OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cerrena unicolor

Cerrena unicolor Polyporaceae familiako onddo espezie bat da. Haritsuegia eta larrukara kontsumitzeko.
Sinonimoak: Sistotrema cinereum, Hydnum unicolor, Polyporus latissimus, Daedalea cinerea, Cerrena cinerea, Daedalea latissima, Daedalea unicolor, Polyporus argyraceus, Sistotrema cinereum var. daedaleum, Sistotrema unicolor, Physisporus latissimus, Daedalea tortuosa, Lenzites cinerea, Trametes latissima, Striglia tortuosa, Striglia cinerea, Striglia unicolor, Coriolus unicolor, Daedaleopsis incana, Daedalea incana, Antrodia incana, Bulliardia grisea, Bulliardia nigrozonata, Bulliardia unicolor, Daedalea lobata, Daedalea grisea, Daedalea nigrozonata, Trametes versicolor f. argyracea, Trametes unicolor, Trametes unicolor f. latissima, Phyllodontia unicolor, Lenzites unicolor.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, dimidiatua, giltzurrun-formakoa, sekzio mehearekin, beste karpoforo batzuekin teilatu bat bezala, arre-oliba antzeko-fuliginoso kolorekoa, geroago beltzaxka eta eremu zirkularrekin, hirtsutua, ia beti alga berdexkaz estalia.
Tutuak: Oso laburrak (1-4 mm)
Poroak: Zurixkak, bihurgunetsu-luzangak edo baita linealekin ere, labirintiko forma bereziarekin, 0,2 eta 0,5 mm bitarteko zabalerakoak. Ale zaharretan Irpes-aren antzekoak, hau da, urratutako poroak, azaleko geruzatik bereizten da marra beltz jarraitu baten bidez.
Bilbea: Zuria, edo apur bat gorria, milimetro 1 inguruko lodierakoa, haritsu-larrukara, gero suberosoa.
Etimologia:

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Trametes generotik bereizten da tomentudun geruza pileikoa bereizten duen marra beltzagatik.

## Sasoia eta lekua

Urte osoan zehar, eguraldi txarra ondo jasaten du. Taldeka hazten da, ale inbrikatuekin (gainjarriekin). Hostozabalen enborrak parasitatzen ditu. Zuhaitzez elikatzen da, horrek kalte egiten dio eta are lagundu dezake haren heriotzan. Ustelduta zuria sortzen du.

### Banaketa eremua

Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 511 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Cerrena unicolor: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1315472
* Multimedia: Cerrena unicolor / Q1315472
# Chevrolet Corvette

Chevrolet Corvette, maiz Vette edota Chevy Corvette deitua, Chevrolet markako kirol auto bat da. 1953. urtetik Kentucky estatuko Bowling Green hirian ekoizten da, bertan Corvette Museo Nazionala ere badago.
Gaur egun arte zazpi belaunaldi merkaturatu izan dira: C1 (1953-1962), C2 (1962-1968), C3 (1968-1982), C4 (1984-1997), C5 (1997-2004), C6 (2004-2014), C7 (2014-2020) eta C8 (2020-gaur egun).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56166
* Multimedia: Chevrolet Corvette / Q56166
# Hafnio

Hafnioa elementu kimiko bat da, Hf ikurra eta 72 zenbaki atomikoa dituena. Trantsizio-metal gris zilarkara eta distiratsua da. Zirkonioaren antzekoa da, beraien antzekotasunaren zergatia kontrakzio lantanidoen efektuan datza. Efektu honen ondorioz, bien arteko erradio atomikoa oso antzekoa da; mineral eta konposatu beretan ageri dira eta bere propietate kimikoak analogikoak direnez, zaila izaten da biak banatzea, ikerketa nuklearrak eta osagai nuklearretan erabiltzeko izan ezik. Oso zaila da Wolframioarekin batera aleazioan erabiltzen da argi-harizpiak eta elektrodoak ekoizteko. Bere beste aplikazio-eremu bat mikroprozesagailuetako transistoreak dira. Erreaktore nuklearretako kontrol-barrak egiteko ere erabiltzen da, neutroiak xurgatzeko ahalmen handia baitauka.

