OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Echinoderma hystrix

Echinoderma hystrix Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Susmagarria. Ez jatea hobe.
Sinonimoak: Lepiota acutesquamosa, Cystolepiota hystrix.

## Deskribapena

Kapela: Txikia, 3 eta 6 (8) cm arteko diametrokoa, konikotik ganbilera. Kapelaren azala lehorra, kapela eta oina zurdekin, arre ilun kolorekoa hondo argiarekin, ezkata piramidal zentrokide ugariz estalia, koniko puntazorrotzak eta iraunkorrak.
Orriak: Zuri-krema kolorekoak, libreak, estu, estu samarrak, ertza more-beltz kolorekoa.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: 7 cm arteko garaierakoa, zilindrikoa, oinarria erraboildun samarrekoa, fistulosoa. Eraztunaren azpitik kapelan dituen antzeko ezkatatxoekin apaindua. Hezetasunarekin, oinaren goialdean eta orrietan anbar itxurako tantak isurtzen ditu.
Haragia: Urria, zurixka. Usain desatseginekoa, Lepiota cristata gogorarazten du. Espora-jalkina zuria.
Etimologia: Lepiota terminoa grezierazko “lepis” “lepidos” hitzetatik dator eta “oús” eta otós ear” hitzetatik, kapela esan nahi duena. Ezkatadun kapela duen onddoa. Histrix epitetoa latinetik dator, kirikinoa esan nahi duen “histrix” hitzetik. Kapelan eta oinean dituen eztenengatik.

## Jangarritasuna

Zalantzazko jangarria. Toxikoa izan daiteke.

### Nahasketa arriskua

Lepiota acutesquamosa delakoarekin nahas daiteke, hau, marroi-arre kolorekoa da, kapelan ezkata tente piramidal oso zorrotzak ditu, oina zurda gabe. Lepiota aspera eta Lepiota echinacea handiagoak dira, ezkatak ez dituzte hain ilunak eta ez tente.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Espezie oso ikusgarria da, baina urria. Bakarka edo taldekoia. Humus ugariko lurzoru hezeetan, hostozabalen basoetan (pagadietan).

### Banaketa eremua

Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 188 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 47 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Echinoderma hystrix: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81154793
# Valladolideko artxidiozesia

Valladolideko artxidiozesia (latinez: Archidiœcesis Vallisoletana) Eliza Katoliko Erromatarraren elizbarrutia da. Artzapezpikuaren egoitza Valladolideko katedralean dago. Ávila, Ciudad Rodrigo, Salamanca, Segovia eta Zamorako elizbarrutiak haren sufragiodunak dira.

## Historia

1595eko irailaren 25ean, Klemente VIII.a aita santuaren Pro Excellenti buldak Valladolideko elizbarrutia eratu zuen, Palentziako elizbarrutiaren lurraldea lortuz. Elizbarruti barriaren sorrerak Valladolideko abadeen eta Palentziako gotzainen arteko mendeurreneko gatazkei amaiera eman zuen.
Elizbarrutiko seminarioa Valladolideko lehen gotzainak, Bartolome Plazak, sortu zuen 1598ko irailaren 28an. Katedrala 1688an eraiki zuten, eta 1841ean dorre bat erori zen.
1851ko Espainiaren eta Egoitza Santuaren arteko konkordatuaren ondoren, 1857ko uztailaren 4an metropoliko artxidiozesi mailara igo zen, Pio IX.a aita santuaren Vicariam Potestatem buldari esker. Bitartean, 1855ean elizbarrutiko seminario berria eraiki zen.
1954ko urriaren 17an, Udaletxeko Kongregazioaren Quum sollemnibus dekretuari jarraiki, artxidiozesiaren mugak berrikusi ziren probintzia zibilekoekin bat etor zitezen, Egoitza Santuaren eta Espainiako 1953ko gobernuaren arteko konkordatua aplikatuz. Valladolideko artxidiozesiak Tarazona de Guareñako parrokia Salamancako elizbarrutiari eman zion, baina 187 eskuratu zituen, hau da, Valladolideko probintziaren mugetan zeuden guztiak, baina Ávilako (23), Leongo (45), Palentziako (89), Segoviako (16) eta Zamorako (14) elizbarrutietakoak zirenak.

