OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lampides boeticus

Lampides boeticus Lycaenidae familiako tximeleta espezie bat da. Europan, Afrika iparraldean eta Asian aurkitzen da, bai eta Australian ere. Espeziearen boeticus izenak Iberiar penintsula hegoaldeko Betika probintzia erromatarrari egiten dio erreferentzia.
Lineo naturalista suediarrak deskribatu zuen 1767. urtean, Systema Naturae liburuaren 12. edizioan.

## Deskribapena

Tximeleta txikia da, 24-32 mm arteko hegal-zabalera dute arrek eta emeak zerbait handiagoak dira (24-34 mm). Arrek gainaldean hego urdin-moreak dituzte eta ertzak marroiak dira, emeen kasuan erdialdean pixkat urdinak dira baina gehiengoa marroia. Sexu-dimorfismoa dute beraz. Nabarmentzekoa da atzeko hegaletan duten luzakin fin luzea, eta haien alboan puntu beltz batzuk dituzte.
Azpialdean hegal marroietan marra urdin argi ugari dituzte. Azealdean puntu beltzak dituzte eraztun laranja batez inguratuak.

## Bizi zikloa

Hiru belaunaldi ere izan ditzaketenez otsailetik azarora ikusten dira tximeleta helduak. Migratzaileak dira gainera.
Disko zapal itxurako arrautza berdexkak jartzen dituzte banan bana landaretan. Beldarrek hainbat fase izaten dituzte. Azkenengo fasean berdeak edo gorrixkak izaten dira eta marra dortsal iluna dute. 14-15 mm-tako luzera hartzen dute. Ondoren pupa gris-marroiak eratzen dituzte.
Australian batzutan gertatzen da inurriek beldarrak zaintzea.

## Habitata

Baso ertzetan ikusten da eta mendialdeko zelai garaietan ere bai, 2.700 metrotako altueraraino. Lore asko dauden eremu epelak atsegin ditu.

## Iruditegia

* Tximeleta arra.
* Tximeleta emea.
* Arra eta emea elkarturik.
* Arrautza.
* Beldarra.

## Erreferentziak

* ↑ «Lampides» www.nic.funet.fi (Noiz kontsultatua: 2022-11-04).
* ↑ «Lampides boeticus on euroButterflies by Matt Rowlings» www.eurobutterflies.com (Noiz kontsultatua: 2022-11-04).
* ↑ Braby, Michael F.. (2004). The complete field guide to butterflies of Australia. CSIRO ISBN 0-643-09302-8. PMC 65193533. (Noiz kontsultatua: 2022-11-04).
* ↑ «Lampides boeticus - Голубянка бетикская» www-babochki--kavkaza-ru.translate.goog (Noiz kontsultatua: 2022-11-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q929463
* Multimedia: Lampides boeticus / Q929463
* Espezieak: Lampides boeticus
# Landa-liztor

Landa-liztorra (Polistes gallicus) Vespidae familiako liztorra da. Europan bizi den intsektu hau polistes dominula generokidearekin nahastu dute.

## Erreferentziak

* ↑ O'Donnell, S. (1998) REPRODUCTIVE CASTE DETERMINATION IN EUSOCIAL WASPS (HYMENOPTERA: VESPIDAE). Annual Review of Entomology Vol. 43: 323-346 (doi:10.1146/annurev.ento.43.1.323)
* Datuak: Q138453
* Multimedia: Polistes gallicus / Q138453
# Lantana camara

