OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cécile Bailly

Cécile Bailly (Besançon, 1968ko maiatzaren 4a) frantziar eleberrigilea da.

## Bizitza

Besançonekoa da jatorriz, eta 1980ko hamarkadan agertu zien bere homosexualitatea gurasoei.
Kazetaria izaki, hainbat artikulu idatzi zituen 360° aldizkari suitzarrerako 2000n, hala nola "Beurs, bears, punks: ces minorités qui dérangent" artikulua (360°, 24. zk., 2002ko uztaila-abuztua).
1999tik aurrera, eleberriak argitaratzen ditu KTM argitaletxean. Émois, et moi liburuari buruz, Univers-L gune espezializatuko kritikak hau esan zuen: “Idazketa menperatzen du hasieratik amaierara, baita eleberriaren bilakaera ere”. Une saison morte lana dela-eta, Hélène de Monferrandek hauxe idatzi zuen: “Bere kontakizun trebeki lehertuak ez du inoiz aspertzen”. Chassés-croisés au 37 eleberria kritikatzean, Judith Silberfeldek hauxe ondorioztatzen du: “Cécile Baillyk dena ukitzen du, zalantzarik gabe”.
2002an, Laetitia Blanquerekin film labur dokumental bat egin zuen Parisko drag king eszenan: Paris Was a King.
Grib Borremans-ekin hasi zuen Armistead Maupinen Les Chroniques de San Francisco zikloaren idazketa, 2000ko LGBT komunitate frankofonoan, eta bi ale agertu ziren Éditions gaies et lesbiennes argitaletxean, 2005ean eta 2006an.

## Lanak

* Malice, KTM éditions, 1999.
* Émois, et moi, KTM éditions, 2000.
* Une saison morte, KTM éditions, 2002.
* Le Paradis de Paco, gazteentzako eleberria, Éditions gaies et lesbiennes, 2004.
* «Les Camionneuses», ipuina, Transports amoureux, La Cerisaie, 2005.
* «Colin-maillard», ipuina, Dessous divers, La Cerisaie, 2005.
* «Victoria», ipuina, Belles d'époque, La Cerisaie, 2005.
* Chassés-croisés au 37, polizia eleberria, KTM éditions, 2005.
* Génération Arc-en-ciel, avec Grib Borremans, Éditions gaies et lesbiennes
** 1. atala, 2005 ISBN 978-2912706331
** 2. atala, 2006 ISBN 978-2912706416
* «Émois, et toi», ipuina, 10 ans, ça se fête! , KTM éditions, 2008.

## Erreferentziak

* ↑ Marion Festraëts. (24/06/1999). L'effet Mauresmo. ..
* ↑ Beurs, bears, punks: ces minorités qui dérangent. juillet 2002..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3009703
* Multimedia: Cécile Bailly / Q3009703
# Annie Baker

Annie Baker (Cambridge, AEB,1981eko apirila) estatubatuar antzerkigilea, zinema-zuzendari eta irakaslea da, eta 2014. urtean Pulitzer saria irabazi zuen The Flick lanarekin.

## Biografia

Baker-en familia Cambridge-n bizi zen, Massachusetts-en, Baker jaio zenean, baina laster Amherst-era (Massachusetts) joan zen bizitzera. Hantxe hazi zen, eta haren aita, Conn Nugent, Five Colleges partzuergoaren administratzailea zen, eta haren amak, Linda Baker, psikologian doktoretza bat zuen. Bere neba Benjamin Baker Nugent idazlea da. Baker New Yorkeko Unibertsitateko Tisch Arte Eskolako Idazketa Dramatikoaren Departamentuan graduatu zen. Brooklyn College-ko Arte Ederretako Maisutza lortu zuen 2009an.

## Lan ibilbidea

Lehen lanetako bat gonbidatuen antolatzaile lanak egin zituen telebistan, The Bachelor telerrealitate-saioan lehiakideak gainbegiratzen lagunduz.