## Aurkikuntza

Hafnioaren aurkikuntza, 72. elementua, Niels Bohr Institutuan iragarri zen, Danimarkan, 1923ko urtarrilaren 19an. Dirk Coster herbehereetara eta George de Hevesy hungariarrak euren aurkikuntza Nature aldizkarian argitaratu zuten egun hartan. 1869an Dmitri Mendeleevek ere aurreikusi zuen elementu hori. Izenak Kopenhageren latinezko izenetik dator.

## Ezaugarri nagusiak

Metal xaflakorra eta korrosioarekiko erresistentea da, kimikoki zirkonioaren oso antzekoa. Bi elementu hauek elektroi-kopuru bera dute kanpo-geruzetan eta beren erradio ionikoak parekoak dira. Ondorioz, oso zaila da biak bereiztea, ez baitaude hain antzekoak diren bi elementu kimiko. Hafnioak eta zirkonioak badute, ordea, ezberdintasun fisiko bat: hafnioa bi aldiz dentsoagoa da.
Hafnio karburoa (HfC) ezagutzen den konposaturik erregogorrena da, bere urtze-puntua 3.890 °C-etik gora baitago, eta hafnio nitruroa (HfN) nitruro metalikorik erregogorrena da.
Alkali kontzentratuak ederki jasaten ditu, baina halogenoekin erreakzionatu egiten du hafnio tetrahaluroak (HfX$_4$) osatuz. Tenperatura altuetan oxigenoarekin, nitrogenoarekin, karbonoarekin, boroarekin, sufrearekin eta silizioarekin erreakzionatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Coster, D.; Hevesy, G.. (1923-01). «On the Missing Element of Atomic Number 72» Nature 111 (2777): 79–79. doi:10.1038/111079a0. ISSN 1476-4687. (Noiz kontsultatua: 2023-01-18).
* ↑ (Ingelesez) TIMES, Special Cable to THE NEW YORK. (1923-01-20). «TWO DANES DISCOVER NEW ELEMENT, HAFNIUM; Detect It by Means of Spectrum Analysis of Ore Containing Zirconium.» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2023-01-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1119
* Multimedia: Hafnium / Q1119
# Kopenhageko Unibertsitateko Lorategi Botanikoak

Kopenhageko Unibertsitateko Lorategi Botanikoak edo Lorategi Botanikoak (danieraz Botanisk Have), Kopenhageko Unibertsitateari dagozkion lorategi botanikoak dira.

## Historia

Lorategiak 1600an eratu ziren Erreforma Protestantean disolbituriko elizetako sendabelarrak babesteko helburuaz. Hasierako lorategien izena Hortus Medicus (Baratze medizinala) izan zen eta Kristian IV.ak emandako Skidenstraede eremuko lurretan ezarri zen, izan ere unibertsitateko irakasleen egoitza hurbil baitzegoen eta beraiena baitzen lorategia zaintzearen ardura. 1621ean Ole Worm arduradunak daniar sendabelarren bilduma nabarmen handitu zuen eta atzerritik hainbat landare ere ekarri zituen.
XVIII mendean Frederiksstaden auzo berria eratzearekin batera 1752an Lorategiak bertara aldatu ziren. Oederren lorategiak izenaz ezagutu ziren izan ere Georg Christian Oeder baitzen hauen arduradun nagusia. Mendebaldeko zatian negutegi bat eraiki zuen honek. 1763an ateak zabaldu zituen publikoarentzako. 1778an ordean erregeak lur hauek behar zituela eta, Lorategiak itxi eta Nyhavn ondoko Charlottenborg jauregiaren ingurua eskeini zuen landareentzako. Eraikin berria egiteko diseinuak egin ziren arren eraikuntza ez zen aurrera eraman.
Azkenik 1870an gaur egungo tokian ezarri zen. 1874ean beirazko negutegi erraldoia inauguratu zen. Jacob Christian Jacobsen filantropo handia izan zen helburua aurrera eraman eta Lorategiak fundatu zituena.

