OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ibn Taymiyah

Taqi ad-Din Ahmad ibn Taymiyyah, izen osoa Taqī ad-Dīn Abu 'l-ʿAbbās Aḥmad ibn ʿAbd al-Ḥalīm ibn ʿAbd as-Salām Ibn Taymiya al-Ḥarrānī (arabieraz تقي الدين أبو العباس أحمد بن عبد السلام بن عبد الله ابن تيمية الحراني‎) (Harran, Mesopotamia, egungo Turkia, 1263ko urtarrilaren 22a - Damasko, Mamelukoen Inperioa, 1328ko irailaren 26a) arabiar teologo musulmana izan zen.

## Biografia

Koranaren eta sunnaren tradiziora itzultzea aldarrikatu zuen beti. Islameko mugimendu tradizionalak aitzindari eta maisutzat aitortu zuen XVIII. mendetik aurrera.
1268an Damaskoko hirira jo zuen, mongoliarren erasoetatik babesteko, eta han egon zen ikasle eta, geroago, irakasle. Tirabira handiak izan zituen Damaskoko agintariekin, eta mongoliarren aurkako borroka gidatu zuen 1299tik 1303ra bitarteko urteetan. Alexandriara jo zuen 1309. urtean, eta Egipto aldeko politika-arazoez arduratu zen, 1313. urtean mongoliarren erasopean zegoen Damaskora itzuli zen arte. Zailtasun handiak izan zituen hiri hartan, bere erlijio ideiengatik, eta kartzelan ere eduki zuten hainbat alditan.
Liburu asko idatzi zuen Ibn Tayniyahek, islamaren eta lege-iturrien ikuspegitik betiere. Obra nagusiak: Minhaj as-sunnah ("Tradizioaren bidea") eta As-Siya-sat ash-shar´iyah ("Politika Juridikoaren tratatua").
Ibn Taymiyahek aurkari asko izan zuen bere garaian, baina berebiziko eragina izan dute bere ideiek azken bi mendeotako islamiarren artean (1792. urtean hil zen Abd al-Wahhaben ondoko wahhabita integristen artean bereziki).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q491558
* Multimedia: Ibn Taymiyyah / Q491558
# Ibn Tufail

Ibn Tufail, izen osoa Abu Bakr Muhammad ibn Abd al-Malik ibn Muhammad ibn Tufail al-Qaisi al-Andalusi (arabieraz: أبو بكر محمد بن عبد الملك بن محمد بن طفيل القيسي الأندلسي; Guadix, 1105 inguru - Marrakex, 1185 edo 86), Abubazer edo Abentofail ere deitua, al-Andalusko filosofoa izan zen, Ibn Bajjaren garaikidea eta jarraitzailea. Politikari, jakintsu eta filosofo gisa nabarmendu zen.

## Bizitza

Abu Yaqub Yusuf almohadeen printzearen bisirra eta sendagilea zen, eta herri askotako jakintsuen bilgune bihurtu zuen printzearen gortea. Ibn Tufaylen zientzia lan gehienak galdu badira ere, astronomian Nikolas Koperniko edo Galileo Galileiren aitzindari izan zela dirudi. Haren filosofia, aldiz, ondo ezagutzen da; eragin handia izan zuen eleberri alegoriko bat idatzi zuen, Ilayy b. Yakzan (Zaindariaren seme bizia, mendebaldean Philosophus Autodidactus tituluarekin ezagutzen dena). Liburu horretan hartu zuen oinarria, adibidez, Baltasar Gracián filosofo espainiarrak bere El criticón lanean; Leibniz eta Spinozak biziki goretsi zuten. Bere garaian nagusi ziren bi pentsamendu joeren sintesia egiten du Ibn Tufaylek: Ibn Bajjaren peripatetismoa, espekulazio-zientziak lehen mailan jartzen zituena, eta meditazioaren bidea, Ibn Sinaren ustez intuizio estatikora daramana. Betiere filosofia eta erlijioaren arteko lotura dago Ibn Tufaylen filosofiaren oinarrian: bide horretatik, betiere garai hartako ortodoxia musulmana saihestuz, arrazoiaren bidezko ezagutza bultzatzen saiatu zen Ibn Tufayl.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2016-09-30). (PDF) 181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak. Iruñea, 12 or..
* Datuak: Q251259
# Ibn al-Baitar

