OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Stjarnan Garðabær

Stjarnan Garðabær edo Stjarnan FC (islandieraz Stjarnan Knattspyrnudeild) Islandiako futbol taldea da, Garðabær hirikoa (Reykjavik Handia). 2014an irabazi du Islandiako liga lehen aldiz.

## Historia

1960an sortu bazen ere 2009 arte ez zuen lortu lehen mailan aritzerik. Azken urteetan emaitza onak lortu ditu, 2012 eta 2013an kopako finalista izan da eta 2014an liga irabazi du. 2013-14ko UEFA Europa Ligan Motherwell FC eskoziarra eta Lech Poznań poloniarra kanporatu zituen.
Golak ospatzeko asmatzen dituzten koreografiengatik da ezaguna. Arrantzan, komuna, bizikleta... YouTuben arrakasta handia izan dute.

## Palmaresa
### Islandian: 2

* Islandiako Liga (1): 2014.
* Islandiako Kopa (0): finalista 2012 eta 2013an.
* Islandiako Superkopa (1): 2015.

## Kanpo estekak

* (Islandieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q279886
* Multimedia: Stjarnan FC / Q279886
# PFC Levski Sofia

PFC Levski Sofia (bulgarieraz Професионален футболен клуб Левски София, "Levski Sofia Futbol Klub Profesionala"), Bulgariako futbol talde onenetakoa da palmaresari dagokionez, Sofia hiriburukoa. 26 aldiz irabazi du Bulgariako futbol liga eta beste 25 aldiz Kopa.

## Historia

Ikasle batzuk sortu zuten 1914ean eta Bulgariako heroia zen Vasil Levski iraultzailearen izena eman zioten. XX mendearen hasieran futbola ez zen oso arrakastatsua Bulgarian eta ez dago taldearen inguruko informazio handirik. 1933an lortu zuen bere lehenengo Liga titulua eta 1942an urte bikaina izan zuen Liga eta Kopa irabazi baitzituen. Dobletea egin zuen 1946, 1947, 1949 eta 1950an ere. Gainontzako herrialde komunistetan gertatu bezala Gobernuak bere gain hartu eta izena aldatu zion taldeari, Dinamo Sofia bihurtuz, eta beste Dinamoek bezala kolore urdina hartu zuen taldeak. 1957an ordea Bulgariak esytalinismoa alde batera utzi zuenean Dinamo izena baztertu eta Levski berreskuratu zuen taldeak. Koloreak berriz urdina izaten jarraitu zuen.
1969an Spartak Sofiarekin bat egin zuen eta Levski-Spartak bihurtu zen. Bolada on bati hasiera eman zion 70. hamarkadan 4 Liga eta 5 Kopa irabazi baitzituen. 1976an UEFA Kopako final laurdenetako itzulerako partidan bost gol sartu zizkion FC Barcelonari. Aurrera egin ez bazuen ere (Bartzelonan 4-0, Sofian 5-4) gaur egun oraindik Bartzelonak UEFAn jaso duen gol kopuru handiena da.
1985eko kopako finalean istilu latzak izan ziren CSKA eta Levskiren artean. CSKA Sofiak 2-1 irabazi zuen baina hainbestekoa izan zen bortizkeria Bulgariako Alderdi Komunistak esku hartu eta talde bietako zuzendaritzak aldatu eta izenak ere aldatu zituztela, CSKA Sredets bihurtuz eta Levski Vitosha. 1989an Berlingo harresia erori zenean taldeak aurreko Levski izena berreskuratu zuen. Ordutik Bulgariako talde indartsuena izan da 9 Liga eta Kopa berri irabazi baitzituen, azkenak 2007ko Kopa eta 2009ko Liga. 2010. hamarkada ordea hutsean pasa zuen, talde berriek hartu zioten gaina. 13 urteren ondoren lortu zuen titulu berri bat, 2022ko Kopa.

