OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1960ko Espainiako Itzulia

1960ko Espainiako Itzulia Itzuli Handi honen 15. edizioa izan zen. 1960ko apirilak 29 eta maiatzak 15 artean ospatu zen horietako bi bikoitzak izan ziren 17 etapatan banatutako 3566 kilometroko ibilbidea eginez itzuliaren hasiera izan zen Gijon eta amaiera izan zen Bilbo artean.
80 txirrindularik parte hartu zuten edizio honetan, horietatik proba 24k amaitu zutelarik.
Garailea izan zen Franz De Mulderrek proba 34,575 kilometro orduko bataz besteko abiaduran bete zuen. Bere herkide Arthur Decabooter puntukako sailkapenaren garailea izan zen, eta Groene Leeuw taldekako sailkapenaren garailea izan zen. Belgiar protagonismoa soilik mendiko sailkapenean, Antonio Karmanyk irabazitakoa, eta tarteko helmugen sailkapenean, Vicenç Ituratek irabazitakoa, eragotzi zen.
Etapa erregina izan zen 14. etapan, Gasteizen amaitu zena, Federico Martín Bahamontes eta Itzuliaren antolakuntzaren arteko enfrentamendu bat gertatu zen. Toledotar txirrindulariak Julio San Emeteriori lasterketan jarraitzen uzteko eskatu zuen, kontrolez kanpo heldu bazen ere. Bahamontesek lasterketatik erretiratzearekin mehatxatu zuen bere eskakizuna bete ezean, azkenean hala izan ez zen arren. Hurrengo egunean Bahamontesek pelotoitik ihes egin zuen, ondoren gelditu eta pelotoiak harrapatua izateko, azkenean pelotoitik oso atzean geratu eta helmugan garailegandik ordu bete beranduago iristeko. Lasterketako medikuak, beranduago, "Toledoko arranoa"k apendizitia zuela adierazi zuen.

## Taldeak

| Taldea | Taldeko liderra |
| Faema | Antonio Suárez |
| Magnat - Rochet | Francis Anastasi |
| Groene Leeuw | Noël Foré |
| EMI | Charly Gaul |
| Taldea | Taldeko liderra |
| KAS | Carmelo Morales |
| Ferrys | Vicenç Iturat |
| Licor 43 | Antonio Gómez del Moral |
| Majestad | Jesús Loroño |

## Sailkapenak

Honakoak izan ziren edizio honetan jokatu ziren bost sailkapenen emaitzak:
Sailkapen nagusia :
| 1. | Frans De Mulder | Belgika | GRO | 103h 05' 57s |
| 2. | Armand Desmet | Belgika | GRO | + 15' 21s |
| 3. | Miguel Pacheco | Espainia | L43 | + 19' 24s |
| 4. | Antonio Karmany | Espainia | KAS | + 22' 03s |
| 5. | Juan Campillo | Espainia | KAS | + 29' 50s |
| 6. | Fernando Manzaneque | Espainia | FAE | + 31' 58s |
| 7. | Salvador Botella | Espainia | FAE | + 32' 58s |
| 8. | Benigno Aspuru | Euskadi | KAS | + 35' 08s |
| 9. | Jesús Loroño | Euskadi | MAJ | + 38' 11s |
| 10. | Arthur De Cabooter | Belgika | GRO | + 44' 42s |
Puntukako sailkapena :
| 1. | Arthur De Cabooter | Belgika | GRO | 189 puntu |
| 2. | Juan Campillo | Espainia | KAS | 214 puntu |
| 3. | Franz De Mulder | Belgika | GRO | 239 puntu |
Mendik sailkapena :
| 1. | Antonio Karmany | Espainia | KAS | 65 puntu |
| 2. | Antonio Suárez | Espainia | FAE | 55 puntu |
| 3. | Franz De Mulder | Belgika | GRO | 44 puntu |
Tarteko helmugen sailkapena :
| 1. | Vicenç Iturat | Espainia | 19 puntu |
Taldekako sailkapena :
| 1. | Groene Leeuw | Belgika | GRO | 310h 18' 00s |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q387475
# Juan Txillida Ameztoi

