OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Věra Kohnová

Věra Kohnová (Pilsen, Txekoslovakia, 1929ko ekainaren 26a – Izbica ghettoa, 1942) Txekoslovakiako (egungo Txekiar Errepublika) neskato judua izan zen. Eguneroko bat idatzi zuen, Nazien erregimenak Txekoslovakia okupatu zuenean gertatu zenaz eta gertatutakoaz nola sentitzen zen azalduta. 2006an argitaratu zen haren egunerokoa.

## Bizitza

Věra Kohnová 1929an jaio zen Txekoslovakiako Pilsen herrian. Teller konpainiako idazkaria zen Otakar Kohnen familian.
12 urterekin, eguneroko bat idazten hasi zen. Bost hilabete eman zituen idazten, eta, denbora horretan, bere familiak eta Pilsengo beste judu batzuek bizi zuten egoerak okerrera egin zuen pixkanaka. Ez zuen garai hartako juduen zorigaitza deskribatu, baina sakonki idatzi zuen nola eragiten zion pertsonalki.
Hauxe da bere egunerokoan idatzitako azken idazkia:
   «"Bihar eta etzi baino gara hemen, auskalo non egongo garen gero. Agur, nire egunerokoa!"»
1942ko otsailaren 22an, familia Theresienstadt kontzentrazio esparru aldera "S" garraioetara bideratu zuten. Martxoaren 11n utzi zuen azken lorratza, Theresienstadt garraio-tren batean utzi eta Izbica izeneko beste kontzentrazio-esparru batera joan zen, hau da, sarraski-eremuetara joateko geltoki batera. Bera eta familia bizirik atera ez baziren ere, Marie Kalivodovak eta Miroslav Matoušek haren egunerokoa ezkutatu eta gorde zuten 65 urtez.
2006an, ingelesezko, txekierazko eta alemanezko liburu gisa argitaratu zen egunerokoa. ISBN 80-86057-40-2.

## Aintzatespenak

* 2022ko martxoan Oroimenezko plaka jarri zuten.
* 2019an lurrean oroimen plaka bat jarri zioten.

## Erreferentziak

* ↑ «Věra Kohnová | Database of victims | Holocaust» www.holocaust.cz (Noiz kontsultatua: 2024-07-21).
* 1 2 3 (Ingelesez) «Věra Kohnová» Military Wiki (Noiz kontsultatua: 2024-07-21).
* ↑ (Txekieraz) «„Jak ráda bych tak zůstala,“ zapsala si dvanáctiletá Věra před transportem. Na základě jejího deníku vznikla kniha» ct24.ceskatelevize.cz (Noiz kontsultatua: 2024-07-21).
* ↑ (Txekieraz) Věra 68 - iVysílání | Česká televize. (Noiz kontsultatua: 2024-07-21).
* ↑ (Txekieraz) Vaindl, Ladislav. (2023-03-04). «Aby se na Věrku nezapomnělo, přeje si autorka knihy o židovské dívce» iDNES.cz (Noiz kontsultatua: 2024-07-21).
* ↑ (Txekieraz) KOSMAS.cz. Deník - Kohnová Věra - Věra Kohnová. (Noiz kontsultatua: 2024-07-21).
* ↑ (Ingelesez) «Commemorative Plaque for Věra Kohnová» www.liberationroute.com (Noiz kontsultatua: 2024-07-21).
* ↑ ISSN https://nasregion.cz/plzen-si-pripomnela-veru-kohnovou-jeji-denik-zachytil-posledni-dny-zidovskych-obyvatel-pred-transporty-260465/..

## Ikus, gainera

* Anna Frank
* Rutka Laskier
* Hélène Ber

## Kanpo estekak

* Datuak: Q535540
* Multimedia: Věra Kohnová / Q535540
# Ethel Krauze

Ethel Krauze (Mexiko Hiria, 1954) mexikar telebistako aukezlea eta idazlea da.

## Biografia

Ethel Krauze 1954an jaio zen Mexiko Hirian, Rosa Krauze filosofoaren eta Luis Kolteniuk medikuaren alaba. Hizkuntza eta literatura hispanikoko ikasketak Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan (UNAM) egin zituen. Handik gutxira, Cara al Futuro saioaren gidari gisa aritu zen, Canal Once TV Mexikok transmitituta. Zirkulazio nazionaleko egunkarietan parte hartzen du, hala nola El Universal eta Excélsior egunkarietan.
Infinita (1992) eleberria izan zen lesbianismoaz modu irekian hitz egiten lehena, eta mugarritzat hartzen da Mexikoko literatura homosexualean.

