OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Adolf Abel

Adolphe "Adolf" Gaston Abel (Paris, 1882ko azaroaren 27a — Bruckberg, 1968ko azaroaren 3a) alemaniar arkitektoa izan zen.
Doktoretza egin zuen Municheko Teknologia Unibertsitatea]]n, eta irakasle izan zen Stuttgarteko Unibertsitatean eta Darmstadteko Teknologia Unibertsitatean. Koloniako Hiri Plangintzako zuzendaria ere izan zen.

## Lanak

* RheinEnergieStadion, Kolonia
* Rin Garapenako Bankua, Kolonia.
* Zubiak, Kolonia-Muelheim y Mannheim.
* Untertürkheimgo urtegia, 1923-1927.
* Koloniako Unibertsitatea, 1930-1936.
* Liederhalle Auditoriuma, Stuttgart, 1954-1956, Rolf Gutbrodekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5637020
* Multimedia: Adolf Abel / Q5637020
# Manuel Allendesalazar

Manuel Allendesalazar Muñoz de Salazar (Gernika, 1856ko abuztuaren 24a - Madril, 1923ko maiatzaren 17a) bizkaitar ingeniari eta politikaria izan zen.
Nekazaritza-ingeniaria zen eta politikoki Antonio Cánovas del Castilloren Liberal-Kontserbadore Alderdikidea. 1884an, Bizkaiko diputatu bihurtu zen.
1900an Ogasun Ministroa, 1902an Hezkuntza eta Arte Ederretakoa eta 1903an Nekazaritza, Industria eta Merkataritzakoa zen. Espainiako Bankuaren presidentea ere izan zen.
1919an, Antonio Maurak Espainiako Senatuaren presidente izendatu zuen eta, hori dela eta, Ministro-Kontseiluaren Presidentea izan zen bitan:
* 1919ko abenduaren 12tik 1920ko maiatzaren 5era.
* 1921eko martxoaren 13tik abuztuaren 14ra. Annualeko guduak bere karrera bukatu zuen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Senatariaren espedientea
* (Gaztelaniaz) Auñamendi Entziklopedia
* Datuak: Q542706
* Multimedia: Manuel Allendesalazar / Q542706
# Konposatu organoiodatu

Kimikan konposatu organoiodatuak dira karbono-iodo lotura kobalenteak dituzten konposatuak. Kimika organikoko erreakzioetan ohikoak dira baina naturan ez. Tiroxina eta triiodotironina hormonak diraa organoiodatu naturalen artean ezagunenak, izan ere guruin tiroideoak ezinbestekoa ditu egoki funtzionatzeko.
| Metil ioduroa | Iobersola | Triiodotironina |

## Ezaugarri orokorrak

Karbono-iodo lotura da karborno-halogeno loturen artean ahulena. Loturaren sendotasuna halogenoen elektronegatibotasunarekin lotuta dago; beheranzko orden F > Cl > Br > I. Ordena horrek atomoaren erradioari ere segitzen dio. Haluroen artean ioduroak dira normalean talde ateratzaile egokienak.

## Sintesia
### Iodoz

Konposatu asegabeak iodo hutsa usatuz ioda daitezke.
    RHC=CH$_2$ + I$_2$ → RHIC-CIH$_2$
Erreakzio hau iodo-indizea neurtzeko erabiltzen da zeinek adierazten duen koipe, gantz eta antzekoen asegabetasun-maila.

