OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Poopó

Poopó ur gaziko aintzira da, Boliviako bigarren handiena Titikaka eta gero. Desaguadero ibaiak aintzira biak lotzen ditu. Poopó lakua Boliviako Oruroko departamenduan dago eta 84 km luzera, 55 km zabalera eta 2.337 km² azalera ditu.
Bai aipatutako Desaguadero ibaiaren bai Márquez ibaiaren urek Poopó betetzen dute. Hustubidea Laca Jahuira ibaia ez ezik batez ere lurrunketa da.

## Lakuaren garrantzia

Poopó lakua hegazti migratzailentzat geldiune garrantzitsua da. Inguruko beste espezie asko ur horren inguruan bizi dira, esaterako Andeetako puma. Arrantza dela eta, inguruko herrientzat ere garrantzi handia du laku honek.

## Kutsadura

Poopó lakua zeharo kutsatuta dago. Victor Zabaleta eta Michael Bremer ikerlariek beruna, kobrea, zilarra, kadmioa, kobaltoa, nikela, kromoa, eztainua, burdina, manganesoa, antimonioa eta zinka aurkitu zituzten bere uretan. Hori dela eta, 2003an natur-erreserba bihurtu egin da.

## 20016an desagertu zen

Inguru oso agorra denez eta, bestetik, uraren sakonera oso handia ez denez, egoera klimatikoeen araberako aldaketen aurrean Poopók oso sentsiblea da. 2016ko urtarrilean Proba-V sateliteak eginiko argazkietan lakua erabat lehortu dela ikus daiteke. Izan ere, ofizialki 2015eko abenduan Oruroko gobernuak berria zabaldu zuen. Hondamendia aurretik emana zen 1944an baina horrek ez dio arazoarik bere larritasunik kentzen. Boliviako Gobernuak lakua salbatzeko 114 milioi dolar inbertituko ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.publico.es/sociedad/desaparece-segundo-lago-mas-grande.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q464945
* Multimedia: Poopó Lake / Q464945
# Pyramid aintzira

Pyramid aintzira Renoko ipar-ekialdean dago, 64 km-ra , Nevadan, Estatu Batuak. Paiute herriaren lurralde tradizionaletan kokatzen da, eta aintziraren eremua Pyramid Lake Indiar Erreserbaren barruan dago 21. mendean. Aintzira 1844an kartografiatu zuen lehen aldiz John C. Frémont-ek, lakuaren aurkitzaile estatubatuarrak. Iruditu zitzaion arroka nagusiak Eguptoko piramideen itxura zuela eta “Pyramid lake” izendatu zuen. Hala ere, Xabier Irujo Nevadako Unibertsitateko irakasleak behi baino gehiagotan aipatu duen moduan, Numuz jatorrizko izena Cui-ui Pah da, alegia, Cui-ui arrainaren lakua.

## Ezaugarriak

Pyramid aintzira Truckee ibaiak elikatzen du hegoaldeko muturretik, ibai honen isuria nagusiki Tahoe lakutik datorrelarik. Aintzira laku endorreikoa da; arroak ez du irteerarik, ura lurruntzearen bidez edo lurrazpiko iragazkien bidez soilik irteten da. Lakuak Aintziari Gazi Handiaren azaleraren %10 inguru du, baina %25 inguru bolumen gehiago. Gazitasuna itsasoko uraren 1/6 da gutxi gorabehera.
Aintziraren izena lakuan eta ur ertzean aurkitzen diren kono edo piramide itxurako tufa formazio ikusgarrietatik dator. Horrelako formaziorik handienean (Anaho uhartea) pelikano zuri amerikarren kolonia handia dago.
Bernardo Atxagaren Nevadako egunak liburuan, idazleak aintziraren kolore turkesak egin zion inpresioa jasotzen da.