## Lanak

Hauek dira bere lan aipagarrienak:
* Intermedio para mujeres. Editorial Océano (1982)
* Para cantar. (1984)
* Donde las cosas vuelan (1985)
* El lunes te amaré (1987)
* Canciones de amor antiguo (1988)
* Ha venido a buscarte (1989)
* Entre la cruz y la estrella (1990)
* Cómo acercarse a la poesía (1992)
* Infinita (1992)
* Mujeres en Nueva York (1992)
* Juan (1994)
* Houston (1996)
* Amoreto (1999)
* El secreto de la infidelidad (2000)
* Desnudando a la musa: ¿qué hay detrás del talento literario? (2011)
* Todos los hombres (2012)
* El país de las mandrágoras (2016)

## Erreferentziak

* ↑ Rosa Krauze de Kolteniuk, Filósofa que dedicó toda una vida a la cátedra universitaria. .
* ↑ «Dulce cuchillo» Jus.com.mx.
* ↑ «Krauze, Ethel» Diccionario de escritores en México.
* ↑ Mario Muñoz, «La literatura mexicana de transgresión sexual», Amerika [en línea], 4 | 2011, publicado el 21 de junio de 2011, consultado el 18 de marzo de 2013

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Ethel Krauzeri Redescolar.ilce.edu.mx-en
* traducción de La Casa de la Literatura.
* Datuak: Q5673977
# Aliénor Poitierskoa

Aliénor Poitierskoa (1444/1446 - 1509ko martxoak 14) Burgundiar gortesau eta idazlea zen, ezaguna egin zena Les Honneurs de la Cour idazteagatik, gorte frantsesetan eta bere gortesau bezalako esperientziatan oinarritua.

## Biografia

Aliénor Jean de Poitiers Xanpainakoa noblearen eta Elisabet Sousakoaren alaba zen, ez-legitimoaren parte zen. Bere gurasoak Filipe III.a Borgoinakoa eta Elisabet Portugalgoa, Burgundiako dukesaren gortearen parte ziren. Ama, Elisabet, Flandriara joan zen 1429an erregina Elisabeten jarraigoaren parte bezala eta zehazki ezagutzen zituen gorte portugaldar eta burgundiarraren artean.
7 urte zituenetik gortean hazi zen bere amarekin batera, garaian erreginaren laguntzaileen artean maila altuena zuena. Aliénor Elisabet Borboikoaren demoiselle d'honneur bihurtu zen 1458an.
1462an Guillame Stavelekoarekin ezkondu zen, Veurneko bizkondea (d. 1469). Hiru seme-alaba eduki zituzten; seme bat, Guillaume (1465-1474), eta bi alaba Adrienne (1467-1525) eta Antoine (1469- 1494). 25 urte zituela alargun gelditu zen, ezkondu eta bederatzi urte geroago eta ez zer berriro ezkondu. 1496an, Borgoinako dukesa berri Joana I.a Gaztelakoaren dame d'honneur izendatu zuten, hau Filipe I.a Nafarroakoarekin ezkondu ostean. 1509ko martxoaren 14an hil zen, 65 urte zituelarik, eta bere senarrarekin batera lurperatu zuten Stavele Parish elizan.

## Erreferentziak

* ↑ Hicks, C., Girl in a Green Gown: The History and Mystery of the Arnolfini Portrait, Random House, 2012, p.67
* ↑ Dresvina, J. and Sparks, N., Authority and Gender in Medieval and Renaissance Chronicles,Cambridge Scholars Publishing, 2012, pp 346-347
* ↑ Broomhall, S. and Tarbin, S., Women, Identities and Communities in Early Modern Europe, Ashgate Publishing, 2008, pp 181-182; Note that Aliénor's date of birth is not certain and historians have inferred it from Aliénor's own claim that she entered court at the age of 7 years
* ↑ ISBN 9780199230860..
* ↑ Spinks, J. and Broomhall, S., Early Modern Women in the Low Countries: Feminizing Sources and Interpretations of the Past, Ashgate Publishing, 2013, pp 24-25
* ↑ Jacques Paviot, "Les honneurs de la cour d’Eléonore de Poitiers", dans Geneviève et Philippe Contamine (dir.), Autour de Marguerite d’Ecosse. Reines, princesses et dames du XVe siècle, Paris, Champion, 1999. Article édité en ligne sur Cour de France.fr le 4 avril 2009 (http://cour-de-france.fr/article961.html).
* Datuak: Q4727579
# Joana Butroekoa

