OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tui (hegaztia)

    Artikulu hau hegaztiari buruzkoa da; herria gaitzat duena beste hau da: «Tui»
Tuia (Prosthemadera novaeseelandiae) Zeelanda Berriko txori endemiko bat da. Izena tūī maorieratik dator. Oso animalia azkarra da, gizakiaren ahotsak imitatu ahal ditu erraz aski.

## Elikadura

Behar dituen nutrizio gehienak nektarretik jasotzen ditu,hala ere fruitu eta intsektuz ere elikatzen da. Tui arrak oso erasokorrak izaten dira,beste hegaztiekin borrokatzen dira (handiekin zein txikiekin) beren janaria edo bizilekua lapurtzen badiote.

## Habitata eta kokapen geografikoa

Tui gehienak Zeelanda Berrian kokatzen dira gehien bat Ipar Uhartean. Tuiak leku basotsuetan bizi dira. Normalean bakarka ibiltzen dira, binaka edo familiaka ikusten dira,inoiz talde handietan,bakarrik beste hegazti batzuekin erasoa badute elikagaia dela eta.

## Erreferentziak

* Datuak: Q125142
* Multimedia: Prosthemadera novaeseelandiae / Q125142
* Espezieak: Prosthemadera novaeseelandiae
# Tuileriak

Tuileriak (frantsesez: Tuileries, Teileriak esan nahi du) Frantziako Paris hiriburuko barruti bat eta era berean lorategi publiko bat ere bada. Louvre museoa eta Concorde plazaren artean kokatzen da. Bere hegoaldetik Sena ibaia igarotzen da. Aintzina, gaur egun desagertutako Tuileries jauregiaren zati zen. Bertan Carrouselgo Garaipen Arkua ere kokatzen da.

## Izena

Bere izena aintzina bertan kokatzen zen teila lantegi batetik datorkio (frantsesez: Tuile), hortaz Tuileries euskaraz Tuileriak edo Telletxeak litzateke.

## Iruditegia

* Tuileriak lorategia, atzealdean oso urrutira Concorde plaza eta Parisko Garaipen Arkua daudelarik.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q818517
* Multimedia: Jardin des Tuileries / Q818517
# Tuiagaifo

Tuiagaifo edo Tu'i Agaifo da Aloren errege tradizionala duen izena. Alo da Wallis eta Futuna Itsasoz haraindiko Frantziaren hiru erresuma tradizionaletako bat. Instituzioa sortu zenetik hogeita hamasei Tuiagaifo ezagutu dira, lehenena Fakavelikele izenekoa.

## Tuiagaifo guztiak

* Fakavelikele
* Pili
* Mala'evaoa
* Nimo o le Tano'a
* Veliteki (1748-1756)
* Fonati (1784-1837)
* Fonati (1837-1839)
* Niuliki (1839-1841)
* Filipo Meitala (1844-1862)
* Alia Segi (1862-18..)
* Soane Malia Musulamu (1887?-1929?)
* Soane Moefana (1929-1932)
* Tuiseka
* Usanio Pipisega
* Paloto Aika
* Savelio Meitala
* Kamilo Katea
* Maleselino Maituku
* Kolio Maituku
* Papilio Talae
* Lelipo Pipisega
* Alesio Feta'u
* Petelo Savo Meitala
* Soane Va Pipisega
* Silisio Katea
* Petelo Talae
* Vito Tuiseka
* Petelo Maituku
* Setefano Tuikalepa
* Kamaliele Moefana (1960-1961)
* Pio Tagatamanogi (1961-1962)
* Mikaele Fanene (1962-196.)
* Seteone Pipisega (196.-1970)
* Mikaele Katea (1973-1974)
* Patita Savea (1974-1976)
* Kalepo Nau (1977-1978)
* Nopeleto Tuikalepa (1979-1984)
* Petelo Lemo (1984ko azaroaren 20-1990eko otsailaren 24)
* Lomano Musulamu (1990eko otsailaren 24-1995eko otsailaren
* Esipio Takasi (1995eko apirilaren 6-1997ko uztailaren 9)
* Sagato Alofi (1997ko uztailaren 10-2002ko urria)
* Soane Patita Maituku (2002ko azaroaren 21-2008ko otsailaren 19)
* Petelo Vikena (2008ko azaroaren 6-2010eko urtarrila)
* Petelo Sea (2014ko urtarrila-2016ko maiatzaren 14)
* Filipo Katoa (2016ko ekainaren 7-2018ko urriaren 3)
* Lino Leleivai (2018ko azaroaren 29

