OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Saratu Gidado

Saratu Mohammed Gidado, Daso ezizenez ere ezaguna, (Chiranchi, 1968ko urtarrilaren 17a – Kano estatua, 2024ko apirilaren 9a) nigeriar aktorea izan zen, batez ere hausazko filmetan antzezteagatik ospea lortu zuena.

## Bizitza

Saratu Gidado Nigeriako iparraldeko Gombe estatuan jaio zen. Kano estatuko lehen hezkuntzako eskola batean ikasi zuen.
2000n egin zuen debuta zineman, Sarauniya Moviesek ekoitzitako Linzami Da Wuta filmean. Gainera, Nagari, Gidauniya, Mashi eta Sansani telesailetan antzeztu zuen, besteak beste. Guztira 100 film eta telesail baino gehiagotan agertu zen.
Muhammad Lawan enpresaburuarekin ezkondu zen, eta Kannywood industriako lehen emakumezko aktore ezkondua izan zen.
Gehienetan antagonistak antzezten zituen, eta emakume gaiztoen paperak egitea gustatzen zitzaiola baieztatu zuen.
2024ko apirilaren 9an hil zen lotan, 56 urte zituela, eta islamiar tradizioen arabera lurperatu zuten.

## Filmografia hautatua

| Urtea | Izenburua | Pertsonaia | Oharrak |
| 2000 | Linzami Da Wuta | | |
| 2005 | Sakace | | Bideoa |
| 2005 | Fil'azal | Hadiza | Bideoa |
| 2005 | Daham | | |
| 2007 | Bakar tukunya | | Bideoa |
| 2007 | Takunsaka | | Bideoa |
| 2007 | Sameeha | | |
| 2008 | Sabon shafi | Baba Uwani | Bideoa |
| 2008 | Sammatsi | | Bideoa |
| 2008 | Yayan baiwa | | Bideoa |
| 2008 | Gabas | | Bideoa |
| 2008 | Mu rike amana | | Bideoa |
| 2012 | Gani Gaka | | |
| 2013 | Oga Abuja | | |
| 2013 | Gabar Cikin Gida | | |
| 2014 | Ibro Ba Sulhu | | |
| 2016 | There's a Way | | |
| 2017 | Ba Tabbas | | |
| 2018 | Kawayen Amarya | Haj. Bara | |
| 2019 | Karki Manta Dani | Mama Jummai | |
| 2019 | Akeelah | Umma | |
| 2021 | Fanan | Mama | |
| 2021 | Alaqa | Haj Suwaiba | Telesaila |
| 2022 | Lamba | | |

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Gim, Fatima. «I am the only married Hausa Muslim woman that is still into active acting – Kannywood actress, Saratu Gidado Daso» Neptune Prime 2021-06-29 (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).
* ↑ (Ingelesez) «Top 10 Northern actresses» Modern Ghana 2008-03-14 (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).
* 1 2 (Ingelesez) «Saratu Gidado» Hausafilms (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).
* ↑ (Ingelesez) Lere, Mohammed. «Kannywood’s Saratu Gidado marries again» Premium Times 2013-07-05 (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).
* ↑ (Ingelesez) Ugbodaga, Kazeem. «Popular Nigerian actress in sudden death» PM News 2024-04-09 (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).
* ↑ (Ingelesez) «I’m the only married woman that is still into acting – Daso» Blueprint 2017-08-07 (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).
* ↑ (Ingelesez) «Why I like playing role of wicked women – Daso» Blueprint 2021-08-27 (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).
* ↑ (Ingelesez) Bahara, Hafsat Bello. «JUST-IN: Veteran Kannywood Actress Saratu Daso Is Dead» Leadership 2024-04-09 (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).
* ↑ (Ingelesez) «Saratu Gidado (1968-2024)» IMDb (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70215424
* Multimedia: Saratu Gidado / Q70215424
# Shehu Shagari

Shehu Usman Aliyu Shagari (Shagari, Sokoto, 1925eko otsailaren 25a - Abuja, 2018ko abenduaren 28a) Nigeriako 6. presidentea izan zen 1979tik 1983ra. 1983ko abenduaren 31an Muhammadu Buharik zuzendutako estatu kolpe bategatik kargutik kendu zuen.
* Datuak: Q380668
* Multimedia: Shehu Shagari / Q380668
# Umaru Yar'Adua

