OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Krater aintzira

Krater aintzira eraketa geologiko bat da, oinarrian, sumendi baten galdaran eratutako aintzira bat edo maar bat. Kraterrak euritik jasotzen duen ura lurruntzen edo iragazten dena baino gehiago denean eratzen da krater aintzira. Sumendiaren kraterra baldin bada, ezinbestekoa izango da lehenengo sumendia denbora batez inaktibo egotea; eta talka krater batean ere era daiteke krater aintzira.

## Ezaugarriak

Krater aintziretako batzuek ur azido edo gaziak dituzte, sumenditik jariatzen diren sufrearengatik eta beste mineral batzuengatik (hala ere, inaktibotzat hartzen da). Halakoa da, adibidez, Ngoro Nogoroko kraterreko aintzira, oso alkalino eta gazia baita. Beste batzuk oso azidotasun edo gazitasun urrikoak dira, eta ur geza dute.
Sumendi batzuetan, urek termaltzat hartzeko adinako aktibitatea dute.

## Krater aintzira bolkanikoak

* Toba (Indonesia)
* Pinatubo (Filipinak)
* Kraterreko Aintzira (Oregon Ameriketako Estatu Batuak)
* Cuicocha (Ekuador)
* Irazu sumendia (Costa Rica)
* Tianchi aintzira, Paektu mendian (Ipar Korea-Txina)
* Kapoho kraterreko aintzira (Hawaii Ameriketako Estatu Batuak)
* Kelud (Indonesia)
* Nyos aintzira (Kamerun)
* La Soufrière sumendiko aintzira (Saint Vincent eta Grenadinak)
* Ashi aintzira (Japonia)
* Towada aintzira (Japonia)
* Tazawa aintzira (Japonia)
* Kerið (Islandia)

## Krater aintzira meteorikoak

* Bosumtwi aintzira (Ghana)
* Siljan aintzira (Suedia)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100900880
# Assal aintzira

Assal aintzira (frantsesez Lac Assal, arabieraz بحيرة لك عسل) Djibutiko Tadjourah Eskualdearen hegoaldean dagoen krater aintzira endorreiko bat da, afar herriaren lurraldean. Afrika osoko punturik baxuena (-155 m) eta Jordan ibaiaren arroan daudenen atzetik munduko bigarren baxuena da Ekialdeko Turkestango Turfango sakonunearekin batera.
Geologikoki Afarreko sakonunea deitzen zaion beheragunean dago. Bi horsten arteko graben batean dago; multzo horrek Rift Haran Handiaren ateragunea osatzen du.

## Ezaugarriak

Bahr-el-Assal esapideak "eztiaren itsasoa" esan nahi du arabieraz.
Assal aintzira Antartika alde batera utzita gazitasunik handiena duen munduko ur-gunetzat jotzen da; % 34.8ko gatz kontzentrazioarekin (% 40 artekoa 20 metroko sakoneran), Garabogazköl (Turkmenistan, % 35 inguru) eta Itsaso Hilaren (% 33.7, askotan munduko aintzirarik gaziena dela esaten bada ere) aurretik; ozeanoetan batez bestekoa % 3.5 da. Antartikako Mc Murdoko haran lehorretako aintzira batzuetan —hala nola Don Juan aintziran— baizik ez da gazitasun handiagoa aurkitzen.
Assalek ezaugarri bat du munduan bakar bihurtzen duena. Beste aintzira hipergaziak ez bezala, bere ur iturri nagusia ez dator inguruko erreketatik; Adengoaren mendebaldeko adarra den Tadjourako golkotik gazitasun handiko ur termalak hartzen ditu. Aipatu golkotik hurbil dagoen Ghoubbet al-Kharab badia, aintziratik 10 km hego-ekialderantz dagoena, uren sartu-irten mugimendu honen lotura-gunea da. Aintzirara isurtzen den ur geza erabat hutsala da.
Eremua basamortua da; ez dago ia fauna ezta landaredirik ere. Uraren tenperaturak altua (33-34 °C) lurrunketa errazten du. Gatzaga bat dago inguruan, mendebaldean eta batez ere ipar-mendebaldean. Gatza ustiatu eta karabanaz Etiopiara garraiatzen da; aspalditik garrantzi handiko merkataritza jarduna izan da, Afrikako barnealdean gatza falta dela kontuan hartuta.
Bere ingurumarian sumendi asko daude; azkena, Ardoukôba, 1978ko azaroan sortu zen; Assal eta Ghoubbet al-Kharaben artean dago.

