OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Resistance (telesail laburra)

Resistance (euskaraz 'Erresistentzia'), 2019ko Irlandako telesail labur bat da, Rebellion minisailaren sekuela dena. RTÉek ekoitzia 1920ko Igande Odoltsuaren inguruko gertaerei buruzkoa da.
Kontakizunaren parte dira IRAn sartu berri den gerrako beteranoa, Irlandar Errege Poliziako kidea, gatazkako bi aldeen artean mugitzen diren espioiak, administrari publikoak, bankariak, medikuak, kazetariak, mojak... Garai hartako gertakarien mapa soziala osatzen dute, pertsonaia guztiek nahi bezainbesteko sakontasunik izan ez arren.

## Aktoreak
### Rebellion minisailean agertutakoak

* Brian Gleeson - Jimmy Mahon
* Jordanne Jones - Minnie Mahon
* Jaeylynne Wallace Ruane - Sadie Mahon
* Millie Donnelly - Gracie Mahon
* Michael Ford-FitzGerald - Harry Butler
* Gavin Drea - Michael Collins

### Pertsonaia berriak

* David Wilmot - Patrick (Paddy) Mahon
* Stanley Townsend - Daniel Shea
* Conall Keating - Donal Bradley
* Simone Kirby - Ursula Sweeney
* Aoife Duffin - Éithne Drury
* Natasha O'Keeffe - Agnes Moore
* Catherine Walker - Constance Butler
* Fergal McElherron - Maurice Jacobs
* Ben Smith - Robbie Lennox
* Andrew Bennet - Arthur Griffith
* Craig Parkinson - David McLeod kapitaina
* Conor MacNeill - Diarmuid McWilliams
* Aoibhínn McGinnity - Josephine Carmichael
* Matthew Hopkinson - Albert Finlay
* Paul Ritter - Ormonde Winter jenerala
* Hugh O'Conor - Dr. Lawrence Moore
* Imogen Doel - Lily Lawlor
* Barbara Bergin - Mrs. Lyons
* Brian Doherty - Frank Brogan

## Erreferentziak

* ↑ «Fikzioa, memoriaren jokaleku» Berria 2019-03-16 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60770275
# Strongyloides stercoralis

Strongyloides stercoralis rabditidoen ordenako nematodo bizkarroia da. Zizare honek estrongiloidiasi izeneko gaitza sortzen du.

## Bizimodua

Strongyloides stercoralis bizkarroi fakultatiboa da, hau da, bi ekosistematan bizi daiteke, gizakiaren bizkarroi gisa eta bizitza librean.
Gizakiaren bizkarroia den kasuetan hesteetako mukosan bizi da. Emea soilik izaten da bizkarroia eta partenogenesi bidez ugaltzen da. Eritasun gastrointestinala eragiten du beherakoak sortaraziz. Kasu larrietan hesteen butxadura sor daiteke eta mugimendu peristaltikoen galera.

## Deskribapena

Nematodo guztiak bezala zilindro itxurako zizarea da. Tamainaz txikia da.
Eme bizkarroiak 2'5 mm ditu. Aurreko muturra zorrotza da eta hiru ezpain txiki ditu. Hestegorriak gorputzaren luzeraren 1/3 edo 2/5 hartzen ditu. Bulba atzeko muturretik gorputzaren 1/3ko distantziara du.
Bizitza libreko emea txikiagoa da, 1'5 mm ingurukoa, eta hestegorri rabditiko laburra du. Bulba gorputzaren erdialdean du. Arra oraindik eta txikiagoa da, 0'7 mm baino ez.