Juan Txillida Ameztoi (Donostia, 1956 - ibidem, 2024ko abenduaren 15a) gipuzkoar pintore eta eskultorea izan zen. Gonzalo Txillida pintorearen semea.
Estilo erabat pertsonala landu du 1981ean lehen aldiz Donostiako Alga galerian jendaurrean bere lanak aurkeztu zituenetik. Marrazki idealizatu, leun eta delikatua landu zuen lehen urteetan, baina, collagegintzan ere aritu ondoren, 1998. urtean eskulturari lotu zitzaion, eta horixe izan da azken urteetan jorratu duen alorra. Inguruko espazioari ere egitura guztiz berezia ematen dioten eskultura figuratibo txikiak eta berak eskultura bizigarriak deitzen dituenak landu ditu gehienbat, begirada bakar batean objektuaren plano guztiak utzi nahi dituztenak. 1981etik 2001 urtera arte hogei bakarkako erakusketa egin ditu, margogintzari eskainiak 1998ra bitartekoak, Donostiako La Colchonería eta Errenteriako Gaspar galerietan gehienbat. Taldekako hamabi bat erakusketatan ere parte hartu du hogei urte horien buruan, 1996ko Los seis Chillida erakusketa barne. 1999an, bestalde, Donostiako Benta Berri auzoko Parrokia berrian ikusgai dauden bi eskultura egin zituen: Kristo eta Andre Maria, bere aita Gonzalo Txillidak eginiko muralarekin batera aldare nagusiaren osagarri artistiko garrantzizkoenak direnak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12261075
# Rasidar Kalifa-herria

Rasidar Kalifa-herria (arabieraz: الخلافة الراشدية‎, al-‘Abbasiyun), edo Ondo Gidatutako Kalifa-herria, lehendabiziko lau kalifek edo ondo gidatutako kalifek kaliferria zuzendu zuten aldia da.
Une gorenean, Arabiar penintsulatik Mediterraneoko ekialdera, Kaukasora, Iparraldeko Afrikara, Irango goi-ordokira eta Erdialdeko Asiara hedatu zen. Ordu arte izandako inperiorik zabalena izan zen.

## Lau kalifen zerrenda

* Abu Bakr
* Umar ibn al-Jattab
* Uthman ibn Affan
* Ali ibn Abi Talib

## Erreferentziak

* ↑ Rein Taagepera (1979), "Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.", Social Science History, 3. Lib., 115-138. orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12490507
* Multimedia: Rashidun Caliphate / Q12490507
# Ali ibn Abi Talib

Alī ibn Abī Ṭālib (arabieraz: علي بن أﺑﻲ طالب‎, ʕaliː ibn ʔæbiː t̪ˤɑːlib; 598ko urriaren 23a – 661eko urtarrilaren 28a), Ali izenaz soilik ezaguna, Mahoma islamdar profetaren lehengusu eta suhia izan zen, 665 eta 661 artean kalifa izan zena. Sunitek laugarren kalifa Rashidun, baita azkena ere, zela diote, xiitek berriz bera lehendabiziko "Imam" zela eta bere ondorengoak Mahomaren ondorengo zuzenak direla diote. Eztabaida honek Ummah edo musulmanen komunitatea xiitar eta sunitar adarren artean banatu zuen.

## Bizitza

Iturri askoren arabera, batez ere xiitar iturrien arabera, Ali Mekako Kaaba santutegian jaiotako pertsona bakarra da. Aita Abu Talib ibn Abd al-Muttalib eta ama Fatima bint Asad zituen arren, Mahomaren etxean hezia izan zen gosealdiaren ondorioz (Abu Talibek Mahoma umezurtza zenean bere etxean hartu zuen).
Mahomak goi-agerkundea izan zuenean, Ali bere mezua onartzeko lehendabiziko "gizona" (10 urte zituen) izan zen eta handik aurrera Islama zabaltzeari ekin zion
Ali Medinara migratu zen, Mahomak egin eta berehala. Bertan zeudela, Mahomak Aliri Jaungoikoak Fatima bere alaba Aliri ezkon zitezen emateko agindu ziola esan zion. Profetaren suhi bilakatuta islam hedatzeko lagundu zuen.
Uthman ibn Affan hirugarren kalifa hil zenean, Sahabak (Mahomaren kideek) laugarren kalifa hautatu zuten. Hala ere, guda zibila sortu eta 661ean, Kufako meskitan otoitz egiten zegoela erail zuten.
Bere gorpua Imam Aliren meskitan hilobiratuta dago.

## Erreferentziak

* 1 2 Encyclopædia Iranica. Ali ibn Abitalib. .
* ↑ Euskaltzaindia. (2016-09-30). (PDF) 181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak. Iruñea, 12 or..
* 1 2 3 4 Nasr, Seyyed Hossein. Ali. in: Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica, Inc..
* ↑ Steigerwald, Diana. Ali ibn Abi Talib. in: Encyclopaedia of Islam and the Muslim world. 1 MacMillan ISBN 0028656040..
* Datuak: Q39619
* Multimedia: Ali / Q39619
# Maria Esquivel Vizuete

María Esquivel Vizuete, "La Culantra" goitizenez ezaguna (Azuaga, Badajoz, Extremadura, 1911ko martxoaren 11 - Sevilla, Andaluzia, 1943ko otsailaren 12a) gerrilari antifrankista izan zen.Heriotzara kondenatu eta fusilatu egin zuten.

