OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cortinarius varius

Cortinarius varius Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Beste espezie toxiko batzuekin nahasteko aukera dagoenez, hobe da lasai eta sukaldetik urrun uztea.
Sinonimoak: Agaricus pachypus, Agaricus glaucopus var. ß varius, Phlegmacium varium, Gomphos varius.

## Deskribapena

Kapela: 8 eta 12 cm bitarteko diametrokoa. Haragitsua, erdiesferiko-ganbila, gero laua, likatsua, leuna. Hori-laranja kolore eder batekoa, hori-ezti kolorekoa edo lehoi-adreilu kolorekoa, ertzean horiagoa. Ertz fina.
Orriak: Estu, marjinatuak, zabalak, lila-purpura kolorekoak eta gero okre-kanela kolorekoak.
Hanka: 5 eta 7 cm bitarteko garaierakoa eta 1,5 eta 2,5 cm bitarteko lodierakoa. Betea, erraboilduna, borra formakoa, laburra, trinkoa, fibrila edo lihazkiekin, zuria, goiko aldean lila argi kolorekoa, krema kolorekoa oinarrian. Gortina zuria, gero kanela kolorekoa esporen eraginagatik.
Haragia: Zuria, solidoa, zertxobait zurixka-horixka kolorekoa oinean. Zaporea gozoa.
Etimologia: Cortinarius hitza, grekotik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Varius epitetoa latinetik dator, askotariko, esan nahi duen "varius" hitzetik. Kolore eta itxura desberdinak dituelako.

## Jangarritasuna

Jangarri kaskarra.

### Nahasketa arriskua

Erraz ezagutzen den Cortinarius bat da, orrien kolore lila ederragatik eta lehoi koloreko kapelarengatik. Oina loditua baino ez du erraboil marjinaturik. Cortinarius caligatus delakoak ere urdin kolore bereko orriak ditu.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Koniferoen basoetan. Lurzoru karetsuetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kanariak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 206 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 219 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Cortinarius varius: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q198645
* Multimedia: Cortinarius varius / Q198645
# Cortinarius venetus var. montanus

Cortinarius venetus var. montanus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du sukaldaritzarako baliorik.

## Deskribapena

Kapela: Tamaina ertainekoa. 4-7 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, erdian deprimitu-titidun samarra, ertzak ez oso mamitsuak, oso meheak eta inkurbatuak. Kapelaren azala lehorra, felpaduna, marroi-berdexka kolorekoa, erdian ikusten diren ezkatatxo berde-okre antzeko kolorekoak edo berde-oliba kolorekoak. Oinarri sendoekin purpura-beltzera erreakzionatzen du.
Orriak: Adnatu-eskotatuak, lodiak, zabal, hori-oliba kolorekoak (okre-burdin kolorekoak espora-jalkinaren ondoren)
Orri eskotatuak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: 4 eta 8 cm bitarteko garaierakoa, kurbatua, lehorra, oinarrirantz mehetua, marjinatu gabeko erraboil txikia, zuri-horixka (okrea espora-jalkinaren ondoren), oinarrirantz ezkata erretikulatuekin, gortina-hondar gutxi izaten ditu.
Haragia: Berdexka (biziagoa oinaren erdialderantz), usain eta zapore zehaztugabea. Oinarri sendoekin marroi-gorrixkara erreakzionatzen du. Espora-jalkina okre kolorekoa.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Venetus taxoi nominala, marroi-berdexka baino hori-oliba gorrixka gehiago da, eta, pinudietan baino hostozabaletan gehiago hazten da, errefau usaina du. Cortinarius melanotus delakoak ezkata beltzaxkak ditu.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean (Irailetik azarora). Goi mendietako izeietan, pinu gorrietan. Lautadatan pagadietan eta hariztietan ere ager daiteke.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Guia de Setas y Hongos de Navarra.
* ↑ Cortinarius venetus var. montanus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q84364845
# Cortinarius vulpinus