Ḍiyāʾ Al-Dīn Abū Muḥammad ʿAbdllāh Ibn Aḥmad al-Mālaqī, Ibn al-Baitar izenaz ezaguna, (arabieraz: ابن البيطار‎; Benalmádena, c. 1197 - Damasko, 1248) andalustar mediku eta botanikoa izan zen. Kitāb al-Jāmiʻ li-mufradāt al-adwiya wa-l-aghdhiya bere liburuan 1400 espezie baino gehiago zerrendatu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2016-09-30). (PDF) 181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak. Iruñea, 13 or..
* Datuak: Q335145
* Multimedia: Ibn al-Baitar / Q335145
# Ibn al-Qutiyya

Muḥammad Ibn ‘Umar Ibn ‘Abd al-Azīz ibn Ibrāhīm ibn ‘Isa ibn Mazāhim (arabieraz: أبو بكر محمد بن عمر القرطبي المعروف بابن القوطية‎), Ibn al-Qutiyya (arabieraz: ابن القوطية‎) izenaz ezaguna, (Sevilla, ? – Kordobako emirerria, 977ko azaroaren 8a) andalustar historialaria izan zen.
Witiza azken errege bisigodoen ondorengoa zela aldarrikatu zuen. Al-Andalusko konkistaren historia idatzi zuen. Kronikari arabiarrek ez bezala, bisigodoen parte-hartzea goraipatu zuen. Lan hau Ibn Hayyanen Al-Muqtabisen iturri bat izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Lorenzo Jiménez, Jesús. (2010). La dawla de los Banū Qasī: origen, auge y caída de una dinastía muladí en la frontera superior de Al-Ándalus. Madril: CSIC, 43 or. ISBN 978-84-00-09164-4..
* Datuak: Q3777031
# Innsmouth

Innsmouth, H. P. Lovecraft estatubatuar idazlearen hainbat kontakizun girotzen diren AEBetako Massachusetts estatuko kostaldeko fikziozko herri bat da. Lovecraft Herrialdearen barnean dago.
Lehenbiziko aldiz Celephaïs (1920) kontakizun laburrean izendatua izan zen, Ingalaterrako herri bat aipatzeko. Dena dela, bere ospea Itzala Innsmouth Gain (1936) eleberriaren kokalekua izateagatik bereganatu zuen.
Lovecraften eleberriaren arabera, Essex konderriaren kostaldean dago, Plum uhartea eta Ann lurmuturraren artean, benetazko Ipswich eta Rowney herrietatik hurbil eta aldamenean. Lovecraftek zioenez, Inssmouth herria sortzeko Massachusettseko benetazko Newburyport herrian oinarritu omen zen.

## Ikus, gainera

* Itzala Innsmouth Gain (1936)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1333814
# Ino

Ino, greziar mitologian, Kadmo eta Harmoniaren alabetako bat zen, Beoziako Atamante erregearekin ezkondu zena. Beranduago, errege honek aurreko ezkontza batetatik izan zituen bi seme-alabak, Frixo eta Hele gainetik kentzen saiatu zen, baina, uste ez zuela, urrezko larrua zuen ahari bat etorri eta Atamanteren bi seme-alabak airean eraman zituen.
Beranduago, Inok, Dioniso hartu zuen, bere seme propioekin batera hazteko, honek Hera su bizian jarri zuelarik, Zeusen adulterioaren fruitua jasotzen zuela ikustean. Horregatik, jainkosak, Ino eta bere senarra erotu zituen, honen ondorioz, euren seme propioak hil zituztelarik.
Hala ere, itsasoko jainkoak, dirudienez, Inotaz errukitu ziren, nereida batean bihurtuz, Leukotoe izenarekin, Enbrunoaren jainkosa eta itsas gizonen babeslea. Ino eta Leukotoeren elezaharra, elkarnahasten da.