## Banaketa geografiakoa

Kutsaturiko ur fekalekin lotura du S. stercoralis-en infekzioak. Lehenengo deskribapenak XIX. mendean egin ziren Indotxinatik bueltn zetozten frantziar soldaduek ekarrita. Gaur egun ere Vietnam, Kanbodia eta Laosen endemikoa da. Japonian, Brasilen, Erdialdeko Amerikan eta Afrikan ere estrongyloidasia agertzen da, eremu tropikal eta azpitropikaletan bereziki. Afrikan ordea S. fuelleborni espeziea ohikoagoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Vanderkooi, M.. (2000). Village Medical Manual (5. edizioa). Pasadena: William Carey Library ISBN 0878087788..
* ↑ (Ingelesez) Thamwiwat, Alisa; Mejia, Rojelio; Nutman, Thomas B.; Bates, Jeffrey T.. (2014-09-01). «Strongyloidiasis as a Cause of Chronic Diarrhea, Identified Using Next-Generation Strongyloides stercoralis-Specific Immunoassays» Current Tropical Medicine Reports 1 (3): 145–147. doi:10.1007/s40475-014-0026-7. ISSN 2196-3045. (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* 1 2 Roberts, L.; Janovy, J. Jr.. (2005). Foundations of Parasitology (7. edizioa). Boston: McGraw Hill, 412 or. ISBN 0071112715..
* ↑ (Ingelesez) Segarra-Newnham, Marisel. (2007-12). «Manifestations, Diagnosis, and Treatment of Strongyloides stercoralis Infection» Annals of Pharmacotherapy 41 (12): 1992–2001. doi:10.1345/aph.1K302. ISSN 1060-0280. (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244111
* Multimedia: Strongyloides stercoralis / Q244111
* Espezieak: Strongyloides stercoralis
# Beltzak Rugby Taldea

Beltzak Rugby Taldea Lasarte-Orian 1984an sorturiko errugbi taldea da. XXI mendean Zarautz Rugby Taldearekin atera lehiatu izan du Ohorezko B mailan eta 2024an Gipuzkoa Sortzen Rugby Taldea eratu zuen.

## Historia

Lasarte-Orian 1984an errugbi taldea eta 1988tik Beltzak Rugby Taldea izenarekin ezagutu da. Armarrian sai baten irudia du.
XXI mendea hastearekin batera Zarautz Rugby Taldearekin harremana eratu eta elkarrekin taldea osatu zuten, "Zarautz-Beltzak" ezizena hartuz. Michelingo zelaia homologatu gabe zegoenez eta kirolari kopurutan ere gutxiago izanik Zarauzko Asti zelaian jokatu izan zuten.
2013an Ohorezko B mailra igotzea lortu zuten eta ordutik maila horretan aritu dira. 2014-15 eta 2015-16 denboraldietan Iparraldeko multzoko txapelduna izan ziren baina ez zuten Ohorezko mailara igotzerik lortu.
2024an Bera Bera taldearekin batera Gipuzkoa Sortzen Rugby Taldea eratu dute.

## Erreferentziak

* ↑ «Bera Bera - Gipuzkoa Sortzen, proiektu berri baten hasiera» berabera.com (Noiz kontsultatua: 2024-10-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) VALLÉS, TXEMA. (2009-05-03). «Beltzak Rugby taldea celebra su XXV Aniversario con diversas actividades» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2024-10-27).
* ↑ «Bera Bera - Campaña socios Gipuzkoa Sortzen» berabera.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) Andonegi, Iker. (2024-10-11). «Bera Bera, Beltzak y Zarautz unen sus fuerzas en Gipuzkoa Sortzen» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2024-10-19).

## Kanpo estekak

* Beltzak Rugby Taldearen orria Facebooken
* Datuak: Q130698056
# Betty Boop

Betty Boop marrazki bizidunetan agertzen den pertsonaia da. Max Fleischerrek sortua, lehendabizikoz 1930eko abuztuaren 8an Talkartoons sailean agertu zen. Bere sexualitate irekiari esker laster bilakatu zen ospetsu.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q583810
* Multimedia: Betty Boop / Q583810
# Krusty Pailazoa

Herschel Shmoikel Pinchas Yerucham Krustofski, Krusty Pailazoa izenarekin ezaguna, Simpsondarrak telesailko pertsonai bat da.

## Deskripzioa

Judu pailazo bat da. Herschel Krustofski izenarekin jaio zen, eta Hyman Krustofski Errabinoaren semea da. Krusty Pailazoaren Ikuskizunaren aurkezlea da. Mel Bigarren Aktorea eta Teeny Jaunarekin egiten du lan. Bere ikuskizunan Azka eta Ziriren Ordua ematen dute, Hazka eta Ziriren bihurrikeriekin.

