# Legorreta

Legorreta Gipuzkoako herrialdeko udalerri euskaldun bat da, Goierri eskualdekoa. 2021. urtean 1440 biztanle zituen.

## Izena
### Etimologia

Izenaren etimologia oso eztabaidatua da, argia ez delako. Badirudi, Legorretak <<leku lehorra>> esan nahi duela. Hasiera duen legor izenak, lehorra dena adierazten du, eta amaieran duen kasuak -eta tokia edo lekua esan nahi du.

### Herritarrak

Legorretako herritarrak legorretarrak dira. Halere, Goierriko kultura herrikoian, pikuak edo herriko hizkeran pikuk deitzen zaie.

## Geografia
### Mugakideak

Mugakide ditu iparraldean Albiztur eta Tolosa, ekialdean Ikaztegieta, Orendain eta Baliarrain, hegoaldean Altzaga eta mendebaldean Itsasondo udalerriak.

### Inguru naturala

Oria ibaiak udalerria zeharkatzen du, eta horrekin bat egiten dute Zubiña, Zazpiturrieta eta Aldabe ibaiadarrek.

### Klima

Legorretan, udak erosoak dira, neguak oso hotzak eta bustiak, eta urte osoan lainotuta egoten da. Urtean zehar, tenperatura normalean 3 ° C-tik 25 ° C-ra aldatzen da, eta oso gutxitan jaisten da -2 ° C-tik behera edo 31 ° C-tik gora igotzen da.

## Historia
### Sorrera

1399an Ordiziarekin batu zen, eta bien arteko lotura 1615 arte luzatu zen.Azkenean, 1615. urtean Legorretak Ordiziarekin zuen batasun hori hausten du. Eta hala bere historia berekaxa egiten hasten da. Legorretak "Herri Noble eta Leial" titulua jaso zuen 1615eko otsailaren 4ko Errege pribilegioaren indarrez. Horretarako, bertan bizi ziren 108 familien artean 25 dukat ordaindu behar izan zizkioten Erregeari eta beste 150 eskriturengatik (Serapio Mujika historialariak kalkulatu zuenez 7.425 pta, baina 1918ko pezeta).

### Aro Garaikidea

1845ean alkateak eta sei zinegotzik osatzen zuten udalbatza.

#### Politika XX. Mendean

XIX. Mendearen amaiera aldera Legorretako hauteskunde perfila, erdibana banaturik zegoen aukera monarkiko alfonsinoen (alderdi liberal konstituzionala eta alderdi liberal kontserbadorea) eta aukera tradizionalisten artean (aukera karlista eta integristak). Alderdi Liberala izango da Legorretan botoen gehiengoa lortuko duena.
1918. urteko hauteskundeetan, Eusko Alderdi Jeltzalea (Comunión Nacionalista Vasca izenpean) irtengo da indarrez Bizkaian eta Gipuzkoan. Legorretak 55 boto emango dizkio, Karlisten atzetik. Hurrengo urtean, Legorretan lehen indarra izatera helduko da.

##### II. Errepublika

Primo de Riveraren diktaduraren ondoren, Alfonso XIII.ak egoera baretzeko, 1931ko Apirilaren 12an, udal hauteskundeak ospatuko dira. Udal hauteskunde horietan, Errepublikarren gehiengoak hiri garrantzitsuenetan Alfonso XIII.a Espainiatik kanporatzea eragin zuen, honenbestez, 1931ko apirilaren 14an Espainiako II Errepeublika aldarrikatu zen.
Legorretako emaitzek ez zuten Errepublikarren gehiengoa isladatu, izan ere, eskubi monarkikoek 6 zinegotzi lortu zituzten eta integristek bat.

##### Gerra Zibila

1936-1939ko Gerra Zibilak, bere eragina izan zuen Legorretan. Legorretako udal demokratikoaren azken bilera, Uztailaren 6an izan zen.
Hilaren 26an Berastegi hartu ondoren, tropa nazionalek bere erasoa Zaldibia, Abaltzisketa eta Gaintzara zuzendu zuten. Abuztuaren 5ean, Aldaba jada kontrolatua zuten, eta Abuztuaren 11rako eskualde osoa menpean hartu zuten.

## Azpiegiturak
### Hezkuntza

* Ugaro ikastetxea

### Kultura

* Liburutegia

## Demografia

2020. urtean Legorretak 1.421 biztanle zituen. Horietatik %22,00k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %12,06 ziren.
* Legorretako biztanleria

## Ekonomia

2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %1,5. Bigarren sektorea %63,3. Hirugarren sektorea %32,4. Zerbitzuak %2,8.