## Erreferentziak

* ↑ http://la1ere.francetvinfo.fr/wallisfutuna/futuna-destitution-du-roi-d-alo-360921.html
* ↑ http://la1ere.francetvinfo.fr/wallisfutuna/futuna/futuna-alo-un-nouveau-roi-intronise-368613.html
* ↑ https://la1ere.francetvinfo.fr/wallisfutuna/futuna/roi-du-royaume-alo-futuna-abdiquer-634686.html
* ↑ https://la1ere.francetvinfo.fr/wallisfutuna/futuna/tuiagaifo-lino-leleivai-devient-36eme-roi-alo-futuna-657539.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111083755
# Tui-Valençako nazioarteko zubia

Tui-Valençako nazioarteko zubia (galizieraz: Ponte Vella Internacional Tui-Valença; portugesez: Ponte Rodo-Ferroviária de Valença; gaztelaniaz: Puente Internacional de Tuy) Miño ibaia zeharkatzen duen zubia da. Valença do Minho (Viana do Castelo) eta Tui (Pontevedra) batzen ditu.
Gustave Eiffelen edo bere ikasleetako baten diseinua dela dioen kondaira dagoen arren, zubia Pelayo Mancebo Ágreda ingeniari eta diputatu errioxarrak diseinatu zuen, eta 1886ko martxoaren 25ean inauguratu zuten ofizialki, zerbitzuan hasi eta ia urte eta erdira.
1995ean Nazioarteko Zubi berria ireki zenetik, askoz modernoagoa eta zabalagoa, erabat debekatuta dago ibilgailu astunak ibiltzea. Era berean, ibilgailu arinek ez erabiltzea gomendatzen da, eta Espainiako A-55 eta Portugalgo A3 autobideak gomendatzen dituzte alternatiba gisa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3392517
* Multimedia: Old International Bridge (Minho) / Q3392517
# Tuiko geltokia

Tui Galiziako Pontevedrako probintziako tren geltoki bat da, Tui udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Guillarei — Valença do Minho

## Zerbitzuak

Renfe Operadora
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
3Vigo GuixarRedondela • Porriño • Guillarei • TuiValença do Minho :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7935734
* Multimedia: Tui train station / Q7935734
# Tui

    Artikulu hau udalerriari buruzkoa da; hegaztia gaitzat duena beste hau da: «Tui (hegaztia)»
Tui Galiziako barnealdeko udalerri mugakidea da, Pontevedrako probintziaren hego-mendebaldean kokatutakoa. Minho-Limako (Portugal) eskualdearen mugan eta O Baixo Miñoko eskualdean kokatuta dago, bertako herri nagusia da.
2010ean 17.306 biztanle zituen. Herriko galiziar hiztunen kopurua %86,36koa da (2001).

## Parrokiak

Areas (Santa Mariña) | Baldráns (Santiago) | Caldelas de Tui (San Martiño) | Guillarei (San Mamede) | Malvas (Santiago) | Paramos (San Xoán) | Pazos de Reis (O Sagrario) | Pexegueiro (San Miguel) | Randufe (Santa María da Guía) | Rebordáns (San Bartolomeu) | Ribadelouro (Santa Comba) | Tui (O Sagrario).

## Eraikin garrantzitsuak

* Katedrala

## Inguru naturala

Miño ibaiak herria zeharkatzen du ibilbidearen azken kilometroetan, Ozeano Atlantikoaren bila.

