# Régine Crespin

Régine Crespin (Marseilla, Frantzia, 1927ko otsailaren 23a – Paris, Frantzia, 2007ko uztailaren 5a) sopranoa izan zen. Bigarren Mundu Gerratik Frantzian agertutako soprano dramatiko handi bakartzat hartua da eta Lucienne Bréval (1869-1935) eta Germaine Lubin (1890-1979) ospetsuen ondorengoa.
1950ean, lehenengo hiru sari lortu zituen Parisko Kontserbatorioan. Mulhousen (1950) eta Parisko Operan (1951) Richard Wagnerren Lohengrin lanean aritu zen. 1957an, Francis Poulencen Karmeldarren elkarrizketak lanaren frantsesezko bertsioan parte hartu zuen.
1958an, Bayreuthen, Wagnerren Parsifal kantatu zuen, eta izugarrizko arrakasta lortu zuen. Munduko antzoki eta hiri nagusietan aritu zen, besteak beste, Viena, Londres, Milan, Chicago, Buenos Aires, New York, eta behin baino gehiagotan Bayreuthen. 1976-1992 bitartean kantu-irakaslea izan zen Parisko Kontserbatorioan, eta hainbat emanaldi eskaini zituen leku berezia emanez Lied-ari (Hugo Wolf, Robert Schumann) eta frantses melodiari (Hector Berlioz, Claude Debussy, Poulenc).

## Bizitza

Marseillan jaio zen, eta bost urte zituela Nimesera joan zen familia. Bigarren Mundu Gerrako gabeziek eta amaren alkoholismoak eragin handia izan zuten bere haurtzaroan. Baccalauréat lortzeko azterketak porrot egin zuenean hasi zituen musika ikasketak. Aitak Parisko Kontserbatorioan ikasteko baimena eman zion, eta bertan Suzanne Cesbron-Viseur, Georges Jouatte eta Paul Cabanelen irakaspenak jaso zituen.

## Abeslari ibilbidea

Orkestrarekin eman zuen lehen kontzertua 1947ko apirilean izan zen, Theatre Ancièn de Nimesen, E. Carrière. 1950ean Mulhousen debuta egin zuen Elsa de Lohengrin bezala, beste iturri batzuen arabera, Reimsen egin zuen debuta, 1948an, Charlotte de Werther izenez. Bere lehen urte profesionalak probintziako opera antzokietan eman zituen, non Giacomo Pucciniren La Tosca abestu zuen - frantsesez - Fausto operaren Margarita, Aida, Fiordiligi, Figaroren Ezteiak operako kondesa, Don Giovanniren Donna Anna, Boris Godunov-en Marina, Oberonen Rezia, eta bere kuttuna zen Gabriel Fauréren Penélope, 1956an Parisera eraman zuena. Urte horretan egin zuen debuta atzerrian Otelo operaren Desdemona Bilbon.

### Sopranoa (1950-1972)

Bere eite itzelak eta bitarteko oparoek, soinuaren inguratzaileak eta testuaren enuntziazioan eta intentzioan paregabeko dotoreziak pribilegiozko kokagune batean kokatzen dute XX. mendeko abeslarien artean. La Leona ezizena jarri zioten, jaiotzez frantziar xarma zuena, heroi alemaniarrei berotasuna eman ziena, eta aristokrazia mediterraneoei. Batez ere Richard Wagnerren errepertorioan, Frantziako errepertorioaren errebalorizazioan eta Hector Berliozen epiketan nabarmendu zen, eta Italiako spintoen errepertorioan arrakasta handia izan zuen, hala nola Tosca (Giacomo Puccini), Santuzza (Cavalleria Rusticana), La Gioconda (Amilcare Ponchielli) eta Giuseppe Verdiren paperetan (Amelia, Leonora eta Desdémona Otelon).