## Egitura

Lorategi Botanikoetan badaude, museoa, herbarioa, negutegia, hazien gordailua, liburutegia eta landare denda ere. Honetaz gain taberna eta jatetxea ere badute barnean.
Beirazko 27 negutegi ditu, garrantzitsuena 1874ean inauguraturiko Palmondoen etxea izanik. 16 metrotako garaiera du eta goraino igotzeko eskilarak espiralean ezarrita daude.
Lorategietako atalik berriena errododendroen lorategia da.

## Espezieak

13.000 landare espezietik gora daude, gehienak naturan jasotakoak. Hauetatik 600 espezie daniarrak dira, 1.100 hosto iraunkorrak eta beste 1.100 urteko landareak.
Lorategietako zuhaitzik zaharrena Taxodium distichum bat da, 1806koa.

## Kanpo estekak

* (Danieraz)(Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q892711
* Multimedia: University of Copenhagen Botanical Garden / Q892711
# Uraniborg

Uraniborg (euskaraz: «Uraniaren gaztelua»), 1576 eta 1580 artean Frederiko II.a Danimarkakoak eraikitako eta Danimarkako Hveen uhartean kokatutako jauregi bezaala eraikitako behatoki astronomiko bat zen. Uharte hau Seeland eta Eskania arteko Oresundean dago. Bere eraikuntza Tycho Brahe astronomoak (1546-1601) erabaki zuen. Uraniborg jauregiak bere izena Uraniagatik jasotzen du, greziar mitologian astronomiaren musa zena. Jauregiak alkimia lanetarako laborategiak ere bazituen, eta lorategiak kontu handiz diseinatu ziren landare eta belarren patroi geometrikoekin. Garaiko ideiak jarraituz, Tychok astroen azterketa hauen eraginpeko metalen azterketarekin uztartzea nahi zuen.
Jauregian luxu harrigarri bat margolan eta estatuekin apaindutako gelekin eta Tychok diseinatutako neurketa tresnak eraikitzeko behar ziren tresna eta lantegiekin nahasten ziren. Laster, Uraniborg harranditsua "ikerketa institutu" oso bihurtu zen, bere ikerketa lanak argitaratzeko bere inprenta propioa ere bazuelarik. Hain ospe handia zuen lurralde askotako ikasle eta astronomoak erakarri zituela, bertako instalakuntzetan aldi berean 40 ikertzaile ere egoteraino. Bertako ikaslerik ezagunena Longomontano izan zen (Christen Sörensen Longberg, 1562-1647).
Ondoren, Tychok Stjerneborg (Izarren gaztelua) behatokia eraikitzea agindu zuen, Uraniborgen kokapena bere zehaztasun tresnentzat behar bezain egonkorra ez zela deskubritu zuenean. Tresna gehienak lurpeko aretoetan zeuden. 1597an Tychok Christian IV.a Danimarkakoa erregearen mesede galdu zuen eta Hveen uhartea utzi zuen. Uraniborg eta Stjerneborg behatokiek arpilaketak jasan zituzten arrantzaleen aldetik, laster soilik hondakinetan geratuz. 1671n Parisko Zientzia Akademiak Jean Picard bidali zuen Tychoren behatokiaren latitudea aurkitu eta astronomoaren behaketa batzuk egiaztatzeko. Frantziar astronomoak, gazteluaren hondarrik ez zegoela eta zimentuak aurkitzeko lurra zulatu behar izan zutela adierazi zuen.

