OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anita Cerquetti

Anita Cerquetti (Montecosaro, 1931ko apirilaren 13a - Perugia, 2014ko urriaren 11) Italiako soprano dramatiko bikaina izan zen, nahiz eta oso ibilbide laburra izan 1950eko hamarkadan, Verdi, Bellini, Rossini eta Donizettiren operetan nabarmendu zen.

## Biografia

Montecosaron jaio zen, Maceratan, Italian. Perugiako kontserbatorioan ikasi zuen biolina jotzen eta ondoren kantua. Spoleton egin zuen debuta, Aida rolean, 1951n. Italiako antzokietako izarra izatera heldu zen, bereziki Florentzian, non Zoraimaren rola abestu zuen bertsio italiarrean, Les Abencérages (Gli Abencerragi) Cherubiniren obran, Carlo Maria Giulinik 1956an zuzendua, eta Elvira Ernanin, Dmitri Mitropoulosekin, 1957an. 1958an egin zuen debuta Milango La Scalan, Abigail gisa, Nabuccon. Italiako Irrati Telebistarako hainbat pertsonaia abestu zituen, eta 1958an nazioarteko ospea lortu zuen, Erromako Operan Maria Callas ordezkatu zuenean Norma gisa, eskandalu sonatu batean; Napoliko San Carlo Antzokiarekin tartekatuz abesten zuen paper hori, bere ahots gainbeheraren ustezko arrazoietako bat. 1955ean egin zuen debuta Lyric Opera of Chicagon, Amelia rolean Un ballo in mascheran , Jussi Björling eta Tullio Serafinekin batera, eta 1958an Mexikon, Aida paperean. 1960an erretiratu zen agertokietatik, 31 urte zituela.
Mario del Monaco, Ettore Bastianini, Giulietta Simionato eta Cesare Siepirekin batera, arias eta La Gioconda errezitaldi bat baino ez zuen grabatu komertzialki, 1957an. Bere ahotsak aria ilustratzen du Luchino Viscontiren Senso filmean. 1994an Werner Schroeter zuzendariak Poussieres d'amour filmatu zuen berarekin eta Martha Mödl eta Rita Gorrekin, eta 1996an Jan Schmidt-Garreren Opera Fanatic filmean elkarrizketatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Lirica in lutto, è morta Anita Cerquetti La più grande voce verdiana del Novecento. lindiscreto.it 11 de octubre de 2014.

## Kanpo estekak

* Informazioa eta argazkiak dituen gunea
* Cerquetti 1996an Casta Diva de Norman entzuten
* O re dei cieli aria
* Elenaren boleroa I vespri siciliani filmean
* Datuak: Q442572
* Multimedia: Anita Cerquetti / Q442572
# Onintze Villanueva Goikoetxea

Onintze Villanueva Goikoetxea (Mexiko, 1955eko abuztuaren 20a) emakume ekintzailea da, Tronperri dantza taldearen bultzailea eta dantza irakaslea urte luzez, baita herriko hainbat ekimenen antolatzailea ere.

## Bizitza

1970ko abuztuan heldu zen Mexikotik Durangora bere familiarekin eta bertan kokatu zen. Durangoko Fray Juan de Zumarraga Institutuan eta Bilbon egin zituen ikasketak. Eusko Jaurlaritzako funtzionario lanpostua lortu eta zenbait sailetan lan egin zuen jubilatu arte, besteak beste: IVAP, Hezkuntza, Industria eta Etxebizitzan.

### Ekintzaile

Euskaltzalea eta Euskal Dantzazalea izanik, 1975ean Tronperri Taldearekin hasi zen elkarlanean eta taldean irakasle jardun zuen. 1977an Tronperri taldearen ordezkari gisa Jai Batzordean sartu zen Durangoko Jaiak antolatzeko eta 1988ra arte ekin zion zeregin horri.
1988an Durangoko Udalak erabaki zuen Kultur Kontseilua sortzea eta Kultur taldeek Onintze izendatu zuten presidente (1988-1991). Urte horretan Jai Kontseilua ere sortu zen, eta berak Jai Kontseiluan parte hartu zuen Kultur Kontseiluaren ordezkaria gisa. Era berean parte hartu zuen Kultur eta Jai Kontseiluaren estatutuen sorreran.
Kontseiluko presidentea zen bitartean ondorengoak antolatu zituen:
* Kultur astea.
* 1988an Hiru Durangoko (Mexico, AEB, Bizkaia) ordezkarientzako jaialdia.
* Durangoko taldeen hainbat emanaldi.
* San Agustin Kultur Gunearen erabilerako proiektuan parte hartu zuen.
* Bakearen aldeko Udal Foroa.
* Durangoko eta Durangotik kanpo hainbat kultur ekitaldi.
Jubilatu ostean ere Tronperri Dantza Taldean lanean jarraitu du.