## Bizitza pertsonala

Nico Baumbachekin ezkonduta dago, eta harekin seme bat du. Haren koinatua Noah Baumbach da.

## Filmografia

* Janet Planet (2023)

## Sariak eta aintzatespenak

* 2014. urtean Pulitzer saria irabazi zuen The Flick lanarekin.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Just Saying. .
* 1 2 Childhood Is the Mother of the Play. .
* ↑ Annie Baker '09 M.F.A. Receives Pulitzer Prize for 'The Flick'. Brooklyn College.
* ↑ «Playwright Annie Baker on the Limits of Dramatic Memoir, Her Odd Jobs in Reality TV, and Why She Finds Hollywood More Appealing Than Broadway» Vulture.
* ↑ «Greta Gerwig on the Twin Adventures of Filmmaking and Motherhood» Vogue.
* ↑ «Annie Baker» Interview Magazine.
* ↑ «Annie Baker: 'I like theatre because it's so unprofitable!'» The Guardian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4769239
* Multimedia: Annie Baker / Q4769239
# Laura Balagué Gea

Laura Balagué Gea (Bartzelona, Katalunia, 1958ko irailaren 20a) erizaina eta idazlea da. Nobela beltzak idazten ditu. Bartzelonan jaio zen, baina 1982tik aurrera Donostian bizi da, bertan baitago lanean osasun-zentro batean.

## Biografia

Laura Balagué Gea Bartzelonan jaio zen 1958ko irailaren 20an. Erizaintza ikasi zuen. 1982az geroztik Donostian bizi da, eta osasun-zentro batean lan egin du 2021ko irailara arte. Gaur egun erretiratuta dago. Ezkonduta dago eta bi seme-alaba dauzka. Nobela beltza idazten du eta erreferenteen artean Vázquez Montalbán, P.D. James, Anne Perry, idazle nordikoak edo Camilleri daude.
2013ko otsailetik aurrera, Niu de mones izeneko bloga du alabarekin. Han, liburuen eta filmen aipamenak egiten ditu.

## Lanak

Besteak beste libuur hauek argitaratu ditu:

### Errelatoak

* Sala de espera, La rosa profunda aldizkarian.
* Viaje a Suiza (Adamar, 2005) Tusilata: el narrador liburu kolektiboan.
* Falsas apariencias (La esfera cultural, 2016) Lecciones de Asesinos expertos liburu kolektiboan.
* Ejercicios de aversión (Oskarbi Elkartea 2016), Oskarbi 21 liburu kolektiboan.

### Eleberriak

* Vestidos de novia (La fábrica de cosas bonitas, 2008)
* Las pequeñas mentiras (Ediciones B, 2015)
* Muerte entre las estrellas (Editorial Milenio argitaletxea, 2018)
* En el otro bolsillo (Erein argitaletxea, 2020)

### Haur liburuak

* La casa inquieta (Tandaia, 2018)

## Sariak

* 2000. XI Certamen de Cuentos Atenea, bigarren saria.
* 2014. La Trama Saria nobela beltza sailan, La pequeñas mentiras liburuagatik.

## Erreferentziak

* 1 2 Taldea, elkar. Laura Balagué "Las pequeñas mentiras" Presentación del libro. (2015-03-13). (Noiz kontsultatua: 2018-10-09).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Tandaia» Editorial Tandaia (Noiz kontsultatua: 2018-10-09).
* 1 2 (Gaztelaniaz) lecturalia.com. «Laura Balagué Gea: libros y biografía autora» Lecturalia (Noiz kontsultatua: 2018-10-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Niu de mones | Cine y Literatura. Críticas y reseñas literarias y cinéfilas» Niu de mones (Noiz kontsultatua: 2022-09-20).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los libros del autor Laura Balague» www.todostuslibros.com (Noiz kontsultatua: 2022-09-20).
* ↑ «Laura Balagué Gea | MUNCE / VANACEM» www.ub.edu (Noiz kontsultatua: 2022-09-20).
* ↑ (Gaztelaniaz) Aragón, El Periódico de. «Laura Balagué desvela 'las mentiras que todos llevamos encima'» El Periódico de Aragón (Noiz kontsultatua: 2018-10-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27536231
# Barbara Balzerani

