OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# King Solomon's Mines (1950eko filma)

King Solomon's Mines (euskaraz Salomon Erregearen Mehatzeak) 1950eko Compton Bennett ingeles eta Andrew Marton hungariar zinema zuzendarien abenturazko filma bat da. H. Rider Haggard ingeles idazlearen izenburu beerdineko King Solomon's Mines eleberrian oinarritua dago, Allan Quatermain abenturazalea protagonista delarik. Bertan, Deborah Kerr, Stewart Granger eta Richard Carlson aktoreek antzeztu zuten.
Aurretik, 1937an filmatutako King Solomon's Mines bertsioa ere bazen, aldiz, 1985ean izenburu berdineko King Solomon's Mines berregokitzapena ere zinemaratu zen, honako honetan Richard Chamberlain eta Sharon Stone aktoreek antzeztu zutelarik.
Filma honek Oscar Sarietarako 3 izendapen jaso zituen, 2 irabaziz: Argazkigintza onenaren Oscar Saria - Kolorea (Robert Surtees) eta (Muntatze onenaren Oscar Saria (Ralph E. Winters eta Conrad A. Nervig).

## Argumentua

1897, Afrika, Allan Quatermain (Stewart Granger) ehiztari eta gidariak Betty (Deborah Kerr) andere gaztearen enkargua onartu berri du, haren senarra topatzeko asmoz espedizio batean lagundu eta oihan eta lurralde ezeezagunean barneratutzea. Ibilbide luzean zehar bertako tribu oldarkorrei aurre egin beharko diete. Laister bien artekoe rakarpena sortuko da.

## Aktoreak

* Deborah Kerr: Elizabeth Curtis
* Stewart Granger: Allan Quatermain
* Richard Carlson: Jean Goode
* Hugo Haas: Van Brun/Smith
* Lowell Gilmore: Eric Masters
* Kimursi: Khiva
* Sekaryongo: Gagool buruzagia
* Baziga: Twala erregea
* Siriaque: Umbopa
* John Banner: Austin

## Kanpo estekak

* King Solomon's Mines filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* King Solomon's Mines filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q1471671
# King Power Stadium

King Power Stadium edota Leicester City Stadium, euskaraz King Power estadioa edota Leicester City estadioa, Ingalaterrako Leicester hirian dagoen futbol estadio bat da, Leicestershire konderrian. Leicester City Football Club taldearen jokalekua da.
2002an inauguratu zen, aurreko Filbert Street estadioa ordezkatuz. Lehenbiziko partidua etxeko taldeak Bilboko Athletic euskal taldearen aurka jokatuzuen. 32.112 ikusleentzako edukiera du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q620031
* Multimedia: Leicester City Stadium / Q620031
# King Solomon's Mines (1985eko filma)

King Solomon's Mines (ingelesez Salomon Erregearen Mehatzeak) 1985eko J. Lee Thompson britainiar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Henry Rider Haggard ingeles idazlearen izenburu berdineko King Solomon's Mines eleberrian oinarritua dago. Bertan, Richard Chamberlain, Sharon Stone, Herbert Lom eta John Rhys-Davies aktoreek antzeztu zuten.
Aurretik filmatutako beste bi filmeen berregokitzapena da: King Solomon's Mines (1937) eta King Solomon's Mines (1950). 1987an Allan Quatermain and the Lost City of Gold izeneko jarraipena izan zuen. 1980ko hamarkadako Indiana Jones abenturazalearen filmeen nahitan eginiriko parodia ere bada.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
XX. mendearen hasiera, Afrika. Jesse Huston ederrak (Sharon Stone) kondairazko Salomon Erregearen Mehatzeen bila dabilela galdu den eta arkeologo ospetsua den bere aita topatu ahal izateko Allan Quatermain (Richard Chamberlain) ehiztari ausartaren zerbitzuak kontratatu ditu. Jesse, Quatermain eta haren adiskide Umobopo (Ken Ganou) misteriotsua Afrikako bihotzean barneratu eta Jesseren aitaren mapako ibilbideari jarraituko diote. Jada lurralde basatian daudela, Huston irakaslea hark bilatzen duen leku berberaren bila dabilen alemaniar espadizio militar batek atzeman duela jakingo dute, espedizio horretako burua Bockner kolonela delarik (Herbert Lom).

