OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Montiglio Monferrato

Montiglio Monferrato Italiako udalerri bat da. Astiko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 1.496 biztanle ditu, 26,86 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Montiglio Monferratok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cunico Piovà Massaia Montechiaro d'Asti Villa San Secondo Cocconato Tonco Villadeati Murisengo Robella

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17837
* Multimedia: Montiglio Monferrato / Q17837
# Montieri

Montieri Italiako udalerri bat da. Grossetoko probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. 1.194 biztanle ditu, 108,21 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Montierik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castelnuovo di Val di Cecina Chiusdino Monterotondo Marittimo Roccastrada Massa Marittima Radicondoli

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214841
* Multimedia: Montieri / Q214841
# Mikel Urmeneta

Mikel Urmeneta Otsoa Errarteko (Iruñea, 1963ko abenduaren 25a) Kukuxumusuren sortzailea eta zuzendari ohia da. Miguel Javier Urmeneta Iruñeko alkate ohiaren semea, Ramon Urmeneta arkitektoa eta artistaren iloba eta Asisko Urmeneta komikigilearen anaia da, eta New Yorken bizi da. 2009an, Eusko Jaurlaritzaren Euskal Herritar Unibertsala Saria jaso zuen.

## Biografia

Australiatik itzuli ondoren, 1989an Gonzalo Domingez de Bidaurreta eta Koldo Aiestaran adiskideekin batera Kukuxumusu enpresa sortu zuen. Sormen eta marrazkilari lana batik bat Kukuxumusun egin duen arren, handik kanpo ere diseinuak egin ditu. 1990ean, esaterako, San Ferminetako jaiak iragartzeko kartela Mikel Urmenetarena izan zen. Urte berean, gainera, Nafarroako Jaialdien kartelaren lehiaketa eta Iruñeko Udalako artista gazteen jaialdian argazkilaritza saila irabazi zituen
Kukuxumusu handitu ahala, Mikel Urmenetaren izena ere handitu da diseinu eta marrazkilaritza arloetan. Baztandarren Biltzarrerako kartela 1991n zein Eusko Jaurlaritzako turismo bulegorako kartela diseinatu zituen. Halaber, 2002ko Munduko Pilota Txapelketaren irudia, 2004ko San Ferminetako kartela edo 2006an Donostiako Musika Hamabostaldiarena egin zituen.
Azken bolada honetan hainbat enpresa edo erakunderentzat egin ditu marrazkiak: Kodak, Espainiako Greenpeace, Amnesty International, Medicus Mundi, Heraclio Fournier edo PETA. Hainbat erakustalditan parte hartu du, bai argazki digitalekin (“Captura.org”, 2004) bai marrazkiekin ("Miradas al Universo de Pío Baroja", 2006). Zenbait libururen azalak ere diseinatu ditu (Juan Cruzen Ojala octubre) eta Andreu Buenafuente lagunarekin Hell and Heaven proiektuan parte hartu izan du.
2016an kargutik kendu zuten eta Katuki Saguyaki izeneko marka berria abian jarri zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://elpais.com/diario/2010/04/17/paisvasco/1271533211_850215.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20201027213600/http://www.revistadon.com/11099/katuki-saguyaki-la-nueva-marca-de-mikel-urmeneta

## Kanpo estekak

* Mikel Urmenetaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q3571264
# Mikel Usatorre

Mikel Usatorre Royo (Lekeitio, 1913ko irailaren 29a - Arkansas, 2000ko martxoaren 15a) bizkaitar itsastar eta militarra izan zen.
Gerra Zibilean gudari izandakoa, frankistek preso hartu zuten eta bortxazko lanak egin zituen. Estatu Batuetara joan eta Pazifikoko Gerran parte hartu zuen. Filipinetara eta Okinawara bidalia, kapitain eta portuko nagusia izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Arasa, Daniel. (2001). Los españoles en la Guerra del Pacífico. Laia Libros, 143 or..
* Datuak: Q39040791
# Mikel VI.a

Mikel VI.a Bringas (grezieraz: Μιχαήλ ΣΤ΄ Βρίγγας, Mikhaēl VI Bringas; ?-1059), izengoitiz militarra (Stratiotikos) 1056–1057 Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.
Teodora Porfirogenetak ondorengo izendatu zuen jada agure bat zenean. Buruzagi militarrak erdeinatu ondoren, konspirazio batek Isaak I.a Komneno izendatu zuen enperadore.