## Uniformea

* 2017-2018 ||
* 2018-2019 ||
* 2019-2020 ||
* 2020-2021 ||
* 2021-2022 ||

## Palmaresa
### Bulgarian: 58

* Liga (26): 1933, 1937, 1942, 1946, 1947, 1949, 1950, 1953, 1965, 1968, 1970, 1974, 1977, 1979, 1984, 1985, 1988, 1993, 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2006, 2007, 2009.
* Kopa (26): 1942, 1946, 1947, 1949, 1950, 1956, 1957, 1959, 1967, 1970, 1971, 1976, 1977, 1979, 1984, 1986, 1991, 1992, 1994, 1998, 2000, 2002, 2003, 2005, 2007, 2022.
* Bulgariako Superkopa (3): 2005, 2007, 2009.
* Sobietar Armadako Kopa (3): 1984, 1987, 1988.

### Nazio artean: 0
#### Europako Errekopa

* final laurdenak 1970, 1977 eta 1987an.

#### UEFA Kopa

* final laurdenak 1976 eta 2006an.

#### Balkandarren Kopa

* Txapelduna (0)
* Finalista (2): 1961, 1963.

## Kanpo estekak

* (Bulgarieraz) webgunea
* Datuak: Q144190
* Multimedia: Levski Sofia / Q144190
# PFC Slavia Sofia

PFC Slavia Sofia (bulgarieraz Професионален футболен клуб Славия София, "Slavia Sofia Futbol Klub Profesionala"), Bulgariako hirugarren futbol taldea da palmaresari dagokionez, Sofia hiriburukoak diren CSKA eta Levskiren atzetik. 7 aldiz irabazi du Bulgariako futbol liga eta beste 7 aldiz Kopa. Honetaz gain Balkandarren Kopa bi ditu.

## Historia

Errusiar mugimenduaren partaideak ziren gazteek eratu zuten 1913an Slavia Sofia taldea. Lehen Mundu Gerra bukatu ondoren oso ezaguna bihurtu zen Bulgarian eta garai arrakastatsuena ere orduan iritsi zitzaion, Gerra arteko sasoian irabazi baitzituen bere zazpi ligetako sei.
60. hamarkadan hiru kopa irabazi zituen eta honek aukera eman zion Europako Errekopa jokatzeko. 1967an final erdiak ere jokatu zituen baina Rangers F.C. talde eskoziarrak utzi zuen finaletik kanpo, partida biak 1-0 irabazita.
1986an eta 1988an Balkandarren Kopa irabazi zuen. Azkenik 1996an urte bikaina burutu zen 53 urteren ondoren liga irabazteaz gain Kopa ere eskuratu baitzuen.
Bi hamarkadaren ostean titulu berri bat ekuratu du, 2018ko Kopa.

## Palmaresa
### Bulgarian: 15

* Liga (7): 1928, 1930, 1936, 1939, 1941, 1943, 1996.
* Kopa (8): 1952, 1963, 1964, 1966, 1975, 1980, 1996, 2018.

### Nazio artean: 2
#### Europako Errekopa

* final erdiak 1967an.

#### Balkandarren Kopa

* Txapelduna (2): 1986, 1988.

## Euskal taldeen aurkako partidak

Slaviak kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 1991-92 | UEFA Kopa | 1. itzulia | Slavia Osasuna | 1-0 4-0 | Osasuna Slavia |

## Kanpo estekak

* (Bulgarieraz) webgunea
* Datuak: Q643434
* Multimedia: Slavia Sofia / Q643434
# Sofiako metroa

Sofiako metroa (Софийското метро, bulgarieraz) Bulgariako Sofia hiriari zerbitzua ematen dien trenbide sarea da. Lehen zatia 1998ko urtarrilaren 28an amaitu zen eraikitzen.
Gaur egun 4 linea eta 43 geltoki ditu eta urtean 149 650 000 bidaiari hartzen ditu.