Cortinarius vulpinus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da. Usain txarra du, ez du balio gastronomikorik.
Sinonimoak: Phlegmacium vulpinum, Cortinarius rufoalbus.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik ia laura eta erdigunea zertxobait deprimitua; ertz lausoa du errezelaren ileengatik. Azala, itsaskor-likatsua hezetasunarekin eta satinatua lehorrarekin, haritsua, arre-laranja kolorekoa edo marroi-gorrixka (ante larrua, azeriarena).
Orriak: Adnatuak, hasieran zurixkak, ondoren gris-lila zurbil kolorekoak eta bukaeran marroi-herdoil kolorekoak.
Hanka: 7 eta 10 cm bitarteko garaierakoa, oinarrian loditua, lehorra, errezel-eraztuna flokosua eta goian, zuriagoa gainetik eta arreagoa azpitik, zahartzean koloregabetu egiten da.
Haragia: Zuri-gris kolorekoa, leuna, lodia, lizunaren usain txarra, galtzerdi hezearena, oin izerdituena. Espora jalkina, marroi-herdoil kolorekoa.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Vulpinus epitetoa kolore gorrixka duelako.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Cortinarius corrugatus delakoarekin nahas daiteke, honen oinak ez du erraboilik.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Bakartia edo taldekoia. Hostogalkorren basoetan, nagusiki pagoetan.

### Banaketa eremua

Quebec, Euskal Herria, Frantzia, Alpeak, Alemania, Austria, Danimarka, Suedia, Eslovenia, Hungaria, Italia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 206 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Cortinarius vulpinus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10658590
# Sabatinca

Sabatinca Micropterigoidea familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Sabatinca incongruella da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Sabatinca aemula | daturik gabe |
| Sabatinca aenea | daturik gabe |
| Sabatinca aurantiaca | daturik gabe |
| Sabatinca aurantissima | daturik gabe |
| Sabatinca aurella | daturik gabe |
| Sabatinca barbarica | daturik gabe |
| Sabatinca bimacula | daturik gabe |
| Sabatinca calliarcha | daturik gabe |
| Sabatinca calliplaca | daturik gabe |
| Sabatinca caustica | daturik gabe |
| Sabatinca chalcophanes | daturik gabe |
| Sabatinca chrysargyra | daturik gabe |
| Sabatinca delobeli | daturik gabe |
| Sabatinca delobelli | daturik gabe |
| Sabatinca demissa | daturik gabe |
| Sabatinca doroxena | daturik gabe |
| Sabatinca eodora | daturik gabe |
| Sabatinca heighwayi | daturik gabe |
| Sabatinca ianthina | daturik gabe |
| Sabatinca incongruella | daturik gabe |
| Sabatinca kristenseni | daturik gabe |
| Sabatinca lucilia | daturik gabe |
| Sabatinca munda | daturik gabe |
| Sabatinca passalota | daturik gabe |
| Sabatinca perveta | daturik gabe |
| Sabatinca pervetus | daturik gabe |
| Sabatinca pluvialis | daturik gabe |
| Sabatinca porphyrodes | daturik gabe |
| Sabatinca proavittella | daturik gabe |
| Sabatinca quadrijuga | daturik gabe |
| Sabatinca rosicoma | daturik gabe |
| Sabatinca viettei | daturik gabe |
| Sabatinca weheka | daturik gabe |
| Sabatinca zonodoxa | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7395941
* Multimedia: Sabatinca / Q7395941
* Espezieak: Sabatinca
# José Recio

José Recio Ariza (Fernán Núñez, Kordobako probintzia, 1957ko abenduaren 24a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1982tik 1991ra.
Ibilbidean 30 garaipen lortu zituen, aipagarrienak 1983ko Kataluniako Volta, 1985eko Setmana Catalana eta Espainiako Vueltako bost etapa garaipen izan ziren. Lorpen hauen artean, gogoangarriena 1985eko Vueltako 18. etapa izan zen, non Pedro Delgadok sailkapen orokorreko elastiko horia eskuratu zuen, Robert Millar eskoziarraren garaipena saihestuz.
1985ean norefredinagatik positibo eman zuen Setmana Catalanako kontrol batean, baina Kelme taldeak aurkeztutako helegiteak zigorra baliogabetu zuen. 1988an positiboa izan zen berriro ere, Aragoiko Itzulian eta Kantabriako Itzulian, testosteronagatik, eta horrek hilabeteko zigorra ekarri zion. 1991n, positibo eman zuen kokaina kontsumitzeagatik.