## Erreferentziak

* ↑ Chisholm, Hugh, ed. (1911): Michael V Calaphates Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.
* Datuak: Q41681
* Multimedia: Michael VI Stratiotikos / Q41681
# Mikel Uriz

Mikel Uriz Anzizu (Iruñea, 1989ko uztailaren 19a -) saskibaloi jokalari nafarra da, ACBko Bilbao Basket taldean ibilitakoa.

## Ibilbidea

Javier, Ricardo eta Iñaki bere anaiak saskibaloi jokalariak ere badira. Galizian, Club Baloncesto Breogángo harrobian, zenbait urte eman ondoren, etxera itzuli zenean Santurtziri utzi zion Bilbao Basketek.
Saskibaloiko euskal selekzioarekin ibilitakoa da.

## Taldeak

* CD Ardoi (2005-2006)
* Marín Peixe Galego (2006-2007)
* Estudiantes de Lugo (2007-2009)
* CB Santurtzi (2009-2011; Bilbao Basket taldean 3 partida jokatu zuen)
* Fundación Adepal Alcázar (2011)
* Basket Navarra Club (2011-2012)
* CB Clavijo (2012-2013)
* Club Baloncesto Valladolid (2014-2015)
* Palma Air Europa (2015-)

## Erreferentziak

* ↑ ACB Ligaren webgunea
* ↑ www.muevetebasket.es
* ↑ Marca: El Bilbao Basket cede a Mike Uriz al Santurtzi de LEB Plata
* Datuak: Q12263638
# Mikel V.a

Mikel V.a (grezieraz: Μιχαήλ Ε΄, Mikhaēl V; Paflagonia, 1015 – Studion monasterioa, Konstantinopla, 1042ko abuztuaren 24a), izengoitiz Istinkaria edo Itsas arotza (grezieraz: Καλαφάτης, Kalaphates), hori baitzen bere aitaren lanbidea, 1041–1042 urteetan, lau hilabetez, Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.
Mikel IV.aren iloba zen. Hau hil ostean, eta Joan Orfanotrofoa beste osabari esker, enperadore izendatua izan zen (1041eko abenduaren 10ean). Luze gabe, Joan Orfanotrofoa monasterio batera deportatu zuen. 1042ko apirilaren 18an Zoe amatzakoa eta enperatriza ere deserritu zuen. Biharamunean, horren berri izan orduko, Konstantinoplako biztanleak matxinatu ziren eta Mikel V.a tronutik kendua izan zen. Bizitzaren azken hilabeteak Studion monasterioan igaro zituen.

## Erreferentziak

* 1 2 Chisholm, Hugh, ed. (1911): Michael V Calaphates Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.
* Datuak: Q41838
* Multimedia: Michael V / Q41838
# Mikel Urreta

Mikel Urreta Etxebeste (Urnieta, Gipuzkoa, 1881eko uztailaren 19a - Donostia, Gipuzkoa, 1961eko azaroaren 29a) gipuzkoar politikari eta euskaltzalea izan zen.

## Biografia

Ingeniaria zen bizibidez. Maria Zulaikarekin ezkondu zen eta lau seme alaba izan zituzten: Maritxu, Mikel, Carmen eta Rosario. Donostiako udaleko zinegotzi izendatu zuten 1913. urtean, eta Gipuzkoako diputatu hautatu zuten, handik bi urtera. Gipuzko Buru Batzarreko lehendakari izan zen.
Euskalgintzaren alorrean nabarmendu zen, Euskaltzaleak elkarteko buru izan zen, halaber Euskal-Esnalea elkarteko kide eta Eusko Ikaskuntza eta Euskaltzaindiaren sorreran parte hartu zuen. Agerre, Euzkadi eta El Día agerkarietan eman zituen argitara lan aipagarrienak. Sona handiko hizlaria izan zen, eta haren hitzaldi batzuk argitaratuak izan dira: esaterako, 1920an, "Edesti-aurrea. Leize-Zuloak" izenekoa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Nerea Azurmendi: Maritxu Urreta. Bidegileak bilduma, 2. orrialdea
* ↑ Nerea Azurmendi: Maritxu Urreta. Bidegileak bilduma, 3. orrialdea