## Historia

Metroaren eraikuntza "metrodiametro" kargatuenean hasten da, non hiriko bidaiari korronte garrantzitsuenak sortzen diren, gehienezko balioak, puntako orduetan, 40 000 bidaiarikoak direlarik. 1982an Kulturako Jauregi Nazionala eraiki zenean, bi geltokiren oinarriak eta horien arteko tunelak sortu ziren bigarren diametroan.
1998ko urtarrilaren 28an, metroaren lehen diametroaren lehen zatia ustiatzen hasi zen, 5 geltoki eta 6,5 kilometroko luzerarekin, Slivnitsa hiribidetik, Lyulin auzoa zeharkatuz K. Velichkov hiribideraino.
1999ko irailaren 17an Opalchenska geltokia ustiatzen hasi zen. 2000ko urriaren 31n Sveta Nedelya plazan Serdika geltokia ustiatzen hasi zen, lehen metroradioaren ibilbidearen luzera osoa 8,1 kilometrokoa izanik, 7 geltoki zituelarik.
2003ko apirilean, lehendik zeuden zatiak Obelia auzoari lotu zitzaizkion, 1,8 kilometroko berri batekin.
2004an hasi ziren prestatzen eta 2005ean eraikitzen metrodiametroaren jarraipena hiriaren erdigunetik zehar, Sveta Nedelya plazatik Joliot-Curie plazara, Iztok auzoan, 4,8 kilometro eta 3 geltokiko zati berri batekin.
Metroa Joliot-Curie auzotik Mladost auzora, Druzhba auzora eta Sofiako aireportuko 2. terminal berrira zabaltzea, ibilbidearen berezitasun teknikoen arabera, 3 fasetan banatzen da, geltokiaren ondorengo desbideratzearekin lotutako arrazoi teknologikoengatik 13.

## Sarea

| Ibilbidea | Hasiera | Geltokiak | Luzera (km) |
| Slivnitsa ↔ Enpresa Parkea | 1998 | 16 | 14,8 |
| Vitosha ↔ Slivnitsa | 2012 | 13 | 11,4 |
| Gorna Banya ↔ Hadzhi Dimitar | 2020 | 8 | 7,8 |
| Aireportua ↔ Slivnitsa | 2015 | 20 | 26,1 |

### 1. linea

1. linea :
* Obelya geltokia.
* Zapaden park geltokia.
* Serdika geltokia.
* Serdika geltokia.
* SU St. Kliment Ohridski geltokia.

### 2. linea

2. linea :
* Lomsko shose geltokia.
* Beli Dunav geltokia.
* Nadezhda geltokia.
* Han Kubrat geltokia.

## Erreferentziak

* ↑ Informazioa - Sofiako metroa
* ↑ (Bulgarieraz) «Новини от България и Света» offnews.bg (Noiz kontsultatua: 2021-01-04).

## Ikus, gainera

* Sofia
* Bulgaria

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Metroaren webgune ofiziala
* Datuak: Q234707
* Multimedia: Sofia Metro / Q234707
# Sofiako aireportua

Sofiako aireportua (bulgarieraz: Летище София) Sofia hiria zerbitzatzen duen aireportua da.
2012an 3.467.433 pertsonek erabili zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Eurocontrol. (Noiz kontsultatua: 2013-05-29).
* ↑ (Ingelesez) Sofiako aireportuaren webgunea. (Noiz kontsultatua: 2013-06-11).
* ↑ https://web.archive.org/web/20090118033336/http://www.sofia-airport.bg/default.aspx

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) (Bulgarieraz) Aireportuaren webgunea.
* Datuak: Q127951
* Multimedia: Sofia Airport / Q127951
# Kulturaren Jauregi Nazionala (Sofia)