## Erreferentziak

* ↑ «Pyramid Lake Paiute Tribe» plpt.nsn.us (Noiz kontsultatua: 2021-01-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Lugares que ver. Viajes, fotos y lugares del mundo que visitar» lugaresquever.com (Noiz kontsultatua: 2021-01-21).
* ↑ «Mueller_Reno's best kept secret» web.archive.org 2007-07-11 (Noiz kontsultatua: 2021-01-21).
* ↑ Madariaga, Euskarazko argitalpenen editorea: Leire. (2018-08-21). «Atxagaren "Nevada Days" liburuaren kritika bikaina Washington Postean» About Basque Country (Noiz kontsultatua: 2021-01-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q761535
* Multimedia: Pyramid Lake (Nevada) / Q761535
# Salton Itsasoa

Salton Itsasoa (ingelesez: Salton Sea; gaztelaniaz: mar de Salton) hegoaldeko Kalifornian dagoen aintzira gazi eta endorreiko bat da.
Aintzira 1905ean Colorado ibaiak izandako ur-goraldi handi batek sortu zuen, ingeniaritza lan batean egindako kalkulu akats monumental baten ondorioz. Colorado ibaitik Imperial Valleyrako laborantzako lur aberatsak ureztatzeko kanal bat zulatu eta gutxira, ibaiak gainezka egin zuen uholde batzuen ondorioz, eta ibilguz aldatu zen. Horrela zenbait hilabetez urez bete ziren Salton lautada, bere etxeak eta etxaldeak barne: 1.000 km²-ko basamortua urez bete zuten eta barne itsaso bat sortu zuen. Bi urte baino gehiagoz, kanalak Coloradoko emari erraldoia ia osorik desbideratu zuen Saltongo sakonunerantz.

## Klima

Datu klimatikoak (Salton Sea, Imperial County, CA) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 22 | 24 | 27 | 30 | 35 | 39 | 42 | 41 | 39 | 33 | 26 | 21 | 32 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 5 | 7 | 10 | 13 | 17 | 21 | 25 | 25 | 22 | 16 | 9 | 5 | 15 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 10 | 11 | 10 | 2 | 1 | 1 | 2 | 6 | 5 | 5 | 4 | 10 | 65 |
| Hezetasuna (%) | 39.6 | 37.8 | 33.7 | 28.6 | 27.3 | 24.5 | 29.6 | 32.2 | 30.6 | 30.7 | 34.6 | 38.9 | 32.3 |
| Iturria: PRISM Climate Group ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) www.prism.oregonstate.edu. PRISM Climate Group, Oregon State University. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q503301
* Multimedia: Salton Sea / Q503301
# Sarygamyş

Sarygamyş edo Sariqamish aintzira (turkmeneraz: Sarygamyş köli; uzbekeraz: Sariqamish ko‘li; errusieraz: Сарыкамы́шское озеро), iparraldeko Turkmenistango aintzira da, Kaspiar eta Aral itsasoen erdigunean dagoena, Ustiurt ordokian. Ipar-mendebaldeko laurdena Uzbekistangoa da, bestea Turkmenistangoa izanik.
XVII. mendera arte Uzboy ibaia zuen hustubidea, baina egun ibaia agorturik dago. Bere ur gehiena Amu Daria ibaiaren alboko kanal batetik dator, eta noizbehinka dauden irrigazio soberakinetatik. Lakua, beraz, oso kutsatuta dago, erabiltzen diren pestizida eta bestelako produktu kimikoen ondorioz.

## Etimologia

Izena turkmenierazko sarykamysh hitzetik dator, 'kanabera' esan nahi duena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-05-21).
* ↑ (Ingelesez) Létolle, René; Micklin, Philip; Aladin, Nikolay; Plotnikov, Igor. (2007-10). «Uzboy and the Aral regressions: A hydrological approach» Quaternary International 173-174: 125–136. doi:10.1016/j.quaint.2007.03.003. (Noiz kontsultatua: 2021-07-05).
* ↑ Pospelov, E.M.. (1998). Geograficheskiye nazvaniya mira. Mosku, 369 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q257416
* Multimedia: Sarygamysh Lake / Q257416
# Trasimeno