## Ikus, gainera

* Simpsondarrak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q727156
* Multimedia: Krusty the Clown / Q727156
# Magneto (Marvel Comics)

Magneto, jaiotze izenez Max Eisenhardt, Marvel Comics komiki argitaletxearen superbilau bat da. Stan Lee eta Jack Kirbyk sortu zuten eta lehenbiziko aldiz The X-Men komiki aldizkariaren 1. zenbakian agertu zen (1963ko iraila).
Mutante boteretsu eta arriskutsuenetako bat da, adimen pribilegiatuko gizasemea da baina bere ahulezia megalomaniarako joera da. Gaztaroan Charles Xavier irakaslearen adiskidemina izan zen, bai biek mutanteek munduan izan behar zuten paperarekin desadostasunean jarri eta bi mutante talde osatuz elkarren etsai bilakatu ziren: X irakasleak mutanteen eta gizakien arteko elkarbizitza naketsuan sinisten duen bitartean, Magnetok mutanteen nagusitasunean sinisten baitu.

## Ahalmenak

Bere ahamenen artean honakoak daude: magnetismoaren kontrola; eraso edo defentsarako indar-eremu magnetikoen sorrera; espektro elektromagnetikoarekin zerikusia duen energia mota ororen manipulazioa; odol burdinaren manipulazioa.

## Biografia

1928an Danzig hirian eta familia judu batean jaio zen. 1940ko hamarkadan naziek bere familiari jazarpena egin eta Holokaustoaren biktimak izan ziren, Max gazteak Auschwitz kontzertrazio-esparruan bizirautea lortu, Magda neska ijitoaz maitemindu eta elkarrekin batera Sobietar Batasunera ihes egitea lortuko dute. Handik Israelera bizitzera lekualdatu da.

## Zinema

Zineman Ian McKellen eta Michael Fassbender aktoreek antzeztu dute.
* X-Men (2000)
* X2 (2003)
* X-Men: The Last Stand (2006)
* X-Men Origins: Wolverine (2009)
* X-Men: First Class (2011)
* The Wolverine (2013)
* X-Men: Days of Future Past (2014)
* Deadpool (2016)
* X-Men: Apocalypse (2016)
* Logan (2017)
* Deadpool 2 (2018)
* Dark Phoenix (2019)
* The New Mutants (2020)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q840291
* Multimedia: Magneto (comics) / Q840291
# Ali Baba

    Artikulu hau literatura-pertsonaiari buruzkoa da; enpresa gaitzat duena beste hau da: «Alibaba Group»
Ali Baba (arabieraz: علي بابا‎ ʿAlī Bābā ) Mila gau eta bat gehiago kontakizunetako historia bateko protagonista da, hain zuzen ere, Ali Baba eta Berrogei Lapurrak ipuinekoa. Ali Baba artisau pobreak, halabeharrez, berrogei lapurren haitzuloan sartzeko sekretua aurkitzen du. Sesamo, zabal zaitez! esanez, atea irekitzen da, eta bertan pilatuta dagoen altxorretako parte batez jabetzen da Ali Baba. Gaiztaginen eskuetan jausirik, hil egin nahi dute, baina bera hil ordez, Murjane jopu asmotsuari esker, lapur guztiak hilko dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q488875
* Multimedia: Ali Baba / Q488875
# Carl Carlson

Carl Carlson Simpsondarrak telesaiaren pertsonai bat da.

## Deskribapena

Zentral Nuklearran egiten du lan. Bati dago Lenny Leonardekin, eta Homer Simpsonen lagun mina da. Noizean behin Moeren Tabernara joaten da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1509213
# Lenny Leonard

Lenford "Lenny" Leonard Simpsondarrak telesaiaren pertsonai bat da.