Kulturaren Jauregi Nazionala, bulgarieraz Национален дворец на културата, Natsionalen dvorets na kulturata, eta laburdura НДК, NDK, Bulgariako Sofia hiriburuan dagoen erabilera anitzeko biltzar eta erakustazoka jauregi bat da, tamainaz bere motako Europa hego-ekialdeko handiena.
1978-1981 artean Alexander Georgiev Barov, Atanas Agura eta Ivan Kanazirev arkitektoek eraikiarazi zuten, Bulgariako 1.300. urteurrenaren ospakizunekin batera.kategoria

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q3269914
* Multimedia: National Palace of Culture (Bulgaria) / Q3269914
# Valur Reykjavik

Valur Reykjavik (islandieraz Knattspyrnufélagið Valur, "Valur futbol elkartea") Islandiako futbol talde onenetakoa da palmaresari dagonionez, Reykjavik hiriburukoa. Valur izenak "ipar-belatza" esan nahi du. Islandiako 20 Liga eta 9 Kopa irabazi ditu.

## Historia

Valur 1911ean eratu zen Reykjavik erdiguneko Hlíðarendi auzoan. 1940 arte futbolean bakarrik aritu zen baina orduan eskubaloi atala sortu zuen eta arrakastarik handiena 1980an izan zuen Europako Eskubaloi Kopako finalera iristean (TV Grosswallstadtek gainditu zuen finalean 21-12ko emaitzaz).
Futbolari dagokionez 1930 eta 1945 artean Islandiako talde nagusia izan zen, 11 Ligatan nagusitu baitzen. Urte batzuk maila apalagoan ibili ondoren 1966ko ligan bigarren aro bikain bati hasiera eman zion 1992ko kopa txapelketaraino luzatu zena.
XXI mendean beste talde batzuen itzalean egon arren 2007ko liga eta 2005eko kopa irabazi ditu, beste bina superkopa eta ligako kopa ere bai. 2018an Islandiako titulu guztiak eskuratu ditu.

## Palmaresa
### Islandian: 50

* Islandiako Liga (23): 1930, 1933, 1935, 1936, 1937, 1938, 1940, 1942, 1943, 1944, 1945, 1956, 1966, 1967, 1976, 1978, 1980, 1985, 1987, 2007, 2017, 2018, 2020.
* Islandiako Kopa (12): 1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, 2005, 2015, 2016, 2018.
* Islandiako Superkopa (11): 1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, 2016, 2017, 2018.
* Islandiako Ligako Kopa (3): 2008, 2011, 2018.
* Kopa Atlantiarra (Islandia-Faroeak) (1): 2008.

## Emakumezkoen taldea

Emakumezkoen talde indartsua du Valurrek, herrialdeko handienetakoa.
* Islandiako Liga (10): 1978, 1986, 1988, 1989, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010
* Islandiako Kopa (13): 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011

## Kanpo estekak

* (Islandieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q597715
# Ivan Vazov antzoki nazionala

Ivan Vazov antzoki nazionala, bulgarieraz Народен театър „Иван Вазов“, Naroden teatar „Ivan Vazov edo Bulgariako antzoki nazionala, Bulgariako Sofia hir8buruan dagoen antzoki bat da. Ivan Vazov (1950-1921) bulgariar idazle eta poetaren omenezko izena darama.
1907ko urtarrilaren 7an inauguratu zen.
# Víkingur Reykjavik

Vikingur Reykjavik (islandieraz Knattspyrnufélagið Víkingur) Islandiako futbol taldea da, Reykjavik hiriburukoa. Islandiako 5 Liga eta Kopa bat irabazi ditu.