## Aktoreak

* Richard Chamberlain: Allan Quatermain
* Sharon Stone: Jesse Huston
* Herbert Lom: Bockner kolonela
* John Rhys-Davies: Dogati
* Ken Gampu: Umbopo
* June Buthelezi: Gagoola
* Sam Williams: Scragga
* Shaï K.Ophir: Kassam
* Fidelis Chea: Mapakï buruzagia
* Bernard Archard: Huston irakaslea (krediturik gabe)

## Ikus gainera

* Allan Quatermain and the Lost City of Gold (1986)

## Kanpo estekak

* King Solomon's Mines filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1862355
# King Street (Aberdeen)

King Street, Eskoziako Aberdeen hiriko kale nagusienetako bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6412074
* Multimedia: King Street, Aberdeen / Q6412074
# Kanalape

    Artikulu hau Gautegiz-Arteaga udalerriko hondartzari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kanala (argipena)».
    Artikulu hau Gautegiz-Arteaga udalerriko hondartzari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kanal (argipena)».
Bizkaiko hondartza. Gautegiz-Arteagako udalerrian kokatzen da.

## Ezaugarriak

Gautegiz-Arteaga herriaren Kanala auzoan dagoen hondartza hau, Gernikako itsasadarraren barrukaldean dago, eskuinaldean. Gautegiz-Arteaga eta Ibarrangelu batzen dituen BI-3234 errepidean, Kanala auzoko elizaren plazatik behera dagoen bide batetik heltzen da. Gernikako itsasadarreko korronteek, arriskua suposa dezakete. Guztira 370 metroko zabalera dauka. Itsasbehera denean, 106.000 m2-ko azalera dauka eta 42.000 m2-ko azalera itsasgora denean.
Arriskugarritasun ertaina dauka, eta uraren kalitatea ona da. Hondartzara joaten den batez besteko jende kopurua txikia da. Hondartza nahiko basatia eta ez oso ezaguna da. Bela, eta piraguismoa praktikatzeko egokia.

## Jakingarriak

Itsasbehera denean, Kanalako ostra-haztegia izan zenera oinez joan daiteke.

## Kanpo estekak

* Hondartzari buruzko informazioa Bizkaiko Foru Aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q9017132
# Kanal (argipena)

Kanal hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:
* kanala edo ubidea, ura eramateko bide artifiziala; eta esanahi honi lotuta:
** kanal (komunikazioa). Giza-komunikazioak gauzatzeko behar duen bidea.
** telebista-kanala, telebista seinaleen bidaltzaileetako bakoitza;
** merkataritzan, banaketa-kanala, produktuak eta zerbitzuak kontsumitzailearen eskura jartzeko modua;
* kanal (unitatea), bereziki Indian eta Pakistanen erabilitako azalera-neurria;
* Kanal (Iran), Irango herria.
* Kanala:
** Kanala (auzoa), Bizkaiko Gautegiz-Arteaga eta Sukarrieta udalerrien artean banaturik dagoen auzoa da.
** Kanala (hondartza), Bizkaiko Gautegiz-Arteaga eta Sukarrieta udalerrien artean banaturik dagoen hondartza bat da.
** Kanalape, Bizkaiko Gautegiz-Arteaga udalerrian dagoen hondartza bat da.
# Kanal (komunikazioa)

Kanal edo bidea esaten zaio, komunikazioaren teorian, giza-komunikazioak behar duen bide materialari. Mezuak igorlearen eta hartzailearen artean dagoen tartea igarotzeko, bide bat, kanal bat behar izaten du. Aurrez aurreko komunikazioa kanala airea izaten da, non soinu-uhinek igorlearen mezua eramaten duten, igorlearen ahots-kordetatik entzulearen belarrietaraino. Irratia, telebista, edo mezuak transmititzeko beste edozein bide izan daitezke komunikazio-kanal.
Norabide bakarreko komunikazioa kanalak daude (irratia eta telebista, esaterako) eta bi norabideetako kanalak (telefonoa, esate baterako).
Datuak transmititzeko erabiltzen den bidea, kanala, mezuari oztopo handiagoak edo txikiagoak jar diezazkioke. Kanal batzuean, osagai hauek txertatu daitezke: kodetzaile eta deskodetzaileak, tarteko memoriak, multiplexadore eta demultiplexadoreak, modulagailu eta demodulagailuak, eta abar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q733553
* (Gaztelaniaz) Restrepo Ángulo, Jairo (2007). Análisis de los procesos básicos de un sistema de comunicaciones. Universidad de Medellín. (10. or.) ISBN 9589801064.
* (Gaztelaniaz) Arroyo Cantón, Carlos; Berlato Rodríguez, Perla (2012). «La comunicación». In Averbuj, Deborah. Lengua castellana y Literatura. Oxford University Press. (407. or.) ISBN 9788467367966.
# Kanakysaurus