## Kanpo estekak

* "Leize-zuloak"
* Datuak: Q12263640
# Mikel VII.a Dukas

Mikel VII.a Dukas (grezieraz: Μιχαήλ Ζ΄ Δούκας, Mikhaēl VII Doukas; c. 1050–1090) 1071-1078 bitartean Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.
Bizantziarrek Mantzikertan turkiarren aurrean izandako porrotaren ondoren aukeratu zuten enperadore. Aginpide zibila eta burokratikoa ezarri zuen. Enperadoretza kolokan jarri zuten normandiarrek, eta 1078an, Nizeforo III.ak, alderdi militarrekoak, Migel VII.a aginpidetik kendu eta haren lekua hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q210564
* Multimedia: Michael VII Doukas / Q210564
# Mazedoniera

Mazedoniera (македонски јазик, makedonski jazik, maˈkɛdɔnski ˈjazik ahoskatua) indoeuropar hizkuntza da, jatorriz Europako hego-ekialdean egindakoa, diasporan ere komunitate esanguratsuak egon arren.
Grafia zirilikoa du eta bulgariera da haren mintzairarik hurbilena.

## Dialektoak
### Mendebaldekoak

* Ohrid-Prespa.
* Debar.
* Polog.
* Kostur-Korča.

### Ekialdekoak

* Iparraldekoak.
* Ekialdekoak.

## Erreferentziak

* ↑ Macedonian language on Britannica
* ↑ Ethnologue report for Macedonian
* ↑ Euskaltzaindia. 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. .

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Makedonija.info
* Datuak: Q9296
* Multimedia: Macedonian language / Q9296
# Mazedonierazko Wikipedia

Mazedonierazko Wikipedia Wikipediaren mazedonierazko edizioa da. 2003ko irailean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 35.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 49.a zen.

## Kanpo estekak

* Mazedonierazko Wikipedia
* Datuak: Q842341
* Multimedia: Macedonian Wikipedia / Q842341
* Koordinazioa: Category:Macedonian Wikipedia
# Mazedoniar Gerrak

Mazedoniar Gerrak, K.a. III. eta II. mendeetan Mazedonia eta Erromatar Errepublikaren arteko lau borroka armatuak dira. K.a. 168an bukatu ziren Mazedoniako azken porrota gertatu zenean. Erromatar Errepublikak anexionatua izan zen eta, horrela, Heleniar Greziaren independentzia bukatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Caballero, parentesys com )( Óscar H.. (2019-02-23). «Las Guerras Macedónicas (214-148 a.C.)» Ventana al mundo (Noiz kontsultatua: 2022-01-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q75813
* Multimedia: Roman–Macedonian Wars / Q75813
# Mazedoniar falange

Mazedoniar falangea Filipo II.a Mazedoniakoak sortu eta berak lehenik eta bere seme Alexandro Handiak ondoren Pertsiar Inperioaren konkistan erabili zuten infanteria formazio bat zen. Formazio hau nagusi izan zen guduetan aro helenistikoan zehar erromatar legioek ordezkoa hartu zuten arte. Bere eraginkortasun mailarik altuenera eraman zuen Alexandro Handiak, eta greziar munduan gudu sistema garaitezintzat hartzen zen Zinoszefalos (K.a. 197), eta, bereziki, Pidnako (K.a. 168) porrotak iritsi ziren arte.
Mazedoniar falangea, izatez, Tebaseko strategosak izan ziren Epaminondasek eta Pelopidasek K.a. IV. mendean, jada gainbehera zihoan arren, ordurarte polis greziarren artean nagusitu zen espartar hoplita sistemari aurre egiteko egin zituzten aldaketa taktikoen aurrean erantzun bezala sortu zen.