Joana Butroekoa edo Juana Ibañez Butroekoa (Gatika, c. 1440 - ?) XV. mendeko euskal idazlea izan zen. Gomez Gonzalez Butroeren alaba zen, Butroeko jauna eta oinaztarren buruzagia. Ama Elvira Leiba zuen, Gebara leinuaren Oñatiko adarreko biloba berau.

## Biografia

Gatikan bizi zen izan gurasoen dorretxean. Bere aitak ganboar batekin ezkondu nahi zuen, Olaso etxeko Martin Ruiz Ganboarekin (Olasotarrak ziren ganboarren adar gipuzkoar bat). Banderizoen bi bando nagusien arteko bakerako balio behar zuen ezkontza horrek.
Ezkontza adostu zenean, senargaiak aitari esan zion ganboarrek hil nahi zutela, baina ez zion kasurik egin. Eta hala gertatu zen, Arrasateko erreketan (1448) guduan hil zuten.
Aita hil zuten, baina hala ere ezkondu egin zen Joana bi urteren buruan 1450. urtean. Ezkontzan honako eresia hau egin zuen Joanak, bere patuaren onarpenaren seinale tristea:
| « | Dardoak egin arren bere aldia Olaso izango da neure aulkia. | » |
Joana eta Martin Ruiz Ganboaren seme-alabetatik Moran Butroekoa izeneko leinua eratorri zen, Mezeta etxeko jaunen izenarekin ezagunak, Logroñon ezarri zen familia adar bat.

## Erreferentziak

* ↑ «Euskal emakume idazleen lekua literaturaren historian. Dorrearen arrakalak agerian uzten - Jakin.eus» www.jakin.eus (Noiz kontsultatua: 2020-01-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Butrón, Juana de - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2023-09-02).

## Kanpo estekak

* Joana Butroiko, BDBn
* Datuak: Q83489729
# Costanza da Varano

Costanza da Varano (Camerino, Italia, 1428 – 1447) poetisa eta humanista italiarra izan zen, latinez eta grekoz eruditua. Costanzaren hainbat eskuizkribu gordetzen dira gutunak, diskurtsoak eta olerkiak barne; haren aurretikoak eta ondorengoak ere (amona, ama eta alaba) beren garaiko mundu publikoan nabarmendu ziren.
Alessandro Sforza, Pésaro eta Gradarako jaunaren lehen emaztea izan zen Costanza, harekin ezkondu zen 1444an, eta bi seme-alaba izan zituzten: Battista Sforza (1446-1472) eta Costanzo I (1447-1483). Costanza Constanzoren erditzean hil zen.

## Biografia

Pier Gentile da Varanoren eta haren emazte Elisabetta Malatestaren lehen alaba izan zen Costanza. Aita Camerinoko jauna izan zen 1433an hil zen arte; ama, berriz, Battista Malatesta jakintsuaren eta Galeazzo Malatesta alaba zen, 1444ra arte Pésaroko jauna. Neba ezagun bat zuen, Rodolfo, Camerinoren oinordekoa. Lehen urteetan, familia Varano familiaren jauregian bizi izan zen, Camerinoko Ducal jauregian, Las Marcas eskualdearen bihotzean. 1433an, anaiek Pier Gentile da Varano exekutatu egin zuten hiriko gobernuaren aldeko borrokan. Tartean, amak Pésarora ihes egin zuen 1434an Konstantzarekin, Rodolfo nebarekin, eta beste bi seme-alabekin, non amaren aiton-amonak bizi baitziren.
Costanzaren latinezko hezkuntza izan zen, beharbada, lorpen nabarmenena. Bere amona Battista da Montefeltro Malatesta, Pésaron erudita aktiboa izan zen eta emakumeentzako hezkuntzan aitzindaria, Costanzari lagundu zion. garai hartako gizon batentzat hezkuntza nahiko estandarra izango zena, baina bere posizioko emakume batentzat bakarra eta esklusiboa, jaso zuen. XV. mendean aristokrazia italiarraren alaba asko bezala, Costanza hezkuntza balioesten zen etxe batetik zetorren, garai hartan uste baitzen emakume aberatsek eta eraginkorrek neurriren batean hezkuntza izan behar zutela, batzuetan hirietako agintariak baitziren, eta, askotan, beren oinordekoak, agintariak hezteko ardura ematen baitzitzaien. XV. mendean, mugimendu humanista Italiaren jabe egin zen, eta emakume aristokratak gai izan ziren hezkuntza bat jasotzeko, zeinari esker idazmena eta argitasuna erabili eta hitz egin baitzituzten. Mugimendu horren barruan gutxiengoa ziren arren, Errenazimentuaren garapenari eta bizitza intelektualaren bilakaerari egindako ekarpena esanguratsua izan zen Europa modernoan. Garai hartako emakumerik hezienak bezala, uste da Varanok ez zuela garatu bere potentziala humanismoaren eremuan nerabezarotik haratago, emakumeak ezkontzea eta beren ikaskuntza-bizitza uztea espero baitzen garai hartan.

