OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jariatze-ur

Jariatze-ura lur gainean dabilen ura da, batez ere euria egin ondoren infiltratzen ez denean. Ur hori gainazaletik isurtzen da, ibilguetara iritsi eta itsasoratu.
Eremu naturaletan eta hiriguneetan oso ezberdinak dira jariatze-urak. Eremu naturaletan, euriaren zati txiki bat jariatzen da, gehiena landaretzak atxikitzen duelako edo infiltratu egiten delako. Hiriguneetan, bestalde, gainazal iragazgaitz handia dutenez, euriaren zati handi bat jariatzen da. Lurraren irazgaizte mailak, beraz, eragina du uraldietan. Bestalde, hiriguneetan metatzen diren kutsagai kopuruaren ondorioz, jariatzea sortzen den eremuaren izaerak inpaktua du uraren kalitatean.

## Erreferentziak

* ↑ Jariatze-urak: normalizazio txostena Euskalterm webgunean (noiz kontsultatua: 2024-10-10)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1444790
# Maindire

    Artikulu hau oihalari buruzkoa da; musika taldea gaitzat duena beste hau da: «Mihise (musika taldea)»
Maindire, izara edo mihisea ohean, bata lastaira estaltzen eta bestea horren gainean eta estalkien azpian jartzen diren oihalezko pezetako bakoitza da. Lehen gehienetan zuriak izan arren, egun margo eta itxura askotakoak daude.
Helburu higienikoa dute: lastaira babestea. Maindire-jokoak honako zatiak ditu:
* azpiko izara.
* gaineko izara, ertza egiten duena.
* Izara ez bada, burko-azalak izararekin konbinatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Maindire. .
# 1965eko Espainiako Itzulia

1965eko Espainiako Itzulia :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 20. Espainiako Vuelta |
| Txapelketa | 1965 Super Prestige Pernod |
| Datak | apirilak 29 – 1965.eko maiatzak 16 |
| Luzera | 3.410 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Vigo |
| Helduera-lekua | Bilbo |
| Taldeak | 8 |
| Bataz besteko abiadura | 36,824 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Rolf Wolfshohl (Mercier-BP-Hutchinson) |
| Txapeldunordea | Raymond Poulidor (Mercier-BP-Hutchinson) |
| Hirugarrena | Rik Van Looy (Solo-Superia) |
| ◀1964 | 1966▶ |
| Dokumentazioa ||
1965eko Espainiako Itzulia Itzuli Handi honen 20. edizioa izan zen. 1965eko apirilak 29tik maiatzak 16ra, horietatik bi bikoitzak izan ziren 18 etapatan banatutako 3409 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Rolf Wolfshohlek 36,954 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Vigon hasi eta Bilbon amaitu zen.
100 txirrindularik parte hartu zuten 10 taldetan banatuta, eta proba 51k amaitu zuten.
Aurreko edizioaren garailea izan zen Raymond Poulidor frantziarrak ezin izan zuen garaipena errepikatu, eta bere taldekidea zen Rolf Wolfshohl izan zen edizio honen garailea. Rik Van Looy, sailkapenean hirugarren amaitu zuena eta zortzi etapa irabazi zituena, puntukako sailkapenaren garailea izan zen, eta Julio Jiménez mendikoarena.
Carlos Etxeberria izan zen edizio honetan etapa garaipen bat lortu zuen euskaldun bakarra.

## Taldeak

| Taldea | Taldeko liderra |
| Mercier - BP | Raymond Poulidor |
| Ferrys | Jaume Alomar |
| Solo - Superia | Willy Derboven |
| KAS | Carlos Etxeberria |
| Portugal | Mario Silva |
| Taldea | Taldeko liderra |
| Ford - Gitane | Lucien Aimar |
| Montjuich - Tedi | Claude Mattio |
| Inuri - Margnat | Rudi Altig |
| Olsa | Francisco López Muñoz |
| Wiels - Groene | Joseph Timmermann |