Umaru Musa Yar'Adua (Katsina, 1951ko abuztuaren 16a - Abuja, 2010eko maiatzaren 5a) nigeriar politikaria izan zen. 2007ko maiatzaren 29tik 2010eko maiatzaren 5ean hil zen arte Nigeriako Errepublikako 13. Estatu Burua eta 4. Presidentea izan zen.
1999ko maiatzaren 29tik 2007ko maiatzaren 29ra Katsina estatuko gobernadorea izan zen. Iruzur salaketa ugari izan ziren arren, 2007ko apirilaren 21eko presidentetza hauteskundeetako irabazletzat jo zuten eta maiatzaren 29an kargua hartu zuen. 2009ko azaroaren 23an Saudi Arabiara eraman zuten perikarditisaren tratamendua hartzera. Nigeriara 2010eko otsailaren 24an itzuli eta maiatzaren 5ean hil zen.

## Erreferentziak

* ↑ Gorabehera handiekin egin dira hauteskundeak Nigerian Berria.info
* ↑ Nigeriako presidentetza hartu du Umaru Yar'Aduak, protesta artean Berria.info
* ↑ Nigeriako presidentea hil da, bihotzeko arazoengatik Berria.info
* Datuak: Q104705
* Multimedia: Umaru Yar'Adua / Q104705
# Ese Brume

Ese Brume (1996ko urtarrilaren 20a) nigeriar atleta bat da, luzera jauzian espezializatua. Hiru aldiz Afrikako senior txapelduna da luzera jauzian eta 7.17m-ko marka pertsonala du.
Brume luzera jauziko urrezko domina izan zen 2013ko Afrikako Junior Atletismo Txapelketan, 2014ko Commonwealtheko Jokoetan, 2014ko Afrikako Senior Atletismo Txapelketan eta 2015eko Afrikako Junior Atletismo Txapelketan. Nigeria ere ordezkatu zuen 2014an Atletismoko Junior mailako Munduko Txapelketan .
Brumek Nigeria ordezkatu zuen 2016ko Olinpiar Jokoetan, non luzera jauziko finalean 5. postuan sailkatu zen 6,81 m-ko jauzi batekin.
Brumek brontzezko domina irabazi zuen 2019ko Dohako Munduko Atletismo Txapelketan luzera jauzi proban, 6,91 m-ko jauziarekin eta 2020ko Tokioko Udako Olinpiar Jokoetan, 6,97 m-ko jauziarekin.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Luzera jauzia |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Doha Qatar | 03 ! | Luzera jauzia |
| Afrikako txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2014 | Marrakex Maroko | 01 ! | Luzera jauzia |
| 2016 | Durban Hego Afrika | 01 ! | Luzera jauzia |
| 2018 | Abuja Nigeria | 01 ! | Luzera jauzia |
| Commonwealth Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2014 | Glasgow Eskozia | 01 ! | Luzera jauzia |
| Afrikako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Rabat Maroko | 01 ! | Luzera jauzia |
| Afrikako txapelketak (Sub20) ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2013 | Bambous Maurizio | 01 ! | Luzera jauzia |
| 2013 | Bambous Maurizio | 01 ! | 4x100m |
| 2013 | Bambous Maurizio | 02 ! | Jauzi hirukoitza |
| 2015 | Addis Abeba Etiopia | 01 ! | Luzera jauzia |
| 2015 | Addis Abeba Etiopia | 01 ! | 4x100m |
| 2015 | Addis Abeba Etiopia | 01 ! | Jauzi hirukoitza |
| 2015 | Addis Abeba Etiopia | 03 ! | 100m |

## Titulu nazionalak

* Luzera jauzia: 2014, 2016, 2017

## Marka pertsonalak

* 100 metro - 11,41 seg ( Bursa 2019)
* Luzera jauzia – 7.17 m

## Erreferentziak

* ↑ «Glasgow 2014 - Ese Brume Profile» results.glasgow2014.com (Noiz kontsultatua: 2022-02-11).
* ↑ «Report: women's long jump final – Rio 2016 Olympic Games | REPORT | World Athletics» www.worldathletics.org (Noiz kontsultatua: 2022-02-11).
* ↑ «Ese BRUME | Profile | iaaf.org» www.iaaf.org.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16634998
* Multimedia: Ese Brume / Q16634998
# Ibijoke Faborode

