OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1982ko Espainiako Futbol Superkopa

1982ko Espainiako Superkopa Real Sociedad eta Real Madriden artean jokatu zen. Errealak Madrilen galdu arren Atotxan luzapenara eraman zuen bigarren partidua eta bertan Real Madrid garaitzeko gai izan zen, bere lehen superkopa irabaziz.
| 1982ko urriaren 13a 21:00 | Real Madrid | 1 – 0 | Real Sociedad | Santiago Bernabeu, Madrid Ikusleak: 45,000 Epailea: Enríquez Negreira |
| 1982ko urriaren 13a 21:00 | 44' Metgod | | | Santiago Bernabeu, Madrid Ikusleak: 45,000 Epailea: Enríquez Negreira |
Real Madrid: :
| GK | Agustín | |
| DF | Juan José | |
| DF | Metgod | 44' |
| DF | Bonet | |
| DF | Camacho | |
| MF | Ángel | |
| MF | Gallego | 83' |
| MF | Uli Stielike | |
| FW | Juanito | |
| FW | Santillana | |
| FW | Ito | 45' |
| Ordezkoak: |||
| | Fraile | 83' |
| FW | Isidro | 45' |
| Entrenatzailea: |||
| Alfredo Di Stefano ||||
Real Sociedad: :
| GK | Arconada | |
| DF | Murilllo | 12' |
| DF | Cortabarría | |
| DF | Górriz | |
| DF | Olaizola | |
| MF | Celayeta | |
| MF | Zubillaga | |
| MF | Zamora | |
| FW | Uralde | 76' |
| FW | Satrústegui | |
| FW | López Ufarte | |
| Substitutes: |||
| MF | Diego | 12' |
| MF | Bakero | 76' |
| Entrenatzailea: |||
| Javier Ormaetxea ||||
| 1982ko abenduaren 28a 20:00 | Real Sociedad | 4 – 0 (luzapenean) | Real Madrid | Atotxako futbol zelaia, Donostia Ikusleak: 30.000 ikusle Epailea: Pes Pérez |
| 1982ko abenduaren 28a 20:00 | 53' 102' Uralde 92' Roberto Lopez Ufarte 103' Salguero norb. atean | | | Atotxako futbol zelaia, Donostia Ikusleak: 30.000 ikusle Epailea: Pes Pérez |
Real Sociedad: :
| GK | Arconada | |
| DF | Murillo | 60' |
| DF | Gajate | |
| DF | Celayeta | |
| DF | Górriz | |
| MF | Diego | 60' |
| MF | Larrañaga | |
| MF | Orbegozo | |
| FW | Bakero | |
| FW | Uralde | 53' 102' |
| FW | López Ufarte | 92' |
| Substitutes: |||
| MF | Txiki | 60' |
| | Suquía | 60' |
| Manager: |||
| Javier Ormaetxea ||||
Real Madrid: :
| GK | Agustín | |
| DF | Juan José | |
| DF | Bonet | |
| DF | Metgod | |
| DF | Camacho | |
| MF | Ángel | |
| MF | Gallego | |
| MF | Fraile | |
| FW | Portugal | 60' |
| FW | Pineda | 82' |
| FW | Isidro | |
| Ordezkoak: |||
| | San José | 60' |
| DF | Salguero | 82' 103' norb. atean |
| Entrenatzailea: |||
| Alfredo Di Stefano ||||

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2476341
# 1982ko Espainiako Traineru Txapelketa

1982ko Espainiako Traineru Txapelketa (txapelketaren 35. ekitaldia) Portugaleten jokatu zen, eta Kaikuk bere hirugarren garaipena lortu zuen.

