OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kaspiar tigre

Kaspiar tigrea Panthera tigris tigris subespeziearen populazio bat zen, Turkia, Irango iparraldea, Mesopotamia eta Kaukasoan bizi zena, Kaspiar itsasoaren inguruan, Erdialdeko Asian eta Txinako Xinjiangeko mendebaldean. Erdi Arora arte, Errusiako hegoaldean ere aurki zitekeen. Baso ez oso sakonetan eta hainbat ibai alboetan bizi ziren 1970ko hamarkadara arte. 2003an guztiz desagertu zela ziurtatu zen.
Analisi filogenetikoak demostratu du Kaspiar tigrea eta Siberiar tigrea populazio jarraitu bat zirela XIX. mendera arte. Tamainaz Siberiar tigrearen eta Bengalako tigrearen erdibidekoak ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Geptner, V. G. (Vladimir Georgievich); Nasimovich, A. A.; Bannikov, Andrei Grigorevich; Hoffmann, Robert S.. (1988). Mammals of the Soviet Union. Washington, D.C. : Smithsonian Institution Libraries and National Science Foundation (Noiz kontsultatua: 2024-02-06).
* ↑ (Ingelesez) Driscoll, Carlos A.; Yamaguchi, Nobuyuki; Bar-Gal, Gila Kahila; Roca, Alfred L.; Luo, Shujin; Macdonald, David W.; O'Brien, Stephen J.. (2009(e)ko urt. 14(a)). «Mitochondrial Phylogeography Illuminates the Origin of the Extinct Caspian Tiger and Its Relationship to the Amur Tiger» PLOS ONE 4 (1): e4125. doi:10.1371/journal.pone.0004125. ISSN 1932-6203. PMID 19142238. PMC PMC2624500. (Noiz kontsultatua: 2024-02-06).
* ↑ Mazak, Vratislav. (1981-05-08). «Panthera tigris» Mammalian Species (152): 1. doi:10.2307/3504004. ISSN 0076-3519. (Noiz kontsultatua: 2024-02-06).
* ↑ (Ingelesez) Firouz, Eskander. (2005-10-14). The Complete Fauna of Iran. Bloomsbury Academic ISBN 978-1-85043-946-2. (Noiz kontsultatua: 2024-02-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188535
* Multimedia: Panthera tigris virgata / Q188535
* Espezieak: Panthera tigris virgata
# Katxo arrunt

Katxo arrunta (Squalius cephalus) ziprinidoen familiako ur gezako arraina, 50 cm inguru luzea. Bizkarra gris berdaxka izaten du, bi aldeak zilar kolorekoak eta hegalak gorrixkak. Katxo gazteak taldean ibiltzen dira, eta harrak, intsektuak, arrain txikiak eta anfibioak janez elikatzen dira. Emari bizkorreko ur freskoak nahiago izaten ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-8-28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Squalius cephalus», FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.

## Kanpo estekak

* FishBase.org
* Datuak: Q26821893
* Multimedia: Squalius cephalus / Q26821893
* Espezieak: Squalius cephalus
# Kaxalote

Kaxalotea edo zeroia (Physeter macrocephalus) Physeteridae familiako zetazeoa da. Hortzdun animalien artean, espezierik handiena da, eta 20,5 metro luze izatera hel daiteke. Azala ilerik gabea, leuna eta distiratsua izaten du. Bizkaian katxalote esaten zaio.

## Erreferentziak

* ↑ Carwardine, Hoyt, Fordyce & Gill (1998). Whales & Dolphins: The Ultimate Guide to Marine Mammals. Londres: HarperCollins. ISBN 0-00-220105-4
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Barrutia, Eneko. (2003). «Arrainen izenak Bizkaian XX. mendean» (pdf) Zainak (Donostia: Eusko Ikaskuntza) (25) ISBN 8484198790. ISSN 1137-439X. Bibcode: 1137-439X..
* Datuak: Q81214
* Multimedia: Physeter macrocephalus / Q81214
* Espezieak: Physeter macrocephalus
# Kiribil-tximeleta

Kiribil-tximeleta (Aphantopus hyperantus) Euskal Herrian aurki daitekeen tximeleta bat da. Nymphalidae familiako tximeleta bat da, Europan dagoen Aphantopus generoko espezie bakarra da.

