OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 2024ko Magdeburgeko atentatua

2024ko Magdeburgeko atentatua, abenduaren 20ko arratsaldeko 7:04an, hiriko Gabonetako Azokan jazotako atentatu terrorista izan zen. Auto bat jendetzaren kontra sartu da azokan, abiada bizian, eta dozenaka pertsona jo ditu. Agintarien arabera, gutxienez lau pertsona hil ditu; haur bat da horietako bat. Zaurituak 200 inguru dira, baina ez dute argitu horietatik zenbat dauden larri. BMW auto beltz batek jendetzaren kontra jo du, zuzenean, eta 400 bat metro egin du aurrera azokaren bisitarien artean. Gidaria atxilotu egin dute. Saxonia-Anhalt landeko barne ministro Tamara Zieschangek esan duenez, erasotzailea 50 urteko sendagile bat da, Saudi Arabiakoa, eta Alemanian bizi da 2006tik, legalki. Gaineratu duenez, Bernburgen ari zen lanean, Magdeburgetik 40 kilometrora. Zieschangen arabera, erasotzailea bakarrik aritu da, eta ez dago informaziorik pentsarazteko laguntzaileak izan dituenik.

## Erreferentziak

* ↑ «Gutxienez lau pertsona hil ditu Gabonetako azoka baten kontra autoarekin jo duen erasotzaile batek, Magdeburgen, Alemanian» Berria 2024-12-20 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
# Magdeburgeko urezko zubia

Magdeburgeko urezko zubia (alemanez: Kanalbrücke Magdeburg) Europako urezko zubirik luzeena da. Magdeburg hirian dago eta Elba ibaia zeharkatzen du.

## Historia

Mittelland kanalak eta Elba ibaiak Magdeburg inguruan bat egiten zuten baina itsasontziek 12 kilometrotako buelta eman beharra zeukaten eta ondoren Rothensee itsasontzi igogailua erabili ubidearen eta ibaiaren arteko altuera diferentzia gainditzeko.
Zubia egiteko lanak 1997an hasi ziren eta 500 milioi eurotako kostua izan zuten. 2003an ireki zen zubia.

## Ezaugarriak

Zubiaren luzera 918 metrotakoa da, hauetatik 228 Elba ibaiaren gainetik eta gainerakoa lurgainean. Zabalera 34 metrotakoa da eta uraren sakonera 4'25 metrotakoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q640980
* Multimedia: Kanalbrücke Magdeburg / Q640980
# Magdeburgeko katedrala

Magdeburgeko katedrala (alemanez: Magdeburger Dom), ofizialki Santa Katalina eta San Maurizioren katedrala (Dom zu Magdeburg St. Mauritius und Katharina), Alemaniako katedral gotiko zaharrena da. Magdeburg hirian dago eta Alemania erdialdeko katedral luterano garrantzitsuena da.

## Historia

Aurrez 937 urteko San Maurizio abade-etxe beneditarra zegoen tokian eraiki zen katedrala. Magdeburgen bizi zen Oto I.a enperadoreak finantziatua izan zen. Bertan koroatu zuten Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadore eta bertan hilobiratua izan zen 977an. Katedralaren aurrean enperadoreen jauregia (Kaiserpfalz) eraiki zen.
Magdeburg hiriak su hartu zuen 1207an eta katedral berria eraikitzen hasi ziren 1209an. Enperadoreen jauregiaren hondakinetako harriak ere erabili zituzten eraikin handiagoa egin ahal izateko. Hiru mende behar izan zituzten katedral berria egiteko, 1520an sagaratu baitzen.
Martin Lutherren idatziei jarraiki, 1524ean Magdeburgeko elizek luteranismoa hartu zuten eta Magdeburg protestantismoaren gotorleku bihurtu zen. Katedralak ordea katoliko izaten jarraitu zuen 1567an apezpikua aldatu zuten arte. Hogeita Hamar Urteko Gerran Tillyko kondeak harpilatu zuen hiria eta katedrala ere bai. Napoleondar Gerretan frantziarrek hiria okupatu zuten 1806 eta 1814 artean eta katedrala biltegi eta zaldi zein ardien korta gisa erabili zuten. Prusiak eskuratzean Frederiko Gillen III.a Prusiakoak kalteen konponketa finantziatu zuen eta 1834ean berriz ere katedral gisa erabiltzen hasi ziren.
Bigarren Mundu Gerran bonbaketetan suntsitua izan zen eta berriz berreraiki beharra izan zen. 1955ean ireki zen.

