OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sor María Jesús Agredakoaren museoa

Sor María Jesús de Ágreda museoa eliza batean antolatu den erlijiozko museoa da. Museoa Ágredan dago, Soriako probintzian, Gaztela eta Leon erkidegoan (Espainian).

## Ezaugarriak

Komentuan zein elizan ikusteko gauza dezente daude. Esaterako, erretaulak XVII. mendekoak dira. Dena dela, museoaren elementu nagusiak Maria Jesusena Ágredakoarekin lotuta daude, adibidez Filipe IV.a Espainiakoarekin izan zuen korrespondentzia, idatzi zituen lan batzuk eta erregeak santuari egin zizkion zenbait opari: Velazquez eskolako erretratuak, zilarrezko garbiontzia.

## Bisitak

Museoa bakarrik udan irekitzen da, uztailatik iraila arte. Ordutegia, astelehenetan izan ezik, 11:00tik 13:00ra eta 17:00tik a 19:00etara. Helbidea: Vozmediano 29. Telefonoak: 976-647095 (komentua) edo 976/192714 eta 976/647190 informazio orokorra jasotzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Museos de Soria

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Ágredako webgune ofiziala.
* Datuak: Q2919256
# Soquel (Kalifornia)

Soquel Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Santa Cruz konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. 9.980 biztanle ditu, 11,908697 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Santa Cruz konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1898575
* Multimedia: Soquel, California / Q1898575
# Sor (Ariège)

Sor (frantsesez eta ofizialki: Sor) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 32 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Sor udalerrian erroldatutako biztanleak 31 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak) eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 24 etxebizitza zeuden, 12 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 22 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 12 etxebizitza nagusietatik 9 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 5 etxek bost zituzten. 3 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 8 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Sor udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 4 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 4 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 4 | 25-29 | 4 |
| 4 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 8 |
| 0 | 0tik 4ra | 8 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 20 ziren, horien artean 15 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 15 pertsona aktiboetatik 14 lanean zeuden (8 gizon eta 6 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 5 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2000. urtean Sor udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q921420
* Multimedia: Sor (Ariège) / Q921420
# Soqotri hizkuntza

Soqotri edo Socotri (soqotri hizkuntzaz: méthel d-saqátri; arabieraz: اللغة السقطرية) Yemengo hegoaldeko kostaldean dauden Sokotora, Abd-el-Kuri eta Samhah uharteetan mintzatzen den hizkuntza semitikoa da, Hegoko arabikoaren adarrekoa.
Soqotri hiztunak bere uhartetik kanpo, Arabiar Emirerri Batuetan, Omanen eta beste arabiar herrialdeetan bizi dira, baina ez Yemengo kontinenteko aldean (bere uharteditik alde egitea ezin dutelako). Bere historian hizkuntza baztertua izan zen. Sokotorak bere arabierazko dialektoa ere badu.

## Erreferentziak

* ↑ Ethnologueko Soqotri sarrera Ethnologueko Hobyót sarrera
* ↑ Soqotri hizkuntzazko baliabideak
* ↑ Soqotra Uharteazko eta Soqotri hizkuntzazko bibliografia

## Bibliografia

* Wolf Leslau (1938), "Lexique Soqotri (sudarabique moderne) avec comparaisons et explications étymologiques". Paris: Klincksieck
* Dr. Maximilian Bittner (1918), "Charakteristik der Sprache der Insel Soqotra" Wien: Anzeiger der philosophisch-historischen Klasse der kaiserlichen Akademie der Wissenschaften in Wien. Nr. VIII
* Müller D.H. (1902), "Die Mehri - und Soqotri - Sprache. Volume I: Texte." Südarabische Expedition, Band IV. Kaiserliche Akademie der Wissenschaften in Wien. Wien: Alfred Hölder 1902
* Müller D.H. (1905), "Die Mehri - und Soqotri - Sprache. Volume II: Soqotri Texte." Südarabische Expedition, Band VI. Kaiserliche Akademie der Wissenschaften in Wien. Wien: Alfred Hölder 1905
* Müller D.H. (1907), "Die Mehri - und Soqotri - Sprache. Volume II: Shauri Texte." Südarabische Expedition, Band VII. Kaiserliche Akademie der Wissenschaften in Wien. Wien: Alfred Hölder 1907
* Wagner, E.(1953). "Syntax der Mehri-Sprache unter Berucksichtigung auch der anderen neusudara bischen Sprachen". Akademie-Verlag (Berlin).
* Wagner, E. (1959). "Der Dialect von Abd-al-Kuri". Anthropus 54: 475-486.
* Agafonov, Vladimir. "Temethel as the Brightest Element of Soqotran Folk Poetry". Folia Orientalia, vol. 42/43, 2006/07, 241-249. orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13283
# Sor-marka

