# Eliza Ruhamah Scidmore

Eliza Ruhamah Scidmore (Clinton, Iowa, AEB, 1856ko urriaren 14a – Geneva, Suitza, 1928ko azaroaren 3a) estatubatuar idazlea, argazkilaria eta geografoa izan zen, eta Elkarte Geografiko Nazionaleko batzordeko lehen emakume-kidea bihurtu zen. 1885 eta 1928 artean Japonia bisitatu zuen hainbat alditan.

## Biografia

Scidmore estatubatuarra 1856ko urriaren 14an jaio zen Iowa estatuko Clintonen. Oberlin Collegera joan zen. George Hawthorne Scidmore neba 1884tik 1922ra Ekialde Urrunean karrerako diplomatikoa izan zen, eta horri esker, munduan zehar bidaiatzeko grina bete ahal izan zuen. Elizak, askotan, nebari esleitutako zereginetan laguntzen zion, eta diplomatikoa izatean bidaiari arruntentzat helezinak ziren eskualdeetara sartzeko aukera eman zion.

### Ibilbidea

Washingtonera itzuli zenean, 1885ean, Elizak hiriburuan Japoniako gereziondoak landatzeko ideia ospetsua izan zuen. Scidmorek interes gutxi aurkitu zuen gereziondoei buruz zuen ideian, 1885ean argitaratu zuen Alaskaren inpresioei buruzko Alaska, bere hegoaldeko kosta eta Sitkaneko artxipelagoa izenburuko lehen liburuan, ostera, askoz interes handiagoa izan zuen jendeak. National Geographic Societyrekin bat egin zuen 1890ean, sortu eta gutxira, eta ohiko korrespontsal bihurtu zen, gero, Sozietateko lehen emakume fiduziarioa.
Ekialderanzko beste bidaia batzuek 1891n argitaratutako Japoniako Jinrikisha egunak lana sortu zuten. Ondoren, gida labur bat egin zuen, Mendebaldetik Ekialde Urrunera (1892). Javara egindako bidaia bat Java, Ekialdeko Lorategia (1897) eta Txina eta Indiara egindako bisitek National Geographic Magazineren hainbat artikulu eta bi liburu sortu zituzten: Txina, Bizitza luzeko Inperioa (1900) eta Indiako Negua (1903).
Japoniako beste egonaldi bat, Errusia eta Japoniaren arteko gerran, Scidmoreren fikziozko lan ezagun bakarraren oinarria izan zen: As the Hague Ordains (La Hayak agintzen duen moduan) (1907). Eleberriak Matsuyamako presoen ospitalean senarrarekin bat egin zuen preso errusiar baten emaztearen kontakizuna izan nahi zuen.
Gereziondoak Scidmore loretan landatzeko proiektua emaitzak ematen hasi zen, 1909an Helen Herron Taft lehen dama interesatu zenean. Lehen damaren sostengu aktiboarekin, planak aurrera egin zuen, baina lehenengo ahalegina bertan behera utzi zen, infestazioa zela eta. Hala ere, hurrengo ahaleginak arrakastatsuak izan ziren, eta gaur egun bisitari askok West Potomac parkeko sakura (gereziondo-lorearen izena Japonian) eta hiriburuko beste eremu batzuk gozatzen dituzte, batez ere gereziondoen loreen jaialdi nazionalean.
Estatu Batuetako kontserbazio-mugimendu berriaren alde, Scidmorek gutun bat idatzi zion Century Magazineko editoreari, 1893ko irailean, "Gure baso-erreserba nazional berriak" gaiari buruz, eta bertan, ondasun publikoaren izenean basoak babestearen garrantzia eta ondorioak zehazten ditu.
1907an argitaratutako As the Hague Ordains (La Hayak agintzen duen moduan) lanaren ostean, Scidmorek ez zuen liburu berririk argitaratu, eta gero eta artikulu gutxiago argitaratu zituen National Geographic- aldizkarian; azkena 1914ko artikulu bat izan zen, "Young Japan" (Japonia gaztea) izenekoa. Genevan (Suitza) hil zen 1928ko azaroaren 3an, 72 urte zituela. Yokohamako (Japonia) atzerriko hilerrian dago hilobia, amaren eta nebaren hilobien ondoan.

## Iruditegia

* San Migel katedralaren grabatua, Sitka, Alaska, 1886
* Tamil neska, 1907 ingurukoa
* Goze abesten en Chrysanthemum Garden, 1912
* Ama bat Japoniako gerran, 1917
* Java, Ekialdeko Lorategia, Loro Jonggran tenplua Brambanamen, 1922
* Java, Ekialdeko Lorategia - Brambanam-eko tenpluetako zaborra eta landaretza ezabatzea 1922
* Java, Ekialdeko Lorategia, neska dantzan, 1922
* Java, Ekialdeko Lorategia, Topeng taldea maskarekin, 1922
* Java, Ekialdeko Lorategia, Dodok, 1922
* Java, Ekialdeko Lorategia - Arroz-transplantea, 1922
* Java, Ekialdeko Lorategia - Arroz-landak, 1922
* Java, Ekialdeko Lorategia - Frontispiece, 1922

## Oharrak

* ↑ 1878ko apirilaren 1ean, 1894ko ekainaren 27an eta 1903ko irailaren 28an Yokohamatik Seattlera 1923ko uztailean egindako pasaporte-eskaeren sorlekua. Bere familia Clintonen bizi zen, Iowan, 1856ko Iowako Zentsuan, jaio eta urte hasieran egina.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2017-10-14). «Eliza Ruhamah Scidmore, geógrafa» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-05-30).
* ↑ La primera mujer en la National Geographic Society, Eliza Ruhamah Scidmore (1856-1928). 2017-06-27 (Noiz kontsultatua: 2024-05-30).
* ↑ Michael E. Ruane, "Cherry blossoms’ champion, Eliza Scidmore, led a life of adventure," Washington Post, March 13, 2012.
* ↑ (Ingelesez) «First Biography of Eliza Scidmore Due in Spring 2023» Diana Parsell (Noiz kontsultatua: 2024-05-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) Rubio, por David. (2022-03-03). Conociendo a Eliza Scidmore, una pionera enamorada de Oriente. (Noiz kontsultatua: 2024-05-30).
* ↑ "Our New National Forest Reserves" by Eliza Ruhamah Scidmore, The Century Magazine, September 1893. .
* ↑ «The Story of the Cherry Blossom Trees that Served as a Bridge between Japan and the US Cherry Blossom Tree Donation 100th Anniversary» Naka Ward Town News (Yokohama City) 31 de mayo de 2012.

## Bibliografia

* Eliza Ruhamah Scidmore: oinezko ohar bat baino gehiago Daniel Howard Sidmore M-ren eskutik.L.S. Benedictine University Lisle, Illinois Thesis Approval, 2000ko maiatza.

## Kanpo estekak

* Biografia de Eliza Scidmore (Ingelesez)
* Crónica e investigaciones sobre Eliza Scidmore (Ingelesez)
* Datuak: Q1587662
* Multimedia: Eliza Ruhamah Scidmore / Q1587662