## Ezaugarriak

Magdeburgeko katedralak 120 metrotako luzera du eta teilatuak 32 metrotako altuera. Dorreak aldiz handiak dira, 100 metrotako garaiera baitute. Honek Alemaniako katedral altuenetakoa bihurtzen du.
Bereziki aipatzekoak dira koroko aulkiak eta katedralaren marmolezko eta porfirozko zutabeak.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Alemanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q668341
* Multimedia: Magdeburg Cathedral / Q668341
# Zenotafio

Zenotafioa hutsik dagoen hilobia da, edota pertsona edo talde baten omenez eraikitakoa, eraikin sinbolikoa alegia.
Herri agintari nagusiak atzerrira bidaiatzen dutenean eta zenotafio batean, esaterako Soldadu ezezagunaren hilobia-n, lore sorta bat uzteko usadioa, XX. mendeko II. Mundu Gerra ostean sortutako ohitura berria da.

## Iturria

Zenotafio hitza grezierazko κενός, kenos, hitzetik da eratorria eta bere esanahia "hutsik" da; τάφος, taphos, ordea, "hilobia" esan nahi du.
Greziar cenotaphion, latinez monumetum, gorpurik gabeko hilobia zen, hildako ospetsu baten gorpua gudu baten ostean aurkitzen ez zutenean, itsasoan hondorapen batean itotzen zenean edo gorpua urruti zegoenean, haren omenez eraikitako monumentua hain zuzen ere.
Beste alde batetik, paganoen sinesmenen arabera, zenotafioek badute beste helburu bat: hildako eta lurperatuak izan ez zirenen itzalak mende batean zehar noraezean ibili behar ez izatea. Hala bada, zenotafioak egitean, hildakoaren arima hiru alditan aldarrikatzen zuten, hilobi haren jabetza har zezan.
Zenotafioak eraikitzen ziren tokiak ez ziren sakratuak beste hilobi batzuen aldera. Andromakak bere senarra Hektorri eraikitako zenotafioa, Virgiliok hilobi eredua izendatzen du, hots, tumulum inane.

## Erreferentziak

* ↑ Diccionario histórico enciclopédico, Vicenç Joaquin Bastús i Carrera, 1828

## Kanpo estekak

* Datuak: Q321053
* Multimedia: Cenotaphs / Q321053
# Magdeburgeko Unibertsitatea

Magdeburgeko Otto-von-Guericke Unibertsitatea (alemanez: Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg Alemaniako hiri horretan egoitza duen unibertsitate publikoa da. 12.000 ikaslek baino gehiagok ikasten duten bederatzi fakultate ditu, eta Saxonia-Anhalt estatu federalerako irakaskuntza eta ikerketa zentro nagusia da.

## Historia

Alemaniako Errepublika Demokratikoaren garaian, 1953an, Makineria Astunaren Unibertsitatea sortu zen. Ez zen harritzekoa, Elba ibaiaren ondoko hiria makineriaren fabrikazio industrialerako gune garrantzitsua baitzen. Laster, Magdeburgoko Unibertsitate Tekniko izendatu zuten. Bere sustraiak Magdeburgon presentzia duten aurreko hiru erakundeak dira: Unibertsitate Teknikoa, Unibertsitate Pedagogikoa eta Magdeburgoko Medikuntza Akademia. Garai hartako beste erakunde bat Medizinische Akademie Magdeburg (MAM) izan zen, 1954an ospitale ondoan sortua. Eta azkenik, Magdeburgoko Goi Eskola Pedagogikoa. Horrela, hiru erakunde horietatik abiatuta, 1993an egungo Magdeburgoko Unibertsitatea sortu zen, Otto von Guericke zientzialari, asmatzaile, legelari eta politikariaren izena daramana.
Datu berezi gisa, 1999an San Petriren eliza unibertsitateko-eliza katoliko izendatu zuten, eta harrigarria da, Magdeburgeko Unibertsitatean ez baitago teologia-ikerketarik.

