, Richard A. (1999). "Propyl Alcohols". In Jacqueline I., Kroschwitz (ed.). Kirk-Othmer Concise Encyclopedia of Chemical Technology (4th ed.). New York: John Wiley & Sons, Inc. pp. 1654–1656. ISBN 978-0471419617.
* ↑ "Isopropyl Alcohol, UltimAR, Suitable for Liquid Chromatography, Extract/Conc, UV-Spectrophotometry". VWR International. Retrieved 25 August 2014.
* ↑ "UV Cutoff" (PDF). University of Toronto. Retrieved 25 August 2014.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16392
* Multimedia: Isopropanol / Q16392
# Mu (kontinente galdua)

Mu edo Mu Kontinente Galdua, antza, kontinente desagertu baten izena da. XIX. mendean Auguste Le Plongeonek antzinako zibilizazioen arteko lotura azaltzeko planteatu zuen kontzeptu hori. Haren ustez, Antzinako Egiptoko eta Mesoamerikako kulturen jatorria kontinente galdu horretan zegoen. Mu Ozeano Barean omen zegoen eta handik ihes egindakoek sortuko zituzten kultura horiek guztiak; ezberdinak baina, aldi berean, elementu amankomunekin eta teknologia aurreratu baten jabeak. Ondoren James Churchwardek hipotesi hori zabaldu zuen.

## Aurkikuntza

James Churchward koronelak hamabi urte Indiako tenplu batean gordetako taulatxo sakratuak deszifratzen jardun zuen. Haren interpretazioaren arabera, zenbait milurtez Ozeano Barean egondako kontinente galdu baten istorioa zen. Indiatik joan ondoren, ikerketak egin zituen eta, haren ustez, antzinako zibilizazio baten existentziaren froga zehatzak aurkitu zituen, bereziki W. Niven arkeologoaren lanari esker. Antzinako testu ugari aztertuz, Churchwardek egia harrigarria erakutsi zuen, desagertutako kultura baten aztarnak, alegia. Horri esker errazagoa zen munduaren historia ulertzea.
Duela milaka urte, agian, hondamendi geologikoen eraginez olatuen azpian hondoratu zen kontinente hori. Ozeano Barean zehar barreiatutako milaka gailur uharte bihurtu ziren, Pazko uhartea, Tahiti, Hawaii eta Samoa barne. Lemuria eta Mu, adiera horretan, izen trukagarriak dira: Hego Pazifikoko edo Indiako Ozeanoko "Mundu Galdua"ren izenak.

## Zientzialarien ikuspuntua

Le Plongeonen garaian Mu inguruko hipotesiak eztabaida handiak sortu zituen. Gaur egun, ordea, zientzialariek Mu kontzeptua ezeztatu dute. Gauza bera gertatu da, halaber, desagertutako beste kontinente hipotetiko batzuekin, esaterako Lemuria. Plaken tektonikak bereziki aukera hori ezeztatu du: kontinente oso bat ezin da hain denbora gutxian desagertu. Egun, zientziak Muren inguruko teoriak baztertu ditu. Ameriketako eta Mediterraneo aldeko kulturen arteko loturak ere, bestetik, erabat baztertu dira. Zientziatik kanpo badira ere oraindik hipotesi hori aldarrikatzen duten taldeak, gehienbat okultistekin edo New Agerekin lotutakoak; haien iritziz, kontinente horren esistentzia frogatzeko argumentu garrantzitsua Yonaguniko Egiturak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Churchward, James. Lost Continent of Mu, the Motherland of Man. Estatu Batuak: Kessinger Publishing, 1926. ISBN 0-7661-4680-4.
* ↑ https://afrikhepri.org/eu/mu-le-continent-perdu-james-churchward-pdf/
* ↑ https://www.bannedbook.org/eu/bnews/funmedia/20190908/1187873.html
* ↑ Witzel, Michael. Archaeological Fantasies, 2006, 220 or. ISBN 978-0-415-30593-8.

## Ikus, gainera

* Atlantida
* Lemuria
* Thule
* Kontinente galduak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q272562
* Multimedia: Mu (lost continent) / Q272562
# Bizar

Bizarra kokotsean, masailetan, lepoan eta beheko ezpainaren azpian hazten den ilea da.
Historian zehar eta kultura ezberdinetan, aurpegiko ilea zuten gizonek jakinduria, potentzia sexuala, estatus soziala eta gisako bertuteak, eta garbitasun eza bezalako akatsak zituztela esan izan da. Erlijio batzuetan bizarrak oso garrantzitsuak dira, hala nola, judaismoan.
XX. mendearen lehen hamarkadetan euren zentzu estetikoa kendu ondoren, bizarrak, ile luzearekin batera, hippieek berriz modan jarri zituzten. Egun, XXI. mendearen hasieran, bizar luzeak ez dira oso ohikoak mendebaldeko gizon gazteen artean. Hipsterrek ere modan jarri zuten.
Sarritan, bizarra, bibotearekin konbinatzen da, goiko ezpainaren gainean hazten den ilearekin. Batzuetan, pixka bat mozten da, lepoko eta masailetako zatiak kenduz.

