OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Die Fälscher

Die Fälscher (euskaraz: «iruzurgilea») 2007ko Stefan Ruzowitzky austriar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Adolf Burger idazlearen Die Fälscher eleberrian oinarritua dago, hartan Bigarren Mundu Gerran Sachsenhausen kontzentrazio esparruan benetan jazotako Bernhard operazioaren antolamendua kontatzen da. Karl Markovics, August Diehl eta Devid Striesow aktoreek antzeztu zuten.
Benetako gertaeretan oinarritutako filma da eta 2008ko ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1936, Berlin. Salomon Sorowitsch (Karl Markovics), hiriko moneta iruzurgileen artean nagusi da, "dirua irabazteko erarik errazena dirua bera ekoiztea dela" uste duen eskrupulurik gabeko judua, Alemanian nazismoa gailentzen ari den arren ez dio bere inguruan gertatzen den ezerk axola, ezta juduen aurkako jazarpenak ere. Honela nada, Bigarren Mundu Gerra hasi eta naziek Salomon atxilotuko eta Sachsenhausen kontzentrazio esparruan preso sartuko dute, bertan beste iruzurgile batzuekin batera talde lanean jardutera derrigortuko dutelarik. Heuren misioa: libra esterlina eta estatubatuar dolarrak barra-barra eekoiztea. Horren truk, heuren bizi baldintzak gainontzeko presoenak baina hobeagoak izango dira. Baina egoera honeek zalantza morala sortuaraziko die: heuren borreroentzako lan egitea gerra luzarazi eta Alemania Naziak garaipena lor dezan erraztea baita, hortaz, iruzurgile talde honek Bernhard operazioaren bidez ezkutuan eta beren kaxa aurkako lanari ekingo diote: Alemaniar ekonomia zapuzteko marko alemaniarrak barra-barra ekoiztea.

## Aktoreak

* Karl Markovics: Salomon "Sally" Sorowitsch, Bernhard operazioa antolatzeko ardura izan zuen iruzurgilea
* August Diehl: Adolf Burger, operazioa zapuztu nahi duen fotograbatzailea
* Devid Striesow: Sturmbannführer Friedrich Herzog, Sachsenhausen kontzentrazio esparruko komandante burua
* Martin Brambach: Hauptscharführer Holst, kontzetrazio esparruko 2. komandante zitala
* August Zirner: Klinger doktoreea
* Veit Stübner: Atze, naziek juduen artean izendatutako arduraduna
* Sebastian Urzendowsky: Kolya Karloff, jatorriz Odesakoa den preso gaztea
* Andreas Schmidt: Zilinski, Burgerrek operazioa zapuzteko burutzen dituen ahaleginak jasaten ez dituen presoa
* Tilo Prückner: Viktor Hahn doktorea
* Lenn Kudrjawizki: Loszek, bere semeen heriotzarekin atsekabetua dagoen presoa
* Norman Stoffregen: Abramovic

## Kanpo estekak

* Datuak: Q167411
* Multimedia: Die Fälscher / Q167411
# Die Hochzeit

Die Hochzeit (euskaraz Ezkontza) Richard Wagnerren bukatu gabeko opera da. Wagnerrek libretoa osatu eta 1832ko udazkenean hasi zen musika konposatzen. Rosalie ahizpak, bere familia sostengatzen zuenak, historiarekiko desadostasuna adierazi zionean utzi zuen proiektua. Wagnerrek konposizioa utzi eta libretoa suntsitu zuen. Gaur egun operaren zati bat ezagutzen da.

## Argumentua

Ada izeneko neskazahar bat Arindal izeneko gazte batekin ezkontzera doa. Bikoteak elkarren artean ez du ezer sentitzen, baizik eta interes politikoek bultzatuta ezkonduko dira. Ezkontzaren bezperan, Cadolt, Adarekin maiteminduta zegoena, neskalagunaren gelan sartzen da pasiozko azken gau bat igarotzeko asmoz. Adak baztertu egiten ditu Cadolten proposamenak, eta ez du bera bahitzen uzten, gizona balkoitik bultzatuta. Bere heriotza eragin bazuen ere, Ada ere Cadoltekin maiteminduta zegoen, eta hiletan bere maitearen gorpuaren ondoan erori eta hil egin zen.
Wagnerrek Ada eta Arindal izenak osatu zuen bere lehenengo operan, Die Feen (Maitagarriak) erabili zituen.