Barbara Balzerani (1949ko urtarrilaren 16a – 2024ko martxoaren 4a) Brigada Gorriak talde armatu komunistako buruzagia eta idazlea izan zen.

## Bizitza

Barbara Balzerani Colleferron jaio zen, Erroman (Italia), 1949ko urtarrilaren 16an. 2024ko martxoaren 4an hil zen, 75 urte zituela.

## Ibilbide politikoa

1970eko hamarkadan, Balzerani Brigada Gorrien buru bihurtu zen Erroman. Zenbait atentatutan parte hartu zuen, hala nola Girolamo Minervinirenean eta Aldo Mororen eskoltaren hilketan 1978. urtean. Mario Moretti buruzagi nazionala atxilotu ondoren (1981), arrakastarik gabe saiatu zen erakundearen banaketa ekiditen, eta "Brigate Rosse - Partito Comunista Combattente" ren lider bihurtu zen; Giovanni Senzani, berriz, "BR - Partito Guerriglia" ren buru izan zen.
Balzerani izan zen 1985ean atxilotu zuten Brigada Gorrien azken lider historikoetako bat. Espetxetik, Florentziako alkate ohia, Lando Conti, hiltzearen erantzukizuna eskatu zuen. Betiko kartzela-zigorra ezarri zioten, baina 2006ko abenduaren 12an indultatua izan zen. Askatasun osoa izan zuen 2011n.

## Idazlea

Balzeranik lau liburu idatzi zituen:
* Compagna luna (1998).
* La sirena delle cinque (2003).
* Perché io, perché non tu (2009).
* B eta Cronaca di un'attesa (2011).

## Erreferentziak

* ↑ «"Iraultzaileon porrot nagusia ez da materiala izan, mentala baizik"» Argia (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ (Italieraz) «Morta a Roma l'ex Br Barbara Balzerani» Agenzia ANSA 2024-03-04.
* ↑ «Libertà condizionata per la Br Balzerani» Il Corriere della Sera archive (Il Corriere della Sera).

## Ikus, gainera

* Brigada Gorriak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3634588
* Multimedia: Barbara Balzerani / Q3634588
# Agustín de Luque Coca

Agustín de Luque Coca espainiar militar eta politikaria izan zen, Gerra ministroa eta Guardia Zibilaren zuzendari nagusia.

## Biografia

Malagan jaio zen 1850eko urriaren 1ean, Juan José Luque Ortiz teniente koronelaren eta Juana Coca Ocañaren semea. Hamalau urterekin sartu zen Toledoko Infanteria Ikastetxean. 1868an alferez graduatu zenean, Elisabet II.a tronutik kendu zuen iraultzan parte hartu zuen.
Hirugarren Gerra Karlistan borrokatu zuen eta Melillan eta Kuban destinatu zuten Gerra Hispaniar-estatubatuarrean, non dibisioko jeneral izatera igo zen.
Errepublikanoarekin lotuta egon zen Manuel Ruiz Zorrillaren bitartez. Gerra Ministerioan kabineteburu bezala lan egin zuen, non ministro izatera iritsi zen lau aldiz (1905; 1906-1909; 1911 eta 1912-1915). Palentzia eta Lugo probintziako senatari hautatua izan zen (1905-1908), geroago, biziarteko senatari izendatua izateko (1909).
Guardia Zibilaren zuzendari nagusia izan zen bi aldiz: 1913ko urriaren 30etik 1915eko abenduaren 10era eta 1917ko apirilaren 20tik 1917ko ekainaren 26ra. Horri zor zaio Derrigorrezko Zerbitzu Militarraren Legea onartzea. 1920ko urriaren 6an, Gerra Ministerioak dekretu bat argitaratu zuen, Agustin Luque y Coca teniente jeneralak komandante jeneral kargua eta Elbarrien kuartela uztea eta arauzko adina betetzeagatik erreserbara igarotzea xedatuz.
1925ean, Miguel Primo de Rivera diktadoreak Gorputz Hezkuntza, Hiritar eta Aurremilitarren Zerbitzu Nazionala sortzeko proiektua landu zuen batzordeko presidente izendatu zuen.
Senatari izan zen hainbat alditan, besteak beste, 1905-1907 legealdian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5660944
* Multimedia: Agustín de Luque y Coca / Q5660944
# Muriel Barbery