## Bizarra historian

Lehen esan den bezala, bizarrak garrantzi handia du kultura askoetan, antzinakoetan batik bat. Adibidez, zelten artean, bizarra, gizontasunaren eta askatasunaren ikurra zen, esklaboak, bizarra moztera behartuta baitzeuden. Zeltek bezala, herri germaniarrek ere estimu handitan zuten bizarra. Erromatarrak izan ziren, euren kultura eta Inperioa zabaltzen hasi zirenean, bizarra moztearen ohitura hedatzen hasi zirenak, soldaduak horretara behartuta baitzeuden, zituen abantailengatik (etsaiak borrokan, bizarretik tiratzea eragozten zen), eta, Erromatar Inperioa gizarte militarra zenez, laster, inperioko gizon gehienek bizarra mozteko ohitura hartu zuten.
Erdi Aroan, germaniarrek, antzinako erromatar lurrak inbaditu zituztenean, berriz modan jarri zuten bizarra, ordutik aurrera, moda kontua bakarrik izango zen arren. Adibidez, XVI. mendean, oso arrunta zen gizonek bizarra izatea. XVII. mendean eta XVIII. mendean, berriz, arruntena bizarra moztea zen. XIX. mendean, gizon askok bizarra mozteari utzi zion, baina gehiengo handi batek bibotea baino ez zuen. XX. mendeak, azkenik, bizarra moztearen formalismoa ekarri zuen. Gaur egun, bizarra erabiltzea moda kontua baino ez da.

## Erreferentziak

* ↑ «Angel Erro: "Nire hipster bizarra ez dut moztuko nahiz eta modaz pasatu" - Nafarroa» euskalerriairratia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-07).

## Ikus, gainera

* Gorputzeko ilea
* Alopezia androgenikoa
* Pubiseko ilea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42804
* Multimedia: Beards / Q42804
# Iñigo Lizeranzu

Jesus Iñigo Lizerantzu Otxoa, (Bilbo, Bizkaia, 1959ko martxoaren 13a - ) euskal herritar futbolari ohia eta entrenatzailea da. Erdiko atzelari indartsua zenez, Rocky ezizena izan zuen, Sylvester Stalloneren filmetik hartuta.

## Ibilbidea

2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Errekopa | Errekopa | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Bilbao Athletic | 2.B | 1977/78 | 37 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 1978/79 | 35 | 2 | 4 | 0 | - | - | 0 | 0 | - | - | - | - | 39 | 2 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 1979/80 | 36 | 8 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 40 | 8 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 108 | 10 | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 117 | 10 |
| Barakaldo | 2. | 1980/81 | 37 | 1 | 6 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 43 | 3 |
| Barakaldo | Denera | Denera | 37 | 1 | 6 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 43 | 3 |
| Athletic | 1. | 1981/82 | 21 | 3 | 11 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 3 |
| Athletic | 1. | 1982/83 | 27 | 2 | 9 | 0 | - | - | 2 | 0 | - | - | - | - | 38 | 2 |
| Athletic | 1. | 1983/84 | 32 | 7 | 7 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | 1 | 0 | 44 | 7 |
| Athletic | 1. | 1984/85 | 30 | 0 | 14 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 46 | 0 |
| Athletic | 1. | 1985/86 | 20 | 1 | 1 | 0 | - | - | 5 | 0 | - | - | - | - | 26 | 1 |
| Athletic | 1. | 1986/87 | 19 | 2 | 1 | 0 | - | - | 2 | 0 | - | - | - | - | 22 | 2 |
| Athletic | 1. | 1987/88 | 20 | 2 | 3 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 23 | 3 |
| Athletic | Denera | Denera | 169 | 17 | 46 | 1 | 6 | 0 | 9 | 0 | - | - | 1 | 0 | 231 | 18 |
| Elx | 1. | 1988/89 | 19 | 0 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 24 | 0 |
| Elx | Denera | Denera | 19 | 0 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 24 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 333 | 28 | 50 | 0 | 6 | 0 | 9 | 0 | - | - | 1 | 0 | 415 | 31 |

## Palmaresa

* Liga 2 (1982-83 eta 1983-84)
* Errege Kopa 1 (1983-84)
* Espainiako Superkopa 1 (1984-85)

## Entrenatzailea

* Barakaldo CF
* Úbeda CF
* Amurrio Kluba
* Lemona KE

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q1648762
# Hoysala Inperioa

Hoysalako Inperioa Indiako azpikontinenteko indar bat izan zen, Kannada hizkuntza drabidiarreko eta erlijio hinduko erresuma bat izan zen, gutxi gora-behera gaur egungo Karnatakan agindu zuena 10. eta 14. mendeen artean. Hoysala erresuma hiriburua Belurren kokatu zen hasieran, baina gero Halebidura joan zen.