## Deskribapena

Zentral Nuklearran egiten du lan. Bati dago Carl Carlsonekin, eta Homer Simpsonen lagun mina da. Noizean behin Moren Tabernara joaten da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1644810
# Obradoiro enparantza

Obradoiro enparantza edota Obradoiro plaza (galizieraz: Praza do Obradoiro; gaztelaniaz: Plaza de Obradoiro) Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Santiago Compostelakoa hiriburuan dagoen enparantza bat da, hain zuzen ere, Santiago de Compostelako katedralaren aurrealdean kokatzen den enparantza da. Bertan, katedralaz gain, beste hainbat eraikin nabarmen ere topa daitezke: Raxoi jauregia, San Xerome ikastetxea edota Errege Katolikoen ostatua esate baterako.
Done Jakue Bidea burutzen duten erromesen topagune nagusia da, batzuk euren erromesaldia hemen amaitzen dute, beste batzuk aldiz, Fisterrako lurmuturreraino ere joan ohi dira. Era berean, hiri honetako eta Galiziako hainbat mota ezberdinetako manifestaldi eta ekitaldien ohiko kokalekua ere izan ohi da.

## Iruditegia

* Errege Katolikoen ostatua
* Santiago de Compostelako katedrala eta Obradoiro enparantza
* Gauez
* Kale saltzailea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7638209
* Multimedia: Obradoiro Square / Q7638209
# Rocky Balboa

Robert «Rocky» Balboa fikziozko zinema-pertsonaia da. Jatorri italiarreko boxeolari estatubatuarra da, eta 1976ko Rocky filmean agertu zen lehen aldiz. Bertan, hasiera batean "The Bucket of Blood" ezizeneko munta txikiko borroka-klub batean boxeatzen zuen. Bitxia bada ere, Apollo Creed boxeoko txapeldunak, Ameriketako Estatu Batuen independentziaren 200 urteak ospatzeko bere borroka izarrerako eustailerik aurkitu ez duenez, boxeo hiztegi batean bilatzen du, eta deigarria egiten zaio Balboaren izengoitia, "The Italian Stallion"- euskaraz: «italiar sementala»-, eta, beraz, Rockyri erronka botatzen dio titulua irabazteko aukera bat emateko. Borroka horretatik aurrera, Rockyk pentsaezina dena lortzen du, eta bere ibilbidea modu imajinaezinean igotzen hasten da, bere espiritu menderaezinari eta onena izateko erabakiari esker. Ondoren, Rocky frankizia honela garatu zen: Rocky II (1979), Rocky III (1982), Rocky IV (1985), Rocky V (1990), Rocky Balboa (2006), Creed (2015), Creed II (2018) eta Creed III (2023).
Rocky Balboak boxeatzeko ezker estilo berezia du, baina ondorengo filmetan bere estiloa aldatzen doa, eskuinarekin boxeatzen ikastetik kolpeak emanez bere bizkortasuna eta azkartasuna areagotzera.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) King, Susan. (2016-1-11). «Golden Globes: Sylvester Stallone wins by a knockout» Los Angeles Times.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2289535
* Multimedia: Rocky Balboa / Q2289535
# Monte do Gozo

Monte do Gozo (eusk: 'Alaitasunaren mendia') Santiago de Compostelako muinoa da. Bertatik Donejakue Bidea egiten duten erromesek Santiago de Compostelako katedrala ikusten dute lehendabizikoz. Eukaliptoz beterik, herrigunetik hiru kilometrotara dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1568704
* Multimedia: San Marcos - Monte do Gozo / Q1568704
# Daredevil

Daredevil (euskaraz Gizon ausartegia), Matthew Michael "Matt" Murdocken alter ego eta fikziozko superheroia da, eta Marvel Comicsek argitaratutako komiki estatu batuetan agertzen da. Stan Lee idazle eta editorea eta Bill Everett artistak sortu zuten Daredevil, Jack Kirbyren ekarpen zehaztu gabearekin. Pertsonaia agertu zen lehen aldiz #1 (1964ko apirila) komikien Zilarrezko Aroan. Frank Miller idazle eta artistaren eragina 1980ko hamarkadaren hasieran. Daredevil ere bai ezaguna ezaguna da "Beldurrarik gabeko gizona" eta "Hell's Kitchen-eko deabrua" ezizeneekin.