## Politika
### 2003ko Udal Hauteskundeak

2003ko maiatzaren 25ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Legorretako Alkatea, EAJko Xabier Iraola izan zen.

### 2007ko Udal Hauteskundeak

2007ko maiatzaren 27ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Legorretako Alkatea, EAEko Iñaki Oiarbide izan zen.

### 2011ko Udal hauteskundeak

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Legorretako alkatea Bilduko Bakartxo Mendez izan zen.

### 2015ko Udal hauteskundeak

2015ko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Legorretako alkatea EH Bilduko Zelai Amenabarro Goikoetxea izan zen.

### 2019ko Udal hauteskundeak

2019ko maiatzaren 26ko hauteskundetako emaitzen ondorioz Legorretako alkatea berriro ere, Zelai Amenabarro Goikoetxea izan zen.
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 452 boto. EAJk 334 boto. PSE-EEk 24 boto. Zelai Amenabarro izendatu zuten berriro alkate. 2020ko apirilean Garikoitz Maizek hartu zuen alkate kargua behin behinean, Amenabarroren haurdunaldi baja zela eta.

### Udal hauteskundeen jarraipen historikoa

| Alderdi politikoa | 2019 | 2019 | 2015 | 2015 | 2011 | 2011 | 2007 | 2007 | 2003 | 2003 | 1999 | 1999 | 1995 | 1995 | 1991 | 1991 | 1987 | 1987 | 1983 | 1983 | 1979 | 1979 |
| Alderdi politikoa | Bozak% | Zinegotziak | Bozak % | Zinegotziak | Bozak % | Zinegotziak | Bozak % | Zinegotziak | Bozak % | Zinegotziak | Bozak % | Zinegotziak | Bozak % | Zinegotziak | Bozak% | Zinegotziak | Bozak% | Zinegotziak | Bozak% | Zinegotziak | Bozak% | Zinegotziak |
| Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu | 54,59 | 5 | 46,93 | 5 | 54,28 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV) | 40,34 | 4 | 44,88 | 4 | - | - | 39,22 | 4 | - | - | - | - | 53,41 | 5 | 37,25 | 4 | 34,84 | 3 | 33,54 | 3 | 40,96 | 4 |
| Partido Socialista de Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) | 2,9 | 0 | 2,56 | 0 | 2,28 | 0 | 3,03 | 0 | 10,31 | 1 | 5,79 | 0 | - | - | - | - | - | - | 3,72 | 0 | - | - |
| Legorreta Bizirik (LB) | - | - | - | - | 39,45 | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Partido Popular (PP) | - | - | - | - | 1,71 | 0 | 2,36 | 0 | 6,25 | 0 | 4,49 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Eusko Abertzale Ekintza (EAE-ANV) | - | - | - | - | - | - | 44,88 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Eusko Alkartasuna (EA) | - | - | - | - | - | - | 8,72 | 0 | - | - | - | - | 18,29 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Euzko Alderdi Jeltzalea/Eusko Alkartasuna (PNV/EA) | - | - | - | - | - | - | - | - | 81,09 | 8 | 47,58 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Euskal Herritarrok (EH) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 38,96 | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Herri Batasuna (HB) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 24,02 | 2 | 26,45 | 2 | 29,39 | 3 | 19,40 | 2 | - | - |
| Euskadiko Ezkerra (EE) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 36,19 | 3 | 35,77 | 3 | 43,34 | 4 | - | - |
| Legorretako Herri Ekintza (LHE) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 32,77 | 3 |
| Organización Revolucionaria de Trabajadores (ORT) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 20,90 | 2 |
| Euskadiko Partidu Komunista (EPK) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 5,37 | 0 |

### Alkateak

Hauek izan dira Legorretako azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia |
| Antonio Amondarain Esnaola | 1979 | 1983 | Legorretako Herri Ekintza |
| Vicente Esnal Elicegui | 1983 | 1987 | Euskadiko Ezkerra |
| Ceferino Zunzunegi Aranburu | 1987 | 1991 | Euskadiko Ezkerra |
| Jose Inazio Iturrioz Urretabizkaia | 1991 | 1995 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Jose Inazio Iturrioz Urretabizkaia | 1995 | 1996 $^a$ | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Jose Ramon Muguerza Arribas | 1996 | 1999 | Euzko Alderdi Jeltzalea |
| Patxi Xabier Iraola Agirrezabala | 1999 | 2003 | Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna |
| Patxi Xabier Iraola Agirrezabala | 2003 | 2007 | Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna |
| Iñaki Oiarbide Munduate | 2007 | 2009 $^b$ | Eusko Abertzale Ekintza |
| Iñaki Oiarbide Munduate | 2009 | 2011 | Ez esleituak |
| Bakartxo Mendez Urdangarin | 2011 | 2015 | Bildu |
| Zelai Amenabarro Goikoetxea | 2015 | 2019 | Euskal Herria Bildu |
| Zelai Amenabarro Goikoetxea | 2019 | 2023 | Euskal Herria Bildu |
| Iñaki Agirre Jauregi | 2023 | Jardunean | Euskal Herria Bildu |
$^a$ Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
$^b$ Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu, Eusko Abertzale Ekintzaren hautagai bezala.

