OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Iraupen luzeko oroimen

Iraupen luzeko oroimena informazioa oroimenean denbora luzean gordetzeko aukera ematen duten funtzio mentalen multzoa da. Egiturari eta funtzioari dagokienez, iraupen laburreko oroimenetik eta lan-oroimenetik bereizten da. Memoria horrek elementu batzuk denbora laburrean (20 eta 30 segundo artean, gutxi gorabehera) gordetzeko funtzioa betetzen du. Biologikoki, iraupen laburreko oroimen konexio neuronalen aldi baterako indartze bat da, errepikapen- eta asoziazio-prozesu esanguratsu baten bidez iraupen luzeko oroimena bihur daitekeena.
Iraupen luzeko oroimenaren azpiko mekanismo biologikoak ez daude zehaztuta, baina epe luzerako potentziazio-prozesua, konexio neuronalen egituran aldaketa fisikoa dakarrena, proposatu da denbora-oroitzapenak epe luzerako oroitzapenen biltegira eramateko funtzio handiena duen mekanismo gisa.
Iraupen luzeko oroimenean gordetako oroitzapenak ahanzturaren prozesu naturalaren barruan desager daitezkeenez, denbora luzez oroitzapenak mantentzea informazioa prozesatu den sakontasunaren araberakoa da, bai eta biltegiratutako edukietan aldizka egiten diren berreskurapenen araberakoa ere. Banakako berreskuratze horiek goranzko tarteetan gerta daitezke, errepikapen tartekatuaren printzipioaren arabera. Hori modu naturalean gerta daiteke, edo nahita egindako gogorarazpenen bidez ("laburpenak" ere esaten zaie), askotan gogoratu beharreko materialak duen garrantziaren arabera.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Mendekotasuna Hiztegia] [2017]
* ↑ (Ingelesez) «Features. Mappig Memory in 3D. Making Memories. Storing Memories. Long-term Memory. Facts & Events» National Geographic 2007ko azaroa.
* ↑ (Gaztelaniaz) López-Ibor, Juan José; Ortiz Alonso, Tomás; López-Ibor Alcócer, María Inés. (1999). Lecciones de psicología médica. Bartzelona: Masson, 303 or. ISBN 8445808109..
# Aitor Etxeguren

Aitor Etxeguren González (Bilbo, 2002ko azaroaren 26a) bizkaitar saskibaloi jokalaria da. Hegal-pibot eta pibot postuan jokatzen du Club Baloncesto Gran Canaria klubaren bigarren taldean, LEB Plata mailan.

## Ibilbidea

Askartza Claret eta Loiola Indautxu taldeen harrobian hasi zen jokatzen eta 2018an Basket Zaragoza taldeak fitxatu zuen bigarren talderako. 16 urte zituela lehen taldearekin partida batean debuta egin zuen, Txapeldunen Ligan hain zuzen ere. Hurrengo urteetan Zaragozak utzita liga apaletan aritu arren 2021. urtean 19 urtez azpiko munduko txapelketa jokatu zuen Espainiako selekzioarekin.
2022an Club Baloncesto Gran Canariak fitxatu zuen bere bigarren talderako.

## Taldeak

* Baset Zaragoza (2018-2022)
** Utzita:
*** Anagan Olivar (2018-2020)
*** Cáceres Patrimonio de la Humanidad (2020-2021)
*** Levitec Huesca (2021-2022)
* CB Gran Canaria (2022- )

## Erreferentziak

* ↑ Federación Vizcaína de Baloncesto – Bizkaiko Saskibaloi Federazioa | Todas las informaciones del baloncesto vizcaíno federado y escolar. Bizkaiko Saskibaloi federatuaren eta eskolaren berri guztiak hemen. (Noiz kontsultatua: 2023-03-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) Aragón, Heraldo de. «Aitor Etxeguren, canterano del Casademont, jugará el Mundial sub-19» heraldo.es (Noiz kontsultatua: 2023-03-27).
* ↑ (Gaztelaniaz) AltoAragón, Diario del. «Etxeguren deja el Casademont y ficha por el filial del Gran Canaria» diariodelaltoaragon.es (Noiz kontsultatua: 2023-03-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q98381809
# Lan-oroimen

