OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cortinarius duracinus

Cortinarius duracinus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria, zenbait autorek uste dute toxikoa izan daitekeela.
Sinonimoak: Gomphos duracinus, Hydrocybe duracina.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, ganbil kamutsetik zabaldura, titi luzanga baten arrastoekin, leuna. Azal higrofanoa marroi-kafesne kolorekoa hezetasunean eta okre gorrixka lehorrean, ertzera zurbilagoa, nahiko haragitsua.
Orriak: Libreak, zabal, lamelulekin, marroi-krema kolorekoak, hori gorrixkara biratuz.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: 7 eta 9 cm bitarteko garaierakoa eta 1,5 cm arteko diametrokoa, zuria edo zurixka, betea, gogorra, borra formakoa erraboil luzanga batekin, baina ardatz itxurakoa sarriago, sustrai antzekoarekin; gortina zuri iheskorrarekin.
Haragia: Zuria, edo pixka bat arrosa kolorekoa, usaingabea eta zapore gozokoa.
Etimologia: Cortinarius hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Duracinus epitetoa latinetik dator, azal gogorrekoa, esan nahi duen "duracinus" hitzetik. Kapelaren azala gogorra duelako eta haragi trinkoa.

## Jangarritasuna

Zalantzazko jangarria, toxikoa izan daiteke.

### Nahasketa arriskua

Azpigeneroko beste espezie batzuekin nahas daiteke, hala nola: Cortinarius rigens, Cortinarius candelaris.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Koniferoen eta hostozabalen basoetan. Urria.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Txina, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 218 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 181 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
* ↑ Cortinarius duracinus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80992960
# Entocybe nitida

Entocybe nitida Entolomataceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus ardosiacus, Entoloma nitidum (Basionimoa), Rhodophyllus nitidus, Hyporrhodius nitidus.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, ez oso mamitsua, kanpai-itxurakoa, urdin-more kolorekoa, fibrila ilunagoekin eta zetadun distirekin.
Orriak: Zabalak, zabal samar, sinuado-itsatsiak, laster libreak; zurixkak, gero haragi kolorekoak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: 4 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta cm 1 inguruko lodierakoa, zilindrikoa, goian mehetua, leuna, barnehutsa-barrubetea eta kapelaren kolorekoa, fibrila ilunagoekin, oinarri zurixka eta askotan sinuadua edo okertua.
Haragia: Zuria, haritsua hankan, usain arina du, baina pixka bat higuingarria eta zapore gozoa.
Etimologia: Entoloma hitza grekotik dator; ertza barrurantz biribildua, esan nahi du. Nitidum epitetoa berriz latinetik dator, garbia, bikaina, esan nahi duen "nitidus" hitzetik. Bere kolore ederragatik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Kapelan eta oinean duen kolore urdin bereziagatik nahastezina da.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Baso mistoetan, askotan pinudietan.

### Banaketa eremua

Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Europa, Errusia, Japonia, Taiwan, Australia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 192 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 213 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Entocybe nitida: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23034863
* Multimedia: Entoloma nitidum / Q23034863
# A

    Artikulu hau euskal letrari buruzkoa da; letra grekoa gaitzat duena beste hau da: «Alpha (hizkia)»
A euskal alfabetoko lehen hizkia eta lehen bokala da, munduko beste alfabeto askotan erabilia, latindar alfabetoaren parte. A (larriz) eta a (xehez) idazten da. Antzinako Greziako alfa hizkiaren antzekoa da forman, hortik baitator. Hizkia larria (A) hiruki batean gorantz doazen bi lerroek eta, erdian, mozten duen lerro horizontal bat da. Hizkia xehea, aldiz, bi motara idatzi daiteke, bi solairu dituen a eta solairu bakarra duen ɑ. Bigarren hau ohikoagoa da eskuz idazterakoan, edo eskuzko formak irudikatzen dituzten tipografietan, bereziki umeentzat bideratuta baldin bada. Tipografia batzuetan, kurtsibak ere forma hori hartzen du.

## Historia

A hizkia idi (lit. alef) buruaren piktograma moduan sortu zen egiptoar hieroglifoetan edo brontze aroko alfabetoan.
| Idi burua Egiptoar hieroglifoa | Idi burua proto-semitikoa | Aleph feniziarra | Alpha grekoa | A etruskoa | A erromatarra |

## Euskaraz

"A" garrantzi handiko hizkia da euskaraz, mugatzaile nagusia delako.
Hitz batzuek eta zenbait izen berezik, "a itsasia" dute, hau da, berezkoa dute amaierako "a" eta ez da mugatzailea. Hitz batek a itsatsia duen ala ez jakiteko, hiztegian begiratu behar da. Horien artean daude labana (labana bat) eta Donostia (Donostiara noa).