Sor-marka nekazal produktuak eta elikagaien kalitatea nabarmentzen eta bermatzen duen adierazgarria da, bai eta eremu geografiko zehatz batean bakarrik ekoiztu eta lantzen delako adierazgarria ere.
Indarrean dagoen legediaren arabera, izen eta ezaugarri desberdinak ditu. Euskal Herrian, hiru sor-marka mota edo sailkapen daude:
* Jatorri deitura - JD Hegoaldean (Espainiako legedia)
* Jatorri deitura kontrolatua - JDK Iparraldean (Frantziako legedia)
* Jatorri deitura babestua eta Adierazpen Geografiko Babestua - JDB eta AGB (Europar Batasuneko legedia)

## Erreferentziak

* ↑ Eusko Jaurlaritza. Jatorrizko Izendapen Babestuak eta Adierazpen Geografiko Babestuak. euskadi.eus.

## Ikus, gainera

* Eusko Label

## Kanpo estekak

* Datuak: Q325668
* Multimedia: Geographical indications logos / Q325668
# Sor Navarra

Sor Navarra kostunbrismo barruan kokatzen den Gerra Zibilean estrenatu zen zarzuela da. Egilea Federico Moreno Torroba (1891-1982) izan zen eta lehen aldiz Pepita Enbil eta Plácido Domingo Ferrer abeslariek interpretatu zuten; zarzuela hau abesten biak ala biak maitemindu ziren.

## Estreinaldia

Pepita Enbil (1918-1994), "zarzuelako erregina" deitua, lehendabiziko saioetan kantatu zuen zarzuela hau, Plácido Domingo Ferrerekin, bere senarra izango zenarekin batera. Arrakasta handia izan zen eta, esaterako, Donostiako estreinaldian, kanta batzuk errepikatu behar izan zituzten. Ondoren, leku desberdinetan taularatu zen, esaterako, Bilboko Arriaga antzokian eta Sevillako Cervantes antzokia. 1955an azken aldian errepresentatu zen eta, ondoren, nahiko ahaztuta gelditu zen obra hau. Protagonista komentua ala maitasuna aukeratu behar duen Beriaingo gazte bat da. Zarzuelaren abesti ezagunena Un momento me quisiste jota izan da.
2018ko otsailaren 28an eta martxoaren 1an, Donostiako Victoria Eugenia antzokian eta Pepita Enbiliren jaiotzaren ehun urtean oroimenez, berriro ere taulatatu zen zarzuela hau, orduan Sasibill Elkarte Lirikoaren eskutik.

## Egitura

Zarzuelak hiru ekitaldi ditu. Hirugarrena bi koadroetan antolatuta dago.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):Un momento me quisiste jota Montserrat Caballéren ahotsean.
* (Gaztelaniaz):Abesti bera Laly Jausoro eta Jose Germán ahotsetan.
* Datuak: Q61070105
# Sor Citroën

Sor Citroën 1967ko Pedro Lazaga kataluniar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Gracita Morales eta Rafaela Aparicio aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Espainiako mojen komentu batean neskato umezurtzei babes eta aterpe ematen diete,. Behinola motorizatzea erabakiko dute, beren lanean ere autoa ezinbestekoa dela jabetu baitira, hortaz autoa epeka erosteko letrak sinatu eta Citroën 2CV modeloko auto berri baten jabe bilakatuko dira. Ahizpa Tomasak (Gracita Morales) autoa gidatzeko ardura jasoko du. Laister, Madril osoan Sor Citroën ezizena jasoz. Baina gidaritza trebezia hori lortzeko edozein autozale hasiberrik igarotzen dituen gora beherak igaro behar izan ditu... bai eta larritasunak ere.