## Fikziozko biografia

Matt Murdock New York hiriko Hell's Kitchen auzoan bizi den mutiko bat da, substantzia erradioaktibo batekin kutsatu ostean itsu geldituko dena. Ezer ikusi ez arren, erradioaktibitatearen ondorioz bere gainontzeko zentzumenak ohikotik haratago findu eta hobetuko zaizkio. Bere aita Jack Murdock izeneko boxeolaria da, borrokaldi batean bere burua irabazten uzten ez denez gangster talde batek erail egingo du. Mattek bere aitaren hiltzaileak topatzeari ekingo dio, horretarako Daredevil superheroian bilakatuko da, ondoren hiriko beste gaizkile arrikutsuegoi aurre egingo die, tartean Bullseye eta Kingpin.
Columbiako Zuzenbide Eskolan Franklin "Foggy" Nelson lagun eta laugarren mailako lagunarekin graduatu ondoren ere abokatu bihurtu da.

## Zinema

Daredevil hainbat komunikabidetan agertu da, serie animatuetan, bideojokoetan eta "hot toys"ere badauka . Rex Smith izeneko aktorea "The Trial of the Incredible Hulk" 1989ko telebistarako filmean pertsonaiaren erretratua egin zuen lehen aldiz zuzenean, eta gero Ben Affleckek 2003ko Daredevil filmean. Berrikiago, Charlie Cox-ek Daredevil interpretatu zuen Marvel Television, Daredevil (0000-2018), The Defenders (2017) Netflix-en eta Marvel Studios "Spider-Man No Way Home" (2021) filmetan, Marvel-en Zinemaren Unibertsoan girotuta.
* Daredevil (filma): 2003an Mark Steven Johnsonek zuzendu eta Ben Affleck, Jennifer Garner, Michael Clarke Duncan, Colin Farrell, Joe Pantoliano, Jon Favreau eta David Keith aktoreek antzeztutako filma.

## Afiliazio-taldeak

Denboraldi batez inongo taldetakoa izan ez zen arren, Daredevil "Defenders" eta "Avengers" ohorezko kide eta noizbehinkako laguntzailea da. Marvel Knights izeneko taldea sortzen ere saiatu zen, Viuda Negra, Caballero Luna, Cloak eta Dagger eta Shang-Chirekin batera. Gainera, Capitan America vengadorea "New Avengers" taldean parte egitea eskaini zion, baina Mattek hasiera batean baztertu egin zuen proposamena, gobernuak komunikabideei erakutsi baitzien haren nortasun zibila, eta, bere buruaren aurkako jazarpena hasi ondoren, ez zuen izan nahi "New Avengers" talde berriko gainerako kideak beren arazo pertsonaletan sartzea,konpentsazio gisa, Echo (lehen "Ronin"-a) gomendatu zion beraren ordezka zezan. Avengers eta X-Men arteko gudaren aurreko egunetan, Indar Fenixaren etorrerak Hoperen bila bultzatuta, Daredevil "New Avengers" taldean elkartu zen bere bandoan borrokatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q327553
* Multimedia: Daredevil and his cast / Q327553
# Jakuetar Urte Santu

Jakuetar Urte Santua, Jagobatar Urte Santua edota Compostelar Urte Santua (galizieraz: Ano Santo Xacobeo edota Ano Santo compostelán) Done Jakueren jaieguna, uztailaren 25a, igandean ospatzen den urte santuari deitzen zaio. Hau 6-5-6-11 urtealdika jazotzen da (mendearen azken urtea biurtekoa ez denean salbu, orduan 7 edo 12 urtealdietako etenak eman baitaitezke), hortaz, mendero hamalauen bat Jakuetar urte izan ohi dira.

