# Alice Henry

Alice Henry (Melbourne, 1857ko martxoaren 21a - Malvern, Melbourne, 1943ko otsailaren 14a) emakumeen boto-eskubidearen aldeko ekintzailea, kazetaria eta sindikalista australiarra zen. Ezaguna da sindikalismoaren garapenean eta emakumeen boto-eskubidearen sustapenean izan zuen paper aktiboagatik Australian eta Estatu Batuetan. Estatu Batuetako mugimendu sindikalean, Women's Trade Union Leagueko kide bihurtu zen. Henry Street Cookeko Canberra auzo pobre batek bere izena du.

## Biografia
### Gaztaroa

Alice Henry 1857ko martxoaren 21ean jaio zen, Richmonden (Melbourne, Australia). Bere gurasoak Margaret Walker (arropagintzako langilea) eta Charles Ferguson Henry (kontularia) ziren, biak eskoziarrak, eta 1853an iritsiak Australiara. Anaia bat zuen: Alfred, 1859an jaioa. Alice Melbourneko hainbat eskolatan ibili zen, eta, azkenik, Richard Hale Budd-en Emakumeentzako Hezkuntza Institutuan eman zuen izena, 1874an.

### Kazetari eta ekintzaile-ibilbidea

Bigarren mailako ikasketak egin ondoren, Alice Henry irakasle izan zen denbora tarte labur batez, eta, azkenik, Melbourne Argus eta Australian egunkarietan kazetari bihurtu zen. Haien editorialak, batez ere, kausa aurrerakoietan zentratzen ziren, hala nola lanaren erreforma, desgaitasuna zuten haurrak eta ordezkaritza proportzionala. Australiako politikan ere parte hartu zuen 1890eko hamarkadan, eta hainbat gairi buruzko hitzaldiak ematen hasi zen, hala nola emakumearen eskubideei, boto-eskubideari eta lan-baldintzei buruzkoak. Lotura estua zuen Melbourneko mugimendu aurrerakoiarekin.
1906an, Alice Henryk Australia utzi eta Estatu Batuetara joan zen, eta Chicagoko Women's Trade Union Leagueko (WTUL) bulegoko idazkari bihurtu zen. WTULentzat lan egiten zuen bitartean, pertsona garrantzitsu bihurtzen zen emakumeen boto-eskubidearen, antolaketa sindikalaren eta laneko eskubideen aldeko borrokan. Hainbat lanpostu bete zituen sindikatuan, besteak beste, tokian tokiko antolatzailearena eta Hezkuntza Departamentuko zuzendariarena.
Kazetaritza militantean parte hartzen jarraitu zuen AEBn zegoen artean. Chicagoko Union Labor Advocate egunkariko emakumeen ataleko argitalpen-arduraduna zen; 1915era arte zuzendu zuen Women's Trade Union Leagueko (WTUL) Life and Labour egunkariko erredaktorea eta sortzailea izan zen. Alice Henryk bi liburu ere idatzi zituen: The Trade Union Woman (1915) eta Women in the Labour Movement (1923).

