# Erdi-mailako klase

Klase ertaina balio jakin batzuk partekatzen dituen gizartearen zati nagusi gisa deskribatzen da, finantza-egonkortasun erlatiboa eta bizi-kalitate ona dituena, eta horiek ondorengoei igarotzea espero duena. . Era berean, klase ertaina modu erosoan bizitzeko gai den gizartearen zati bat dela ulertzen da, «erosoaren» esanahia edozein dela ere, eta hainbat elementu barne har ditzakeela, hala nola etxebizitza bat izatea, aisialdiaz gozatzea, osasun-arreta ona, hezkuntza-maila jakin bat edo erretiro duin bat, edo ustekabeko gastuak bere gain hartzeko gaitasun nahikoa izatea. Klase ertainaren inguruko definizio zehatzik ez dagoen arren, nolabaiteko adostasuna dago, ekonomia aurreratuetan behinik behin.

## Historia

"Klase ertaina" terminoak denboran zehar bilakaera izan du, definizio ezberdinak izanik. Jatorriz, Friedrich Engelsek gizarte feudaleko nobleziaren arteko klasetzat deskribatu zuen, burgesiak bereziki ezaugarritzen zuena, hiriko merkatariak baitziren. Talde honek berebiziko garrantzia izan zuen Frantziako Iraultzan, eta azkenean gizarte kapitalistetako klase nagusi berria bihurtu zen.
Termino modernoetan, klase ertaina formalki lehen aldiz T.H.C. Stevensonen 1913ko Erresuma Batuko txosten batean honela definitu zen: “goi klaseen eta langileen artekoak, profesionalak, zuzendariak eta goi funtzionarioak barne hartzen zituztenak”. Klase honen funtsezko ezaugarria giza kapitalaren kontrola da, kapital finantzarioa eta juridikoa kontrolatzen duen goi klasetik bereizia. Denbora igaro ahala, burgesia txikia sartu zen "klase ertainean", negozio txikien jabeak, zeinen bizibidea langileak enplegatzearen mende dagoen, baita profesionalak.
Klase ertainaren definizioa aldatu egiten da hezkuntza, aberastasuna, hezkuntza eta sare sozialak bezalako faktoreen arabera. Erresuma Batuan, gizarte-estatusa, tradizioz, ez dago aberastasunari lotuta. AEBetan, azentua, eskolatzea eta gizarte-loturak bezalako adierazleekin lotuta dago klase ertainaren definizioa. Aldiz, XX. mendearen amaieran, AEBetan, biztanleriaren zati handi bat klase ertain gisa identifikatu zen.

## Weber

Weber-en arabera, gizartea hiru dimentsio paraleloetan zehar etengabe banatzen da: ekonomikoa, politikoa eta soziala. Neurri batean, bere eredua banaketaren irudi arruntarekin bat dator, baina erabilitako aldagaiak modu zorrotzean definitzen ditu. Weber-en kontzeptuaren arabera, klase objektiboek ez dute zertan bat egin banakoek egindako identifikazio subjektiboekin, baizik eta merkatuetan duten kapital-ekipamenduaren arabera definitzen dira. Dimentsioak honako hauek dira:
* “Egoera ekonomikoa” edo aberastasuna, hau da, eskuragarri dauden diru-sarrerak eta kapitala. Klaseen arteko aldea ez da batez ere diru-sarreren mailan, nahiz eta industrializatutako gizarte modernoetan goiko eta beheko laurdenen arteko aldea % 1000era iritsi daitekeen; aldiz, nagusiki kapitalaren bolumen eta egituran dago. Erdiko klaseak, oro har, ez du nahikoa kapital interesetatik bakarrik bizi ahal izateko; horren ordez, aktiboki inplikatu behar izaten du enpresari modura, merkataritza txikian edo industria arloan, adibidez. Weberrek kapital ekonomikoaren jabeak bereizten ditu trebetasun berezien jabeengandik, merkatuan prezio altua lortu eta kontrol maila bat eskuratzeko gai direnengandik.
* “Egoera politikoa”, edo boterea. Aberastasunarekin alderatuta, zailagoa da boterea modu formal edo kuantifikagarrian definitzea, baina, oro har, besteak zuzenki edo zeharka gidatzeko gaitasuna da. Weber-en ereduaren arabera, boterea batez ere politikaren esparruan kontzentratzen da, estatuak duen legediaren eta indarkeria legitimoaren monopolioaren bidez. Estatua elite baten kontrolpean dagoenez, boterearen banaketa desorekatua elite horietan kontzentratzen da.
* “Prestigioa”, besteengan eragin egiteko gaitasuna karisma bidez. Prestigioa instituzionalki kodifika daiteke, adibidez, legez emandako titulu edo ohorezko izendapenen bidez, edo, besterik gabe, gizarte-interakzioetan baliatu.
Weber-en klase kontzeptua lehen dimentsioan, ekonomikoan, oinarritzen da batez ere. Klase-egoera merkatuan posizio jakin bat da, eta horrek definitzen du zein aukera eta ondasunetara nor sar daitekeen. Posizio horrek aukera bizitzak zehazten ditu, norbanakoek ondasunak dituzten edo ez eta nola ustiatzen dituzten kontuan hartuta.
Weberrek kapital-merkatu desberdinak —industriala, komertziala, hezkuntzakoa, etab.— eta kapital hori aplikatzeko inbertsioak bereiztean, klase ertainaren barruan desberdintasun handiak postulatzen ditu. Weber-en ikerketek ez dute “klase ertaina” terminoa identifikatzen; beste analistek termino horren azpian biltzen dutena bi taldetan banatzen baitu: adimen teknikoa (kapitalik ez baina trebetasunengatik errentak lortzen dituzten profesional eta teknikariak) eta burgesia txikia (kapitala duten baina lana zuzenean egiten dutenak).
Azkenik, Weber-en ustez, klasea ez da beti errealitate subjektiboki aitortua; norbanakoek aukera jakin batzuk dituzte, baina ez dira beti horretaz eta beste batzuekin partekatzen duten patu objektiboaz konturatzen. Baldintza objektiboak identifikazio subjektibo bihurtzea —komunitateak eratzea— ez da automatikoki gertatzen.