Kanakysaurus Scincidae familiako narrasti genero bat da. Kaledonia Berrian bizi dira.

## Espezieak

* Kanakysaurus viviparus Sadlier & Bauer, Smith & Whitaker, 2004
* Kanakysaurus zebratus Sadlier & Bauer, Smith & Whitaker, 2008

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1881747
* Multimedia: Kanakysaurus / Q1881747
* Espezieak: Kanakysaurus
# Kanala (hondartza)

    Artikulu hau Sukarrieta eta Gautegiz-Arteaga udalerrietako hondartzari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kanal (argipena)».
Kanala :
| Ezaugarri orokorrak: ||
| - Kokalekua | Sukarrieta ,Gautegiz-Arteaga |
| - Luzera | 70 m |
| - Batez besteko zabalera | 10 m |
| - Betetasun maila | Baxua |
| - Urbanizatze maila | Isolatua |
| - Pasealekua | Bai |
| Hondartza mota: ||
| - Hondar mota | Iluna |
| - Bainuaren egoera | Ur lasaiak |
| - Hondartza nudista | Bai |
| Kirolak: |
| - Surfa egiteko | |
| - Urpekaritza | Bai |
| - Besterik | {{{beste kirolik}}} |
| Ingurumena: ||
| - Landaredia | Bai |
| - Eremu babestua | Bai ([[{{{babestua}}}]]) |
| - Bandera urdina | Bai |
| Segurtasuna: ||
| - Arrisku seinaleak | Bai |
| - Hondartzaina | Bai |
| - Udaltzaingoa | Bai |
| - Sorosle taldea | Bai |
| Sarbideak: |
| - Elbarrientzat | Bai |
| - Sarbide mota | Oinez, zaila |
| - Sarbide seinaleztatua | Bai |
| Bestelako informazioa: |
| - Taberna kopurua | |
| - Kanpina | Bai |
| - Herrigunerako distantzia | |
Kanala Sukarrietan eta Gautegiz Arteagan dagoen hondartza da, Urdaibai erreserbaren barruan dagoena.
Egungo hareatza artifiziala da, 1994an Astilleros de Muruetak itsasontzi bat uretaratzeko Gernikako itsasadarra dragatu eta erauzitako harea itsasadarraren eskuinaldean ipini zen. Hondartza berria itsasbeheran ez ezik itsasgoran ere mantendu zen.
Hondartzara sartzeko parking bat dago, eta hara ailegatzeko artadi bat igaro behar dute. Dutxa bat badago ere, ez daude soroslerik. Marearen arabera, hondartzaren zabalera asko aldatzen da: itsasbeheran 6.000 metro koadrokoa da eta ia Laidaraino joan daiteke oinez. Itsasgoran, berriz, 2.000 m² besterik ez ditu. Uretik kanpo, duna bat ageri da, landarediak kolonizatua.
Hondartzan kitesurfa eta piraguismoa egiten dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9017128
# John Barrymore

John Barrymore, John Sidney Blyth jaioa (Filadelfia, 1882ko otsailaren 14a edo 15a - Los Angeles, 1942ko maiatzaren 29a) estatubatuar aktorea izan zen. Antzerki aktore familia bateko kidea izan zen. Ibilbidea 1903an hasi zuen eta 1925ean antzerkia utzi zuen zinemagatik.