## Palmaresa
### Amateurretan

1976
* Espainiako Ziklo-kros txapelketa (junior)
* Volta da Ascensionko etapa 1
1977
* Espainiako jazarpen txapelketa
1978
* 3. Lleidako Itzulian
1981
* Ronda al Maestrazgo
* Tarragonako Itzulia

### Profesionaletan

1982
* Espainiako Vueltako etapa 1
* 3. Laudioko Sari Nagusia
1983
* Asturiasko Itzuliko etapa 1
* Ordiziako Klasika
* Kataluniako Volta eta etapa 1
* Errioxako Itzuliko etapa 1
* 2. Aragoiko Itzulian eta etapa 1
* 2. Manuel Galera Memorialan
* 3. Challenge Costa de Azahar-rean eta etapa 1
* 4. Andaluziako Itzulian
* 10. Euskal Herriko Itzulian
1984
* Aragoiko Itzulia
* 2. Galiziako Itzulian eta etapa 1
* 4. Setmana Catalanan eta etapa 1
* 9. Espainiako Vueltan eta etapa 1
1985
* Murtziako Itzulia
* Setmana Catalana eta etapa 1
* Espainiako Vueltako 2 etapa
* Aragoiko Itzulia eta etapa 1
* Burgosko Itzulia eta etapa 1
* Kataluniako Voltako 2 etapa
* 2. Udaberriko Klasikan
* 4. Euskal Herriko Itzulian eta etapa 1
* 7. Andaluziako Itzulian
1986
* Gaztela eta Leongo Itzuliko etapa 1
* Espainiako Vueltako etapa 1
* Asturiasko Itzuliko etapa 1
* 2. Bartzelona-Andorra-n
* 9. Kataluniako Voltan
1987
* 5. Donostia Klasikoan
* 5. Setmana Catalanan
* 8. Kataluniako Voltan
1988
* Aragoiko Itzuliko 2 etapa
* 2. Kantabriako Itzulian
1989
* Setmana Catalanako etapa 1
1990
* Alentejoko Itzulia eta etapa 1

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzulia | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | - | UT | - |
| Espainiako Vuelta | 38. | 29. | 9. | UT | 28. | - | 40. | 85. |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Pedro Delgado da un 'golpe de mano' y se convierte en líder de la ronda española» El País 1985/05/12.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Recio, rehabilitado como ganador de la Semana Catalana de Ciclismo» El País 1985/06/28.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Dopaje positivo de Recio por cocaína» El País 1991/03/16.

## Kanpo estekak

* José Recio - ProCyclingStats
* José Recio - Sitiodeciclismo.net
* Datuak: Q3178888
# Huescako probintzia

Huesca —edo, izen historiko gisa, Oska— (aragoieraz Uesca) Espainiako probintzia bat da, Aragoiko autonomia erkidegoan kokatua. 2010. urtean, probintziak 228.566 biztanle zituen, eta 2018an 219.345. Hiriburua Huesca hiria da.
Euskarazko testu berezi, historia lan edo eleberrietan, Oska izen historikoa erabil daiteke.

## Mugakideak

Mugakide hauexek ditu: Iparraldean, Pirinio Atlantikoak, Pirinio Garaiak eta Garona Garaia departamendu frantziarrak, ipar-mendebaldean Nafarroa, hegoaldean Zaragozako probintzia eta ekialdean Lleida.

## Udalerriak

| Udalerria | Biztanleria (2018) | Eskualdea |
| Huesca | 52.463 | Hoya de Huesca |
| Monzón | 17.061 | Cinca Medio |
| Barbastro | 16.944 | Somontano de Barbastro |
| Fraga | 14.979 | Bajo Cinca |
| Jaka | 12.813 | Jazetania |
| Binéfar | 9.435 | La Litera |
| Sabiñánigo | 9.245 | Alto Gállego |
| Sariñena | 4.168 | Monegros |
| Tamarite de Litera-Tamarit de Llitera | 3.528 | La Litera |
| Graus | 3.305 | Ribagortza |

## Eskualdeak

* Alto Gállego (Sabiñánigo).
* Bajo Cinca/Baix Cinca (Fraga).
* Cinca Medio (Monzón).
* Hoya de Huesca/Plana de Uesca (Huesca).
* Jacetania/Chazetania (Jaca).
* La Litera/La Llitera (Tamarite de Litera).
* Monegros (Sariñena).
* Ribagorza (Graus).
* Sobrarbe (Aínsa eta Boltaña).
* Somontano de Barbastro (Barbastro).