## Bizitza

Rafael Esquivel Márquez eta María Manuela Vizuete Morenoren alaba, neskamea ogibidez, 1932an Cipriano Diéguez Bella “El Perrero” izengoitiz ezaguna zen gerrilari eta herrikidearekin zibilez ezkondua, bere jaioterrian eman zituen gerrako urteak, Francisco Fernández Gaute Espainiako Kreditu Bankuko zuzendariaren etxean neskame. Gaute izan zen sinatu.eta agintari frankistei jokabide-txosten bat igorri zien Mariaren aldeko pertsona bakarra, urte batzuk geroago atxilotu zutenean.
1940ko udaberrian mendiratu zen bere senarrarekin batera. Errepresioaren biktima izan zen, atxilotu eta Azuagako Guardia Zibilaren kuartelean, Alanisko (Sevilla) Guardia Zibilaren kuartelean eta Sevillako probintzia-espetxean giltzapetu zuten. Senarra hil egin zuten. Maria haurdun zegoen eta espetxean erditu zen eta umea adopzioan utzi behar izan zuen bere gogoz kontra.
1941eko abenduaren 2an. Hurrengo urtean, 1942an heriotzara kondenatu zuten.
1943ko otsailaren 12an fusilatu zuten Sevillako hilerriko horman. Haren gorpuzkiak "Rotonda de los Fusilados" izeneko hilobi komunean daude.

## Aintzatespenak

* 2011an Frankismoaren aurkako gerrilariak omentzeko eta jendaurrean aitortzeko ekitaldia egin zen Alasko hilerrian, bertan Maria Esquivel Vizuete omendu zuten, Cipriano Dieguez eta Jose Rubiorekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ Serrano, María. (2016-12-17). «Sagrario Vera, María Esquivel , Josefa Bermejo. Una historia “desconocida” de mujeres guerrilleras» www.publico.es (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* ↑ «Las mujeres en la guerrilla andaluza (I) | El Independiente de Granada» www.elindependientedegranada.es (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* ↑ Maria Esquivel. Todos los nombres.org. .
* ↑ «Guerrilleros Manchegos: "Las mujeres en la guerrilla (2)"» Diario digital de Tomelloso y Castilla-La Mancha (Noiz kontsultatua: 2024-12-17).
* ↑ «Mujeres andaluzas. Biograf�a. Mujer historia feminismo Andaluc�a» www.historiamujeres.es (Noiz kontsultatua: 2024-12-17).
* ↑ «Lista de personas de Azuaga fusiladas por el franquismo» 15Mpedia (Noiz kontsultatua: 2024-12-16).
* ↑ «Listado de mujeres que actuaron en la guerrilla antifranquista» www.elsaltodiario.com (Noiz kontsultatua: 2024-12-17).
* ↑ Dimemarchena. (viernes, 25 de noviembre de 2011). «DIGNIDAD Y MEMORIA: ACTO DE HOMENAJE Y RECONOCIMIENTO PÚBLICO EN EL CEMENTERIO DE ALANIS (SEVILLA) A GUERRILLEROS ANTIFRANQUISTAS.» DIGNIDAD Y MEMORIA (Noiz kontsultatua: 2024-12-17).
* ↑ Memorfia historikoa. Omenaldia.. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131459401
# Sistotrema confluens

Sistotrema confluens Hydnaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da egokia sukalderako.
Sinonimoak: Hydnum sublamellosum, Hydnum lamellosum, Hydnotrema confluens, Irpex confluens, Sistotrema membranaceum, Sistotrema confluens var. membranaceum, Irpex anomalus, Sistotrema sublamellosum, Sistotrema ericetorum, Trechispora ericetorum.