## Filmografia

* 1941: World Premiere.
* 1941: Playmates.
* 1940: The Invisible Woman.
* 1940: The Great Profile.
* 1939: Midnight.
* 1938: Romance in the Dark.
* 1938: Marie Antoinett.
* 1938: Hold That Co-Ed.
* 1938: Bulldog Drummonds Peril.
* 1938: Spawn of the North.
* 1938: The Great Man Votes.
* 1937: Bulldog Drummonds Revenge.
* 1937: Bulldog Drummond Comes Back.
* 1937: Bulldog Drummond Double Feature.
* 1937: Night Club Scandal.
* 1937: Maytime.
* 1937: True Confession.
* 1936: Romeo and Juliet.
* 1934: Twentieth Century.
* 1934: Long Lost Father.
* 1933: Counsellor-At-Law.
* 1933: Reunion in Vienna.
* 1933: Night Flight.
* 1933: Dinner at Eight.
* 1933: Topaze.
* 1932: Arsene Lupin.
* 1932: Rasputin and the Empress.
* 1932: Grand Hotel.
* 1932: A Bill of Divorcement.
* 1931: The Mad Genius.
* 1931: State's Attorney.
* 1931: Svengali.
* 1930: The Man from Blankley's.
* 1930: Moby Dick.
* 1929: Eternal Love.
* 1929: Show of Shows.
* 1929: General Crack.
* 1928: Tempest.
* 1927: When a Man Loves.
* 1927: The Beloved Rogue.
* 1926: The Sea Beast.
* 1926: Don Juan.
* 1924: Beau Brummell.
* 1922: Sherlock Holmes.
* 1921: Lotus Eater.
* 1920: Dr. Jekyll and Mr. Hyde.
* 1918: On the Quiet.
* 1917: Raffles, the Amateur Cracksman.
* 1916: The Lost Bridegroom.
* 1916: The Red Widow.
* 1916: Nearly a King.
* 1915: The Dictator.
* 1915: Are You a Mason?.
* 1915: The Incorrigible Dukane.
* 1914: Man from Mexico.
* Datuak: Q95034
* Multimedia: John Barrymore / Q95034
# John Belchier

John Belchier (1706 – 1785eko Otsailaren 6a) mediku britainiarra zen.
Lana Guy Ospitalean (London) egin zuen 1736tik 1768ra. 1737. urtean Copley Domina eman zioten. Royal Charterrek 1739an egindako Foundling Ospitalea sortzen lagundu zuen.

## Ikus, gainera

* Historiako medikuen zerrenda.
* Datuak: Q1968367
* Multimedia: John Belchier / Q1968367
# John Belushi

John Adam Belushi (1949ko urtarrilaren 24a, Wheaton, Illinois – 1982ko martxoaren 5a, West Hollywood, Kalifornia) estatubatuar aktore, musikari eta umorista bat izan zen. James Jim Belushi aktorearen anai zaharra zen.
NBC telebista kateko Saturday Night Live saioan umorezko pasarteak antzezteagatik ospetsu bilakatu zen. Ondoren, Dan Aykroyd aktore eta umoristarekin batera The Blues Brothers musika bikote ospetsua osatu zuen. Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: 1941 (1979) eta The Blues Brothers (1980).

## Filmak

* National Lampoon's Lemmings (1973) (Antzerkia)
* The National Lampoon Radio Hour (1973–1974) (Irraita) (baita zuzendari sortzaile gisa)
* The National Lampoon Show (1975) (Antzekia)
* The Beach Boys: It's OK (1976) (TB)
* Saturday Night Live (1975–1979) (TB)
* Tarzoon: Shame of the Jungle (1975) (ahotsa)
* Goin' South (1978)
* National Lampoon's Animal House (1978)
* The Rutles: All You Need Is Cash (1978) (TB)
* Old Boyfriends (1979)
* 1941 (1979)
* The Blues Brothers (1980)
* Continental Divide (1981)
* Neighbors (1981)

## Kanpo estekak

* John Belushi aktoreari buruzko IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* John Belushi aktorearen omenezko webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q23858
* Multimedia: John Belushi / Q23858
# John Bercow

John Simon Bercow (Middlesex, Ingalaterra, 1963ko urtarrilaren 19a) britainiar politikaria da, Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadoreko kidea. 2009tik Erresuma Batuko Komunen Ganberako presidentea da.
* Datuak: Q263147
* Multimedia: John Bercow / Q263147
# John Battle

John Sidney Battle (1962ko azaroaren 9a, Washington Hiria) NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohi bat da. Atlanta Hawks (1985-19991) eta Cleveland Cavaliers (1991-1995) taldeetan jokatu zuen.