Ibijoke Faborode (Oxun estatua, Nigeria, XX. mendea) Nigeriako ekintzailea da, gero eta emakume gehiago politika munduan aritu daitezen bultzatzen duena. 2022. urtean BBCk 100 emakume inspiratzaileen zerrendan sartu zuen.

## Hezkuntza eta lana

Faborode Nigerian Historiako eta Nazioarteko Harremanetako goi-mailako ikasketak egin zituen, Frantzian proiektuen kudeaketan, eta Ingalaterranen presa-analisian London School of Echonomicsen. 2014. urtean Ibijoke The Africa Report aldizkarian hasi zen lanean, Pariseko egoitzan, Afrikako marka handientzako eta gonernuetarako komunikazio-kanpainak kudeatuz. 2017. urtean, Erresuma Batuko Kanpo Gaietako Sailaren ardurak hartu zituen, Mendebaldeko Afrikan politika harremanak, merkataritza eta inbertsioak bultzatuz.

## Aktibismoa

2019ko abenduan, Electher izeneko erakunde politiko panafrikarraren sorkuntzan parte hartu zuen, emakumeak kontzientziatu eta prestatu egiten dituena politika munduan lan egin dezaten. 2022an, Afrikako 2.000 emakume inguru prestatuak zituen. 2023ko hauteskunde orokorren aurrean, #Agender35 proiektuarekin aurrera egin zuen, US$ 10 milioi emateko 1.000 emakume ahalduntzeko eta 35 hautagai prestatzeko helburuarekin 2023rako. APP bat ere prestatu zuen Hauteskunde-datuak aztertzeko.
2021. urtean, London School of Echonomics erakundearen 2021eko Africa Summit bileraren zuzendarikidetza bereganatu zuen.

## Aitortza

* 2022. urtean BBCk 100 emakume inspiratzaileen zerrendan sartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ BBC 100 Women 2022: Who is on the list this year? - BBC News. .
* 1 2 Two Nigerians Make BBC’s 2022 List Of 100 World Inspiring, Influential Women | Sahara Reporters. .
* 1 2 Ibijoke Faborode. .
* ↑ stakeholders, Engaging critical. Ibijoke Faborode - Co-founder and Executive Director, ElectHER. .
* ↑ Preparing Women for Politics in Nigeria. 2021-04-15.
* ↑ Ibijoke Faborode: Advancing Inclusion of Women in Politics – THISDAYLIVE. .
* ↑ ElectHER | Center for Civic Justice. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115650492
# Wunmi Mosaku

Oluwunmi Mosaku (Zaria, Nigeria, 1986) Nigerian jaiotako aktore britainiarra da. Telebistako roletan egin zen ezaguna, bereziki BBC Two-ko Moses Jones telesailean (2009) eta ITVko Vera telesailean (2011-2012). BAFTA TV saria irabazi zuen 2016an Damilola telefilmean Gloria Taylorren rola egiteagatik. 2021etik aurrera, Hunter B-15 rolean egin da ezagun Marvel Unibertsoko (MCU) Loki telesailean.