## Erreferentziak

* ↑ Archdiocese of Valladolid, catholic-hierarchy.org
* ↑ (Latinez) Decreto Quum sollemnibus, AAS 47 (1955), pp. 456-460.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Webgune ofiziala, archiburgos.es
# Mariano Miguel Gómez

Mariano Miguel Gómez-Alguacil Fernández (Cervera de Pisuerga, 1814ko otsailaren 2a - Valladolid, 1891ko irailaren 14a) espainiar elizgizon katolikoa izan zen, Segorbe eta Gasteizko gotzaina eta Valladolideko artzapezpikua izandakoa.

## Biografia

Palentziako Cervera de Pisuerga herrian jaioa, Valladolideko seminarioan ikasi zuen. 1876ko martxoaren 10ean izendatu zuten Segorbeko gotzain, eta egoitza horretan egon zen 1880ko azaroaren 30era arte, Gasteizko gotzain izendatu zuten arte. Valentziako artxidiozesiko senatari izan zen Segorbeko egoitza okupatu zuen bitartean (1877an eta berriro 1879-1880an).
Bederatzi urte baino gehixeago eman zituen euskal elizbarrutian, eta Burgosko artxidiozesiak senatari izendatu zuen berriro. 1889ko abenduaren 30ean Valladolideko artzapezpiku izendatu zutenean utzi zuen Gasteiz, eta hil zen arte bertan egon zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) www.catholic-hierarchy.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64744808
# Egur-bikor gorri

Egur-bikor gorria (Nectria cinnabarina) Nectriaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Tremella purpurea, Helvella purpurea, Tubercularia vulgaris, Tubercularia nigricans, Sphaeria fragiformis, Sphaeria decolorans, Tubercularia discoidea, Clavaria coccinea, Tubercularia confluens, Tubercularia castaneae, Tubercularia granulata, Tubercularia pruni, Tubercularia pseudacaciae, Tubercularia sarmentorum, Sphaeria pezizoidea, Tubercularia menispermi, Tubercularia nigrescens, Ephedrosphaera decolorans, Helotium coccineum, Cucurbitaria decolorans, Cucurbitaria cinnabarina, Tubercularia vulgaris, Tubercularia expallens, Tubercularia vulgaris, Hypoxylon cinnabarinum, Knyaria granulata, Knyaria expallens, Knyaria menispermi, Knyaria nigricans, Knyaria vulgaris, Knyaria confluens, Knyaria sarmentorum, Knyaria purpurea, Cucurbitaria purpurea, Nectria purpurea, Creonectria purpurea.

## Deskribapena

Globo forma antzeko fruktifikazioak garatzen dituen onddoa, bigunak, soropildutako 2 mm-ko diametrora iristen diren peritaezio-kolonia ugariz osatua; heltzean, hazteko erabiltzen duten adarren azala hausten dute. Kanpoko azalera zimurtsua da, gorri-zinabrio koloretik arre-gorrixkara doan kolorekoa, zenbat eta zaharragoa izan orduan eta ilunagoa, papilatua, ostiolo txikiekin. Peritezioen horma purpura kolorekoa bihurtzen da KOH erreaktiboarekin kontaktuan.
Batzuetan forma konidiala agertzen da, inperfektua, Tubercularia vulgaris, 5 mm inguruko diametroko kolore arrosako pulbinuluak eratzen dituena eta peritezioak garatzen diren estroma eratzen duena.

## Jangarritasuna

Ez du interes gastronomikorik.

## Sasoia eta lekua

Hostozabalen adartxo hiletan, edozein motatakoetan, batzuetan parasito, baina ez aktibo.

### Banaketa eremua

Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 334 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Asturnatura.
* ↑ (Gaztelaniaz) AsoJaen, Asociación Botánica y Micológica de Jaén.
* ↑ Nectria cinnabarina: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q205117
* Multimedia: Nectria cinnabarina / Q205117
# Ramon Fernandez de Pierola

Ramon Fernandez de Pierola Lopez de Luzuriaga (Otiñano, 1829ko irailaren 1a – Gasteiz, 1904ko urtarrilaren 25a) nafar apaiz katolikoa izan zen, Gasteziko apezpikua izandakoa.