## Sailkapenak

Bost sailkapen jokatu ziren eta honakoak izan ziren emaitzak:
Sailkapen nagusia :
| 1. | Rolf Wolfshohl | MER | 92h 36' 03s |
| 2. | Raymond Poulidor | MER | + 6' 36s |
| 3. | Rik Van Looy | SOL | + 8' 55s |
| 4. | Fernando Manzaneque | FER | + 12' 48s |
| 5. | Carlos Etxeberria | KAS | + 15' 54s |
| 6. | Francisco Gabika | KAS | + 20' 03s |
| 7. | Hans Junkermann | INU | + 20' 13s |
| 8. | Jean Claude Wuillemin | MON | + 20' 13s |
| 9. | Antonio Gómez del Moral | KAS | + 23' 04s |
| 10. | Federico Martín Bahamontes | INU | + 23' 13s |
Puntukako sailkapena :
| 1. | Rik Van Looy | Belgika | SOL | 243 puntu |
| 2. | Frans Verbeeck | Belgika | GRO | 195 puntu |
| 3. | Michel Grain | Frantzia | FOR | 191 puntu |
Mendiko sailkapena :
| 1. | Julio Jiménez | Espainia | KAS | 62 puntu |
| 2. | Antonio Gómez del Moral | Espainia | KAS | 47 puntu |
| 3. | Esteban Martín | Espainia | FER | 38 puntu |
Tarteko helmugen sailkapena :
| 1. | José Segú | Espainia | MON | 22 puntu |
Taldekako sailkapena :
| 1. | Mercier - BP | Frantzia | MER | 277h 53' 09s |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1051059
# New Yorkeko Eskola (poesia)

New Yorkeko Eskola (ingelesez: 'New York School') Ameriketako Estatu Batuetako XX. mendeko poeta talde bat zen. Berrogeita hamarreko hamarkadaren amaiera eta hirurogeiko hamarkadaren hasiera bitartean, New Yorkek Parisera eta Londresera lekualdatu zuen munduko kultur hiriburu gisa. Inguru horretan sortu zen eskola hori. New Yorkeko Eskola XX. mendearen azken erditik gaur egunera arte AEBetako poesian eragin handiena izan zuen mugimenduetako bat izan zen.
Lehen belaunaldian hauek ziren partaide nagusiak: Frank O'Hara (1926-1966), John Ashbery (1927-2017), Kenneth Koch (1925-2002), James Schuyler (1923-1991) eta Barbara Guest (1920-2006); bigarren belaunaldian besteen artean hauek aurkitzen ditugua: Ron Padgett (1942-), Ted Berrigan (1934-1983), Dick Gallup (1941-), Bernadette Mayer (1945-), Alice Notley (1945-), Kenward Elmslie (1929-) eta Joseph Ceravolo (1934-1988).
Idazle hauen bertsoak xehetasun bisualagatik eta Espresionismo abstraktua bezala ezagutzen den mugimendu piktorikoarekiko harreman estuagatik bereizten dira. Poesia eskola hau irekia zen, dogmarik gabea, karaktere-kidetasunean oinarritua, eta jolasarekiko, harridurarekiko, irudipenarekiko zaletasun eta asmamen nekaezinean oinarritua.

## Lehen belaunaldiaren ezaugarriak

* Schuyler izan ezik, Harvard Unibertsitatean ikasi zuten.
* Koch izan ezik, homosexualak ziren.
* Guztiek arte-kritika landu zuten. Arte plastikoen eragina literaturaren eraginaren gainetik jartzen zuten. Interdiskurtsibitatea ohikoa zen.
* Ashbery izan ezik, New Yorken bizi ziren eta soldaduska egin zuten.
* Surrealismoa gurtzen zuten, bereziki Raymond Roussel, Pierre Reverdy eta Guillaume Apollinaireren alde.
* Traszendentzia ez dute baloratzen. Mugimendua, aldaketa, ezegonkortasuna erreibindikatzen dute.

## Bigarren belaunaldia

Bigarren promozioa Frank O 'Hararen eta Ashberyren teknika, collage eta ahots anitzen eragina izan zuen, baina lehen promozioak espresionismo abstraktuarekiko interesa eta debozioa sentitzen zuen bitartean, bigarren honetakoei pop arten gustua eta alferrikakoaren gurtza eta gai sakonetatik ihesa lotzen dizkie; azken buruan, ezaugarri horiek espresionismo abstraktuaren oinarriak ziren.
Bi belaunaldietako poetek bizitza sozial oso aktiboa zuten, arraza, kultura eta kredoen collage handi bat zen hirian.

## Bibliografia

* Terence Diggory, Encyclopedia of the New York School Poets, New York: Infobase Publishing, 2009.

## Erreferentziak

* ↑ Terence Diggory, Encyclopedia of the New York School Poets, New York: Infobase Publishing, 2009: https://books.google.es/books?id=Mgsgw2xe-F0C&hl=es&source=gbs_navlinks_s
* ↑ https://www.albaeditorial.es/poesia/alba-poesia/la-escuela-poetica-de-nueva-york/
* ↑ Nieves Alberola Crespo, La escuela de Nueva York: John Ashbery y la nueva poética americana, Castelló de la Plana: Publicacions de la Universitat Jaume I, 2000, 199. or. eta hurrengoak.