## Ikus, gainera

* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Galizieraz)(Gaztelaniaz)Tuiko udal webgunea
* Datuak: Q824122
* Multimedia: Tui / Q824122
# Turtolako eliza

Turtolako eliza (finlandieraz: Turtolan kirkko) Finlandiako Pello udalerriko Turtola herrian dagoen eliza da. XIX. mendean ia Torne ibar osoko eliza nagusiena zen arren, gaur egun, Torne ibarra azpieskualdeko eliza txikiena da Meltosjärviko eliza ondoren. Eliza, Finlandiako Eliza Ebanjelio-luteranoa erakundeko kidea da eta guztira, 220 fededunentzako eserlekua dauka.
Gaur egungo eraikina 1953. urtean eraiki zen, Laponiako Gerran alemaniarrek suntsitutako elizaren gainean. Antzinako zurezko eliza hau, 1819. urtean eraiki zen, eta garai hartan Turtola izena zuen udalerriari udalerritasuna eman zion. Dena den, 1944. urtean suntsitua izan zenez, udalerriko eliza nagusi berria biztanle gehien zeuzkan (eta dauzkan) herrian eraikitzea erabaki zuten, Pelloko elizatean hain zuzen. 1950. urtean, dena den, Turtolan elizak izan zuen historia kontuan izanda, elizate estatusa mantendu eta bertan beste eliza bat eraikitzen hasi ziren Amerikako luteranoek bidalitako diru-laguntzari esker. Azkenik, abuztuaren 17an eraikitze-lanak bukatu eta ireki zuten.
Betoizko eliza berria bi eraikinetan banatua dago, elizaren eraikina eta ezkilategia. Eraikin nagusi eta handienean dago eliza. Eraikin zuri horren barruan, 220 eserleku eta erretaula edo oholtza ospetsua daude. Teilatu iluna lehenengo solairuraino jaisten da eta Lappiko elizek duten estiloaren adibide argia da. Ezkilategia edo kanpandorrea bestalde, estilo desberdinekoa dugu, antzinako elizak zuen harrizko dorrea berreskuratzea erabaki baitzuten herritarrek; hau, udalerri osoko eraikin zaharrenetakoa da. Eliza eta sarreratik hamar metrora dagoen ezkilategiaren aurrean, Kaarlo Castrén Finlandiako Lehen Ministro ohiak finantzatutako Bigarren Mundu Gerran hildako finlandiarren omenezko hilerria dago.

## Erreferentziak

* ↑ Pellon seurakunta
* ↑ Kaarlo Castrén

## Ikus, gainera

* Finlandiako Eliza Ebanjelio-luteranoa
* Pelloko eliza

## Kanpo estekak

* Turtolako eliza (Ingelesez)
* Datuak: Q11898773
* Multimedia: Turtola Church / Q11898773
# Turton (Hego Dakota)

Turton Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Spink konderrian kokatuta dago, Hego Dakota estatuan. 55 biztanle ditu, 0,94846 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Maryland

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2221387
# Turtziozko Udal Liburutegia

Turtziozko Udal Liburutegia :
| Datuak |||
| Kokapena | Lehendakari Agirre 61 | Lehendakari Agirre 61 |
| Bilduma | 3.398 | 3.398 |
| Webgunea | http://turtziozkokulturetxea.blogspot.com.es/ | http://turtziozkokulturetxea.blogspot.com.es/ |
Turtziozko Udal Liburutegia Lehendakari Agirre 61ean dago. 1970ean sortu zen. 1999tik aurrera Turtziozko Kultur etxean dago.Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea ren parte-hartzaile da.

### Atalak

* Haurren liburutegia.
* Helduen liburutegia.

### Funtsak

* 2 aldizkari: Behinola eta Ipurbeltz.
* 3.396 monografia .

### Zerbitzuak

* Dokumentu mailegaezinen kontsulta eta irakurketa, hala nola, atlasak, entziklopediak, hiztegiak ... Baita behin galtzen baldin badira erosi ezin ditezkeen dokumentuak ere.
* Mailegua, pertsonala eta liburutegien artekoa.
* Erreprografia.
* Faxa.
* Internet.
* Ofimatika.
* KZgunea bertan dago.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9442/ID7d1044cc/NT3
* ↑ http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9442/ID7d1044cc/NT55?ACC=120

## Kultura ekintzak

* Bloga.
* Ipuinaren ordua.
* Txokobiblioa.

## Kanpo estekak

* , Turtziozko Udal Liburutegiaren sortzeko agindua Espaniako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* , Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
* , Turtziozko Udal Liburutegiaren bloga.
# Txerkasy raiona

Txerkasy raiona (ukraineraz: Черкаський район) Txerkasyko oblastan dagoen raion bat da, Ukrainako erdialdean. Hiriburua Txerkasy da. 2021eko estimazioaren arabera, 591.313 biztanle zituen, 1.617 kilometro koadroko azaleran. 26 homradatan banatuta dago.