## Deskribapena

Kiribil-tximeletak kolore arrea du, hegalaren ertz aldera argituz doana. Hegoen ertzak zuriak dira. Hegoetan ozelo ilun batzuk ditu kolore horizko eraztunez definituak. Hegoen azpialdean ordea ozeloak handiagoak eta ugariagoak dira.
Arren hegalak emeenak baino ilunagoak dira eta ozeloetako batzutan zantzuak baino ez dira ikusten. 38-46 mm arteko hegal zabalera duen tximeleta ertaina da.
Kiribil-tximeletaren beldarrak krema kolorea du eta marra iun batzuek apaintzen dute.

## Bizi zikloa

Neguaren ondoren beldarrak jaiotzen dira eta udaberrian nahiko elikagai bildu dutenean krisalida eratzen dute. Tximeleta helduak ekaina eta abuztuaren artean ikusten dira.

## Habitata

Baso epel eta hezeak atsegin ditu, hainbeste ezen egun lanbrotsuetan ere hegan ikusten baita. Europa mendebaldetik Japoniaraino zabaltzen da, Asia hegoaldean ordea ez da aurkitzen. 1.600 metrotako altueran ere ikusi izan da.

## Iruditegia

* Tximeleta goitik begiratuta
* Tximeleta goitik begiratuta
* Kiribil-tximeletaren azpialdea
* Beldarra
* Burualdea

## Erreferentziak

* ↑ «UK Butterflies - Ringlet - Aphantopus hyperantus» www.ukbutterflies.co.uk (Noiz kontsultatua: 2022-02-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Sortijitas. Aphantopus hyperantus» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2022-02-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q161520
* Multimedia: Aphantopus hyperantus / Q161520
* Espezieak: Aphantopus hyperantus
# Koartzatxo berde

Koartzatxo berdea (Butorides virescens) Butorides generoko animalia da. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Butorides
* Ardeidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q498228
* Multimedia: Butorides virescens / Q498228
* Espezieak: Butorides virescens
# Koartza zuri

Koartza zuria (Ardea alba), lehenago koartzatxo handi izenez ere ezaguna, Ardeidae familiako koartza bat da, Euskal Herrian ikus daitezkeen artean handienetakoa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Ardea
* Ardeidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q130730
* Multimedia: Ardea alba / Q130730
* Espezieak: Ardea alba
# Koartzatxo marradun

Koartzatxo marraduna (Butorides striata) Butorides generoko animalia da. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Butorides
* Ardeidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q270722
* Multimedia: Butorides striata / Q270722
* Espezieak: Butorides striata
# Kobra betaurrekodun

Kobra betaurrekoduna (Naja naja) Naja generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ The Species 2000 and ITIS Catalogue of Life

## Ikus, gainera

* Naja
* Elapidae

## Kanpo estekak

* TIGR Reptile Database in Species 2000 and ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist
* Datuak: Q192754
* Multimedia: Naja naja / Q192754
* Espezieak: Naja naja
# Kolibri-esfinge

Kolibri-esfinge (Macroglossum stellatarum) Sphingidae espezie bat da. Bere tronpa luze eta bere jokabidea pasatzean, akustikoa burrunba zarata batekin lagunduta, egin kolibri bat bezala nabarmen itxura, berriz, lore elikatzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q369034
* Multimedia: Macroglossum stellatarum / Q369034
* Espezieak: Macroglossum stellatarum
# Kolore anitzeko karraspio

Kolore anitzeko karraspioa (Symphodus tinca) Labridae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Mediterraneo itsasoan eta Itsaso Beltzan bizi dena. 44 cm-ko luzera izan dezake, nahiz eta normalean 25 cm baino gehiago ez izan.

## Erreferentziak

* ↑ Bauchot, M.-L., 1987. Poissons osseux. 891-1421. orr. A W. Fischer, M.L. Bauchot y M. Schneider Fiches FAO d'identification pour les besoins de la pêche. (rev. 1). Méditerranée et mer Noire. Zone de pêche 37. Vol. II. Commission des Communautés Européennes and FAO, Erroma, Italia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q325591
* Multimedia: Symphodus tinca / Q325591
* Espezieak: Symphodus tinca
# Kotxorro