## Ikus, gainera

* Frank O'Hara
* Espresionismo abstraktu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9351655
# Leon Cooper

Leon Neil Cooper (New York, AEB, 1930eko otsailaren 28a – Providence, Rhode Island, 2024ko urriaren 23a) estatubatuar fisikaria eta unibertsitateko irakasle estatubatuarra izn zen, Nobel Sariduna (1972).

## Biografia

Cooper New Yorken jaio zen 1930eko otsailaren 28an. Fisikan lizentziatu zen Columbiako Unibertsitatean. Brown Unibertsitateko irakaslea izan zen (Providence), eta irakasle gonbidatua Norvegia, Italia eta Frantziako hainbat unibertsitateetan.

## Ikerkuntza zientifikoa

Egoera solidoaren fisikan interesatua, 1957an John Bardeen eta John Robert Schriefferekin batera supereroankortasunaren BCS teoria garatu zuen.
Alfred P. Sloanen lankidea izan zen 1959 eta 1966 urteen artea.
Ondoren, Princetoneko Institute for Advanced Study aritu zen, eta baita Ikerketa Nuklearretarako Europako Kontseiluan (CERN) ere.
1972an Fisikako Nobel Saria jaso zuen John Bardeen eta John Robert Schriefferekin batera supereroankortasunaren BCS teoriagatik.
Nobel Sariaz gain, jaso zituen Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionalaen Comstock saria (John Robert Schriefferekin batera), Award of Excellence saria eta Descartes domina Parisko René Descartes Unibertsitatean, besteak beste.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) 1972ko Fisikako Nobel Saria Nobel Institutuaren webgunean
* (Ingelesez) Brown Unibertsitateko Cooperren webgunea
* Datuak: Q82563
* Multimedia: Leon Cooper / Q82563
# Txatxo (Lantzeko inauteria)

    Artikulu hau ihauterietako mozorroari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Txatxo».
Txatxoak Lantzeko inauterietako pertsonaiak dira. Herriko biztanleak irudikatzen dituzte. Animalia larru eta arropa zaharrekin jantzirik, lastozko erratzekin eta aurpegia estalita, oihuka, bertan daudenak xaxatu eta oldartzen zaizkie.
Txatxoak beste pertsonaien atzetik joaten dira, eta une jakinetan lehenik Ziripot defendatu eta Zaldiko harrapatzen saiatzen dira, eta gero arotzak laguntzen dituzte Zaldiko ferratzen. Azkenik, Miel Otxin hil ondoren, txatxoek zortzikoa dantzatzen dute.
* Txatxoa
* Miel Otxin
* Zaldiko
* Arotzak
* Lantzeko plazan 2017
* Ziripot

## Erreferentziak

* ↑ «Txatxo - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-10-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479462
# Renfield (filma)

Renfield, 2023ko Chris McKay estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko komedia film bat da. Bram Stoker idazlearen Drakula eleberriko pertsonaietan oinarritutako Robert Kirkmanen ideian oinarritua dago Nicholas Hoult, Nicolas Cage, Awkwafina, Ben Schwartz eta Adrian Martinez aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Renfield (Nicholas Hoult) historiako banpiro narzisistarenak torturatutako morroia da: Drakula (Nicolas Cage). Renfield bere nagusiari biktimak lortzera derrgortua dagon, bai eta hark agindutako guztia egitera ere, nahiz eta gauza horietako asko inmoralak izan. Baina orain, hainbat mendetako morroitzaren kndoren, Renfieldek Iluntasunaren Printzearen itzal luzetik haratagoko bizitzarik baden jakingo du. Arazoa? Morroitza harreman hori nola hautsi ez dakiela da.

## Aktoreak

* Nicholas Hoult: R. M. Renfield
* Nicolas Cage: Vlad enpalatzailea
* Awkwafina: Rebecca Quincy
* Ben Schwartz: Teddy Lobo
* Adrian Martinez: Chris Marcos
* Shohreh Aghdashloo: Ella
* Jenna Kanell: Carol
* Bess Rous: Caitlyn
* James Moses Black: J. Browning kapitaina
* Caroline Williams: Vanessa
* Brandon Scott Jones: Mark
* Miles Doleac

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q110811753
* Multimedia: Renfield (2023 film) / Q110811753
# The Favourite

The Favourite 2018ko Yorgos Lanthimos greziar zinema zuzendariak zuzendutako komedia dramatiko filma da. Ana Britainia Handikoaren gortean, erreginaren faborito bilakatzeko bi lehengusina artean izan zen azpijoko politikoan oinarritzen da. Olivia Colman, Emma Stone, Rachel Weisz, Nicholas Hoult, Joe Alwyn, James Smith eta Mark Gatiss aktoreek antzeztu zuten.
Veneziako Mostran estreinatu zen 2018ko abuztuaren 30ean, eta Epaimahaiaren Sari Nagusia eta Emakumezko Aktore Onenaren Volpi Kopa (Colman) eskuratu zituen. Oscarretan, hamar izendapen lortu zituen, eta hauetatik sari bat eskuratu zuen: Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Colman).