Muriel Barbery (Casablanca, Maroko, 1969ko maiatzaren 28a) frantziar eleberrigilea da.

## Biografia

Muriel Barbery 1969an jaio zen, Casablancan, irakasle familia batean. Filosofiako agregatua (1993) Goi Eskola Normalean (Paris), Borgoinako Unibertsitatean hasi zuen bere ibilbidea.
Gero, Saint-Lon irakatsi zuen. Villa Kujoyaman egonaldi bat irabazita, IUFM (Institut universitaire de formation des maîtres) batean zuen filosofiako irakasle postua utzi zuen, eta 2008an eta 2009an, Kiotora joan zen bizitzera, Stéphane Barbery senarrarekin batera.
Hedabide eta publikoarekiko itzalean egon nahiz, presio mediatikotik urrun bizi izan da. Europara itzulita, Amsterdamen bizi izan zen, eta, gero, Tourainera joan zen. Stéphane Barberyrengandik bananduta, gerora berriz ezkondu zen.
2020ko abuztuan, Amélie Nothombekin elkarrizketatu zuen Didier Jacobek L'Obs-erako.

## Herri kulturan

L'Élegance du hérisson (2006) eleberria zinemara egokitu zuten bi urte geroago: Le Hérisson, besteak beste, Josiane Balasko, Garance Le Guillermic eta Togo Igawa zirela aktore.

## Argitalpenak

* 2000: Une gourmandise, éditions Gallimard, coll. «Blanche», 2000, 145 p. ISBN 2-07-075869-9; rééd. 2002, coll. «Folio» (no 3633), 165 p. ISBN 2-07-042165-1
* 2006: L'Élégance du hérisson, éditions Gallimard, coll. «Blanche», 2006, 359 p. ISBN 2-07-078093-7; rééd. 2007, coll. «Folio» (no 4939), 413 p. ISBN 978-2-07-039165-3
* 2015: La Vie des elfes, éditions Gallimard, coll. «Blanche», 2015, 304 p. ISBN 2-07-014832-7; réed. 2019, coll. Folio (no 6569). 336 p. ISBN 978-2-07-271423-8.
* 2019: Un étrange pays, éditions Gallimard, coll. «Blanche», 2019, 400 p. ISBN 9782072831508
* 2020: Une rose seule, éditions Actes Sud, 2020, 158 p. ISBN 978-2-330-13922-3
* 2022: Une heure de ferveur, éditions Actes Sud, 256 p. ISBN 9782330168254

## Sariak

* Une gourmandise:
** 2000: Prix du Meilleur livre de Littérature gourmande 2000
** 2001: Prix Bacchus-BSN
* L'Élégance du hérisson:
** 2006: Prix Georges-Brassens
** 2007: Prix des libraires
** 2007: Prix Culture et Bibliothèques pour tous
** 2007: Prix Rotary International
** 2007: Prix Vivre Livre des Lecteurs de Val d'Isère
** 2007: Prix de l'Armitière (Rouen)
** 2007: Prix «Au fil de mars» (Université de Bretagne-Sud)
** 2007: Prix littéraire de la Ville de Caen