## Historia

Larunbatean sailkapen estropadak izan ziren eta Kaiku, Zumaia, Algorta eta Orio sartu ziren ohorezko txandan. Igandean Kaikuk alde handiarekin irabazi zuen estropada. Kontsolazio txandan aritu zen Castro deskalifikatua izan zen.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Aita Mari AE (Zumaia) Algorta AT CR Cabo da Cruz SDR Castro Urdiales Kaiku (Sestao) Orio AE SD Samertolameu (Meira) Zierbena AE | Telmo Deun Algorta Cabo da Cruz La Marinera Bizkaitaŕa San Nikolas Meiramar Zierbena | Joseba Aristi Gabriel Remiro ? Santiago López "Vicuña" Norberto Torres "Txirri" Juan Lizarralde "Altxerri" ? Manuel Casamitjana |

## Emaitzak

Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | Diferentzia |
| 1 | Kaiku | 19:49:8 | - |
| 2 | Zumaia | 20:01:0 | 0:11:2 |
| 3 | Algorta | 20:08:0 | 0:18:2 |
| 4 | Orio | 20:16:2 | 0:26:4 |
| 5 | Samertolameu | 20:25:4 | 0:35:6 |
| 6 | Zierbena | 20:44:2 | 0:54:4 |
| 7 | Cabo da Cruz | 20:48:6 | 0:58:8 |
| 8 | Castro Urdiales | deskalifikatua | - |

## Tripulazio irabazlea

* Kaiku Arraunaren Kirol Elkartea
** Patroia: Norberto Torres "Txirri"
** Arraunlariak:

## Ikus, gainera

* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492135
# 1982ko Espainiako hauteskunde orokorrak

1982ko Espainiar Hauteskunde Orokorrak urriaren 28an egin ziren. Hauteskunde hauek aldaketa sakona ekarri zuten. Lehen aldiz aro demokratiko berri honetan PSOEk gehiengo gehiengo osoa lortu zuen eta ondorioz Felipe González gobernuburu bilakatu zen. Zentro Demokratikoaren Batasunak beherakada handia izan zuen eta Alianza Popularrak bere lekua hartu zuen alderdi eskuindar nagusi bezala.
Emaitzak:
1982ko hauteskunde orokorrak :
| Alderdia | Botoak | % | Eserlekuak | +/- |
| Espainiako Langile Alderdi Sozialista | 10.127.392 | 48,11 | 202 | +81 |
| Alianza Popular | 5.548.107 | 26,36 | 107 | +97 |
| Konbergentzia eta Batasuna | 772.726 | 3,67 | 12 | +3 |
| Zentro Demokratikoaren Batasuna | 1.425.093 | 6,77 | 11 | -157 |
| Euzko Alderdi Jeltzalea | 395.656 | 1,88 | 8 | +1 |
| Espainiako Alderdi Komunista | 846.515 | 4,02 | 4 | -19 |
| Zentro Demokratiko eta Soziala | 604.309 | 2,87 | 2 | +2 |
| Herri Batasuna | 210.601 | 1,00 | 2 | -1 |
| Kataluniako Ezker Errepublikarra | 138.118 | 0,66 | 1 | = |
| Euskadiko Ezkerra | 100.326 | 0,48 | 1 | = |

## Ikus, gainera

* Espainiako Kongresua
* Espainiako Trantsizio Demokratikoa

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Emaitzak, webgune ofizialean
* Datuak: Q537616
* Multimedia: Spanish general election, 1982 / Q537616
# 1982ko iraileko Errenteriako segada

1982ko iraileko Errenteriako segada ETA erakundeak urte hartako irailaren 14an bertoko errepide batean tiroz eginiko atentatua da, zeinaren ondorioz 4 guardia zibil hil eta 1 zauriturik suertatu ziren. Guardiak Susperregi tabernatik atera Landarbasotik gertuko bihurgune batean tirokatu zieten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «ETA: repaso a 40 años de terrorismo» (html) ABC.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7452124
# 1982ko Bertsolari Txapelketa Nagusia