## Aintzatespenak

* 1989an Durangoko txupinlaria izan zen Jai Kontseiluak proposatuta, Kontseiluetan egindako lanagatik. Garai hartan bera zen Kontseiluetan emakume bakarra.
* 2003an arazo pertsonalengatik, Jai Kontseilua utzi egin zuen. Udalak LAN SARIA eman zion.

## Erreferentziak

* ↑ DURANGON. (2017-05-19). «La Euskal Astea de Durango pasa a llamarse este año Euskal Jaiak y homenajeará a José María Ampuero» durangon.com (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).
* ↑ 1988 ENCUENTRO DE LOS TRES DURANGO. (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).
* ↑ «Los tres Durangos de Bizkaia, México y EEUU reanudarán sus encuentros el próximo noviembre en el país azteca» Euskal kultura (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).
* ↑ «Quiénes somos - durango-udala.net» www.durango.eus (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).
* ↑ Pérez, Un reportaje de J.. (2022-11-25). «Salleko Txistu y Tronpeti Dantza Taldea, seis décadas de danzas en las plazas» Deia (Noiz kontsultatua: 2024-10-05).
* ↑ «Los expregoneros lanzan el simbólico txupinazo de los Sanfaustos | dotb Durangaldeko Telebista» dotb.eus 2023-10-07 (Noiz kontsultatua: 2024-10-05).
* ↑ DURANGON. (2023-10-05). «El txupinazo simbólico de los expregoneros se repetirá el sábado» durangon.com (Noiz kontsultatua: 2024-10-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124100548
# Artxipelagoa (podcasta)

Artxipelagoa 2021ean Ulu Mediak eta EITBk ekoiztu eta Oier Aranzabalek zuzendutako podcasta da. Hiru denboraldi osatu zituen eta azken atala 2024ko urtarrilaren 29an kaleratu zen. 2023an podcastean oinarrituriko komikia atera zen.
Martin eta Xabier Etxeberria anaiek osatu zuten gidoia eta euskal aktore ezagunek hartu zuten parte; Aitziber Garmendiak, Eneko Sagardoyk, Anartz Zuazuak, Iñaki Beraetxek, Sara Cozarrek eta Klara Badiolak besteak beste.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
2013. urtea da eta hiru olatu handiren ondoren itsasoaren maila 500 metro igo da. Euskal Herria uharte ugariz osaturiko artxipelagoa da orain eta Euskal Artxipelagoa izenaz ezagutzen da.
Munduaren egitura politikoa erabat aldatu da eta Euskal Herria bi inperio handiren artean dago, Ipar Afrikako Liga eta Germaniar Konfederazioa. Jare ustegabeko protagonista bihurtuko da Iker eta Nizar lagunekin.

## Sariak

* Irratiko Argia Saria (2022)2022ko Argia Saridunak
* Estatuko hizkuntza koofizialetako podcast onenaren Ondas Saria (2023)

## Erreferentziak

* ↑ «EITBpodkast Artxipelagoa EITBko podcast» www.eitb.eus 2024-04-07 (Noiz kontsultatua: 2024-04-07).
* ↑ AZKUE, OIHANA. (2023-10-04). «'Artxipelagoa' podcasta komikitu dute Etxeberria anaiek» irratia.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-07).
* ↑ «Irratiko Argia Saria Artxipelagoa podcastarentzat» Argia (Noiz kontsultatua: 2024-04-07).
* ↑ «Argia Sariak 2022» Argia (Noiz kontsultatua: 2023-01-26).
* ↑ «Argia Sariak 2022» Argia (Noiz kontsultatua: 2023-01-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Artxipelagoa – ONDAS DEL PODCAST. (Noiz kontsultatua: 2024-04-07).

## Kanpo estekak

* EITBren webgunean Artxipelagoaren atal guztiak
* Datuak: Q125374515
# Xiberoko Botza

Xiberoko Botza Zuberoako irrati librea da. 1982an sortu zen, Frantziako gobernuak irrati-kate libreak sortzeko baimena eman zuenean. Euskaraz igortzen du, nagusiki zubereraz.