## Biografia

Mosaku Zarian jaio zen, Nigerian, eta, ondoren, Manchesterrera, Ingalaterrara, joan zen familiarekin, urtebete zuenean. Trinity Church of England High School eta Xaverian kolejioan izan zen ikasle. Gurasoak Nigerian irakasleak ziren, baina ezin zituzten lan berak egin Erresuma Batuan. Amak negozio bat hasi zuen eta aita Nigeriara itzuli zen. Mosakuk Arte Dramatikoaren Errege Akademian (RADA) ikasi zuen, eta 2007an graduatu zen.
Mosaku 2007an hasi zen antzezpen lanean, Pedro Calderón de la Barcaren Munduko Antzerki Handiaren produkzio batean. Antzerkian jarraitu zuen lanean hurrengo urteetan.
2008an, National Portrait Galleryko Underexposed erakusketetako lehenengoan agertu zen. Britiania Handiko komunitate beltzaren talentua nabarmentzeko erakusketa izan zen. 2009an, BBC Two-ko Moses Jones telesailean agertu zen, eta, lan horregatik, emakumezko aktorerik onena irabazi zuen Erroma Fikziozko Zinemaldian.
Bere heroi pertsonalak zerrendatzeko eskatu zitzaionean, Mosakuk bere amona Anike Adisa aipatu zuen: "hainbeste irakaspen irakatsi zizkidan". Albert Finney aktorea RADA-ra joateko inspirazioa izan zela ere bai; eskola horretako William Gaskill ere bai, eta Paul Newman (antzezpenengatik zein ahalegin filatropikoengatik) eta Oprah Winfrey baita.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «Wunmi Mosaku» artikulutik itzulia izan da, 2024-04-14 data duen 1218921705 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2024-04-14 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ «TEN MINUTES WITH... WUNMI MOSAKU» Arise Live.
* ↑ Saner, Emine. (5 January 2018). «Bafta-winner Wunmi Mosaku: 'I'm glad my eyes were opened after Brexit. It was an outburst of ugliness'» The Guardian.
* ↑ Wunmi Mosaku credits. tvguide.com.
* ↑ (Ingelesez) Wise, Louis. (23 December 2018). «Wunmi Mosaku interview: Idris Elba's new Luther sidekick on how she got into acting by watching Annie» The Times.
* 1 2 RADA Student & graduate profiles - Wunmi Mosaku. rada.ac.uk.
* 1 2 «Wunmi Mosaku, Stage and screen actress» National Portrait Gallery (Noiz kontsultatua: 2024-05-06).
* ↑ Big winners at the third Rome Fiction Festival 2009. variety.com 11 June 2009.
* ↑ «Wunmi Mosaku: my heroes and heroines» The Telegraph (United Kingdom).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q541803
* Multimedia: Wunmi Mosaku / Q541803
# Nneka

Nneka Egbuna (Warri, Nigeria, 1980ko abenduaren 24a) hip-hop, reggae eta soul estiloak lantzen dituen alemaniar-nigeriar kantaria da.

## Bizitza eta karrera
### Haurtzaroa

Nneka Egbuna Warrin jaio zen, aita nigeriarra du eta ama alemaniar aldiz alemaniarra. Nigeriako ekialdean bizi den Igbo herriko izena da Nneka, eta "ama gorena, amarik onena" esan nahi du. Warrin hazi zen, Nigeriako deltaren eskualdean. Lehen Hezkuntza Delta Steel Company eskolan ikasi zuen eta bigarren mailako ikasketak Nigerian National Petrolum-en egin zituen. Nneka oso gaztetatik hasi zen kantuan, eskolan eta elizako koruan. Hanburgora, joan ondoren, abeslari izateko ahaleginak egin zituen, antropologia-ikasketak egin bitartean.

### Karrera profesionala

2003z geroztik, Nneka DJ Farhot ekoizle eta DJ-arekin elkarlanean aritu zen. Abeslari gazteak entzuleen arreta erakarri zuen 2004an, Sean Paul ragga dancehall artistaren teloilari gisa.
2005eko udazkenean grabatu zuen lehen albuma, Victim of Truth. Lan hori Alemanian, Ingalaterran, Frantzian, Nigerian eta Japonian ere saldu zen, kritika onak jasoz. Kontzertu ugari eman zituen albumaren kaleratzeari jarraiki.
2008ko otsailean, "No longer at Ease" bigarren lana atera zuen. Albumaren izenburua Chinua Achebe idazlearen lanean oinarritzen da. Abesti gehienen gaia politikoa da, Nigerreko deltako biztanleen patua eta Nnekaren aberriko ustelkeria aipatzen ditu, esperientzia pertsonala eta kritika politikoa konbinatuz eta soula, hip-hopa eta reggaea nahastuz. Heartbeat singlea Alemaniako Top 50an sartu zen. Hurrengo hilabeteetan Nnekak Italian, Portugalen eta Frantzian ibili zen biran. Lenny Kravitzen teloilari ere izan zen.
2009ko azaroan, Nneka Estatu Batuetara joan zen lehen aldiz kontzertuak jotzera. 2010eko otsailaren 2an bere hirugarren albuma, Concrete Jungle, plazaratu zuen, bere lehen bi albumen bilduma. "Kangpe" abestia EA Sports FIFA 2010 bideojokoaren soinu-bandan ere aurkezten da.
2011ko irailaren 26an Soul Is Heavy albuma atera zuen. 2015ean plazaratu zuen hurrengo lana, My Fairy Tales.