Lantana camara Lantana generoko landare espezie bat da. Ez du berezko euskal izenik eta Euskal Herrian ikus daitekeen landarea izan arren, jatorria Amerikako Hego eta Erdialdeko eskualde tropikal eta subtropikaletan du.
Hesiak osatzeko erabiltzen da eta apaingarri gisa ere.
Nazio Batuen Naturaren Kontserbazioaren Nazioarteko Batasuneko 100 espezie arrotz inbaditzaile kaltegarrien zerrendan sartzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Lowe S., Browne M., Boudjelas S., De Poorter M. (2000). Munduko 100 espezie inbaditzaile inbaditzaile kaltegarrienen 100. Global Invasive Species datu-baseko hautaketa . Invasive Species Specialist Group (GEEI) taldeak argitaratua, World Conservation Union (IUCN) espezieen Survival Commission (CSE) talde espezializatu bat, 12 pp. Lehenengo edizioa, ingelesez, 2000. urteko abenduko Atzerriko aldizkariaren 12. zenbakiarekin batera. Bertsio itzulia eta eguneratua: 2004ko azaroa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q332469
* Multimedia: Lantana camara / Q332469
* Espezieak: Lantana camara
# Lantzoi txiki

Lantzoi txikia (Ammodytes tobianus) Ammodytes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ammodytidae familian.

## Banaketa

Zooplanktonez elikatzen den arrain hau ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan bizi da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) FishBase

## Ikus, gainera

* Ammodytes
* Ammodytidae

## Kanpo estekak

* FihsBase.org
* Datuak: Q1536887
* Multimedia: Ammodytes tobianus / Q1536887
* Espezieak: Ammodytes tobianus
# Lapagorri

Lapagorri (Bolinus brandaris; jatorriz Linneausek Murex brandaris izendatua) Prosobrankioen ordenako eta murizidoen familiako soinbera da. Kusku lodi arantzatsua izaten du, 80 mm inguru zabala. Aireko oxigenoarekin nahastean purpura koloreko bihurtzen den isurkari zuri bat botatzen du. Tindagai gorriak lortzeko erabili izan da gai hori.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015-3-22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q651332
* Multimedia: Bolinus brandaris / Q651332
# Larreoilo

Larreoiloa (Tetrastes bonasia) Tetrastes generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago. Iparraldeko Eurasian, Hokkaidoraino ere, bizi da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q182761
* Multimedia: Tetrastes bonasia / Q182761
* Espezieak: Tetrastes bonasia

## Ikus, gainera

* Tetrastes
* Phasianidae
# Lasiommata maera

Lasiommata maera Nymphalidae familiako tximeleta bat da. Europan nahiko ohikoa da. Afrika iparraldean eta Asian ere bizi da, Ekialde Hurbilean, Erdialdeko Asian eta Himalaia mendilerroan ere bai.
Lineok deskribatu zuten 1758. urtean.

## Deskribapena

Tamaina ertaineko tximeleta da, 40-50 mm arteko hegal-zabalera du. Kolore marroi arreko hegalak ditu, orban laranja zabalekin, eta aurreko hegaletan ozelo handi nabarmenak ditu. Atzeko hegaletan hainbat ozelo txiki ere ikusten zaizkio. Azpialdean hegoak grisagoak dira eta aurreko hegaletan ozelo handi bat ere ikusten da.
Esan beharra dago koloreen tonalidadean aniztasun handia ager dezaketela, kolore marroi arrea bezala kolore griseko hegalak ere izan baititzakete, baina ozeloak nabarmenak dira beti ere.
Beldarra berde argia da, eta alboetan lerro zurixka bat du.

## Bizi zikloa

Bi belaunaldi ateratzen ditu eta maiatzetik urrira ikusten dira tximeleta helduak. Bigarren belaunaldikoak tamainaz txikiagoak izaten dira. Hill-topping izeneko estrategia erabiltzen dute elkar gorteatzeko. Arrak altuera handira igotzen dira hegan eta ondoren emeek garaiera handienak lortu dituzten arrak aukeratzen dituzte. Ondoren emeak gramineoen zurtoinetan jartzen ditu arrautzak, haietaz elikatzen baitira beldarrak. Neguan hibernatu egiten du eta udaberrian pupa berdea puntu horiduna eratzen du. Bertatik tximeleta heldua aterako da.