## Urteen taula

XX. eta XXI. mendeetako Jakuetar urteak :
| | +6 | +5 | +6 | +11 |
| +28 | 1909 | 1915 | 1920 | 1926 |
| +28 | 1937 | 1943 | 1948 | 1954 |
| +28 | 1965 | 1971 | 1976 | 1982 |
| +28 | 1993 | 1999 | 2004 | 2010 |
| +28 | 2021 | 2027 | 2032 | 2038 |
| +28 | 2049 | 2055 | 2060 | 2066 |
| +28 | 2077 | 2083 | 2088 | 2094 |

## Kanpo estekak

* Zatoz Compostelara, Jakuetar urteari buruzko webgune moinografikoa
* Datuak: Q1595338
* Multimedia: Xacobeo / Q1595338
# Gambit (Marvel Comics)

Iceman, euskaraz Ganbito, jaiotzez izenez Remy Etienne LeBeau, Marvel Comics komiki argitaletxearen superheroi bat da eta X-Men superheroi taldeko kideetako bat. Chris Claremont eta Jim Leek sortu zuten eta lehenbiziko aldiz X-Men komiki aldizkariaren 14. zenbakian agertu zen (1990ko uztaila). New Orleans hirian jaiotako cajun superheroia da, hortik bere frantses izena.
Bere ahalmenak honakoak dira: objektu bizigabeak energia zenetiko lehergarriaz kargatzeko gaitasuna; objektuen energia potentziala energia zinetikoan bilaka dezake, beren molekulak azeleratuz ondorio lehergarriak lortuz; xarma hipnotikoa; gizakiazgaindiko arintasuna; aurrez-aurreko borrokan eta estretegian trebea; lapur aditua; gainera bera babesten duen indar eremu ikustezin txiki batek inguratzen du eta zaurietatik osatzen laguntzen dio. Lanbidez lapurra da.

## Zinema

Zineman Taylor Kitsch aktoreak antzeztu du.
* X-Men Origins: Wolverine (2009)
* Datuak: Q2639150
* Multimedia: Gambit (comics) / Q2639150
# Hulk (komikia)

    Artikulu hau Marvel Comics argitaletxeko superheroiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hulk».
Hulk Marvel Comics etxeko komikietako super-heroi bat da. 1962an Stan Lee eta Jack Kirby komikigileek sortu zuten. Lehenbiziko aldiz 1962ko maiatzeko The Incredible Hulk #1 komikian agertu zen.
Hulk Bruce Banner doktorearen alter ego oldarkorra da. Banner istripuz gamma bonba baten erradiazioaren eraginpean jarri zenean sortu zen. Orduan, Banner Hulk bilakatu zen, Bannerren bizitzan arazoak besterik ez zituen ekartzen munstro erraldoia. Leeren esanetan pertsonaia Jekyll doktorea eta Hyde jauna eta Frankenstein pertsonaien nahasmena da..

## Zinema eta telebista

Telebistan Bill Bixbyk David Banner eta Lou Ferrignok Hulk antzeztu zuten.
Zineman Eric Bana, Edward Norton eta Mark Ruffalo aktoreek antzeztu dute.
* Hulk (2003)
* The Incredible Hulk (2008)

## Erreferentziak

* ↑ DeFalco, Tom. (2003-5-5). The Hulk: The Incredible Guide. Londres: DK Publishing, 200 or. ISBN 978-0789492609..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188760
* Multimedia: Hulk / Q188760
# Joe Quimby

Joseph Diamond "Joe" Quimby edota Quimby alkatea Simpsondarrak estatubatuar marrazki bizidun telesaileko fikziozko pertsonaia bat da. Bere lehenbiziko agerpena 1990eko urriaren 7an aireratutako Bart Gets an "F" atalean izan zen.

## Pertsonaia

Springfield udalerriko alkatea da eta Alderdi Demokratako politikaria. Ted Kennedy politikariaren parodia omen da eta Kennedy familiaren hainbat senide politikarietan oinarrituta sortu zuten.
Politikari ustelaren estereotipoa da, eta haren ezaugarri eta ahulezia guztiak ditu. Izaera berekoia, inongo eskrupulurik gabea, ustela, bizizalea, parrandazalea, lotsagabea, gonazalea eta putazalea du. Bertako mafiarekin harremanak ditu, herriko putetxeko ohiko bezeroa da eta bere emaztea etengabe engainatzen du, beti emakumez inguratua dago (gehienak emagalduak), politika helburua baino parranda egin eta ongi pasatzeko aitzakia besterik ez du. 1986an lehenbiziko aldiz alkate hautatu zutenetik, hurrengo hauteskunde guztietan alkate aukeratua izan da, noski, berak noizbait aitortu duenez azpijokoak, bozka erosketa eta ezkutuko bide ustelak erabiliz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q745472
# Botafumeiro