1982ko Bertsolari Txapelketa Nagusia maiatzaren 8 eta abenduaren 19 bitartean ospatu zen. Bertsolari Txapelketa Nagusiaren VII. edizioa izan zen, Euskaltzaindiak antolaturiko azkena, eta bertan Euskal Herriko 66 bertsolarik hartu zuten parte. Txapelketak guztira 13 saio izan zituen, horien artean 10 final-laurden, 2 finalaurreko (goiz eta arratsaldeko saioak) eta finala. Finala 1982ko abenduaren 19an jokatu zen Donostiako Karmelo Balda pilotalekuan eta Xabier Amurizak irabazi zuen, bere bigarren txapela izan zen.

## Parte-hartzaileak

Guztira 66 bertsolarik eta 9 epailek hartu zuten parte.

### Bertsolariak

| Bittor Agirre "Bitxi" Joxe Agirre Ernest Alkhat Joxe Mari Altuna Etxabe Xabier Amuriza Iñaki Antiguedad Juan Mari Areitio Joxe Fermin Argiñarena Joxe Migel Argiñarena Jose Mari Arregi Laka, "Altzu" Xabier Arrizabalaga "Ziarda" Joanes Arrosagarai Jon Aurre Jon Azpillaga Juan Inazio Begiristain Joserra Bilbao Abel Enbeita Jon Enbeita Moises Enbeita Joserra Etxebarria Patxi Etxebarria Txomin Ezponda | Txomin Garmendia Jose Antonio Gonzalez "Urrusti" Jose Luis Gorrotxategi Jean Louis Harinordoki "Laka" Patxi Iraola Jexux Iribar "Olalde" Joxe Izagirre "Attola" Xanti Jaka Jexux Mari Jauregi "Altzo Txiki" Jesus Kortabarria "Kaxeta" Iñaki Lasa Anjel Larrañaga Gregorio Larrañaga "Mañukorta" Imanol Lazkano Joxe Mari Lertxundi Juan Manuel Lertxundi Koxme Lizaso Sebastian Lizaso Juan Loiola Jon Lopategi Jose Makazaga "Ziolar" Jean Pierre Mendiburu | Mikel Mendizabal Jon Mugartegi Iñaki Murua Juan Mari Narbaiza Iñaki Odriozola Luis Otamendi Iñaki Otaño Jose Mari Pastor Anjel Mari Peñagarikano Anjel San Migel Isidro San Migel Deunoro Sardui Jesus Mari Sardui Manuel Sein “Xanpun” Koldo Tapia Millan Telleria Bittor Uraga Kepa Urain Manuel Urretabizkaia Nikolas Zeberio "Zeberio II" Xabier Zeberio "Zeberio I" Xabier Zorrotza |

### Epaileak

* Jose Antonio Arana Martija
* Joxe Mari Aranalde
* Antton Aranburu
* Jesus Mari Etxezarreta "Izazpi"
* Alfonso Irigoien
* Mixel Itzaina
* Emile Larre
* Abel Muniategi
* Antonio Zavala

## Saioak

* Final laurdenak: Hernani, Markina-Xemein, Tolosa, Lesaka, Hendaia, Aramaio, Zornotza, Azkoitia, Oiartzun eta Gernika-Lumon.
* Final aurrekoak: Idiazabal eta Durangon. Bakoitzean bi saio izan ziren, goizekoa 11:30tan eta arratsaldekoa 17:00tan.

## Finala

Finalistak honako zortzi bertsolari hauek izan ziren:
* Anjel Mari Peñagarikano
* Imanol Lazkano
* Jon Azpillaga
* Jon Enbeita
* Jon Lopategi
* Sebastian Lizaso
* Txomin Garmendia
* Xabier Amuriza
Emaitza:
| Postua | Bertsolaria |
| Txapelduna | Xabier Amuriza |
| Txapeldun ordea | Jon Lopategi |

## Kanpo estekak

* Bertsolaritzaren Datu Basea
* Andoni Egaña: Txapelketen historia: 1982
* Datuak: Q20492847
# 1982ko Korrika

1982ko Korrika edo 2. Korrika Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren bigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Rikardo Arregi omendu zuen. AEK, euskararen alternatiba herritarra eta Korrika, herriaren erantzuna euskararen alde leloa izan zuen.