## Habitata

Toki malkartsuetan bizi da, arroka artean edo belardietan ikusten da. Itsasoaren mailatik 2.000 metro arteko altueran aurkitzen da.

## Iruditegia

* Tximeleta arra.
* Tximeleta emea.
* Hegalen azpialdea.
* Barietate marroi-grisa, Tirol aldean.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Lasiommata maera (Linnaeus, 1758)» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ Las mariposas diurnas de Sierra Nevada. Consejería de Medio Ambiente D.L. 2011 ISBN 978-84-92807-72-7. PMC 796378467. (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ (Ingelesez) rcannon992. (2020-02-29). «Love in high place: hilltopping butterflies» Ray Cannon's nature notes (Noiz kontsultatua: 2023-05-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) Magazine, Waste. «Guía de mariposas, Lepidópteros de la península Ibérica, en Waste magazine» Waste Magazine (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q176297
* Multimedia: Lasiommata maera / Q176297
* Espezieak: Lasiommata maera
# Lasiommata megera

Lasiommata megera Nymphalidae familiako tximeleta bat da. Eremu Paleartikoan hedaturik dago, Europan, Asian eta Afrika iparraldean.
Lineok deskribatu zuten 1767. urtean.

## Deskribapena

Tamaina ertaineko tximeleta da, 36-50 mm arteko hegal-zabalera du. Laranja koloreko hegalak ditu sare itxura duten marra marroiez zatikatuak. Aurrekaldeko hegaletan ozelo nabarmen bana ditu eta atzeko hegaletan ozelo txiki batzuk. Azpialdeaz aurreko hegala gainaldearen antzekoa da, bere ozelo eta guzti, atzeko hegala aldiz grisa, marra ez-jarraituak diteuna eta hainbat ozelo txiki ere azaltzen ditu.
Beldarra berde argia da, eta alboetan lerro zurixka bat du.

## Bizi zikloa

Hainbat belaunaldi izaten ditu eta otsaila eta urria artean ikusten dira tximeletak hegan. Beldarra elikatuko den landarearen hosto eta adarretan jartzen ditu arrautzak. Handik beldarra ateratzen da eta negu partean hibernatu egiten du. Udaberrian pupa sortu eta tximeleta heldua ateratzen da.

## Habitata

Toki malkartsuetan bizi da, arroka artean edo belardietan ikusten da. Itsasoaren mailatik 2.000 metro arteko altueran aurkitzen da. Eremu lehorrak atsegin ditu. Hegalen azpialdeko kolore gris marrazkidunari esker lurrean pausatzen denean oso ongi kamuflatzen da.

## Iruditegia

* Tximeleta arra.
* Tximeleta emea.
* Hegalen azpialdea.
* Beldarra.

## Erreferentziak

* ↑ «Lasiommata» ftp.funet.fi (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* ↑ Córdoba León, Juan Ramón.. (2006). Mariposas en libertad. Ediciones Mundi-Prensa ISBN 84-8476-285-8. PMC 71255946. (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Lasiommata megera (Linnaeus, 1767)» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2023-05-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1434652
* Multimedia: Lasiommata megera / Q1434652
* Espezieak: Lasiommata megera
# Legatz arrunt

Legatz arrunta (Merluccius merluccius) Merlucciidae familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Ipar Itsasoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.

## Deskripzioa

Legatzak gorputz argala eta buru handia du, masailezur handikoa, hortz luze eta puntazorrotzak ditu, behekaldean bi ilaratan eta goikaldean bakarrean. Ahoaren barrua eta zakatz zuloa beltzak dira. Gorputza zabalagoa da buruaren ondoan. Bi bizkar-hegats ditu eta uzki-hegats bat, goiko bat hirukia eta beste biak piska bat ganbilak. Alboko lerroa zuzena eta bere kolorea baino ilunagoa da. Atzekaldean gris-urdina da, aldeetan zilarreztatua eta zurixka behealdean.
180 zentimetrotara iritsi daiteke, baina arraroa da eta tamaina handi arruntena 100 zentimetrokoa da. Luzeraren arabera izen desberdinak jasotzen ditu eta handienek 11 kilo izan ditzaketen arren, merkaturatzen diren legatza arruntak 1,5-2 kilokoak izanten dira.