## Lurralde aldaketak

Pavlohrad raiona 2020ko uztailean sortu zen, aurreko Txyhyryn raiona, Kamianka raiona, Kaniv raiona, eta Smila raiona ere batuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ukraineraz) «Про утворення та ліквідацію районів» www.golos.com.ua (Noiz kontsultatua: 2022-02-24).
* ↑ (Ukraineraz) України, Міністерство розвитку громад та територій. (2020-07-17). «Нові райони: карти + склад» Мінрегіон (Noiz kontsultatua: 2022-02-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103796930
# Txernetzoven Partisanoak

Txernetzoven Partisanoak Doneko Kosakoen erregimentu bat izan zen, Aleksei Kaledinek agindua eman eta gero sortu zena, 1917ko Azaroaren 7an, hau da, Errusiako Gerra Zibilaren hasierako asteetan. Erregimentua Novotxerkassko 600 gizonez osatuta zegoen. Erregimentuaren agintaria Vasili Txernetzov izan zen, honengatik izena. Boltxebikeek Vasili Txernetzov eta beste 600 soldaduak kontrairaultzaile bortitzak bezala ezagutzen zituzten eta erregimentu honetako norbaitek harrapatua izaten zenean gerra-preso bat bezala ez zuten tratatzen, baizik eta momentuan exekutatua izaten zen. Txertzenov koronelaren hilketa Boltxebikeen eskuetan Mikhail Sholokhoven Don Baketsua liburua inspiratu zuen,
Vasili Txernetzoven exekuzioa eta gero erregimentua Boluntarioen Armadarekin elkartu zen haien Izotz Martxan, 1918ko Otsailean.

## Komandanteak

* Vasili Txernetzov koronela

## Erreferentziak

* Volkov S.V.: White movement in Russia: Organisation and structure. 2000

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7690654
# Txernihiv

Txernihiv (ukraineraz: Чернігів) edo Txernigov (errusieraz: Чернигов) Ukrainako ipar-erdialdeko hiria eta Txernihiveko oblasteko hiriburua da. Desna ibaiaren ertzean dago, Kiev hiriaren ipar-ekialdean. 300.497 biztanle zituen 2005ean. Burdinbideen gune garrantzitsua da. Nekazaritza-ekoizpenen merkataritza eta industria (ehungintza, musika-tresnak, zurgintza, janari-industria) dira ekonomia-jarduera nagusiak.

## Klima

Datu klimatikoak (Chernihiv) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 9.6 | 16.2 | 22.3 | 28.9 | 33.5 | 39.0 | 38.9 | 38.0 | 32.6 | 27.8 | 18.4 | 14.0 | 39.0 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -3.1 | -1.9 | 3.8 | 13.0 | 20.0 | 23.3 | 25.2 | 24.3 | 18.5 | 11.5 | 3.8 | -1.2 | 11.4 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | −5.6 | −4.9 | -0.1 | 8.0 | 14.4 | 17.8 | 19.5 | 18.4 | 12.9 | 6.9 | 1.0 | -3.4 | 7.0 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -8.7 | -8.2 | -3.7 | 3.3 | 8.9 | 12.4 | 14.2 | 13.1 | 8.0 | 2.9 | -1.6 | -6.1 | 2.8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -36.0 | -33.9 | -29.9 | -13.9 | -2.2 | 1.1 | 3.9 | 2.0 | -4.3 | -10.8 | -23.5 | -28.0 | -36.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 41.2 | 35.1 | 35.5 | 44.4 | 50.8 | 82.9 | 83.8 | 66.2 | 58.4 | 38.8 | 45.6 | 45.5 | 628.2 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 20.4 | 17.9 | 14.6 | 11.1 | 10.2 | 10.4 | 8.2 | 8.6 | 9.5 | 11.4 | 15.8 | 19.7 | 157.8 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 16 | 13 | 8 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 8 | 15 | 64 |
| Eguzki orduak | 49.6 | 70.0 | 127.1 | 201.0 | 279.0 | 285.0 | 303.8 | 275.9 | 183.0 | 120.9 | 36.0 | 34.1 | 1965.4 |
| Hezetasuna (%) | 85.5 | 81.6 | 75.1 | 64.0 | 63.3 | 66.7 | 68.6 | 68.4 | 74.8 | 80.4 | 87.3 | 88.0 | 75.3 |
| Iturria (1): Climatebase.ru ||||||||||||||
| Iturria (2): Weatherbase ||||||||||||||