## Kanpo estekak

* Estatistikak (Ingelesez)
* Datuak: Q3809081
# John Berkhout

John Berkhout Oiartzunen sorturiko rock psikodeliko, elektro-pop eta antzeko beste hainbat estilo jorratzen dituen musika taldea da.

## Diskografia

* John Berkhout (2013, Warner Music)*
* Bloo Mind (2016, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ John Berkhout. (Noiz kontsultatua: 2017-11-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «John Berkhout; Crítica de "Bloo Mind" (2016)» MondoSonoro 2016-05-06 (Noiz kontsultatua: 2017-11-09).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q61362240
# Kiribati 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan

Kiribatik 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. Hau herrialdearen 5. partaidetza olinpikoa izan zen, 2004ean lehen aldiz batu zirenetik. COVID-19aren kontestua emanda, herrialdeak bakarrik pandemia atzerrian pasa zuten leihakideak bidali zituen jokoetara, birusa haien herrialdeko irletara bueltan ekar zezaketelaren beldur.

## Leihakideak

Honakoa Kiribatiren leihakideen zerrenda da, kirolen arabera.
| Kirola | Gizonezkoak | Emakumezkoak | Guztira |
| Atletismoa | 1 | 0 | 1 |
| Halterofilia | 1 | 0 | 1 |
| Judoa | 0 | 1 | 1 |
| Guztira | 2 | 1 | 3 |

## Atletismoa

Kiribatik bi unibertsalitate-plaza eskuratu zituen World Athleticsen eskutik; hala ere, leihakide bakarra bidali zuten Jokoetara.
| Leihakidea | Leihaketa | Sailkapena | Sailkapena | Laurdenak | Laurdenak | Finalerdia | Finalerdia | Finala | Finala |
| Leihakidea | Leihaketa | Emaitza | Postua | Emaitza | Postua | Emaitza | Postua | Emaitza | Postua |
| Lataisi Mwea | Gizonezkoak 100 metro | 11.25 | 8 | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu |

## Halterofilia

Kiribatik leihakide bat sailkatu zuen jokoetarako Nazioarteko Halterofilia Federazioko errankinean Ozeaniako posturik altuena izateagatik. Hasieran, plaza olinpikoa Samoako Vaipava Nevo Ioanerentzat zen, baina hau jokoetatik erretiratu zen, beraz plaza Kiribatiko Ruben Katoatauri pasaz.
| Leihakidea | Leihaketa | Beheko altxaketa | Beheko altxaketa | Goiko altxaketa | Goiko altxaketa | Guztira | Postua |
| Leihakidea | Leihaketa | Emaitza | Postua | Emaitza | Postua | Guztira | Postua |
| Ruben Katoatau | Gizonezkoak 67 kg | 105 | 14 | 140 | 12 | 245 | 12 |

## Judoa

Kiribatik leihakide bat bidali ahal izan zuen jokoetara Nazioarteko Judo Federazioko errankineko postuari esker. Haien ordezkaria, Kinaua Biribo, herrialdearen historiako lehen emakumezko bandera-eramailea bihurtu zen, irekiera-zeremonian Ruben Katoataurekin batera eutsi zuenean.
| Leihakidea | Leihaketa | 32ko erronda | 16ko erronda | Laurdenak | Finalerdia | Finala |
| Leihakidea | Leihaketa | Aurkalaria Emaitza | Aurkalaria Emaitza | Aurkalaria Emaitza | Aurkalaria Emaitza | Aurkalaria Emaitza |
| Kinaua Biribo | Emakumezkoak 70 kg | Coughlan (AUS) G 00-01 | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42914618
* Multimedia: Kiribati at the 2020 Summer Olympics / Q42914618
# Kiribatiera

Kiribatiera (Taetae ni Kiribati) Kiribatiko hizkuntza da.