## Elikadura

Legatza haragijalea da. Bere elikadura sardinzarrak eta antxoak bezalako arrain txikietan oinarritzen da; txibiak, krustazeoak eta zooplanktona ere jaten ditu.

## Banaketa

Legatza espezie gehienak Argentinan, Txilen eta Perun aurki daitezke. Atlantikoko aldean, Malvinetako itsaslasterrarekin oso lotuta dago. Legatza australa Zeelanda Berrian badago etalegatza beltza Indiako Ozeanoan aurki daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ D.M. Cohen, T. Inada, T. Iwamoto & N. Scialabba. (1990). «FAO species catalogue Vol. 10. Gadiform fishes of the world (Order Gadiformes). An annotated and illustrated catalogue of cods, hakes, grenadiers and other gadiform fishes known to date» FAO Fish. Synop in: 10. (FAO) (125): 442..
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Merluza - EcuRed» www.ecured.cu (Noiz kontsultatua: 2018-04-29).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Merluza - Región de Murcia Digital» www.regmurcia.com (Noiz kontsultatua: 2018-04-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Merluza, también denominada pescadilla - Merluccius merluccius» Peces - Paradais Sphynx 2018-01-07 (Noiz kontsultatua: 2018-04-29).
* ↑ «Merluza | Introducción | Pescados y mariscos | CONSUMER EROSKI» pescadosymariscos.consumer.es (Noiz kontsultatua: 2018-04-29).
* Datuak: Q726276
* Multimedia: Merluccius merluccius / Q726276
* Espezieak: Merluccius merluccius
# Anacamptis pyramidalis

Anacamptis pyramidalis edo orkidea piramidala Anacamptis generoko orkidea espezie bat da, Orchis generoarekin oso lotua. Europako erdialdean eta hegoaldean aurki daiteke, Euskal Herrian barne. Lurzoruan hazten dira eta tuberkuloak garatzen dituzte.

## Habitata

Orkidea honek leku eguzkitsuak behar ditu, baina lurzoru batean baino gehiagotan haz daiteke, bereziki buztintsuetan, baina, gutxiagotan, harearen gainean. Lur alkalinoen gainean ere haz daitezke.

## Erabilera

Beste orkidea batzuen tuberkuluekin gertatzen den bezala, salep izeneko irina egin daiteke, oso erabilia Turkian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158118
* Multimedia: Anacamptis pyramidalis / Q158118
* Espezieak: Anacamptis pyramidalis
# Hartz-baratxuri

Hartz-baratxuria (Allium ursinum) Amaryllidaceae familiako landarea da, tipulinen senide basati hurbila. Jateko ona, Colchicum autumnale, Arum maculatum eta, batez ere, Convallaria majalis landare pozoitsuen antzekoak direnez kontuz bildu behar dira.

## Erreferentziak

* ↑ Seidemann, Johannes. (2005). World spice plants. Springer, 27 or. ISBN 978-3-540-22279-8..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130882
* Multimedia: Allium ursinum / Q130882
* Espezieak: Allium ursinum
# Lehoi-tamarin urrekara

Lehoi-tamarin urrekara (Leontopithecus rosalia) Leontopithecus generoko animalia da. Primateen barruko Callitrichinae subfamilia eta Cebidae familian sailkatuta dago

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)Mammals - full taxonomy and Red List status Ugaztun guztien egoera 2008an
* ↑ Linnaeus. (1766). 1 Syst. Nat., 41 or..