Kotxorroa (Melolontha melolontha) Scarabaeidae familiako koleopteroa da. Europa osoan bizi den intsektu hau uzten izurri nagusienetariko bat da.
Intsektu marroi gorrixka da, 3 cm inguru luzea (Melolontha melolontha). Tankeraz labezomorroaren antzekoa da, ipurluzeagoa hura baino, eta kolorez gorrixka. Antena bakoitzaren puntan haizemaile modura zabaltzen dituen zazpi luzakin izaten ditu arrak. Emeak antena laburragoak ditu, sei luzakinekoak. Larba garaian lurpean bizi da, eta artearen zainak jaten ditu batez ere; heldutan berriz zuhaitzen hostoetan ibiltzen da eta haiek janez elikatzen da. Kalte handiak egin ditzake zuhaitzetan. Europa guztian dago zabaldua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q28175
* Multimedia: Melolontha melolontha / Q28175
* Espezieak: Melolontha melolontha
# Kraba arrunt

Kraba arrunta, kabra arrunta edo ahuntzarraina (Serranus cabrilla) Serranidae familiako ur gaziko arraina da. Oso espezie arrunta eta haragi onekoa da.
Artisau- eta kirol-arrantzako pieza da. Hondartza-arteekin, tresmailez, hondoko tretzaz eta kanaberarekin arrantzatzen da. Leku batzuetan beita bizi gisa erabiltzen da.

## Morfologia

Kraba arruntak oso azal koloretsua du, marroi gorrixkatik horira doana. Zeharkako zortzi zerrenda marroik estaltzen dute gorputza, eta luzetarako lerro zuri batek eteten ditu saihetsaren erdian. Luzetarako marra laranjek ere beheko saihetsak estaltzen dituzte. 12 cm-tik 25 cm-ra bitarteko luzera izan ohi du, baina 40 cm-tik gorakoa ere izan daiteke.
Gorputza luzea eta nahiko garaia da. Burua luzanga da eta operkuluan eta masailetan ezkatak ditu. Begiak globo-formakoak eta nahiko handiak dira. Zakatz-irekiera lodia da. Operkuluan hiru hezur daude. Hegats dortsal luze bat du eta uzkikoa ere luzea da, Bularrekoak zabalak dira, ordea.

## Ekologia

Arrain bentonikoa da. Plataforma kontinentalean eta ezpondan bizi da, 10 eta 500 m artean. Itsasertzean itsas belardietan eta hondo harritsuetan bizi da. Sakonera handiagoetan, hondo harritsu eta hareatsuetan agertzen da. Oso jatuna da, eta arrainak, krustazeoak, anelidoak eta moluskuak jaten ditu. Beste Serranus batzuk bezala, aldi bereko hermafrodita da eta aleek bi sexu-organoak dituzte. Sexu-heldutasuna 4 urtera iristen da, 15 cm-ra iristen denean. Udaberria eta uda bitartean ugaltzen da.

## Banaketa

Mediterraneo osoan (Itsaso Beltza barne), ekialdeko Atlantiko osoan (Britainiar Uharteetatik Hego Afrikara) eta Indiako Ozeanoaren hegoafrikar zatian bizi da. Itsaso Gorrian ere bada, baina eztabaida dago Suezko kanala zeharkatuz ailegatu diren edo bertan baziren lehenagotik ere.

## Erreferentziak

* ↑ Barrutia, Eneko. (2003). «Arrainen izenak Bizkaian XX. mendean» (pdf) Zainak (Donostia: Eusko Ikaskuntza) (25) ISBN 8484198790. ISSN 1137-439X. Bibcode: 1137-439X..
* ↑ «OEH - Bilaketa - OEH» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).
* ↑ «Marine Species Identification Portal : Comber - Serranus cabrilla» species-identification.org (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).
* ↑ (Ingelesez) Bos, Arthur R.; Ogwang, Joel; Bariche, Michel; Horoiwa, Mizuki; Megahed, Menna; Ouf, Amged; Yasuda, Nina. (2020-08-05). «Anti-Lessepsian migration rectified: the Comber Serranus cabrilla (L. 1758) existed in the Red Sea prior to the Suez Canal opening» Marine Biology 167 (9): 126. doi:10.1007/s00227-020-03748-0. ISSN 1432-1793. (Noiz kontsultatua: 2020-12-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1355191
* Multimedia: Serranus cabrilla / Q1355191
* Espezieak: Serranus cabrilla
# Kraba eskribau

Kraba eskribaua (Serranus scriba) Serranidae familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Mediterraneo itsasoan eta Itsaso Beltzan bizi dena. 28 cm luzera ere izan dezake.