## Erreferentziak

* ↑ «Daughters and wives of the Montefeltro: outstanding bluestockings of the Quattrocento» Renaissance Studies 10 (1): 31–55. doi:10.1111/j.1477-4658.1996.tb00002.x..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3695638
# Ana Frantziakoa

Ana Frantziakoa (Genappe, 1461eko apirilaren 3a - Chantelle, 1522ko azaroaren 14a) printzesa kapetarra izan zen. Luis XI.aren alaba, Petri II.a Beaujeukoarekin ezkondu zen hamabi urte zituela. Bere anaia Karlos VIII.a adin txikiko zen bitartean, erregeorde izan zen.
Thouarsko bizkondesa, bi liburu idatzi zituen:
* Enseignements à ma fille
* Histoire du siège de Brest

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013-5-13 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q232801
* Multimedia: Anne of France / Q232801
# Laura Cereta

Laura Cereta (Brescia, 1469ko iraila — 1499), XV. mendeko Italiako emakumearen aldeko idazlea, Pizkundeko humanismoaren emakume aparta izan zen.

## Biografia

Cereta emakumearen inguruko gaiak tratatzean lehen idazlea izan zen. 1449tik 1492 arte espezialista bezala Brescian, Veronan eta Venezian lan egin zuen. Bere estilo oinarria gutuna zen, beste intelektualei idatzitako gutunak, alegia, baina benetako hartzailea publiko orokorra zen. Gutunetan gai pertsonalak eta haurtzaroaren oroipenak ziren gai nagusiak. Beste gai askoren artean emakumearen heziketaz, gerraz eta ezkontzaz idatzi zuen. Bere testuen bidez Laura Cereta ospea bilatzen zuen. Hogeita hamar urte zituela, bat-batean hil zen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Biografia eta bere lanen gaineko komentarioa.
* Datuak: Q3778073
* Multimedia: Laura Cereta / Q3778073
# Battista Malatesta

Battista Malatesta (1384 – 1448), Battista di Montefeltro edo Baptista izenez ere ezagutua, Errenazimenduko olerkari italiarra izan zen.

## Bizitza

Baptista Malatesta Antonio II da Montefeltro, Urbinoko Kondearen alaba izan zen eta Federiko II da Montefeltroren hiloba. 1405eko ekainaren 14an Galeazzo Malatestarekin, Pesaroko jaurerriaren oinordekoa, ezkondu zen. Galeazzo 1429an hasi zen gobernatzen, baina hain zen gorrotatua, 1431n hiritik bota zutela. Bere emazteak Urbinora itzuli beharra izan zuen eta bizitza apartatu bat eraman zuen 20 urtetan zehar.
Baptista, filosofia eta hizkuntza ikasketak egin zituen aristokraziako emakume bat zen, olerkaria izateaz gain.
Hiltzean, 1488an, Santa Clarako Ahizpa frantziskarren Ordeneko kide zen.