## Ibilbidea

Iruñean 1982ko maiatzaren 22an hasi eta Donostian maiatzaren 30ean bukatu zen. Lehenengo erreleboa Jose Maria Jimeno Jurio historialari eta etnografoak egin zuen. Kilometroetan hainbat akats izan zirenez lau orduko atzerapenarekin sartu zen Korrika Donostiako kaleetan. 1980an izandako polemikaren ondorioz Euskaltzaindiatik kanporatua izan zen AEK eta Eusko Jaurlartzak ere diruz ez laguntzea erabaki zuen. Francisco Javier Ansuategi, Nafarroako Gobernadore Zibila ere saiatu zen Korrika Nafarroatik pasatzea eragozten. Oztopo eta akats guztien gainetik ordea ekitaldi oso arrakastatsua izan zen.

## Mezua

Aurreko ekitaldian mezuarekin arazoak izan zirenez, oraingoan ere Rikardo Arregik 1966an Euskaltzaindiari idatziriko eskutitza erabili zen. Bertan Alfabetatze saila sor zezan proposatzen zion, jendeak euskaraz irakurri eta idazten ikastearen garrantziaz hausnartzen zuen. Julen Kaltzadak irakurri zuen.

## Abestia

2. ekitaldirako kanta Akelarre taldeak egin zuen, Korrika 2 izena zuen.
Atzo ginen ume eroak amets huts bateri lotuak gizartearen ema galduak buru bero eta harroak
Gaur aldiz eta milaka jendea doa lasterka amets horren atzetik presaka hauxe da bada korrika.
Korrikan, korrikan korrikan, sartu hadi korrikan korrikan, korrikan euskararen onetan. (errepika)
Atzo zinen trapu zaharra botatzeko gauza zatarra ahalgearen sustagai bakarra besten artean hain zakarra.
Gaur aldiz zara zuhaitza mila hostoen emaitza gure izatearen hatsa gure herriaren bihotza.

## Erreferentziak

* ↑ «2 Korrika» Korrika (Noiz kontsultatua: 2023-03-16).
* ↑ Korrika - Auñamendi Eusko Entziklopedia. (Noiz kontsultatua: 2017-08-31).
* ↑ Txatxangorria-Euskal Karaokeak. (2015-03-22). Korrikan (AKELARRE) korrika 2. (Noiz kontsultatua: 2017-08-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61069218
* Multimedia: Korrika 1982 / Q61069218
# 1982ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

1982ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 11. edizioa izan zen, Lesakako Udalak antolaturik. 1982ko uztailaren 4an ospatu zen Lesakan. Bertan, 13 bertsolarik hartu zuten parte.
Joxe Migel Argiñarenak jantzi zuen txapela.

## Parte-hartzaileak
### Bertsolariak

* Mixel Aire “Xalbador II”
* Ernest Alkhat
* Txomin Amorena
* Joxe Fermin Argiñarena
* Joxe Migel Argiñarena
* Joanes Arrosagarai
* Bittor Elizagoien
* Joxe Mari Fagoaga “Fagoaga II”
* Jean Louis Harinordoki “Laka”
* Moises Jaso
* Jean Pier Mendiburu
* Antonio Olano
* Pello Perurena

## Erreferentziak

* ↑ Pablo Jose Aristorena: Nafarroako bertsolaritza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188153
# Museo Nacional de Arte (Mexiko)

Mexikoko Arte Museo Nazionala (MUNAL) Mexiko Hiriko Zentro Historikoan dago, Tacuba kaleko 8 zenbakiarekin markatutako eraikin batean, Manuel Tolsá plazan. Mexikoko artearen bilduma adierazgarri bat dago jasota bertan, erregeordetzaren garaitik 1950eko hamarkadara arte.