## Ino artean

Georg Philipp Telemann musikari eta konposatzaile alemaniarrak, 1765ean, Ino izeneko kantata dramatiko bat idatzi zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223690
* Multimedia: Ino / Q223690
# Innsbrook (Virginia)

Innsbrook Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Henrico konderrian dago, Virginia estatuan. 8.998 biztanle ditu, 11,507108 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Henrico konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6036351
# Innsworth

Innsworth, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderrian.
2021ean 13.458 biztanle zituen.
* Datuak: Q15228710
* Multimedia: Innsworth / Q15228710
# Innuendo (albuma)

Innuendo (euskaraz 'Intsinuazioa') Queen taldearen 13. estudioko diskoa izan zen, 1991n grabatu zutena.
«The Show Must Go On» edota «These Are the Days of Our Lives» abesti ospetsuak ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210048
# Innuera

Innuera (jatorrizko hizkuntzan, innu-aimun; ingelesez eta frantsesez montagnais izenaz ere ezaguna) innu herriaren jatorrizko mintzaira da. Cree hizkuntzaren dialekto bat da, eta Quebecen, Labradorren eta Kanada ekialdean 11.000 inguru hiztun ditu. Kokapen geografikoaren arabera, innuerak hainbat dialekto ditu.
Euskal Herriko baleazaleek innuekin (eta beste zenbait herrialderekin) izandako harremanen ondorioa izan zen algonkin-euskara pidgina.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13351
# Innpala

Innpala —izen osoa: Inppala Pelota Mach 2.0— pilotako kirol-enpresa da, 2011n sortua. Pala sustatu eta bultzatzea du helburu nagusi. Palako enpresarik garrantzitsuena da.

## Pilotari nabarmenenak

Egun Innpalan dihardutenak
Gaubeka
Necol
Zubiri
Ibai Perez
Landeta
Brefel
Ayerbe
Ibargarai
Imanol
Fusto
Kanpo estekak
(Gaztelaniaz) Innpala
Autoritate kontrola
Wikimedia proiektuak
Datuak: Q21533970
Datuak: Q21533970 :
* ↑ «Innpalari buruz», In-pala.com.
# Innsbrook (Missouri)

Innsbrook Missourieko herrixka bat da. Warren konderrian kokatua dago. 2010ean 552 biztanle zituen, 25,75 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Warren konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2281804
# Innsbruckita

Innsbruckita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Innsbruckita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mn33(Si2O5)14(OH)38}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Innsbruckite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ironton (Missouri)

Ironton Missourieko hiri bat da. Iron konderrian kokatua dago. 2010ean 1.460 biztanle zituen, 3,48 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Iron konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q964772
* Multimedia: Ironton, Missouri / Q964772
# Iroquois (Illinois)

Iroquois Illinoiseko herri bat da. Iroquois konderrian kokatua dago. 2010ean 154 biztanle zituen, 1,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Iroquois konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2501590
* Multimedia: Iroquois, Illinois / Q2501590
# Iropile

Iropile Nafarroako mendatea da, Garazi (Ezterenzubi) eta Aezkoa (Orbaizeta) artean. Protohistoriako harrespilak eta trikuharriak daude.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259753
# Ironic (abestia)

Ironic (euskaraz Ironikoa), Alanis Morissette kanadar-estatubatuar kantautorearen abesti bat da. Jagged Little Pill (1995, Pilula Txiki Puntaduna) diskoan argitaratu zuen.

## Kanpo estekak

* Ironic abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai, Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q2287863
# Ironwood (Michigan)

Ironwood Michigango hiri bat da. Gogebic konderrian kokatua dago. 2010ean 5.387 biztanle zituen, 16,63 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Gogebic konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2002936
* Multimedia: Ironwood, Michigan / Q2002936
# Iroquois Point (Hawaii)

Iroquois Point Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Honolulu konderrian dago, Hawaii estatuan. 4.549 biztanle ditu, 0,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Honolulu konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2621810
* Multimedia: Iroquois Point, Hawaii / Q2621810
# Ironia-marka

Ironia-marka testu batean ironia edo sarkasmoa adierazteko proposatutako edo erabilitako edozein puntuazio marka mota da. Euskara idatziak, gainontzeko hizkuntzen bezala, ez du ironia markatzeko modu estandarrik. Inguruko hizkuntzatan puntuatzeko hainbat modu proposatu dira. Zaharrenen eta ohikoenen artean Henry Denham inprimatzaile ingelesak 1580ko hamarkadan proposatutako perkontazio puntua eta Marcelin Jobardek eta Alcanter de Brahm poeta frantsesak XIX. mendean erabilitako ironia-marka daude. Bi zeinuek alderantzizko galdera-markaren forma hartzen dute, "⸮". John Wilkinsek alderantzizko harridura-marka erabiltzea proposatu zuen 1668an, ¡.
Puntuazio ironikoa, batez ere, esaldi bat bigarren maila batean ulertu behar dela adierazteko erabiltzen da. Kortxeteen arteko harridura-marka edo galdera-marka, baita komatxo ironikoak ere, ironia edo sarkasmoa adierazteko erabiltzen dira noizean behin. Emojien artean 🙃 erabili izan da sarkasmoa edo ironia adierazteko, baina beste sentimendu batzuk ere adieraz ditzake, hala nola beldurra, txantxa edo haserrea.