## Deskribapena

Kapela: 3 cm artekoa, laua edo konikoa, pixka bat deprimitua, ertza uhindu irregularra, batzuetan beste ale batzuekin bat eginda. Kapelaren azala lehorra, tomentu finarekin, zurixkatik kremara eta horira biratzen du.
Himenioa: Ezten oso dekurrenteekin, zuri-krema kolorekoak.
Ezten dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten ezternak.
Hanka: Substratuan sakon sartzen da, zuri-hori kolorekoa, oinarri ilunagoarekin.
Haragia: Ehundura mehearekin, zuria, bigunetik larrukarara biratzen du. Usain handi eta iraunkorrarekin.
Etimologia: Confluens epitetoa bere formagatik du.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Bere generoan nahastezina, oin garatuagatik eta erresupinatu gabeagatik,(azalean zabaldua, kapela gabe). Hydnum eta Phelledon generoen antzekoa da, batez ere Phellodon confluens-en . antzekoa. Sistotrema generoko 50 espezie daude.

## Sasoia eta lekua

Pinu termofiloen eta erretxinadunen orratzen azpian.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 507 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ (Gaztelaniaz) GN Granada natural.
* ↑ Sistotrema confluens: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10689920
* Multimedia: Sistotrema confluens / Q10689920
# Schizopora paradoxa

Schizopora paradoxa Schizoporaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Hydnum obliquum, Sistotrema digitatum, Hydnum pseudoboletus, Xylodon digitatum, Polyporus versiporus, Irpex deformis, Irpex obliquus, Thelephora paradoxa, Sistotrema alneum, Irpex paradoxus, Xylodon obliquus, Xylodon deformis, Kneiffiella paradoxa.

## Deskribapena

Basidioma: Fruitua guztiz erresupinatua, substratuari itsatsita zenbait cm-ko luzera eta 1-4 mm-ko lodiera duen gainazala osatuz, krema-zuri kolorekoa.
Himenoforoa: 1 eta 4 cm bitarteko poroez osatua, angeluarrak, irregularrak edo labirintikoak, batzuetan irekiak orri txikiak eratuz zuri-krematik horixkara doan kolorekoak, ertza argiagoa.
Haragia: Gaztetan biguna, gogorra eta larrukara helduaroan.
Etimologia: Paradoxa epitetoa grekotik dator, bitxia, paradoxikoa, esan nahi duen, “paradoxus” hitzetik. Bere formagatik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Himenioa antzeko Polyporus-en ia berdina du eta behaketa mikroskopikoa saihestezina da.

## Sasoia eta lekua

Arrunta da hostozabalen eta koniferoen egurrean.

### Banaketa eremua

Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 533 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Aranzadi, zientzia elkartea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Velazquez Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Catalogo micológico. Banco de setas.
* ↑ Schizopora paradoxa: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10546503
* Multimedia: Schizopora paradoxa / Q10546503
* Espezieak: Schizopora paradoxa
# Cortinarius mussivus

Cortinarius mussivus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Cortinarius russeoides, Hebeloma mussivum, Meliderma mussivum, Phlegmacium russeoides .

## Deskribapena

Kapela: 3,5 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, ganbil-lautu-titiduna, irregular samarra, likatsua hezetasunean, distiratsua lehorrean, arre uniforme kolorekoa, edo orban marroi edo sepia koloreko tipikoekin hondo hori-berdexkaren gainean.
Orriak: Hasieran horixka-berdexka kolorekoak, gero arre-oliba antzekoak, forma aldakorrekoak: meheak edo lodiak, itsatsiak edo dekurrenteak, ez oso estu, ertz argiagoarekin eta sarri koskekin.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 4 eta 10 cm bitarteko garaietakoa eta 0,7 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, zilindrikoa oinarrira mehetua, klabiformea ere bai, potoloa izan edo mehea izan, hori bizi berdexka koloreekin, oinarriraino arre koloreak hartzen ditu; betea, gero barnehutsa.
Haragia: Hori zikin kolorekoa, usain sarkor bereizgarriarekin, atsegina ez, zapore gozokoa, heldu gabeko artoarena bezalakoa.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Russeoides epitetoa latinetik dator, gorria esan nahi duen “russus” hitzetik. Gorrirako joera duelako.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Karaktere diferentzial nabarmenena bere usain sarkor eta iraunkorra da, denbora luzez usaintzean goragalea eta buruko mina sor ditzakeena.

## Sasoia eta lekua

Koniferoen basoetan edo mistoetan, kare-lurretan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa (batez Alpeak eta Eskandinavia ere).