## Eraikina

Eraikina Komunikazio eta Herri Lan Idazkaritzaren Jauregia da. Arkitektura eklektikoa du, XX. mendearen hasieran oso ohikoa, baina batez ere neoklasikoa eta errenazentista da. 1982an Arte Museo Nazionalera bideratu zen, eta 1997an zaharberritu zen.
Eraikina erraz identifika daiteke Karlos IV.a Espainiakoaren zaldizko estatua handiagatik, Espainiako errege izan baitzen Mexikok independentzia irabazi baino lehentxeago. Estatua, El Caballito izenez ezaguna, jatorriz Zokalo plazan zegoen, baina hainbat lekutara mugitu zen. Oinarrian duen plakaren arabera, Mexikok ez du Espainiako errege baten gorespen gisa mantentzen, artelan gisa duen kalitateagatik baizik.

## Bildumak

Museo honetan Mexikok artearen historiaren bost mende erakusten ditu. Egile batzuk aipatzeagatik hauek jasoko ditugu: Andrés de la Concha, José Juárez, Sebastián López de Arteaga, Cristóbal de Villalpando, Miguel Cabrera, Manuel Tolsá, Santiago Rebull, Felipe S. Gutiérrez, Juan Cordero, José María Velasco, Saturnino Herrán, Ángel Zárraga, Alfredo Ramos Martínez, Gerardo Murillo (Dr. Atl), María Izquierdo, Diego Rivera, Frida Kahlo, José Clemente Orozco eta David Alfaro Siqueiros.

## Iruditegia

* Gaueko irudia.
* Barruko eskailerak.
* Contrerasen Malgré Tout lana sarreran.
* Eskulturak areto batean.

## Erreferentziak

* ↑ Noble, John (2000). Lonely Planet Mexico City. Oakland California: Lonely Planet. 115.or. ISBN 1 86450 087 5.
* ↑ https://www.creadores.unam.mx/instituciones/museo-nacional-de-arte-munal/%5B%5D

## Kanpo estekak

* Museoaren lanak Google Arts & Culture proiektuan.
* (Gaztelaniaz):Museoaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q1138147
* Multimedia: Museo Nacional de Arte (Mexico) / Q1138147
# 1982ko Ríos Rosas kaleko zentral telefonikoaren aurkako atentatua

1982ko Ríos Rosas kaleko zentral telefonikoaren aurkako atentatua ETA (m) erakundeak 1982 urtean Madrilgo Ríos Rosas kaleko eraikin batean Telefónica enpresak zuen zentral telefoniko garrantzitsu baten aurka buruturiko atentatua izan zen. ETA militarreko bost ekintzaile espaniar poliziak zirela esanez sartu ahal izan ziren egoitzara. Zaintzaileak eta atezainak lotu ondoren, eraikineko zenbait lekutan sei lehergailu jarri eta lehertarazi zituzten. Leherketen ondorioz, Madrilgo eta Espainiako sare telefonikoko milaka linea hondaturik geratu ziren, hiru zauritu eta milaka milioi pezetako kalte materialak suertatu ziren. Egunak behar izan ziren zerbitzu telefonikoak berriz ere normaltasunez funtzionatzea lortu arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252516
# Isohieta

Isohieta kontuan hartutako denbora-unitatean prezipitazio bera duten plano kartografikoko puntuak batzen dituen isolinea da. Horrela, eremu bererako, plano ugari diseina daitezke isohietekin; adibide gisa, urtarrileko, otsaileko eta abarretako epe luzeko batez besteko prezipitazioaren isohietak edo hileko prezipitazioen isohietak. ss dd ff gg hh jj kk

## Prezipitazio-kurba

Isohieta meteorologiaren arloan erabiltzen da urteko batez besteko prezipitazioen adierazle bera duten lurreko puntuak maila kartografikoan irudikatzeko aukera ematen duen kurba izendatzeko. Isolinea da, plano kartografiko batean, urte batean edo baita beste denbora-tarte batean prezipitazio bera erregistratzen den puntu guztiak lotzen dituena.