## Kanpo estekak

* Leonardo Bruni letter to Baptista di Montefeltro Leonardo Bruni d'Arezzo De Studiis et Litteris W.H. Woodward, ed., Vittorino da Feltre and Other Humanist Educators (Cambridge: Cambridge University Press, 1912), 119-33. Accessed September 2008
* Datuak: Q4869934
# Brigita Suediakoa

Brigita Birgersdotter (suedieraz: Birgitta Birgersdotter), Suediako Santa Brigita bezala ezaguna (Heliga Birgitta av Sverige), (Skederid, gaur egun Norrtälje, Uppland, Suedia, 1303 – Erroma, 1373ko uztailaren 23a), pertsona erlijioso katolikoa, mistikoa, idazlea eta teologoa izan zen. Eliza Katolikoak 1391n santu izendatu zuen; gainera, Suediako patroi santua da, eta Europako eta alargunen patroietako bat da.
Magnus Ladulás erregearekin ahaidetutako familia aristokratiko batekoa zen. Gurasoen eta senarraren bidez, Erdi Aroko Suediako zirkulu politiko garrantzitsuenetan aritu zen. Egun indarrean dagoen Salbatore Santuaren Ordenaren sortzailea izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q204996
* Multimedia: Birgitta of Sweden / Q204996
# Beatriz Nazaretekoa

Beatriz Nazaretekoa ( Tirlemont, Belgika, 1200 – 1269 ) moja zistertarra zen.

## Bizitza

Sei anai-arrebetatik azkena izan zen, Bartolomek dohatsuaren alaba, zistertarren monasterio baten sortzaile izan zena emaztea hil ondoren. Beatriz 17 urterekin sartu zen monasterioan. Kondairak dio Jesus agertu zitzaiola eta bihotza gezi batez zulatu ziola. 1269. urtean hil zen. Santu honenganako debozioa tradiziozkoa da, ez da Martirilogian agertzen.

## Idazlea

1232 eta 1233 urteen artean Erdi Aroko Flandesko hizkuntzan tratatu bat idatzi zuen, Maitasunaren zazpi graduak izenburua zuena. Lehen emakumea da idazki mistikoa herri-hizkeraz idazten.

## Erreferentziak

* ↑ «Beatriz De Nazaret. Introducción Y Edición Crítica. Siete Modos De Amor.» www.ub.edu (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).
* ↑ La Edad Media. Editorial Crítica 1988 ISBN 84-7423-351-8. PMC 20652919. (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Beatriz de Nazaret, Beata» Catholic.net (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).
* ↑ «Beatriz de Nazaret, Los siete modos de amor. Al ciudado de Blanca Garí de Aguilera» www.ub.edu (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).
* ↑ Beatrijs van Nazareth, 1200-1268.. ([2004]). Los siete modos de amor : vida y visiones. Olañeta ISBN 84-9716-343-5. PMC 433859825. (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q454198
* Multimedia: Beatrice of Nazareth / Q454198
# Agnes d'Harcourt

Agnes d'Harcourt (?-1291) emakumezko idazlea eta Longchampeko abadiako abadesa izan zen.
d'Harcourt moja egin eta Longchampeko komentuan sartu zen 1260an, non Elisabet Frantziakoa eta Gaztelakoa abadiaren sortzailearekin batera lan egin zuen. Abadian eman zuen denboran zehar abadesa izendatu zuten eta bertan bizi izan zen bere heriotza arte. Bitartean bere lagun, lankide eta santu Elisabeten biografia idatzi zuen Elisabeten bizitza, idazkera frantsesaren hasierako lanik garrantzitsuenetako bat.
# Marguerite d'Oingt

Marguerite d'Oingt (c. 1240 - 1310eko otsailak 11) kartusiar moja frantsesa, mistikoa eta idazlea izan zen. Frantzian identifikatutako lehen emakume idazlea izan zen.

## Bizitza

Marguerite d'Oingt Beaujolaiseko lurraldean jaio zen. Bertako Oingteko jaunen familiaren kide zen (1382an ondorengorik gabe desagertu zena).
Kartusiar moja bihurtu zen eta 1288an Poletainsgo monasterioaren laugarren priore izatera iritsi zen, Mionnaytik (Dombes) gertu dagoena (zeinetatik eraikin bakarra geratzen den zutik gaur egun) eta Marguerite de Bâgé-k 1238an sortua
Marguerite d'Oingt bere garaian ezaguna izan zen mistikoa zen, Filipe IV.a Frantziakoaren eta Aita Santu Klemente V.aren garaian.