Psikologia kognitiboan, lan-oroimena konstruktu teoriko bat da, informazioa aldi baterako biltegiratzeko (iraupen laburreko oroimena) eta informazioa lantzeko erabiltzen diren egiturei eta prozesuei buruzkoa.
Horrekin, iraupen laburreko oroimena ez bezala, teorikoki berrartzen da memoria ez dela «oroitzapenen kutxa» hutsa, baizik eta informazioa prozesatzeari lotutako prozesu aktiboa dela.
Kontzeptua Alan Baddeleyk eta Hitchek erabili zuten lehen aldiz 1974an, eta geroago, zati batean, 1986an berregina, gizakiok zeregin jakin batzuk egiteko eta arazo jakin batzuk konpontzeko erabiltzen dugun "online"ko denbora-oroimena deskribatzeko. Termino horrekin, oroimen aktiboaren forma horrekin lotutako eragiketa kognitiboen teoria ere sartu zen: oroimen operatiboa edo iraupen laburreko oroimena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2008]
* ↑ Baddeley, A. D., & Hitch, G. (1974). Working memory. Psychology of Learning and Motivation, 8, 47–89.
* ↑ Baddeley, A. D. (1986). Working memory. Oxford: Oxford University Press.
# Espazio ukitzaile

Matematikan, barietate baten espazio ukitzaile edo tangentea barietatearen-kurbekiko ukitzaileak diren lerroez osatutako 2 dimentsioko plano ukitzaileen orokortze bat da. Fisikaren testuinguruan, barietate batek puntu batean duen espazio tangentea barietatean mugitzen den partikula batek izan ditzakeen abiaduren espazio gisa ikus daiteke.
* Datuak: Q909601
* Multimedia: Tangent space / Q909601
# Konstruktu

Konstruktu izan daiteke:
* Konstruktu epistemologikoa;
* Konstruktu filosofikoa;
* Konstruktu psikologikoa;
* Konstruktu soziala.
# Konstruktu (filosofia)

    Artikulu hau filosofia-terminoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Konstruktu».
Filosofian, konstruktua teoria zientifiko bat garatzeko erabiltzen den kontzeptua konplexu eta abstraktua da, zuzen eta zehatz ezin neurtu daitekeena, hala nola adimena eta sormena. Helburua konstruktua aztertzen laguntzen duten kategorizazio prozesu bati egitea da, oro har konstruktua nolabait neurtu eta modu zientifikoan ikertzeko, adibidez test psikologiko baten bitartez adimenaren kasuan. Giza eta gizarte zientzietan erabiltzen da, eta bereziki psikologian, fenomeno horiek modu zuzenean behatzeko izaten den zailtasuna dela eta.

## Kanpo estekak

* Konstruktoak, Gizapedian.
# Botikazar BHI

Botikazar Bigarren Heziketako Institutua Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen institutu bat da.

## Kokalekua

Deustuko Doneperiaga auzoan dago, Botikazar ibarra kalearen 1. zenbakian, Deustuko zubiaren alboan eta Ibaizabal edo Bilboko itsasadarraren iparraldeko ertzean, eta Deustuko Unibertsitatik hurbil.

## Historia

1983-1984 artean Javier Bengoa, Ernesto Fernandez eta Elias Mas arkitektoek eraiki zuten.

## Kanpo estekak

* Botikazar BHI ikastetxeraren webgunea
* (Gaztelaniaz) Botikazar BHI ikastetxea. Bilbaoarquitectura.com
* Datuak: Q25476434
# Miyuki Okabe

Miyuki Okabe (Cascavel, Parana, 1972ko otsailaren 21a-) telekomunikazio ingeniari elektronikoa eta abenturazale brasildarra da, guraso japoniarrak dituena.

## Lehen munduko itzulia

Ezaguna da batez ere Eneko Etxebarrieta gasteiztarrarekin batera horrek 1999an hasitako munduko itzulia bizikletaz 2002an amaitu zuelako. Bidaian bertan elkar ezagutu zuten, eta elkarrekin Euskal Herriratu ziren. Handik gutxira ezkondu ziren, eta bigarren munduko itzuli bat, elkarrekin eta tandem batean egitea erabaki zuten luze baino lehen.