## Erreferentziak

* ↑ https://imslp.org/wiki/Die_Hochzeit,_WWV_31_(Wagner,_Richard)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1213477
# Die Hard with a Vengeance

Die Hard with a Vengeance (euskaraz: «eutsi gogor mendekuarekin») 1995eko John McTiernan estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. Bruce Willis, Jeremy Irons, Samuel L. Jackson, Graham Greene, Colleen Camp, Larry Bryggman eta Sam Phillips aktoreek antzeztu zuten.
Die Hard (1988) eta Die Hard 2 (1990) filmeen jarraipena da, era berean, Live Free or Die Hard (2007) eta A Good Day to Die Hard (2013) jarraipenak izan zituen.

## Argumentuak

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Istorioa New York hiriko merkatalgune batean jazotako leherketa batekin hasten da. Simon (Jeremy Irons) deitzen dela dioen gizon batek New Yorkeko poliziari deitu eta leherketaren arduraduna bera dela esango die. Gainera, John McClane (Bruce Willis) tenienteak berarekin "Simonek dio" haur jolasera jolasten ez baldin badu, hirian zehar leherketa gehiago burutuko dituelako mehatxua aipatuko du. Honela bada, hiriaren hondamendia ekidin asmoz, McClanek Simonek berarentzat erabakitzen dituen proba eta jolasak banarn-banan eta denbora epe baten barruan betetzen joan beharko du.
Bere lehen proba Harlem auzora "beltzak gorrotatzen ditut" kartela daramala joatea izango da...bertako Zeus Carver (Samuel L. Jackson) elektrotresna denda bateko jabeari esker MacClanek estualdi honetatik bizirik ateratzea lortuko du. Hortik aurrera Simonek ipintzen dizkion probak betetzen joan beharko da, nola edo hala Simon atzematea lortu arte.

## Aktoreak

* Bruce Willis: John McClane tenientea
* Jeremy Irons: Simon Peter Gruber
* Samuel L. Jackson: Zeus Carver
* Graham Greene: Joe Lambert
* Colleen Camp: Connie Kowalski
* Larry Bryggman: Walter Cobb inspektorea
* Anthony Peck: Ricky Walsh
* Nick Wyman: Mathias Targo
* Sam Phillips: Katya
* Kevin Chamberlin: Charles Weiss
* Richard E. Council: Otto
* Robert Sedgwick: Rolf
* Timothy Adams: Gunther
* Phil Theis: Erik

## Kanpo estekak

* Die Hard with a Vengeance filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q106871
# Die Linke

Die Linke (euskaraz: «Ezkerra») 2007ko ekainaren 16an Sozialismo Demokratikoaren Alderdiak eta WASGek sortutako Alemaniako alderdi politikoa da.
Alderdiko presidenteak Lothar Bisky (Sozialismo Demokratikoaren Alderdiko buruzagi historikoa) eta Oskar Lafontaine (Alemaniako Alderdi Sozialdemokratako presidente ohia) dira. Die Linke Bundestagean ordezkaritza duten gainontzeko alderdien ezkerretara kokatzen da politikoki, eta bere ideologiari sozialismo demokratikoa deitzen dio. 2007ko ekainean 70.000 bat kide zituen, zeinetatik 60.000 inguru Sozialismo Demokratikoaren Alderditik zetozen, 9.000 WASGetik, eta beste 1.500 bategitea eta gero bildu ziren alderdira.
Die Linkek emaitzarik hoberenak Alemaniako ekialdean lortzen ditu, bertako eskualdeetako parlamentu guztietan ordezkariak erdietsiz. Mendebaldean, berriz, Bremen, Hessen, Saxonia Beherea eta Hanburgon du ordezkaritza.
Europa mailan, Die Linke Europako Ezkerraren Alderdiko kidea da.

## Historia

2014ko abenduaren 3an, alderdiak Lander bateko gobernua zuzendu zuen lehen aldiz, izan ere, Turingian koalizio gobernua egin zuten Die Linkek, Alderdi Sozialdemokratak eta Berdeek.