Trasimeno (italieraz: Lago Trasimeno; latinez: Trasumennus; etruskoz: Tarśmina) Italia erdialdeko Umbria eskualdean (Perugiako probintzia) dagoen aintzira da. 128 kilometro karratuko eremua du, 18 kilometroko luzera eta 15eko zabalerarekin. Italiako laugarren aintzirarik handiena da, eta 258 metroko garaieran dago. Bere gehienezko sakonera, 6 eta 7 metro artekoa da. Eskualdeko beste aintzira batzuk ez bezala, Trasimenok ez du jatorri bolkanikorik. Gertuen duen hiria, Perugia da, 15 kilometro inguru ekialdera duena, non Lago di Perugia deitzen den, Italia faxistak, egungoagatik aldatu zuen arte, ohiko izena izan zena. Chiusi hiria, 15 kilometro inguru hegoekialdera dago, eta Cortona, 12 kilometro inguru ipar-mendebaldera.
Tokia, K. a. 217an, Erroma eta Kartagoren artean Trasimenoko gudua gertatu zelako da ezaguna, non Hanibalek, Gaio Flaminio Nepoteren erromatar armada garaitu zuen, Bigarren Gerra Punikoaren hasieran.
Aintzirak, hiru uharte ditu. Maggiore uhartean, 35 biztanle baino ez dituen herrixka txiki bat dago. 24 hektareako hedadura du eta, uharte honetako punturik altuena, 309 metroko garaieran dago. Uharte honen lurraldea, administratiboki, Tuoro sul Trasimeno herriaren mende dago. Polvese deiturikoak, hiru uharteetatik handiena dena, 69,6 hektareako hedadura du, eta, punturik gorenena, 313,4 metroko garaieran du, eta Castiglione del Lago herriaren administraziopean dago. Txikiena, Minore deitzen da eta 5 hektareako hedadura baino ez du, bere punturik garaiena, 278 metroko garaieran duelarik, Passignano sul Trasimenoren administraziopean dagoelarik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .
* ↑ Torelli. (2001). The Etruscans. , 265 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188487
* Multimedia: Lago Trasimeno / Q188487
# Urmia (aintzira)

Urmia (persieraz: دریاچه ارومیه‎, Daryāche-ye Orūmiye; azerbaijaneraz: اورمیا ﮔﺆﻟﻮ, Urmiya gölü) Irango ipar-mendebaldeko aintzira da, ur gazikoa. Turkiatik gertu dago, Ekialdeko Azerbaijan eta Mendebaldeko Azerbaijan probintzien artean. Luze-zabalean, eremu osoa Iranen duten aintziretatik handiena da, 5.200 kilometro koadro baititu. Izena gertuko Urmia hiritik datorkio.
Unescok Biosfera erreserba izendatu zuen 1976an, baina eremuaren %90 galdu du azken urteetan, urtegien eta lur azpiko uren gehiegizko ustiatzearen eraginez.

## Geografia
### Uharteak

Urmia aintzirak 102 uharte ditu: Aram, Arash, Ardeshir, Arezu, Ashk, Ashk-Sar, Ashku, Atash, Azar, Azin, Bahram, Bard, Bardak, Bardin, Bastvar, Bon, Bon-Ashk, Borz, Borzin, Borzu, Chak-Tappeh, Cheshmeh-Kenar, Dey, Espir, Espirak, Espiro, Garivak, Giv, Golgun, Gordeh, Gorz, Iran-Nezhad, Jodarreh, Jovin, Jowzar, Kabudan, Kafchehnok, Kakayi-e Bala, Kakayi-ye Miyaneh, Kakayi-e Pain, Kalsang, Kam, Kaman, Kameh, Kariveh, Karkas, Kaveh, Kazem-Dashi, Kenarak, Khersak, Kuchek-Tappeh, Magh, Mahdis, Mahvar, Markid, Mehr, Mehran, Mehrdad, Meshkin, Meydan, Miyaneh, Nadid, Nahan, Nahid, Nahoft, Nakhoda, Navi, Naviyan, Omid, Panah, Penhan, Pishva, Sahran, Samani, Sangan, Sangu, Sarijeh, Sepid, Shabdiz, Shahi (Eslami), Shahin, Shamshiran, Shur-Tappeh, Shush-Tappeh, Siyavash, Siyah-Sang, Siyah-Tappeh, Sorkh, Sorush, Tak, Takht, Takhtan, Tanjeh, Tanjak, Tashbal, Tir, Tus, Zagh, Zar-Kaman, Zarkanak, Zar-Tappeh, Zirabeh.