## Ikus, gainera

* Astronomiaren historia
* Tycho Brahe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79220
* Multimedia: Uraniborg / Q79220
# Cerioporus corylinus

Cerioporus corylinus Polyporaceae familiako onddo espezie bat da. Ale gazteak bakarrik kontsumitzea gomendatzen da, helduak larrukarak eta mikatzak bihurtzen dira.
Sinonimoak: Polyporus brumalis var. incendiarius, Polyporus incendiarius, Polyporellus incendiarius, Caloporus incendiarius, Melanopus tunetanus, Polyporus tunetanus, Polyporellus brumalis f. incendiarius, Polyporellus varius var. incendiarius.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran krema- zuri kolorekoa, gero okrea, ezkatatsua, batez ere zahartzaroan; erdian mamitsua, ertz mehea, irregularra, inkurbatua, gero laua edo erdian deprimitua.
Tutuak: Zuriak, laburrak, 2 eta 4 mm bitartekoak, dekurrenteak,
Tutu dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten tutuak.
Poroak: Hasieran txikiak, gero zabalak, poligonal formakoak.
Hanka: 3 eta 7 cm bitarteko luzerakoa, zuri-okre kolorekoa, leuna, biribila, inkurbatua. Gehienetan erdian edo zertxobait eszentrikoa, beste batzuetan ia alboan; oso lurperatuta egon daiteke edo lur azalean.
Haragia: Zuria, flexiblea, gaztetan samurra, usain ahulekoa eta zapore atseginekoa. Zahartzean larrukara eta mikatza bihurtzen da.
Etimologia: Polyporus terminoa grekotik dator, ugari, asko, esan nahi duen "poly" hitzetik eta poro, urrats, esan nahi duen "póros" hitzetik. Poro ugarirekin.

## Jangarritasuna

Gaztetan jateko ona da; pixka bat zahartuta edo lehorrak biltzen badira, oso larrukarak dira.

### Nahasketa arriskua

Habitata kontuan hartzen bada oso zaila da beste batekin nahastea.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian eta udan. Euri ugari egin ondoren gurbitzak (Arbutus unedo) erretako lekuetan. Talde txikitan asko ateratzen dira, banan-banan, erretako gurbitzen sustraietan hazten da.

### Banaketa eremua

Euskal Herria, Alemania.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 630 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Cerioporus corylinus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107561106
# San Nikolas eliza (Iruñea)

Iruñeko San Nikolas eliza Iruñeko (Nafarroa Garaia) tenplu katolikoa da, Alde Zaharreko San Nikolas plazan dagoena.

## Kokalekua

Alde Zaharrean kokatua, San Nikolas plaza, San Nikolas kalea, San Migel kalea, Lindatxikia kalea eta Sarasate pasealekuaren artean.

## Historia

XII. mendean altxatua, jatorriz ez zen jarduera erlijiosoak ospatzeko bakarrik eraiki, baita izen bereko bere burgoko auzotarren gotorleku militar eta defentsiboa izan zedin ere, hiriko beste bi burgoekin liskarretan egoten bai ziren (Nabarreria eta San Saturnino).
1222an, auzotarren arteko erasoaldi haietako batean, sute batek antzinako eliza-gotorleku erromaniko hura suntsitu zuen. Haren ordez eraikitako eliza berria 1231an sagaratu zuten. Bere horma sendo eta burdin sareak, bai eta antzinako hiru zaintza dorreetatik oraindik zutik dirauen dorrea, bere iragan gatazkatsuaren lekuko dira.
Tenpluaren barnealdea hainbat fasetan eraikitako barrunbe gotiko ederrekoa da, protogotiko garaiko elementuak ditu: trazaketa orokorreko altxaera eta alboetako habearte kanoi apuntatuaren estalkiak, bai eta erdiko hormaren zati bat ere; Erdiko habeartearen gurutzeriako estalkiak, gurutzadura eta beiratedun harresiz eginiriko presbiterioa XIV. mendeko gotiko erakoak dira. Organo barroko handi bat badu, Iruñeko garrantzitsuena. Kanpoaldean gotikoa bi ateetan, absidean eta goialdeko harresiaren gune batzuetan bakarrik ikus liteke. Gainontzekoa 1888an Angel Goikoetxearen gehikuntzengatik ezkutatuta dago: arkupe neogotikoa, nolabaiteko neomudejar itxurako parrokietxeko adreiluarenen gainjarpena eta pasealekuan erdi aroko eklektizismoaren laburpena den aurrealdea ireki zen. Hainbat dorre izan zituen gaur egun bi ditu: handiena, José Martinez de Ubagoren bukaera barroko bat eta gaztelubegiak dituena, eta txikiena, egile berberarena dena.