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, J.. (1994). Fishes of the World. (3. argitaraldia) New York: John Wiley and Sons.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2020774
* Multimedia: Serranus scriba / Q2020774
* Espezieak: Serranus scriba
# Krabarroka arantzalabur

Krabarroka arantzalaburra (Myoxocephalus scorpius) Cottidae familiako arraina da, iparraldeko Ozeano Atlantikoan bizi dena. Helduek 15-30 cm. arteko luzera dute.

## Erreferentziak

* ↑ Hanson, J.M.; M. Lanteigne. (2000). «Evaluation of atlantic cod predation on American lobster in the southern Gulf of St. Lawrence, with comments on other potential fish predators» Trans. Am. Fish. Soc. 129 (1): 13-29..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1481591
* Multimedia: Myoxocephalus scorpius / Q1481591
* Espezieak: Myoxocephalus scorpius
# Kuliska gorri

Kuliska gorria (Limosa lapponica) scolopacidae familiako hegazti zangaluzea da
Eurasiako kostalde artiko eta tundran bizi den hegazti honek elikatzeko geldialdirik gabeko bidairik luzeena egin du, Alaska eta Zeelanda Berria arteko 11.680 kilometrokoa hain zuzen ere

## Taxonomia

Kuliska gorriak hiru azpiespezie ditu:
* Limosa lapponica lapponica (Linnaeus, 1758), iparraldeko Europan bizi dena.
* Limosa lapponica menzbieri (Portenko, 1936), iparraldeko Asian bizi dena.
* Limosa lapponica baueri, ekialdeko Asian eta Alaskan bizi dena.

## Erreferentziak

* ↑ Mullarney, K., Svensson, L., Zetterstrom, D., Grant, P. J. (1999). Collins Bird Guide. Londres: HarperCollins. ISBN 0-00-219728-6.
* ↑ del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. (1996). Handbook of the Birds of the World 3. lib. Lynx Edicions, Bartzelona ISBN 84-87334-15-6.
* ↑ Gill RE, Tibbitts TL, Douglas DC, Handel CM, Mulcahy DM, Gottschalck JC, Warnock N, McCaffery BJ, Battley PF, Piersma T. (2009) Extreme endurance flights by landbirds crossing the Pacific Ocean: ecological corridor rather than barrier? Proc Biol Sci.276(1656):447-57. PDF
* Datuak: Q18864
* Multimedia: Limosa lapponica / Q18864
* Espezieak: Limosa lapponica
# Kuliska ilun

Kuliska iluna (Tringa ochropus) scolopacidae familiako hegazti zangaluzea da
Eurasiako hegazti hau tringa solitariaren seniderik gertuena da.

## Erreferentziak

* ↑ Mullarney, K., Svensson, L., Zetterstrom, D., Grant, P. J.. (1999). Collins Bird Guide. Londres: HarperCollins ISBN 0-00-219728-6..
* ↑ Pereira, Sérgio Luiz & Baker, Alan J.. (2005). «Multiple Gene Evidence for Parallel Evolution and Retention of Ancestral Morphological States in the Shanks (Charadriiformes: Scolopacidae)» Condor 107 (3): 514–526. doi:10.1650/0010-5422(2005)107[0514:MGEFPE]2.0.CO;2..
* Datuak: Q28450
* Multimedia: Tringa ochropus / Q28450
* Espezieak: Tringa ochropus
# Kuliska buztanbeltz

Kuliska buztanbeltza (Limosa limosa) scolopacidae familiako hegazti zangaluzea da
Europan eta erdialdeko Asian bizi den hegazti hau neguan Australiara, mendebaldeko Europara eta mendebaldeko Afrikara migratzen da. Guztira, munduan 634.000 eta 805.000 espezimen artean geratzen dira.

## Taxonomia

Kuliska buztanbeltzak hiru azpiespezie ditu:
* Limosa limosa limosa, mendebaldeko eta erdialdeko Europan eta erdialdeko Asian bizi dena.
* Limosa limosa islandica, Islandian, Faroetan, Shetlandetan eta Lofoten uhartetan bizi dena.
* Limosa limosa melanuroides, Mongolian, iparraldeko Txinan eta Siberian bizi dena.