## Adierazteko beste aukera batzuk

| NATO alfabetoa | NATO alfabetoa | Morse kodean | Morse kodean |
| Alpha | Alpha | ·– | ·– |
| Seinale bandera | Semaforoa | Amerikar keinu hizkuntza (Espainiakoa eta Frantziakoa desberdinak izan daitezke) | Braille |

## Erreferentziak

* 1 2 a itsatsia Euskara Batuaren Eskuliburuan (Euskaltzaindia, kontsulta: 2020-12-12)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9659
* Multimedia: A / Q9659
# Calonarius saporatus

Calonarius saporatus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Cortinarius saporatus (Basionimoa), Phlegmacium saporatum.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, gero zabaldua, ertza beherantz biribildua. Kapelaren azala likatsua hezetasunean, lehorra eta distiratsua eguraldi lehorrarekin. Gainazala zikindua eta lausotua gorrixkaz edo lehoi kolorez hondo okre edo arre-okre kolorekoarekin; ertza oliba antzeko-hori kolorekoa.
Orriak: Estu, mehetu-itsatsiak, zabalak, beixetik okre antzekora doan kolorekoak tonu morerik gabe. Koskadun ertzak.
Hanka: 5 eta 7 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, erraboil lodi marjinatu eta lautu batekin. Horixka-okre antzeko kolorekoa, arrexka errezelaren ertzean, zurixka behealdean.
Haragia: Zurixka, urtsua oinaren goialdean eta orrietan. Usain nabarmenik gabe eta zapore gozoarekin.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Saporatus epitetoa latinetik dator, zapore, dastamen, esan nahi duen “sapor” hitzetik. Bere haragiaren zapore atseginagatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua

Pinus sivestris-en azpian, leku lehorretan.

### Banaketa eremua

Quebec, Europa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 145 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Calonarius saporatus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130621768
# Cortinarius turgidus

Cortinarius turgidus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Balio gastronomiko gutxi du, genero ia osoak bezala.
Sinonimoak: Gomphos turgidus, Inoloma turgidum.

## Deskribapena

Kapela: 10 cm arteko diametrokoa, hemisferikotik ganbilera, Kapelaren azala pruinadun samarra, buztin kolorekoa.
Orriak: Adnatuak, zuriak, espora-jalkinaren ondoren marroi bihurtzen dira.
Hanka: Trinkoa, 7 cm arteko garaierakoa, oinaren oinarria zabaltzen duen erraboil bereziarekin, zuria baina goialdean okrez zikintzen da espora-jalkinaren ondoren.
Haragia: Harroa, zurixka kapelan, zahartzean pixka bat ilundu egiten da. Usain nabarmenik gabea.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Turgidus epitetoa latinetik dator, irmoa, puztua, esan nahi duen “turgidus” hitzetik. Bere itxuragatik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Cortinarius sordescens delakoaren antzeko kolorea du, baina honek oin zilindrikoa du, ez erraboilduna.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Hainbat basotan, batez ere pagadietan, non ugariak diren. Batzuetan mendiko pinudietan.

### Banaketa eremua

Europa (Batez ere Euskal Herria, Hungaria, Danimarka), Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 207 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Velazquez Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Catalogo micológico. Banco de setas, Es or..
* ↑ Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia, Es or..
* ↑ Cortinarius turgidus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10667807
# Gaberako aterbea

Gaberako aterbea Bertolt Brechten Die Nachtlager poeman oinarritutako Mikel Laboaren abestia izan zen, lehendabizikoz 1972an Euskal Kanta Berria albumean agertu zena. 1989an Berriro, Hamabi diskoan berrargitaratu zuen, Iñaki Salvadorren konponketekin.
Negu Gorriak taldeak 1990ean bere bertsioa egin zuen Txerokee, Mikel Laboaren Kantak omenezko albumerako. Taldeak lehenengo estrofatik hartu zuten bere izena hain zuzen ere:
| « | Kontatu didate Nueva York-en Broadway eta 26 karrikaren kantoian, Negu gorrian, gizon batek gabero jendeari otoi eskatzen aterbea bilatzen duela bilutsirik daudenentzat. | » |
Gero irundar taldeak Negu Gorriak diskoaren barnean ere kaleratu zuen.