## Aktoreak

* Gracita Morales - Ahizpa Tomasa (Sor Citroën)
* Mari Carmen Prendes - Ama Nagusia
* Rafaela Aparicio - Ahizpa Rafaela
* Juanjo Menéndez - Aita Jerónimo
* Rafael Alonso - Trafiko aztertzailea
* José Luis López Vázquez - El cuchillas
* Luis Sánchez Polack - Udaltzaina
* Andrés Mejuto - Sor Citroënen aia
* Antonio Ferrandis - On Paco, komisarioa
* Ana Isabel Joglar - Luisi neskatoa
* Javier Antonio García - Nando mutikoa
* Carmen Sánchez - Komentuko moja

## Kanpo estekak

* Sor Citroën filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Gaztelaniaz)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q6132504
# Sosistrato II.a Sirakusakoa

Sosistrato (grezieraz Σωσίστρατος) … K.a. 276 ondoren). Tirano honek Siziliako beste 30 hiritan gobernatu zuen ere K.a. 277-279 bitartean, Agrigento barne. Sosistrato I.aren biloba zen, Sirakusako oligarkiaren burua, Timoleon eta Agatokles tiranoen artean. Hizetas erbestera joan eta gero, Toinonek Aretusako gobernua eskuratu zuen. Laster Sosistrato etorri zen eta elkarrekin gobernatu zuten. Bakoitzak mertzenarioen armada batean oinarritu ziren eta honela jarraitu zuten haien arteko aliantza apurtu zenean.
Guda zibila hasi zenean, Ortigia Toinonen eskuetan eta kontinenteko eskualdea Sosistratoren koltrolpean geratu ziren. Sosistratok, 10.000 soldaduk lagunduta, Toinon irabazi zuen eta Siziliako 30 hiri koltrolatu zituen baita Agrigento ere. Guda zibilaz baliatuta, kartagotarrek Sirakusa itsasoz eta lehorrez setiatu zuten. Egoera hain larria zen, non bi fakzioek Pirro Epiroko erregeari laguntza eskatu baitzioten. Sirakusarrek Pirrori hiriko gobernua emateaz gain, beste Sirakusako hiriren laguntza ziurtatu zioten. Bere aldetik, Sosistratok Agrigento Kartagotik berreskuratu zuen. Pirrorekin adiskidetuta, mertzenarioen buruzagia izendatu zuen, baina gerra gehiegi luzatzen zenez eta Afrikan jarraitu behar zutenez, Toinonekin matxinatu zen. Biak kondenaturik izan ziren baina soilik Toinon exekutatu zuen, Sosistratok Sirakusatik alde egin zuelako eta gero matxinadak zuzendu zituen mamertinoen eta kartagotarren laguntzarekin.

## Ikus, gainera

Sirakusako tiranoak
| Aurrekoa | Sirakusako tiranoa | Ondorengoa |
| Hizetas II.a | K.a. 279-277 Toinonekin batera | Epiroko gobernua Hieron II.a karguaz jabetu zen berriro K.a. 275ean |

## Bibliografia

* BRACCESI, Lorenzo eta MILLINO Giovanni: La Sicilia Greca, Roma, Carocci editore, 2006. ISBN 8843017020
* Datuak: Q24938568
# Sosnowica udalerria

Sosnowica Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Parczew barrutian kokatuta. 171,62 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2632 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2274514
* Multimedia: Gmina Sosnowica / Q2274514
ieaLublingo voivoderriko udalerriak :
# Sosnowiec

Sosnowiec, Poloniako hegoaldeko industria-hiria, Katowicetik gertu.

## Historia

Silesiako voivoderrian dago, 1999an voivoderri hori sortu zenetik. Lehenago, 1945etik, Katowiceko voivoderriaren parte izan zen, eta, Bigarren Mundu Gerra baino lehen, Kielceko voivoderriaren barnean egon zen. Sosnowiec herria Germaniako Erromatar Inperio Santuaren mende egon zen Prusiak 1742. urtean eskuratu zuen arte.
Napoleonen garaian, errusiarren armadak bertatik igaro ziren, eta kalteak eragin zituzten hirian. Lehen Mundu Gerran hiria suntsituta geratu zen. Bigarren Mundu Gerran, ostera, 1939. urtean naziek hartu zuten hiria, eta juduek sarraski larria jasan behar izan zuten. Orduan, biztanle guztietatik 28.000 inguru ziren juduak, % 22.

