# María Carbonell Sánchez

María Carbonell Sánchez (Horta, Valentzia, 1852ko apirilaren 27a – ibidem, 1926ko abuztuaren 27a) valentziar pedagogoa izan zen, Instituzionalismo, Feminismo eta Pedagogia Sozialaren mugimendu ideologikokoa.

## Bizitza

Maistren alaba eta ahizpa zen, eta Valentziako Eskola Normal Femeninoan ikasi zuen. Han, teoria eta praktika uztartzen zituen prestakuntza pedagogiko osoa jaso zuen, 1870ean oinarrizko titulua eta 1871n goi mailako maistra titulua lortu.
Bere ibilbide profesionala Valentziako hainbat eskolatan hasi zen, hala nola Ruzafa, Cheste eta Valentziako Corona eta Barques kaleetakoetan. 1891n Maistren Eskola Normal Zentraleko (Madril) Irakasle Normal titulua eskuratu zuen, nota bikainarekin. 1898an gor-mutu eta itsuen irakasle titulua lortu zuen.

### Ibilbidea

1900ean, Granadako Goi Mailako Maistra Eskolako irakasle izatera pasa zen, eta urtebete baino ez zuen pasatu bertan. 1901ean, Valentziara eraman zuten berriro, eta hantxe aritu zen 1922ra arte, erretiroa hartu zuen urtera arte. Antropologia, psikogenesia printzipioak, pedagogia, pedagogiaren historia, zuzenbidea eta hezkuntza legeria irakatsi zituen.

## Lanak

Maria Carbonell Valentziako pedagogo ospetsuenetako bat izan zen, bere sasoian ospe handia izan zuen hezitzaileetako bat. Ideia birsortzaileen dibulgatzaile handia ere izan zen, idatzizko lan askorekin eta prentsan argitaratutako artikuluekin (El Mercantil Valenciano, Las Provincias eta La Voz Valenciana) aldizkari pedagogikoekin (La Escuela Moderna eta El Educador Contemporáneo) eta kongresu eta jardunaldietan (Valentziako Batzar Pedagogikoak, Higiene eta Demografiako IX. Kongresua, Kongresu Pedagogiko Nazionala). 1905ean, Valentziako Eskola Normalaren irekiera hitzaldia ematera gonbidatu zuten.
Emakumeen hezkuntza, higienismoa eta pedagogia soziala izan ziren bere lan pedagogikoaren hiru gai nagusiak. Bere lanetan, oinarri zientifikoan oinarritutako emakume-hezkuntza praktikoagoa eta erabilgarriagoa defendatzen zuen, eta garrantzi handia ematen zien higieneari eta gorputz-hezkuntzari.
Hala, neskatoentzako hezkuntza programa bat proposatu zuen, historia naturala, kimika eta fisika etxeko lanei aplikatuak: logelen desinfekzioa, altzari urreztatuak garbitzea, arropak, lixiba lortzea, eta abar. Emakumearen Irakaskuntzarako Erakundean "Las mujeres del Quijote (Kixoteren emakumeak)" izeneko hitzaldia eman zuen, eta Valentziako Ateneo Zientifikoan "El lujo y la frivolidad (Luxua eta arinkeria)" eta "La acción recíproca del sentimiento y la idea (Sentimenduaren eta ideiaren elkarrekintza))" izan zituen mintzagai.

### Argitaratutako liburuak:

* Los pequeños defectos. Ligeros estudios sobre la educación de la juventud (Akats txikiak. Gazteen hezkuntzari buruzko ikerketa arinak), Valentzia: Francisco Aguilarren liburudenda, 1888, egilearen artikulu ezberdinen bilduma, aurretik komunikabideetan agertu zirenak.
* Lecciones de Geografía (Geografia ikasgaiak), Valentzia: Imprenta de Francisco Vives Mora, 1893, Magisteritzako ikasleei zuzendutako lana.
* Coqueterías. Sencillo episodio de la vida íntima, relatado a los lectores de "El Correo de Valencia" (Irtirinkeriak. Bizitza intimoko pasarte xumea, "El Correo de Valencia"-ko irakurleei kontatua), Valentzia: Ripollés Inprenta, 1897, Laureana dukesa idazle frantziarraren liburuari erantzunez idatzitako lana. Liburu horretan, senar bat berkonkistatzeko jarraibideak ematen ziren. Carbonellek «aholku kaltegarritzat» jo zituen jarraibide horiek.
* Carbonell Sánchez, María (1915). Obras. Hijos F. Vives.
* Temas de Pedagogía (Pedagogia gaiak), Valentzia: Hijos de F. Vives Mora inprenta, 1920.