## Biografia

1835ean apaiz ordenatu zuten Iruñean, eta Cárcarren eta Garesen egin zuen apaiz lana. Valentziako Seminarioan Teologian doktorea. 1879an, Ramón Blanco kapitain jeneralaren gomendioz eta karlista ez zela baieztatu ondoren, Habanako gotzain izendatu zuten. Han, uhartea Espainiaren mende mantentzearen aldeko sutsuetako bat izan zen. 1890ean Gasteizko elizbarrutia hartu zuen, garai hartan Hego Euskal Herriko hiru probintziak hartzen zituena. 1894an, Gipuzkoako senataria izan zen, eta 1896an, Burgosko artxidiozesikoa. Anti-arrazionalista, anti-liberala eta anti-sozialista izan zen, baina kapitalismoarekin kritikoa.
# Egur-ziza zola zuri

Egur-ziza zola zuria (Gymnopilus penetrans) Strophariaceae familiako onddo espezie bat da. Mingotsegia. Zerbait toxikoa ere bai, ondorio emetiko eta purgatzaileekin.
Sinonimoak: Flammula penetrans, Dryophila penetrans, Naucoria penetrans, Fulvidula penetrans, Flammula croceolamellata, Gymnopilus subsapineus.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 8 cm arteko diametrokoa, ez da haragitsua, hori-urreztatu kolorekoa, lehoi kolorekoa edo gorrixka, batzuetan ilunagoa erdian eta horixka ertzean. Luparekin ikusita gainazala zuntzezkoa da.
Orriak: Estu, Itsatsiak, hori argi kolorekoak, ondoren hori-lehoi kolorekoak eta amaieran hori-herdoil kolorekoak.
Hanka: Kapelaren kolore berekoa, oinarrian pixka bat zurixka.
Haragia: Mehea, zurixka edo horiz edo lehoi kolorez tindatua. Usain ahula du, pixka bat iodoaren antzekoa eta zapore oso mingotsa.
Etimologia: Gymnopilus hitza “gymn” aurrizkitik dator, biluzia esan nahi du eta “polis” atzizkiak, txapela esan nahi du. Kapela biluziak edo burusoilak. Penetrans epitetoa latinetik dator, intsinuatu egiten dela, sarkorra, esan nahi duen "Penetrans" hitzetik. Substratuan txertatzen delako.

## Jangarritasuna

Ezin da jan, mingostasunagatik.

### Nahasketa arriskua

Gymnopilus sapineus delakoarekin: Pholiota txikiekin eta Galerina marginata espeziarekin (hilgarria), eraztundun espezie txikia eta kapela oso higrofanoa duena, oina luzetarako zuntz txiki zuriz estalita du, eta haragiak irin usain handia du.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian eta udazkenean ohikoa, bakarrik edo taldean hazten da, koniferoen motzondoetan, pinaburuetan eta adarretan.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Jamaika, Hegoafrika, Australia, Zeelanda Berria, Papua Ginea Berria, Europa, kanariar uharteak, Errusia, Japonia, Himalaiako mendikatea eta Brasil.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 439 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 360 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 111 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 480 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ Gymnopilus penetrans: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10497177
* Multimedia: Gymnopilus penetrans / Q10497177
* Espezieak: Gymnopilus penetrans
# Egur-orin hori

Egur-orin horia (Bisporella citrina) Helotiaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du behar adina haragi jateko. Bisporella generoko onddoak, asko eta zehazteko zailak dira, hankadun espezie txikiak dira eta kopa itxura daukate, eta hauen errezeptakulu ilegabeak, azkenean lauak edo sabeldunak geratzen dira. Zuriak, kremak, horiak, arreak, gorrixkak eta berdexkak izan daitezke.
Sinonimoak: Octospora citrina, Peziza cyathoides, Peziza flava, Peziza citrina var. ß filicina, Calycina citrina, Helotium citrinum, Phialea citrina, Calycella citrina, Helotium flavum, Helotium alaskae, Hyalinia subaurantia, Calycella flava.

## Deskribapena

Fruktifikazioak: 2 eta 4 mm arteko diametrokoak, erregularrak, hasieran kopa sesil eta zapal itxuran, zahartzean disko forma hartzen dute, ia zulorik gabea eta himenioak goiko aldea estaltzen du. Hori-gorringo distiratsu kolorekoa, kanpoaldea leunagoa eta zurbilagoa du.
Hanka: Mehea, sarritan laburra, horixka.
Etimologia: Citrina epitetoa latinetik dator, bere kolore horiagatik.

## Jangarritasuna

Sukaldaritzarako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Phaeohelotium espezie horiekin eta baita Hymenoscyphus calyculus delakoarekin ere.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean, taldeka, askotan oso ale ugarikoak izaten dira eroritako adar hiletan, eta batzuetan, erabat hilda ez dagoen egurrean ( Fagus - pagoa, Quercus - haritza, Alnus - Altza, Corylus - hurritza).

### Banaketa eremua

Afrika, Asia, Europa, Amerika, Ozeania.