## Musika estiloa

Nahiz eta Nnekak errapeatu baino gehiago kantatzen duen, haren hitzetan hip-hopa da bere musika-sustrai eta inspirazio-iturri nagusia. Fela Kuti eta Bob Marley ere aipatzen ditu eraginen artean, eta musikari garaikideen artean Mos Def, Talib Kweli eta Lauryn Hill.
Nnkaren kantuen hitzak haren esperietzia islatzen dute, Nigeriako bizipenak eta Europako garaia. Haren abestiek kapitalismoarekin, pobreziarekin eta gerrarekin zerikusia duten arazoak azpimarratzen dituzte, eta sarritan mezu moralak eta bibliako erreferentziak dituzte. Zenbait musika-iruzkingilek Erykah Badu eta Neneh Cherryrekin alderatu izan dute.

## Diskografia
### Albumak

* 2005: Victim Of Truth
* 2008: No longer at Ease
* 2009: To and Fro
* 2010: Concrete Jungle
* 2011: Soul Is Heavy
* 2015: My Fairy Tales

### Parte hartzeak

* 2016: Bonhomme Deluxe taldearekin.

## Erreferentziak

* ↑ 'Rhymes and punishment', The Sunday Times, 23 August 2009
* ↑ AllMusic. Nneka - biography

## Kanpo estekak

* Datuak: Q291431
* Multimedia: Nneka / Q291431
# Blessing Oborududu

Blessing Oborududu, (Gbanranu, Nigeria, 1989ko martxoaren 12a), 68 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari nigeriarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen borroka librean Nigeria ordezkatuz; Tamyra Mensah estatubatuarraren atzetik eta Alla Txerkasova ukrainiarraren eta Meerim Zhumanazarova kirgizistandarraren aurretik sailkatu zen.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Emakumezkoa, borroka librea 68 kg. |

## Erreferentziak

* ↑ «Blessing Oborududu» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "International Wrestling Database" www.iat.uni-leipzig.de Noiz kontsultatua: 2021-08-09. (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4926326
* Multimedia: Blessing Oborududu / Q4926326
# Blessing Okagbare

Blessing Oghnewresem Okagbare-Otegheri (1988ko urriaren 9a) kirolari ohi nigeriarra da, luzera jauzian eta abiadura probetan espezializatua. Olinpiar eta Munduko Txapelketetako domininaduna da luzera jauzia, eta 200 metroko munduko dominaduna da. Emakumeen Commonwealth-eko Jokoen 100 metroko errekorra ere mantentzen du, 10,85 segundorekin. Gaur egun, 11 urteko debekua betetzen ari da, munduko atletismoaren dopinaren aurkako hainbat arau hausteagatik. Debeku hori 2032ko uztailaren 30ean bukatuko da.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2008 | Pekin Txina | 02 ! | Luzera jauzia |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2013 | Mosku Errusia | 02 ! | Luzera jauzia |
| 2013 | Mosku Errusia | 03 ! | 200m |
| Commonwealth Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2014 | Glasgow Eskozia | 01 ! | 100m |
| 2014 | Glasgow Eskozia | 01 ! | 200m |
| 2014 | Glasgow Eskozia | 02 ! | 4x100m |
| 2018 | Gold Coast Australia | 03 ! | 4x100m |
| Afrikako txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2010 | Nairobi Kenya | 01 ! | 100m |
| 2010 | Nairobi Kenya | 01 ! | 4x100m |
| 2010 | Nairobi Kenya | 01 ! | Luzera jauzia |
| 2012 | Benin Benin | 02 ! | 100m |
| 2014 | Marrakex Maroko | 01 ! | 100m |
| 2014 | Marrakex Maroko | 01 ! | 4x100m |
| 2018 | Asaba Nigeria | 01 ! | 4x100m |
| Munduko Errelebo txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2015 | Nassau Bahamak | 01 ! | 4x200m |
| Kopa Kontinental ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2010 | Split Kroazia | 03 ! | 100m |