## Euskara

2016an herritarren %72,26 euskalduna zen.
Legorretako euskara gipuzkeraren aldaera bat da. Zehatzago esanda, sartaldeko gipuzkeran kokatzen den Goierriko euskara da herrikoa. Urolaldeko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Goierrikoak, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpitik Zaldibia edo Legorretara. Ataungoa ere berezia da, ziurrenik, bakarti samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa.

## Ondasun nabarmenak

* Salbatore eliza (XVI. mendekoa). Ezaugarri gotiko eta barrokoak uztartzen ditu.
* San Kruz santutxoa (XVIII. mendea)
* Berostegiko Santa Marina ermita barrokoa (XVI. mendea)
* Santa Ana ermita (XVII. mendea)
* Guadalupeko Amaren ermita (XVII. mendea)
* Zubizarretako zubi zaharra
* Udaletxea eta bertako balkoia, Koldobika Jauregiren eskultura.
* Oriar etxea (XVII. mendea)
* Etxeaundi baserria (XVII. mendea)
* Ola errota (XVI. mendea)
* Torreko zubia

## Legorretar ospetsuak

* Juan Oriarrekoa (XVII. mendea), Felipe III.a Espainiakoaren eta Mortarako markesaren idazkaria.
* Patxi Ezkiaga (1943-2018), idazlea.
* Jose Ramon Soroiz (1951-), aktorea.
* Maixabel Lasa (1951-), Eusko Jaurlaritzako Terrorismoaren Biktimei Laguntzeko zuzendaria.
* Juan Mari Jauregi (1951-2000), PSE-EEko militantea. Gipuzkoako Gobernadore Zibila izan zen. ETAk hil egin zuen.
* Jose Maria Garmendia (1952-2007), politikari eta historialaria.
* Fernando Plazaola (1958-), fisikari eta irakaslea.
* Xabier Agirre (1963-), aktorea.
* Asier Zinkunegi (1971-), aktorea, zuzendaria eta ekoizlea.
* Mikel Lasa (1971-), futbolaria.
* Garbiñe Aranburu (1973-), sindikalista.
* Ainhoa Garmendia (1974-), sopranoa.
* Oroitz Jauregi (1974-), historialari eta irakaslea.
* Saioa Garin (1978-), abeslaria.
* Zelai Amenabarro (1985-), politikaria.
* Xabin Fernandez (1985-), kazetaria.
* Aitor Zunzunegi (2000-), atleta.
* Jon Aitor Esnaola (?), trontzalari eta segalaria.

## Argazki galeria

* 1915eko argazkia
* Bidarte auzoa
* Tren geltokia
* Oria ibaia Legorreta zeharkatzen
* Santa Marina baseliza
* Torreko zubia