### Ibaiak

Eskualdeko ibai nagusiak:
* Aji
* Ghaie
* Alamlou
* Leylan
* Zarrineh
* Simineh
* Gadar
* Mahabad
* Barandouz
* Shahar
* Nazlou
* Rozeh
* Zola

## Ikus, gainera

* Asiako geografia

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-11).
* ↑ Lake Oromeeh. unesco.org (Noiz kontsultatua: 2017-02-20).
* ↑ Stone, Richard. Feature: Saving Iran’s great salt lake. sciencemag.org (Noiz kontsultatua: 2017-02-20).
* ↑ Farahang-e Joghrafiyayi-e shahrestânhâ-ye Keshvar (Shahrestân-e Orumiyeh), Tehran 1379 Hs.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q199551
* Multimedia: Urmia Lake / Q199551
# Van (aintzira)

Van (turkieraz: Van Gölü, armenieraz: Վանա լիճ) Turkiako aintzirarik handiena da, eta herrialdearen ekialdeko muturrean dago. Sumendi jatorriko ur gaziko aintzira bat da, bere urentzako irteerarik gabe, bere emaria, inguruko mendietatik jaisten diren ibai ugarietatik jasotzen duena. 120 kilometroko luzera eta 80ko zabalera du, eta 3755 kilometro karratuko azalera hartzen du. Garaierari dagokionez, itsasoaren mailatik 1.719 metrora dago. Bere ekialdeko ertzean, Van dago Van probintzia turkiarraren hiriburua dena.
Aintzira, Pleistozeno garaiko uneren batean eratu zen, Nemrut sumendiaren laba koladek Mus lautadarako mendebalderako irteera itxi zutenean. Gaur egun lo, sumendia, aintziraren mendebaldeko ertzaren ondoan dago, eta aktibitaterik gabeko beste sumendi bat nagusi da iparraldeko zatian.
Aintzirako urak, aberatsak dira sodio karbonatoan eta lurrinketa bidez ateratako beste gatz batzuetan, garbigarri bezala erabiltzen direnak.
Aintzira, nekazal eremuez inguratuta dago, fruta-arbolez eta labore zelaiekin.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Anatoliako eta Hego Kaukasoko toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126307
* Multimedia: Lake Van / Q126307
# Botkul

Botkul (kazakheraz: Боткөл, errusieraz: Боткуль) Erdialdeko Asian kokaturiko aintzira endorreiko gazia da, Kazakhstan eta Errusia arteko mugan.

## Geografia

Kaspiar sakonunean kokaturik dago, 2 metrotako altueran. Solyonaya ibaiak betetzen du eta aintzira endorreikoa izanik ez du hustubiderik, uraren lurrunketa baino. Uda oso beroetan lehortzera iritsi daiteke. Horrek gazitasun maila handia ematen dio.
32 km$^2$-ko azalera du. 9,6 km neurtzen du luzeran eta 6,6 zabaleran.

## Flora

Padura gaziak inguratzen du aintzira eta landare halofiloak aurkitzen dira bertan, tamarizak esate baterako.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .
* ↑ «Botkul, Lake | General Info | Database for Hydrological Time Series of Inland Waters (DAHITI)» dahiti.dgfi.tum.de (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ «Боткуль» www.booksite.ru (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ (Errusieraz) «Чудо Аралсора: Степная экспедиция РГО обследовала уникальное озеро в Северном Прикаспии» Русское географическое общество 2022-07-28 (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2472338
* Multimedia: Botkul / Q2472338
# Etosha Pan