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Alexandre Fillon, « Muriel Barbery, la surprise de l'année », Madame Figaro, 22 juin 2007.
* 1 2 G.M., « Muriel Barbery : la reine du best-seller reste zen », Le Figaro, mis en ligne le 17 avril 2009.
* ↑ Mohammed Aïssaoui, « Muriel Barbery : pourquoi le silence ? », Le Figaro, mis en ligne le 3 juillet 2009.
* ↑ Mohammed Aïssaoui, « Le charme discret de Muriel Barbery », Le Figaro, mis en ligne le 15 octobre 2007.
* ↑ Marie Chaudey. (2015). «Une vie après le hérisson» La Vie (3627): 72-74. ISSN 0151-2323...
* ↑ Didier Jacob. (20 au 26 août 2020). «Nothomb et Barbery, sœurs de lettres» L'Obs.

## Kanpo estekak

* Muriel Barbery parle d’Une Rose seule - Revista Bearn
* Datuak: Q235731
* Multimedia: Muriel Barbery / Q235731
# Antònia Bardolet

Antònia Bardolet i Boix (Vich, Osona, Bartzelona, Katalunia, 1877ko abenduaren 11 – Borredá, Bergadá, Bartzelona, Katalunia, 1956ko abenduaren 17a) bartzelonar idazle eta feminista ezaguna izan zen.

## Bizitza

Autodidakta izan zen eta esperanto hizkuntzaren defendatzaile sutsua izan zen. Kontzientzia sozial indartsu batek bultzatuta, emakumeen oinarrizko eskubideen alde eta herrialdeko kulturaren alde borroka egin zuen, eta horrek manifestazio bat baino gehiago banderapean jartzera eraman zuen, printzipio patriotiko batzuk defendatuta. Bere etxea, urte luzez, tertulia eta topaketa intelektualen gunea izan zen. Bere lehen bertso-idazkiak aldizkako argitalpenetan agertu ziren, hala nola Vichherriko Gaceta Montañes eta Bartzelonako Feminal argitalpenetan. Prosan idaztera bideratu zuen bere lanaren zatirik handiena. Biblioteca d'autors vigatans lanean, psikologia femeninoari buruzko narrazioen bilduma argitaratu zuen - Siluetes femenines (1918) -, eta horietako batzuk geroago agertu ziren Lectura Popular aldizkarian. 1918an ingelesaren itzulpen batzuk argitaratu zituen aldizkarietan, horien artean nabarmenena Margaret Ellen estatubatuarraren Henry Ruffin Isiltasunaren defendatzailea eleberria da, Revista de Vich aldizkarian argitaratua. Bere ibilbide literarioan zehar, Bardoletek sari batzuk lortu zituen hainbat sariketatan. Astronomiarekiko zaletasunak José Pratdesaba astronomo ospetsuak Vicheko bere behatoki partikularrean egiten zituen ikerketetan laguntzera bultzatu zuen.

## Lanak

* Itzulpengintza: El defensor del silencio ★ (1918). Vic: Revista de Vic.
* Prosa: Justícia de Déu. Resignació crudel (1921? ). Bartzelona: Lectura Popular, v. XXI. 352zk.
* Narrazioak: Siluetes Femenines (1918). Vic: Gazeta Montañesa, Biblioteca d’Autors Vigatans, XI.

## Erreferentziak

* 1 2 Macias Roqueta, Aida. Diccionario Biográfico de Mujeres. Antonia Bardolet Boix. .