## Lanak

Maria Frantziakoa poetarekin batera, Marguerite d'Oingt dokumentatutako lehen emakume poetetako bat da.
Latinez idazten zuen eta bere garaiko elizgizonen maila zeukan.
Bere lehen lana Pagina meditationum (‘Gogoetak’) (1286) izan zen eta latinez idatzi zuen.
Bi testu luze idatzi zituen frankoproventzeraz, hizkuntza horretatik geratzen zaizkigun lehenak:
- Li Via seiti Biatrix, virgina de Ornaciu, Béatrice Ornacieuxkoa beataren bizitza, hau ere moja kartusiarra; eta
- Speculum (‘Ispilua’).
Benedikto XVI.a Aita Santuak aztertu zuen bere espiritualitatea eta bere lanak aipatu zituen 2010eko audientzietan.

## Bibliografía

* Marguerite d'Oingt, 1990: The Writings of Margaret of Oingt, Medieval Prioress and Mystic., Renate Blumenfed-Kosinki (ed. Eta itzultzailea). Newburyport, MA: Focus Information Group, Inc.
* Bouvier, Abbé C. (ed.), 1982: La Bienheureuse Béatrix d'Ornacieux, religieuse de Parménie (2. ed.). Montsûrs: Résiac.
* Duraffour, A., Gardette, P. and Durdilly, P. (eds.), 1965: Les Œuvres de Marguerite d'Oingt. Paris, Les Belles Lettres. BNF: notice n° FRBNF33090080
* Guigue M.-C., 1908: Essai sur les causes de la dépopulation de la Dombes et l’origine de ses étangs. Lyon: H. Georg.
* Philipon, E. (ed.), 1877: Œuvres de Marguerite d’Oyngt, prieure de Poleteins, publiées d’après le manuscrit unique de la Bibliothèque de Grenoble con introducción de M.-C. Guigue. Lyon: N. Scheuring. BNF: notice nº FRBNF31047406
* Sancho Fibla, Sergi, 2018: Escribir y meditar. La obra de Marguerite d'Oingt, cartuja del siglo XIII, Colección El Árbol del Paraíso 93, Madril: Siruela. 978-84-17454-02-9.

## Erreferentziak

* ↑ Inoiz Santa Marguerite gisa izendatua izan da, baina ez dago frogarik santutua izan zenik.
* ↑ Humbert V.a Beaujeukoaren edo Humbert I.a Dombeskoaren emaztea.
* ↑ Vatikanoko webgunea: 2010-11-03ko audientzia orokorra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3290763
* Multimedia: Marguerite d'Oingt / Q3290763
# Mechthild von Magdeburg

Mechthild von Magdeburg edo Matilda Magdeburgokoa (Magdeburg, c. 1207 – Eisleben, Saxonia-Anhalth, 1282) Helftako komentuko moja zistertarra eta XIII. mendeko mistikoa izan zen. Bere bizitzaren hasieran begina mugimendukoa izan zen eta lagunak izan zituen Gertrudis Helftakoa eta Matilda Hackebornekoa.

## Biografia

1207an jaio zela uste da.
Hamabi urterekin hasi ziren bere esperientzia mistikoak. Gaztetatik eta urte luzez Magdeburg-en begina izan zen, eta jada hirurogeita hiru urte inguru zituela, 1270 inguruan, Eislebendik gertu zegoen Helfta-ko zistertarren komentuan sartu zen. Han beste bi mistiko garrantzitsuren lagun izan zen: Gertrudis Helftakoa eta Matilda Hackebornekoa.
1282 inguruan hil zen.

## Lana

1250 inguruan, oraindik laikoa zenean, liburu bat idazten hasi zen, bere esperientzia mistikoaren eta bisioetako baten fruitua, 'Jainkoaren argiaren jarioa' izenekoa (jatorrizko izena: "Vliessende lieht miner gotheit ", alemaniar modernoan: 'Das fließende Licht der Gottheit'). Liburua hogeita hamar urteko epean idatzi zuen eta zazpi kapitulu zituen guztira. Azken kapitulua Helftan zegoela idatzi zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Cirlot & Garí, 2008, p.131
* ↑ Ott, 1913

## Bibliografia

* Cirlot, Victoria; Garí, Blanca (2008). La Mirada Interior: Escritoras místicas y visionarias en la Edad Media. Madril: Siruela. ISBN 978-84-9841-182-9.
* Duby, Georges; Perrot, Michelle (1992). Historia de las mujeres en Occidente. La Edad Media. 2. liburukia. Bartzelona: Taurus. ISBN 9707701080.
* Keul, Hildegund (2016). Matilde de Magdeburgo. Poeta, beguina, mística. Bartzelona: Herder.
* Ott, Michael (1913). «Mechtild of Magdeburg». Entziklopedia katolikoa.
* Zolla, Elémire (2000). Los místicos de occidente. Místicos Medievales. II. liburukia. Bartzelona: Paidós. ISBN 844930927-1.