## Bigarren mundu-itzulia

2005ean bikoteak bigarren munduko itzuliari ekin zion, 2015 arte luzatu nahi zutena. Abentura handia izateaz gain, egitasmoak osagai pedagogikoak eta kooperazio arlokoak ere zituen. Izan ere, Miyuki eta Eneko NBE eta UNICEF erakundeekin elkarlanean zebiltzan, Millenium Development Goals izeneko programarekin.

## Ikus, gainera

* Gasteiztar ezagunak

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) "Acercando el mundo" webgunea
* (Ingelesez) "Millenium DEvelopment Goals" NBEren webgunean
* Datuak: Q12263738
# Alice Pataxó

Alice Pataxó (Prado, 2001eko ekainaren 7a) indigenen komunikatzaile eta ekintzailea da. Estatuan eta nazioartean oihartzuna izan zuen, Glasgowen, 2021eko Klima Aldaketari buruzko Nazio Batuen Konferentzian (COP26) parte hartu baitzuen, ingurumenaren eta indigenen eskubideen aldeko bozeramaile gisa. Malala Yousafzaik BBCren "Munduko 100 emakume inspiratzaile eta eragingarrienak 2022" sarirako izendatu zuen.

## Ibilbidea

Jatorriz Bahia hegoaldekoa, Pataxo Aldeia Craveirotik dator, Belifa-Bahian. Patxôhã es Nuhé, bere izen indigenak, kanalari izena eman zion. Hogei urterekin, Bahia Hegoaldeko Unibertsitate Federaleko (UFSB) Giza Zientzietako Diziplina arteko Lizentziaturako ikaslea izanik, bigarren zuzenbide-zikloarekin, protagonismo handia lortu zuen aktibismoan eta komunikabideetan, bere komunikazio-lanagatik. Bere borroka hamalau urterekin hasi zen, Brasilgo ikasle-mugimendu antolatuan sartu zenean. Hamabost urterekin, bere herriko lider bihurtu zen. Jarrera garrantzitsua hartu du bere herrialdeko komunikazio indigenan. Laguntzaile Proiektuan kazetari gisa, eta Yahoo Noticiasek, herri indigenen bizipenei, gaurkotasunari eta deskolonizazioari buruzko artikuluak idazten ditu. Halaber, zutabegile gisa parte hartzen du Fontes BR enpresan eta Tucum Brasil blogean. Cunhataí ikhí-ko (Niña en la lucha) kidea da. Anaí-ren proiektu bat da, ipar-ekialdeko hainbat herritako neskato indigenentzako Ekintza Indigenen Elkarte Nazionala, eta bere diskurtsoa eta genero-berdintasunaren aldeko borroka eta herrietan hezkuntzarako sarbidea sustatu nahi ditu. WWF Brasilgo lehen enbaxadore indigena izan zen.

## Aintzatespenak

BBCren "Munduko 100 emakume inspiratzaile eta eragingarrienak 2022an" saria jaso zuen. Malala Yousafzaik izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Alice Pataxó, que encantou Malala com discurso na COY16, diz que foi à conferência desmentir Bolsonaro: 'Eles ficam dizendo que está tudo bem no Brasil, são absurdos'» O Globo 2021-11-08.
* ↑ «Alice Pataxó: quem é a jovem que está na COP26 e foi indicada por Malala» www.uol.com.br.
* 1 2 «BBC 100 Women 2022: quem está na lista das mulheres mais inspiradoras do mundo deste ano? - BBC News Brasil» News Brasil.
* ↑ «Ativista indígena baiana Alice Pataxó entra na lista das 100 mulheres mais influentes e inspiradoras de 2022» G1.
* ↑ «Girl Crush: conheça Alice Pataxó, influenciadora indígena que todo mundo deveria seguir » STEAL THE LOOK» STEAL THE LOOK.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110515068
# Paulo Sérgio Pinheiro

Paulo Sérgio Pinheiro (Rio de Janeiro, 1944ko urtarrilaren 8a) jurista brasildarra da, lan garrantzitsuak izan ditu Nazio Batuen Sistemaren barruan.