## Bibliografia

* Matheu, Francesc (1921? ). '"Irakurketa herrikoia". Il·lustració Catalana, numero. 21. Bartzelona.
* Pinyol, Ramon (2006). "Les escriptores catalanes vuitcentistes i la traducció". Quaderns Krema, Revista de la traducció, número. or. 67-75. Bartzelona.
* Kataluniako Liburutegiko Catàleg. Fitxa elektronikoak. Kontsulta: 09/09/22.
* Datuak: Q19997906
* Multimedia: Antònia Bardolet i Boix / Q19997906
# Celsa Barja

Celsa Barja Rodríguez (O Pereiro, Meskita, Ourense, 1966ko abuztuaren 29a) galiziar idazlea, editorea, saiakeragilea eta poeta da, galizieraz eta gaztelaniaz idazten du. 1996an, Psikologian lizentziatu zen, Orenseko INGABAD-en

## Ibilbidea

Ourense hirian garatzen ditu bere jarduera artistikoak .Bere burua honela aurkezten du:
| « | Aprendiz de xuntaletras e faladora de silencios... | » |

## Galizierazko lanak
### Poesia

* Espindo un bico, 2010
* La flor y su herida
* Con unas letras
* A fervenza das poetas
* Entre voces

## Gaztelaniazko lanak
### Poesia

* Con unas letras
* Algo de mí
* La flor y la herida
* Fiat lux
* Sucede que ...
* Tango

### Narrazioak

* Volver a casa
* Entre tú y yo, relatos cortos
* Mea culpa, novela erótica
* Etiam peccata
* Inmanente trinidad
* Orfandad inmemorial
* Cenicienta

## Sariak

* 2009an Ipuin laburren lehen saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ SoydEspaña.com. (27 de abril de 2011). Entrevista con Celsa Barja. .
* ↑ Escritoras. Entrevista con Celsa Barja, poeta. .
* ↑ La Región. (15 de septiembre de 2009). De Orense para el mundo. Ese gusto por escribir. .
* ↑ Copia archivada. .

## Kanpo estekak

* Egilearen bloga galegoz
* Egilearen bloga gaztelaniaz
* Egilearen fitxategia Galiziako Idazleen Elkartean
* Datuak: Q8343370
# Amaia Barrena García

Amaia Barrena García (Basauri, Bizkaia, 1989) idazlea da, poeta.

## Biografia
### Formakuntza

Amaia Barrena Historian lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, Gasteizko fakultatean (2007-2012).
Unibertsitate Masterra: Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako, Batxilergoko, Lanbide Heziketako eta Hizkuntzen Irakaskuntzako Irakasleen Prestakuntza, Deustuko Unibertitatean (2012 – 2013).
Bikoizketa zinematografikoko tailerra Euskal Herriko Zinema Eskolan (2020).
Lokuzio eta telebista ikastaroa, MasterD Akademian (2017-2018)

### Idazle

Haurtzarotik idazketaren zale amorratua, nazioko eta nazioarteko 23 sari baino gehiago irabazi ditu, horietako lehena Basaurin, 18 urte besterik ez zituenean Gerra Zibileko poema bati esker. Gainera, poesia tailerrak ematen ditu.
Txiki-txikitatik idatzi du. Irakurtzen jakin aurretik ere idazten omen zuen. Bere ipuinak egiten zituen jolastuz. Koadernoak sorginen istorioekin, poema txikiekin, gutunekin.
Amaiarentzat poesia ispilu bat da, identitate bat, lagun ikusezin hobe bat, hizkuntza bat, bizimodu bat, begiratzeko, adierazteko, ulertzeko modu bat. Bere garaipen eta poz handi guztiak eman dizkio.

### Kudeatzaile

Imaginautak Kultur Elkartea kudeatzen du, «sormenezko zerbait egiten duen pertsona ororentzat diziplina anitzeko topagunea». Gustuko zerbait izanez gero eta partekatzeko gogoa, elkartea tribu bat da elkar ezagutzeko, bermatzeko eta barre egiteko. Ekitaldiak egiten dituzte Bilborocken, Nai Luan eta La Perreran. Ideia da norbera bezala sentitzen diren pertsonak aurkitzea, arteari lekua ematea eta kultura dagokion tokira, auzora, kalera, hurbiltzea.