## Erreferentziak

* ↑ Assal eta Turpan -153-155 metrotan daude; iturriek ez dute bat egiten: Artouestek -173 m aipatzen ditu.
* ↑ Ikus Artouest webgunea.
* ↑ Gatza Djiboutinvest webgunean.
* ↑ Ardoukôba Djiboutiweben.

## Ikus, gainera

* Krater aintzira
* Rift Haran Handia

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Microbiological Study of a Hypersaline Lake in French Somaliland ikerketa lana.
* (Ingelesez) Aintzirako argazkiak.
* (Frantsesez) Assal Djiboutiweben.
* Datuak: Q81239
* Multimedia: Lake Assal / Q81239
# Bosumtwi aintzira

Bosumtwi aintzira (ingelesez: Lake Bosumtwi) Ghanako aintzira natural bakarra da. Krater baten barnean dagoen laku bat da, meteorito baten antzinako talka batek eragindakoa. Kumasitik 30 kilometro hego-ekialdera dago eta aisialdirako gune bat da. 30 herrixka inguru daude lakutik gertu, eta 70.000 pertsona inguru.
Ashantiek Bosumtwi aintzira sakratutzat hartzen dute. Sinesmen tradizionalen arabera, hildakoen arimak Asase Ya jainkosari agur esatera bertara joaten dira.

## Erreferentziak

* ↑ Galiazzo, M. A.; Bazsó, Á.; Huber, M. S.; Losiak, A.; Dvorak, R.; Koeberl, C.. (2013). «A statistical dynamical study of meteorite impactors: A case study based on parameters derived from the Bosumtwi impact event» Astronomische Nachrichten 334 (9): 936–939. doi:10.1002/asna.201211964. Bibcode: 2013AN....334..936G..
* ↑ Adom, Dickson. (2018-01-01). «The human impact and the aquatic biodiversity of lake Bosomtwe: rennaisance of the cultural traditions of Abono (Ghana)?» Transylvanian Review of Systematical and Ecological Research 20 (1): 87–110. doi:10.1515/trser-2018-0007. ISSN 2344-3219..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q894613
* Multimedia: Lake Bosumtwi / Q894613
# Chūzenji aintzira

Chūzenji aintzira (japonieraz: 中禅寺湖, Chūzenji-ko) Japoniako aintzira bat da, Honshu uhartearen erdialdean dagoena, Tochigi prefeturan. Gaur egun Nikkō Parke Nazionalaren barnean dago.

## Historia

Duela 20.000 urte sortu zen Nantai sumendiak erupzioa egin eta Daiya ibaia blokeatu zuenean. 782 urtean aurkitu zuen Shōdō Shōnin monjeak Nantai mendira igotzean. 790 urtean Futara santutegia ezarri zuten bertan. 1872tik aurrera Europako hainbat enbaxadak oporretarako etxeak ezarri zituzten aintziraren ertzean. Italiako Villa oraindik bertan dago eta berriztu egin dute turistentzako.

## Iruditegia

* Nantai mendia (2.484m) eta Chūzenji aintzira.
* Chūzenji aintzirako moila.
* Nikkō-Shirane mendia (2.578m).
* Aintziraren ertza urrian.
* Ferria.
* Kegon ur-jauzia eta Chūzenji aintzira.

## Ikus, gainera

* Nikkō Parke Nazionala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117923
* Multimedia: Lake Chuzenji / Q117923
# Güijako aintzira

Güijako aintzira Guatemala eta El Salvador arteko sumendi jatorriko aintzira bat da.