#### Ioduroz

Ioduro anioia nukleozale egokia da eta kloruroak, tosilatoak, bromuroak eta beste talde batzuk desplaza ditzake, Finkelsteinen erreakzioan adibidez.
${\ce {C6H5N^+2 + KI ->,C6H5I + K^+ +N2}}$
Alkoholak ioduro bihur daitezeke fosforo triioduroa baliatuz.
${\ce {PI3 + 3 CH3OH -> 3 CH3I + H3PO3}}$

## Erabilera

Konposatu organoiodatuek ez dute erabilera zabalik industrian, nitxo-erabilera batzuk aparte. Laborategiko sintesi organikoan ohiko bitarteko produktuak dira karbono-iodo loturaren ahuldadea medio.
Metil ioduroa bitarteko produktu inportantea da azido azetikoaren eta anhidrido azetikoaren ekoizpen industrialean. Iobersola kontraste gisa usatzen da X izpiko erradiografietan. Eritrosina elikagaigintzan erabiltzen den koloratzailea da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Blanksby, Stephen J.; Ellison, G. Barney. (2003-04-01). «Bond Dissociation Energies of Organic Molecules» Accounts of Chemical Research 36 (4): 255–263. doi:10.1021/ar020230d. ISSN 0001-4842. (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).
* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).
* ↑ (Ingelesez) «Organic Syntheses Procedure» orgsyn.org (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).
* ↑ (Ingelesez) Wiley-VCH, ed. (2003-03-11). Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. (1. argitaraldia) Wiley doi:10.1002/14356007.a14_381. ISBN 978-3-527-30385-4. (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2600234
* Multimedia: Organoiodides / Q2600234
# Azken agurraren negarra

Azken agurraren negarra Gorka Knörrek 1975ean grabatutako kanta da, gaitzat Ipar Euskal Herritik Lehen Mundu Gerrako guda lekuetara Frantziaren alde borrokatzera joan ziren euskaldunak dituena: abestiak dioen bezala, haietako askok ez zekiten frantsesez, baina "Aberriarengatik" hil ziren («Morts pour la patrie»). 2012an bigarren bertsio bat grabatu zuen.
Kantako hitzak 1793 eta 1795 arteko Konbentzioaren gerran ere aplika daitezke.

## Hitzak

| Nora zoaz, eskual semea, harma hori eskutan? Harmen hartzera deitzen naute frantsen aldera. Harmen hartzera deitzen naute frantsen aldera. Eskualerritik urrunduz, ta atzerrira joanak, a ze negarra entzunen duzu Eskualerrietan! a ze negarra entzunen duzu Eskualerrietan! Morts pour la patrie, morts pour la patrie, eskuara baizik etzekiten haiek, morts pour la patrie. Morts pour la patrie, morts pour la patrie, eskuara baizik etzekiten haiek, morts pour la patrie. | Gure historian zehar zenbat malko ta ezbehar; Landetaratu gintuztenekila dugu orai hil behar. Landetaratu gintuztenekila dugu orai hil behar. Bere ama agurtu du etxolako atarian; bere amak bisitatuko du atzerriko hilobian. bere amak bisitatuko du atzerriko hilobian. Morts pour la patrie, morts pour la patrie, eskuara baizik etzekiten haiek, morts pour la patrie. Morts pour la patrie, morts pour la patrie, eskuara baizik etzekiten haiek, morts pour la patrie. |

## Ikus, gainera

* Lapurdiko deportazioa (1794)
* Lurbinttoko ohoinak

## Kanpo estekak

* Gorka Knörren "Azken agurraren negarra" abeslariaren bertsioa entzungai
* Gorka Knörren "Azken agurraren negarra" abeslariaren bertsioa karaoke moduan entzungai
* Datuak: Q10988312
* ↑ Knorr, Gorka. «Nik nahi dudana» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2024-05-15).
* ↑ Knorr, Gorka. (2012). «Ez dugu etsiko. Antologia» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2024-05-15).
# Herdoil

Herdoila edo ugerra hezetasunaren laguntzaz eta korrosioaren eraginez metal gainean sortzen den substantzia da, eta bereziki, burdinaren azalean eratzen den burdin oxido gorrixka.
Bere tonalitatea aldatu egiten da horixkatik gorrixkara, konposizioaren arabera, burdina zulatzeraino iritsi daitekeena. Ondorengo hidroxido eta burdin oxidoen (III) proportzio aldakorreko nahastea da:
* Oxido hidratatua ${\ce {Fe2O3*(H2O)n}}$, non n zenbaki oso bat den
* Hidroxidoa: ${\ce {Fe(OH)3}}$
* Oxido-hidroxidoa ${\ce {FeO(OH)}}$
Herdoilak sakonki barneratutako piezek egitura-arazo bat dute, oxidatu gabeko metalak baino askoz propietate mekaniko txikiagoak baititu. Hori dela eta, herdoildurak sekzio erresistentea galtzen du eta egitura metalikoak kolapsa ditzake.