## Biztanleria

Gaur egun, Poloniako hamalaugarren hiri handiena da, eta Silesiako bigarrena.
Industriagune garrantzitsua da. Altzairugintzak eta beste mineral batzuen inguruko industriak eta askotariko bestelako lantegiek sustatzen dute hiriaren garapen ekonomikoa.

## Monumentuak

Aipatzekoa da XVII. mendeko Zamek Sielecki gaztelua.

## Senidetutako hiriak

* Casablanca (Maroko)
* Komarom (Hungaria)
* Les Mureaux (Frantzia)
* Roubaix (Frantzia)
* Suceava (Errumania)

## Erreferentziak

* Datuak: Q105060
* Multimedia: Sosnowiec / Q105060
# Soso (Mississippi)

Soso Mississippiko herri bat da. Jones konderrian kokatua dago. 2010ean 408 biztanle zituen, 5,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jones konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2271977
# Sosnogorsk

Sosnogorsk (errusieraz: Сосного́рск; komieraz: Сӧснагорт, Sösnagort), Izhma (errusieraz: Ижма) 1957 arte, Ipar-mendebaldeko Errusian dagoen Komien Errepublikako hiria da. Syktyvkarretik 267 km ipar-ekialdera dago, Ukhta eta Izhma ibaien elkargunean. 2010ean 27.757 biztanle zituen.
1939an sortu zuten, Petxorako trenbidea egin zenean. 1955ean hiri estatusa jaso zuen. Sobietar garaian Gulageko lan esparru bat zegoen bertan.

## Erreferentziak

* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru
* ↑ Сосногорск Mojgorod.ru

## Kanpo estekak

* Datuak: Q196415
* Multimedia: Sosnogorsk / Q196415
# Sosnowieceko elizbarrutia

Sosnowieceko elizbarrutia (polonieraz: Diecezja sosnowiecka, latinez: Dioecesis Sosnoviensis) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar elizbarrutietako bat da. 1992ko martxoaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Sosnowiecen dago. Egun apezpikua Grzegorz Kaszak da.

## Apezpikuen zerrenda

* Adam Smigielski (1992-2008)
* Grzegorz Kaszak (2009-)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Diocese of Sosnowiec» Catholic Hierarchy.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q876704
* Multimedia: Roman Catholic Diocese of Sosnowiec / Q876704
# Sosnówka udalerria

Sosnówka Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Biała Podlaska barrutian kokatuta. 148,36 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2517 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q584890
* Multimedia: Gmina Sosnówka / Q584890
ieaLublingo voivoderriko udalerriak :
# Sospan Fach

Sospan Fach (euskaraz "Eltze Txikia" edo "Lapiko Txikia") Galeseko abesti herrikoi bat da. Galeseraz abestu ohi da, hizkuntza honetan abestutako abesti ezagunenen artean sailkatzen da. Abestia etxekoandre baten gorabeherez mintzo da.
Gaur egun abesti hau Gales hegoaldeko Llanelli RFC errugbi taldeari lotua dago, eta orain dela denbora gutxiagotik baita Scarlets galestar errugbi talde profesionalari ere.