## Historia

Taldea 1908an sortu zen eta lehenengo hamar urtetan ez zuen partida bakar bat galdu, baina titulurik ere ez zuen irabazi, ez baitzuen txapelketa ofizialik jokatu. 1918an txapelketetan parte hartzen hasi zen eta 1920 eta 1924ko Islandiako Ligak irabazi zituen.
Islandiako Kopa bakarra eskuratu du, 1971koa. 1981 eta 1982an Liga berriak irabazi zituen. 1982-83 denboraldiko Europako Kopan Errealaren aurka jokatu zuen eta kanporatua izan zen, dena dela Atotxan bi gol sartzeko gai izan zen. Lorturiko azkenengo titulua 1991ko Liga izan zen.
Azken hamarkadetan lehen eta bigarren maila arteko taldea izan da. 2014an Ligan laugarren egitea lortu zuen eta 2015-16ko UEFA Europa Leagueko lehen kanporaketa jokatu du baina FC Koper esloveniarrak kanporatu du. 2021ean Liga eta Kopa irabazi zituen.

## Palmaresa
### Islandian: 20

* Islandiako Liga (7): 1920, 1924, 1981, 1982, 1991, 2021, 2023.
* Islandiako Kopa (5): 1971, 2019, 2021, 2022, 2023.
* Islandiako Superkopa (3): 1982, 1983, 2022.
* Reykiavikeko Txapelketa (5): 1940, 1974, 1976, 1980, 1982.

## Euskal taldeen aurkako partidak

Vikingurrek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 1982-83 | Europako Kopa | Final hamaseirenak | Vikingur Real Sociedad | 0-1 3-2 | Real Sociedad Vikingur |

## Kanpo estekak

* (Islandieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q1140538
* Multimedia: Knattspyrnufélagið Víkingur / Q1140538
# Breiðablik UBK

FH Hafnarfjörður edo FH (islandieraz Fimleikafélag Hafnarfjarðar) Islandiako futbol taldea da, Kópavogur hirikoa (Reykjaviketik gertu dagoena). Islandia guztiko kirol talde handiena da eta bereziki arrakastatsua da emakumezkoen futbol taldea.

## Izena

Breiðablik izena norvegiar mitologiatik dator, Baldr jainkoaren etxea da.

## Palmaresa
### Gizonezkoak

* Islandiako Liga:
** Txapelduna (3): 2010, 2022, 2024.
** Bigarren (4): 2012, 2015, 2018, 2019.
* Islandiako Kopa:
** Txapelduna (1): 2009.
** Finalista (1): 1971.
* Islandiako Ligako Kopa (2): 2013, 2015.
* Islandiako Superkopa (0): finalista 2010, 2011 eta 2022an.

### Emakumezkoak

* Islandiako Liga (16): 1977, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1990, 1991, 1992, 1994, 1995, 1996, 2000, 2001, 2005, 2015.
* Islandiako Kopa (11): 1981, 1982, 1983, 1994, 1996, 1997, 1998, 2000, 2005, 2006, 2016.
* Islandiako Ligako Kopa (4): 1996, 1997, 1998, 2001.

## Kanpo estekak

* (Islandieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q377953
# Yitzhak Ben-Zvi

Yitzhak Ben-Zvi, hebreeraz: יִצְחָק בֶּן־צְבִי‎‎ Yitshak Ben-Tsvi‎, jaiotzez Izaak Shimshelevich (Poltava, Errusiar Inperioa, 1884ko azaroaren 24a - Jerusalem, 1963ko apirilaren 23a) israeldar historialari etologista eta politikari bat izan zen. Sionismo sozialista ideologikoa zen.
1952ko abenduaren 16a eta 1963ko apirilaren 23a artean Israelgo presidentea izan zen.
* Datuak: Q128894
* Multimedia: Yitzhak Ben-Zvi / Q128894
# Baloia eskultura (Tolosa CF)

Baloi eskultura, Tolosa C.F. estadioko plazan kokatua dagoen eskultura da eta Guillermo Olmo artistaren lana oso ospetsua egin da Tolosan.