## Puntuazio proposamenak

* Alcanter de Brahm, 1899
* Perkontaziop puntua Unicoden.
* Hervé Bazin, 1966
* CPNBren proposamena, 2007

## Erreferentziak

* ↑ Houston, Keith. (2013). Shady characters : the secret life of punctuation, symbols, & other typographical marks. (First edition. argitaraldia) ISBN 978-0-393-06442-1. PMC 829738463. (Noiz kontsultatua: 2023-04-28).
* ↑ (Ingelesez) «🙃 Upside-Down Face Emoji» Emojipedia (Noiz kontsultatua: 2023-04-28).
* ↑ (Ingelesez) Kramer, Elise. (2017-02-05). «The semiotics of the upside-down smiley 🙃» Ruthless Benedict (Noiz kontsultatua: 2023-04-28).
* ↑ (Ingelesez) «The 🙃 Upside Down Emoji And Other Emojis To Get You Through The Day | 🏆 Emojiguide» Emojiguide (Noiz kontsultatua: 2023-04-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q265817
* Multimedia: Irony marks / Q265817
# Ironton (Minnesota)

Ironton Minnesotako hiri bat da. Crow Wing konderrian kokatua dago. 2010ean 572 biztanle zituen, 3,82 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Crow Wing konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1871309
* Multimedia: Ironton, Minnesota / Q1871309
# Ironton (Ohio)

Ironton Ohioko hiri bat da. Lawrence konderrian kokatua dago. 2010ean 11.129 biztanle zituen, 10,78 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lawrence konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1004236
* Multimedia: Ironton, Ohio / Q1004236
# Ironman

Ironman-a triatloiko proba mota bat da, guztietan gogorrena. Hiru zatitan bereizten da: igeriketa, 3,86km; bizkleta, 180km eta korrika, 42,195km (maratoia). Lasterketa gehienez 17 ordu irauten du, batez besteko denbora 12 ordukoa da eta azkarren egindako ironman-a 7:41:33 denboran egindakoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Https://www.runnea.com/articulos/running-news/2014/10/cuales-triatlones-duros-mundo-1398/
* ↑ Https://www.barcelo.com/pinandtravel/es/que-es-un-ironman-distancias-triatlon/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1338800
* Multimedia: Ironman Triathlon / Q1338800
# Jamestown (Louisiana)

Jamestown Louisianaeko herri bat da. Bienville parrokian kokatua dago. 2010ean 139 biztanle zituen, 4,53 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bienville parrokia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2663411
* Multimedia: Jamestown, Louisiana / Q2663411
# Jamestown (Mendebaldeko Dunbartonshire)

Jamestown, Eskoziako gaeleraz: Baile Sheumais eta eskozieraz: Jeamstoun, Eskoziako udalerri bat da, Mendebaldeko Dunbartonshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15059302
* Multimedia: Jamestown, West Dunbartonshire / Q15059302
# Jamestown (Missouri)

Jamestown Missourieko herri bat da. herri konderrian kokatua dago. 2010ean 386 biztanle zituen, 2,59 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* herri konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q960889
# Jamestown (Kalifornia)

Jamestown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Tuolumne konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. 3.478 biztanle ditu, 7,695445 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Tuolumne konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2651966
* Multimedia: Jamestown, California / Q2651966
# Jamestown (Leitrim konderria)

Jamestown (Leitrim konderria) (irlanderaz Cill Srianáin) Irlandako udalerri bat da, Leitrim konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2117150
* Multimedia: Jamestown, County Leitrim / Q2117150
# Jamestown (Ipar Dakota)

Jamestown Ipar Dakotako hiri bat da. Stutsman konderrian kokatua dago. 2010ean 15.427 biztanle zituen, 33,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Stutsman konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1052658
* Multimedia: Jamestown, North Dakota / Q1052658
# Jamestown (Kentucky)