## Ikus, gainera

* Cebidae

## Kanpo estekak

* 'Leontopithecus rosalia'ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
* Datuak: Q208486
* Multimedia: Leontopithecus rosalia / Q208486
* Espezieak: Leontopithecus rosalia
# Anemona landatu

Anemona landatua (Anemone coronaria) Anemone generoko landare loreduna da, Mediterraneoan jatorria duena. Eguerdililietan, espezie tipoa da. 20–40 cm-ko altuera du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q511179
* Multimedia: Anemone coronaria / Q511179
* Espezieak: Anemone coronaria
# Gurbitz

Gurbitza (Arbutus unedo) Arbutus generoko eta Ericaceae familiako zuhaitz mota bat da. Mendebaldeko Europan, Mediterranear eskualdean, Frantzian eta Irlandan hazten da. Gurbitzak klima biguna behar du eta edozein lurzoru-motatan aurki daiteke. Horrexegatik, Euskal Herriko hainbat partetan hazten da, batez ere kostaldean.

## Ezaugarriak

Normalean 5 eta 10 metro arteko altuera izaten du, halere 15 metro altuera izatera irits daiteke baina ezohikoa da. Enborrari dagokionean, gehienez, 80 zentimetro diametrokoa da.
Hostoak berde ilunak eta distiratsuak dira, 5-10 zentimetro luzerakoak eta 2-3 zentimetro zabalerakoak dira.
Lore hermafroditak zuriak dira, batzuetan arrosa argiak ere izan daitezke. Kanpai itxura dute eta 4-6 milimetrokoak dira. Fruitua, garangorri izenekoa, baia esferiko, mamitsu eta pikortsua da, 2-2,5 zentimetro diametrokoa. Garangorriak jangarriak dira, baina kontuz ibili behar da asko jatearekin. Fruitua heldua egonez gero alkohol pixka bat izan lezake, eta ondorioz buruko mina eta mozkorraldia eragin. Hori dela-eta, leku batzuetan fruituarekin likorea egitea ohikoa da.
* Loreak
* Hosto eta loreak
* Garangorri heldugabeak
* Garangorri heldua

## Beste izen batzuk

Gurbitzak hainbat izen ditu euskaraz:
Gurbitsa, gurbisa, gurbixa, gurbiskia, gurguskia, gurbitxa, gurpitza, kurpitsa, kurpitia, kurpitza, gurbiza, gurguxia, gurguxa, kurkusa, kurkutsa, kulubiza, burbutxa, burbuza, burbiza, burgiza, burguxa, kaudana, kandana, aniamania, animania, gurbistondo.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.argia.com/argia-astekaria/1738/gurbitza-ezezaguna/osoaz

## Kanpo lotura

* Gurbitza (zientzia.net)
* Datuak: Q329046
* Multimedia: Arbutus unedo / Q329046
* Espezieak: Arbutus unedo
# Antzara-belar

Antzara-belar (Argentina anserina) Arrosaren familiako belar-landare iraunkor baten izen arrunta da.

## Deskribapena

Txikoria belarraren antzeko sustraia izaten du. Argentina anserinak zurtoina laburra eta aihen herrestariekikoa du.
Hostoak 10-20 cm luze dira, pinnatuak eta 2-5 cm arteko lobuluak dauzkatenak. Azpialdean zilar koloreko ile fina dute eta horrek ematen dio Argentina izen zientifikoa.
Urrebotoiaren antzeko lorea du, horia eta bost petaloduna, inoiz zazpi petalotakoa ere ikusi da. 1'5-2'5 cm-ko diametria hartzen dute. Lorearen oina luzea da, 5-15 cm ingurukoa. Ekaina eta abuztua artean izaten du loraldia.
Fruitua akenio lehorren multzoa da.

## Hedadura eta habitata

Antzara-belarrak Europan eta Asian hazten dira. Harea edo harri txintxarrezko zoruak atsegin dituzte. 80 cm arteko herrestadar gorriak ateratzen ditu eta horrela azkar zabaltzea lortzen du.