## Biografia

Rio de Janeiron jaio zen. Ibilbide akademiko luzea du, eta kargu akademikoak izan ditu São Pauloko Unibertsitatean, besteak beste.
Nazio Batuen Sisteman, Myanmareko giza eskubideen egoerari buruzko kontalari berezia izan zen. Nazio Batuen kontalari berezia Burundin ere (1995 - 1999), eta Giza Eskubideak Sustatu eta Babesteko Azpibatzordearen kide zen.
2003an, Kofi Annan idazkari nagusiak aditu independente izendatu zuen Pinheiro, idazkariorde nagusiaren kategoriarekin, haurren aurkako indarkeriaren mundu-fenomenoari buruzko azterketa sakona prestatzeko, Batzar Orokorrari 2006an aurkeztua izan zena.
2004-2011 aldian Amerikako Estatuen Erakundeko Amerikarteko Giza Eskubideen Batzordeko zazpi mandatarietako bat izan zen eta haurren eskubideen ardura berezia izan zuen. Nazio mailan, Brasilen, Giza Eskubideetarako Estatu Federaleko idazkari lanetan aritu zen, Fernando Henrique Cardoso presidentearekin.
2011an, Siriarako Nazioarteko Ikerketa Batzordeko lehendakari izendatu zuten Pinheiro.

## Erreferentziak

* ↑ Paulo Sérgio Pinheiro - Membros da ONMC. .
* ↑ «Paulo Sérgio Pinheiro - CNV - Comissão Nacional da Verdade» cnv.memoriasreveladas.gov.br.
* 1 2 «Allgemeine Studien zur Gewalt gegen Kinder» www.violencestudy.org.
* ↑ «Press Release 8/05» www.cidh.org.
* ↑ (Ingelesez) OAS. (2009-08-01). «OAS - Organization of American States: Democracy for peace, security, and development» www.oas.org.
* ↑ Stephanie Nebehay (March 15, 2021), U.N. says has helped 12 jurisdictions prepare Syrian war crimes cases Reuters.
* Datuak: Q7155314
* Multimedia: Paulo Sérgio Pinheiro / Q7155314
# Ana Patrícia Ramos

Ana Patrícia Silva Ramos (Espinosa, Brasil, 1997ko irailaren 29a) Hondartza-boleiboleko jokalaria da.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen Duda Lisboarekin batera.
Bi domina irabazi zituen Hondartza Boleiboleko Munduko Txapelketan, 2022 eta 2023 urteetan. 2023ko Panamerikar Jokoetan urrezko domina lortu zuen emakumezkoen torneoan.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokion, Rebecca Cavalcanterekin batera aritu zen eta final laurdenetara baino ez zen iritsi.
21 urtez azpiko munduko txapelduna izan zen birritan, 2016an eta 2017an. 2014an Gazte mailako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen Duda Lisboarekin batera.

## Nazioarteko palmaresa

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Bikotea |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | Duda Lisboa |
| Munduko Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Bikotea |
| 2022 | Erroma Italia | 01 ! | Duda Lisboa |
| 2023 | Tlaxcala Mexiko | 02 ! | Duda Lisboa |
| Panamerikar Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Bikotea |
| 2023 | Santiago Txile | 01 ! | Duda Lisboa |

## Erreferentziak

* ↑ «Ana Patrícia Ramos». Base de datos de la FIVB (Ingelesez).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30934952
* Multimedia: Ana Patrícia Ramos / Q30934952
# Miguel Reale