## Oharrak

* ↑ Ich höre, dass in New York An der Ecke der 26. Straße und des Broadway Während der Wintermonate jeden Abend ein Mann steht Und den Obdachlosen, die sich ansammeln Durch Bitten an Vorübergehende ein Nachtlager verschafft.

## Erreferentziak

* ↑ (Alemanez) «Die Nachtlager – Bertolt Brecht (1931)» Midnight Reading Sessions 2014-12-10 (Noiz kontsultatua: 2024-10-23).
* ↑ «Gaberako aterbea» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-23).
* ↑ Sarrión Andaluz, José; Vázquez Álvarez, Iñaki. (2024-09-06). Salvador Salvador López Arnal, la humildad de un sabio López Arnal, la humildad de un sabio. Dykinson ISBN 978-84-1070-107-6. (Noiz kontsultatua: 2024-10-23).

## Kanpo estekak

* Negu Gorriak taldearen Gaberako aterbea abestia entzungai
* Datuak: Q12258064
# RKO Pictures

RKO Pictures (Radio-Keith-Orpheum) filmak ekoiztu eta banatzen zituen Estatu Batuetako enpresa, XX. mendearen hasieran, 1928ko urriaren 23an sortu eta 1960 inguruan itxi zena. New York hirian egoitza zuen.
Kalitate handiko filmak egin zituen, asko eta asko zinemaren historian klasiko bihurtu direna. B saileko film asko ere egin zituen. 1940tik aurrera izan zuen urrezko aldia, batik bat, Orson Wellesen Citizen Kane (1941, Kane hiritarra) eta The Magnificent Ambersons (1942, Ambersondarren handitasuna) maisulanei esker. RKOn lan egin zuten, besteak beste, George Cukor, John Ford, Jacques Tourner zuzendariek, David O. Selznick eta Merian C. Cooper ekoizleek eta Katherine Hepburn, Fred Astaire, eta Robert Mitchum antzezleek. 1948an Howard Hughesek erosi zuen, eta 1957an Desilu telebista-etxeak, baina ordurako gainbeheran zegoen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q267282
* Multimedia: RKO Pictures / Q267282
# Juan Jose Etxeberria

Juan Jose Etxeberria Monteberria (Donostia, 1935eko urriaren 23a) gipuzkoar ikertzailea eta ekonomista da.

## Biografia

Deustuko Unibertsitate Komertzialean lizentziatua Ekonomian. Zuzenbide lizentziatura ere eskuratu zuen Deustuko eta Valladolideko Unibertsitateetan. Elgoibarko Makina-Erreminten Elkargoko zuzendaria (1960-1961), Banco de Bilbao banketxeko zerbitzu-zuzendaria eta azpikontulari nagusia (1961-1969), Bilboko Banku Industrialeko zuzendari nagusia (1969-1975), Bankoako kontseilariordea eta lehendakaria (1975-1988), Donostiako Aurrezki Kutxa Munizipaleko lehendakaria (1988-1990), Kutxako Txandakako lehendakari (1991) eta Donostiako Orfeoiaren lehendakaria (1984-1990).
Gaur egun Luzaro erakundeko lehendakaria da (1992), Bankoako lehendakariordea (1997), ESTEko MBAren zuzendaria, Deustuko Unibertsitatearen Donostiako campusean (1994) eta enpresen estrategian aholkulari. Eusko Ikaskuntzako diruzain izan zen 1978tik 1991ra.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12261002
# Juan María Azkue

Juan María Azkue Bidaurrazaga (Getxo, 1943ko urriaren 23a) bizkaitar txirrindulari ohia da, profesionala 1967tik 1971ra.

## Palmaresa

1964
* 3. Nafarroako Itzulian
1965
* 5. Nafarroako Itzulian
1966
* 3. Santikutz Klasikan
* 6. Nafarroako Itzulian
1967
* 3. Pascuas Sari Nagusian
1968
* Cuprosan Sari Nagusia
* 4. Levanteko Itzulian
1969
* Altsasuko Saria

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzulia | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | 46. | - | - |
-: Ez zuen parte hartu

## Taldeak

* Ferrys (1967-1968)
* Karpy (1969-1971)