## Geografia

45 km²-ko azalera du, horietatik %74a El Salvadorren eta %26a Guatemalan. Ostúa, Angue eta Cusmapa ibaiek betetzen dute aintzira eta Desagüe ibaiak husten du Lempa ibaira urak isuriz.
Güijako aintzira Mita, San Diego eta Cerro Quemado sumendi itzaliez inguraturik dago.
Hainbat uharte txiki ere baditu aintzirak. Ekialdeko uharteak El Salvadorri dagozkio eta hainbat eremu arkeologiko garrantzitsu daude. Igualtepeque uharteko hondartzan petrograbatu maiak dituzten 80 harritik gora aurkitu dira.

## Ramsarko hitzarmena

Ramsarko hitzarmenak babesturiko eremuaren barnean sartzen dira Güijako aintzira eta San Diego-San Felipe Las Barras eremua.
Inguruan mehatxaturik dauden flora eta faunako 70 espezie inguru aurkitzen dira eta hegazti migratzaile ugariren pausalekua ere bada. Koartza zuriaren habia eremu garrantzitsua da esate baterako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1800414
* Multimedia: Lake Güija / Q1800414
# Laacher See

Laacher see, orain dela 12.900 urte sortu zen eta 2 km diametroko galdara da. Alemania mendebaldean dago eta 300 km3 material jaurti zuen.
Erupzioa zenbait aste edo hilabete iraun zuela uste dute adituek. Galdaratik urbil 50 metroko geruza utzi zuen eta guztia estali zuen galdaratik 10 kilometrora.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q549267
* Multimedia: Laacher See / Q549267
# Tōya aintzira

Tōya aintzira (japonieraz: 洞爺湖, Tōya-ko) Hokkaido uhartean dagoen krater aintzira bat da, Iburi suprefeturan dagoena. Shikotsu-Tōya Parke Nazionalaren barnean dago. 2008an G8 multzoaren bilera bat egin zen bertako hotel batean.

## Etimologia

Ainuek Kim'un-to (キムウント) izena jarri zioten, "mendiko aintzira", baina japoniarrek ainuerazko to ya erabili zuten, aintzira lekua.

## Geografia

Japonian izozten ez den aintziren artean iparralderen dagoena da. Aintzira nahiko zirkularra da, 10 kilometroko diametroa duena, eta Tōyako herria dauka ondoan.
Usu sumendia dauka hegoaleko ertzean eta Tōya Usu Geoparkea ere izendatu dute eremua babesteko.

## Iruditegia

* Tōya aintziraren ikuspegia.
* Ferria.
* Nakanoshima uhartea.
* Tōyako herria.
* Santutegia.
* Aintzira ilunabarrean.
* Usu mendia.

## Ikus, gainera

* Shikotsu-Tōya Parke Nazionala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1323974
* Multimedia: Lake Toya / Q1323974
# Occident

Occident (euskaraz: «Mendebaldea») Frantziako ultraeskuin mugimendu bortitza izan zen, maiz neofaxista gisa deskribatua. Haren kide batzuk geroago eskuineko alderdi batzuetako politikari gailenak izan ziren, baita ministroak ere. Iturriak gorabehera, mugimenduak ez zituen inoiz gainditu 550 kide, baina badira 1.500 izan zirela diotenak ere.

## Sorrera eta jarduerak

Pierre Sidosek (Jeune Nationen sortzailea) sortu zuen 1964an, eta unibertsitateko ikasleak ziren gehienak. Mugimendua oso antikomunista zen, baina Charles de Gaulle presidentearen administrazioa ere salatzen zuen, beste talde kontestatario batzuen ildotik.
1968ko maiatzeko talka bortitzetan, Occident talde bortitz eta ilegaltzat hartu eta administrazioak desegin zuen. Orduan, kide asko Groupe union défense ideologikoki antzekoa zen talean elkartu ziren.