## Ondarea

Monumentuei dagokienez, aipagarriak dira 1024. urteko Spassky katedral bizantziarra, XII. mendeko Yeletski komentua, XII-XIII. mendeetako Piatnitskaia eliza eta Mazepa jauregi barrokoa. 907. urteko dokumentu batean aipatzen da Txernihiv lehen aldiz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindiaren 156. araua - Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko
* ↑ Txernihiv World Gazetteer
* ↑ Climate Data for Chernihiv, Ukraine 1949-2011. Climatebase (Noiz kontsultatua: March 1, 2013).
* ↑ Weatherbase: Historical Weather for Chernihiv, Ukraine. Weatherbase (Noiz kontsultatua: March 1, 2013).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Chernihiv Encyclopedia of Ukraine
* (Ingelesez) Chernigov city, Ukraine (Chernihiv) Ukrainetrek.com
* Datuak: Q157053
* Multimedia: Chernihiv / Q157053
# Txerepovets

Txerepovets (errusieraz: Череповец) ipar-mendebaldeko Errusian dagoen Vologda oblasteko ibai-portua eta hiririk handiena da. Sheksna ibaiaren ertzean dago, Ribinskiko urtegitik hurbil, Vologdatik 115 km mendebaldera eta Moskutik 375 km iparraldera. 2010ean 312.310 biztanle zituen.

## Historia

Hiriaren hasiera 1360. urtean bi monjek sortutako monasterioa izan zen, baina mendeetan zehar, merkataritza-, produkzio- eta garraio-gune garrantzitsu bihurtuz joan zen. 1777. urtean Katalina II.a Handiak hiri-izendapena eman zion.

## Klima

Datu klimatikoak (Txerepovets) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 5.4 | 6.7 | 16 | 26 | 32.2 | 33.7 | 35.7 | 36.2 | 27.8 | 22.5 | 11.4 | 8.5 | 36.2 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -6.6 | -5.7 | 0.6 | 8.5 | 16.5 | 20.4 | 23.1 | 20.2 | 14.2 | 6.9 | -0.9 | -5.9 | 7.6 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -10 | -9.7 | -3.8 | 3.4 | 10.5 | 14.9 | 17.5 | 14.7 | 9.4 | 3.6 | -3.5 | -7.9 | 3.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -15 | -15 | -10 | -1 | 4 | 9 | 12 | 10 | 5 | 0 | -5 | -11 | -1.4 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -48 | -38 | -35 | -21 | -12 | -2 | 2 | 1 | -6 | -22 | -32 | -40 | -48 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 46 | 37 | 38 | 31 | 45 | 76 | 72 | 77 | 57 | 59 | 54 | 55 | 647 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Ekonomia

Errusiako ipar-mendebaldeko industria-gune garrantzitsua dago Txerepovets hirian (altzairugintza, metalurgia, ontziolak, kimika industria, papergintza); besteak beste, Severstal lantegi siderurgiko handia dago bertan. Industriarekin batera, merkataritza ere garrantzi handikoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 157. araua. Europako hiriak. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru
* ↑ Weatherbase. Cherepovets, Russia, Temperature Averages. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2144
* Multimedia: Cherepovets / Q2144
# Txerkessk

Txerkessk (errusieraz: Черке́сск) hegoaldeko Errusiako hiria da, Karatxai-Txerkesiako Errepublikaren hiriburua. 2010ean 129.069 biztanle zituen.
Hasieran kosakoek Batalpashinskaya izena eman zioten, Batal Pasha turkiar jeneralaren omenez. 1931 hiri izendatu zutenean, Batalpashinsk (Баталпашинск) izendatu zuten; 1934an Sulimov (Сулимов) eta 1937an Yezhovo-Txerkessk (Ежово-Черкесск) bilakatu zen. 1939an egungo izena hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia - 157. araua
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5326
* Multimedia: Cherkessk / Q5326
# Txerkasy

Txerkasy (ukraineraz: Черкаси) edo Txerkassy (errusieraz: Черкасcы) Ukrainako erdialdeko hiria eta Txerkasyko oblasteko hiriburua da. Dnieper ibaiaren eskuineko bazterrean dago, Krementxukeko urtegiaren alboan. 2011ko urtarrilaren 1ean 286.987 biztanle zituen.