## Erreferentziak

* ↑ Urtekaria: Juan María Azkue

## Kanpo estekak

* Juan María Azkue - ProCyclingStats
* Datuak: Q122062316
# Anna Angyal

Anna Angyal (hungarieraz: Angyal Anna), jaiotzez Engel, (Veszprém, 1848–1874) hungariar idazle eta irakasle judua izan zen.
1848an Veszprémen jaioa, bere jaioterriko judu komunitateko eskolan ikasi zuen, eta gero Hódmezővásárhely herrian, bere aitak irakasten zuen eskolan. Hungariako, Frantziako eta Alemaniako literaturan aditua, hamasei urterekin hasi zuen bere literatura ibilbidea. Lehen eleberri laburra, Egy magyar család kalandjai izenburua zuena, Szegedi Hiradó aldizkarian argitaratu zuen. 1865ean Előítéletek ipuina argitaratu zuen Magyar Izsráelita aldizkarian, eta bertan Hungariako juduen egoera deskribatu zuen. 1868an Ilonka és Elemér eleberri historikoa kaleratu zuen. Lan hori amaitu ondoren, Pestera joan zen irakasle pribatu gisa. Hiri horretan autobiografia eta hainbat poema idatzi zituen. 1874ko udazkenean hil zen gaixotasun baten ondorioz.

## Erreferentziak

* 1 2 (Alemanez) Kayserling, Meyer. (1879). Die jüdischen Frauen in der Geschichte, Literatur und Kunst. Leipzig: F. A. Brockhaus, 300-301 or. (Noiz kontsultatua: 2024-10-23).
* ↑ (Hungarieraz) Újvári, Péter. (1929). Magyar zsidó lexikon. , 44 or. (Noiz kontsultatua: 2024-10-23).
* 1 2 (Ingelesez) Singer, Isidore. (1901). «Angyal (Engel), Anna» The Jewish Encyclopedia (New York: Funk & Wagnalls) 1: 603. (Noiz kontsultatua: 2024-10-23).
* ↑ (Alemanez) Blumesberger, Susanne; Doppelhofer, Michael; Mauthe, Gabriele. (2002). Handbuch österreichischer Autorinnen und Autoren jüdischer Herkunft 18. bis 20. Jahrhundert. 1 Munich: K. G. Saur, 33-34 or. ISBN 3-598-11545-8. (Noiz kontsultatua: 2024-10-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q770021
# Itzal jendea

Itzal jendea, baita ere itzalak, itzaletako mamuak edo masa beltza, testigu askoren testigantzen arabera, oso inguru desberdinetan ager daitezkeen entitate gaiztoak edo gutxienez beldurgarriak dira. Horren arabera, logeletan ager daitezke baina baita ere jenderik gabeko inguruetan, herri txikietan, errepideetan... Normalean oso handiak dira. Euskal Herrian ziur aski kasu ezagunena Aiurdingo tunelaren gertaera izango da. Testiguek diotenez zerbait gaiztoa sortzen da fenomeno horretatik baina ez dira benetako erasoak eragin dituzten fenomenoak ezagutzen. Mitoa aspaldikoa da eta folklore guztietan ezagutzen da.

## Mitoa

Mundu osoan antzeko gertaerak deskribatu dira: pertsona batek edo batzuek, gauean, itzal handi batekin egin dute topo. Gerta daiteke ere logelan edo etxe barruan agertzea. Itzalaren itxura mehatxagarria da. Narrazioa mitologia eta tradizio folkloriko askotan jaso da.
Fenomenoaren interpretazio herrikoia paranomalitatearekin lotuta etorri izan da:
* deabruak
* espiritu gaiztoak, mamuak
* estralurtarrak
Ohikoa da, bestetik, fenomenoa zorte txarrarekin lotzea.
Dena dela, fenomenoa oso zaharra da. Antzinako Ekialdean, esaterako, itzalak azpimunduan bizi diren hildakoen espirituak ziren. Biblian "tsalmaveth" kontzeptua aurkitzen dugu, literalki, "heriotzaren itzala".