## Ikus gainera

* Bilboko San Nikolas eliza
* Iruñeko Kultura Ondasun zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Hainbat egilea (2006). Guía de Arquitectura de Pamplona y su Comarca. (Iruñea eta bere Eskualdeko Arkitekturaren Gida). Iruñea: Ona Industri Grafika. ISBN 84-611-3284-X.

## Kanpo estekak

* Iruñeko San Nikolas eliza Nafarroako Turismo webgunean ikusgai
* Iruñeko San Nikolas eliza Iruñeko Udalaren webgunean ikusgai
* Datuak: Q3111473
* Multimedia: Church of San Nicolás, Pamplona / Q3111473
# Cerioporus mollis

Cerioporus mollis Polyporaceae familiako onddo espezie bat da Ez da erabiltzen sukaldean. Usteldura zuria sortzen du.
Sinonimoak: Trametes mollis, Polyporus mollis, Polyporus sommerfeltii, Antrodia mollis, Daedalea lassbergii, Daedaleopsis mollis, Datronia mollis, Cerrena mollis.

## Deskribapena

Kapela: Erresupinatua edo efuso-erreflexua, hainbat zentimetroko estaldurak osatuz, substratuari luze-zabal finkatuak. Kapelaren gainazalak eremu zirkularrak ditu, ilaunduna da eta kolorea marroi argitik marroi ilunera doa, ia beltza. Ertza antzua da eta gris-krema kolorekoa.
Poroak: Zabalak eta irregularrak dira, biribilak, luzeak eta urratuak, ale gazteetan okre kolorekoak eta helduetan tabako kolorekoak.
Haragia: Gaztetan, krema koloretik okrera doana, larrukara eta zaila, egoera lehorrean gogorra eta hauskorra, lupa baten laguntzaz, tomentuaren eta haragiaren artean lerro beltz bat ikusten da.
Etimologia: Mollis epitetoa latinetik dator eta hau esan nahi du: malgua, leuna, biguna, samurra delikatua, gozoa atsegina, etab.

## Jangarritasuna

Ez du sukaldaritzako baliorik.

### Nahasketa arriskua

Coriolopsis gallica delakoaren ale helduekin nahas daiteke, baina honen poroak askoz hobeto eratuak daude eta fruktifikazioak handiagoak hirtsutuak dira, haragia marroia du eta ez du lerro beltzaxkarik.

## Sasoia eta lekua

Urte osoan zehar, hostozabalen hildako egurretan, enbor etzanetan, eroritako adarretan, baita zuhaitz beraren gainean ere; bereziki zuhaitz hauetan: Fagus, Salix, Alnus, baita koniferoetan ere.

## Banaketa eremua

Ipar Amerika, El Salvador, Honduras, Ekuador, Brasil, Europa, Errusia, Erdialdeko Asia, Hego-ekialdeko Asia, Erdialdeko Afrika, Txina, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 646 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Cerioporus mollis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10680920
* Multimedia: Cerioporus mollis / Q10680920
# Turingen testa