## Herdoiltzea

Burdinak, korrosioaren ondorioz, oxido eta gatz desberdinak produzitzen ditu eta horrela laranja koloreko geruza bat sortzen da. Erreakzio kimikoen ondorioz gertatzen den korrosioan, airearen oxigenoak eragiten die kaltea metalei, herdoildu egiten baititu. Metal-mota batzuetan, herdoildutako geruza erori egiten da, eta herdoiltze-prozesua behin eta berriro errepikatzen da metala erabat hondatzen den arte. Beste metal batzuetan, berriz, geruza bakarra hondatzen du oxigenoak, eta geruza horrek korrosioaren kontrako babesa ematen dio metalari.

## Erreferentziak

* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «herdoil» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2022-03-31).
* ↑ «Herdoil». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2024-11-03.)
* ↑ Wiberg, Egon. (2001). Inorganic chemistry. (1st English ed.. argitaraldia) Academic Press ISBN 0-12-352651-5. PMC 48056955. (Noiz kontsultatua: 2022-03-31).
* ↑ Sund, Robert B.. (1980). Accent on science. ([New ed.]. argitaraldia) C.E. Merrill ISBN 0-675-07569-6. PMC 9055289. (Noiz kontsultatua: 2022-03-31).

## Ikus, gainera

* Altzairu herdoilgaitz
* Corten altzairu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184197
* Multimedia: Rust / Q184197
# Bernardo Ader

Bernardo Ader (Aurelhan (Pirinio Garaiak), 1845ean-Buenos Aires, 1918ko martxoaren 29a) jatorri euskalduneko lurjabe argentinarra izan zen. Biarritzetik Río de la Platara joan zen XIX. mendeko bigarren erdialdean. Anita Bieckertekin ezkondu zen, horrela Emilio Bieckert baroi aberatsaren koinatua bihurtuz. Buenos Airesko probintzian dagoen Villa Adelinan Ader dorrea eraikitzea agindu zuen 1917an. Lursailaren sarreran zegoen atea Estatu Batuetako Atlanta hirian dago, bertako batek erosita.

## Biografia

Ipar Euskal Herrian egoera ekonomikoa erraza ez zela eta, Argentinara joan zen. Han, Buenos Airesko probintzian ekimen desberdinak jarri zituen martxan. Lehen unean arotza gisa hasi zen lanean, aroztegi eta tapiztegi bat martxan jarri zuen. Baina lur eros-salmentetan egin zuen dirua, benetan. Anita Bieckertekin ezkondu zen eta lau seme-alaba izan zituzten. Zoritxarrez bi anaia gaixotu ziren eta, medikuen aholkua jarraituz, 1907an Emilio Bieckerten oparia zen mendiko chakra edo etxalde batera joan ziren bizitzera, egungo Carapachay eta Villa Adelina herrien artean. Laster etxea handitu zuen eta 1916 dorre bat altxatzea erabaki zuen, Ader dorrea alegia. Eraikin horrekin hildako semeak gogoratu nahi zituen eta, halaber, Argentinari bere esker ona erakutsi. Dorrearen diseinua Artaza eta Marino arkitektoena izan zen. Lehen harria 1917ko apirilaren 1.an jarri zen. Hasieran "Independentziaren Dorrea" izenarekin ezagutu zitzaion.
Buenos Aires Handian ibilbide batek bere izena darama gaur egun.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.marambio.aq/portontorreader.html
* ↑ http://www.marambio.aq/portontorreader2018.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30904192
# Esferaren desokupazioaren oboide aldaera

Esferaren desokupazioaren oboide aldaera edota Beteluriko bankua Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eskultura bat da. Jorge Oteiza gipuzkoar eskultorearen lana da. Bilbotar askok herri hizkeran "zeharkako txapela" (gaztelaniaz ""txapela a medio lau") ezizenez deitzen dute.