## Klima

Datu klimatikoak (Cherkasy) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -3 | -1 | 3 | 12 | 20 | 23 | 25 | 24 | 19 | 12 | 5 | 0 | 11 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -8 | -6 | -2 | 5 | 10 | 13 | 15 | 14 | 10 | 4 | 0 | -5 | 4 |
| Euria (mm) | 36 | 33 | 29 | 38 | 37 | 63 | 76 | 53 | 36 | 31 | 41 | 44 | 517 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ http://www.meteoprog.ua/ru/climate/Chercasy/ MeteoProg

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157055
* Multimedia: Cherkasy / Q157055
# Txernihiveko Printzerria

Txernihiveko Printzerria (antzinako ekialdeko eslavieraz: Чєрниговскоє кънѧжьство, ukraineraz: Чернігівське князівство, errusieraz: Черниговское княжество) ekialdeko eslaviar zaharren Erdi Aroko printzerria izan zen, Kieveko Rusa osatuko zuen printzerrietako bat izan zena.

## Geografia

Txernigoveko printzerriaren zatirik handiena Dnieper ibaiaren ezkerraldean zegoen, Desna eta Seim ibaien arroetan. Ustez, severiarren tribu eslaviarrak populatu zuen gehienbat, eta polaniarrek zati batean. Geroago, printzerria erradimitxeen, viatitxeen eta dregovitxeen lurretara hedatu zen. Hiriburua Txernihiv hiria izan zen. Beste hiri garrantzitsu batzuk, besteak beste, Novhorod-Siverskyi, Starodub, Briansk, Putivl, Kursk, Liubetx, Hlukhiv, Txetxersk, Homel, Belgorod, Vyr, etab izan ziren. Printzerriaren eragina urrun iritsi zen, bai iparraldean (Murom-Riazan), bai hego-ekialdean (Tmutarakango Printzerria).

## Historia

Nestorreko Kronikaren arabera, XI. mendea baino lehen, antzinako tribu lokal eta Kievetik izendaturiko voivodek gobernatzen zuten Printzerria. Kieveko Printze Handiak herritarrei zergak biltzeko, prozesu judizialak kudeatzeko eta lurraldea kanpoko etsaiengandik defendatzeko voivodak izendatzen zituen. 1024 eta 1036 urteen artean, Txernigoveko printzerria Vladimiro Handiaren seme Mstislaven administraziora pasa zen, Tmutarakan hiritik iritsi zena. Jaroslav Jakintsuarekin batera, Kieveko Rus-a gobernatu zuen, eta Txernigov hiria Ruseko administrazio-zentro garrantzitsuenetakotzat ezarri zuten. Mstislav hil ondoren, Txernigov Kieveko Rusean sartu zuten.
Jaroslav Jakintsuaren ondoren, Txernigoveko printzerria Sviatoslav semeerengana igaro zen, Txernigoveko ruriktar adarra sortu zuena. Jaroslovitarrekin zuten gerra zibilean, Txernigov Sviatoslav eta Vsevoloden semeen artean borrokatu zen. Soilik Liubetxeko Kontseiluaren erabakiz (1097) Sviatoslaven semeek- Olehek, Davidek eta bere ondorengoek- azkenean Printzerria bere familiarentzat ziurtatu zuten.
Garai hartan, Txernihiveko printzerria hiru zatitan banatu zen: Txernihiv bera, Novhorod-Siverskyi, eta Murom-Riazan; Tmutarakan, berriz, urrun izanda ere, sarritan bere eraginpean izan zen, baina, azkenik, galdu egin zuten. Murom eta, geroago, Riazan Txernigoven eraginetik urrunduz joan ziren, denbora puska baten ondoren, Vladimir-Suzdalgo Printzerriaren eraginpean erori ziren. Hala ere, Txernigoveko printzearen eragina indartsu mantendu zen, eta Kieveko Printze Handia titulua mantendu zuen denboraldi batez. Txernihiven ruriktar adarreko printzeek XI. mendetik XIII. mendera gobernatu zuten Kieven.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Fennell, J.. (2014). The Crisis of Medieval Russia 1200–1304. in: Longman History of Russia. Taylor & Francis, 17 or. ISBN 978-1-317-87314-3..
* ↑ Dimnik, Martin. The Dynasty of Chernigov - 1146-1246. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1322662
* Multimedia: Principality of Chernigov / Q1322662
# Txerkasyko oblasta