## Historia

1982an sortua, lehen emanaldiak Irabarneko jauregitik eman zituen, harik eta 1985ean estudioak Mauleko plazan ezarri zituen arte. 2000 urtean, berriz, handitzeko beharra izan zuten eta dirua biltzeko kanpaina abiatu zuten. Xiberuak eraik beza botza! lelopean, Euskal Herriko zazpi probintzietan zehar kantaldiak egin zituzten, musutruk aritu ziren 250 artistaren kolaborazioarekin; Gara egunkariaren laguntzarekin ere Xiberotarsak kantüz diska atera zuten. Kanpainaren emaitzarekin, 2000 urtean Victor Hugo karrikaren lehen solairua erosi zuten, bi urte lehenago martxan zegoen Zinka ostatuaren gainean. 2001ean sortutako Arrosa Irrati Sarearen partaidea ere bada.

## Jarduera

Hastapen batean euskaltzale eta ezkertiarrek eraiki zuten irrati librearen xedez, orduan monopolioa zuten Sud-Ouest, Miroir eta Radio France irratien bazterketa gainditzeko. Hortakoz ere irekia zen hizkuntza aldetik: euskaraz egitea lehentasuna zuen euskaldunentzat. Euskaraz ez zekiten laguntzaileentzat, berriz, irekia zen. 1986an Mendililia Irratia hasi zen Xiberoko Botzean parte hartzen ez zutenen eskutik. Geroztik arazorik gabeko Xiberoko berri eta euskal musikak hedatzen ditu Mendililiak. Aldiz, ikastola berri, AEK-k, CGT sindikatuak eta beste hainbat borroka eramaten duten taldeak Xiberoko Botza dute hedabide garrantzitsuena.

## Taldea 2022an

* Beñat Larrory
* Ximun Uthurralt
* Iulen Guiresse
* Maider Hoquy
* Inexa Ducung

## Sariak

* Argia Sariak 2022.Merezimenduzko Argia Saria (2022)

## Erreferentziak

* 1 2 «Xiberoko Botza – Arrosa» www.arrosasarea.eus (Noiz kontsultatua: 2019-02-25).
* ↑ «[eu Biba! Xiberua Kultur Ekimena - Xiberoko Botza Irratiaren alde»] www.oocities.org (Noiz kontsultatua: 2019-02-25).
* ↑ «UDAZKENEAN ZINKA GAINEAN» Argia (Noiz kontsultatua: 2019-02-25).
* ↑ Zinkak hogei urte, ostatutik elkartera |. (Noiz kontsultatua: 2019-02-25).
* ↑ «IRRATIAK – Arrosa» www.arrosasarea.eus (Noiz kontsultatua: 2019-02-25).
* 1 2 «Argia Sariak 2022» Argia (Noiz kontsultatua: 2023-01-26).

## Ikus, gainera

* Euskal Irratiak
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak

* Xiberoko Botza irratiaren webgunea
* Datuak: Q12269080
* Multimedia: Xiberoko Botza / Q12269080
# Sítio do Picapau Amarelo (argipena)

Sítio do Picapau Amarelo izenburuak hainbat adiera ditu:
* Sítio do Picapau Amarelo, Monteiro Lobato brasildar idazlearen liburu saila.
* Sítio do Picapau Amarelo, 1952ko telesaila.
* Sítio do Picapau Amarelo, 1964ko telesaila.
* Sítio do Picapau Amarelo, 1967ko telesaila.
* Sítio do Picapau Amarelo, 1977ko telesaila.
* Sítio do Picapau Amarelo, 2001eko telesaila.
* Sítio do Picapau Amarelo, 2012ko marrazki bizidun telesaila.
* Sítio do Picapau Amarelo, Gilberto Gilen abestia.
# Montmelóko gudua

Montmelóko gudua 1642an izan zen, Segalarien Gerra barruan.