## Mazedoniar pikari falangea

K.a. IV. mendearen erdialderaino, Mazedoniako Erresumak ez zuen eragin handirik izan kanpoaldearekiko, nagusitasun ekonomiko, kultural zein militarrean. Herrialdea zuhaitzez betetako mendiz eta zaldiak hazteko lautada egokiz betea zegoen, zaldi hauek mazedoniar armadaren zati nagusia zirelarik, eta, greziar eran, "lagunak" (hetairoi) izeneko aristokratek muntatzen zituzten.
Filipo II.a K.a. 359an boterera iritsi zenean, erakunde militarra berrantolatzen hasi zen, jada bere aurrekoek hasi zuten proiektua. Gerlarien emaitza kaxkarrak ikusita, entrenamendua garatu zuen, eta infanteriako elite profesionaleko tropa bat eratu zuen, "oinezko konpainia" (pezhetairoi) deitua, gerlari mota hauen balioa ikusteko. Errege berriaren erresumak barruko zein kanpoko mehatxupean zegoenez, armadan babestu zen herrialdea politikoki egonkortzeko eta kanpoan militarki nagusitzeko. Hau egiteko, Filipok Diodoro Sikulok deskribatutako zenbait neurri hartu zituen:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1340305
* Multimedia: Macedonian phalanxes / Q1340305
# Mazedoniar (eslaviar herria)

    Artikulu hau eslaviar herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mazedoniar».
Mazedoniarrak (mazedonieraz: Македонци; Makedonci) hegoaldeko eslaviar etnia bat dira, batez ere Ipar Mazedoniako Errepublikan eta inguruko herrialdeetan bizi direnak.
Mazedoniako herritarrek mazedonieraz egiten dute eta ortodoxoak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2436423
* Multimedia: Macedonian people / Q2436423
# Mazelaegiko kordala

Mazelaegiko kordala Gipuzkoako mendebaldeko eremu megalitiko bat da, Karakate mendian hasi eta Elosuan bukatzen dena.
Egun "mendi-gain" izenez ezagutzen dugun lekuaren toponimo zaharra da Mazelaegi.
Mazelaegiko kordalaren gailurrerian Soraluze-Elosua Aztarnategi megalitikoa dago, eta han agertu dira gure barruti jurisdikzionaleko lehen pertsona-aztarnak.
# Mazedoniar

Mazedoniar izan daiteke:
* Mazedoniar (eslaviar herria), Mazedoniako Errepublikan bizi dena.
* Mazedoniar (greziar herria), Greziako eskualdean bizi dena
* Antzinako mazedoniar, antzinako Erresuman bizi zena
* Mazedoniar (bulgariar herria)

## Ikus, gainera

* Mazedonia (argipena)
# Mazedoniar Inperioa

Mazedoniar Inperioa (grezieraz Μακεδονία) Garai klasikoan gaur egungo Greziaren iparraldean sortu zen estatua izan zen. Epiroko Erresuma zuen mendebaldean eta Trazia ekialdean. K.a. V. mendean egonkortu zen eta K.a. IV. mendean Filipo II.arekin hedapen handia lortu zuen: Mazedonia Greziako potentzia nagusi bilakatu zen. Haren semea zen Alexandro Handiak garai hartan ezagutzen zen munduko lur gehienak konkistatu zituen, eta Greziako historiako Garai helenistikoa deritzonari hasiera eman zion.