## Hitzak

| Galeseraz Mae bys Meri-Ann wedi brifo, A Dafydd y gwas ddim yn iach. Mae'r baban yn y crud yn crio, A'r gath wedi sgramo Joni bach. Sosban fach yn berwi ar y tân, Sosban fawr yn berwi ar y llawr, A'r gath wedi sgramo Joni bach. Dai bach y sowldiwr, Dai bach y sowldiwr, Dai bach y sowldiwr, A gwt ei grys e mas. Mae bys Meri-Ann wedi gwella, A Dafydd y gwas yn ei fedd; Mae'r baban yn y crud wedi tyfu, A'r gath wedi huno mewn hedd. Sosban fach yn berwi ar y tân Sosban fawr yn berwi ar y llawr A'r gath wedi huno mewn hedd. Dai bach y sowldiwr, Dai bach y sowldiwr, Dai bach y sowldiwr, A gwt ei grys e mas. Aeth hen Fari Jones i Ffair y Caerau I brynu set o lestri de; Ond mynd i'r ffos aeth Mari gyda'i llestri Trwy yfed gormod lawer iawn o 'de' Sosban fach yn berwi ar y tân Sosban fawr yn berwi ar y llawr A'r gath wedi huno mewn hedd. | Euskaraz Mary-Annek behatz batean min hartu du, Eta David morroia ere ez dago ongi. Haurra sehaskan negarrez dago, Eta katuak Johnny txikia harramazkatu du. Eltze txiki bat sutan irakiten dago, Eltze handi bat lurrean irakiten dago, Eta katuak Johnny txikia harramazkatu du. Dai txiki gudaria, Dai txiki gudaria, Dai txiki gudaria, Eta bere atorraren muturra zintzilik dago. Mary-Annen behatza hobetu denez, Eta David morroia bere hilobian dagoenez, Haurra sehaskan hazi izan da Eta katuak bakean lo egin du. Eltze txiki bat sutan irakiten dago, Eltze handi bat lurrean irakiten dago, Eta katuak bakean lo egin du. Dai txiki gudaria, Dai txiki gudaria, Dai txiki gudaria, Eta bere atorraren muturra zintzilik dago. Mary Jones zaharra Caerau-en azokara joan zen, Te-joko bat erostera; Baina "te" gehiegi edateagatik, Mary eta bere katilutxoa luebaki batean amaitu zuten. Eltze txiki bat sutan irakiten dago, Eltze handi bat lurrean irakiten dago, Eta katuak bakean lo egin du. |

## Kanpo estekak

* Sospan Fach abestia entzungai. Cerys Matthews abeslaria. (Galeseraz)
* Sospan Fach abestia entzungai. Orkestra bertsio abestua. (Galeseraz)
* Sospan Fach abestia entzungai. Dafydd Keith Jones abeslaria. (Galeseraz)
* Datuak: Q3395824
# Sphecodes biroi

Sphecodes biroi erle espezie bat da, Sphecodes generoan eta Halictidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Sphecodes biroi» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2288259
* Multimedia: Sphecodes biroi / Q2288259
# Sphagiocrates

Sphagiocrates Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Brachmia lusoria da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Sphagiocrates chersochlora | | daturik gabe |
| Sphagiocrates lusoria | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7576586
# Sphagnopsida

Sphagnopsida bi ordena barneratzen dituen goroldio klase antzina da. Ordena honetan Sphagnum generoko goroldioak sartzen dira.

## Taxonomia

Bi klase sartzen dira sphagnopsida ordenean:
* Protosphagnales ordena †.
* Sphagnales ordena.

## Erreferentziak

- Goffinet, Bernard; William R. Buck (2004). «Systematics of the Bryophyta (Mosses): From molecules to a revised classification». Monographs in Systematic Botany. Molecular Systematics of Bryophytes. ISBN 1-930723-38-5. Testu « Botanical Garden Press »
- Buck, William R. & Bernard Goffinet. (2000). "Morphology and classification of mosses", 71-123. orria. in A. Jonathan Shaw & Bernard Goffinet (Eds.), Bryophyte Biology. (Cambridge: Cambridge University Press). ISBN 0-521-66097-1.
# Sphagnurus paluster

Sphagnurus paluster Lyophyllaceae familiako onddo espezie bat da. Tephrocybe genero guztian gertatzen den bezala, ez da pozoitsua, baina ez du balio gastronomikorik, normalean irin zapore gehiegi izaten dute.
Sinonimoak: Tephrocybe palustris, Lyophyllum palustre, Lyophyllum malaria, Collybia palustris.