## Kokapena

Ernesto Erkoreka plazan dago, Bilboko udaletxea eta Udaletxeko zubiaren artean, eta Bilboko itsasadarraren alboan.
* Eskultura eta Bilboko udaletxea.
* Atzean Bilboko itsasadarra duela.
* Eskultura.

## Historia

1952an Jorge Oteizak egin eta 2002an gaur egungo kokalekuan ezarri zen.

## Eskultura

Lan hau itsasontzien antzekoa izateko asmoz corten altzairuz egina dago. Sei metroko diametroa du eta ia zortzi metroko garaiera. Bere ikuspegia harrigarria da, estatikoaren eta dinamikoaren arteko tentsioagatik. Horretarako lagungarria da, era berean, Udaletxearen eta itsasadarraren artean dagoela.

## Ereferentziak

* ↑ Variante Ovoide. Bilbao escultural (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Esferaren desokupazioaren oboide aldaera. Bilboko Udal webgunea
* Datuak: Q27177486
* Multimedia: Variante ovoide de la desocupación de la esfera / Q27177486
# The Shambles

The Shambles, Ingalaterrako York hirian dagoen kale ikoniko eta historko bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian.
Jatorriz, Erdi Aroko arkitektura mantendu duen kale bat da, batzuk XIV. mendean datatzen dute. Lurzorua galtzadarrizkoa du eta kalearen ni aldetara bilbadura duten eraikin ugari daude.
* Datuak: Q7763628
* Multimedia: The Shambles, York / Q7763628
# La Malvarrosa hondartza

La Malvarrosa hondartza, valentzieraz Platja de la Malva-rosa, Espainiako Valentzia hirian dagoen hondartza bat da, Mediterraneo itsasoa eta Valentziako Erkidegoan.
1.800 metro luze eta 60 metro zabal ditu.
# Cabañal hondartza

Cabañal hondartza edo Las Arenas, valentzieraz Platja del Cabanyal edo Les Arenes, Espainiako Valentzia hirian dagoen hondartza bat da, Mediterraneo itsasoa eta Valentziako Erkidegoan.
1.800 metro luze eta 150 metro zabal ditu.
# Devesa del Saler hondartza

Devesa del Saler hondartza, iraganean Malladeta hondartza, valentzieraz Platja de la Devesa de Saler, Espainiako Valentzia hirian dagoen hondartza bat da, Mediterraneo itsasoa eta Valentziako Erkidegoan.
4.950 metro luze eta 35 metro zabal ditu.
# La Patacona hondartza

La Patacona hondartza, valentzieraz Platja de la Patacona, Espainiako Valentzia hirian dagoen hondartza bat da, Mediterraneo itsasoa eta Valentziako Erkidegoan.
1.051 metro luze eta 110 metro zabal ditu.
# Pinedo hondartza

Pinedo hondartza, valentzieraz Platja de Pinedo, Espainiako Valentzia hirian dagoen hondartza bat da, Mediterraneo itsasoa eta Valentziako Erkidegoan.
2.700 metro luze eta 35 metro zabal ditu.
# Recatí hondartza

Recatí hondartza, valentzieraz Platja de Recatí, Espainiako Valentzia hirian dagoen hondartza bat da, Mediterraneo itsasoa eta Valentziako Erkidegoan.
3.650 metro luze eta 45 metro zabal ditu.
# Saler hondartza