Miguel Reale (São Bento do Sapucaí, São Pauloko estatua, 1910eko azaroaren 6a -São Paulo, 2006ko apirilaren 14a) brasildar filosofo eta legelaria izan zen.
São Pauloko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultateko irakaslea. Garrantzi handiko ekarpenak egin zizkion zuzenbidearen eta estatuaren teoriei. Realek zientzia juridikoaren izaera normatiboa bere baldintza historiko eta sozialekin elkartu nahi zuen sintesi berezi batean. Halaber, kontzeptu juridikoen izaera etikoa nabarmentzen saiatu zen. Bere ekarpen teoriko nagusietako bat «hiru dimentsio dinamiko»arena da, gertaera, araua eta balioaren arteko halako lotura bat ezartzen duena, eta zuzenbidearen eta estatuaren oinarrizko ideien azterketan aplikatzen zuena. Revista Brasileira de Filosofia aldizkariaren zuzendari izan zen.
Lanik aipagarrienak: Horizontes do Direito e da História (1956); Teoria tridimensional do direito (1968); Experiencia e cultura (1977).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2698472
* Multimedia: Miguel Reale / Q2698472
# Richborough

Richborough, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen herri bat da, Kent konderrian. Thanet uhartetik hurbil dago.
# Marcelo Valle Silveira Mello

Marcelo Valle Silveira Mello (Brasilia, 1985eko abuztuaren 9a) Brasilgo segurtasun hacker bat da. 2018an atxilotu zuten Operação Bravata-n indarkeria pizteagatik. 41 urteko zigorra betetzen ari da.
Informatikako ikasle ohia, Marcelok ekintza bortitzak bultzatu eta hilketa eta pedofiliaren irudiak argitaratzen ditu 2005etik, Orkut sare sozialean aktibo zegoenean. 2009an arrazakeria delituengatik erantzun zuen lehen brasildarra bihurtu zen interneten. Ustez, Welligton Menezes de Oliveirarekin harremanetan zegoen, 2011n 12 haur hil zituen Tasso da Silveira Udal Eskolan, Realengo Rio de Janeiro-n. Hasieran 2012an atxilotu zuten, 2013an aske utzi eta 2018an berriro atxilotu zuten, Curitiban bizi zenean. Dolores Aronovich argentinarrak mehatxatu eta eraso egin zuen hainbat urtez, Cearáko Unibertsitate Federaleko irakaslea ingelesez doktore titulua duena eta urteak eman zituen Marceloren praktikak salatzen. Doloresen ekintzak, Lola izenarekin ezagunak, 13.642 / 2018 legea inspiratu zuten iaz, eta Polizia Federalak interneten misoginia ikertzeko baimena eman zuen.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.xinhuanet.com/english/2018-05/11/c_137170867.htm
* ↑ https://www.vice.com/en/article/xwm8ya/the-most-notorious-misogynist-in-brazil-is-behind-bars-again
* ↑ https://www.bellingcat.com/news/2019/11/07/dogolachan-and-the-ghost-of-massacres-past/
* 1 2 The Most Notorious Misogynist in Brazil Is Behind Bars, Again. Vice, May 10 2018.
* 1 2 Dogolachan: the internet underworld which inspired the young men in Suzano. Gazeta do Povo.
* ↑ Dogolachan And The Ghost Of Massacres Past. November 7, 2019.
* Datuak: Q85875230
* Multimedia: Marcelo Valle Silveira Mello / Q85875230
# Artur da Costa e Silva

Artur da Costa e Silva (1899ko urriaren 3a - 1969ko abenduaren 17a) 1964ko estatu kolpearen ostean boterera iritsi zen diktadura militarrean Brasilgo 27. presidente izan zen brasildar mariskala izan zen. Bere presidentetza aurretik, Costa e Silvak Gerra ministro kargua izan zuen Castelo Branco presidentearen gobernuan.
Costa e Silvaren lehendakaritzan, 5. Lege Instituzionala ezarri zen. Egintza honek presidenteari Kongresu Nazionala kentzeko, politikariei karguak kentzeko eta ezkerreko disidenteen aurkako neurri errepresiboak instituzionalizatzeko eskumenak eman zizkion. Costa e Silvaren gobernuak diktadura militarreko etapa zapaltzaileena hasi zuen oposizioaren, ezkerreko ekintzaileen eta ustezko komunisten aurka, bere oinordeko Emílio Garrastazu Médiciren menpe jarraitu eta zabalduko zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q312361
* Multimedia: Artur da Costa e Silva / Q312361
# Eurico Gaspar Dutra