## Erreferentziak

* ↑ «Lander bateko gobernua zuzenduko du aurrenekoz Die Linkek», Berria, 2014-12-04
* ↑ https://web.archive.org/web/20181022165113/http://www.parties-and-elections.eu/germany2.html

## Ikus, gainera

* Ezkerreko Alderdia (Alemania)
* Alemaniako Alderdi Sozialista Bateratua

## Kanpo-estekak

* (Alemanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q49764
* Multimedia: Die Linke / Q49764
# Die Geduld der Rosa Luxemburg

Die Geduld der Rosa Luxemburg 1986ko Margarethe von Trotta alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
“Rosa Gorria”, jatorri poloniarreko politika-ekintzaileak, bere lan-ibilbide gehientsuena Alemanian garatu zuen. Hizlari txundigarria eta langile nekaezina zen Rosa politikan, eta maitasunean, berriz, bereari gogor eusten ziona.

## Aktoreak

* Barbara Sukowa: Rosa Luxemburg
* Daniel Olbrychski: Leo Jogiches
* Otto Sander: Karl Liebknecht
* Adelheid Arndt: Luise Kautsky
* Jürgen Holtz: Karl Kautsky
* Doris Schade: Clara Zetkin
* Hannes Jaenicke: Kostja Zetkin
* Jan Biczycki: August Bebel
* Karin Baal: Mathilde Jacob
* Winfried Glatzeder: Paul Levi
* Regina Lemnitz: Gertrud
* Barbara Lass: Rosaren ama
* Dayna Drozdek: Rosa, 6 urte
* Henryk Baranowski: Josef, Rosaren neba
* Patrizia Lazreg: Josefen alaba
* Charles Régnier: Jean Jaurès

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q539262
# Die Hard 2

Die Hard 2 (euskaraz: «eutsi gogor, 2. zatia») 1990eko Renny Harlin finlandiar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. Walter Wager idazlearen 58 Minutes eleberriaren egokitzapena da. Bruce Willis, Bonnie Bedelia (reprising her role as Holly McClane), William Sadler, Art Evans, William Atherton, Franco Nero, Dennis Franz, Fred Thompson, John Amos eta Reginald VelJohnson aktoreek antzeztu zuten.
Die Hard (1988) filmaren jarraipena da, era berean, honako jarraipenak izan zituen: Die Hard with a Vengeance (1995), Live Free or Die Hard (2007) eta A Good Day to Die Hard (2013).

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Abenduaren 24a, Washington Dulles Nazioarteko Aireportua. Bertan, John McClane (Bruce Willis) detektibeak Los Angeles hiritik datorren hegaldian iristear dagoen Holly emaztearekin elkartzera doa. Emaztearen esperoan dagoela, gizon susmagarri batzuk ikusiko ditu, haietako batek jaka azpian arma bat duela eta polizia beren albotik igarotzean pakete bat ezkutatuko dutela ohartuko da, hortaz, aireportuko segurtasun arduradun axolagabeari ikusitakoa aipatuko dio. Hortaz, bere emaztearen hegaldia iristi aurretik, bertaratu den terrorista taldeari nahiz elur ekaitzari aurre egin beharko die.

## Aktoreak

* Bruce Willis: John McClane
* Bonnie Bedelia: Holly Gennero McClane
* William Sadler: Stuart kolonela
* Art Evans: Leslie Barnes
* Dennis Franz: Carmine Lorenzo kapitaina
* Reginald VelJohnson: Al Powell sarjentua
* William Atherton: Richard "Dick" Thornburg
* Franco Nero: Ramon Esperanza jenerala
* John Amos: Grant maiorra
* Fred Thompson: Trudeau
* Tom Bower: Marvin
* Sheila McCarthy: Samantha "Sam" Coleman
* Don Patrick Harvey: Garber
* Tony Ganios: Baker
* Peter Nelson: Thompson
* Robert Patrick: O'Reilly
* John Leguizamo: Burke
* Tom Verica: Kahn
* Vondie Curtis-Hall: Miller
* Mark Boone Junior: Shockley
* Colm Meaney: Windsor Airlineshezgakinaren pilotua
* Robert Costanzo: Vito Lorenzo sarjentua

## Kanpo estekak

* Die Hard 2 filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irkaurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q105993
# Die Nibelungen

Die Nibelungen izenburuak Fritz Langek 1924an sorturiko Die Nibelungen: Siegfried eta Die Nibelungen: Kriemhilds Rache lanak biltzen ditu. XIII. mendeko kontakizunak hartu zituzten oinarri Langek berak eta garai hartan emazte zuen Thea von Harbouk gidoia atontzeko.