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ana erreginaren eta Sarah Churchillen arteko harreman estua mehatxupean jartzen du Sarahren lehengusina den Abigail Mashamen etorrerak. Lehia samin bat hasten da bien artean erreginaren faborito bilakatzeko.

## Aktoreak

* Olivia Colman: Ana Britainia Handikoa
* Emma Stone: Abigail Marsham, Marshamgo baroisa
* Rachel Weisz: Sarah Churchill, Marlborougheko dukesa
* Nicholas Hoult: Robert Harley, Oxfordeko I. kondea eta Mortimerko kondea
* Joe Alwyn: Samuel Masham, Marshamgo I. baroia
* Mark Gatiss: John Churchill, Marlborougheko I. dukea
* James Smith: Godolphin
* Jenny Rainsford: Mae

## Erreferentziak

* ↑ «The Favourite» Veneziako Mostra.
* ↑ Venice: Alfonso Cuaron Wins Golden Lion for 'Roma'. The Hollywood Reporter (Noiz kontsultatua: 2018-9-8).

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q22001133
* Multimedia: The Favourite (film) / Q22001133
# Lex Luthor

Alexander Joseph Luthor, ezagunagoa Lex Luthor bezala, DC Comics argitaletxearen superetsai bat da, eta Superman superheroiaren arerio nagusietako bat. Jerome Siegel eta Joe Shusterrek sortu zuten eta lehenbiziko aldiz Action Comics komiki liburuaren 23. zenbakian agertu zen (1940ko apirila).
Luthor negoziogizon burusoil eta aberatsa da, horregatik bere jabetzako enpresen tekonologia aurreratuena beti eskura du, eta DC Comics Unibertsoko gizaki buruargienetako bat, baina bere adimen pribilegiatua gaizkia egiteko erabiltzen du. Bere helburu nagusia Superman hiltzean datza, bere asmo megalomanoak burutzeko oztopo nagusia baita. Beste superbilau gehienek ez bezala, ez du superahalmenik, hortaz haren izaera zitala ezkutatu eta beregain susmoak eta atxiloketak ekiditeko, bere burua jendaurrean eta hedabideetan zuritzen saiatzen da, horretarako Metropolis hiriari dirua eman, parkeak ireki eta fundazioak eta erakunde ongileak sortu ditu.

## Zinema

Zinema eta telebistan aktore askok antzeztu dute, tartean Gene Hackman, Kevin Spacey, Jesse Eisenberg, Scott James Wells, Sherman Howard, John Shea, Michael Rosenbaum, Jon Cryer eta Nicholas Hoult.
* Datuak: Q694790
* Multimedia: Cosplay of Lex Luthor / Q694790
# Luis Fernando Fernández

Luis Fernando Fernández Rodríguez (Villafáfila, Zamora, 1964ko irailaren 3a) bizkaitar futbolari ohia da, Athletic Clubean aritutakoa, erdilari lanetan jokatzen zuena.

## Jokalari ibilbidea

2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Errekopa | Errekopa | Besteak | Besteak | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Bilbao Athletic | 2. | 1983/84 | 28 | 1 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2. | 1984/85 | 23 | 1 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 26 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2. | 1985/86 | 22 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 22 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2. | 1986/87 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Bilbao Athletic | 2. | 1987/88 | 13 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 1 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 86 | 4 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 93 | 4 |
| Athletic | 1. | 1984/85 | 1 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Athletic | 1. | 1985/86 | 10 | 0 | 6 | 0 | - | - | 0 | 0 | - | - | - | - | 16 | 0 |
| Athletic | 1. | 1986/87 | 20 | 0 | 1 | 0 | - | - | 4 | 1 | - | - | - | - | 25 | 1 |
| Athletic | 1. | 1987/88 | 19 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 0 |
| Athletic | 1. | 1988/89 | 37 | 1 | 4 | 0 | - | - | 3 | 0 | - | - | - | - | 44 | 1 |
| Athletic | 1. | 1989/90 | 33 | 1 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 36 | 1 |
| Athletic | 1. | 1990/91 | 23 | 1 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 26 | 1 |
| Athletic | 1. | 1991/92 | 14 | 0 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 0 |
| Athletic | Denera | Denera | 157 | 3 | 22 | 1 | 0 | 0 | 7 | 1 | - | - | - | - | 186 | 5 |
| Real Burgos | 1. | 1992/93 | 15 | 0 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 18 | 0 |
| Real Burgos | 2. | 1993/94 | 19 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 20 | 0 |
| Real Burgos | Denera | Denera | 34 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 0 |
| Gernika | 2.B | 1994/95 | 32 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 0 |
| Gernika | Denera | Denera | 32 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 311 | 6 | 33 | 1 | 0 | 0 | 7 | 1 | - | - | - | - | 351 | 8 |