## Kide ohi ezagun batzuk

* William Abitbol (politikari frantsesa).
* Dominique Chaboche (gero Fronte Nazionaleko kidea).
* Patrick Devedjian, (politikari frantsesa).
* Claude Goasguen, (politikari frantsesa).
* Jean-Jacques Guillet (politikari frantsesa).
* Gérard Longuet (ministro ohia, François Léotardetik gertu).
* Alain Madelin (politikari frantsesa).
* Hervé Novelli (politikari frantsesa).
* Gerald Pencionelli (Minute astekari politikariaren zuzendaria).
* Ronald Perdomo.
* Guillaume Raoult (estatu-idazkari ohia).
* Alain Robert
* Michel de Rostolan (gero Fronte Nazionaleko kidea).
* Xavier Raufer (kriminologoa).

## Leloak

Bere esloganen artean, hauek nabarmentzen dira:
* Mort aux Bolches! (Heriotza boltxebikeei)
* Gauchistes, ne vous cassez pas la tête, Occident le fera pour vous. (Ezkertiarrak, ez hautsi burua, Mendebaldeak zuengatik egingo du.)

## Erreferentziak

* ↑ Página de un antiguo miembro de Occident
* ↑ Frédéric Charpier, op. cit., encart photographique n°2.
* ↑ Frédéric Charpier, Génération Occident, éd. du Seuil, 2005

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3083781
# Jeune Nation

Jeune Nation mugimendu ultraeskuindar, neofaxista eta nazionalista frantsesa izan zen, 1949an Pierre Sidos eta bere anaiek sortua. Vichyko Erregimenaren eta italiar faxismo aren defentsan oinarrituta, taldeak nazionalista gazte askoren babesa jaso zuen Aljeriako Independentzia Gerran (1954-62), bereziki Frantziako Armada kolonialeko kideen artean. Laugarren Errepublikaren aurkako kale-borroka eta parlamentuz kanpoko matxinada sustatuz, kideek uste zuten deskolonizazio-gerran sortutako ezegonkortasunak erregimen nazionalistak jarraitutako estatu-kolpea ekarriko zuela. Jeune Nation Frantziako mugimendu neofaxista nagusia izan zen 1950eko hamarkadan, eta hiru eta lau mila kide artean izan zituen.

## Historia

1958ko maiatzeko krisian, Jeune Nación desegin egin zuten ministro-dekretu bidez, Asanblea Nazionalaren aurkako bonba-eraso bat egotzita. Erakundeak, ordea, 1960ko hamarkadan iraun zuen beste erakunde nazionalista batzuen bitartez, batez ere Ikasle Abertzaleen Federazioa (1960 – 1967), Organisation de l'Armée Secrète (1961 – 1962), Europe-Action ( 1963–1966), Occident (1964–1968) eta L'Œuvre Française (1968–2013), guztiak Jeune Nationeko kide ohiek sortuak.

## Kide ohi ezagun batzuk

* Pierre Sidos
* Dominique Venner
* François d'Orcival
* Jean-Louis Tixier-Vignancour
* Jean-Jacques Susini
* François Duprat
* Richard Bohringer
* Pierre Bousquet
* Pierre Vial
* Alain Robert

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) D'Appollonia, Ariane Chebel. (1998). L'extrême-droite en France: De Maurras à Le Pen. Editions Complexe, 289–291 or. ISBN 978-2870277645..
* ↑ (Frantsesez) Doucet, David. (2013). «Entretien : Pierre Sidos» Revue Charles.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3178006
# Leioa Kantika Korala

Leioa Kantika Korala abesbatza 2001ean sortu zen Leioako Udal Musika Eskolan Basilio Astulez zuzendariaren ekimenez. 10 eta 17 urte bitarteko 45 bat gaztek osatzen dute, eta guztiek kontserbatorio horretan ikasten dute. Abesbatza honen helburu nagusia gazteak koru-musikaren plazeretara erakartzea da eta haien musika-prestakuntza hobetzen laguntzea. Bi hamarkadatan estilo mota asko landu dira eta errepertorio zabala landu da, musika eskolako irakasleen ustez gazteentzat eta entzuleentzat erakargarri izan daitezkeen musika mota asko gozatuz. Abestearekin batera, batzuetan koreografia batzuk ere landu egin dira.
Koru mistoa izanik ere, abeslari gehienak neskak izan dira hasieratik.
Abesbatzak nazioarteko ibilbidea izan du, eta nazioarteko elkarketa batean edo bestean sariak eraman ditu.