## Inguru naturala
### Mendiak

Erdialdeko Pirinioetako hainbat gailur probintzia honetan daude kokatuta, beti ere Erdialdeko Pirinioak izeneko eskualde frantziarraren mugan. Horietatik, altuenak hauexek dira:
* Aneto (3.404 m)
* Posets (3.375 m).
* Monte Perdido (3.352 m).
* Maldito (3.350 m).
* Espadas (3.332 m).
* Cilindro (3.328 m).
* Perdiguero (3.222 m).
* La Maladeta (3.312 m).
* Tempestades (3.290 m).
* Pico Añisclo (3.254 m).
* Marbore (3.248 m).
* Margalida (3.241 m).
* Bachimala (3.177 m).
* Balaitus (3.146 m).

### Ibaiak

* Aragon
* Gallego
* Cinca

## Eski pistak

* Candanchú
* Astún
* Formigal
* Panticosa-Los Lagos
* Cerler

## Kultura
### Hizkuntzak

Gaztelaniaz gain, hurrengo herrietan aragoiera ere mintzatzen da, oso egoera gutxituan bada ere: Graus, Monzon, Balbastro, Fonz, Echo, Estadiella, Benás, Samianigo, Chaca, Plan, Ansó, Ayerbe, Broto eta Lo Grau.
Probintziako ekialdean, Sartaldeko Zerrenda deitutako zonaldean, katalunierazko hiztunak bizi dira, bertakoak.

### Euskal toponimia

Astazu, Ayerbe, Basaran, Bernués, Berroy, Bolea, Escuain, Escuzana, Espelunz, Javierre, Laña, Larrés, Loarre, Manchola, Martés, Ordesa, Oza, Sigüés, Sinués, Siresa, Suaso, Urdoze eta Zuriza dira Huescako herrien eta mendien izenetan gelditu diren euskarazko aztarna batzuk, Xamar hizkuntzalariak bildu duenaren arabera ("Euskara Jendea", 2006).

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Huescako Diputazioaren webgunea
* Datuak: Q55182
* Multimedia: Province of Huesca / Q55182
# Jose Antonio Lopetegi

Jose Antonio Lopetegi Aranguren, kirol munduan Agerre II.a izenaz ezaguna, (Azpeitia, Gipuzkoa, 1930eko abenduaren 21a –Asteasu, 2024ko abenduaren 17a) harri-jasotzailea izan zen.

## Biografia

Agerre II.a Azpeitian jaio zen 1930eko abenduaren 21ean, Agerre baserrian, Loiola auzoan.
Harri-jasotzaile bikaina izan zen, 1962an 100 kiloko harriari 22 jasoaldi eman zizkion minutu batean. Kirolari aparta, Paulino Uzkudun hiltzean, orduko agintariek boxealari bilakatzea eskatu zioten.
Frankismo garaian, Asteasuko alkatea izan zen. Julen Lopetegi futbolariaren aita izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Los forzudos Lopetegui» Las Provincias 2016/07/31.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Los ocho apellidos vascos de Julen Lopetegui» 20 Minutos 2018-5-30.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28503097
# Idoia Telleria Maritxalar

Idoia 'Ido' Telleria Maritxalar (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1977) argazkilaria da, tailerrak ere ematen ditu.

## Biografia

Haurtzaroan, aitaren estudioa bisitatzen omen zuen, besaulki granatean eseri eta esku artean zuen zuri-beltzeko argazkiz osatutako famili album gorri eta urre koloreduna behin eta berriz begiratuz. Orduak pasatzen ziren eta han gelditzen zen … liluraturik. Hantxe konturatu zen irudi batek emozioak transmititzeko zuen ahalmenaz. Horrela sortu zitzaion istorioak kontatzeko gogoa.

## Ikasketak

Euskal Herrriko Unibertsitatean Arte Ederretan graduatu zen (1997 - 2001) ikus-entzunezkoen arloan. Bartzelonako Unibertsitatean graduondokoa egin zuen (2020-2021): Irudiaren Pedagogia Bisuala eta Terapeutikoa, argazkia eta irudia.