## Erreferentziak

* ↑ www.bdfutbol.com

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q3840350
# Gibelokre hankazuri

Gibelokre hankazuria (Russula ochroleuca) Russulaceae familiako onddoa da. Russula trinko samarra da, kapelaren ertza leuna eta haragia zapore garratz samarrarekin. Bere kolorea, inoiz tonalitate berdexkak izan ditzake. Ez du kalterik egiten baina ez da jangarria.
Sinonimoak: Agaricus georgii, Agaricus ochroleucus, Agaricus pectinatus var. γ ochroleucus, Hypophyllum luteoalbum.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 cm arteko diametrokoa, ganbila, gero laua, ez oso hondoratua eta ertza nahiko lodia, makurtua, uhindua eta pixka bat ildaskatua. Hori-okre kolorekoa da, baina hori-okre oliba samarra ere izan daiteke. Azala erdiraino bereiz daitekeena.
Orriak: Itsatsiak, meheak, estu samar, krema-zuri kolorekoak, orban marroi-gorrixkak dituzte askotan.
Hanka: Zuria, baina arrez edo arrosaz zikinduta egoten da oinarrian eta kolore grisaxka hartzen du, batzuetan orban gorrixkekin.
Haragia: Zuria, tindu grisaxka hartzen du. Ia usaingabea da, zapore gozo samarrekoa eta gero garratz samarra. Sulfato ferrosoarekin erreakzio laranja zurbila.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria daukatelako russula generoko espezie askok. Ochroleuca epitetoa grekotik dator, "ochros" hitzetik, hau da, horixka, okrea eta zuria esan nahi duen "leukos" hitzetik. Bere okre zurbil koloreagatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Russula pectinata delakoarekin nahas daiteke, baita oinaren oinarria gorrixka duen Russula insignis espeziarekin eta Russula sororia perretxikoarekin ere.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean agertzen da, hostozabalen eta koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Uruguai, Islandia, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Taiwan, Australia, Gabon.

## Galeria

* gibelokre hankazuria azpitik.
* Gibelokre hankazuria goitik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 116 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 386 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 419 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2) ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 78 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Russula ochroleuca: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q206438
* Multimedia: Russula ochroleuca / Q206438
* Espezieak: Russula ochroleuca
# Betiledun

Betileduna (Scutellinia scutellata) Pyronemataceae familiako onddo espezie bat da. Ez du balio sukalderako.
Sinonimoak: Peziza cupularis, Helvella ciliata, Patella ciliata, Peziza aurantiaca, Helvella ciliaris, Octospora scutellata, Octospora hirta, Octospora ciliata, Peziza ciliata, Peziza palpebralis, Peziza hirta, Peziza nigrociliata, Humaria scutellata, Lachnea scutellata, Ciliaria scutellata, Humaria ciliata, Allophylaria terrigena, Humariella scutellata, Patella scutellata.

## Deskribapena

Apotezioa: 0,5 eta 1 cm bitarteko diametrokoa; gorri bizi kolorekoa edo gorri-eskarlata kolorekoa, ertza ile zurrun eta beltzez apaindua izaten du. Kopa forma du eta kanpoko aldea barruko aldea baino zurbilagoa.
Hanka: ia ez du.
Haragia: Mehea eta hauskorra.
Etimologia: Scutellata epitetoa latinetik dator, katilu, esan nahi duen "scutella" hitzetik. Bere formagatik.

## Jangarritasuna

Es du sukalderako balio.

### Nahasketa arriskua

Scutellinia stenosperma delakoarekin nahas daiteke eta batez ere, Scutellinia trechispora espeziearekin, esporengatik bereizten da.

## Sasoia eta lekua

Apiriletik azarora, batez ere udaberrian, lur hezeetan sortzen da, baina maizago motzondo, adar eta sustraietan.

### Banaketa eremua

Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 762 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 555 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 330 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Scutellinia scutellata: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q651422
* Multimedia: Scutellinia scutellata / Q651422