## Erreferentziak

* ↑ «Leioa Kantika Korala - Leioa Kantika Korala» conservatorioleioa.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) admin. (2017-09-24). «Kantika Korala consigue el premio absoluto al mejor coro en Rimini» leihoa.info (Noiz kontsultatua: 2020-12-27).
* ↑ «Leioa Kantika Korala - Leioa Kantika Korala» www.conservatorioleioa.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104531267
# Leitzalde (Berastegi)

Leitzalde Berastegiko auzoa da. Ipuliño mendiaren ipar-mendebaldeko magaletan dago, herriaren ekialdean. Autobidearen bi aldetan hedatzen da. Auzoan San Sebastian baseliza dago.

## Ondarea

* San Sebastian baseliza

## Ikus, gainera

* Leitzaldea

## Kanpo estekak

* Leitzalde auzoa Gipuzkoako Datu Espazialen Azpiegituran
* Datuak: Q12262128
# Hydnellum versipelle

Hydnellum versipelle Bankeraceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Hydnum versipelliforme, Phaeodon versipellis, Hydnum crassum, Sarcodon versipellis.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, beste kapela batzuekin konkreszentea, multzo osoak eratuz. Forma irregularrekoa, ganbiletik lautura eta erdian ondoratua ertz lobatuarekin, orokorrean mehetua, mehea. Gainazala ia leunetik ezkatatxo fibrilosoetan hautsira, txikiak eta estu, laranja-arre kolorekoa, gero ilunagoa, ondoren arrexka purpurina tonalitate arin batekin.
Eztenak: Dekurrenteak, motz samarrak, estu, hori-herdoil kolorekoak punta zuriekin.
Hanka: Ia betik oinarrian beste oin batzuekin elkartuta, multzo bat osatuz, zilindrikoa edo sabelduna oinarrirantz non mehetu egiten den, betea, zuri flokosoa behealdean, gainerakoan kapelaren kolorekoa, hasieran fibrilosoa, gero ia leuna, opakua.
Haragia: Zurixka, horia hankaren oinarrirantz. Zaporea garratz samarra eta usaina nahikoa atsegina, meleka.
Etimologia: Sarcodon terminoa grekotik dator eta arantza haragitsuekin esan nahi du. Versipelle epitetoa berriz latinetik dator, alderantziz, itzuli esan nahi duen “verso” hitzetik eta azala, esan nahi duen “pellis” hitzetik. Ezkatak dituelako?

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Identifikatzeko nahikoa erraza den Hydnacea bat da.

## Sasoia eta lekua

Koniferoen basoetan edo mistoetan. Ez da urria.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Alpeak, Austria‎, Eslovenia‎, Norvegia‎, Suedia‎, Estonia‎, Espainia‎, Frantzia, Italia‎, Alemania‎‎, Pirinioak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 541 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Hydnellum versipelle: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107746849
# Mozambikeren banaketa administratiboa

Mozambikeren banaketa administratiboa hamar probintziatan eta probintzia egoera duen hiriburu (cidade) batean egiten da. Probintziak 129 barrutitan banatzen dira eta hauek era berean Postos Administrativos eta herrietan (Localidades). 1998tik aurrera, gainera, 33 udalerri (Municipios) sortu dira bertan.
* Cabo Delgado
* Gaza
* Inhambane
* Manica
* Maputo (hiria)
* Maputo
* Nampula
* Niassa
* Sofala
* Tete
* Zambezia

## Ikus, gainera

* Mozanbike

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7631065
* Multimedia: Subdivisions of Mozambique / Q7631065
# Chibuto (barrutia)