Saler hondartza, valentzieraz Platja del Saler, Espainiako Valentzia hirian dagoen hondartza bat da, Mediterraneo itsasoa eta Valentziako Erkidegoan.
4.900 metro luze eta 35 metro zabal ditu.
# Manises plaza

Manises plaza, valentzieraz plaça de Manises eta gaztelaniaz plaza de Manises, Espainiako Valentzia hiriaren erdialdean dagoen plaza bat da, Valentziako Erkidegoan.
Bertan, Valentziako Generalitatearen jauregia dago.
# Amerikako plaza (Sevilla)

Amerikako Plaza, Sevillan kokatua, hiri honetako Maria Luisa Parkean dago, albo batean estilo mudejarreko Arte eta Ohitura Herrikoien Museoa eta bestean estilo pizkundetarreko Arkeologia Museoa duelarik. Errege Pabilioia (estilo gotikokoa eta jabe bezala, Sevillako Udaletxea duena, bulego bezala erabiltzen duena), beste alde baten zati da, eta, azkenik, eta, bisitatuena, beste aldea da, tokikoek, heldu zein gazteek, "usoen parkea" ezizenarekin ezagutzen duten Maria Luisa Parkea, ezizen hori, inguruko kiosko ibiltarietan erositako janari poltsatxoetako janariaz edo bertara, euren seme-alabekin aisialdi uneetan, ohi igandetan, jaieguna izateagatik, joaten direnek euren etxetik dakarten janariaz elikatzera jaisten diren uso ugariengatik jasotzen duelarik.
Plazako aipaturiko hiru eraikinak, Anibal Gonzalezek eraiki zituen 1913 eta 1916 bitartean 1929ko Iberoamerikar Erakusketarako, horietako bakoitzak, arkitektura estilo ezberdina du. Gainera, bertan dago Cervantesen Glorieta, zeramikekin apaindua, idazle honen lanik ospetsuenak gogoratuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2429567
* Multimedia: Plaza de América, Seville / Q2429567
# Federiko Murueta

Federiko Murueta Goiena, (Gautegiz-Arteaga, 1860ko abenduaren 28a - 1940ko apirilaren 15a) Federiko M. Goiena modura ere ezaguna,euskal mediku eta unibertsitateko irakaslea izan zen.
Batxilergoko ikasketak Burgosen egin ondoren, 1880an amaitu zituen medikuntza ikasketak Valladolideko Unibertsitatean eta Tierra de Camposeko zenbait herritan mediku ibili ondoren, Ávilako ospitalean hasi zen lanean, zirujau gisa.
1897ko urtarrilaren 27an patologia katedra eskuratu zuen Valladolideko Unibertsitateko medikuntza fakultatean. 1910eko apirilaren 24ean Valladolideko Medikuntza eta Kirurgiako Erret Akademiako kide izendatu zuten, "Disertación sobre los viajes científicos" izeneko sarrera-hitzaldia emanez.
Valladolideko Unibertsitateko 1915/1916 ikasturte hasierako inaugurazio ekitaldian hitzaldia eman zuen, Rápido examen de las modernas manifestaciones de la escuela americana y un paralelismo entre ella y la escuela española izenekoa. Hitzaldi hartan, medikuntzaren irakaskuntza praktikoagoa izan behar zela defendatu zuen, eredu amerikarrari jarraiki.
1925 eta 1931 urteen artean Valladolideko Unibertsitateko dekanoa izan zen. Dekanotzan hasi zen urtean, Gautegiz-Arteagako udalak plaka ezarri zuen bere jaiotetxean. 1926an Alfontso XII.aren ordeneko kide izendatu zuten.
1940ko apirilaren 15ean hil zen, jaioterrian.