### Aldizkari pedagogikoetan agertutako artikulu espezializatuak:

* Libros para la infancia (1891)
* La escuela educativa (1892)
* Algunas ideas sobre educación de la mujer (1893)
* Más sobre la educación de la mujer (1894)
* Educación (Fin de Siglo) (1894)
* Las emociones agradables y el sentimiento artístico en la niñez (1895)
* Ideas difuntas (1898)
* Acción recíproca de la idea y del sentimiento en la regeneración de un pueblo (1899)
* Las prácticas en las Escuelas Normales (1901)
* De la reorganización de las Escuelas Normales (1902)
* Pedagogía maternal (1903)
* Pedagogía maternal. Educación especial de la niña (1909)
* La higiene en las Escuelas Normales de Maestras (1912)

## Aintzatespenak

* 1893ko martxoaren 15ean, Maria Carbonell bizi zela, Akats txikiak izeneko bere lana argitaratu zuen. Los pequeños defectos. Ligeros estudios sobre la educación de la juventud derrigorrezko irakurgai izendatu zituzten hezitzaileak prestatzeko eskoletan.Plaka Maria Carbonell Sanchezi, Valentziako Udalak
* 1915eko abenduan, Valentziako alaba kuttun izendatu zuten, eta, egun horretan, omenaldia egin zioten. Ikasleek eta hainbat pertsona ezagunek idatzitako testuak Homenaje a María Carbonell liburuan bildu ziren, Félix Martí Alpera-k luzatuta, eta plaka bat jarri zen haren oroimenez Artzapezpiku Maiorala kalean, Udaletxearen atzealdean, Irakaskuntzaren Etxea izandakoan.
* 1928an, hil eta bi urtera, Emakumeen Hezkuntzarako Erakundeak omenaldia egin zion Unibertsitateko Paraninfoan, Carmen García de Castroren parte-hartzearekin, zeinak klase barruan zein kanpoan pedagogo zuen alderdia nabarmendu zuen.
* Maria Carbonell i Sanchezen izena jarri zioten Benetússerreko (Valentzia) Bigarren Hezkuntzako Institutuari.
* 2006an, Institució Alfons el Magnànim-ek Las Mujeres del Quijote liburua eta beste idatzi batzuk argitaratu zituen, María Carbonell-en testuen bilduma bat, Begoña Sáez Martínez ikertzaileak bere bizitzari eta obrari egindako sarrera batekin.

## Erreferentziak

* ↑ «María Carbonell y Sánchez | Real Academia de la Historia» dbe.rah.es (Noiz kontsultatua: 2024-11-26).
* ↑ «María Carbonell Sánchez» Bing (Noiz kontsultatua: 2024-11-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Micronet. (2014-02-25). «Carbonell y Sánchez, María (ss. XIX-XX).» MCN Biografías (Noiz kontsultatua: 2024-11-26).
* ↑ Castells, Ricardo. (2016). «María Carbonell Sánchez y los comienzos de los estudios femeninos de Cervantes: las mujeres escritoras, las Escuelas Normales y el tercer centenario de Don Quijote (1905)» Cervantes: Bulletin of the Cervantes Society of America 36 (1): 67–84. ISSN 0277-6995. (Noiz kontsultatua: 2024-11-26).
* ↑ «Diccionari Biogràfic de Dones - Biografia 858» dbd.vives.org (Noiz kontsultatua: 2024-11-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Las mujeres del Quijote. Y otros escritos - Institució Alfons el Magnànim» www.alfonselmagnanim.net (Noiz kontsultatua: 2024-11-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19698479
* Multimedia: Maria Carbonell Sánchez / Q19698479