Chibuto Gazako probintzian (Mozambike) dagoen barrutia da. 5.878km²ko azalera eta 165.000 biztanle inguru ditu. Hiriburua, Chibuto da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q602291
# Mozambikeko bandera

Mozambikeko bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 2:3 |
| Erabakia | 1983 |
| Koloreak | Beltza Gorria Horia Berdea Zuria |
Mozambikeko bandera 1983ko maiatzaren 1ean onartu zen. AK-47 baten irudia du eta munduko bandera bakarra da errifle hori daramana. FRELIMOren banderan oinarrituta dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q484249
* Multimedia: Flags of Mozambique / Q484249
# Joaquim Alberto Chissano

Joaquim Alberto Chissano (Chibuto, 1939ko urriaren 22a) mozambiketar politikaria da.
Gazterik ekin zion Mozambikeren independentziaren aldeko borrokari. FRELIMO Mozambikeko Askapen Frontea izango zen Eduardo Mondlaneren idazkaria izan zen. FRELIMO sortu orduko (1962), erakundeko kide egin zen, eta goi-mailako erantzukizunak izan zituen. Mondlane hil zutenean (1969), FRELIMOko buruzagi berria zen Samora Machelen lagun mina egin zen. 1974an, Portugalgo Krabelinen Iraultzaren ostean, Lusakako Itunak, Mozambikeren independentzia ekarri zuten akordioak, negoziatu zituen, Machel eta Dos Santosekin batera. Trantsizio-gobernuko (1974-75) lehen ministro izan zen, eta atzerri-gaietakoa, gero. Mendebaldeko potentziekin harremanak hobetzen ahalegindu zen ­herrialde sozialistekikoak hautsi gabe­, laguntza ekonomiko eta humanitarioa lortzearren. Samora Machel hil zenean (1986), Mozambikeko presidente izendatu zuten. 1992an, bakea sinatu zuen RENAMOko gerrillariekin, hamazazpi urteko gerra zibila amaiarazi zuena. 1994an, lehen hauteskunde demokratikoetan, Chissano hautatu zuten presidente mozambiketarrek. 2005ean, Armando Guebuza alderdikideari utzi zion estatuaren buruzagitza, eta alde batera utzi zuen politika.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q208355
* Multimedia: Joaquim Chissano / Q208355
# Armando Guebuza

Armando Emílio Guebuza (Nampula probintzia, Mozambike, 1943ko urtarrilaren 20-) Mozambikeko politikari bat da, herrialde horretako hirugarren presidentea izan zen.
2004ko abenduko hauteskunde presidentzialetan Frelimo alderdi politikoaren hautagaia izan zen eta aise irabazi zituen %63,7ko bozkekin. Ondorioz, 2005eko otsailaren 2tik 2015eko otsailaren 2ra Mozambikeko presidentea izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57392
* Multimedia: Armando Guebuza / Q57392
# Samora Machel

Samora Moisés Machel (Madragoa, 1933ko irailaren 29a – Mbuzini, Lebombo Mendiak, Hego Afrika, 1986ko urriaren 19a) mozambiketar politikari eta iraultzailea izan zen. Lehen Mozambikeko presidentea, hegazkin istripuan hil zen.
* Datuak: Q219918
* Multimedia: Samora Moisés Machel / Q219918
# Hydnellum fuligineoviolaceum

Hydnellum fuligineoviolaceum Bankeraceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.
Sinonimoak: Sarcodon talpa, Sarcodon fuligineoviolaceus.