## Fakultateak

* Konputazio Zientzien Fakultatea (FIN)
* Ekonomia eta Administrazio Fakultatea (FWW)
* Giza Zientzien Fakultatea (FHW)
* Matematika Fakultatea (FMA)
* Medikuntza Fakultatea (FME)
* Natur Zientzien Fakultatea (FNW)
* Ingeniaritza Mekanikoko Fakultatea (FMB)
* Sistema eta Prozesuen Ingeniaritza Fakultatea (FVST)
* Ingeniaritza Elektrikoaren eta Informazio Teknologien Fakultatea (FEIT)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q655866
* Multimedia: Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg / Q655866
# Ehorzte ontzi

Ehorzte ontzia edo hilobi-itsasontzia hilobi bat da, zeinetan ontzi edo txalupa bat ehorztoki gisa erabiltzen den, edo ehorztokiaren zati gisa. Ehorzte zeremonian, hildakoaz gain, haren ondasun batzuk ere ezarri ohi ziren ontzian.
Anglo-saxoiek, merovingiarrek, bikingoek eta Antzinako Egiptoko lehen dinastietako faraoi batzuek erabili zuten hilobiratze modu hau.

## Aurkitutako ehorzte ontziak

* Keopsen eguzki txalupa Giza Egiptoko IV. dinastia
* Gokstadeko itsasontzia Norvegia
* Ladbyko itsasontzia Danimarka
* Osebergeko itsasontzia Norvegia
* Snapeko itsasontzia Ingalaterra ekialdea
* Sutton Hoo Ingalaterra ekialdea
* Tuneko itsasontzia Norvegia
* Valsgärde Suedia
* Vendel Suedia
* Rurikovo Gorodistxe, Novgorodetik gertu Errusia
* Sarskoie Gorodistxe, Rostovetik gertu Errusia
* Timerevo, Jaroslavletik gertu Errusia
* Hilobi Beltza, Txernigovetik gertu.

## Ikus, gainera

* Eguzki txalupa

## Erreferentziak

* ↑ Durkin, Frances, Cooke, Grace. Abentura bat Bikingoen herrialdean. ikas.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* ↑ Burial. britannica.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1145397
# Albertine Necker de Saussure

Albertine Adrienne Necker de Saussure (Geneva, 1766ko apirilaren 9a - Mornex, 1841ko apirilaren 13a edo 20a) Genevar eta ondoren Suitzar idazle eta irakaslea; emakumeen hezkuntzaren defendatzaile goiztiarra.

## Erreferentziak

* ↑ Suitzako historia historiografikoa
* ↑ (Ingelesez) Biografia Encyclopædia Britannican

## Ikus, gainera

* Geneva kantonamendua
* Emakumeak literaturan
* Datuak: Q2375310
* Multimedia: Albertine Necker de Saussure / Q2375310
# Gaztea maketa lehiaketa

Gaztea maketa lehiaketa (aurretik Euskadi Gazteako maketa lehiaketa) Gaztea (aurretik Euskadi Gaztea) irratiak 1991. urtean abiatu zuen maketa lehiaketa da, urtero jokatzen dena. Gerora ezagun egin diren talde askoren ibilbidearen hasiera lehiaketa honetan egon zen.
1995. urtetik aurrera "entzuleen saria" ere ematen da. 2013an izan zen aldi bakarra talde berak lehiaketa irabazteaz gain entzuleen saria ere jaso zuena, Skasti taldeak hain zuzen ere.