Txerkasyko oblasta (ukraineraz: Черкаська область, translit. Cherkas’ka oblast’) Ukrainako erdialdeko oblasta (probintzia) da. Iparraldean Kieveko oblastarekin du muga, ekialdean Poltavako oblastarekin, hegoaldean Kirovohradeko oblastarekin eta mendebaldean Vinnytsiako oblastarekin. Dnieper ibaiak zeharkatzen du oblasta. 20.900 km²ko azalera du eta 2011n 1.285.384 biztanle zituen. Hiriburua Txerkasy da.

## Hiri nagusiak

Txerkasyko oblasteko hiri handienak hauek dira (2005eko biztanleria):
* Txerkasy: 293.271 biztanle
* Uman: 87.531 biztanle
* Smila: 69.023 biztanle
* Zolotonoxa: 28.509 biztanle
* Kaniv: 26.194 biztanle

## Probintziaren antolamendua

Administrazioari eta jendegune motari erreparatuta, Txerkasyko oblasta honela dago antolaturik:
* Zentro administratiboa- 1 (Txerkasy)
* Raion edo barrutiak — 4
* Herriak — 838
* Hiriak — 66
* Silradak edo selsovietak (barrutien barruan maila txikiagoko nekazari-herrixkak) — 525.
2020ko uztailetik 4 raion ditu Txerkasyko oblastak:
* Txerkasy raiona
* Uman raiona
* Zolotonoxa raiona
* Zvenyhorodka raiona

## Giza geografia

2011ko urtarrilaren 1ean 1.285.384 biztanle zituen. 2001eko erroldaren emaitzek honako banaketa adierazten dute: % 53,7 hiriguneetan bizi da, eta % 46,3 baserri-giroan. Jatorriari erreparatzen badiogu, gehiengoa ukrainarra da (%93,6). Errusiarrak %5,4 dira eta gehienak Txerkasy hirian biltzen dira.

## Ekonomia

Nekazaritza da jarduera nagusia: garia, erremolatxa, garagarra, artoa, tabakoa eta kalamua. Abeltzaintzak ere badu garrantzia. Industria oblasteko hiriburuaren inguruan antolatzen da: industria kimikoa, altzariak eta nekazaritzarako tresneria.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Ukrainako oblast eta hirietako biztanleria Citypopulation.de
* ↑ Txerkasyko oblasteko hiriak World-gazetteer.com
* ↑ Ukrainako 2001eko erroldaren emaitzak Ukrcensus.gov.ua

## Kanpo estekak

* (Ukraineraz) Administrazioaren ataria Oda.ck.ua
* (Ingelesez) Cherkasy Oblast Ukrainebiz.com
* Datuak: Q161808
* Multimedia: Cherkasy Oblast / Q161808
# Urashima Tarō

Urashima Tarō, japonieraz 浦島 太郎, Japoniako folkloreeko kondaira herrikoi bateko protagonista da. Ipuin hau denbora bidaien adibide antzinakoenetako bat bezala jotzen da.
Urashima Tarō japoniar arrantzale apal bat da, behinola dordoka bat salabatu eta itsaspean dagoen Jainko Herensuaren Jauregia edo Ryūgū-jō delakoa bisitatzeako aukerarekin saritua izango da.
Jainko Herensugearen alabaren senargaia bilakatzean bertan hiru urtez biziko da, baina bere herrixkara itzultzean 348 urte igaro direla jabetuko da, Urashima arrantzatzera 477. urtean itsasoratu eta 825. urtean itzuli baita.
* Datuak: Q55617997
* Multimedia: Urashima Taro / Q55617997
# Uraska

Uraska, halaber aska, abereei ur emateko kutxa moduko ontzi handia da, gehienetan finkoa.

## Izenak

Euskal Herrian harrizkoak ziren tradizionalki eta hortik harraska ere deitzen zitzaien. Beste izen batzuk ere ditu: adibidez, edangio, edangu.

## Ikus, gainera

* Latsarri.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q932689
* Multimedia: Abreuvoir / Q932689