## Historia

1922ko ekainaren 8an sortu zen eta 1923ko ekainaren 24an inauguratu zen. Eskulturak 'Urdinez mundua mugitzen' du izena, eta mundu bat sinbolizatzen saiatzen da: Tolosa Futbol Kluba eta Berazubi.
Omenaldi bat egin nahi zaie sentimendu urdiaindarra duten pertsona guztiei. Eskulturaren kokapena, Berazubiko plaza historikoan, estadiorako sarrera nagusia zegoen tokiari dagokio.

## Itxura

'Urdinez mundua mugitzen' 1,40 metroko garaiera duen altzairuzko pieza esferikoa da, 1,20 metroko arroka baten gainean egina. Arroka hori, harri sendo eta egonkor bat da. Pisua 4.500 kilo ingurukoa da.

## Erreferentziak

* ↑ «Tolosako CF klubeko mendaurreneko eskultura inauguratu dute - Tolosa» Tolosaldeko ataria (Noiz kontsultatua: 2024-01-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) J.GOÑI. (2022-10-22). «Nueva escultura del Tolosa CF» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2024-01-11).
# Bettina von Arnim

Bettina von Arnim, jaiotza-izenaz Elisabeth Catharina Ludovica Magdalena Brentano (Frankfurt, Alemania, 1785eko apirilaren 4a - Berlin, Alemania, 1859ko urtarrilaren 20a), alemaniar idazlea izan zen.

## Bizitza

Clemens Brentanoren arreba eta Achim von Arnimen emaztea, bigarren erromantizismoko musa izan zen. Goetheren mireslea, gutunak trukatu zituzten, fantasia eta errealitatea nahasiz: Goethes Briefwechsel mit einem Kinde (1835, Goetheren eta neska baten arteko gutunak). Beethovenekin ere gisa bereko harremanak izan zituen.
Industriako proletalgoari erreparatu zion lehenetarikoa izan zen Arnim: Das Buch gehört (1843, Erregearentzako liburua ), Goetheren amarekiko irudipenezko solasa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q57236
* Multimedia: Bettina von Arnim / Q57236
# Elizabeth Jane Weston

Elizabeth Jane Weston (Londres, 1582ko azaroaren 2a - Praga, 1612ko azaroaren 23a) ingeles olerkaria izan zen.
Pertsonaia berezia izan zen garai hartan emakumeen lanak ez zirelako argitaratzen. Bere lan osoa, 1608an bi liburutan argitaratu zuen, eta liburuaren izena Parthenica zen. Bere olerkien gaiak oso desberdinak ziren, amets idilikoak eta Rodolfo II. enperadoreari zuzenduriko olerkiak esate baterako. Batez ere latinez idatzi zuen.

## Biografia

Joanna Cooper-en alaba zen (1563ko ekainaren 23a - Chipping Norton-en) eta bere lehen senarra, John Weston izan zen (berari buruz informazio eskasa dago). Elisabethek sei hilabete zituenean hil zen aita. Bere ugazaita, Edward Kelley, alkimista famatua zen. Kelleyek Rodolfo II.arentzat lan egin zuen John Deerekin batera, beraz, familia Bohemiara joan zen bizitzera: Třeboňen (1588ra arte) eta Jílovén (1591era arte) bizi izan ziren. Urte hartan Kelley Moste atxilotuta izan zen, finantza-zailtasunak edukitzeagatik. Kelley hil ondoren, familia Pragara mugitu zen.
Elisabethek hizkuntzak ikasteko erraztasuna zuen. Izan ere, gutxienez bost hizkuntza menperatzen zituen: txekiera, ingelesa, alemaniera, italiera eta latina. 1603an Johnn Leo abokatuarekin ezkondu zen eta elkarrekin zazpi seme-alaba izan zituzten. Elisabeth 1612an hil zen, erditzean edo gaixotasun baten eraginez. Pragako Tomas Deunaren elizan lurperatua izan zen Malá Strana-n.
Bere olerkiaren bilduma Donald Cheneyk eta Brenda M. Hosingtonek itzuli zuten eta 2000n University of Toronto Press editorialak argitaratu zuen.

