# Katherine Esau

Katherine Esau (Yekaterinoslav, gaur egungo Dnipro, 1898ko apirilaren 15a. – Santa Barbara, 1997ko ekainaren 4a) jatorri errusiarreko germaniar-estatubatuar botanikaria izan zen, eta nazioartean ezaguna landareen anatomian egindako lanengatik, Estatu Batuetako Zientziaren Domina Nazionalarekin errekonozitua.

## Biografia

Jekaterinoslav hirian jaio zen, Errusiar Inperioan (gaur egun Dnipropetrovsk, Ukraina), jatorri alemaniarreko menonita familia batean. Iraultzaren ondoren, bere familia Alemaniara joan zen bizitzera, eta gero Kaliforniara, Estatu Batuetara, non 1931. urtean doktoretza lortu zuen.
99 urte zituela hil zen Santa Barbaran, Kalifornian, 1997ko ekainaren 4an.

## Ikerketa lana

Esau aitzindaria izan zen landareen anatomiaren arloan, agian XX. mendeko handienetakoa. Bere liburuak, "Landare-anatomia" eta "Hazidun landareen anatomia", biologiako ikasleentzako funtsezko testuak izan dira azken lau hamarkadetan. Landareen anatomian egindako lehen lanak birusek landareetan duten eraginean zentratu ziren, bereziki landareen ehunean eta garapenean. Birusak landare bakoitza nola infektatzen zuen eta landareen floemari nola eragiten zion aztertu zuen, izerdia eroaten duten hodiek osatutako ehuna, alegia. Une horretatik aurrera, anatomia botanikoa bere espezializazio-arlo bihurtu zen. Laster aurkitu zuen birusa floemaren zehar landareetan zehar hedatzen zela. 1960an hasi zen mikroskopio elektronikoa aplikatzen bere ikerketetan.
1950eko hamarkadan, Vernon Cheadle botanikariarekin kolaboratu zuen floema ikerketa gehiagotan. Bere The Phloem (1969) tratatua Handbuch der Pflanzenanatomie aldizkariaren 5. liburukian argitaratu zen. Liburuki hau serieko garrantzitsuena dela aitortu dute eta floemari buruzko informazio iturri behin betikoa izan zen.
Esauk ikertzen jarraitu zuen 90eko hamarkadara arte, guztira 162 artikulu eta bost liburu argitaratu zituen. Oso idazle ona izateaz gain, bere lana ilustratzen zuten marrazkiak egiten zituen. Bere lanak Santa Barbarako Kaliforniako Unibertsitateko Davidson Liburutegiko Bilduma Berezien Sailak ditu. 15 doktorego ikasleren tutore ofiziala izan zen, baina irakasle gisa zuen gaitasun aparta askok ezagutu eta estimatu zuten.

## Lanak

Bere liburuek landareen anatomiaren irakaskuntza modernizatu zuten eta XXI. mendera arte erabili ziren:
* Esau, Katherine (1953). Plant Anatomy. (1st ed. 1954; 2nd ed. 1965; 3rd ed. 2006). McGraw-Hill, New York.
* Esau, Katherine (2006). Evert, Ray Franklin (ed.). Esau's Plant anatomy: meristems, cells, and tissues of the plant body: their structure, function, and development. (3rd ed.). Hoboken, N.J.: Wiley-Interscience. ISBN 978-0-471-73843-5.
* Esau, Katherine (1960). Anatomy of Seed Plants. (2nd ed. 1977). John Wiley & Sons, New York, ISBN 0-471-24520-8
* Esau, Katherine (1961). Plants, Viruses, and Insects. Harvard University Press, Cambridge.
* Esau, Katherine (1965). Vascular Differentiation in Plants. Holt, Rinehart & Winston, 160pp
* Esau, Katherine (1968). Viruses in Plant Hosts. University of Wisconsin Press, Madison 228pp
* Esau, Katherine (1969). The Phloem. (Handbuch der Pflanzenanatomie, Histologie Band 5, Teil 2). Gebrüder Borntraeger, Berlin.

## Legatua

Esauren argitalpen asko Kaliforniako Unibertsitateko, Santa Barbarako Cheadle Center for Biodiversity and Ecological Restoration-eko Cornelius Herman Muller liburutegian gordeta daude eta maileguan daude.
Irakasle, egile eta zientzialari gisa egindako ekarpenen oroimenez, Katherine Esau Saria egitura eta garapenaren biologiako lan onena aurkezten duen graduondoko ikasleari ematen zaio Amerikako Botanical Society-ren urteko bileran.
Esauk Katherine Esau Fellowship Programa sortu zuen 1993an Kaliforniako Unibertsitatean, Davis. Honek doktorego ondoko, junior fakultateak eta udako graduondoko beka batzuk onartzen ditu.

## Sariak eta aintzatespenak

* 1949an Amerikako Arte eta Zientzien Akademiako kide hautatu zuten.
* 1951n Amerikako Elkarte Botanikoko presidente izendatu zuten.
* 1956an, Amerikako Elkarte Botanikoak Merezimendu Ziurtagiria eman zion Urrezko Jubileuaren ospakizunetan.
* 1957an Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko kide bihurtu zen, eta erakunde horretan sartu zen seigarren emakumea izan zen.
* 1962an, Oakland-eko Mills College-k ohorezko titulua eman zion.
* 1964an, American Philosophical Society-ko kide hautatu zuten.
* 1989an, 91 urte zituela, Esauk Zientziaren Domina Nazionala jaso zuen, Estatu Batuek bere zientzialariei ematen dieten ohorerik handiena, eta sari hori jasotzen duen lehen botanikaria bihurtu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Biographical Memoirs - NAS» https://www.nasonline.org/ (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ Ray F. Evert. (1985). «KATHERINE ESAU.» botany.org (Plant Science Bulletin, Volume 31 No 5.) (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ Freeman, Karen. (18 de junio de 1997). Katherine Esau Is Dead at 99; A World Authority on Botany. ISSN 0362-4331..
* ↑ Chaffey, Nigel. (2007). "Esau's Plant Anatomy, Meristems, Cells, and Tissues of the Plant Body: their Structure, Function, and Development. 3rd edn., revised by Ray F. Evert". Annals of Botany. 99 (4): 785–786.
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2018-05-31). «Katherine Esau, la botánica que dibujó la anatomía de las plantas» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 3 «Remembering Katherine Esau» web.archive.org 2020-11-12 (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ Pigg, K.B. (2007). "Katherine Esau".. Koertge, N. (ed.). New Dictionary of Scientific Biography. Vol. 2. New York: MacMillan. pp. 413–416.
* ↑ (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2022-10-05). «Katherine Esau, botánica mundialmente elogiada» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ «Guide to the Katherine Esau Papers» oac.cdlib.org (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ «Katherine Esau Award» web.archive.org 2019-03-31 (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* 1 2 3 Thorsch, J. A.; Evert, R. F.. (1998). «Katherine Esau, 1898-1997» Annual Review of Phytopathology 36: 27–40. doi:10.1146/annurev.phyto.36.1.27. ISSN 0066-4286. PMID 15012491. (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).
* ↑ «APS Member History» search.amphilsoc.org (Noiz kontsultatua: 2024-10-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q568623