## Deskribapena

Kapela: 6 eta 9 cm bitarteko diametrokoa. Lehenengo ganbila, gero deprimitua, nahiko irregularra, ertza maiz bihurria eta lobulatua, tomentu fin batekin; lehenik leuna, gero hondoratua eta ezkatatsua. Hasieran urdin-beltza edo bioleta ilun kolorekoa, gero beltzaxka eta ertza arrosa kolorekoa edo gorrixka.
Eztenak: Oso dekurrenteak, lehenbizi haragi kolorekoak edo gorrixkak, gero arre-moreak punta zurixkarekin.
Hanka: Kapelaren antzeko tonuekin, ardo kolorez zikinduta eta eremu argiagoekin.
Haragia: Kapelan more-beltz kolorekoa eta gorrixka oinean. Zapore mikatz samarra du eta pixka bat akrea.
Etimologia: Sarcodom terminoa grekotik dator eta arantza haragitsuekin esan nahi du

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Sarcodon violascens delakoarekin nahas daiteke, honek tonalitate argiagoak ditu.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean koniferoen basoetan (Abies, Picea, Pinus)

### Banaketa eremua

Europa, Ipar Amerika, Errusia, Israel.

## Espeziearen egoera

Aranzadi Elkartearen arabera, Sarcodon fuligineoviolaceus desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 607 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ Hydnellum fuligineoviolaceum: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.
* ↑ Zerrenda Gorria, Aranzadi Zientzia Elkartea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107746763
* Multimedia: Sarcodon fuligineoviolaceus / Q107746763
# Graça Machel

Graça Machel (/ˈɡɾasɐ mɐˈʃɛɫ/ ahoskatua; Simbine jaioa, /sĩˈbĩni/; Incadine, 1945eko urriaren 17a) politikari eta humanitario mozambiketarra da, emakumeen eta umeen eskubideen nazioarteko defendatzailea da. Nelson Mandela Hego Afrikako presidente ohiaren eta Samora Machel Mozambikeko presidente ohiaren alarguna da.
* Datuak: Q239105
* Multimedia: Graça Machel / Q239105
# Hydnellum lundellii

Hydnellum lundellii Bankeraceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Sarcodon lundellii, Hydnum subsquamosum.

## Deskribapena

Kapela: 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa. Ganbiletik laura, batez ere erdialdean, askotan irregularra ertz izurtuarekin edo lobulatua. Belusatu fin batekin, baina laster ia leuna; arrosa-okre kolorekoa edo larru kolorekoa, ertza argiagoa.
Eztenak: Dekurrente samarrak. Zuritik kapelaren kolorera doazenak, punta zuriekin.
Hanka: 3 eta 4 cm bitarteko garaierakoa eta 1,5 eta 3 cm bitarteko diametrokoa. Sendo samarra, erditik urrunera, oinarrira mehetua; kapela baino argiagoa, ia leuna.
Haragia: Zuria edo horia, batez ere hankan, usaingabea eta zapore garratzarekin.
Etimologia: Hydnum terminoa greziar tubero hitzetik dator, Linneoren onddo genero honi emandako izen arbitrarioa. Subsquamosum epitetoa latinetik dator, ia ezkatatsua, latza, esan nahi duen “subsquamosus” hitzetik. Kapelaren azala ia leuna duelako.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria

### Nahasketa arriskua

Hydnellum versipelle delakoarekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua

Alpeak, Austria, Txekia, Danimarka, Suedia, Norvegia, Finlandia, Estonia.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 589 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Hydnellum lundellii: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107746775
# Pascoal Mocumbi

Pascoal Manoel Mocumbi (Inhambane, 1941eko apirilaren 10 – 2023ko martxoaren 25a) Mozambikeko lehen ministroa izan zen 1994tik 200ra.
Lisboako Unibertsitateko medikuntza fakultatean ikasi zuen eta gero Montpellierreko Unibertsitatean. Ikasketak eten eta politikan inplikatu zen, eta FRELIMOren sortzaileetako bat izan zen 1962an. 1967an ikasketei berriro ekin zien eta 1973an medikuntzan graduatu zen Lausanako Unibertsitatean. Mozambikera itzulita, hainbat ospitaletan aritu zen mediku.
1980tik 1987ra Osasun ministroa izan zen eta 1987tik 1994ra Kanpo Arazoetako ministroa. 1994tik 2004ra herrialdeko lehen ministroa izan zen, eta Mendebaldearekiko harremanak normalizatzen eta herrialdea baketzen lagundu zuen.