## Argitalpenak

* Para ahorrar laberintos (Las causas perdidas), (2017).
* Un melón en la maleta (Las causas perdidas), (2018)
* Mi olor antes del perfume.
* Pétalos impares, (2020).

## Sariak

Estatuko eta nazioarteko 23 literatur sari irabazi ditu, lehena Basaurin. Beste zenbait:
* "En Amor a Dos" gutun Lehiaketa irabazi zuen bi alditan, Arucasen (Kanaria Handia).
* 2014an Mijas XIX Certamen Cartas de Amor Villa de Mijas lehiaketan 1. saria “El Horario de lo insano” gutunarekin.
* 2018an Un amor entre cigüeñas. Gurutzetako kultur etxeak antolatzen duen Maitasun Gutunen Lehiaketaren 23. edizioa.
* 2021eko Pontevedrako Díselo a quien maltrata «Esaiozu tratu txarrak ematen dituenari» Gutun Lehiaketa.
* 2023an Barakaldoko udalak antolatzen duen Cartas de Amor-Bihotzaren hitzak. 1. saria.

## Erreferentziak

* ↑ r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f, r01etpd158aa64558419b9ec5ed77644af02263cda. (2015-01-10). «ECPV Escuela de Cine del País Vasco» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2024-05-06).
* ↑ «Amaia Barrena, poeta» EITB 2021-11-24 (Noiz kontsultatua: 2023-09-27).
* ↑ Andrés, Silvia. (2023-03-27). «Amaia Barrena: “Escribir fue y es la manera que he encontrado de hablarme, entenderme y defenderme”» Bidebieta (Noiz kontsultatua: 2023-09-22).
* ↑ «Ayuntamiento de Barakaldo - 20230130-Los premios del certamen de "Cartas de Amor- Bihotzaren Hitzak" se quedan este año en Euskadi - Más Información» www.barakaldo.eus (Noiz kontsultatua: 2023-09-27).

## Kanpo estekak

* Amaia Barrena Garcia, CV
* Datuak: Q122840907
# Maria Rita Barrenetxea

Maria Rita Barrenetxea Morante (Bilbo, Bizkaia, 1757ko maiatzaren 13a - Madril, Espainia, 1795eko azaroaren 23a), Solanako Markesa eta Carpiko Kondesa, aristokrata eta gaztelaniazko idazlea izan zen. XVIII. mendeko ilustratua. Euskal Herriko lehenengo emakume antzerkigiletzat onartua izan da.

## Bizitza

Bilbon, 1750eko maiatzaren 13an jaioa, Maria Ritaren gurasoak aristokratak ziren biak: José Fernando Barrenetxea, Puertoko II. markesa, eta Ana María Morante, Solanako markesa. Ama hil ondoren, aita apaiz egin zen; eta biak, aita eta alaba, Valladolidera joan ziren bizi izatera. Maria Ritak Santa María la Real de Las Huelgas monasterioan egin zituen lehenengo ikasketak.
1775ean, Juan Sahagun Mata Linaresekin ezkondu zen, hori ere aristokrata, Carpioko kondea. Senarraren karguak zirela eta, lehendabizi Bartzelonara joan ziren, eta 1780an Madrilera, non senarrak alcalde de casa y Corte kargua bete zuen. Bi alaba izan zituzten.
Zenbait senitarteko Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen partaideak zituen, eta agian horren eraginez Maria Rita Real Sociedad Económica Matritense de Amigos del País delakoaren Emakumeen Biltzarreko lehendabiziko bazkideetako bat izan zen. Elkarte horretan, garaiko beste emakume ilustratu ezagunekin harremanetan izan zen, eta Gaspar Melchor de Jovellanos idazlea ezagutu zuen. Osasun ahula zuen, eta medikuak lekuz aldatzeko aholkua eman zion. Orduan, Bilbora itzuli zen; garai horretako zenbait gutun ezagutzen dira. Berriro ere Madrilera joanda, han hil zen, 1795ko azaroaren 23an.