## Ikus, gainera

* Olerkigintza

## Kanpo estekak

* elizabeth-jane-weston

## Kanpo estekak

* Radio Praha interview with Susan Bassnett on the poetess
* Collected Writings of Elizabeth Jane Weston
* Parthenica (at CAMENA)
* Datuak: Q2563872
* Multimedia: Elizabeth Jane Weston / Q2563872
# Ricarda Huch

Ricarda Huch (Brunswick, 1864ko uztailaren 18a - Schönberg, egungo Kronberg im Taunus, 1947ko azaroaren 17a) alemaniar poeta eta historialaria izan zen. Hasierako poemak eta eleberriak neorromantizismoaren ildotik ondu zituen. Bi eleberritan artisten eta burgesen bizimoldearen aldea azaldu zuen: Erinnerungen von Ludolf Ursleu dem Jüngeren (1893, Ludolf Ursleu gaztearen oroitzapenak); Vita somnium breve (1903). Lehen aldiz italiar batekin ezkondu zelarik, herrialde hartan bizi izan zen eta hango historiari eta pertsonaiei dedikatu zien zenbait obra: Die Verteidigung Roms (1908, Erromako defentsa); Der Kampf um Rom (1908, Erromagatiko borroka). Italian, Triesteko auzo pobreak gertaleku dituen eleberri ezagun bat plazaratu zuen 1901ean: Aus der Triumphgasse (1901, Ospearen kalea). Bestalde, Die Romantik (1899-1908, Erromantizismoa) saioa guztiz ezaguna da. Idazle honen arrakastarik sonatuena hauxe izan zen: Der grosse Krieg in Deutschland (1912-1914, Gerra handia Alemanian).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q60785
* Multimedia: Ricarda Huch / Q60785
# Thekla Resvoll

Thekla Susanne Ragnhild Resvoll (1871ko maiatzaren 22 - 1948ko ekainaren 14ra) norvegiar botanikaria izan zen, aitzindaria Norvegiako historia naturaleko eta naturaren kontserbazioko hezkuntzan, Hanna Maria Resvoll-Holmsen arrebarekin batera. Bere koinatuarekin ezkondu zen, Andreas Holmsen meatze-ingeniariarekin (1869-1955).
Thekla Vågåkoa zen jatorriz. Goi mailako etxe batean, Stockholmen, erizain gisa lan egin zuen, 1894an, Kristianiako Federiko Errege Unibertsitatean historia naturaleko ikasketak hasi aurretik. Axel Blytt botanikako irakaslearen jarraitzaile bihurtu zen eta, 1899an graduatu ondoren, Botanikako Laborategian irakasle elkartua izan zen 1902an. Doktoretza 1918an lortu zuen, On Plants Suited to a Cold and Short Summer tesiarekin. Tesian, alpetar landareak ingurune babesgabeetara nola egokitzen ziren aztertu zuen. Azterketa horiek naturaren ikuspegi warmingiar batean oinarritzen ziren, landare-indibiduoen behaketa xeheetan —haien hedapen klonalean eta ugalketa sexualean, hosto-egonkortasunean eta abarretan— oinarrituta. Horrek esan nahi zuen landare-populazioen ekologia landu zuela, jakintza-arloa bera sortu baino lehen. 1923tik 1924ra, Theklak Java eta Buitenzorgeko Lorategi Botanikoa bisitatu zituen. Javako florako fagazeoen familiako zuhaitzak aztertu zituen. Hibernazio-agerraldiak zituela ikusi zuen, eta alferrikako ezaugarri gisa interpretatu zuen - bere jatorrizko tenperaturan garatu zuten ezaugarria. Botanikako Laborategian egon zen 1936an erretiratu zen arte. Botanika-klaseek eragina izan zuten Norvegiako ikasleen belaunaldietan. Erdi mailako ikasleentzako botanikari buruzko testu bat ere idatzi zuen.
Karrera akademikoarekin batera, Theklak emakumeen berdintasunaren mugimenduan parte hartu zuen Norvegian, adibidez. sufragismoan. Norvegiako Emakume Ikasleen Klubeko eta emakumeen sufragio-mugimenduaren zuzendaritza-batzordeko (Kvinnestemmeretsforeningen) buru izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Resvoll, T. R.. (191). Om planter som passer til kort og kold sommer. Universitet i Oslo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q500677
* Multimedia: Thekla Resvoll / Q500677
* Espezieak: Thekla Resvoll
# Hermine Rheinberger