## Argumentua

* Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
* Die Nibelungen: Siegfried. Siegfried errege Guntherren gaztelurantz abiatu da, honen arreba den Kriemhild andereñoarekin ezkondu nahi du-eta. Bidean Fafnir herensugearekin izango du borroka, eta behin azpiratuta haren odoletan hartzen du bainua, garaiezin bihurtuko delakoan. Siegfrieden bizkarrean baina ezki-hosto batek ez dio uzten odolari gorputza erabat bustitzen, eta, horrela, sorginkeriak ez du erabateko eraginik izango. Kriemhildekin ezkonduko bada, Guntherri lagundu beharko dio Brunhild limurtzen. Eta horretan saiatuko da Siegfried: kapa magikoa erabiliz ikusezintasuna baliatuko du Brunhildi hainbat proba fisikotan irabazteko, eta itxura aldatuta, erregearen irudia hartuta, emakumea liluratuko du. Brunhild, erabat haserre eta minduta, Siegfried hiltzeko eskatuko dio Guntherri, eta honek Hagen von Tronje borreroari horrela egiteko aginduko dio: Siegfriedek herensugearen odolez babestuta ez zuen bizkar zatian lantzaren erasoa jasoko du eta hil egingo da. Gertatutakoaz jakitun, Brunhildek bere burua hilko du. Kriemhild nebarengandik lekutuko da, eta mendekua baino ez du gogoan.
* Die Nibelungen: Kriemhilds Rache. Atilak (Etzelek), hunoen erregeak, Kriemhildekin ezkondu nahi du, eta asmo hori azaltzen dio Guntherri. Neskak baietz dio, prest dagoela, eta badoa Atilaren erresumara. Heldu, ezkondu eta umea dute handik gutxira. Kriemhildek, orduan, familiakoak eta nibelungoak deitzen ditu berarekin elkartzeko, eta hara ailegatutakoan denak hil ditzaten agindua ematen du. Hagen von Tronjek, Siegfried hil zuen hark, Atila eta Kriemhilden ume jaioberria hilko du orain. Kriemhildek borreroa akatuko du. Artean nibelungo guztiak hilak dira.

## Aktoreak

| Aktorea | Pertsonaia |
| Paul Richter | Siegfried |
| Margarete Schoen | Kriemhild |
| Hanna Ralph | Brunhild |
| Hans Adalbert von Schlettow | Hagen von Tronje |
| Bernhard Goetzke | Volker von Alzey |
| Theodor Loos | Gunther |
| Rudolf Klein-Rogge | Etzel |
| Rudolf Rittner | Markgraf Rudiger von Bechlorn |
| Georg August Koch | Hildebrand |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Die Nibelungen: Siegfried filma IMDB atarian
* (Ingelesez) Die Nibelungen: Kriemhilds Rache filma IMDB atarian
* Datuak: Q460163
* Multimedia: Die Nibelungen (1924 film) / Q460163
# Douglas udalerria, Bremer konderria (Iowa)

Douglas udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Bremer konderrian. Azken zentsuaren arabera 359 biztanle zituen, 36.83 milia karratu (95.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Douglas udalerriak 194 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 35.539 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q637113
# Douglas konderria (Nevada)

Douglas konderria (ingelesez: Douglas County) Nevadako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Las Vegas da. 2010eko zentsuaren arabera 46.997 biztanle zituen, Douglas kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Douglas konderriak 1.910,48 kilometro koadro ditu. Horietatik 72,32 ura dira. Beste 1.838,16 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,6 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 46.997 pertsonetatik 44.197 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 5.103 dira. 174 beltzak edo afroamerikarrak. 759 amerikar natiboak ziren eta 60 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 699 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 64 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.044 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q484398
* Multimedia: Douglas County, Nevada / Q484398
# Douglas konderria (Oregon)