## Erreferentziak

* ↑ Mullarney, K., Svensson, L., Zetterstrom, D., Grant, P. J. (1999). Collins Bird Guide. Londres: HarperCollins. ISBN 0-00-219728-6.
* ↑ Clements, James F. (2007) The Clements Checklist of Birds of the World
* Datuak: Q18841
* Multimedia: Limosa limosa / Q18841
* Espezieak: Limosa limosa
# Kurrilo koroatu

Kurrilo koroatu (Balearica pavonina) Balearica generoko animalia da. Hegaztien barruko Gruidae familian sailkatua dago.
Gari koloreko eta abaniko egiturako mototsa, moko ingurua beltza, begien atzea zuria, lepokoak errauts kolorekoak, hegoetakoak zuri horiak eta bizkar-sabeletakoak beltzak dituena. Afrikako tropiko aldeko ibai inguruetan ibiltzen da, eta belar hazia besterik ez du jaten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Ikus, gainera

* Balearica
* Gruidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q379761
* Multimedia: Balearica pavonina / Q379761
* Espezieak: Balearica pavonina
# Kurumino

Kuruminoa edo liztortzarra (Vespa crabro) Europako liztor eusozialik handiena da, eta Amerikako Vespa generoko espezierik handiena.

## Ezaugarriak

Itxuraz eta bizitzeko eraz erlearen antzekoa da, hura baino handiagoa. 3 cm inguru luze izaten da emea, 2-2,5 cm arra eta langilea. Oso begi handiak ditu; toraxa abdomenari eransten zaion atala laburra izaten du. Kolorez, beltza eta gorria izaten du burua; gainerakoa, beltza, horia eta gorria.
Taldean bizi da. Eme batek eta ehunka edo milaka langilek osatzen dute taldea. Arrak udazkenean biltzen zaizkie taldera, eta, emea ernaldu ondoren, hil egiten dira.
Substantzia gozoak eta intsektuak jaten ditu, batez ere. Haserre errazekoa eta pozoi mingarrikoa da.

## Habitata

Europa osoan, Afrikako ipar-mendebaldean, eta Asiako erdian eta iparraldean bizi da, eta Ipar Amerikara ere zabaldu da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30258
* Multimedia: Vespa crabro / Q30258
* Espezieak: Vespa crabro
# Kuskula

Kuskula edo tina (Cuscuta epithymum) kuskutaren espezie bat da, frantses-belarraren eta beste zenbait landareren bizkarroi bizi dena. Bizkarroin hartzen duen landarean, bereziki frantses belarrean, kalte handia egiten du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1479326
* Multimedia: Cuscuta epithymum / Q1479326
* Espezieak: Cuscuta epithymum
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
# Labanda

Labanda (izen zientifikoa, Lavandula) generoa Lamiaceae familiako bere usain eta zaporeagatik balio espezie kulinario handikoa, erabilita zein botika edo bestelakoetan.

## Espezieak

* Lavandula × alportelensis P.Silva, Fontes & Myre
* Lavandula angustifolia Mill.
* Lavandula antineae Maire
* Lavandula aristibracteata A.G.Mill.
* Lavandula atriplicifolia Benth.
* Lavandula bipinnata (Roth) Kuntze
* Lavandula bramwellii Upson & S.Andrews
* Lavandula buchii Webb & Berthel.
* Lavandula × cadevallii Sennen
* Lavandula canariensis (L.) Mill.
* Lavandula × cavanillesii D.Guillot & Rosselló
* Lavandula citriodora A.G.Mill.
* Lavandula coronopifolia Poir.
* Lavandula dentata L.
* Lavandula dhofarensis A.G.Mill.
* Lavandula erythraeae (Chiov.) Cufod.
* Lavandula galgalloensis A.G.Mill.
* Lavandula gibsonii J.Graham
* Lavandula hasikensis A.G.Mill.
* Lavandula × intermedia Emeric ex Loisel.
* Lavandula lanata Boiss.
* Lavandula latifolia Medik.
* Lavandula × limae Rozeira
* Lavandula × losae Sánchez Gómez, Alcaraz & García Vall.
* Lavandula macra Baker
* Lavandula mairei Humbert
* Lavandula maroccana Murb.
* Lavandula minutolii Bolle
* Lavandula multifida L.
* Lavandula nimmoi Benth.
* Lavandula pedunculata (Mill.) Cav.
* Lavandula pinnata Lundmark
* Lavandula pubescens Decne.
* Lavandula qishnensis Upson & S.Andrews
* Lavandula rejdalii Upson & Jury
* Lavandula rotundifolia Benth.
* Lavandula saharica Upson & Jury
* Lavandula samhanensis Upson & S.Andrews
* Lavandula setifera T.Anderson
* Lavandula somaliensis Chaytor
* Lavandula stoechas L.
* Lavandula sublepidota'' Rech.f.
* Lavandula subnuda Benth.
* Lavandula tenuisecta Coss. ex Ball
* Lavandula viridis L'Hér.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171892
* Multimedia: Lavandula / Q171892
* Espezieak: Lavandula
# Labezomorro arre