## Erabilera

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hesteetako eritasunak sendatzeko erabiltzen dira herri sendagintzan.
Eztarriko eritasunak tratatzeko ere gargarak egiten dira.

## Beste izen arruntak

Argentina anserina tokiko euskarazko testuetan:
* antzara-belar
* antzarazbelar
* basatanasia
Antzara izena nondik datorren ez dago argi. Izan liteke hostoek antzara lumen itxura izatea edo izan liteke antzina landarearen hostoak antzarak elikatzeko erabiltzea.

## Erreferentziak

* 1 2 «Argentina, Argentina anserina - Flores - NatureGate» luontoportti.com (Noiz kontsultatua: 2023-10-31).
* ↑ «Red de Herbarios del Noroeste de México - Argentina anserina» herbanwmex.net (Noiz kontsultatua: 2023-10-31).
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Orotariko Euskal Hiztegia, Euskaltzaindia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64061702
* Multimedia: Category:Argentina anserina / Q64061702
* Espezieak: Argentina anserina
# Lema cyanella

Lema cyanella Paleartikoko ekozonaren Chrysomelidae familiako kakalardoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Joy, N 1932 .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1968178
* Multimedia: Lema cyanella / Q1968178
* Espezieak: Lema cyanella
# Astigar gorri

Astigar gorria (Acer rubrum) Sapindaceae familiako zuhaitz espezie bat da, hosto erorkorrekoa.
Jatorriz Kanadakoa, XVII. mendearen erdialdean ekarri zuten Europara.

## Ezaugarriak

Loreak helikopteroko formakoak dira. Bere izerdia Kanadan erabiltzen zuten zauriak sendatzeko. Bere jatorria Kanada da eta horregatik Kanadako banderan horrelako hosto gorri bat agertzen da. Enborra gris iluna eta leuna du. Loreak udaberrian agertzen dira, txikiak eta gorriak, hostoak baino lehen. Fruituak samarrak dira.
Bere zur gogorra oso preziatua da marketeria egiteko.

### Hostoak

Hosto erorkorrekoa da. Hasieran berde ilunak dira gainaldetik eta zurizkoak azpialdetik, gorrira mudatzen dira udazkenean.
* Datuak: Q161364
* Multimedia: Acer rubrum / Q161364
* Espezieak: Acer rubrum
# Urzain-belar

Urzain-belar (Alisma plantago-aquatica) alismatazeoen familiako belar landarea da, 15–30 cm-ko luzera duena.
Mundu Zaharrean jatorria duen landare hau sendabelar ezaguna da.

## Erreferentziak

* ↑ Rau O., Wurglics M., Dingermann Th., Abdel-Tawab M., Schubert-Zsilavecz M. (2006). «Screening of herbal extracts for activation of the human peroxisome proliferator-activated receptor» Pharmazie 61 (11): 952-956..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21063
* Multimedia: Alisma plantago-aquatica / Q21063
* Espezieak: Alisma plantago-aquatica
# Aloe perfoliata

Aloe perfoliata Aloe generoko landare loreduna da, Xanthorrhoeaceae familiakoa.

## Ikus, gainera

* Aloe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3280517
* Multimedia: Aloe perfoliata / Q3280517
* Espezieak: Aloe perfoliata
# Kirtengorri

Kirtengorria edo girtangorria (Ajuga reptans) Lamiaceae familiako landare bizikor bat da, leku heze eta freskoetan bizi dena. Landare hostoiraunkor errizomaduna da, estoloiak garatzen dituena. Jatorriz Europa, Kaukaso eta Irangoa da.