## Aurrekariak

Corpus de Sangk ekarri zuen matxinadaren ondoren, Filipe IV.a Espainiakoaren armadak Tortosa eta Tarragona okupatu zituen, eta 1641eko urtarrilaren 17an, Gaztelako armadaren sartze ikaragarriaren aurrean, Pau Clarisek, Kataluniako Generalitatearen buru zela, Errepublika Katalana aldarrikatu zuen, Frantziarekin aliantza politiko eta militar bat adostuz, Katalunia Luis XIII.a Frantziakoaren obedientziaren pean jarriz. Handik egun gutxira, Frantziako armadaren laguntzarekin, Generalitateak garaipen militar garrantzitsua lortu zuen Montjuiceko guduan, 1641eko urtarrilaren 26an, eta Gaztelako tropak Tarragonara erretiratzen ari ziren.
1641eko maiatzaren 4an, Frantziako Henri d'Escoubleau de Sourdisen taldea Tarragonaren aurrean agertu zen eta Philippe de La Mothe-Houdancourten lurreko tropekin hiria blokeatzeari ekin zion. Maiatzean eta ekainean, Tarragona inguruan borrokatu zen; Salouko gotorlekua frantsesen esku geratu zen maiatzaren 9an, eta Constantíko gudua maiatzaren 13an gertatu zen. 1641eko ekainaren 30etik uztailaren 4ra Tarragonako lehen batailan garaituak izan ondoren, espainiarrek García Álvarez de Toledo y Mendoza buru zuen talde berri bat antolatu zuten, hiriari hornidurak ematea lortu zuena eta frantziar armada Rosellóra ihes eginarazi zuena.
Felipe IV.ak 4500 gizon bidali zituen, orduan, Gerolamo Maria Caracciolo Torrecusoko markesak zuzenduta. Zutabe hau Tarragonatik abiatu zen 1642ko martxoaren 23an, iparraldean isolatuta geratu zen Perpinyàri laguntzeko.

## Gudua

Philippe de La Mothe-Houdancourten aginduz, Roselló aldera zihoazen tropak Montmelón geldiarazi zituen martxoaren 28an Bartzelonatik irten zen zalditeria frantsesak, eta espainiarren artean nahiko hildakoak eraginez.
Bizirik atera zirenak Tarragonarantz erretiratu ziren, Philippe de La Mothe-Houdancourten tropek jazarriak izan zirelarik, eta azkenean martxoaren 31n, errefortzu faltak Cotlliure, Perpinyàn eta Salses eroraraztea eragin zuena, errenditu ziren Granadako guduaren ondoren.

## Erreferentziak

* ↑ http://es-la.dbpedia.org/page/resource/Batalla_de_Montmeló
* ↑ https://www.loquis.com/es/loquis/602612/Batalla+de+Montmel
* ↑ https://elbibliote.com/resources/Temas/Historia/412_412_Grandes_Batallas_de_la_Historia_Sublevacion_de_Cataluña.pdf

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4871788
# Segalarien Gerra

Segalarien Gerra (katalanez: guerra dels Segadors; gaztelaniaz: guerra de los Segadores) edo, espainiar historiografian, Kataluniako matxinada (gaztelaniaz: sublevación de Cataluña) Katalunian 1640 eta 1652 artean izandako gatazka izan zen. Gerraren ondorio iraunkorra Pirinioetako Hitzarmena izan zen, zeinaren bidez Frantziak Rossellóko konderria eta Cerdanyako konderriaren erdia bereganatu baitzuen.
1640ko ekainaren 7an Corpus de Sang izeneko istiluak gerra piztu zuen. «Visca la terra!», «Muiren los traïdors!», «Muira el mal govern!», «Visca lo rei!, nostre senyor» «¡Visca la fe de Crist!» edota «¡Visca Catalunya i els Catalans!» oihukatuz, Bartzelonan 12 eta 20 funtzionario artean erail zituzten eta baita Santa Colomako kondea erregeordea ere. Istiluen zergati nagusia mertzenarioz beteriko errege-armadak Katalunian azalduriko jarrera izan zen.
Hogeita Hamar Urteko Gerra (1618-1648) zela eta, Armada Kataluniatik zabaldu zen. Herri xumearen esanetan, armadak Eukaristiaren aurkako sakrilegioak egin zituen elizei su emanez eta emakumeak bortxatu zituen.
Pau Claris Generalitateko presidenteak Kataluniako Errepublika aldarrikatu zuen 1641eko urtarrilaren 17an. Baina, handik sei egunera, atzera egin eta Luis XIII.a Frantziako erregea izendatu zuen Bartzelonako konde. Harrezkero, Katalunia gudu-zelai bilakatu zen. Westfaliako Bakea eta gero, Frantziak interesa galdu eta espainiar armadak galdutakoa berreskuratu zituen, Bartzelona bera 1651n hartuz.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Soldevila, Ferran. (1963). Història de Catalunya. Bartzelona: Ed. Alpha.
* ↑ (Gaztelaniaz) Arredondo, María Soledad. (2008). La transmisión de una convicción o un saber religioso. Criticón, 94-95 or..
* ↑ «Katalunia. Independentziarako bidean. HISTORIA AURREKARIAK» Berria 2015-11-10 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1348955
# Prey (2022ko filma)