## Palmaresa

| Urtea | Txapelduna | Entzuleen saria |
| 1991 | E.H. Sukarra | |
| 1992 | Sorotan Bele | |
| 1993 | Hor Konpon eta Psicosis | |
| 1994 | 6nemen9 | IT |
| 1995 | Pi L.T. | Latzen |
| 1996 | Fundiziyue | Berri Txarrak |
| 1997 | Zea Mays | Pano's Flat, Atxantatu, Debekatua |
| 1998 | Noraezean | Feeling Good, Split 77, Txarkey, Behin betiko |
| 1999 | Kafha | Asgarth |
| 2000 | El Columpio Asesino | Hira, Anger, Offset |
| 2001 | All Fools Day | 2D1, Conflict Noise, Hi! Satelite |
| 2002 | Seiurte | Biok, Ehiztari Beltza, Delorean |
| 2003 | Kerobia | Kauta, Zer, Keike |
| 2004 | Kristina Solano | Póg Mo Thón, Muted, Neu |
| 2005 | Khous | Nuke |
| 2006 | Karelean | Bisai |
| 2007 | Dynamo | Noisex |
| 2008 | Lain | Averno |
| 2009 | Ez zen jokatu | Ez zen jokatu |
| 2010 | Zain | Lorebeltz |
| 2011 | Enkore | Larregi |
| 2012 | Belako | Ebony Rose |
| 2013 | Skasti | Skasti |
| 2014 | Smoke Idols | Kometa |
| 2015 | Nazca | Stai Zito |
| 2016 | Dekot | Katez |
| 2017 | Empty Files | Passepartout |
| 2018 | Hakima Flissi | Silence |
| 2019 | Sua | Trini Fox |
| 2020 | Raitx | Kilimak |
| 2021 | Silitia | UDDA |
| 2022 | Txopet | Ithaka |
| 2023 | Zilibito Records | Enbata Lorade |
| 2024 | Malko | Aramu |

## Erreferentziak

* 1 2 «Maketa Lehiaketa, 27. irabazlearen bila» Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2020-11-14).
* ↑ «Dekot garaile, Maketa Lehiaketaren 25. edizioan» EITB Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2021-11-26).
* ↑ «Empty Files, Maketa Lehiaketaren 26. edizioko irabazlea» EITB Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2021-11-26).
* ↑ «Hakima Flissi, Maketa Lehiaketaren 27. edizioko irabazlea» Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2020-11-14).
* ↑ «Sua, Maketa Lehiaketaren 28. edizioko irabazlea» Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2020-11-14).
* ↑ «Raitx, Maketa Lehiaketaren 29. edizioko irabazlea» Euskal Irrati Telebista 2020-06-25 (Noiz kontsultatua: 2020-11-14).
* ↑ «Silitiak irabazi du 30. Gaztea Maketa Lehiaketa» EITB Euskal Irrati Telebista 2021-11-26 (Noiz kontsultatua: 2021-11-26).
* ↑ «Maketa Lehiaketa - EITB» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2023-08-20).
* ↑ «Zilibito Recordsek irabazi du 2023ko Maketa Lehiaketa» EITB 2023-11-16 (Noiz kontsultatua: 2023-11-18).
* ↑ «Malkok irabazi du 2024ko Maketa Lehiaketa» gaztea.eus (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).

## Kanpo estekak

* Gaztea maketa lehiaketaren webgune ofiziala
* Datuak: Q101584252
# The Dark Side of the Moon

The Dark Side of the Moon Pink Floyden albuma da. 1973. urtean sortua, musika komertzialaren historian 3. diskorik salduena (40 milioi ale baino gehiago) izan da. Bere izenburuak ("Ilargiaren Alde Iluna", euskaraz) mundu magiko eta misteriotsua gogora ekartzen du, albumaren musikarekin eta abestien hitzekin oso ongi moldatzen dena.

## Historia

Disko hau taldearen lehenengo urteetako lanik gorenetzat jotzen da. 1966. urtetik Pink Floyd-ek muga musikal berriak bilatzeari ekin zion, soinu esperimentu ugari eginez rock sinfoniko eta progresiboaren arloan. Elektronikak eta musika teknologiak taldearengan sortzen duen lilura agerikoa da lehenengo lanetan, eta are gehiago Ummagumman (1968), Atom Heart Motheren (1970) eta Meddlen (1971). The Dark Side of the Moon bilaketa horren emaitza bikaina da. Album honekin Pink Floydek ospe artistikoa eta komertziala lortu zuen, eta bere fama Europako mugetatik at zabaldu zen, mundu osora.

## Ezaugarriak

Diskoa iraultza teknikoa ere izan zen, soinu efektu oso bitxiak edukiz garai horietarako (1973). Alan Parsons ingeniariak taldearen zerbitzura jarri zuen bere jakituria, lan biribila lortuz, trikimailu teknologikoek britainiar laukotearen soinu oniriko eta erakargarria areagotzen baitute.
The Dark Side of the Moonen hitzek, kriptiko eta surrealistak, -Roger Watersek idatzitako askoren antzera- gaurko bizimodu estresagarriaz jarduten dute: arrakasta eta diruaz (Money), zahartzaroaz (Time), eromenaz (Brain Damage), etab.
Album honen gai batzuek (Time, Money, Brain Damage, The Great Gig in the Sky,...) taldearen historian berezko lilura izango dute betiko. Baina album osoa da bikaina, kritikarien iritziz laukote britainiarrak sortutako lanik biribilena eta berritzaileena baita.