## Erreferentzia

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2019]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2647274
# Chloé Zhao

Chloé Zhao (jaiotzez: Zhao Ting; Beijing, 1982ko martxoaren 31) txinatar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea da. Ameriketako Estatu Batuetan burututako lanegatik da ezaguna. 2020ko Nomadland filmagatik Veneziako Mostrako Urrezko Lehoia eta Zuzendari onenaren Oscar Saria irabazi zituen, besteak beste.

## Bizitza

Zhao Pekinen jaio zen, baina nerabezaroa Brightonen (Erresuma Batua) igaro zuen. Mount Holyoke Collegen zientzia politikoak ikasi zituen, eta horren ondoren New Yorkeko Unibertsitateko zine zuzendaritza programa batean izena eman zuen.
Bere lehen filma Songs My Brothers Taught Me izan zen. 2015eko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen, Estatu Batuetako txapelketa ofizialaren barruan. Beranduago, Canneseko Zinemaldian berriz eman zen, Zuzendariaren hautaketaren atalean. Fortissimo Filmsek filma erosi zuen eta Diaphana Distributionek Frantzian estrenatu zuen.
Zhaoren komentarioak eta filmak Txinan zentsuratu edo estreinatu gabe utzi dituzte herrialdearen kritikak direla eta, baita bere Zuzendari Hoberena irabazi zuen Akademiako saria ere.
Zhaok Marvel Zinema Unibertsoko superheroi filma zuzendu du, Eternals , 2021eko azaroan estreinatuko dena.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Lanbidea | Lanbidea | Lanbidea | Oharrak |
| Urtea | Filma | Zuzendaria | Ekoizlea | Gidoilaria | Oharrak |
| 2015 | Songs My Brothers Taught Me | Bai | Bai | Bai | Muntatzaile ere bai |
| 2017 | The Rider | Bai | Bai | Bai | |
| 2020 | Nomadland | Bai | Bai | Bai | Muntatzaile ere bai |
| 2021 | Eternals | Bai | Ez | Ez | |

## Aitortzak

* 2017an, Cannesko Zinemaldian saritu zuten The Rider filmagatik.
* 2020an, Zhaok Urrezko Lehoia irabazi zuen Veneziako Mostran
* 2020an ere, Publikoaren Saria Torontoko Zinemaldian Nomadland filmagatik.
* 2021ean BAFTA Sarietan zazpi izendapenetatik, lau sari eskuratu zituen..
* 2021ean ere, 93. Oscar Sarietan, filmak sei izendapen eskuratu zituen guztira eta hiru sari irabazi zituen, Zhaok berak Film onenaren saria eta Zuzendari onenaren saria irabazi zituelarik.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Qin, Amy; Chien, Amy Chang. (2021-04-26). «China Censors Chloé Zhao’s Oscar Win, but Fans Find Ways to Rejoice» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2021-07-01).
* ↑ «Chloe Zhao to Direct Marvel Studios' 'The Eternals' | Hollywood Reporter» web.archive.org 2018-09-21 (Noiz kontsultatua: 2021-07-01).
* ↑ (Ingelesez) Eternals (film). 2021-06-24 (Noiz kontsultatua: 2021-07-01).
* ↑ Berria egunkarian, 2021-04-12an, BAFTA sariak: Nomaland...
* ↑ «Espero bezala, 'Nomadland' izan da Oscarretako irabazle nagusia» Berria 2021-04-26 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21078321
* Multimedia: Chloe Zhao / Q21078321
# Ibarbide

Ibarbidea ibar bateko puntu beherenak lotzen dituen lerroa da. Bi ibarbideren arteko lur eremua ibaiartea da.
Maiz, muga politiko eta administratiboak zehazteko irizpide moduan erabiltzen da, ibai-ibilguaren ordez.