## Historia

K.a. VIII. mendean, Aliakmon ibaiaren inguruan bizi ziren mazedoniarrak ekialderantz joan ziren, Perdika I.a erregearen agindupean, lurraldearen batasuna lortzeko. Mazedoniako erreinua penintsulako barnealdera mugatzen zen, itsasaldea greziarren mendean baitzegoen. K.a. V. mendearen bukaeran, Arkelao erregeak (K.a. 413-399 bitartean errege) Pella hartu zuen Mazedoniako hiriburutzat. Mazedoniako erreinuaren urterik oparoenak Filipo II.aren (K.a. 359-336 bitartean errege) eta haren seme Alexandro Handia edo Alexandro III.aren (K.a. 336-323 bitartean errege) agintaldikoak izan ziren. Filipo II.aren garaian, Mazedonia Greziari nagusitu zitzaion, eta Alexandrok, persiarrak garaitu ondoren, Nilo eta Indus ibaietaraino iristen zen inperioa sortu zuen. Alexandro hil zenean, Mazedonia haren jeneralen artean banatu zen; haiek luze gabe elkarren aurka hasi ziren inperio osoaz jabetu nahian.
Mazedonia zen inperioaren erdigunea, eta gogor lehiatu ziren hura beretzen. Antipatros-ek (Alexandroren ordezkaria Europan) eta Kasandro haren semeak Mazedoniaren eta Greziaren gaineko aginpideari eutsi zioten, baina Kasandro K.a. 297an hil zenean, gerra zibila piztu zen. Demetrios I.a Poliortzetes erregearen sei urteko agintaldiaren ondoren (K.a. 294-288) anarkia hedatu zen berriro. K.a. 277. urtean, Antigonos II.a Gonotas-ek Mazedoniako erregetza hartu zuen, eta harekin K.a. 168ra arte etenik gabe iraun zuen antigoniden dinastia hasi zen. Filipo V.a eta Pertseo erregeen agintaldian, Mazedonia eta Erroma elkarren kontra borrokatu ziren (Mazedoniako gerrak: K.a. 216-205; K.a. 200-196; K.a. 172-168), eta Mazedonia atera zen galtzaile.
Erromaren mendean zegoela, lau errepublikatan banatu zen Mazedonia, hiriburutzat Tesalonika, Pella, Pelagonia eta Anfipolis zituztenak. K.a. II. mendean Erromako probintzia bilakatu zen Mazedonia, lau probintziek administrazio bana zutela. Orduan amaitu zen Mazedoniar Inperioa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492405
# Moncrivello

Moncrivello Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 1.373 biztanle ditu, 20,18 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Moncrivellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Borgo d'Ale Borgomasino Livorno Ferraris Mazzè Vische Bianzè Cigliano Maglione Villareggia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25145
* Multimedia: Moncrivello / Q25145
# Moncourt

Moncourt Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 90 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Moncourt udalerrian erroldatutako biztanleak 90 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 38 etxebizitza zeuden, 31 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 37 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 31 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 1ek hiru gela zituen, 5 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Moncourt udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 8 |
| 8 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 8 |
| 4 | 60-64 | 4 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 4 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 4 |
| 4 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 8 |
| 4 | 10-14 | 4 |
| 4 | 5-9 | 4 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 41 ziren, horien artean 28 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 28 pertsona aktiboetatik 25 lanean zeuden (13 gizon eta 12 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 3 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Moncourt udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q21974
* Multimedia: Moncourt / Q21974
# Moncucco Torinese

Moncucco Torinese Italiako udalerri bat da. Astiko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 880 biztanle ditu, 14,33 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Moncucco Torinesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Albugnano Berzano di San Pietro Castelnuovo Don Bosco Cinzano Mombello di Torino Moriondo Torinese Sciolze Marentino Arignano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17828
* Multimedia: Moncucco Torinese / Q17828
# Murina gracilis

Murina gracilis Murina generoko eta Vespertilionidae familiako saguzar espezie bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1815969
* Espezieak: Murina gracilis
# Murina bicolor

Murina bicolor Murina generoko eta Vespertilionidae familiako saguzar espezie bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2247402
* Espezieak: Murina bicolor
# Monolaborantza

Nekazaritzan, monolaborantza landare-espezie bakar baten laborantzari deritzo, gehienetan lur eremu zabal bati buruz. Horrela, gariaren monolaborantza dagoela esaten da lur eremu batean garia bakarrik lantzen denean. Polilaborantza jardueraren aurkakoa da. Monolaborantza kritikatua izan da epe luzera lurzoruen higadura eta bioaniztasunaren galera baitakar ondorio moduan. Izurriteen hedapena erraztu ere egiten ditu.
Adiera zabalean, eta ekonomian batez ere, eskualde batean jarduera ekonomiko baten nagusitasuna gertatzen denean monolaborantza dagoela esan ohi da. Adibidez, eskualde batean turismoaren monolaborantza dagoela esaten da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q220212
* Multimedia: Monoculture / Q220212
# Monoiko

Monoikoa (botanikan) oin berean lore unisexual ar eta emeak dituen landarea da.