## Kantu zerrenda

* "Speak to Me" (1:08)
* "Breathe" (2:48)
* "On the Run" (3:50)
* "Time" (7:04)
* "The Great Gig in the Sky" (4:48)
* "Money" (6:24)
* "Us and Them" (7:49)
* "Any Colour You Like" (3:26)
* "Brain Damage" (3:50)
* "Eclipse" (2:04)

## Musikariak

* David Gilmour: ahotsa, gitarrak, sintetizadore VCS 3, ekoizlea.
* Nick Mason: bateria, perkusioz, efektuak, ekoizpena.
* Roger Waters: baxu elektrikoa, ahotsa, sintetizadore VCS 3, efektuak, ekoizpena.
* Richard Wright: teklatuak, ahotsak, sintetizadore VCS 3, ekoizpena.

### Musikari laguntzaileak

* Dick Parry: saxofoia «Money» eta «Us and Them» abestietan.
* Clare Torry: ahotsa «The Great Gig in the Sky» abestian, koroak.
* Lesley Duncan: koroak
* Barry St. John: koroak
* Liza Strike: koroak
* Doris Troy: koroak

## Erreferentziak

* ↑ La tragedia moderna de Pink Floyd El País, 2023-03-19
* ↑ https://www.allmusic.com/album/the-dark-side-of-the-moon-mw0000191308

## Kanpo estekak

* Datuak: Q150901
* Multimedia: The Dark Side of the Moon / Q150901
# Jekaterina Bakhmeteva

Jekaterina Petrovna Bakhmeteva, jaiotzez Svinina, (errusieraz: Екатерина Петровна Бахметева (Свиньина); 1778 edo 1779 – Mosku, 1841eko apirilaren 12a/martxoaren 31) errusiar poeta, idazle eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza

Piotr Svinin (1734-1813) maior jeneral eta senatariaren alaba zen. Anastasia (Nastasia) ahizparekin batera, Vasili Podxivalov idazle eta itzultzailearen eskutik ikasi zuen, zeinak haien literatur jarduerak asko bultzatu zituen. Haien sormena aipatzean, «Bakhmeteva andre eta Svinina andereño» deitu ohi zioten.
Poesiazko eta prosazko idazlanengatik eta itzulpenengatik egin zen ezaguna. 1794an Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierreren La Chaumière indienne eleberria (1790) frantsesetik errusierara itzuli eta Moskun argitaratu zuen. Alemanetik ere itzuli zuen.
Podxivaloven Priatnoie i poeznoie preprovozhdenie vremeni aldizkarian (1794-1797), Nikolai Karamzinen Aonidy almanakan (1796-1799), Zhivopisets eta Txtenie dlia vkusa, razuma i txuvstvovanii aldizkarietan kolaboratu zuen. Bakhmetevaren poesiazko lanak leunak ziren, ondo zaindutako estilokoak, eta dotoretzat har zitezkeen XVIII. mendean. Horrelakoak dira, esaterako, Liubov i Druzhba poema eta Ptxela alegia (1798).
Moskun hil zen 1841ean, 63 urte zituela, eta Simonov monasterioan lurperatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* 1 2 (Errusieraz) «Свиньин Пётр Сергеевич» Благотворительный фонд Хитровка (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* 1 2 (Errusieraz) Кочеткова, Н. Д. (2010). «Свиньина, Екатерина Петровна» Словарь русских писателей XVIII века. 3 Санкт-Петербург: Наука, 100-101 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* ↑ (Errusieraz) Макаров, Н. М. (1830). «Г-жа Бахметьева и девица Свиньина» Дамский журнал 30 (17): 49-58..
* 1 2 (Errusieraz) Половцов, Александр, ed. «Бахметева, Екатерина Петровна» Русский биографический словарь. 2 Санкт-Петербург (argitaratze data: 1900), 600 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* ↑ (Errusieraz) Саитов, Владимир. (1907). «Бахметева, Екатерина Петровна» Московский некрополь. 1, 87 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15205033
# Anastasia Svinina