Etosha Pan Namibiako ekialdean dagoen gatzaga zabal eta guztiz laua da. 4.800 inguru km$^2$ ditu, eta itsas mailatik 1.300 m-tara dago. Afrikako handiena da.
Antzina Angolako Kunene ibaia gatzagaren lurraldean barrena sartzen zen, eta aintzira handia eratu zuen. Geroago ibaiak beste bide bat hartu zuen, aintzira txikitu egin zen, ura lurrundu eta gatzaga eratu zen.
Etosha gatzaga Etosha Parke Nazionalaren erdian kokatua dago (22.269 km$^2$), eta munduko ehizako abere-mota ugarien biltzen duen lurraldeetako bat da. Parkearen ekialdean landaretza ugari dago, sabana-motakoa. 1970etik 1980ra bitarteko urteetan gutxitu egin ziren Etosha Parkeko ehizako abereak, Hegoafrikako gudarostearen eta gerrillaren arteko borroken ondorioz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Encyclopædia Britannica – Etosha Pan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q280231
* Multimedia: Etosha pan / Q280231
# Navaridasko aintzira

Navaridasko aintzira Navaridas herritik ipar-ekialdera dago, sakonune endorreiko txiki batean, Arabako Errioxan. Ez du urte osoan aintzira ureztatuaren itxura ematen, baina euri ugariarekin, bete egiten da. Biodibertsitate handiko puntua da; hegaztiak, anfibioak eta odonatuak bertaratzen dira aintzirara.
Navaridaskoa bezalakoak ugari ziren eskualdean aspaldi, 50 baino gehiago. 21. mendean sakonuneetako putzu hauetariko asko galduta daude, baina ondoen gordetzen direnak Guardiakoak eta Las Cañas deritzona izan daiteke (hau Nafarroako gertuko muga igarota).

## Erreferentziak

* 1 2 Gil Garcia, Josean. (2020). «Navaridasko aintzira obala» www.berria.eus (Berria) (Noiz kontsultatua: 2021-01-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104971954
# Aintzira-uharte

Aintzira-uharteak aintzira edo laku baten barruko edozein lur-masa dira. Barrualdeko uharte mota bat da. Batzutan, aintzira berean, artxipelago bat aurkitu daiteke.

## Sortzeko prozesuak

Aintzira-uharteak jatorri desberdinetakoak izan daitezke:
* Sedimentazioren ondoriozkoak: hondarra pilatzen da lakuan eta poliki-poliki lehorreko inguru bat sortzen du.
* Aintziran emandako aldaketen ondoriozkoak: lakuaren ertza, erosioaren eraginez, lehorretik bereizi egiten da.
* Urtegien eraikuntza.
* Lurrikaren ondoriozkoak.
* Meteoritoen erorketaren ondoriozkoak.
* Krater aintzira: Sumendi baten kraterrean sortutako aintzira.
* Uharte artifiziala: Gizakiaren eraginak sortutakoak.

## Iruditegia

* IJburg-eko uharte artifiziala, Amsterdamen, Herbehereetan.
* Coatepeque sumediaren kraterrean sortutako aintzira eta aintzira-uhartea.
* Begetazioak sortutako aintzira-uhartea, Posta Fibrenon, Italian.
* Zuhatza uhartea Ulibarri-Ganboako urtegian, Araban.
* San Michele uhartea Venezian; jatorri naturala zuen baina gizakiak erabat moldatu zuen.San Michele uhartea Venezian; jatorri naturala zuen baina gizakiak erabat moldatu zuen.

## Ikus, gainera

* Ibai-uharte
* Krater aintzira

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):15 aintzira-uharte ederrenak.
* Datuak: Q863974
* Multimedia: Lake islands / Q863974
# Glaziar aintzira

Glaziar aintzirak goi mendietako lakuak dira. Aintzira hauek Kuaternarioko izotz-aroko glaziarrek eragindako higaduraren ondorioz sortu ziren. Garai haietan mendietan elur-kantitate handiak zamatu ziren eta haiek higatzeko ahalmen handia zuten
Aragoi aldean glaziar aintzirek iboi izena dute.

## Euskal Herriko glaziar aintzira

Mota honetako aintzira bakarra dugu, Ezkaurreko iboia. Dena dela, bere jatorria ez dago oso garbi eta egile batzuen ustez haren jatorria ere karstikoa izan daiteke, agian bi faktore horiek iboi horren sortzaileak izan daitezke.

## Erreferentzia zerrenda

* ↑ Mikel Estonba, 61.or.