## Lanak

Maria Rita Barrenetxearen lan gehienak galdu dira. Antzezlanak idatzi zituen batez ere, komediak bereziki. Bidaia-liburu bat ere aipatua izan da.
* Catalin, antzezlana. Portugaleten girotua. Urte askoan galduta egon ondoren, arartekoak berreskuratu zuen 2006an.
* La aya
* Izenbururik gabeko beste testu bat.

## Bibliografia

* "Catalin" de Rita de Barrenechea y otras voces de mujeres en el siglo XVIII. Hitzaurrea: Inmaculada Urzainqui. Alacant, Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, 2013.

## Erreferentziak

* 1 2 https://web.archive.org/web/20170208034156/http://www.basques.linhd.es/items/show/3492
* ↑ bilbaopedia.info
* ↑ http://www.cervantesvirtual.com/obra/catalin-de-rita-de-barrenechea-y-otras-voces-de-mujeres-en-el-siglo-xviii/
* Datuak: Q28860743
* Multimedia: The Countess of El Carpio, Marchioness de la Solana - Goya (Louvre RF 1942-23) / Q28860743
# Teodora Barrio

Teodora Barrio González (Marrubio, Castrillo de Cabrera, León, 1968), Dori Barrio izenez ere ezaguna, leonerazko idazlea da.

## Lanak

Txikitatik Cabreirese kulturan interesatua, kondaira eta tradizio ugari bildu ditu, baita hiztegi zabala ere Cabreirés, bere jatorriko dialektoan.
Bere idazkera guztiz oinarritzen da ahozko tradizioan eta bere eskualdeko arbasoen ohiturak berreskuratu eta kontserbatzeko gurarian, batez ere ipuin- generoa landu du.
2006an Ramón Menéndez Pidalen El Dialecto Leonés lanaren oroitzapenezko edizioan parte hartzeko aukeratutako idazleetako bat izan zen, non lehen edizioko faksimilea eta Espainiako eskola filologikoaren sortzaileak egindako inkestak biltzeaz gain, hainbat egileren 11 lan erantsi zituzten leoneraz, eta horien artean, idazle honen Augua fría y pan caliente, nunca fecierun buen vientre (Ur hotza eta ogi beroa, inoiz sabelari onik egina) ipuinak Cabrera Bajako euskalkiko lanketa literarioaren adibide izan zuen.
2016. urtean, Debaxu la Parra prosa lanak bigarren saria jaso zuen La Caleya elkarte astorganak antolatutako Astúrica de relatos cortos literatur lehiaketa tradizionalean.

## Argitalpenak

* Barrio González, Teodora (2006). El Dialecto Leonés, edición conmemorativa. Relato Augua fría y pan caliente, nunca fecierun buen vientre (en leonés). El Buho Viajero. p. 159. ISBN 84-933781-6-X.
* Barrio González, Teodora (2014). Diz qu'una vez... Depósito Legal: LE-634-2014 (en leonés). Soluciones Editoriales Peñalba S.L. p. 159.

## Erreferentziak

* ↑ Agencia ICAL. “Diz qu’una vez”… 12 relatos que recuperan el Cabreirés. .
* ↑ Xepe Valle. Dori Barrio: “Hínchaseme‘l peito cuandu veu cumu lus ñiños de Peña L’Aila ponen enterés nu que yis cuntamus”. .
* ↑ Para no perder la palabra. 7 de julio de 2006.
* ↑ Premio al colaborador de iLeon.com Alejandro Díez Gonzalez, autor del blog 'La Senda del Hayedo'. 29 de mayo de 2016.

## Ikus, gainera

* Leonés (Asturleoneko Leon eta Zamora)
* La Cabrera eskualdea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23816340