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 155 or. ISBN 84-282-0541-X (T.3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Cortinarius mussivus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10607167
* Multimedia: Cortinarius mussivus / Q10607167
# Cortinarius multiformis

Cortinarius multiformis Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria da, baina identifikazioa ziurtatzeko azterketa mikroskopikoa egin behar da, eta, beraz, praktikoagoa ez jasotzea.
Sinonimoak: Phlegmacium multiforme, Gomphos multiformis.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, ganbila erdi lau-ganbila. Ertza biribildua, mehea, ildaskatu gabea. Azal likatsua, hori-okre antzeko uniforme kolorekoa, eta errezel unibertsaletik datozen zuntzexka erradial ilunagoekin eta errezel zuri baten hondarrekin.
Orriak: Nahikoa estu, orritxo ugarirekin nahasita, zurbilak, hasieran zurixkak, gero krema kolorekoak eta bukaeran herdoil kolorekoak esporengatik.
Hanka: Irmoa, betea, 5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 1,5 cm bitarteko lodierakoa, lehorra, distiratsua, zetadun-fibrilosoa, hasieran zuria, gero, okre argia gortinatik gora eta marroi-okre antzekoa gortinatik behera. Erraboila alboan, oinarrian zurixka. Gortina zuria eta iheskorra.
Haragia: Lodia, lehenbizi irmoa, gero biguna, zurixka, zertxobait okre antzekoa erraboilean. Oinarriekin marroi-horixkan erreakzionatzen du.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Multiformis epitetoa latinetik dator, era askotara, esan nahi duen "multiformis" hitzetik. Duen itxura aldakorragatik.

## Jangarritasuna

Jan daiteke, baina hobe ez jatea, Cortinarius asko ez baitira behar bezaka aztertu.

### Nahasketa arriskua

Talde bereko zenbait espezie nahiko antzekoak dira, hala nola: Cortinarius ochropallidus, Cortinarius gracilior, Cortinarius polymorphus.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean, haritzen azpian.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Europa, Errusia, Kazakhstan, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 448 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 227 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 224 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 210 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Cortinarius multiformis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11882203
* Multimedia: Cortinarius multiformis / Q11882203
# Cortinarius odoratus

Cortinarius odoratus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Toxikoa ez bada ere, kalitate gastronomiko eskasa du.
Sinonimoak: Cortinarius joguetii, Cortinarius prasinus f. joguetii.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik laura, erdia pixka bat loditua, ertza apur bat biribildua. Kapelaren azala mamitsua, likatsua, berde-horixka kolorekoa, erdia ezkatatsua eta ilunagoa, fibrila horiekin.
Orriak: Eskotatuak, estu, zuzenak, marjinatuak (koska batek oinari lotuak), kapelaren kolorekoak, helduaroan marroira biratzen dute, koskadun ertza.
Hanka: 4 eta 7 cm bitarteko garaierakoa, horixka, erraboil marjinatuarekin. Gortina lodiarekin, gaztetan kolore argikoa, okre kolorea hartzen du esporak jaurtitzean.
Haragia: Lodia, berdexka kapelaren azalaren azpian eta hori-berdexka erraboilean. Azafrai-lorearen usaina du eta zehaztu ezinezko zaporea. Espora-jalkina okre kolorekoa.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Cortinarius ionochlorus delakoarekin nahas daiteke, honek orri moreak ditu. Cortinarius atrovirens espeziearekin ere bai, honek piperbeltzaren usaina du, berde ilun kolorekoa da eta mendiko izeietan hazten da.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Hostozabalen basoetan (pagoa, haritza). Karbonatua duten lurzoruetan.

### Banaketa eremua

Euskal Herria, Alpeak, Alemania, Suedia, Espainia, Frantzia, Suitza, Austria, Danimarka, Erresuma Batua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 210 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Cortinarius odoratus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10431502
# Cortinarius ochroleucus

Cortinarius ochroleucus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du sukaldaritzako baliorik. Ez da jangarritzat hartzen.
Sinonimoak: Dermocybe ochroleuca, Gomphos ochroleucus.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, zuri krema kolorekoa, gero okre kolorekoa bihurtzen da, ez du kolore biziagorik hartzen uretan pasatzean, ozta-ozta likatsua.
Orriak: Okre zurbila.
Hanka: 6 cm inguruko luzera du eta 0,8 cm inguruko lodiera, ardatz itxurakoa eta sustrai antzeko batekin, zuria.
Haragia: Zurbila, mikatza, errefau usain arinarekin edo eztiarenarekin.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Hain kolore argiak bereizten du espezie hau. Cortinarius eburneus likatsuagoa da. Cortinarius causticus delakoak haragi gozoa du (nahiz eta azala oso mingotsa duen)

## Sasoia eta lekua

Udazkenean eta neguaren hasieran. Zuhaitz hostozabalen azpian.

### Banaketa eremua

Europa, Ipar Amerika.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel.. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 204 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Cortinarius ochroleucus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10460157
* Multimedia: Cortinarius ochroleucus / Q10460157