## Proiektuak

* Isladak.
* Barrutik kanpora argazkitzen.
* Marokora bidaia.

## Erakusketak

* Ni naiz, Idoia. Photomuseum.
   Argazkietan, ikusten denaz gain, ikusten ez den alde bat ere bada, bizipenekin eta emozioekin lotutakoa. Hori erakutsi dut 'Ni naiz, Idoia' erakusketan, autorretratuak eta natura uztartuta.

## Erreferentziak

* ↑ Barandiaran, Ane Insausti. (2023-11-10). ««Irudien bitartez gugan dauden sentimenduak atera daitezke»» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-11-10).
* ↑ «Idoia Telleria Maritxalar. Bizitza eta pertsonak argazkitzen» IDo Photography (Noiz kontsultatua: 2023-11-17).
* 1 2 3 «Idoia Telleria Maritxalar. Bizitza eta pertsonak argazkitzen» IDo Photography (Noiz kontsultatua: 2023-11-17).
* ↑ VALLÉS, TXEMA. (2022-03-06). ««El nuevo proyecto es una investigación fotográfica sobre mi persona y entorno»» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2023-11-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123470897
# Paleolimnologia

Paleolimnologia azpidiziplina zientifiko bat da, limnologiari eta paleoekologiari hertsiki lotua. Azterketa paleolimnologikoak barruko uretatik (adibidez, aintzirak eta errekak) iragandako inguruneak berreraikitzean oinarritzen dira erregistro geologikoen bidez, bereziki klima aldaketa, eutrofizazioa, azidotzea eta barneratutako prozesuak bezalako gertakariei dagokienez.
Azterketa paleolimnologikoak, batez ere, sedimentuen propietate fisiko, kimiko eta mineralogikoen analisien bidez egiten dira, edo polen fosila, diatomeak edo kironomidoak bezalako erregistro biologikoen bidez.
# Limnologia

Limnologia ekosistema akuatiko kontinentalen ikerketaz arduratzen den zientzia da. Sarritan ekologiaren edo ingurumen zientzien azpidomeinutzat hartzen da. Ur kontinentalen ezaugarri biologiko, kimiko, fisiko eta geologikoak aztertzen ditu. Ur gezako zein gaziko masak ikertzen ditu, mugitzen direnak zein geldi daudenak, eta naturalak zein gizakiak egindakoak. Hortaz, lakuak, putzuak, urmaelak, baltsak, ibaiak, errekak eta hezeguneak ditu lan esparru gisa.
Geologian paleolimnologia ere aztertzen da, hau da, historikoki laku batek izan duen garapen geologikoa. Paisaia limnologiak, berriz, ekosistema akuatiko horiek paisaiaren ikuspegitik dituen ezaugarriak ikertzen ditu.
Ekologia akuatikoari eta hidrobiologiari estuki lotuta dago, baina horiek organismo akuatikoak aztertzen dituzte batez ere.
Limnologia zenbaitetan ur gezen zientzatzat hartzen bada ere, ur masa gazi kontinentalen ikerketa ere barne hartzen du.