Prey (euskaraz Harrapakin), 2022ko Dan Trachtenberg estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikziozko film bat da. Amber Midthunder, Dakota Beavers, Dane DiLiegro, Michelle Thrush, Stormee Kipp, Julian Black Antelope eta Bennett Taylor aktoreek antzeztu zuten.
Predator frankiziaren filmeetako bat da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1719, Ipar Amerikako Ordoki Handiak, Naru (Amber Midthunder) komantxe herriko neska gazte gerlari, adoretsu eta bizirauten trebea da, eremu honetako ehiztari onenen altzoan hazi zen. Arriskuak haren tribuaren akabpalekua mehatxupean egotean, bere herrikideak babesteko prestatuko da. Ehizatu eta aurre egin beharko dion Harrapakina (Dane DiLiegro) artsenal teknikoki aurreratua duen estralurtar Harrapakari izaki garatu bat izango da, ondorioz bi arerioen arteko lehia anker eta beldurgarri bat jazoko da.

## Aktoreak

* Amber Midthunder: Naru
* Dakota Beavers: Taabe
* Dane DiLiegro: Harrapakari / Predator
* Michelle Thrush: Aruka
* Stormee Kipp: Wasape
* Julian Black Antelope: Kehetu buruzagia
* Bennett Taylor: Raphael Adolini kapitaina, frantziarren italiar itzultzailea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q108329738
# Mazda MX-5

Mazda MX-5, Mazda Miata edo Eunos Roadster, Mazda markaren s segmentuko kirol-automobil bat da. 1989tik ekoizten da.
# Corpus de Sang

Corpus de Sang (katalanez ˈkɔɾpuz ðə ˈsaŋ ahoskatua; eusk: "Odolezko Corpus") Bartzelonan 1640ko ekainaren 7 eta 10 artean, Corpus Christiren bitartean, izandako istilua izan zen. Segalari talde baten eta gaztelar soldadu batzuen artean Ample kalean izandako istilu txiki baten ondorioz Segalarien Gerra piztu zen. Katalunian tertzioen egonaldiaren aurkako jarrera zabala zen eta Corpus de Sangek matxinada orokorra piztu zuen.
«Visca la terra!», «Muiren los traïdors!», «Muira el mal govern!», «Visca lo rei!, nostre senyor» «¡Visca la fe de Crist!» edota «¡Visca Catalunya i els Catalans!» oihukatuz, hurrengo egunetan Kataluniako hiriburuan 12 eta 20 funtzionario artean erail zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Corteguera, Luis R.. (2002). For the Common Good: Popular Politics in Barcelona, 1580-1640. Cornell University Press, 188 or. ISBN 0801437806..
* 1 2 3 Soldevila, Ferran. (1963). Història de Catalunya. Bartzelona: Ed. Alpha.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2997849
# Mazda

Mazda Motor Korporazioa (japonieraz: マツダ株式会社, Matsuda Kabushiki-gaisha) egoitza nagusia Japoniako Hiroshiman daukan automobil-ekoizlea da. Japonian, Hiroshimaz gain, beste hiri hauetan ere fabrikak dituzte: Nishinoura, Nakanoseki (Hofu) eta Miyoshi.