## Deskribapena

Kapela: 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, koniko-ganbiletik ganbil-kanpai itxurakora, gardentasunagatik ertza ildaskatua, erdian zilbor arin batekin. Azal higrofanoa, marroi argi kolorekoa edo grisaxkatik marroi-oliba kolorera doana, ertzetan argiagoa, adinean aurrera egin ahala koloregabetuz joaten da.
Orriak: Adnatuak edo erdi-dekurrenteak, zabalak, zuri-gris kolorekoak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 4 eta 9 cm bitarteko garaierakoa, barnehutsa, hauskorra, pruinaduna goian, glabroa behean, oinarri zurixkan pixka bat loditua, kapelaren kolorekoa, baina pruina zurixkaz estalia.
Haragia: Zurixka, oso mehea, urria. Kedar usain desatsegina du eta irin zaharraren zaporea. Espora-jalkina zuria.
Etimologia: Tephrocybe terminoa grekotik dator, errauts, esan nahi duen "tefrós" hitzetik eta orri, esan nahi duen "phyllón" hitzetik. Palustris epitetoa berriz latinetik dator, zingiratar, esan nahi duen "palustris" hitzetik. Bere habitatagatik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Tephrocybe mephitica delakoarekin nahas daiteke, honek kapela zuria du eta usain kirasduna.

## Sasoia eta lekua

Ekaina-urria eta neguaren hasieran. Taldeka ateratzen da. Lurzoru heze, lohitsu eta goroldiotsuetan, zohikaztegietan eta era guztietako basoetan, hostogalkorretan batez ere.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 168 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Sphagnurus paluster: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54371291
# Sphalerostola

Sphalerostola Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Sphalerostola caustogramma da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Sphalerostola argobela | daturik gabe |
| Sphalerostola caustogramma | daturik gabe |
| Sphalerostola epierana | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13860201
# Sphecodes albilabris

Sphecodes albilabris erle espezie bat da, Sphecodes generoan eta Halictidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Sphecodes albilabris» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q136491
* Multimedia: Sphecodes albilabris / Q136491
# Sphagnum

Sphagnum goroldio genero bat da, Sphagnaceae familiako bakarra. 151-350 espezie ditu, zohikatz-goroldio deitutakoak (ingelesez: peat moss), munduko lurren %1 estaltzen dutenak. Esfagnoek, bai bizirik, bai hilik, ura metatzeko gaitasun aparta dute: espezie batzuek, urasetzen direnean, beren pisu lehorra halako 20 pilatzen ahal dute zelulen barnean.
Esfagnoak funtsezkoak dira zohikatzaren sorreran. Ez sustrairik, ez egiazko ehunik ez duten landare hauek, gorantz etengabe hazten diren heinean, beheko aldea hil egiten da. Urez asetutako ingurune azido eta anoxikoan bizi direnez gero, materia organikoa ez da usteltzen eta zohikatz bilakatzen da.

## Morfologia

Esfagnoak zohikaztegi eta antzeko hezeguneetan hazten dira, kuxin berdeak edo, batzuetan, gorrixkak eratuz. 10-40 cmko kaulidio ("zurtoin") tenteak dituzte, inguru osoan adaxka laburrak dituztenak. Bai kaulidioan, bai adaxketan, ezkata-itxurako filidioak ("hostoak") dauzkate. Filidioetan bi zelula mota daude: klorozistoak, zelula fotosintetiko txikiak, eta hialozistoak, ura metatzen dutenak.

## Banaketa

Sphagnum generoko goroldiak Ipar Hemisferioko zohikaztegi, konifero-baso eta tundra hezeko eremuetan hazten dira, batez ere. Populaziorik iparraldekoena Svalbard uhartedian (Norvegia, 81° N) dago.
Hego Hemisferioko esfagnadi zabalenak Txile eta Argentinako hegoaldean daude. Beste espezie batzuk Brasilgo mendialde subtropikaleko harkaitz hezeetan bizi dira.

## Erreferentziak

* Artikulu hau idazteko Ingelesezko Wikipediako Sphagnum artikuluko informazioa erabili zen.

## Kanpo estekak

* Lucía ALVAREZ BUSCA: Goroldioa, landareen senide gutxietsia Zientzia.net
* (Frantsesez) Sphagnum L. Système d'Information Taxonomique Intégré
* (Ingelesez) Sphagnum L. NCBI
* Datuak: Q30019
* Multimedia: Sphagnum / Q30019
* Espezieak: Sphagnum
# Southgate (Florida)

Southgate Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sarasota konderrian dago, Florida estatuan. 6.287 biztanle ditu, 5,319232 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sarasota konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2428901
# Southgate (Kentucky)

Southgate Kentuckyko hiri bat da. Campbell konderrian kokatua dago. 2010ean 3.803 biztanle zituen, 3,70 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Campbell konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2499938