Eurico Gaspar Dutra (ewˈɾiku ɡasˈpaɾ ˈdutɾɐ ahoskatua; Cuiabá, Mato Grosso, 1883ko maiatzaren 18a-Rio de Janeiro, 1974ko ekainaren 11) brasildar jeneral eta politikaria izan zen. Jeneral izendatu zuten 1932. urtean eta Bigarren Mundu Gerran aliatuekin batera borrokatu zen talde brasildarraren buruzagia izan zen. 1946. urtetik 1951ra arte Brasilgo lehendakaria izan zen. Konstituzio federalistaren aldeko izan zen eta 1947. urtean hautsi egin zituen Sobietar Batasunarekin zituen harremanak.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q296679
* Multimedia: Eurico Gaspar Dutra / Q296679
# Chico Mendes

Francisco Alves Mendes Filho, Chico Mendes gisa ezagunagoa (Xapuri, Brasil, 1944ko abenduaren 15a- Xapuri, 1988ko abenduaren 22a) kautxu biltzailea, sindikalista eta ingurumenaren aldeko ekintzailea izan zen. Bere borroka Amazonian egurra ateratzeko politikaren aurka zentratu zen eta horregatik hil zuten 1988an.

## Hilketa

1988ko abenduaren 22an, Chico Mendes hil zuten Brasilen, nazioartean ezaguna Amazoniaren defentsa eta bertako jatorrizko herrien aliantza bultzatzeagatik. Ekintzaile sindikalista eta ekologista honek kautxu biltzaileen eta kamioi gidarien sindikatua eratu zuen, langileen eskubideak eta aldi berean oihan tropikala defendatzeko. Latifundista batek hil zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.ecologistasenaccion.org/1158/chico-mendes/
* ↑ "Herói tropical assassinado"" — Nosso Tempo: a cobertura do século, volume II, pg.640. Turner Publishing, Inc. e Century Books, Inc. Editora Klick (1995)
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/chico-mendes-hil-zuten-brasilen-amazoniaren-defentsan-nabarmendu-zen-ekologista

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Biografía de Chico Mendesen biografia, Nazio Batuen Global 500 webgunean.
* (Gaztelaniaz):Chico Mendes gunea- Argentina
* Datuak: Q550176
* Multimedia: Chico Mendes / Q550176
# Osvalinda Alves Pereira

Osvalinda Maria Alves Pereira edo Osvalinda Marcelino Alves Pereira (Trairão, 1968 – 2024ko apirilaren 12a) brasildar ekologista izan zen.

## Bizitza
### Aktibista ibilbidea

Mulheres do Areia II erakundea sortu zuen, nekazaritza ekologiko jasangarria garatzen zuena. Erakunde hori estrategikoki kokatuta dago hiru parke nazionalen artean, Trairaoko Baso Nazionalaren, Jamanxim Parke Nazionalaren eta Riozinho do Anfrísio erreserbaren artean. Eremu hauetan basogabetzea gertatzen da, eta jende armatuak bertako biztanleak beldurtzen ditu.
2012az geroztik jaso zituzten mehatxuen ondorioz, Pereira eta haren senarra, Daniel Alves Pereira, Brasilen zehar mugitu eta ezkutuan egon behar izan ziren.
2020an, Edelstam saria jaso zuen Amazonasen defentsan egindako lanagatik. Sari hori jaso zuen lehen brasildarra izan zen.