## Kanpo estekak

* Einsiedeln komentuko liburutegia. Jainkoaren argiaren jarioa liburuaren irudiak
* Datuak: Q269687
* Multimedia: Mechthild of Magdeburg / Q269687
# Azalaís Porcairagueskoa

Azalaís Porcairagueskoa edo Azalaïs edo Alasais Porcaragueskoa XII. mendeko bigarren erdiko okzitaniar koblakaria edo trobairitza izan zen.
Bere bizitzari buruz ezer gutxi dakigu. Iturri bakar batek dio Montpellier ingurukoa zela, agian Portiragnes-koa, Béziers-etik ekialdera, eta Gui Guerrejat maite izan zuela. Gui 1135 urte inguruan jaio zen; Gilen VII.a Montpellierrekoaren anaia zen eta monje sartu zen; 1178an, gaixotu eta urtebete ondoren hil zen.
Aimo Sakariren ustez, seguruenik, Raimbaut Orangekoen zenbait poemetan agertzen den juglarea da Azalaís.
Azalaísen poema bakarra geratu zaigu, Raimbauten heriotza apaitzen duena eta 1173an izan zena.

## Poemaren zati bat

| Ar em al freg temps vengut que-l gels e-l neus e la fainga el aucellet estan mut, qu'us de chanter non s'afrainga | Eguraldi hotzaren garaira iritsi gara, izotzaren, elurraren eta lokatzaren garaira eta txoritxoak isilik daude ez dute abesteko presarik |

## Iturriak eta bibliografia

* Bec, Pierre (1995). Chants d'amour des femmes-troubadours: trobairitz et chansons de femme. Paris: Stock. 65–70. or. (poema osoa okzitanieraz eta frantsesez).
* Boutière, J.; Schutz, A.-H. (1964). Biographies des troubadours. Paris: Nizet, 341–342. or.
* Sakari, A. (1949) 'Azalais de Porcairagues, le "Joglar" de Raimbaut d'Orange' in Neuphilologische Mitteilungen 50. liburukia: 23–43, 56-87, 174-198.

## Erreferentziak

* ↑ Sakari, Aimo. (1949). «Azalais de Porcairagues, le "Joglar" de Raimbaut d'Orange» Neuphilologische Mitteilungen 50: 23–43, 56-87, 174-198...
* ↑ Coldwell, Maria V. Azalais de Porcairagues. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q268552
* Multimedia: Azalaïs de Porcairagues / Q268552
# Alamanda Castelnaukoa

Alamanda Okzitaniako trobairitz bat izan zen.
Bere lan bakarra iritsi da guregana tensó motakoa batera Giraut Bornelh-gorekin egina eta izenburua S'ie.us qier conseill, bella amia Alamanda zuena. Duela urte batzuk fikziozko pertsonaiatzat hartua zen eta tensóa Girautek idatzia zela. Halabaina, Alamanda bat beste hiru trobadorek aipatzen dute, tartean Lombarda izeneko trobairitzak Horrek adierazten du Alamanda pertsona erreala izan zela eta nahiko nabarmena Okzitaniako zirkulu poetikoetan.
Uste da, 1160an jaiotako Alamanda Castelnauko edo Castelnouko (1160 - 1223) bera dela Alamanda trobairitza. Litekeena da gaztaroan poesia sortzen aritu izan zela Raimundo V.a Tolosakoaren gortean. Geroago, goretetik alde egin zuen Gilen Castelnoukoarekin ezkontzeko eta, azkenik, Tolosako Saint-Étiennego kanonigoa bihurtu zen, eta 1223an hil zen.

## Bibliografia

* Bruckner, Matilda Tomaryn; Shepard, Laurie; eta White, Sarah (1995). Songs of the Women Troubadours. New York: Garland Publishing. ISBN 0-8153-0817-5 .
* Datuak: Q2830442