Labezomorro arrea (Blattella germanica) Blattellidae familiako labezomorroa da, 1,3 eta 1,6 zentimetroko luzera duena. Hegoak izan arren ezin du hegan egiten. Labezomorroen artean, ezagunena eta hedatuena da, gizakiaren zabor-guneetan bizi delako.
Neurriz Ameriketako labezomorroa baino txikiagoa da, eta kolorez hura baino argiagoa dena.

## Erreferentziak

* ↑ Barbara, Auer. (1993). Zur epidemiologischen Bedeutung der Schabe (Blatta orientalis L.). Viena: Univ., Diplom-Arbeit.
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q466194
* Multimedia: Blattella germanica / Q466194
* Espezieak: Blattella germanica
# Labezomorro beltz

Labezomorro beltza (Blatta orientalis) Blattellidae familiako labezomorroa da, 2,5-3 zentimetroko luzera, gorputz-zapala, gaineko aldea beltz distiratsua, eta azpikoa gorrixka dituena. Hegoak izan arren ezin du hegan egin. Leku heze eta ilunetan ibiltzen da, gauez batez ere. Zernahi jaten du.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/07/09 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Barbara, Auer. (1993). Zur epidemiologischen Bedeutung der Schabe (Blatta orientalis L.). Viena: Univ., Diplom-Arbeit.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20869
* Multimedia: Blatta orientalis / Q20869
* Espezieak: Blatta orientalis
# Labrus

Labrus Labridae familiako arrain generoa da. Jatorrian ekialdeko Ozeano Atlantikokoa bada ere Mediterraneora eta Itsaso Beltzera ere hedatu da.

## Espeziea

* Labrus bergylta Ascanius, 1767
* Labrus merula Linnaeus, 1758 * Labrus mixtus Linnaeus, 1758 * Labrus viridis Linnaeus, 1758

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2335933
* Multimedia: Labrus / Q2335933
* Espezieak: Labrus
# Lacerta

    Artikulu hau narrastiari buruzkoa da; konstelazioa gaitzat duena beste hau da: «Lacerta (konstelazioa)»
Lacerta Lacertidae familiako narrasti genero bat da. Europan oso ugariak dira baina Eurasiako leku askotan bizi dira, baita Ipar Afrikan ere. Sugandilak eta gardatxoak talde honetakoak dira.

## Espezieak

* Sugandila aldakor (Lacerta agilis) Linnaeus, 1758
* Lacerta bilineata Daudin, 1802
* Lacerta media Lantz & Cyrén, 1920
* Lacerta mostoufii Baloutch, 1976
* Lacerta pamphylica Schmidtler, 1975
* Lacerta schreiberi Bedriaga, 1878
* Lacerta strigata Eichwald, 1831
* Balkanetako musker (Lacerta trilineata) Bedriaga, 1886
* Musker verde (Lacerta viridis) (Laurenti, 1768)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q312232
* Multimedia: Lacerta (genus) / Q312232
* Espezieak: Lacerta
# Lachesis muta

Surukuku (Lachesis muta) Lachesis generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Sugegorriaren familiako narrastia da, 2 metro inguru luze dena eta Costa Rican eta Amazonas ibaiaren inguruan bizi dena. Azala marroi argia du eta gaztaina koloreko zerrendaduna. Hotsik ateratzen ez duten kriskitinak ditu isatsean. Pozoi bizia du, gizona hil dezakeena; homeopatian, Lacheis muta izeneko botika lo eragilea egiteko erabiltzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2019-1-12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ The Species 2000 and ITIS Catalogue of Life

## Ikus, gainera

* Lachesis
* Biperido

## Kanpo estekak

* TIGR Reptile Database in Species 2000 and ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist
* Datuak: Q53741
* Multimedia: Lachesis muta / Q53741
* Espezieak: Lachesis muta