Anastasia (Nastasia) Petrovna Svinina (errusieraz: Анастасия (Настасья) Петровна Свиньина; 1771 edo 1772 – 1838ko apirilaren 25a/apirilaren 13a) errusiar poeta eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza

Piotr Svinin (1734-1813) maior jeneral eta senatariaren alaba zen. Ez zen inoiz ezkondu, ez zuen seme-alabarik izan eta oso ortodoxo elizkoia zen.
Jekaterina ahizparekin batera, Vasili Podxivalov idazle eta itzultzailearen eskutik ikasi zuen, zeinak haien literatur jarduerak asko bultzatu zituen. Haien sormena aipatzean, «Bakhmeteva andre eta Svinina andereño» deitu ohi zioten.
XVIII. mendearen amaierako aldizkarietan itzulpenak eta poemak argitaratu zituen eta XIX. mendearen hasieran hainbat liburu kaleratu zituen.
1795ean, Mikhail Kheraskov poetak K liubeznomu uiedineniu poema eskaini zion.
1811n Moskuko probintziako Matrionino herria erosi zuen. 1830ean, Moskuko Erlijio Konsistorioari eskaera bat aurkeztu zion Ivakino herrian eliza bat eraikitzeko. Eskaera hori onartua izan zen, baina hiru apaizetxeen eraikuntza finantzatzera ere behartu zuten. 1835erako, eliza berria eraiki eta sagaratu zuten, baina Svinina 1838an hil zen, apaizetxeak amaitu baino lehen. Moskuko Simonov monasterioan lurperatu zuten.

## Lanak

* Stikhi jego imp. velitxestvu gosudariu imperatoru Aleksandru Pervomu na vziatie Parizha i izbavlenie Jevropy ot vseobstxego vraga, s voskhistxonnym serdsem so slavoiu blagogoveino postviastxaiet vernopoddannaia Nastasia Svinina (1814)
* Khram slavy operaren libretoa (1814)
* Stikhi na netxaiannoie pribytie jego imperatorskogo velitxestva iz S-Peterburga v Moskvu (1831)

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* 1 2 3 (Errusieraz) «Свиньин Пётр Сергеевич» Благотворительный фонд Хитровка (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* ↑ (Errusieraz) Кочеткова, Н. Д. (2010). «Свиньина, Екатерина Петровна» Словарь русских писателей XVIII века. 3 Санкт-Петербург: Наука, 100-101 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* ↑ (Errusieraz) Макаров, Н. М. (1830). «Г-жа Бахметьева и девица Свиньина» Дамский журнал 30 (17): 49-58..
* ↑ (Errusieraz) «Свиньина, Анастасия Петровна» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. XXIX Санкт-Петербург (argitaratze data: 1900), 151 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* ↑ (Errusieraz) Синицына, Мария. (2021). Журнал «Приятное и полезное препровождение времени» в литературном контексте 1790-х гг.. Москва: Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова, 54 or..
* ↑ (Errusieraz) «Село Матренино» Волоколамск и Волоцкий уезд jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2016-09-10) (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* ↑ (Errusieraz) Саитов, Владимир. (1908). «Свиньина, Анастасия Петровна» Московский некрополь. 3, 81 or. (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15146215
# North Arm zubia

North Arm zubia edo Iparraldeko adarraren zubia (ingelesez: North Arm Bridge) Kanada mendebaldeko Vancouver hirian erakitako tirante-zubi bat da. Trenbideak zeharkatzen du eta oinezkoentzako eta txirrindularientzako pasabideak ere baditu.

## Geografia

Fraser ibaiaren iparraldeko adarra zeharkatzen du, Vancouver eta Richmond hiriak elkartuz.

## Deskribapena

Tirante zubi bat da. 47 metrotako altuera duten bi dorrek eusten dute zubia. Dorre bien artean 180 metrotako distantzia dago eta zubiaren luzera guztia 562 metrotakoa da. 5 zubibegi ditu.
Zubiak ibaiarekiko 25 metrotako altuera duenez itsasontzien mugimendua ez du oztopatzen.
Canada Line konpainiako SkyTrain trenaren bi errail hartzen ditu eta oinezkoentzako eta txirrindularietzako erabilgarria ere bada.