## Ikus, gainera

* Laku

## Kanpo estekak

* Datuak: Q165838
* Multimedia: Limnology / Q165838
# Hodgson aintzira

Hodgson aintzira izotz iraunkorrez estalitako ur gezako aintzira da, 2 km luze eta 1,5 km zabal. Alexandro uhartearen hegoaldean dago, Palmer Lurraldearen mendebaldean, Antartikan, gutxi gorabehera 72 °-ko latitudean hegoaldean eta 68 °-ko longitudean mendebaldean. Aintzira horrek 93,4 metroko sakonera du, eta 3,6 eta 4,0 metro arteko lodiera duen izotz iraunkorreko geruza baten azpian zigilatuta dago. Aintzira ultra oligotrofikoa da, mantenugai gutxi eta produktibitate oso txikia ditu eta ez dago bizitza detektagarririk bertan. Aintzira ekialderantz hedatzen da Jurgi VI.a itsasartea eta Jurgi VI.a izotz-plataformaraino, eta ondoan egiten du. Aintziraren iparraldeko aldea Saturno glaziarrak mugatzen du, ekialderantz Jurgi VI. itsasartera doana, eta Citadel Bastion mendiaren hego-ekialdean dago, Alexander uharteko mendi nagusia.
Ebidentzia geomorfologiko eta paleolimnolologikoaren arabera, Hodgson aintzira glaziarpeko aintzira bat izan zen, azken glaziar maximoan gutxienez 470 metroko lodiera zuen izotz-geruza batez estalia. Izotz-geruza hori duela 13500 urte inguru hasi zen murrizten. Azkenik, Hodgson aintziraren tokiko eremutik erretiratu zen, eta duela 11000 urte inguru izotz iraunkorrez estalita utzi zuen.
Erresuma Batuko Antartikako Toponimoen Batzordeak 2007ko azaroaren 20an izendatu zuen Hodgson aintzira, Dominic Hodgson British Antarctic Surveyko paleolimnologo eta bere aurkikuntzaren txostenen egile nagusiaren omenez. Aintzira horri "Citadel aintzira" deitzea proposatu zuen arren, bere omenez izendatu zuten. Hodgson doktoreak aintzira horren existentzia baieztatu zuen 2000ko abenduaren 18an egindako landa-azterketa batean. Geroago, 2009an, Quaternary Science Reviewseko Hodgson lakuaren limnologia eta paleolimnologiari buruzko dokumentuak argitaratu ziren, eta Dominic Hodgson da egilekide nagusia.

## Erreferentziak

* 1 2 Stewart, J. (2011) Antarctic An Encyclopedia McFarland & Company Inc, New York. 1776 pp. ISBN 9780786435906.
* 1 2 3 Hodgson D.A., S.J. Roberts, M.J. Bentley, J.A. Smith, J.S. Johnson, E. Verleyen, W. Vyverman, A.J. Hodson, M.J. Leng, A. Cziferszky, A.J. Fox, and D.C.W. Sanderson (2009) Exploring former subglacial Hodgson Lake, Antarctica Paper I. Quaternary Science Reviews. 28(23-24):2295–2309.
* 1 2 3 Hodgson D.A., S.J. Roberts, M.J. Bentley, E.L. Carmichael, J.A. Smith, E. Verleyen, W. Vyverman, P. Geissler, M.J. Leng, and D.C.W. Sanderson (2009) Exploring former subglacial Hodgson Lake, Antarctica Paper II. Quaternary Science Reviews. 28(23-24):2310–2325.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5876191
# Jurgi VI.a itsasartea

Jurgi VI.a itsasartea, Argentinak Presidente Sarmiento ubidea deitua, 483 km-ko luzera eta J letra-forma duen itsas-adarra da. Alexandro I.aren uhartearen ekialdeko eta hegoaldeko kostaldeak inguratzen ditu, eta Antartikako penintsulatik eta Robert English kostaldetik banatzen du. Bere sarrera Margarita badiaren gainean dago, Brown eta Jeremy lurmuturren artean. Batez ere Jurgi VI.a izotz-hesiak estaltzen du, eta haren izotza 24 km-tik 64 km-ra bitartekoa da. Izotz-hesirik gabeko urak ditu, iparraldeko sarreratik 30 itsas miliako hedaduran soilik.
Lincoln Ellsworthek aurkitu zuen, 1935ean bertatik hegan egin zuena. Grahamgo Lurralderako Britainiar Espedizioak (BGLE) 1936-1937an Jurgi VI.a itsasartea esploratu zuen, eta Estatu Batuetako Zerbitzu Antartikoak (USA) 1940an. BGLEko buru John Rymill komandanteak Jurgi VI.a bataiatu zuen, Britainia Handiko eta Ipar Irlandako Erresuma Batuko errege Jurgi VI.aren omenez.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Pierrou, Enrique Jorge. (1970). Toponimia del Sector antártico argentino. Servicio de Hidrografía Naval, 600 or..
* ↑ D. E. Sugden, C. M. Clapperton, An Ice-shelf Moraine, George VI Sound, Antarctica, Continental Shelf Research Volume 8, Issue 4, April 1988, Pages 347–362, https://doi.org/10.1016/0278-4343(88)90008-8