## Erreferentzia

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 798 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 528 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 86 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 332 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Bisporella citrina: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2904732
* Multimedia: Bisporella citrina / Q2904732
# El Callejo

El Callejo Karrantza udalerriko (Bizkaia) erdialdean dagoen auzo txiki bat da. Auzoa BI 630-k zeharkatzen du eta altitudea 126 metrokoa da.

## Demografia

* El Callejoko biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
# Egur-ziza aldakor

Egur-ziza aldakorra (Kuehneromyces mutabilis) Strophariaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria. Sendagarria delako, landatu egiten da. Kontuz, ez nahastu Galerina marginata toxikoarekin.
Sinonimoak: Agaricus truncigena, Agaricus polymorphus, Agaricus xylophilus, Agaricus annulatus, Agaricus caudicinus, Hypophyllum cinnamomeum, Agaricus mutabilis var. a caudicinus, Lepiota caudicina, Pholiota mutabilis, Dryophila mutabilis, Pholiota unicolor var. tecticola, Dryophila xylophila, Pholiota decurrens, Pholiota pseudomarginata, Galerina mutabilis.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran ganbila, gero laua; titi txiki bat du; gainazal leuna eta higrofanoa du. Kolore kanela-arrea du, baina denbora hezean eta zahartzean argitu egiten da.
Orriak: Horixkak, zahartzean arre-kanela kolorera pasatzen dira. Adnatak eta estu.
Hanka: Kapelaren kolore berekoa eta oinarrian ilunagoa. Hasieran betea, gero barnehutsa; zilindrikoa, mintzezko eraztun iheskor batekin. Eraztunetik oinarriraino, zuntzezko orbantxo txiki batzuk ditu.
Haragia: Zurixka, biguna eta usain atseginekoa.
Etimologia: Kuehneromyces terminoa Robert Kühner-i (1904-1997) eskaini zitzaion, "myces" hitz grekoa gehituta. Mutabilis epitetoa latinetik dator, aldakor esan nahi duen "mutabilis" hitzetik. Hezetasuna aldatzean kolorea aldatzen duelako.

## Jangarritasuna

Jateko ona den bezala kontsideratuta dago.

### Nahasketa arriskua

Armillaria mellea delakoarekin, baina erraz bereizten da, Kuehneromyces mutabilis espezieak eraztunaren azpia ezkatatsua duelako eta kapela leuna. Kontuz Hypholoma capnoides perretxikoarekin eta batez ere hilgarria den Galerina marginata espeziearekin.

## Sasoia eta lekua

Udatik neguaren hasiera arte. Hostozabalen eta koniferoen enborretan ale askoko taldetan agertzen da.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Europa, Afrika, Asiako iparraldea, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 417 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 352 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 195 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 485 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ Kuehneromyces mutabilis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q732640
* Multimedia: Kuehneromyces mutabilis / Q732640
# Callejo

Callejo Karrantza udalerriko (Bizkaia) erdialdean dagoen auzo txiki bat da. Auzoa BI 630-k zeharkatzen du eta altitudea 126 metrokoa da.

## Demografia

* Callejoko biztanleria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255596
# Cerca

Cerca edo La Cerca Karrantza udalerriko ekialdean dagoen auzoa da.

## Geografia

Iparraldean Las Torcachas auzunea eta El Suceso auzoa, hegoaldean Montañán auzunea, Pando azuoa eta Burgueno mendia (1043 m), ekialdean Villaverde Turtzioz (Kantabria) eta mendebaldean La Calera del Prado, La Lama eta Cezura mugakide ditu.
Bestela, La Cerca izen bereko errekak auzoa zeharkatzen du, Karrantza ibaiarekin bat egiten duena.

## Demografia

* Cercako biztanleria

## Ikus, gainera

* Enkarterri

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren arabera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255716
# Diego Mariano Alguacil

Diego Mariano Alguacil Rodríguez (Kordoba, 1805eko martxoaren 29a - Murtzia, 1884ko urtarrilaren 10), espainiar apaiz katolikoa izan zen, Gasteizko apezpikua izandakoa.

## Biografia

1828an apaiz ordenatu zuten. Murtziako katedraleko erretore izan ondoren, Badajozeko gotzain izendatu zuten 1858ko abenduaren 23an. 1861eko abenduaren 23an Gasteizko elizbarrutiko lehen gotzain bilakatu zen, Hego Euskal Herriko hiru herrialdeak hartzen zituena. Eleizbarrutiko Buletina sortu zuen eta, bertatik, propaganda euskaratuta banatzen zuten Bibliako gizarteei aurre egin zien, garaiko protestantismoaren aurkako obsesioaren barruan. Ineffabilis Deus bulda eta Asteteren Katixima euskaratu zituen. 1876an Cartagenako apezpiku izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) www.catholic-hierarchy.org
* ↑ (Gaztelaniaz) Auñamendi Entziklopedia
# Ambasaguas

Ambasaguas Karrantzako (Bizkaia) erdialdean dagoen auzoa da, 2020ko hamarkadara arte udalerriko populatuena izan zena.