## Hiztunak herrialdearen arabera

* Kiribati, 98.000
* Fiji, 5.300
* Nauru, 1.700
* Salomon uharteak, 1.230
* Tuvalu, 870
* Vanuatu, 370

## Dialektoak

* Banaban (Banaba uhartea eta Fiji)
* Iparraldeko kiribatiera (Makin, Butaritari, Marakei, Abaiang, Tarawa, Maiana, Kuria, Abemama, Aranuka, Tabiteuea, Nonouti, Beru uhartea eta Nikunau)
** Butaritari/Makin (Butaritari eta Makin)
* Nuian (Tuvalu)
* Rabi (Fiji)
* Hegoaldeko kiribatiera (Tabiteuea, Onotoa, Tamana eta Arorae)

## Adibideak

* Kaixo – Mauri
* Kaixo – [singularra] Ko na mauri
* Kaixo – [plurala] Kam na mauri
* Zelan? – [singularra] Ko uara?
* Zelan? – [plurala] Kam uara?
* Eskerrik asko – [singularra] Ko rabwa
* Eskerrik asko – [plurala] Kam rabwa
* Agur – Ti a bo

## Erreferentziak

* ↑ 38. araua - Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-25).
* ↑ 53. araua - Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30898
# Kiribatiko historia

Kiribatiko historia luzea da, errepublika hori osatzen duten irletan gizakien presentzia gutxienez 700 urtekoa baita.
Jatorrizko mikronesiar populazioa gaur egungo gehiengo nagusia da. Hizkuntza bera hitz egiten duten herri horiek irletara iritsi ziren K. a. 3000 eta K. o. 1300 bitartean. Zonaldea, halere, ez zegoen isolaturik; Tonga eta Fiji etorritako polinesiarrek eta melanesiarrek uharteak bisitatu zituzten berekin zenbait ezaugarri kultural eramanez, europarrak heldu baino askoz lehenago. Elkarrekin ezkonduz, kultura bateratu zen.
Britainiarrek eta amerikarrek XVIII. mendearen bukaeran eta XIX. mendearen hasieran topatu zituzten lehen aldiz. Hortik aurrera, bale-arrantzaleak eta merkatariak irleetara iristen hasi ziren. Haiekin batera suzko armak eta gaixotasun berriak ailegatu ziren.
Lehen kolono britainiarrak 1837an heldu ziren. Ellice irlekin batera, 1892an Britainiar Inperioko protektoratu bihurtu ziren Kirabikoak. Biak, koroaren kolonia bihurtu ziren 1916an.
Tarawako atoloia eta beste uharte batzuk Japoniak okupatu zituen Bigarren Mundu Gerran. Tarawan gerrako borrokarik odoltsuenetakoa burutu zen, estatubatuarrak 1943ko azaroan lehorreratuta.
Burujabetza 1971n lortu zuten Gilbert eta Ellice uharteek. 1975ean bereizita, Erresuma Batuak autogobernua bermatu zien. Ellice irlak Tuvalu errepublika bihurtu zen, eta, Gilbert irlak Kiribati 1979ko uztailaren 12an. Tarawako hitzarmenaren bidez, 1983an berretsita, AEBek uko egin zioten irla horien gaineko edozein eskubideari.
Gainpopulazioa arazo bilakatu da. Irla nagusietako 4.700 biztanle biztanleria gutxiagoko irletan finkatu ziren 1988an. 1999an, Kiribatik Nazio Batuen Erakundean eserlekua eskuratu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q726698
* Multimedia: History of Kiribati / Q726698
# Kirigami

Kirigamia (japonieraz: 切り紙, "kiru" (ebaki) eta "kami" (papera)) papera guraizez ebakitzen sortzen diren japonia jatorriko eskulan-artea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1994871
* Multimedia: Kirigami / Q1994871
# Kiribilen grabitate kuantikoa