## Bibliografia

* Mikel Estonba: Euskal Herriko hezeguneak. Usurbil: Elhuyar, 2002. ISBN:84-95338-31-9.

## Ikus, baita ere

* Iboi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q211302
* Multimedia: Glacial lakes / Q211302
# Bled aintzira

Bled aintzira (eslovenieraz: Blejsko jezero, alemanez: Veldeser See) Bled hiriaren ondoan dagoen aintzira da. Herrialdeko tokirik turistikoenetakoa da.

## Geografia eta historia

Jatorri glaziarra eta tektonikoa duen aintzira endorreikoa da. Mendiz eta basoz inguraturik dago eta mendebaldean Zaka harana dauka. Ekialdeko ertzean kokatzen da Bled hiria. Juliotar Alpeetan kokaturik dago.

## Bled uhartea

Aintziraren mendebaldean Bled uhartea (Blejski otok) dago. Uharte txikia da eta azalera guztia Jasokundeko Amabirjinaren elizak (Cerkev Marijinega vnebovzetja) hartzen du. Elizak XVII mendean hartu zuen gaur egungo itxura baina 1470 urteko fresko gotikoak ere kontserbatzen dira. 52 metrotako dorrea dauka eta 98 mailako eskailerak lotzen ditu uhartearen ertza eta eliza.

## Arraunketa

2011 urtean Munduko arraunketa txapelketak antolatu ziren Bled aintziran, aurrez 1966, 1979 eta 1989an ere bertan jokatu ziren.

## Iruditegia

* Bled aintzira.
* Bled uhartea.
* Bledeko gaztelua aintziraren gainean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q648902
* Multimedia: Lake Bled / Q648902
# Sanabriako aintzira

Sanabriako aintzira Iberiar penintsularen ipar-mendebaldean dagoen aintzira bat da. Zamorako probintzian dago, itsas mailatik 1.000 metrora, eta Iberiar penintsulako glaziar aintzirarik handiena da. Aintziratik ura sartzeko eta ateratzeko emari nagusia Tera ibaiari dagokio. Aintziraren arroa Würm glaziazioan sortu zen.
3,47 km²-ko azalera du, eta 53 metroko gehienezko sakonera, aintzira osatzen duten bi kubetetatik ekialdekoan, mendebaldekoa gehienez 46 metrora iritsiz. Sanabriako lakuaren Natura Parkearen zati da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Jambrina, Margarita; Rico, Mayte; Moreno, Ana; Valero Garcés, Blas. (2011). «La secuencia sedimentaria del Lago de Sanabria (Zamora, Noroeste de España)» Geogaceta (Sociedad Geológica de España) 50 (2): 113-116. ISSN 2173-6545..
* ↑ (Gaztelaniaz) Rico, María Teresa; Valero-Garcés, Blas L.; Vega, J. C.; Moreno Caballud, Ana; González-Sampériz, Penélope; Morellón, Mario; Mata, M. Pilar. (2007). El registro sedimentario del lago de Sanabria desde la última deglaciación. in: Contribuciones al estudio del periodo Cuaternario., 213-214 or. ISBN 978-84-7484-201-2..
* ↑ (Gaztelaniaz) Aldasoro, Juan José; Vega, J. C.; de Hoyos, C.; De Miguel, J.. (2005). «Nuevos datos morfométricos para el Lago de Sanabria» Limnetica 24 (1-2): 115-121. ISSN 0213-8409..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1520979
* Multimedia: Sanabria Lake / Q1520979
# Malham Tarn

Malham Tarn Malham herrixkatik gertu dagoen tarn edo aintzira glazial txikia da, Yorkshire Dales eskualdean dagoena. Ingalaterra osoko lakurik altuena da. Bere urak Malham Cove inguruan Aire ibaiean amaitzen dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1225708
* Multimedia: Malham Tarn / Q1225708
# Glaziarpeko aintzira