## Nazioarteko ospea

Nazioarteko arrakasta 1958an iritsi zen, Wieland Wagnerrek, konpositore eta zuzendari eszeniko iraultzailearen bilobak, Bayreutheko Jaialdian Parsifalen Kundryrako aukeratu zuenean. Lou Brouder hizkuntzalariarekin ezkondu zen, alemanieraz trebatu baitzuen zeregin horretarako. Bayreuth-en eta beste antzoki batzuetan ibilbide gogoangarria egin zuen wagneriar dramatiko gaztearen paperetan, hala nola Senta (Der fliegende Holländer), Elisabeth (Tannhäuser), Elsa (Lohengrin) eta Siglinda zoragarri gisa Die Walküre-n. Hurrengo urtean Glyndebourne-ko Jaialdian Mariscala interpretatu zuen Elisabeth Söderström-en arrosaren zaldunarekin batera.
1961ean Buenos Aireseko Colon antzokiko publikoa bereganatu zuen, Parsifaleko Kundry eta Richard Straussen Mariscala interpretatuta. 1962an Tosca eta Gabriel Fauréren Penelope interpretatzeko itzuli zen, 1964an Berliozen Les Troyens monumentalaren Casandra y Dido bikoitzean eta Glucken Ifigenia Iphigenie in Tauriden, 1965ean Jules Masseneten Charlotte de Werther, berriz ere Tosca eta Marguerite Berliozen La condenación de Fausto lanean. 1969an Kundry abestera itzuli zen, eta 1976an Carmen. 1987an La Medium eta Chaikovskiren La dama de picas obrekin agur esan zuen Buenos Airesen.
1962an, Der Rosenkavalier-en Mariskala, arrakasta errepikatu zuen Lotte Lehmann-ek zuzendutako New Yorkeko Metropolitan Operan egin zuen debutean, Richard Strauss-en Mariskalarik gustukoena, bere ondorengo izendatu zuena. METen Amelia, Senta, Elsa, Kundry, Charlotte, Tosca, Carmen abestu zituen, eta 1967an Sieglinde Die Walküre-n, Herbert von Karajanek zuzenduta, Birgit Nilsson Brunilda interpretatuta. 1977an, Francis Poulencen Dialogues de Carmélites estreinatu zuen, ingelesez, Madame de Croissy Priora zaharra pertsonaia egin zuen, eta paper horrekin agur esan zien 1987an metropoliko entzuleei. 1957an, Crespinek Frantziako Palais Garnier-en Poulenc-en operaren estreinaldian parte hartu zuen, eta Madame Lidoine Priora berriaren rola konposatu zuen berarentzat. 1989an erretiratu zen.
Bere ibilbideko beste antzoki garrantzitsu batzuk Chicagoko Opera Lirikoa (1962an debut amerikarra), San Frantzisko Opera, Vienako Estatu Opera, Berlingo Opera Alemaniarra, Glyndebourneko Jaialdia, Salzburgoko Jaialdia eta Parisko Opera izan ziren. Azken horretan betidanik izan zituen harreman tirabiratsuak (1974an Les contes d'Hoffmann-en antzezpenetan zalapartak egon ziren). La Scalan Ildebrando Pizzettiren Fedra abestu zuen, Covent Garden Senta eta Fidelion; New Yorken Masseneteko Maria Magdalena oratorioa biziberritu zuen, eta Aix-en-Provenceko Jaialdian, Ariadne auf Naxos.

### Mezzosopranoa (1973-89)

1973tik aurrera, baliabideak gutxitu eta akutuak galdu zituenean, mezzosopranoaren erregistrorako eta errepertoriorako trantsizioa arrakastatsua izan zen, eta Carmen lanean nagusitu zen, Offenbachen operetetan (Gerolsteingo dukesa handia, La perichole eta La belle Helene) edo Jules Masseneten Dulcinea Don Quijote lanean, eta dohain histrioniko handiak behar zituzten izaera roletan (Gian Carlo Menottiren The Medium, Poulencen Carmélitesen Madame de Croissy eta Piotr Ilitx Txaikovskiren La dama de Picas laneko kondesa).