## Oroigarria

2008ko urtarrilaren 21ean Andrew Slobodian langilea hil zen garabian ari zela, eta zubiaren erdigunean langilea oroitzen duen plaka bat ezarrita dago.

## Iruditegia

* Zubiaren dorre bat.
* Trenbidea.
* Oinezkoen eta txirrindularien pasabidea.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «North Arm Bridge (Vancouver, 2009)» Structurae (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* 1 2 (Ingelesez) «North Arm Bridge - Extradosed bridge in Vancouver, Canada» aroundus.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).
* ↑ «North Arm Bridge» oldtrails.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7053967
* Multimedia: North Arm Bridge / Q7053967
# Chantal Mouffe

Chantal Mouffe (Charleroi, 1943ko ekainaren 17a) filosofo eta politologo belgikarra da, Zientzia Politikoen eta Nazioarteko Harremanen Departamentuko irakaslea Londresko Westminsterreko Unibertsitatean. Postmarxismoaren pentsamendu politikoan kokatzen da. Bereziki ezaguna da Hegemonia eta estrategia sozialista saiakeragatik, Ernesto Laclau filosofoarekin idatzia. Saiakera hau Espainiako Ahal Dugu alderdi politikoaren sortzaileak, Pablo Iglesias eta Íñigo Errejón, inspiratu zituen testuetako bat da.
Demokrazia erradikalaren ideiaren eta demokrazia pluralaren eta pluralismo agonistikoaren kontzeptuen inguruan egituratzen da, batez ere, haren gogoeta. Mouffek uste du eskuinaren eta ezkerraren arteko muga birpentsatu behar dela, eta "iraungi egin dela bai planteamendu antikapitalista ultraeskuindarrista, bai erdiguneko gizarte-planteamendu liberala".

## Hezkuntza

Chantal Mouffek Lovaina, Paris eta Essexeko unibertsitateetan ikasi zuen eta mundu osoko unibertsitate askotan egin du lan (Europan, Ipar Amerikan eta Latinoamerikan). CNRS (Paris), Harvard, Cornell eta Princetonen irakasle bisitari gisa ere aritu da. 1989-1995 bitartean, Parisko Collège international de philosophie unibertsitatean programa zuzendaria izan zen. Gaur egun, Erresuma Batuko Westminster Unibertsitateko Nazioarteko Politika eta Harremanetarako Departamentuko irakaslea da, eta Demokraziarako Ikasketa Zentroa zuzentzen du.

## Argitalpenak

* Gramsci and Marxist Theory. (1979) Londres – Boston: Routledge / Kegan Paul
* Hegemony and Socialist Strategy: Towards a Radical Democratic Politics (1985) Ernesto Laclaurekin, Londres – New York: Verso
* Dimensions of Radical Democracy: Pluralism, Citizenship, Community. (1992) Londres – New York: Verso
* The Return of the Political. (1993) Londres – New York: Verso
* Deconstruction and Pragmatism (1996) Londres – New York: Routledge
* The Challenge of Carl Schmitt. (1999) Londres – New York: Verso
* The Democratic Paradox. (2000) Londres – New York: Verso
* Deliberative Democracy or Agonistic Pluralism. (2000) Institute for Advanced Studies, Vienna
* The legacy of Wittgenstein: Pragmatism or Deconstruction. (2001) Francfort – New York: Peter Lang
* On the Political. (2005) Abingdon – New York: Routledge
* Agonistics: thinking the world politically. (2013) London: Verso
* Artistic Strategies in Politics and Political Strategies in Art. Tom Bieling (Ed.) (2019): Design (&) Activism: Perspectives on Design as Activism and Activism as Design, Milano: Mimesis, p. 53–57.

## Erreferentziak

* ↑ Urain, Jon O.. ««Alternatibarik ezaren ideia apurtu behar da»» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-03-18).
* ↑ Galfarsoro, Imanol (2012): “(Post)marxismoa, kultura eta eragiletasuna: ibilbide historiko labur bat” in Alaitz Aizpuru (et al.): Euskal Herriko pentsamenduaren gida, Bilbo, UEU. ISBN 978-84-8438-435-9
* 1 2 (Gaztelaniaz) Manetto, Francesco. (2015-04-19). «“Hay una necesaria dimensión populista en democracia”» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2021-03-18).
* Datuak: Q236173
* Multimedia: Chantal Mouffe / Q236173