## Geografia

Auzoa BI-630 errepidearen bidegurutzean dago, gasolindegi bat dagoen puntuan. Ipar-mendebaldean Molinar auzoa, iparraldean Bollain baserrigunea, ipar-ekialdean Biañez auzoa, hego-ekialdean Callejo baserrigunea, hegoaldean Ahedo eta Concha auzoak eta mendebaldean Matienzo mugakide ditu.
Bestela, Karrantza ibaiak auzoa zeharkatzen du Callejo errekaren urak kilometro batzuk lehenago jaso ostean eta auzoan bertan Escaleras eta Presa errekek bat egitearen ondorioz ekarritako ura jasotzen du. Bi ur bideek hemen bat egiten dutenez, gaztelerazko izen hori dauka auzoak, "Ambasaguas" alegia.

## Demografia

* Ambasaguaseko biztanleria

## Garraioa

Auzo honetan FEVE tren konpainiaren Karrantzako geltokia dago.

## Dolomitas del Norte

Dolomitas del Norte enpresaren instalazioak Ambasaguasen kokatuta zeuden XX. mendeko lehenengo erdialdean, metalurgia arloan jardundakoa.
2002an Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zituen.

## Ikus, gainera

* Enkarterri

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren arabera. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22976344
* Multimedia: Ambasaguas (Karrantza Harana/Valle de Carranza) / Q22976344
# Concha

    Artikulu hau Karrantzako auzoari buruzkoa da; Donostiako hondartza gaitzat duena beste hau da: «Kontxa»
Concha Karrantzako (Bizkaia) auzoa da, udalerriko erdigunean dagoena. Bertan daude kokaturik udalerriko udaletxea, kultur-etxea eta liburutegia, beste zerbitzu batzuen artean.

## Geografia

Ambasaguas iparraldean, Ahedo ipar-ekialdean, La Tejera baserrigunea ekialdean, Manzaneda de Sierra auzunea hegoaldean, San Esteban hego-mendebaldean eta Soscaño eta Traspalacio mendebaldean mugakide ditu.
Auzoan bat egiten dute Las Escaleras, Bernales, Cuadro eta Presako erreken urek, Karrantza ibaiarekin biltzen direnak Ambasaguas auzoan.

## Demografia

Karrantzako udaletxea bertan egonik, XXI. mendearen lehen hamarkadetan populazio hazkundea izan zuen eta udalerriko gunerik populatuena bihurtu zen (lehenago Ambasaguas zen populatuena).
* Conchako biztanleria

## Ondarea

"Indianoen" etxe ugari topa daitezke auzoan eta inguruan, XIX. eta XX. mendearen artean eraikitakoak. Ameriketatik itzulitako jendeak eginda, horietako batzuk ikusgarriak dira. Hernaiz familiaren etxea nabarmentzekoa da, besteak beste.
Bestela, Concha eta San Esteban artean Buen Rosarioko Andra Mariaren eliza dago.

## Ikus, gainera

* Enkarterri

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren arabera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255922
* Multimedia: Concha (Karrantza Harana/Valle de Carranza) / Q12255922
# Herboso

Herboso Karrantza udalerriko auzoa da.

## Demografia

* Herbosoko biztanleria

## Politika

Administrazioa eta gobernua Karrantzako Haranaren udaletxearen menpe dago.
Karrantza Haranako alkatea José Luis Portillo López deitzen da.

## Klima

Urtean zehar egindako batez-besteko tenperatura 11,80 °C-koa da, zeinek Espainako tenperaturarekin konparaturik 1,17 °C gutxiago egiten du.
Hilabete beroetan batez-besteko tenperatura 23,60 °C-koa da, eta hilabete hotzenetan batez-bestek tenperatura 3,40 °C-koa da.
Batez-besteko prezipitazio urtekaria Herboson 1317 mm-koa da, zeinek Espainako prezipitazioen (644,3mm) batez-bestekoarekin 672,7 mm gehiagokoa da.

## Ikus, gainera

* Karrantza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259043
* Multimedia: Herboso / Q12259043