## Psikologiaren ikuspuntua

Psikologia eta, neurri batean, fisiologia fenomenoari azalpen zientifikoa ematen saiatu dira. Hauek dira itzal jendearen iturri moduan aipatu diren arazo batzuk:
* Loaren paralisia
* Haluzinazioak
* Drogen erabileraren ondorioak (kokaina, metanfetamina)
* Zenbait botiken erabileraren ondorioak
* Lo gutxiren ondorioa

## Erreferentziak

* ↑ https://books.google.es/books?id=0lkscwxGSoAC&pg=PA122&dq=dark+shadow+entity+corner+eye&hl=en&sa=X&ei=rc9DUYviLNTqqAG4m4GAAQ&redir_esc=y#v=onepage&q=dark%20shadow%20entity%20corner%20eye&f=false
* ↑ https://www.blueletterbible.org/lang/lexicon/lexicon.cfm?Strongs=H6757&t=KJV
* ↑ https://books.google.es/books?id=_t63WJiZb3cC&pg=PA3&hl=en&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
* ↑ https://books.google.es/books?id=yFGJV5XSNhYC&pg=PA17&hl=en&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

## Ikus, gainera

* Aiurdingo tunelaren gertaera

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Itzal jenderari buruzko artikulua.
* (Gaztelaniaz):Itzal gizonak.
* Datuak: Q2566867
# Op art

Op art arte mugimendu abstraktu modernoa da, 1960. urtean agertu zena. Optikaren oinarrietatik abiaturik, ilusio optikoak sortzen ahalegintzen zen. Kolore hotzen eta beroen arteko aurkakotasunaren edo geometriako irudi zuri-beltzen bidez mugitzen ari direla diruditen gainaldeen, kolore-aldaketen eta hondo- eta forma-aldaketen ilusio optikoak sortzen ziren.

## Artista nabarmenak

Kazimir Malevitx eta Piet Mondrian izan ziren op art mugimenduaren aitzindariak. New York izan zen op art mugimenduaren gunea.
Fundatzailetzat har ditzakegu Victor Vasarely, Yaacov Agam (erliebezko koadroen egile), Bridget Riley, Jeffrey Steele, Richard Anuszkiewicz, eta Michael Kidner
Korrontea definitu zelarik ildoari jarraitu zioten artista batzuk izan ziren Jesús-Rafael Soto, Carlos Cruz Diez, Youri Messen-Jaschin, Julio Le Parc, Zanis Waldheims, Matilde Pérez, Kenneth Noland, Frank Stella, Josef Albers, Lawrence Poons, Piero Dorazio, Omar Rayo, Eusebio Sempere, eta zenbait artista latinamerikar hala nola Cristian Mac Entyre, Fabián Burgos, Karina Peisajovich, Christian Wloch eta Abel Ventoso, beste batzuen artean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q182331
* Multimedia: Op art / Q182331
# Ez hildako

Bizidun hildakoa edota ez hildakoa gorpu baten berpizkundetik sortutako izaki fantastikoa da. Halere, bizidun hildakoa ez da bizitzan zituen gaitasun guztiekin itzultzen; mugitzeko gai den gorpu bat besterik ez da, eta zenbaitetan baita pentsatzekoa ere.
Bizidun hildakoa izendapenaren barnean izaki asko sartzen dira: banpiroak, zonbiak, momiak, litxeak, eskeletoak eta abar.

## Ez hildako batzuk

Hona hemen ospetsuenak:
* Anchimallen
* Momia
* Draugr
* Nazgul
* Gashadokuro
* Jiang Shi
* Liche
* Banpiro
* Bururik gabeko zaldizkoa
* Zonbi
* Mamu

## Erreferentziak

* ↑ https://mitologia.fandom.com/es/wiki/Muerto_Viviente

## Kanpo estekak

* Datuak: Q239872
* Multimedia: Undead / Q239872
# Meza beltz

Meza beltza delakoak meza katolikoa emulatu nahi duen ospakizuna da. Nagusiki satanismoaren erritualtzat jo ohi da, bai eta mezaren parodiatzat ere. Orokorrean, ustezko izaera magikoa duten erritual multzo baten izendapena da, hauek hainbat siniskera berdintsuko pertsonen taldeek ospatu ohi dituzte, nagusiki satanismoa eta magia beltzaren zaletuak direlarik.
Meza beltzaren jatorria eztabaidan dago, ospatzaileen siniskeren araberakoa izan ohi da, jada kristautasunaren hastapenetan bere aztarnak topatu izan direlari. Ospakizun hau hainat satanista edo magia beltz zaletuek ikertu izan dute, horien artean ezagunenak Aleister Crowley, Eliphas Levi edota gaur egungo Anton Szandor LaVey satanistak ere.

## Ikus gainera

* Akelarre
* Samhain
* Walpurgis gaua
* San Joan gaua

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Meza beltzeei buruzko bideoa.
* Datuak: Q524196
* Multimedia: Black mass / Q524196