### Bozkatzeko eskubidea eta Emakumeen Liga Sindikala

Emakumeen Liga Sindikala (WTUL) 1903an sortu zen, sindikalismoa eta feminismoa konbinatu nahi zuten erreformatzaileek osatua, emakumeek sindikatuetan zituzten oztopoen aurrean indar berri bat sortzeko. Alice Henryk 1915ean The Trade Union Womanen argitaratutako "A Separate Piece" saiakerak antolamenduarekin lotutako arazo batzuk aipatzen ditu. Aztertutako gaietako bat WTULeko klase ertaineko erreformatzaileen eta langile-klaseko emakumeen arteko tentsioa da. Emakumeentzako tokiko sekzio bereiziak sortzea zen proposatzen zuen irtenbide posible bat.
Alice Henryk Fabian Societyko sozialismoari buruz eta Australiako lan-legeriari eta emakumeen boto-eskubideari buruz zuen ezagutzak, Margaret Dreier Robins garai hartako erreformatzaile garrantzitsuaren arreta erakarri zuten. Margaret Robinsek Alice Henry gonbidatu zuen Chicagon lan egitera, National Women's Trade Union League of Americarako, hizlari eta alor-antolatzaile gisa. Alor-agente gisa, Alice Henryk sindikalismo-adar berriak antolatu zituen, eta, kazetari gisa, emakumeen boto-eskubidearen, erakunde sindikalaren, irakaskuntza profesionalaren eta lan-legeriaren aldeko kanpainan giltzarri eta ahots bihurtu zen.
1907tik 1925era bitartean, Alice Henry erredaktorea, publizista eta WTULerako txostengilea izan zen. Eginkizun aktiboa zuen klase ertainak eta sindikatuek lege-erreformei, hezkuntza-helburuei eta Ligaren antolaketari ematen zieten babesa mobilizatzeko. Ekintzaile gisa, klub askotan parte hartzen zuen, hala nola Melbourne Shakespeare Society; Women Writer's Club-eko idazkaria ere bazen, eta hitzaldiak ematen zituen, eta sarritan parte hartzen zuen emakumeen erakundeetan, hala nola Prahran eta Kew Progressive League-n. Alice Henry Emakumeen Kontseilu Nazionalak eta Victoria Estatuko Emakumeen Federazioak ezarritako batzordeetako kide aholkularia ere bazen. Ez zen ez emakumeen mugimenduaren buruzagia, ez antolatzailea, lehen mailako kazetaria baizik. Emakumeen Sindikatuen Liga Nazionaleko egunkaria zen Life and Labor. Chicagon argitaratzen zen, eta emakumeen boto-eskubidea sustatzen zuen.
1911ko maiatzaren 19an, boto-eskubiderako bilera egin zen Pfister hoteleko ohorezko aretoan. Alice Henryk nabarmendu zuen emaitzak lortzeko modurik onena kanpaina trinko bat egitea zela. Kaleko bileren alde egin zuen, sufragioa zela-eta interesa pizteko. Honela zioen: “Jende asko gelditu egingo da kaleko bilera batean entzuteko, eta ez dira etorriko sufragio-bilera batera... Eztabaidak laburrak izan behar dira, bost minutu inguru, erakartzen direnak une batzuk besterik ez baitira gelditzen eta diskurtso luzea galduko baita”. Alice Henryk hitz egiten zuenean publiko amerikarra liluratzeko gaitasuna zuen, bere uste sendoaren eta askatzen zuen energiaren ondorioz. Alice Henryk uste zuen orduko legeriak eta politikak ez zutela laguntzen. Haren ustez, bozketa aurrerapauso bat zen emakumeentzat; izan ere, gizonei boto-eskubidea ematen bazitzaien, baina emakumeei ez, emakumeak maila apalagoan geratuko ziratekeen, eta gizarteak behera egingo zuen emakumeek botoa emateko eskubiderik ez bazuten.
Australian bizitako esperientzia oinarri hartuta, esan zuen emakumeak botoa emateko zuen eskubideak emakumearekiko jarrera positiboa aldatzea zekarrela industrian. Adierazi zuen fabriketako soldatak eta lan-baldintzak hobetu egin zirela eta, oro har, industriak gizatiartu egin zirela. Alice Henryk onartzen zuen emakumeak ez zirela aldaketa horien faktore bakarra izan, baina emakumeen botere handiagoak zeregin garrantzitsua izan zuela aldaketa horietan.

### Ondorengo bizitza eta herentzia

Alice Henry Santa Barbaran (Kalifornia) erretiratu zen, 1928an, Britainia Handian hitzaldi- eta ikerketa-bira bat egin ondoren. Depresio Handiaren garaian finantza aldetik sufritu ondoren, Alice Henry Australiara itzuli zen, 1933an. Lanean jarraitu zuen, eta, 1937an, emakume idazle australiarren bibliografia bildu. Alice Henry 1943ko otsailaren 14an hil zen, Melbourneko ospitale batean.
Bere bizitza osoan zehar, feminismoa eta emakumeen eskubide-berdintasuna izan zituen pasio Henryk.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Alice Henry» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* 1 2 Kirkby, Diane. «Alice Henry (1857–1943)» Australian Dictionary of Biography (National Centre of Biography, Australian National University) (Noiz kontsultatua: 2024-02-20).
* ↑ «AUSTRALIAN CAPITAL TERRITORY National Memorials Ordinance 1928-1959» Commonwealth of Australia Gazette 1969-10-02 (Noiz kontsultatua: 2024-02-23).
* ↑ Women Working, 1800-1930. ..
* ↑ «A Separate Peace: Alice Henry on Women and Unions» History Matters..
* 1 2 3 4 «Talk on Suffrage» The Milwaukee Journal 20 May 1911..

## Lotutako artikuluak

* Suffragette
* Sufragisten zerrenda
* Sufragisten zapia
* Suffragette filma
* Emakumeen sufragismoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4725914
* Multimedia: Alice Henry / Q4725914