Glaziarpeko aintzira edo glaziarpeko lakua glaziar baten azpian dagoen aintzirari deritzo. Izotzaren eta harri amaren artean sortzen da, non grabitatearen presioak izotzaren presiopeko urtze-puntua zero gradu azpitik jaitsiarazten duen.
Antartikako Vostok aintzira munduko glaziarpeko aintzirarik handiena da.
Lurreko atmosferatik isolatutako ekosistemen sorburuetako bat da. Batez ere hotzera egokituta dauden, nutriente gutxiren beharra duten eta eguzki-energiaren beharrik ez duten mikrobioak bizilekua baita. Mota honetako aintzirak eta bertan bizi diren organismoak astrobiologoen interesgunetako bat da balizko bizi estralurtarraren ezaugarriak ulertzeko eta hura bilatzeko.
* Datuak: Q1140477
* Multimedia: Subglacial lakes / Q1140477
# Grímsvötn

Grímsvötn Islandia erdialdean dagoen sumendia da. Laki sumendia kokatutako arrakala berdinean dago.
1.725 metroko garaiera du eta sumendiaren azken erupzioa 2011. urtean izan zen.

## Ikus, gainera

* Islandiako sumendien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) BBC telebista kateak 2004ko erupzioari buruzko argitaraturiko albistea.
* 2011ko erupzioaren mapa.
* Datuak: Q182913
* Multimedia: Grímsvötn / Q182913
# Ellsworth aintzira

Ellsworth aintzira Mendebaldeko Antartikan dagoen glaziarpeko aintzira da, 3.4 km sakonera dagoena. Adituek 10 metro baino gehiagoko sakonera duela uste dute. Lakuak Lincoln Ellsworth estatubatuar esploratzailearen izena dakar.
2009an britainiar zientzialari talde batek aintzira esploratzeko baimena lortu zuten. Lanak 2012ko azaroaren eta 2013ko urtarrilaren artean egingo dituztela diote.

## Erreferentziak

* ↑ Siegert, Martin J.. (2004). «Subglacial Lake Ellsworth: A candidate for in situ exploration in West Antarctica» Geophysical Research Letters 31 (23): L23403. doi:10.1029/2004GL021477. Bibcode: 2004GeoRL..3123403S..
* ↑ Mustain, Andrea. (2012-1-16). «British Antarctic Survey Scientists Seek To Drill To Lake Ellsworth» Huffington Post.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1572716
# Vostok aintzira

Vostok aintzira (errusieraz: озеро Восток, euskaraz: «Ekialdeko aintzira») Antartikan inoiz topaturiko glaziarpeko aintzirarik handiena da. Bere azaleran pilaturiko izotzak 400.000 urteko informazio paleoklimatikoa eman arren, bere ura 15 eta 25 milioi urte artean isolaturik izan daiteke.
Vostok aintzira Hotzaren Poloaren hegoaldean dago, errusiar Vostok estazioaren azpian. Izena basetik hartu zuen, era berean, baseak Fabian von Bellingshausen esploratzailearen 'Vostok' bailandraren izena dakar. Andrei Kapitsak errusiar geologoak aintzira aurkitu zuen , 1959 eta 1964 artean izotzaren zabalera neurtzeko egiten ari zen ikerketen ondorioz.
2012ko otsailaren 5ean, errusiar zientzialari talde batek lakuaren azalerainoko zuloa egin zutela aldarrikatu zuten. Zientzialariek ur izozberria hartu eta robot bat bidaliko dutela iragarri zuten, ur likidoan antzinako mikroorganismoak topatzeko helburuaz.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-10-18). 172. araua: Itsaslasterren izenak, itsasgune batzuen izenak eta Antartikako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-10).
* ↑ Moskvitch, K. (2011-1-27). Lake Vostok drilling in Antarctic 'running out of time'. in: BBC News..
* ↑ Secrets of Antarctica's 15-Million Year-Old Lake -A Galaxy Classic (2007-12-5)
* ↑ Studinger, M. (2008). Subglacial Lake Vostok. Columbia University.
* ↑ Kaufman, Marc. (2012-2-6). «Russians drill into previously untouched Lake Vostok below Antarctic glacier» The Washington Post.
* ↑ «Lake Vostok: Russian scientists drilling into 'alien' Antarctic lake buried for 20m years | Mail Online» Dailymail.co.uk 2012-2-7.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152044
* Multimedia: Lake Vostok / Q152044