Botafumeiroa (galizierazko hitza, «ke-barreiatzailea» esan nahi duena) Compostelako Donejakueko katedralaren ikurrik ospetsuena da, intsentsu ontzi erraldoi bat. Gordeta egoten da, baina, lanean jartzeko ordua heltzen denean, tenpluaren sabaian ezarritako mekanismotik zintzilikatu eta zabuka mugiarazten dute tiraboleiro izeneko sei-zortzi gizonek, abitu gorriz jantzita.
Botafumeiroa, berez, meza berezi batzuetan baizik ez du erabiltzen katedralak, ospakizun liturgikoen egutegi bati jarraituz. Hala ere, beste edozein egun eta mezatan lanean jartzen dute, katedralari 300 euro inguru ordainduz gero; ordaindutako saio horietan, ohikoetan bezala, mezara etorritako edonorentzat dago ikusgai, baita ordaindu ez dutenentzat ere.
Meza berezi horietatik kanpora, La Alcachofa («alkatxofa») esaten dioten intsentsu-ontzia jartzen dute, eta ez dute botafumeiroa bezala sabaitik zintzilik zabuka erabiltzen.

## Historia

XII. mendeko Codex Calixtinus dokumentuari XIII. mendean eginiko albo ohar batek aipatzen du lehenengoz botafumeiroa, turibulum magnum («intsentsu ontzi handia») izenarekin. Erromesak nekatuta eta zikin heltzen ziren. Intsentsuak usain desatseginak kentzeko balio zuen; gainera, jendeak uste zuen efektu profilaktikoa zuela izurriteen eta epidemien aurka. Eta, jakina, intsentsua erretzea liturgiako parte garrantzitsua ere bada: «Jainkoari egindako otoitza» da.
Geroztik, bost botafumeiro erregistratu dira historian: lehena, Luis XI.a Frantziakoak oparitua, zilarrezkoa, 1499an Katalina Aragoikoa katedrala bisitatzen ari zela Prateríasko atea jo zuena; bigarrena, istripu haren ondoren egindako botafumeiro berria, 1622 arte iraun zuena, zilarrezkoa hura ere; hirugarrena, haren ordez jarritakoa, zilarrezkoa, Napoleondar gerretako Iberiar Penintsulako Gerran frantses soldaduek 1809an ebatsia; laugarrena, haren ordez jarritakoa, burdinazkoa, XIX. mendearen erdialderaino iraun zuena; eta bosgarrena, 1851z geroztik erabiltzen dutena, hasieran letoiz hutsezkoa eta 51 kilokoa, 2006an zilarreztatu zutenetik 53 kilo pisatzen duena.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «El botafumeiro, de la A a la Z», La Opinión A Coruña, 2010-07-24.
* ↑ (Gaztelaniaz) Pontevedra, Silvia R.. (2007-07-11). «Debú para peregrinos ingleses» El País (Noiz kontsultatua: 2010-12-08).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Otero Ricart, J. A.. (2010-03-28). «Tiraboleiros» La Opinión A Coruña.
* ↑ (Galizieraz) «Solicitar o Botafumeiro», SantiagoTurismo.com webgunea (Santiago de Compostelako turismo webgune ofiziala). Eskuratze data: 2010-12-08.
* ↑ (Galizieraz) «O Botafumeiro», SantiagoTurismo.com webgunea (Santiago de Compostelako turismo webgune ofiziala). Eskuratze data: 2010-12-08.
* ↑ (Gaztelaniaz) Pontevedra, Silvia R.. (2010-07-24). «El primer libro del Botafumeiro saca a la luz sus leyes físicas» El País.

## Ikus, gainera

* Intsentsua
* Intsentsu ontzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112542
* Multimedia: Botafumeiro / Q112542