Douglas konderria (ingelesez: Douglas County) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Roseburg da. 2010eko zentsuaren arabera 107.667 biztanle zituen, Douglas kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Douglas konderriak 13.296,39 kilometro koadro ditu. Horietatik 253,02 ura dira. Beste 13.043,37 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,1 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 107.667 pertsonetatik 101.398 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 5.055 dira. 279 beltzak edo afroamerikarrak. 1.799 amerikar natiboak ziren eta 110 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.008 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 154 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2.919 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q484395
* Multimedia: Douglas County, Oregon / Q484395
# Douglas konderria (Washington)

Douglas konderria (ingelesez: Douglas County) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Waterville da. 2010eko zentsuaren arabera 38.431 biztanle zituen, Douglas kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Douglas konderriak 4.788 kilometro koadro ditu. Horietatik 76,12 ura dira. Beste 4.711,87 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,03 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 38.431 pertsonetatik 37.083 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 11.013 dira. 85 beltzak edo afroamerikarrak. 293 amerikar natiboak ziren eta 51 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 269 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 52 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 598 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q156220
* Multimedia: Douglas County, Washington / Q156220
# Douglas udalerria, Boone konderria (Iowa)

Douglas udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Boone konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.594 biztanle zituen, 17.4 milia karratu (45 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Douglas udalerriak 971 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 33.637 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2218740
# Douglas udalerria, Clark konderria (Illinois)

Douglas udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Clark konderrian. Azken zentsuaren arabera 129 biztanle zituen, 17.64 milia karratu (45.7 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Douglas udalerrian 85 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 28.722 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5302034
# Douglas udalerria, Audubon konderria (Iowa)

Douglas udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Audubon konderrian. Azken zentsuaren arabera 187 biztanle zituen, 95.4 milia karratu (247 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Douglas udalerriak 102 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 35.993 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2219477
# Douglas konderria (Wisconsin)

Douglas konderria (ingelesez: Douglas County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Superior da. 2010eko zentsuaren arabera 44.159 biztanle zituen, Douglas kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Douglas konderriak 3.832,34 kilometro koadro ditu. Horietatik 454,65 ura dira. Beste 3.377,7 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,52 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 44.159 pertsonetatik 41.348 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 494 dira. 475 beltzak edo afroamerikarrak. 838 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 370 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 19 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.102 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q494936
* Multimedia: Douglas County, Wisconsin / Q494936
# Douglas udalerria, Adams konderria (Iowa)

Douglas udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Adams konderrian. Azken zentsuaren arabera 141 biztanle zituen, 34.83 milia karratu (90.2 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Douglas udalerriak 88 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 26.120 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2218883
# Douglas udalerria, Appanoose konderria (Iowa)

Douglas udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Appanoose konderrian. Azken zentsuaren arabera 185 biztanle zituen, 55.51 milia karratu (143.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Douglas udalerriak 42 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 15.720 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2219533
# Doilor

Doilorra, bilaua edo gaizkilea edozein doilorkeria edo saldukeria egiteko gauza dena da. Bilauak fikziozko pertsonaiak dira, edo beharbada nobelatutako pertsonaiak, gaiztakeria nahita erabiltzen duten drama eta melodrametan, heroiaren aurka egiten dutenak. Hala, bilauak argumentu-baliabide ia saihestezina dira, eta heroiak baino gehiago, horiek baitira trama biratzen duten funtsezko elementuak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Bilau. in: Euskaltzaindiaren Hiztegia..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q290691
* Multimedia: Villains / Q290691
# Doikuntza taldea

Doikuntza taldea (ingelesez: Adjustment Team) Philip K. Dickek idatzitako zientzia fikziozko ipuina da, 1954ko irailean Orbit Science Fiction aldizkarian argitaratua. 2011n George Nolfirek zinemara eraman zuen.
2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Saltzailea deritzon gizon bat txakur hiztun batengana hurbiltzen da, eta azaltzen du, negozio moduan, "T137 sektorea" bederatzietan doitzeko erabiltzen dela. Zakurrari zaunka egiten irakasten dio 8:15etan, eta honek azaltzen du "kotxedun lagun bat" deituko duela.

