# Rifeko Meategien Espainiako Konpainia

Compañía Española de Minas del Rif (CEMR) 1908an Afrika iparraldean burdin minerala ustiatzeko sortutako sozietate anonimo espainiarra zen, eta Marokoko espainiar protektoratuaren lurraldean jarduten zuen. 1984an desegin zen.

## Historia

Algecirasko Konferentziaren nazioarteko akordioen arabera, Espainiak Marokoko iparraldean ezartzen du Marokoko Protektoratu Espainiarra, Rifeko mendiak eta Uixango aztarnategiak zeuden lekuan, Melillatik gertu. CEMRen akzioak 1908ko uztailaren 21etik aurrera negoziatu ziren. Helburu nagusia burdin minerala ustiatzea zen Uixan eta Axara mendietan, egungo Nador probintziako Beni Buifrur mendigunean eta Guelaya eskualdean. Meategia Nadorko hego-mendebaldetik 15 km-ra zegoen, Melillako kaitik 28 km-ra. CEMRko administrazio kontseilua mende hasierako Espainiako enpresa eliteak osatzen zuen: Miguel Villanueva (Marina ministroa), Alvaro eta Gonzalo Figueroa Torres (Romanonesko kondea eta Las Torresko dukea), Juan Antonio Güell eta Lopez (Güelleko kondea) eta Gerardo Roiz de la Parra eta Pedronimo.
mendearen hasieran ezegonkortasun politiko handi batean murgilduta zegoen eremua. Hobiak ustiatzeko, Bou Hamararekin (El Rogui izenarekin ere ezaguna) akordioa lortu zuen sozietateak. Bou Hamara Marokoko Abd al-Aziz sultanaren tronurako erregegaia izan zen, eta garaitua izan ondoren, Guelaya eskualdean finkatu zen bere lurraldearen gaineko kontrola hartuz. Akordioaren ondorioz, Bou Hamarari 400.000 pezeta ordaindu zizkion zilarrezko gogorretan, eta irabazien %20ko parte hartzea izan zuen. Afra mendiko aztarnategiak ustiatzeko akordioak ere egin zituen Bou Hamarak Afrikako Iparraldeko Konpainiak edo Compagnie minière de l'Afrique du Nordek —Frantziako hiriburukoa da Afra aztarnategietarako—, baita Beni Buifrurren ere. Gainera, Mannesmann bezalako Alemaniako altzairugintzako enpresariek meategien ustiapen eskubideak lortzeko praktika ustelak egiten zituzten. Bou Hamara abuztuaren 8an atxilotu zuten Beni Urriaguel (Aith Waryaghar bereberrez deituak) tribu bereberrik boteretsuena, eta Muley Hafid sultan berriaren armadaren esku utziko zuten, lepoa moztuz zigortua izanez. Melillako Gerra, San Juan de las Minasera trenbidea eraikitzen ari ziren langileen aurkako erasoaren ondorioz sortu zen, CEMRren meatzaritza eta merkataritza interesak kabilen aurrean babesteko, Muley Hafid-ek zonaldea aseguratzea eragotzi zuelako eta Frantziaren esku-hartzea mehatxatu zuelako Compagnie minière de l'Afrique du konferentziaren laguntzagatik.
1914an inauguratu zen Melilla-Limites (Beni Enzar) eta San Juan de las Minas (Segangan) arteko trenbidea, Manuel Becerra Fernándezen proiektuarekin. 1920 eta 1925eko uztailen artean, Melillako mea-kargalekua eraiki zuen, meategietatik ateratako burdin mea zamaontzietan sartzeko. Bertan, 1925ean probak egin ziren eta 1926an inauguratu zen.
1918-1967 bitartean, CEMRek 200.00 tona burdin mea baino gehiago esportatu zituen Erresuma Batura. Garai hartan Melillako portutik esportatu zuten Espainiako beste meatze-konpainia batzuk Compañía Minera de Setolazar eta Minera Hispano-Africana co izan ziren. 1956an Marokoren independentziarekin, CEMRk meategietan eta azpiegituretan inbertsioak egiteari utzi zion, Marokok nazionalizatzeko zituen aurreikuspenengatik, eta horien zati bat Marokoko Fotabalad enpresariaren lankidetzarekin administratu zen. 1967an, Bizkaiko Labe Garaiek minerala erosteari utzi ziotela iragarri zuten, eta 1968an, CERMeko aztarnategia desjabetu egin zuen Marokok, ez baitzegoen beharrezko inbertsiorik peletizazioan. Gainera, Marokok CEMRren Melillako azpiegiturak bereganatzen saiatu zen, hala nola kargalekua, trenbidearen zati bat, Melillako zentral elektrikoa eta erregaien biltegi bat. Beni Buifrurreko meategien kontzesioa Société d’Exploitation des Mines du Rif (SEFERIF) sozietate publiko marokoarrari esleitu zitzaion, Melillako CEMR-ETSAren instalazioak erabiltzeko kanon bat ordainduta. 1972an, Marokok beharrezko inbertsioak egin zituen Rifeko meatzaritza eta Nadorko Portua suspertzeko, besteak beste, AEBetako Eximbanken finantzaketarekin. Nadorko portua 1979an inauguratu zen eta SECERIFen azken ontziratzea 1980an egin zen Melillan. CEMR-ETSA 1984ko urriaren 16an likidatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Varela, José Antonio SAINZ. ¿Quiénes fueron los promotores de la "Compañía Española de las Minas del Rif? (2015). .
* 1 2 La ciudad de Melilla y sus autores, Diccionario biográfico de arquitectos e ingenieros (finales del siglo XIX y primera mitad del XX). .
* ↑ EL CARGADERO DE LA COMPAÑIA ESPAÑOLA DE MINAS DEL RIF EN MELILLA | Vida Marítima. .
* ↑ Moroccan Goal: Export Iron Ore. 1972-01-31 ISSN 0362-4331..
* ↑ Sanmartín Solano 1985, 68 orr. .
* ↑ Díaz Morlán, Pablo. (2015-10-01). «La Compañía Española de Minas del Rif y el Estado franquista ante la independencia de Marruecos. Facetas de la instrumentación recíproca (1951-1973)» Investigaciones de Historia Económica - Economic History Research 11 (3): 174–183. doi:10.1016/j.ihe.2014.09.001. ISSN 1698-6989..

## Bibliografia

* Sanmartín Solano, Ginés. (1985). «La Compañía Española de Minas del Rif (1907-1984)» Aldaba (5): 55-74. ISSN 0213-7925..

## Ikus, gainera

* Melillako minerala kargatzeko tokia
* Melillako Portua
* Bartzelonako Aste Tragikoa
* Melillako gerra

## Kanpo estekak

* Contenidos del documental Compañía Española de Minas del Rif
* Datuak: Q1121380
* Multimedia: Compañía Española de Minas del Rif / Q1121380