## Erreferentziak

* ↑ Vaquero Puerta, Carlos. (2019). Federico Murueta Goyena Basabe, Catedrático de Patología Quirúrgica de la Facultad de Medicina de Valladolid. Valladolid (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).
* ↑ Murueta Goyena, Federico. (1915). Rápido examen de las modernas manifestaciones de la escuela americana y un paralelismo entre ella y la escuela española : Discurso leído en la Universidad de Valladolid en la solemne inauguración del curso académico de 1915 a 1916 / por el Doctor Federico Mureta Goyena.. Valladolid (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Medicos Históricos Españoles: Murueta Goyena, Federico
* (Gaztelaniaz) Historia de la Real Academia de Medicina y Cirugía de Valladolid en el siglo XX y en los albores del siglo XXI
* Datuak: Q64027448
# Oinatz

    Artikulu hau oinaren arrastoari buruzkoa da; izena gaitzat duena beste hau da: «Oinatz (izena)»
Oinatza animalia bat ibiltzean edo lurra zapaltzean haren oinak utzitako arrastoa da. Historian, oinatzak ehiza egiteko jarraitu dira; egun, argitu gabeko gertakariei buruzko informazioa eskuratzeko eta, iknofosilen bitartez, historiaurreko animalien buruzko informazioa eskuratzeko. Aldi berean, toki askotako oinatz edo oinatzen antzeko arrastoak bertan izandako pertsonaia mitologikoenak direla azaltzen da hainbat kondairetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2562511
* Multimedia: Footprints / Q2562511
# Unai Veiga

Unai Veiga González (Portugalete, Bizkaia, 1998ko urriaren 9a) Euskal Herritar futbolaria da, Athletic, Danok Bat eta Errealaren harrobietan hazia da. Puntaerdi moduan aritzen da.

## Kirol ibilbidea

2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Berio | 3. | 2017/18 | 24 | 7 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 7 |
| Berio | Denera | Denera | 24 | 7 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 7 |
| Sanse | 2.B | 2017/18 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Sanse | 2.B | 2018/19 | 26 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 26 | 2 |
| Sanse | 2.B | 2019/20 | 19 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 19 | 2 |
| Sanse | 2.B | 2020/21 | 18 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 1 |
| Sanse | Denera | Denera | 64 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 64 | 5 |
| UD Las Palmas | 2. | 2021/22 | 2 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 4 | 0 |
| UD Las Palmas | Denera | Denera | 2 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 4 | 0 |
| Algeciras | 1.F | 2022/23 | 18 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 18 | 0 |
| Algeciras | Denera | Denera | 18 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 18 | 0 |
| Unionistas | 1.F | 2022/23 | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Unionistas | Denera | Denera | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 9 | 0 |
| Landskrona | 2. | 2023 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Landskrona | Denera | Denera | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 3 | 0 |
| Alzira | 2.F | 2023/24 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 5 | 0 |
| Alzira | Denera | Denera | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 5 | 0 |
| Ordino | 1.D | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ordino | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 125 | 12 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 127 | 12 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Fitxa - www.realsociedad.eus
* Datuak: Q106944019
# Ringu (filma)

Ringu (japoniarraz リング, euskaraz Eraztuna) 1998ko Hideo Nakata japoniar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da, Kiki Suzuki japoniar idazlearen 1991ko izenburu bereko eleberrian oinarritua. Nanako Matsushima, Hiroyuki Sanada, Rikiya Ōtaka eta Yoichi Numata aktoreek antzeztu zuten.
2002an The Ring deritzon estatubatuar berregokitzapena izan zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Japoniako udalerri txiki eta lasai bateko ikasleen artean heriotza dakarren bideo-zinta bati buruzko istorioaren zurrumurrua pil-pilean dabil. Tomoko (Yūko Takeuchi) ilobaren heriotzaren ondoren, Reiko (Nanako Matsushima) kazetariak gaia ikertzea erabaki du.

