# Emakume bat erditik moztea

Emakume bat erditik moztea ilusionismo truko ezagun baten izen generikoa da. Truko honetan pertsona bat, normalki emakume laguntzailea, erditik edo pieza gehiagotan zerra batekin mozten dela iradokitzen da.

## Historia

Zerratzeko ilusioen jatorriari buruzko eztabaida bat dago oraindik. Iturri batzuek Torrini izeneko mago batek, Pio VII.a aita santuaren aurrean, 1809an lehen bertsioa egin zuela diote. Hala ere, litekeena da istorioa Jean Robert-Houdin frantziar mago ospetsuaren idazkietan sustraiak dituen fikzio bat izatea. 1858an idatzitako Memoirs lanean, Robert-Houdinek Torrini izeneko mago batek egindako zerratze ilusio bat deskribatu zuen.
Jim Steinmeyer magia modernoaren asmatzaile eta historialariak ondorioztatu duenez, ziur aski ez zegoen benetako Torrini bat, eta istorioa Robert-Houdinek ideiarekin jolasteko sortutako modu bat besterik ez zen. 1922ko egindako epaiketa batean, trikimailua antzinako Egipton bazela iradoki zen, baina baieztapen hau ez da berretsi. Ideia nondik datorren independente, 1920ko hamarkadara arte efektu baterako ideia gisa baino ez zen mantendu, metodo baten aplikazio praktiko gisa baino gehiago.
Orokorrean onartzen da zerratze ilusio baten lehen antzezpen publikoa P. T. Selbit britainiar magoak egin zuela 1921eko urtarrilaren 17an Finsbury Parkeko Empire antzokian, Londresen. Izan ere, Selbitek aldez aurretik egin zuen ilusioa 1920ko abenduan, Londresko St. George's Hallen antzerki produktore talde baten aurrean, horietako batek ikuskizun publiko baterako finantza zezan konbentzitzeko. Bere trikimailua, berak "Sawing Through a Woman" bezala deskribatu zuena, publiko moderno batek espero zuenaren oso ezberdina zen. Selbiten laguntzailea egurrezko kutxa itxi batean itxita zegoen, eta ezin zuten ikusi. Zerrari ihes egin ezin ziolako inpresioa, kaxako espazio mugatuak eta bere esku, oin eta lepoei lotutako sokek sortu zuten, ikusleek ilusio osoan zehar eusten zuten elementua.
Zerratan zegoen lehen emakumea nor izan zen galdetzeak askoz ere publizitate gutxiago jaso du ilusioa aurkezten lehena zein mago izan zen galdetzeak baino. Jim Steinmeyerren arabera, 1920ko abenduko manifestazioan parte hartu zuen emakumea Jan Glenrose izan zen, une horretan Selbiten laguntzaile nagusia eta Fred Culpitt Magoaren laguna zena. Ekintza publikoan, Betty Barker laguntzaile nagusiak hartu zuen biktimaren papera.
Geroago, 1921ean, Horace Goldinek, Estatu Batuetan lan egiten zuen mago batek, publiko modernoarentzat ezaguna izan zitekeen lehen bertsioa aurkeztu zuen. Goldinen laguntzailea kaxa batean zetzan, eta haren oin, buru eta eskuak nabarmentzen ziren. Goldinek zerraz ebaki zuen kaxaren erdia, mutur moztuak estaltzeko metalezko orriak sartuz, eta gero bi erdiak apur bat bananduta bultzatu zituen. Prozesu hori alderantzikatu egin zen eta laguntzailea onik atera zen. Beranduago, Goldinek zerratze ilusio bat garatu zuen, kutxak alde batera utzi zituena eta zerra handi bat erabili zuena. Selbiten eta gero Goldinen arrakastak, mago gehiago eta gehiago, zerratze ilusioen kopia edo bertsio hobetuekin imitatzera eraman zituen. 1921eko azaroan, Amerikako Thayer magia konpainia salmentarako bertsio bat iragartzen ari zen. Thayerren osagarri oso bat 175 dolar kostatuko litzateke edo planoak 5 dolarren truke salduko lituzkete.

## Metodoa

Ilusio hori egiteko modu desberdinak daude. 1923an, Horace Goldinek, beste mago batzuek bere ideia kopiatu ez zezaten, ilusioaren bere bertsioa patentatu zuen, 1,458,575 zenbakiarekin, Estatu Batuetako patente bulegoan. Honek, geroago, bere ilusioa ezagutaraztea eragin zuen.
Aldaeretako batek kutxaren aurrealdea ikusleei erakusten die (A). Kutxa, itxuraz, txikia denez, laguntzailearen gerria (B) zerraren ibilbidetik igarotzen dela ulertuko dute. Egia esan, kutxa handiagoa da (ikusleek beren ikuspegitik ikusi ezin dutena), eta laguntzailea kuzkurtu egiten da zerra pasatzen uzteko. Haren oinak, motorrez mugitzen diren gezurrezko oinekin ordezkatzen dira.
Beste aldaera batek taula faltsu bat du kutxaren azpian. Horri esker, laguntzaileak espazio hori erabil dezake hankak leku horretan jartzeko, zerra saihesteko. Bere oinak, motorrez mugitzen diren gezurrezko oinekin ordezkatuak daude.
Hirugarren aldaerak taula faltsuak bigarren laguntzaile bati ematen dion espazioan ezkutatzen ditu bere oinak kutxatik kanpo. Aztiak espazio hutsean zehar ihes egiten du eta gero kutxa bitan banatzen du.
* 1. metodoa
* 2. metodoa
* 3. metodoa

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «AmericanHeritage.com / Sawing a Woman in Half» web.archive.org 2007-02-08 (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).
* 1 2 3 4 Steinmeyer, Jim, 1958-. (2004). Hiding the elephant : how magicians invented the impossible. William Heinemann ISBN 0-434-01325-0. PMC 224068473. (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).
* ↑ «Unfair Competition. Use of the Trade-Name of Another May Be Enjoined on JSTOR» web.archive.org 2015-11-04 (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).
* ↑ Magic (TV Mini-Series 2004– ) - IMDb. (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).
* ↑ Steinmeyer, Jim, 1958-. (2006). Art & artifice and other essays on illusion : concerning the inventors, traditions, evolution & rediscovery of stage magic : with twenty-three diagrams. (1st Carroll & Graf ed. argitaraldia) Carroll & Graf Publishers ISBN 0-7867-1806-4. PMC 72456511. (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q196750
* Multimedia: Sawing a woman in half / Q196750