Turingen testa makina batek portaera adimenduna, giza portaeraren antzekoa eta parekoa, izatearen froga da. Alan Turingek 1950eko "Computing machinery and intelligence" bere saiakeran desafio bat proposatu zuen: gela batean epaile bat galderak egiten izanik, eta ondoko gelan gizaki bat eta makina bat galderak erantzuten, epaileak zein den zein ebatzi beharko du. Testa gainditzeko galdetzaile estandar batek, bost minutuko elkarrizketa batean, denboraren %70ean makinak "engainatuta" egon behar zegoen.
Testa adimen artifizialaren oinarri bilakatu zen baina oso kritikatua izan da. 1966an Joseph Weizenbaumek ELIZA sortu zuenean testa gainditzen zuela zioen baina, nahiz eta pertsona batzuk konbentzitu, ez zuen adituek asebete. 2014an Readingeko Unibertsitateak test honi buruzko lehiaketa bat antolatu zuen Royal Societyn, Eugene Goostman konbertsazio-botak irabazi zuena. Epaimahaikideen %33ri sinetsarazi zien bota gizakia zela, eta antolatzaileek testa gainditutzat eman zuten %30eko atalasea gainditu zuelako baina botari abantailaz jokatzea egotzi zitzaioan, izan ere, bere burua aurkeztean, hamahiru urteko haur ukrainarra zela eta ingelesa bigarren hizkuntza zuela esaten zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Zozaia, Gorka. (2014-06-28). «Nor maite du Eugenek?» Naiz!.
* 1 2 Leturia Azkarate, Igor. (2014/09/01). «Gizakia ala makina?» Zientzia.eus.
* ↑ Weizenbaum, Joseph. (1966ko urtarrila). «ELIZA – A Computer Program For the Study of Natural Language Communication Between Man And Machine» Communications of the ACM 9 (1): 42. doi:10.1145/365153.365168..
* ↑ Euskadi Irratia. (2014/06/16). Eugene Goostman, Turingen testa gainditzen lehena. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189223
* Multimedia: Turing test / Q189223
# Catathelasma imperiale

Catathelasma imperiale Tricholomataceae familiako onddoa da. Jangarria. Urria da, eta latitude garaietan azaleratzen da, eremu menditsuetan.
Sinonimoak: Agaricus imperialis, Armillaria nobilis, Biannularia imperialis, Clitocybe imperialis.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 20 cm bitarteko diametrokoa. Haragitsua, trinkoa, ganbila, lehorra, errezelaren hondar flokosoekin estalita, batez ere erdian, gris-gamuza-gaztaina kolorekoa, lehenik haritsu samarra; ondoren leuna, ertza beherantz oso biribildua.
Orriak: Nahikoa estu, dekurrenteak, meheak, zurixka kolorekoak edo krema kolorekoak, eta gero kafe-esne kolorekoak.
Orri dekurrenteak: Haka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 6 eta 12 cm bitarteko garaierakoa eta 2 eta 5 cm bitarteko lodierakoa. Solidoa, sabelduna, oinarrirantz mehetua, pitzatua zeharka, zurixka, okre antzeko argia, pergamino itxurako mintzezko eraztuna, arre kolorekoa, bikoitza (armilla).
Haragia: Zuria, gogorra, astuna, zaporetsua, zapore atzeratu latz batekin eta pepino usainarekin.
Etimologia: Catathelasma terminoa grekotik dator, azpian, esan nahi duen "cata" hitzetik eta kimu, lur azpian ernetzen da, esan nahi duen "theleo" hitzetik, lur azpian sakonki hazten delako, ia amaieraraino. Imperiale epitetoa berriz latinetik dator, inperiala, esan nahi duen "imperialis" hitzetik. Handia delako.

## Jangarritasuna

Erdipurdikoa freskotan kontsumitzen bada, baina oso ona oliotan edo ozpinetan kontserbatuta.

### Nahasketa arriskua

Tricholoma colossus delakoarekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Koniferoen basoetan, lurrean oso sartuta, taldekoia.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 162 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 161 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Catathelasma imperiale: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q973516
* Multimedia: Catathelasma imperiale / Q973516