Jamestown Kentuckyko hiri bat da. Russell konderrian kokatua dago. 2010ean 1.794 biztanle zituen, 7,78 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Russell konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1976579
* Multimedia: Jamestown, Kentucky / Q1976579
# Jamestown (New York)

Jamestown New York estatuko hiri bat da. Chautauqua konderrian kokatua dago. 2010ean 31.146 biztanle zituen, 23,14 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Chautauqua konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q983861
* Multimedia: Jamestown, New York / Q983861
# Jamestown (Kansas)

Jamestown Kansasko hiri bat da. Cloud konderrian kokatua dago. 2010ean 286 biztanle zituen, 0,75 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cloud konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q676288
* Multimedia: Jamestown, Kansas / Q676288
# Jamestown (Laois konderria)

Jamestown (irlanderaz: Baile Thaidhg Dhuibh) Irlandako udalerri bat da, Laois konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6146148
# Jacques Jasmin

Jacques Jasmin —jaiotza-izenaz Jacques Boé, okzitanieraz, Jacme Boèr, eta izengoitiz Jasmin eta Jansemin— (Agen, Okzitania, 1798ko martxoaren 6a - Agen, Okzitania, 1864ko urriaren 4a), okzitaniar poeta izan zen.

## Biografia

Okzitaniera erabili zuen bere lanetan, eta okzitanierazko literatura bultzatu zuen bizitza guztian. Jende xehea eta leku apalak izan ziren haren olerkietako protagonista nagusiak. Ospe handia izan zuen haren obrak Parisen ere.
Lan nagusiak hauek dira: Charivari (1825, Zalaparta), Las Papillotos bilduma (1835-1863, Pinpilinpauxak).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Jasmin (Parisko metroa)
* Datuak: Q960754
* Multimedia: Jacques Jasmin / Q960754
# Jacques Lipchitz

Jacques Lipchitz (Druskininkai, Lituania, 1891ko abuztuaren 22a - Capri, Italia, 1973ko maiatzaren 16a) eskultorea izan zen. Kubismoaren jarraitzailea izan zen, eta eskultura ez-figuratiboaren aitzindaria izan zen.

## Bizitza

Vilniusko hirian ingeniaritzako ikasketak egin eta 1909an Parisa jo zuen. 1912-1913 urteetan Errusiako Inperioko armadan aritu ondoren, Parisa itzuli, eta artista kubistekin batera hasi zen, molde kubistako eskulturak egiten: Marin à la guitarre (1914, Marinela gitarrarekin). Giza irudiak zilindro edo prisma itxurako bolumen bihurtu zituen, eta erliebe polikromo abstraktuak erabili zituen: Tête en pierre (1915, Harrizko burua), Nature Morte (1918).
1925etik aurrera, malgutasun handiagoz hornitu zituen bere obrak, eta espiral forma luzeek utzitako hutsuneek dinamismoa eman zieten eskulturei. Oso libre landu zuen giza irudia eta lirismo handiko obrak lortu zituen: Le Couple (1928-1929, Bikotea), Le Chant des voyelles (1931-1933, Bokalen kantua). Bibliako eta mitologia klasikoko gaiez eskultura-multzo korapilatsuak osatu zituen: Prométhée et le Vautour (1937, Prometeo eta saia).
1941etik aurrera Estatu Batuetan bizi izan zen, eta espresionismorako joera nabarmeneko obra handiak eskaini zituen: Prayer (1943, Errezua) eta Prometheus Strangling the Vulture II (1944-1953, Prometeo saiari lepoa bihurritzen II). Lipchitzen espresiorako suharra bereziki nabarmendu zen bere trasparents (gardenak) izeneko obretan (buztinez eginak, eta, ondoren, brontzez estaliak).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q380426
* Multimedia: Jacques Lipchitz / Q380426
# Jacques Lemercier

Jacques Lemercier (Pontoise, Frantzia, 1585 – Paris, Frantzia, 1654ko urtarrilaren 13a) frantses arkitektoa eta eskultorea izan zen.