## Ibarbide printzipioa

Ibarbide printzipioa bi estatu mugatzeko printzipio bat da, bien arteko muga ibai bat baldin bada eta muga hori ibarbidea dela adosten denean. Beste printzipio batzuk erabili ohi dira muga ibai bat denean, esate baterako, erdikaria, ezkerraldea/eskuinaldea eta abar.

## Ikus, gainera

* Arro hidrologiko

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Geomatika eta Topografia Hiztegia] [2018]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q944672
# Aska (argipena)

Aska hitzak adiera zenbait ditu:
* aska edo uraska, abereek ura edateko ontzi edo eraikin txikia;
* aska edo ganbela, abereei bazka emateko instalakuntza, luzea gehienetan;
* aska, ubide zein ibaibidea;
* aska, Lurraren azalean ingurua baino presio baxuagoa daukan atmosferako eskualdea;
* ASKA, Texasko heavy metal musika-taldea;
* Aska, Japoniako abeslaria;
* Aska, Jugoslaviako pop musika-taldea.
# Aska (meteorologia)

    Artikulu hau meteorologia-terminoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Aska (argipena)».
Aska edo aska barometrikoa Lurraren azalean ingurua baino presio baxuagoa daukan atmosferako eskualdea da. Presio-maila berean V-erako isohipsa-sistema ia-paralelo gisa azaltzen da, eta alde ahurra behe-presioetarantz zuzendua du.
Terminoaren zentzu meteorologikoari dagokionez (ez da termino klimatikoa), aska eremu ezegonkorra da, eta airea, inguruko antizikloi-guneetan baino askoz ere hezeagoa eta beroagoa, igo egin behar da; izan ere, antizikloiak lurraren mailan sartzen dira, ibarbidearen alde banatan falka bat bezala, tenperatura txikiagoa duelako eta, ondorioz, dentsitate handiagoa duelako. Zentzu hertsian, aska garaiera jakin batean baino ez da agertzen, eta tenperaturaren alderantzikatzearen fenomenoa eragiten du; izan ere, itsasoaren mailan, airea altuagoa baino hotzagoa eta trinkoagoa da. Askan aire hezea eta beroa igotzeak garapen bertikal handiko hodeiak sortzen ditu, eta euri handiak eta, batez ere, iraunkorrak egiten ditu. Askei lotutako behe-presio barometrikoak fronte bero baina geldikor moduko baten baliokideak dira, eta hortik dator euriek irautea.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2017]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2454987
* Multimedia: Barometric troughs / Q2454987
# Antonio Cánovas del Castilloren laugarren gobernua

Antonio Canovas del Castilloren laugarren gobernua, 1884ko urtarriletik 1885eko azarora arte, Espainian Borboien Berrezarkuntzaren sistema sendotzeko egin zuen etengabeko ahaleginaren parte izan zen. Garai horretan, Cánovas del Castillok egonkortasun politikoari eutsi eta alderdi biko sistema indartu zuen, alderdi kontserbadore eta liberalen arteko boterea txandakatuz
Gobernu hori Alfontso XII.a erregearen osasunak ere markatu zuen, tuberkulosia baitzuen, eta El Pardora lekualdatu zen 1885eko urrian, aire garbiaren bila. Gaixorik egon arren, erregeak bere betebehar instituzionalekin jarraitu zuen 1885eko azaroaren 25ean hil zen arte. Erregearen heriotzak krisi politikoa eragin zuen, haren alarguna, Maria Kristina erregina, erregeorde utzi baitzuen, eta horrek tentsioak sortu zituen herrialdean.