## Erreferentziak

* ↑ «The Disciplinary Tribunal has banned Nigerian sprinter Blessing Okagbare for 10 years for multiple breaches of the @WorldAthletics Anti-Doping Rules.» Twitter.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177199
* Multimedia: Blessing Okagbare / Q177199
# Ekei Essien Oku

Ekei Essien Oku, jaiotzez Eyo, (Calabar, 1924ko urtarrilaren 22a – 2004ko urriaren 16a) nigeriar liburuzain, historialari eta idazlea izan zen. Nigeriako lehen liburuzain tituludunetako bat izan zen, eta Nigeriako emakumezko liburuzain nagusia ere bai.

## Bizitza

Oku Calabarren jaio zen 1924ko urtarrilean. Nigerian ikasi zuen, besteak beste Lagosko Queen's Collegen. Hasiera batean irakasle lanetan aritu zen, liburuzain lanetan hasi aurretik. Geroago Londresera bidali zuten Ipar Mendebaldeko Unibertsitate Politeknikoan (gaur egun Londresko Iparraldeko Unibertsitatea) ikastera. Ikasketak amaituta, Nigeriara itzuli zen, eta 1953an liburuzain tituludun izatera iritsi zen Nigeriako lehen emakume bilakatu zen. 1964an Nigeriako lehen emakumezko liburuzain nagusi bihurtu zen eta kargu horretan Calabarren eta Lagosen jardun zuen.
1989an The Kings and Chiefs of Old Calabar (1785-1925) liburua kaleratu zuen. Horretarako misiolariek egindako erregistroak aztertu zituen, esklaboen matxinadaren garaikoak barne, eta esklaboak beren jabeen aldekoak zirela ondorioztatu zuen.
2000n, BBCk Okuren ibilbidearen profila egin zuen bere African Perspective azterketa batean.
Essien Oku buruzagiarekin ezkonduta zegoen eta hiru seme-alaben ama zen.
2004ko urriaren 16an hil zen, 80 urte zituela.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Behrendt, Stephen; Latham, A. J. H.; Northrup, David. The Diary Of Antera Duke, An Eighteenth-century African Slave Trader. (Noiz kontsultatua: 2024-10-03).
* ↑ (Ingelesez) Falade, Tomi. «Nyaknno Osso: Celebrating Lifetime Of Library Expedition» Independent 2021-08-21 (Noiz kontsultatua: 2024-10-03).
* 1 2 (Ingelesez) Udo, Mary. «Oku, Ekei Essien» Biographical Legacy and Research Foundation 2017-02-20 (Noiz kontsultatua: 2024-10-03).
* 1 2 3 (Ingelesez) Bellagamba, Alice; Greene, Sandra E.; Klein, Martin A. African Voices on Slavery and the Slave Trade. 1, The Sources Cambridge University Press (argitaratze data: 2013-05-13), 446 or. ISBN 978-0-521-19470-9. (Noiz kontsultatua: 2024-10-03).
* ↑ (Ingelesez) «Nigeria Pioneers» NigeriaRoute jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2017-03-29) (Noiz kontsultatua: 2024-10-03).
* 1 2 (Ingelesez) «African Perspective - Historian Ekei Essien Oku - BBC Sounds» BBC (Noiz kontsultatua: 2020-05-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q94695894
# Josephine Onyia