## Erreferentziak

* ↑ elkar.eus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4229137
* Multimedia: Adjustment Team / Q4229137
# Doinu

    Artikulu hau musikari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Doinu (argipena)».
Doinu edo melodia irizpide estetiko baten arabera antolatzen den soinu eta nota-segida, atal eta tartetan banatua, entzuleek beste doinuetatik bereizi eta identifikatzen dutena. Sekuentzia lineal batean moldatzen da, hau da, denboran zehar, eta berezko nortasuna eta esanahia du soinu-ingurune berezi baten barruan.
Bere zentzurik literalenean, melodia bat altuera eta erritmo konbinazio bat da, zentzu figuratuagoan, hitza, batzuetan, zabaldu egin den bitartean, tinbrea bezalako beste musika elementu batzuen segidak sartzeko. Hondoko akonpainamenduari dagokionez, melodia lehen planoa dela esan daiteke. Baina lerro melodiko bat edo ahots bat ez da nahitaez lehen mailako melodia bat. Melodia erritmo, soinu, altuera eta abarrez osatuta dago.

## Doinua bertsogintzan

Euskal kulturaren kontestuan, bertsolaritzan kantatzeko doinua edo airea bereziki aztertu eta dokumentatu den gaua da. Doinua hitzaren laguntzailea da eta neurri mota bakoitza doinu askotan kanta daiteke.
Ehunka dira Euskal Herriko bertsolariek erabili zituzten eta erabiltzen dituzten doinuak. Juanito Dorronsorok Bertsozale Elkartearentzat egin zuen lanak 3.000 baino gehiago detektatu zituen, eta elkartearen Xenpelar Dokumentazio Zentroak lana osatzen jarraitzen du. Euskal kantutegiko doinuak, elizakoak eta abesti ezagunak erabiltzen dira gehienbat.
21. mendean, doinu berrien ekarpena sumatu da bertsolarien artean, norberak osatuak batzuk eta musikari baten laguntzaz eginak besteak. Kantagintzan edo hedabideetan ezagunak egin diren doinuak bertsolaritzara ere adaptatu izan dituzte bertsolariek. Adibodez, ezaguna egin zen 2017 Doraemon marrazki-bizidunen abestiaren doinua Carles Puigdemont politikari katalanaz jarduteko erabili zuenean Maddalen Arzallusek. 1997ko txapelketa batean Jesus Mari Irazu bertsolariak Xabier Leteren Habanera kantua hartu eta harekin 8 puntuko bertsoa osatu zuenean, gerora bertso taulan ohiko bihurtu den doinu batekin sorpresa eman zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Metrika eta baliabideak – Ahozko euskal literatura. (Noiz kontsultatua: 2023-09-15).
* ↑ «3.160 doinuko bildumatik har ditzakete bertsolariek doinu 'berriak'» EITB (Noiz kontsultatua: 2023-09-15).
* ↑ «[BIDEOA Maddalen Arzallus, Doraemon eta Puigdemont - Zumaia»] Baleike.eus (Noiz kontsultatua: 2023-09-15).
* ↑ Garmendia, Joxerra Garzia; Maritxalar, Jon Sarasua; Makazaga, Andoni Egaña. (2001). Bat-bateko bertsolaritza: gakoak eta azterbideak. Bertsozale elkartea ISBN 978-84-89283-25-1. (Noiz kontsultatua: 2023-09-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170412
* Multimedia: Melody / Q170412
# Doikuntza (argipena)

Doikuntza hitzak zerbait neurri, egoera edo bide egokira ekartzea da. Erabilera zenbait ditu:
* matematikan, lerro doikuntza, datu multzo bati dagokion lerro teoriko baten eraketa;
* estatistikan, doikuntzaren egokitasuna, datuak eredu estatistiko batekin bateragarriak diren egiaztatzeko froga multzoa eta eredu estatistiko horrekiko adostasuna neurtzeko estatistiko multzoa;
* ekonomian, doikuntza estrukturala, Nazioarteko Diru Funtsak eta Munduko Bankuak egoera ekonomiko larria duten herrialdeetan ezartzen duen politika mota bat.

## Ikus, gainera

* Doitzea