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «ACK STORM S.L.» dialnet.unirioja.es (Noiz kontsultatua: 2020-11-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El tiempo en Legorreta en el otoño, temperatura promedio (España) - Weather Spark» es.weatherspark.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-20).
* ↑ Udala, Legorretako. «Historia» Legorretako Udala (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ Udala, Legorretako. «Historia» Legorretako Udala (Noiz kontsultatua: 2020-11-18).
* ↑ Aguirre Sorondo, Antxon. (2004). Legorreta, bizitza ibaiaren biragune batean. .
* ↑ «UGARO HERRI IKASTETXEA, LEGORRETA - ugaro» www.ugaro.hezkuntza.net (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ Udala, Legorretako. «Udal zerbitzuak» Legorretako Udala (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «Legorreta - Udal Liburutegia» www.euskadi.eus 2017-11-30 (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* 1 2 3 «Web Eustat. Legorretako datu estatistikoak» eu.eustat.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* 1 2 «Zelai Amenabarro: "Inbertsioak ez, giza baliabideei helduko diegu gehiago"» Goierriko Hitza 2015-10-22 (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Zelai Amenabarro nueva alcaldesa, con los cinco votos de EH Bildu» El Diario Vasco 2015-06-13 (Noiz kontsultatua: 2021-01-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) PAÍS, Ediciones EL. «Resultados Electorales en Legorreta: Elecciones Municipales 2019» EL PAÍS (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* 1 2 3 «Goierriko hamar alkatek jarraitu egingo dute agintaldi honetan» Goierriko Hitza 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* 1 2 «Makilak aldatu dira eskuz» Goierriko Hitza 2019-06-17 (Noiz kontsultatua: 2021-05-02).
* 1 2 «Garikoitz Maiz izango da Zelai Amenabarro alkatearen ordezkoa hurrengo hilabeteetan» Goierriko Hitza 2020-04-03 (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) PAÍS, Ediciones EL. «Resultados Electorales en Legorreta: Elecciones Municipales 2019» EL PAÍS (Noiz kontsultatua: 2020-11-19).
* ↑ (Katalanez) «Resultats eleccions municipals Legorreta 2015», Ara.cat.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Resultados elecciones municipales Legorreta 2011», Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Resultados elecciones municipales Legorreta 2007», Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Resultados elecciones municipales Legorreta 2003», Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Resultados elecciones municipales Legorreta 1999», Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Resultados elecciones municipales Legorreta 1995», Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Elecciones Municipales 1991: País Vasco / Gipuzkoa / Legorreta» www.datoselecciones.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Elecciones Municipales 1987: País Vasco / Gipuzkoa / Legorreta» www.datoselecciones.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Elecciones Municipales 1983: País Vasco / Gipuzkoa / Legorreta» www.datoselecciones.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Elecciones Municipales 1979: País Vasco / Gipuzkoa / Legorreta» www.datoselecciones.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-12).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2021-01-16).
* 1 2 «Legorreta» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2021-01-16).
* ↑ «Zunzunegi Aranburu, Ceferino» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2021-01-16).
* ↑ «Goierriko Udal berriak» Goierritarra 1995-06-09 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Un emocionante acto civil despidió a Jáuregui en su pueblo natal» El País 2000-07-31 ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Xabier Iraola recordó a su vecino Jáuregui entre lágrimas» Ultima Hora 2000-07-31 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Legorreta llora la muerte de Mikel Uribe y, según su alcalde, ha sido un 'mazazo'» Ultima Hora 2001-07-16 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La corrupción, un arma arrojadiza que llevará al pnv de legorreta a los tribunales» Gara 2009-11-21 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ «Legorretako alkate ohiak dimititzeko eskatu dute» Berria 2011-02-24 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El PNV de Legorreta muestra su "alegría" ante los autos que rechazan las acusaciones al exalcalde» Noticias de Gipuzkoa 2012-03-30 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Un alcalde guipuzcoano de ANV multiplica por siete su sueldo y se pone un asesor» El País 2007-09-19 ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde reitera su oposición al TAV» El Diario Vasco 2007-11-02 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Identificado el alcalde de Legorreta en la concentración de apoyo a los detenidos» La Razón 2011-04-12 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Brilante colofón a las fiestas de Legorreta» El Diario Vasco 2011-06-07 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ ««Gipuzkoa 'zero zabor lurraldea' izateko bidean jarriko dugu»» Berria 2012-02-24 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ «Atez ateko zabor bilketa sistema jarriko dute Goierriko hiru herritan hiru hilabeteren buruan» Naiz 2012-11-08 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La dimisión de dos concejales deja a Bildu en minoría en Legorreta» Noticias de Gipuzkoa 2014-01-03 (Noiz kontsultatua: 2021-01-16).
* ↑ «Goierriko 22 udaletako udalbatzak osatu eta alkateak izendatu dituzte» Goierriko Hitza 2023-06-17 (Noiz kontsultatua: 2024-11-29).
* ↑ «Legorretako korporazio berria osatuta geratu da» El Diario Vasco 2023-06-20 (Noiz kontsultatua: 2024-11-30).
* ↑ «Iñaki Agirre Jauregi da Legorretako alkate berria» Goierri Irrati Telebista 2023-06-21 (Noiz kontsultatua: 2024-11-29).
* ↑ «Esnaola Esnaola, Santos - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-27).
* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-27).
* ↑ «Gaztelaniaz egiteak prestigioa ematen zuen - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-27).
* ↑ «Legorreta - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-10).
* ↑ «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-10).
* ↑ «Sartaldekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-10).
* ↑ «Goierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-10).
* ↑ «Legorreta» turismoa.euskadi.eus 2006-10-17 (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «San Salbador eliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «Santikurutze Kalbarioa. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «Berostegiko Santa Marina baseliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «Santa Ana baseliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «Guadalupeko Ama Birjinaren Ermita. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «Zubizaharra zubia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «Oriar etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «Etxeaundi baserria. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «Ola errota. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).
* ↑ «Torreko Zubia / Torre Auzo / Guadalupe zubia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-16).

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Legorretako Udalaren webgunea
* Datuak: Q1639412
* Multimedia: Legorreta / Q1639412
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Legorreta