Josephine Onyia Nnkiruka (1986ko uztailaren 15a) Nigerian jaiotako atleta espainiar ohia da, eta 100 metroko hesi proban espezializatu zen. Espainia ordezkatu zuen 2008ko Pekingo Joko Olinpikoetan.
2008ko bilera batean clenbuterolagatik positibo eman zuen. Atletismoko Espainiako Federazioak, atleta ez zigortzea erabaki zuen, bi aldiz negatiboa eman baitzuen clenbuterol positiboko proba egiteko unean. Hala ere, IAAFk kasua Kirolaren Arbitraje Auzitegira eraman zuen. CASek IAAFren apelazioa berretsi zuen, eta Onyia bi urtez etenda egon zen. Aurreko emaitzak baliogabetu egin ziren, eta atletari lortutako lorpen guztiak kendu zizkien. Bereizitako bi proba positiboak dopatzeari buruzko arauen arau-hauste bakartzat hartu ziren, ez baitzioten lehenengo probaren berri eman bigarren proba positiboa egin arte. Bi urteko lehia debekua jaso zuen, 2010eko azaroaren 10ean amaitu zena.
2015eko abuztuan jakinarazi zen Onyiak positibo eman zuen berriro Espainiako atletismo-txapelketetan esteroide anabolikoak erabiliz, ondoren, betiko debekua jaso zuela jakinarazi zuten.

## Kirol Lorpenak

Europako Pista Estaliko Txapelketak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2008 | Mosku | 01 ! | 60m hesi |

## Erreferentziak

* ↑ Josephine Onyia. Sports Reference. Retrieved on 2011-02-01.
* ↑ La española Josephine Onyia, suspendida dos años por el TAS. El País (2009-10-07). Retrieved on 2009-10-07.
* ↑ Athletics: Ban for Onyia. Sky Sports (2009-10-07). Retrieved on 2009-10-07.
* ↑ Onyia da positivo por cuarta vez, abc.es, 22 August 2015

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3072974
# Agnes Osazuwa

Agnes Osazuwa (Benin hiria, Nigeria, 1989ko ekainaren 26a) 100 metro eta 200 metroetan espezializatutako nigeriar atleta bat da. Pekineko 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen 4 × 100 metroko erreleboan.

## Kirol ibilbidea

2008an zilarrezko domina irabazi zuen Pekingo Joko Olinpikoetan 4 x 100 metroko erreleboetan, 43.04 segundoko denborarekin. Belgikaren atzetik eta Brasilen aurretik egin zuen, bere taldekideak Gloria Kemasuode, Halimat Ismaila, Oludamola Osayomi eta Franca Idoko izan zirelarik.

### Txapelketak

| Data | Lehiaketa | Lekua | Emaitza | Proba | Denbora |
| 2008 | Olinpiar jokoak | Pekin | 2 | 4 × 100 m | 43 s 04 |
| 2010 | Afrikako txapelketak | Nairobi | 4 | 100 m | 11 s 33 |
| 2010 | Afrikako txapelketak | Nairobi | 1 | 4 × 100 m | 43 s 45 |
| 2010 | Kopa kontinentala | Split | 3 | 4 × 100 m | 43 s 88 |
| 2011 | Munduko txapelketak | Daegu | 5 | 4 x 100 m | 42 s 93 |
| 2011 | Afrikar jokoak | Maputo | 1 | 4 x 100 m | 43 s 34 |
| 2016 | Olinpiar jokoak | Rio de Janeiro | 7 | 4 x 100 m | 43 s 21 |
Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba | Marka |
| 2008 | Pekin ( Txina) | 02 ! | 4x100 metro | 43.04s |

### Errekorrak

| Proba | Errendimendua | Lekua | Data |
| 100 metro | 11 s 33 | Nairobi | 2010eko uztailaren 29a |
| 200 metro | 23 s 75 | Kaduna | 2009ko otsailaren 20a |

## Erreferentziak

* ↑ «Agnes OSAZUWA» Olympics.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2826932
# Erediauwa

Erediauwa (1923ko ekainaren 22a - 2016ko apirila) Beningo 39. Oba izan zen, Benin Cityko Edo herriaren agintari tradizionala, Nigerian. Lehenago Solomon Akenzua printzea izenarekin ezaguna zen. Bere izen osoa Omo n'Oba n'Edo Uku Akpolokpolo Erediauwa I zen. Bere ondorengoa Ewuarey II.a izan zen.
Oba Erediauwak bere titulua hartu zuen Beningo Inperioaren usadiozko estatuburu gisa, bere aita Oba Akenzua II.aren titulu aeskuratuz, 1979ko martxoaren 23an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5385408