## Historia

Hoysalako agintariak Mendebaldeko Ghat eskualde garaietako menditarrak ziren jatorriz, eta XII. mendean gailendu ziren politikoki Mendebaldeko Chalukya Inperioaren eta Kalyani Kalachuri dinastiaren arteko gerra aprobetxatuz. XIII. mendean, Karnataka, Tamil Nadu, Andhra Pradesh eta Telanganaren mendebaldeko zatiak gobernatzen zituzten Dekkango mesetan.

### Errege zerrenda

* Nripa Kama II (1026–1047)
* Vinayaditya (1047–1098)
* Ereyanga (1098–1102)
* Veera Ballala I (1102–1108)
* Vishnuvardhana (1108–1152)
* Narasimha I (1152–1173)
* Veera Ballala II (1173–1220)
* Vira Narasimha II (1220–1235)
* Vira Someshwara (1235–1263)
* Narasimha III (1263–1292)
* Veera Ballala III (1292–1343)
Azken erregea, Veera Ballala hirugarrena, hil zen Maduraiko sultan musulmanarekin borrokan, baina orduan jauntxo berri bat sortu zen Hoysala agintearen ingurutik, Harihara Raya delakoa (1342–1355), zeinak Hoysala erresumako eskualde gehienak batzea lortu zuen aginte forma berri batekin, eta Vijayanagara Inperioa sortuz horrela.

## Arkitektura

Hoysala aroa garai garrantzitsua izan zen Indiako hegoaldean artea, arkitektura eta erlijioa garatzeko. Gaur egun, batez ere Hoysala arkitekturagatik gogoratzen da inperioa. Bizirik irauten duten ehun tenplu baino gehiago daude Karnatakan sakabanatuta.
Oparotasun eskultorikoan nabarmentzen diren eraikinak dira Chennakeshavako tenplua (Belur), Hoysaleswarako tenplua (Halebidu) eta Chennakesavako tenplua (Somanathapura) barne hartzen dituzte. Hoysalako agintariek arte ederrak babestu zituzten, eta literatura sustatu Kannada hizkuntzan eta Sanskritoan.
* Chennakesava tenplua, Somnathpura, Karnataka.
* Hoysala boterearen enblema, agintaria lehoia garaitzen, Belur hiriko tenplu batean.
* Halebidu hiriko tenplu bateko irudia.
* Belavadi hiriko tenplu baten gainaldea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q466581
* Multimedia: Hoysala Empire / Q466581
# Nuarbe

Nuarbe Azpeitia eta Beizama artean dagoen auzoa da. Ibaieder errekak banatzen ditu bi aldeak eta Beizamako aldetik Antsosoro erreka jaisten da. 2024an, 37 biztanle zituen.

## Historia

Nuarbeko etxe zaharrenak XVI. eta XVII. mendekoak omen dira. Antzinako Nuarbe osatzen zuten eraikinak ostatua, errota, burdinola edo errementaria, ermita eta zenbait etxe ziren. Ostatuaren lehen aipamenak 1692. urtekoak dira, Erdikoa etxearenak, 1652. urtekoak, eta Alikante izeneko etxearenak, 1647koak. Azken hau, aipatutako urtean Baltasar Ibarguren Urrestillako bikarioarena zen.

#### Nuarbeko urtegia

1984an amaitu zen 1979an eraikitzen hasitako proiektua. Urtegiak Zarautz, Getaria, Zestoa, Zumaia, Azpeitia eta Azkoitiko herriak urez hornitzeko eraiki zen.

#### Otarregintza

1960-1970 garaira arte, otarregintza zen nuarbetarren diru-iturri nagusia. Garai batean Nuarben/nuarbetarrek egindakoak ziren Gipuzkoan zehar gehien zabaltzen ziren otarreak.

## Demografia

* Nuarbeko biztanleria

## Nuarbe munduan
### Sokatira

Sokatira talde indartsua eta ospetsua dauka herriak, nazioartean hainbat txapelketa irabazi duena. Hori dela eta, auzoan kirol horrekin lotutako museoa ikusgai dago 1995etik.

### Bitxikeriak

ETB 1eko Herri txiki, infernu handi telebista saioko 5. denboraldiko zortzigarren programa Beizaman izan zen. Momentu batean Nuarbetik ere pasa zen Mikel Pagadizabal, saioko aurkezleetako bat, eta bi nuarbetarrekin ibili zen berriketan, haietako bat Juan Zabaleta Txistu otarregilea.

## Auzokide ezagunak

* Angel Otaegi - ETAko kidea, pilotaria eta txirrindularia
* Xiriako Gurrutxaga Nuarbe - pilotaria
* Juan Zabaleta Txistu - otarregilea

## Erreferentziak

* ↑ Komunikazioa. «Auzo eta Bazterrak - Azpeitiko Udala» azpeitia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-07).
* 1 2 3 Azkune, Laxaro. (2015). Oroimen bizia. Azpeitiko auzoak XX. mendean. Azpeitia Udala, 207-221 or..

## Ikus, gainera

* Nuarbe (Azpeitia)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) "Nuarbeko Sokatiraren Museoa: Soka eten ez dadin"
* Datuak: Q12264937