## Landare monoiko batzuk

* Artoa
* Gaztainondoa
* Haltza
* Intxaurrondoa
* Koniferoak (Hagina eta Ginkgoa salbu)
* Kuia (cucurbitales)
* Pagoa
* Quercus: Ametza, Haritza, Artea etab

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Plant sexuality and political correctness, vol. 4(4) (Winter 1996) at Wayne's Word.
* (Ingelesez)Images of sexual systems in flowering plants at bioimages.vanderbilt.edu
* Datuak: Q150053
# Monohidrokaltzita

Monohidrokaltzita karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Monohidrokaltzita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaCO3 * H2O}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Monohydrocalcite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Monolaurina

Monolaurina edo Glizerol monolauratoa monoglizerido bat da, azido laurikoa (gantz-azido ase bat) eta glizerolarekin osaturik dagoena, hortik bere izena. ${\ce {C15H30O4}}$ formula du. Molekula anfipatikoa da.

## Erabilerak

Bere gaitasun tentsoaktiboa dela eta, kosmetikoetan ugari erabiltzen da, usain-kengarrietan bereziki.
Elikagaien emulsifikatzailea eta kontserbatzailea da eta askotan dietaren osagarri gisa ere erabiltzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2113676
* Multimedia: Glycerol monolaurate / Q2113676
Lipidoak :
OsagaiakGantz azidoakAseak: butirikoa (4:0) • kaprikoa (10:0) • laurikoa (12:0) • miristikoa (14:0) • palmitikoa (16:0) • estearikoa (18:0) • arakidikoa (20:0) Asegabeak: miristoleikoa (14:1) • palmitoleikoa (16:1) • oleikoa (18:1) • linoleikoa (18:2) • linolenikoa (18:3), (α eta γ) • punizikoa (18:3) • arakidonikoa (20:4)Beste batzukaminoalkohola • azido fosfatidikoa • esfingosina • esteranoa • glizerina • isoprenoa • zeramidaLipido saponifikagarriakGlizeridoakMonoglizeridoak: Glizeril hidroxiestearatoa • Glizerol monoestearatoa • Monolaurina Diglizeridoak: - Triglizeridoak: Triheptanoina • Trimiristina • Tripalmitina • Triestearina • Trilinoleina • TrioleinaArgizariakLanolinaFosfolipidoakFosfoglizeridoak: Fosfatidiletanolamina • Fosfatidilkolina • Fosfatidilserina Esfingolipidoak: EsfingomielinaGlukolipidoakGangliosidoak • Globosidoak • Lipopolisakaridoak • ZerebrosidoakLipido saponifikaezinakEsteroideakEsterolak: Ergosterola • Estigmasterola • Kolesterola • Lanosterola Kortikosteroideak: Budesonida • Flutikasona • Kortisola • Kortisona • Prednisona Estrogenoak: Aldosterona • Androsterona • Estradiola • Progesterona • Testosterona Bitaminak: D bitaminaTerpenoak (+ terpenoideak)Monoterpenoak: Eukaliptola • Geraniola • Kanforra • Limonenoa • Linaloola • Mirzenoa • Pinenoa Seskiterpenoak: Azido abszisikoa • Farnesola • Humulenoa • Ionona • Zingiberenoa Diterpenoak: Azido abietikoa • Erretinola (A bitamina) • Fitola • Giberelina • Labdanoa • Kafestola Triterpenoak: Eskualenoa Tetraterpenoak: Karotenoideak (Karotenoak • Xantofilak) Politerpenoak: Plastokinona • UbikinonaEikosanoideakLeukotrienoak • Prostaglandinak • Prostaziklinak • Tronboxanoak :
# Monojapyx

Monojapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.

## Ikus, gainera

* Diplura
* Datuak: Q6901650
# Monokulo

Monokuloa begi baten ikusmena zuzentzeko leiar bakarra da, begi horren aurrean soilik jartzen dena. Lente biribil bat da, normalki kate edo metal batez inguratuta, eta azken hau soka edo kate batekin gorputzera lotuta, galtzea ekidinez. Philipp von Stosch antikuarioak Erroman monokuloa jantzi zuen 1720ko hamarkadan, antzinako objetuak hobe ikertu ahal izateko, baina monokuloa ez zen modan jarri gizonen artean XIX. menderar. 1790ko hamarkadan dandyen goi-mailako moda elementu gisa sartu zen jendartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12721
* Multimedia: Monocles / Q12721