Kiribilen grabitate kuantikoa (ingelesez: LQG, loop quantum gravity) edo baita errepikapenen grabitate kuantikoa, Abhay Ashtekarrek 1986an formulatutako grabitate kuantikoaren teoria bat da. Itxuraz bateraezinak diren mekanika kuantikoa eta erlatibitate orokorra nahasten ditu. Grabitate kuantikoaren teoria bezala, korden teoriaren arerio nagusia da, azken hau defendatzen dutenak kiribilen grabitate kuantikoa defendatzen dutenak baino hamar aldiz gehiago diren arren.
Teoria honek espazioa spin sare (spin network) deritzon kuantizatutako kiribil edo lakio kopuru mugatu batekin sortutako sare fin bat izan daitekeela iradokitzen du. Sare hauei denbora gehitzen badiegu spin bits (spin foam) bat izango dugu. Beste hitz batzuetan, LQGk eskala oso txikietan (Plancken distantzian), denbora-espazioa bits moduko baten elkarehotutako lakio sare batez osatua dagoela planteatzen du. Espazioa leuna eta jarraikakoa ez dela, baizik eta 10$^{-35}$ metroko diametroko zati banaezinez osatua dagoela defendatzen du. LQGk denbora-espazioa espazio bolumen hauek (lakio edo kiribilak) grafo baten korapilo elkarlotuak bailiran konektatzen dituen lotura abstraktuzko sare bat bezala definitzen du.
Oraindik amaitzeke dagoen eta zuzena ote den oraindik ezagutzen ez den teoria bat den arren (bere dinamika ere ez da ezagutzen) jada lortu ditu zenbait arrakasta. Teoria honen bertsio sinplifikatuek Big Bangaren aurreko egoera ere esploratzea ahalbidetu dute, "aurretik" zer egon zen kontatuz. LQG substratu-independentea den teoria kuantiko bat formulatzearen ahaleginaren ondorio da. Eremu kuantikoen teoria topologikoak adibide bat eman zuen, baina tokiko askatasun mailarik gabe, eta soilik askatasun global maila mugatuekin. Hau ez da egokia grabitatea deskribatzeko, hutsean ere tokiko askatasun mailak dituena erlatibitate orokorraren arabera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q739962
# Kiribatiko bandera

Kiribatiko bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 1:2 |
| Erabakia | 1979 |
| Koloreak | Urdina Zuria Gorria Horia |
Kiribatiko bandera 1979ko uztailaren 12an erabakitakoa da. Marra urdin eta txuriek ozeano Barea errepresentatzen dute eta eguzkiak eta beraren gaineko hegaztiak itsasoaren indarra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117758
* Multimedia: National flag of Kiribati / Q117758
# Kirikiri

Kirikiri edo Quiriquiri Camerosko mendietan (Errioxan) entzuna eta ikusia izan omen den pertsona mitikoa da. Itxuraz, Nafarroako zanpantzarren antza handia ei du: larruz jantzita, bizkarrean zintzarri handi bat darama. Oso zaila da ikusteko; gehienetan entzuten zaio, bereziki laino trinkoaren egunetan.

## Elezaharrak

Elezaharrek diotenez, Kirikiri mendietako bortuetan ibiltzen da; gauez eta, batez ere, laino egunetan, galdu diren ibiltariei laguntzen die. Horretarako haren zintzarriaren soinuarekin bidea aurkitzen laguntzen die. Euskal Herriko Basajaunek antzeko ekintzak egiten ditu baita ere zenbait kontakizunetan. Zentzu horretan biek, Kirikirik eta Basajaunak, badute nolabaiteko antzekotasuna.
Izaki lagunkoia da beraz eta horrela da, esaterako La Hoya (Errioxa) herrian kontatzen den elezahar baten arabera. Neguko gaua zen eta lastategi batean sua sortu zen. Jendea lotan zegoen eta suak herri osoa har zezakeen. Orduan, Kirikiri herri osoan zehar ibili zen bere zintzarriaz jendea iratzartzen. Horri esker herrikoek sua itzaltzea lortu zuten. Errioxako La Hoya XIX. mendearen bukaeratik herri abandonatua da.
Errioxako Santa Cecilian otso eta ardi larruz jantzita irudikatzen zuten, eta suteei buruz ohartarazten zuen eta artaldeak zaintzen zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) León García, José Ángel. (2018). «A la luz y al calor de las viejas cocinas» Belezos: Revista de cultura popular y tradiciones de La Rioja: 85-86. ISSN 1886-4333. https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6532834.

## Ikus, gainera

* Zanpantzar
* Basajaun

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6095390