## Historia

Jujiro Matsudak Lehen Mundu Gerraren ostean eta Tokio ingurua lurrikara batek suntsitu ostean, 1920. urtean sortutako Toyo Cork Kogyo Company Ltd enpresa, kortxogintzatik makineria eta industria-ekipamendua egitera aldatu zuen. Hain zuzen ere, garraioa garapenerako garrantzia hartuz zihoan neurrian, bi gurpileko ibilgailua ekoizten hasi ziren, arrakasta handiz.
1927. urtean enpresak "Toyo Kogyo CO Ltd" izena hartu zuen, eta 1929. urtetik aurrera hiru gurpileko ibilgailu propioa egitea erabaki zuten: izen komertzialtzat Ahura Mazda hartu zuten. Lehenengo "Mazda DA" modeloa 1931. urtean kaleratu zuten, hain arrakasta handiz, handik hiru urtera ekoizpen-instalazioak handitu egin behar izan zituzten. Baina Estatu Batuekin sortu ziren arazoengatik, ibilgailugintza eta automobilgintza gutxituz joan ziren
Bigarren Mundu Gerraren ostean fabrikazioari ekin zioten berriro, 50eko hamarkadan berriro ere arrakasta handiz, eta hurrengo hamarkadan nazioarteko hedapena lortu zuen; lehenengo Europan, eta geroago Estatu Batuetan (1970etik aurrera).
Besteak beste, lau gurpileko automobilak egiten hasi ziren (Mazda R360 Coupe izan zen lehenengoa), eta teknologia garatuz, Mazda Cosmo erako deportiboak esportatzen hasi ziren, azkenean gama osoa merkaturatuz.
1973ko petrolioaren krisiak jota, Ford-ek Mazdako %25a eskuratu zuen; 90ko hamarkadan logo berria sortu zuten enpresarako. 2008. urtean Ford-ek Mazdan zeukan ondaretik %20 saldu zuen, eta handik bi urtera beste %10, baina lankidetzan jarraitzen dute.

## Gaur egun

Arrakastak eta krisiak gorabehera, 2008. urtean 39.364 langilek ziharduten Mazdan lanean. 2010. urtean 1.307.540 automobil ekoiztu zituen Mazdak, eta batez ere Txinan, Japonian, Europan Hego Amerikan eta Ipar Amerikan saltzen dituzte.

## Mazda modeloak
### Oraingo modeloak
#### Turismoak

* Mazda 2 / Mazda Demio
* Mazda 3 / Mazda Axela
* Mazda 6 / Mazda Atenza

#### Monobolumenak

* Mazda 5
* Mazda MPV (Japonian bakarrik)
* Mazda 6 Touring

#### Deportiboak

* Mazda MX-3
* Mazda MX-5
* Mazda MX-6
* Mazda RX-8
* Mazda RX-7

#### Lur orotako ibilgailuak

* Mazda Tribute
* Mazda CX-5
* Mazda CX-7
* Mazda CX-9

#### Pick Up-ak

* Mazda BT-50
* Mazda B Seriea

### Lehenagoko modeloak

* Mazda RX-7
* Mazda 121
* Mazda 323
* Mazda 626
* Mazda 929
* Pick up

### Kodo diseinudun modeloak

* Takeri (2011)
* Minagi (2011)
* Shinari (2010)

### Nagare diseinuko modeloak, zaharragoak

* Mazda MX-5 Superlight version (2009)
* Mazda Kaan (2008)
* Mazda Kiyora (2008)
* Mazda Kazamai (2008)
* Mazda Furai (2008)
* Mazda Taiki (2007)
* Mazda Hazake (2007)
* Mazda Ryuga (2006)
* Mazda Nagare (2006)

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q35996
* Multimedia: Mazda / Q35996
# Westfaliako Bakea

Westfaliako Bakea Osnabrücken eta Münsterren 1648ko maiatza eta urriaren artean sinaturiko bake itun multzoa da. Itun hauen bitartez, Germaniako Erromatar Inperio Santuko Hogeita Hamar Urteko Gerra (1618–1648) eta Espainiar Inperioa eta Zazpi Herbehere Batuen Errepublikaren arteko Laurogei Urteko Gerra (1568–1648) amaitu ziren.
Fernando III.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak, Espainia, Frantzia eta Suediako erresumek, Herbeheretar Errepublikak, Germaniako Erromatar Inperio Santuko printzeek eta hiri inperial askeen buruzagiek sinaturiko itun hauek bi zatitan banatu daitezke.
* 1648ko urtarrilaren 30ean Espainiako Erresumak eta Herbeheretar Errepublikak sinaturiko Münsterreko bakea, ofizialki maiatzaren 15ean berretsia.
* 1648ko urriaren 24ko itun osagarri bien sinadura:
** Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadoreak eta Frantzia eta bere aliatuek sinaturiko Münsterreko ituna (Instrumentum Pacis Monasteriensis, IPM),.
** Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadoreak eta Suedia eta bere aliatuek sinaturiko Osnabrückeko ituna (Instrumentum Pacis Osnabrugensis, IPO),.
Itun hauen sinadurak lehenengo batzar diplomatikotzat jotzen dute, erdialdeko Europako sistema politiko berria (gero Westfaliar soberania izendatuko zutena) ezarriz. Subirano batek gobernaturiko estatu subiranoaren printzipioan oinarrituak, Germaniako Erromatar Inperio Santuko konstituzio bilakatu ziren.
Hala ere, itunek ez zuten Europa osorako bakea ekarri, Frantziak eta Espainiak hurrengo hamaika urteen zehar gerra mantendu zutelako. Herrialde bien arteko bakea 1659ko Pirinioetako Hitzarmenean sinatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Herbeheretar Artxibategi Nazionala: Münsterreko bakea. beeldbank.nationaalarchief.nl.
* ↑ Münsterreko itunaren alemanezko kopia. lwl.org.
* ↑ Osnabrückeko itunaren alemanezko kopia. lwl.org.
* ↑ Principles of the State System