## Aktoreak

* Nanako Matsushima: Reiko Asakawa
* Hiroyuki Sanada: Ryūji Takayama
* Rikiya Ōtaka: Yōichi Asakawa
* Miki Nakatani: Mai Takano
* Yūko Takeuchi: Tomoko Ōishi
* Hitomi Satō: Masami Kurahashi
* Daisuke Ban: Heihachiro Ikuma doktorea
* Rie Inō: Sadako Yamamura
* Masako: Shizuko Yamamura
* Yōichi Numata: Takashi Yamamura
* Yutaka Matsushige: Yoshino
* Katsumi Muramatsu: Kōichi Asakawa

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q531328
* Multimedia: Ringu cycle / Q531328
# Egoitz Muñoz

Egoitz Muñoz Larrea (Gasteiz, Araba, 2004ko apirilaren 14a) futbolari arabarra da. Eskuin atzelari moduan aritzen da. Bere aitona Ramón Larrea Alaveseko futbolaria izan zen. 2024ko Urriaren 29an egin zuen debuta lehen taldearekin Verónica Boquete de San Lázaro estadioan Compostelaen aurkako Kopa neurketan.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Mini Glorias | 2.F | 2023/24 | 31 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 31 | 1 |
| Mini Glorias | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Mini Glorias | Denera | Denera | 31 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 31 | 1 |
| Alaves | 1. | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Alaves | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 31 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 31 | 1 |

## Erreferentziak

* ↑ Alavesista de cuna, nieto de Larrea y en la expedición a Benidorm
* ↑ Rumbo a Almería con ilusión
* ↑ Egoitz, octavo futbolista del filial al que da la alternativa Luis García

## Kanpo estekak

* Fitxa
* Datuak: Q123467183
# Melgar

Melgar Nafarroako ibaia, Odrón ibaiaren eskuinaldeko adarra da; 12 kmko luzera du. Desoio, El Busto, Santsol eta Los Arcos herrietako lurrak ureztatzen ditu ura Odron ibaian isuri baino lehen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263355
# Puxika (zigorra)

    Artikulu hau jaietako tresnari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Puxika (argipena)».
Puxika edo maskuria, txerriaren puxika izatez eta airez puztua, zigor gisa (minik emateko gogorik gabe) erabiltzen da ekitaldi folkloriko eta sinbolikoetan, hainbat herrialdetako jaietan.

## Ohiturak
### Euskal Herrikoak

Euskal Herrian, buruhandiek darabiltzate jaietan. Maskuri hitza, Zarautzen, buruhandi adierazteko erabiltzen da hain zuzen, hedaduraz.
Hernanin, Azeri dantza egiten dute puxikak nabarmen erbiliz eta Maxkuri dantza esaten diote horregatik.

### Mundukoak

Xinzo de Limia herriko inauteri galiziarrean emakumezkoen gonak altxatzeko erabiltzen dituzte puxikak pantalla izeneko pertsonaia maskaratuek.
Alemaniako Suabiako inauterietako ohituran, Saublåder esaten dioten puxika egurrezko makila bati eta zezen gazte baten zakilaz egindako zotzari lotzen zaio eta desfileetan, emakume gazteak jotzen dituzte bereziki, minik eman gabe. Garizuma baino lehen, txerri maskuriak ugariak izaten ziren txerri-hilketengatik, eta Saublåder ekitaldiak haragitasunaren sinboloa izan dira, harekin jotzea ugalkortasunaren ekintza sinbolikoa.

### Iruditegia

* Suabiako inauterietan, Alemanian.
* Buruhandia ikusleak jotzen Donostian.
* Xinzo de Limiako inauteriko pertsonaia.
* Hernaniko Maskuri-dantza.

## Erreferentziak

* ↑ Txiliku. (2020-04-09). «Maskuri» Zarautzguka.eus (Noiz kontsultatua: 2024-11-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) Región, La. (2021-01-29). «La Pantalla en el Entroido, en el ADN de los limianos» La Región (Noiz kontsultatua: 2024-11-04).
* ↑ (Ingelesez) «Carnival down south – DW – 02/21/2012» dw.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q884827
* Multimedia: Folklore bladders / Q884827