## Marxismoa

Marxismoak gizarte-klaseak produkzio-bitartekoekin duten harremanaren arabera definitzen ditu, batez ere jabetzan, lan-prozesuan eta aberastasunaren banaketan zentratuz. Gizarte-klaseak honela banatzen dira: Tradizioz, teoria marxistak burgesiarekin identifikatzen zuen klase ertaina, feudalismoa gainbehera zihoan heinean aristokraziaren eta proletarioen artean sortzen zen hiri-merkatari eta lanbide-klasearekin. Vladimir Leninek, gainera, Errusiako pentsalariak burgesia txikiaren parte gisa deskribatu zuen.
Gizarte kapitalista modernoetan, marxistek burgesia txikia enpresa txiki eta ertainen jabe gisa sailkatzen dute, soldatapeko lana ustiatzen dutenak, baina beraiek ere burgesia handiak menderatzen dituztenak (bankariak eta enpresa-jabeak bezala). Gainera, klase honetan prestakuntza handiko profesionalak daude, hala nola medikuak, ingeniariak, abokatuak, irakasleak eta erdi-mailako arduradunak, klase kapitalistaren eta langile-klasearen artean daudenak (soldatetan soilik oinarritzen direnak).
Louis C. Fraina marxista amerikarra (Lewis Corey ere deitua) horretan sakondu zuen, erdiko klasea ondasun produktiboen jabe diren enpresaburu independente txikitzat definituz. Frainaren arabera, talde horretan sartzen ziren "nekazari lotuak", baina ez maizterrak, eta soldatapeko zuzendaritzako langileak, ezta mendeko soldatapeko langileen masa zabalagoa ere Soldatapeko langileek "klase ertain berria" osatzea proposatu zuen, nahiz eta kide asko, funtsean, "proletario berria" izan, jabetzarik ez zutelako eta soldatarekiko mendekotasuna zutelako.

## Hazkunde global berria

"Klase ertainaren" definizio modernoak arrazoi politikoen eraginpean daude, eta aldatu egiten dira erabileraren helburuaren eta aberastasuna neurtzeko erabiltzen diren metodoen arabera. Industria-estatu aurreratuetan, pobrezia txikia denean eta aberastasuna era berean banatzen denean, definizioak ezberdinak izan daitezke garapen bidean dauden herrialdeetakoetatik, herrialde horietan aberastasun-desberdintasuna eta pobrezia baitago. Adituek klase ertaina honela definitzen zuten: jateko eta aterperako oinarrizko gastuen ondoren kontsumo, osasun eta hezkuntza ondasunetan gastatzeko behar adina diru-sarrera diskrezional dituztenak. Garapen bidean dauden herrialdeetako erdi-mailako klaseek, agian, ez dituzte nazio garatuetako diru-sarreren maila berak, baina diru-sarreren ehunekoa antzekoa da. Definizio honen arabera, Asiako klase ertaineko pertsonen kopurua Mendebaldekoa baino handiagoa zen 2007 edo 2008 urteetan.
Era berean, erdi-mailako klasearen hazkundea sarritan handia da ekonomia gorakorretan, nazioarteko merkataritza eta urbanizazio azkarra bezalako faktoreek bultzatuta. Txina bezalako herrialdeetan klase ertaina nabarmen hazi zen 1990 eta 2005 artean.
Klase ertainaren definizio ezberdinek tamaina globalaren estimazio ezberdinak ekarri dituzte.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Rose, David. (1995). Social Research Update 9: Official Social Classifications in the UK. .
* ↑ Duek, Celia; Inda, Graciela. (2006). «La teoría de la estratificación social de Weber: un análisis crítico» Revista Austral de Ciencias Sociales (11): 5–24. doi:10.4206/rev.austral.cienc.soc.2006.n11-01. ISSN 0717-3202. (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).
* ↑ (Ingelesez) Lenin, Vladimir. (1917). The tasks of the revolution. .
* ↑ Piketty, Thomas. (2014-12-31). Capital in the Twenty-First Century. Harvard University Press ISBN 978-0-674-43000-6. (Noiz kontsultatua: 2024-12-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q241588