## Kanpo estekak

* Datuak: Q150995
* Multimedia: Peace of Westphalia / Q150995
# Pau Claris

Pau Claris i Casademunt (Bartzelona, 1585 – 1641eko otsailaren 27a) katalan elizgizon eta politikari abertzalea zan zen. 1638. urtean Kataluniako Generalitateko presidente hautatu zuten. 1640. urtean, Kataluniako independentziaren aldeko gerran, Kataluniaren burujabetasuna aldarrikatu zuen. Frantziako koroak begi onez ikusi zuen Kataluniako matxinada hura eta Luis XIII.a erregeak Bartzelonako konde izendatu zuen. Pau Claris gaixotu eta hil egin zen 1641eko otsailean, Kataluniako abertzaleek Espainiako armada Montjuïcen menderatu eta handik oso gutxira.

## Ikus, gainera

* Kataluniako Generalitateko presidenteen zerrenda

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2532926
* Multimedia: Pau Claris i Casademunt / Q2532926
# Arrain-hezur (lauzadura)

Aldaketak proportzioaren arabera :
| 2: 1 | 3: 1 | > ~ 6,6: 1 |
Arrain-hezur lauzadura (ingelesez herringbone pattern izenez ezaguna) laukizuzen bateko zoladuran jartzen den eredu mota bat da eta arrainen hezurduraren antza duelako hartzen du arrain-hezur izena.
Irudia lerro labur eta paraleloz osatuta dago eta errenkada bakoitzeko lerroek parean dutenen lerroen simetrian agertzen dira.
Lauzadurak laukizuzenak edo paralelogramoak izan daitezke. Orokorrean aldeen luzera-erlazioak 2: 1 eta, batzuetan, 3: 1 izan ohi dira, baina ez du proportzio erregularrik eta zehatzik izan beharrik.
Arrain-hezur ereduak pgg taldeko horma motaren simetria du, baina, esaterako, oihalgintzan, lerro bakoitzaren koloreak ez du simetria gorde beharrik.
Erabilera asko ditu, adibidez: paper pintatuetan, mosaikoetan, oihalen diseinuetan, segurtasun-marketan, bitxietan, eskulturagintzan, igeltserotzan, zoladuretan eta beste hainbat arlotan.

## Adibideak

| Egiptoko zerriak arrain-hezurrezko patroia bi kolore desberdinekin | Egiptoko zerriak arrain-hezurrezko patroia bi kolore desberdinekin | Salzburgoko zoladura, Austria | Espaloia, Hungaria |

## Lotutako teselatuak

Teselatu geometriko modura, arrain-hezurra teselatu hexagonal erregularraren berdina da. Hau erraz nabari daiteke angeluzuzen blokeak apur bat desitxuratuz gero.
| Paralelogramoak makurturik | Distortzio hexagonala | Baldosa hexagonala |

## Erreferentziak

* Grünbaum, Branko; Shephard, GC (1987). Grünbaum, Branko ; Shephard, GC (1987). Teilatuak eta patroiak . WH Freeman eta konpainia. ISBN 0-7167-1193-1 . Grünbaum, Branko ; Shephard, GC (1987). Teilatuak eta patroiak . WH Freeman eta konpainia. ISBN 0-7167-1193-1 . (476 orrialdea, Teilak poligonoak, # 19 of 56 motako diedro poligonalen laukizuzen arabera)
* www.britannica.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q626958
* Multimedia: Herringbone patterns / Q626958