Hermine Rheinberger (Vaduz, 1864ko uztailaren 14a – Mils, 1932ko urtarrilaren 24a) liechtensteindar idazlea izan zen, herrialde horretako lehen emakume idazlea.

## Bizitza

Hermine Rheinberger 1864ko uztailaren 14an jaio zen Liechtensteingo Vaduz hiriburuan. Peter Rheinberger ingeniari zibil eta armadako ofizialaren eta Theresia Rheinbergerren lau seme-alabetatik zaharrena zen. Bi ahizpa zituen, Olga eta Emma, eta neba bat, Egon Rheinberger artista eta arkitektoa (1870-1936). Josef Rheinberger musikagilea osaba zuen.
Lehen mailako ikasketak Vaduzen egin ondoren, Balzersko Gutenberg Institutuan ikasi zuen 1877tik 1881era. Gaztea zela, literatura eta historiarekiko interesa piztu zitzaion. Nebak eta Ferdinand Nigg lehengusuak interes hori sustatu zuten. 1870eko hamarkadaren amaieran, naturari eta aberriari buruzko poesia idazten hasi zen.
1890-1891 urteetan Gutenberg-Schalun: Eine Geschichte aus dem 14. Jahrhundert eleberri historikoa idatzi zuen. Tokiko historia, folklorea eta aleman hizkuntzaren historia aztertu zituen horretarako. 1897an liburua kaleratu zuen, Liechtensteingo lehen emakume idazle bihurtuz. Eleberriak harrera ona izan zuen eta Joan II.a printzearen arreta ere erakarri zuen.
Rheinberger ez zen inoiz ezkondu, literatura-sorkuntzan zentratuz, gaixotasunak bere ibilbidea moztu zuen arte. 1890eko hamarkadaren amaieran gripea hartu ondoren, entzefalitisa garatu zuen eta osasun mentala behera egin zion. Hasieran etxean artatu zuten, gero Zamseko Karitateko Ahizpek zuzendutako ospitalean eta Innsbruckeko ospitale batean. 1899tik 1932an hil zen arte, Milseko San Jose institutuan geratu zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Alemanez) «Rheinberger Hermine, Schriftstellerin» E-archiv.li (Noiz kontsultatua: 2024-10-28).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 (Alemanez) Hürlimann, Josef. «Rheinberger, Hermine» Historisches Lexikon des Fürstentums Liechtenstein 2011-12-31 (Noiz kontsultatua: 2024-10-28).
* ↑ (Alemanez) «Rheinberger Peter, Landtagsabgeordneter, Hauptmann, Landestechniker» E-archiv.li (Noiz kontsultatua: 2024-10-28).
* 1 2 (Alemanez) Wanger, Thomas Ernst. (2004). «Vom Frauenstudium zum Frauenwahlrecht in der Schweiz und in Liechtenstein» Humboldt-Universität Zu Berlin, Humboldt-Universität Zu Berlin (Noiz kontsultatua: 2024-10-28).
* 1 2 3 (Alemanez) «Vielfalt und Beliebigkeit: Eine Liechtensteiner Literaturgeschichte» Liechtensteiner Literatursalons (Noiz kontsultatua: 2021-04-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19285503
* Multimedia: Hermine Rheinberger / Q19285503