## Discografia nagusia

* Beethoven, Scena e Aria Ah perfido!, Schippers
* Berlioz, Les nuits d'eté, Ansermet
* Berlioz, Les Troyens (exc.), Pretre
* Berlioz, La condenación de Fausto, Monteux
* Bizet, Carmen, Lombard
* Fauré, Penélope, Hillebrecht
* Gluck, Iphigenie in Tauride (exc), Sebastian, Teatro Colón
* Massenet, Don Quichotte, Kord
* Offenbach, La vie parisienne, Plasson
* Offenbach, La gran duquesa de Gerolstein (La Grand-Duchesse de Gerolstein), Plasson
* Offenbach, La Perichole, Plasson
* Poulenc, Diálogos de carmelitas,(Mme. Lidoine) Dervaux, 1958
* Poulenc, Diálogos de carmelitas,(Mme. de Croissy), Marty, 1980
* Ravel, Sheherazade, Ansermet
* Schumann, Liederkreis Op.39, Wustman
* R.Strauss, Der Rosenkavalier, Solti
* R.Strauss, Der Rosenkavalier (exc), Varviso
* Wagner, Die Walküre (Sieglinde), Solti
* Wagner, Die Walküre (Brünnhilde), Karajan
* Wagner, Parsifal, Knapperstsbusch
* Wagner, Wesendonck Lieder, Pretre
* Arias italianas, Downes
* Arias francesas, Etcheverry
* Arias de Verdi, Wagner, Rossini y Berlioz, Ackermann
* Songs Ravel and Satie, Wustman
* Prima Donna in Paris, Sebastian
* Régine Crespin, A Portrait (4 CD)
* The very best of Régine Crespin
DVD
* Régine Crespin: Berlioz, Faure, Schubert, Ravel, etc.
* Metropolitan Opera Centennial
* Escenas de Un ballo in maschera con Franco Corelli.
* Tosca: I lived for Art - Entrevista a famosas intérpretes de Tosca de Puccini.

## Erretiroa eta bizitza pribatua

1989an, agertokitik erretiratu zen, baina Parisko Kontserbatorioan eta San Frantziskoko eta New Yorkeko Masterclassetan irakasten jarraitu zuen.
1969an dibortziatu zen Lou Bruderrengandik, ez zuen seme-alabarik izan.
2007ko uztailaren 5ean Parisen hil zen minbiziaren aurkako borrokaren ondorioz. Parisko Père-Lachaiseko hilerriko 87. sektorean daude haren gorpuzkiak.

## Sariak eta aintzatespenak

* 1972an Frantziako Gobernuaren Ohorezko Legioko Zaldun Gurutzea eman zioten.
* 1982an Domina Ofiziala eta 1994an Commandeur des Arts et des Lettres. 2005ean New Yorkeko Metropolitan Opera Guildek ematen duen Opera News saria jaso zuen.
* 1982an La vie et l'amour d'une femme (ingelesez On Stage, Off Stage: A Memoire) autobiografia argitaratu zuen. Bertan, bere bizitza profesionala, pribatua eta minbiziaren aurkako borroka kontatzen ditu ausardiaz.
* Bere izena daraman arrosa du (Rose Régine Crespin).

## Anekdotarioa

* Damutu egin zen Herbert von Karajan zuzendariak Giuseppe Verdiren Don Carlo lanean Elizabeth de Valoisen rola hartzea proposatu zionean,behin eta berriz eskatu ziolako.
* Bere ahots-emaria handia bezain zaila zen mikrofonoek atzemateko, horregatik DECCA zigiluko soinu-ingeniariek Frantziako kanoia deitzen zioten.
* Georges Delbard baratzezain ospetsuak bere izena daraman arrosa sortu zuen (Rose Régine Crespin)

## Erreferentziak

* ↑ «Régine Crespin _ AcademiaLab» academia-lab.com (Noiz kontsultatua: 2024-10-19).
* ↑ «Régine Crespin | enciclopedia.cat» www.enciclopedia.cat (Noiz kontsultatua: 2024-10-19).
* ↑ (Frantsesez) «Régine Crespin et Bernard Haitink dans Shéhérazade de Maurice Ravel» France Musique 2024-09-25 (Noiz kontsultatua: 2024-10-19).
* ↑ http://odb-opera.com/joomfinal/index.php/les-dossiers/46-les-chanteuses/62-hommage-a-regine-crespin-interview
* ↑ «- YouTube» www.youtube.com (Noiz kontsultatua: 2024-11-01).
* ↑ «L'ELEGANCE ET LA GOUAILLE - l'Humanite» web.archive.org 2008-06-01 (Noiz kontsultatua: 2024-11-01).
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Bibliografia

* Régine Crespin - La vie et l'amour d'une femme, Mémoires, 1982, Fayard (ISBN 2-213-01162-1)
* Régine Crespin - A la scène, à la ville, 1999, Actes-Sud (ISBN 2-7427-1347-6)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q290464
* Multimedia: Régine Crespin / Q290464