## Biografia

Erromatik itzuli ondoren (1607), Versaillesen eta Louvren (Erlojuko Pabiloian) egin zuen lan. Hurrengo urteetan, Sorbona eta Kardinalaren Jauregia eraiki zituen, eta 1653an San Roke eliza eraikitzen hasi zen.
Richelieu kardinalak haren izena daraman hiria eta gaztelua (egun desagertua) eraikitzeko eskaera egin zion Lemercier arkitektoari.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q708858
* Multimedia: Jacques Lemercier / Q708858
# Jacques Léonard Muller

Jacques Léonard Muller (Thionville, 1749ko abenduaren 11 – Saintes, 1824ko urriaren 1a) frantziar militarra izan zen, Mendebaldeko Pirinioetako Armadaren eta Alpeetako Armadaren buruzagia Frantziako Iraultzako Gerretan

## Bizitza

1765ean sartu zen Frantziako Errege Armadan. 1791n, Iraultzaren ostean, kapitain bilakatu zen, eta Jemappesko guduan borrokatu zen 1792ko azaroaren 6an. 1793ko maiatzean brigada-jeneral mailara goratua, Pirinioetako Armadaren estatu nagusiko buru izendatu zuten uztailean, eta Mendebaldeko Pirinioetako Armadaren buruzagi nagusi urriaren 4an. 1794ko otsailaren 5ean, aurre egin zion Ventura Caroren erasoari Tellatuetan (Urruña). Uztailaren 23tik aurrera, Baztan haraneko gudu erabakigarria zuzendu zuen; abuztuaren 1ean, San Martzial, Irun eta Hondarribia frantsesen esku geratu ziren, eta Donostia abuztuaren 3an.
Abuztuaren 21ean Alpeetako Armadaren buruzagi nagusi izendatu zuten; Bon-Adrien Jeannot de Monceyk ordeztu zuen mendebaldeko Pirinioetan. Osasunez makal baitzegoen, erretiroa hartu zuen 1795eko martxoaren 3an, baina 1798an zerbitzura itzuli zen. Rhineko Armadaren buru izendatu zuten 1799ko uztailaren 18an, eta irailaren 18an garaitua izan zen Mannheimgo guduan. 1804an, Ohorezko Legioko komandante izendatu zuten. 1824ko urriaren 1ean hil zen Saintesen.

## Oharrak

* ↑ Frantsesez Croix des Bouquets edo Camp des Sans Culottes deitua.

## Erreferentziak

* ↑ Murugarren Zamora, Luis. San Sebastián 1792-1795: Godoy, la Convención francesa y la monarquía española.. Boletín de estudios históricos sobre San Sebastián, ISSN 0210-2889, 40. zenbakia, 2006, 143-237. orrialdeak (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).
* Datuak: Q3159440
# Jacques Laurent

Jacques Laurent (Paris, Frantzia, 1919ko urtarrilaren 5a - 2000ko abenduaren 29a) frantses idazlea izan zen.

## Biografia

Literaturan Les Corpus tranquilles (1948, Gorputz lasaiak) lanarekin hasi zen. Antoine Blondin, Michel Déon eta Roger Nimierrekin Hussards taldeko kide izan zen. Eztabaida sortu zuen Paul et Jean-Paul (1951) lanarekin, Jean-Paul Sartre eta Paul Bourgeten konparazioa eginez. Ondoren, Mauriac sous de Gaulle (1964, Mauriac de Gaullen azpian) lanaren ondorioz, epaitegietara eraman zuten, Frantziako estatuburua iraintzeagatik.
Eleberria indarkeriatik ihes egiteko bide gisa ikusi zuen Laurentek (Roman du roman, 1977), eta ziurgabetasuna eta zoria egin zituen bere lanen gai nagusi: Le Petit Canard (1954, Ahate txikia); La Fin de Lamiel (1966, Lamielen amaiera); Les Bêtises (1971, Lelokeriak), Goncourt saria; Les Sous-Ensembles flous (1981, Azpimultzo nahasiak); Les Dimanches de Mlle Beaunon (1982, Mlle Beaunonen igandeak); Le Miroir aux tiroirs (1990, Tiraderen ispilua).
Cécil Saint-Laurent ezizenarekin eleberri historikoak idatzi zituen, zinemara eraman eta arrakasta handia lortu zutenak (Caroline chérie saila).
Bestalde, autobiografia bat argitaratu zuen, Histoire égoïste (1976, Historia egoista), eta pasticheak (Dix Perles de culture, 1972) eta hainbat lan historiko ere bai.
Frantziako Akademiako kide izan zen, 1986. urteaz geroztik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q982023