### Heriotza

2024ko apirilaren 12an hil zen, 55 urte zituela.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Osvalinda Maria Alves Pereira» Front Line Defenders (Noiz kontsultatua: 2024-05-13).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) «Brazil: Environmental and land rights defender Mrs. Osvalinda Marcelino Alves Pereira wins Edelstam Prize 2020» Business & Human Rights Resource Centre 2020-11-26 (Noiz kontsultatua: 2024-05-13).
* 1 2 (Portugesez) Monteiro Filho, Maurício. «Morre Osvalinda, histórica defensora da Amazônia e pesadelo de madeireiros» UOL 2024-04-15 (Noiz kontsultatua: 2024-05-13).
* ↑ (Suedieraz) Lundell, Kerstin. «Får pris för att hon skyddar Amazonas» Miljö & Utveckling 2020-11-25 (Noiz kontsultatua: 2024-05-13).
* ↑ (Ingelesez) «Fiskarter» Field Guides (Noiz kontsultatua: 2024-05-13).
* ↑ (Ingelesez) «Groddjur» Field Guides (Noiz kontsultatua: 2024-05-13).
* ↑ (Ingelesez) «2020 Edelstam Prize for outstanding contributions and exceptional courage in standing up for human rights» United Nations 2020-11-24 (Noiz kontsultatua: 2024-05-13).
* ↑ (Portugesez) Sanson, Cesar. «Líder rural da Amazônia é 1ª brasileira a vencer prestigioso Prêmio Edelstam na Suécia» UOL 2020-11-24 (Noiz kontsultatua: 2024-05-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104034142
# Francisca Senhorinha da Motta Diniz

Francisca Senhorinha da Motta Diniz (Brasil, 1834 -?) hezitzailea eta kazetaria izan zen, paper garrantzitsua izan zuen Brasilgo borroka feministen historian; O Sexo Feminino egunkariaren sortu zuen, emakumeen hezkuntzaren bandera zeramana, eta emakumeei ohartarazi zien borrokatu behar zuten etsaia emakumeen ezjakintasuna zela, "gizonen" zientziak aldeztutakoa.Albertina eta Elisa Diniz alaben eta beste militante batzuen laguntza izan zuen argitalpen horrek.

## Biografia

Gertrudes Alves de Melloren eta Eduardo Gonçalves da Motta Ramosen alaba zen. Eta José Joaquim da Silva Diniz abokatuarekin ezkondu zen, hura O Monarchista egunkariaren jabea zen.
Bere idatzietan, Brasilgo arazoen konponbideak emakumeen eta haiek gizartean zuten parte-hartze eraginkorraren mende zeudela zioen.
Lan banaketari buruz ideia zaharrak defendatu zituen, gizonen eta emakumeen jarduerei buruzko eremu bereiziz: lanik bortitzenak eta gogorrenak gizonentzat izan behar zutela zioen, besteek emakumeentzat irekita egon behar zutela. Hori bai, emakumeak zientzialari hobeak zirela aldezten zuen, ikasteko pazientzia handiagoa zutelako.
1873ko irailaren 7an, "O sexo femenino" astekaria sortu zuen, emakumeen sufragio-eskubidea eta hezkuntzarako sarbidea defendatzeko. 1875ean argitalpena Rio de Janeirora lekualdatu zen eta 1890era arte argitaratzen jarraitu zuen.
Emakumeen sufragioaren aldeko lehen egunkaria izan zen; eta Errepublika aldarrikatu zenean, 1889ko azaroaren 15ean (133 ), botoa gizon alfabetatu guztiei zabaldu zitzaien; eta berak, emakumea baztertzearen aurkako protesta gisa, egunkariari Novembro do Sexo Femininoren O Quinze izena jarri zion, sufragio unibertsalari buruzko eztabaidarako zutabe bat txertatuz.
Irakasle gisa, "Escuela Normal de Campanha da Princesa" eskolako irakasleen lehen promozioko prestakuntzaren arduraduna izan zen.

## Zenbait argitalpen

* 1886. A judia Rachel

## Ikus, gainera

* Kategoria:Feministak

## Iturriak

* adalzira Bittencourt. 1969. Dicionário bio-bibliográfico de mulheres ilustres, notáveis e intelectuais do Brasil (ilustrado), v. 1. Ed. Pongetti

## Erreferentziak

* ↑ Francisca Senhorinha da Motta Diniz. 10 de julio de 2007.
* ↑ André Luiz Ferreira. (1 de abril de 2009). A Defesa da Mulher. .
* ↑ Aparecida Maria Nunes. (enero de 2008). Recorte - Revista de Linguagem, Cultura e Discurso. A Imprensa Oitocentista nas Páginas de Dona Francisca Senhorinha. .
* ↑ A Feminista Mineira - Francisca Senhorinha da Motta Diniz. 4 de marzo de 2009.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5482968
* Multimedia: Francisca Senhorinha da Motta Diniz / Q5482968