## Ezaugarriak

10 eta 40cm garai bitartean izan daiteke eta 1m zabal izatera iritsi.
Zurtoinak partzialki ilaundunak dira eta hosto berde ilunak daramatzate, obalak edo luzangak, espatulatuak, 10cm inguru luze. Oin nagusiaren zurtoinaren puntan edukitzen ditu loreak, buruxkaren antzera eratuak, kolorez urdinak eta beheko ezpaina goikoa baino luzeagoa dutenak. Loraldia maiatz-ekainean da. Loreak urdin ilunak (ubelkarak) dira, 1-2 cm artekoak, 15cm luze izan daitezkeen buruxkatan.
* Ajuga reptans
* Ajuga reptans
* Jan Kops - Flora Batava, Volume 16, (1800)
* Otto Wilhelm Thomé, Flora von Deutschland, (1885)
* Martin Cilenšek: Naše škodljive rastline,(1892)
* Flora Batava, vol. 20,(1898)

## Barietateak

Basa espeziea inbaditzailea da, baina lorezaintzako barietate ugari daude, lur-estalki egokiak eratzen dituztenak. Hostoak eta loreak kolore askotakoak izan daitezke. Hauek dira barietate nagusiak:
* A. reptans 'Burgundi Glow' : hosto berde zilarkara edo berde urrekara, gorri ardokararekin
* A. reptans 'Catlin's Giant': hosto handi gorrindol ilun brontzekarak. Infloreszentziak handixeagoak dira
* A. reptans 'Multicolor' edo A. reptans 'Rainbow': estalgarria, hosto berde ilun brontzekarak, arrosaz eta kremaz markatuak
* A. reptans 'Pink Elf': trinkoa, lore arrosa ilunak
* A. reptans 'Variegata': trinkoa eta hazkuntza geldokoa. Hosto gris-berdeak, krema koloreko ertzak eta zipristinak.

## Erreferentziak

* ↑ Zehazki hiztegia
* ↑ Elhuyar hiztegia
* 1 2 3 4 (Frantsesez) Guide complet de la nature - Michael Lohmann - p.312 - ISBN 2-8034-4019-9 - Éditions Chantecler - Aartselaar - Belgique

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157249
* Multimedia: Ajuga reptans / Q157249
* Espezieak: Ajuga reptans
# Astigar zuri

Astigar zuria edo ostartxa (Acer pseudoplatanus) Sapindaceae familiako zuhaitz espezie bat da, jatorriz Europakoa. Hosto erorkorrekoa da.

## Ezaugarriak

Nahiko zuhaitz handia da, 30m ingurukoa; adaburu zabala eta adar irekiak ditu. Itxuraz, gainetik, platanoarekin zer ikusia duela dirudi baina hostoak eta azala ezberdinak dira.
Loreak hori berdexkak dira. Apiril eta maiatzaren loratzen da, fruituak udaren azkenaldira heltzen dira baina ez dira erortzen udazkenaren bukaera edo negua iritsi arte.
Batez ere, apaintzeko erabiltzen da. Oso egur ona da sutarako eta ikazkintzarako.

### Enborra
## Erreferentziak

* ↑ «Elurmaluta.net - Fossil Plastics - Alegiazko Enborrak» www.elurmaluta.net (Noiz kontsultatua: 2021-01-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156944
* Multimedia: Acer pseudoplatanus / Q156944
* Espezieak: Acer pseudoplatanus
# Kanabera (landarea)

    Artikulu hau landareari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kanabera».
Kanabera (Arundo donax) landare lastoduna da, eremu hezeetakoa, 4 metroko garaiera izan dezakeena, zurtoin zuzena eta leuna duena. Kanaberak zurtoin gogor malgua, egurtsua, barru-hutsa eta azal leunekoa izaten du, hostoak luze zabalak eta iraunkorrak. Lorea buru txiki askoz osatua eta zabalera handian banatua du, kolorez hori-zurixka. Berez sortaldeko landarea da, baina Mediterraneo itsasoaren inguruetako lurraldeetan ere oso zabaldua dago gaur egun. Leku hezeetan hazten da. Arrantzako esku-tresnak egiteko erabiltzen da batez ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q161114
* Multimedia: Arundo donax / Q161114
* Espezieak: Arundo donax