# Karita Mattila

Karita Mattila (Somero, Finlandia, 1960ko irailaren 5a) finlandiar sopranoa da, bere belaunaldiko kantu lirikoaren adierazgarri handienetako bat. Soprano liriko dramatiko gisa, Verdi, Puccini, Mozart, Richard Strauss eta Wagnerren pertsonaiak nabarmentzen dira.
Cardiff Singer of The World lehen saria irabazi zuen 1983an, eta Helsinkiko Sibelius Akademian graduatu zen. Han Liisa Linko-Malmiorekin ikasi zuen. Ikasketekin jarraitu zuen Londresen, Vera Rozsa mitikoarekin, Kiri Te Kanawa, Anne Sofie von Otter eta beste kantari ospetsu batzuekin.

## Biografia

Mattila Londresko Covent Garden Royal Opera Housen hasi zen, 1986an, Wolfgang Amadeus Mozarten Cosi fan Tutten Fiordiligiren paperean. 1990eko martxoaren 22an egin zuen debuta Housen, Donna Elvira gisa, Don Giovannin. Orkestrarik onenekin eta munduko opera-antzokirik onenetan agertzen da maiz, besteak beste, New Yorkeko Metropolitan, Londresko Royal Opera House, Parisko Théâtre du Châtelutset eta Opéra Bastille, Chicagoko Lyric Opera, San Franciscoko Opera, Houston Grand Opera, Vienako Estatu Opera/ Wiener Staatsoper, Salzburgoko Jaialdia eta Berlingo Deutsche Oper.
1995ean arrakasta handiz hasi zen Buenos Aireseko Colon Antzokian Simón Boccanegrarekin, José Van Dam, Lando Bartolini eta Ferruccio Furlanettorekin, Giancarlo del Monaco antzezlanarekin eta Miguel Ángel Veltriren zuzendaritzapean.
Nabarmentzekoa da Claudio Abbado, Sir Colin Davis, Simon Rattle eta Donald Runnicles orkestra-zuzendariekin izandako lankidetza.
Ez du urtean 60 emanaldi baino gehiago kantatzen. 2004an, Metropolitan Operan Salomé rola egin zuen lehen emanaldiak sentsazioa eragin zuen Richard Straussen operan. Bere "Káťa Kabanová" jarraitzaileak New York Pressean hauxe idatzi zuen:
   "Milurtekoaren garaiko Metropolitan Operaren historia idazten denean, Karita Mattilak kapitulu oso bat mereziko du."
Nazioartean ezaguna da, aktore eta abeslari bikaina delako, eta rol bakoitzak intentsitate berezia duelako. Rol ezagunenak Jenufa, Katya Kabanova, Salome, Leonora, Arabella, Donna Anna, Donna Elvira, Fiordiligi eta Tatiana dira.
Chevalier des Arts et des Lettres (2003) izendatu zuten, Frantziako kulturaren omen handiena.

## Errepertorio nagusia

* Toska (Tosca).
* Manon (Manon Lescaut).
* Salome (Salome).
* Arabella (Arabella).
* Leonore (Fidelio).
* Amelia (Un ballo in maschera).
* Elisabeth (Don Carlos).
* Amelia (Simon Boccanegra).
* Desdemona (Otello).
* Elsa (Lohengrin).
* Eva (Die Meistersinger von Nürnberg).
* Sieglinde (Die Walküre).
* Chrysothemis (Elektra).
* Jenufa (Jenufa).
* Kabanová (Káta Kabanová).
* Donna Elvira (Don Giovanni).
* Lisa (The Queen of Spades).
* Tatyana (Eugene Onegin).

## Diskografia nagusia

Errezitaldiak
* Arias & Scenes (Erato)
* German Romantic Arias (Erato)
* Strauss: Orchestral Songs; Four Last Songs (DG)
* Strauss: Orchestral Songs (Sony)
* Strauss: Hölderlin Lieder (Sony)
* Excellence - The Artistry of Karita Mattila (Ondine)
* Sibelius Songs (Ondine)
* Grieg eta Sibelius Songs (Erato)
* Karita Live! (Ondine)
* From the Heart of Finland (Ondine)
* Wild Rose (Ondine)
* Modern Portrait (Warner/Finlandia)
* Best of Evergreens (Ondine)
* Karita's Christmas (Ondine)
* Marriner: Lollipops (Philips)
Opera osoak CDan eta DVDan:
* Beethoven, Fidelio (DG) (DVD, Metropolitan)
* Verdi, Simon Boccanegra (TDK) (Florentziako DVDa)
* Verdi, Don Carlos (EMI) (Paris DVDa)
* Janacek, Jenufa (Erato)
* Mozart, Le nozze di Figaro (Sony)
* Mozart, Cosρfan tutte (Philips)
* Mozart, Don Giovanni (Philips)
* Puccini, Manon Lescaut (EMI)(Metropolitan DVDa)
* Schubert, Fierrabras (DG)
* Schumann: Scenes from Goethe's Faust (Sony)
* Wagner, Die Meistersingers von Nürnberg (Decca, DG)(Metropolitan DVDa)
* Weber,Der Freischütz (Philips)

## Sariak eta aintzatespenak

* 1983an Cardiff Singer of The World lehen saria irabazi zuen.
* 2003an Chevalier des Arts et des Lettres izendatu zuten, Frantziako kulturaren omen handiena.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Karita Mattila - Edad, ciudad natal, biografía» Last.fm (Noiz kontsultatua: 2022-09-02).

## Kanpo estekak

* Doinuren Hiria
* Karita Marittaren hainbat bideo kantatzen
* Dvoraken Rusalka operaren ilargirako kanta
* Sweetheart kantatzen Salminenen omenez
* Lohengrinen Elsa Parisko Operan
* Datuak: Q261199
* Multimedia: Karita Mattila / Q261199