## Kabinetea

Ministroen Kontseilua, 1884ko urtarrilaren 18a – 1885eko azaroaren 27a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Antonio Cánovas del Castillo | 1884ko urtarrilaren 18a – 1885eko azaroaren 27a |
| Estatu ministroa | José Elduayen Gorriti | 1884ko urtarrilaren 18a – 1885eko azaroaren 27a |
| Gerra ministroa | Jenaro Quesada | 1884ko urtarrilaren 18a – 1885eko azaroaren 27a |
| Itsasoz haraindiko ministroa | Manuel Aguirre de Tejada | 1884ko urtarrilaren 18a – 1885eko azaroaren 27a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Francisco Silvela | 1884ko urtarrilaren 18a – 1885eko azaroaren 27a |
| Sustapen ministroa | Alejandro Pidal y Mon | 1884ko urtarrilaren 18a – 1885eko azaroaren 27a |
| Ogasun ministroa | Fernando Cos-Gayón | 1884ko urtarrilaren 18a – 1885eko azaroaren 27a |
| Agintaritza ministroa | Raimundo Fernández Villaverde | 1885eko uztailaren 13a – azaroaren 27a |
| Agintaritza ministroa | Francisco Romero Robledo | 1884ko urtarrilaren 18a – 1885eko uztailaren 13a |
| Itsas Armada ministroa | Juan Bautista Antequera y Bobadilla | 1884ko urtarrilaren 18a – 1885eko uztailaren 13a |
| Itsas Armada ministroa | Manuel de la Pezuela y Lobo | 1885eko uztailaren 13a – azaroaren 27a |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125921515
# Jakoben eskailera (jostailua)

Jakoben eskailera (beste izenez tableta magikoak edo bloke txinatarrak) zurezko blokez osatutako jostailu tradizionala da, elkarrekin sokaz edo zintaz lotuak. Eskailera mutur batetik heltzen denean, blokeak irauli egiten dira, soketatik erortzen eta posizioz aldatzen ari direla dirudien ilusio bisuala sortuz. Bere izena, Jakoben eskailera, Bibliako Genesi 28:12 pasartean aipatzen den zerurako eskaileratik dator.

## Ezaugarriak

Txirikordatutako zinten bidez, bloke bakoitza hurrengoaren bi muturretatik edozeini atxiki dakioke.

## Jatorria

Jostailua jatorriz txinatarra dela esan izan da, Tutankhamonen hilobian aurkitu zenez, baina ez da ezagutzen jostailuaren benetako jatorria. Amerika kolonialean puritanoek igandeetan onartzen zituzten jostailu bakanetako bat izan zen. Jakoben eskaileraren lehen aipu ezaguna 1889ko artikulu zientifiko estatubatuar bat da, nola eraikitzen eta funtzionatzen den azaltzen duena.

## Erreferentziak

* 1 2 Frauenfelder, Mark (2011). Make: Technology On Your Time, Vol. 26: Roll Your Own, p.148. O'Reilly Media. ISBN 9781449397593.
* ↑ «Gn 28 - BIBLIJA.net - Biblia interneten» www.biblija.net (Noiz kontsultatua: 2024-11-02).
* ↑ Nourse, James G. (1981/1986). Simple Solutions to Rubik's Magic, p.6. Bantam. ISBN 9780552118477/ISBN 9780553267686.
* ↑ Baljeu, Janet (2012). Downloading Spirit: Babushka, p.38. Xlibris. ISBN 9781469157665. "Then there is a Jacob Ladder's toy which was found in the tomb of Tutankhamun."
* ↑ Judah, J. C. (2008). The Legends of Brunswick County: Ghosts, Pirates, Indians and Colonial North Carolina, p.136. Lulu.com. ISBN 9780615175867. "Because it was a 'nice quiet toy'."
* ↑ Scientific American Volume 61 Number 15 (October 1889). 1889-10-12 (Noiz kontsultatua: 2024-11-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q847175
* Multimedia: Jacobs Ladder (toy) / Q847175