# Li Qingzhao

Li Qingzhao (Kaifeng, 1084 - Hangzhou, 1155; txineraz 李清照; pinyin, Lǐ Qīngzhào, Wade-Giles transkribatze zaharretan: Li Ch'ing-chao, batzuetan Yi'an Jushi gisa azaldua), Song dinastiako emakumezko idazle eta poeta txinatarra izan zen.

## Biografia

Kaifengen jaio zen 1083. urte inguruan, eta Lichengen —egungo Jinan— igaro zuen haurtzaroa, intelektualen eta militar familia baten baitan.
Hemezortzi urterekin ezkondu aurretik ere poeta gisa oso ezaguna zen. 1101ean, Zhao M
ingchengekin ezkondu zen: arte bildumetan eta epigrafian interes handia zuen funtzionario garrantzitsu baten semea zen senarra eta honekin Kaifengera joan ziren bizitzera. Senarrak ofizial-karrera hasi zuenean, asko urruntzen zen etxetik luzaroan, eta horrek inspiratu zuen Li bere zenbait poemetarako. Senar-emazteek poesia idatzi zioten elkarri, beren maitasunari eta Shang eta Zhou dinastietako brontzezko artefaktuei buruz, biek bildumatzea atsegin zutenak, baita seme-alabei buruzko poemak ere. Hala ere, zantzuak daude haur horiek ez zirela Lirenak berarenak, senarrak konkubina batekin izandakoak baizik.
Garai politiko nahasian bizi izan zen Li. Ibai Horitik iparralderago, herrialdearen egoera orokorrak okerrera egin zuen, Ipar Song dinastia (1126) erori eta Jin dinastia (1115-1234, Jurchen herri mantxuriarrak sortua) altxatu zenean, bikotea Nankinen kokatu zen (1128), eta brontzezko bildumetatik asko galdu zituzten, nekez eraman zitezkeenak. Bizirik irauteko pintura bildumak ere saldu zituzten.
Baina Songtarrek pixkanaka gobernua berrezartzen zen bitartean, Zhao Mingchengek bere bideari ekin zion berriro, lehenengo Zhejiangen eta gero Jiangxin. Hala ere, drama eta etengabeko lekualdatze horiek senarraren osasuna hondatu zuten, eta berrogeita lau urterekin hil zen, 1129. urtean.
Garai hartan, Jurchen inbaditzaileek aurrera egin zuten iparraldetik eta Li Qingzhao, alargun eta etsita, bere anaiarekin Hangzhou-n babestu zen 1132an, Gortea finkatu berria zen tokian. Berrogeita hamar urte zituela, bigarren ezkontza bat lortu zuen, eta hori tamalgarria izan zen, senar abusatzailea izan baitzen. Hori dela eta, aste gutxiren buruan dibortzioa eskatu zuen.
Harrezkero bizitza bakarrik eman zuen, malenkoniazko poesian babesa aurkituz, gero eta sakonagoa zen etsipenaz, galdutako amodioaz, eta arriskuan zekusan aberriaren kausaz idazten.

## Obra

Li Qingzhaoren ehun poema inguru baino ez dira gordetzen ci formatuan eta gutxi batzuk shih formatuan.
Liren idazkiak garai historiko nahasi haren lekukotasun zuzen onenetakoa da, eta bere balio poetikoez gain, emakumezko baten lehen autobiografia txinatarra berea da.
Emakumezkoak Song garaian rol nabarmenagoak hartzen hasi ziren garaikoa da Li, eta rol horien artean idazle gisa aritzea ere bazegoen. Paradoxikoki, beste egitura patriarkal batzuk ere garai bertsuan finkatzen hasi ziren Txinan, batez ere emakumezkoen rola etxe barrura mugatu behar zelako ustea, eta oinak lotzekoa ere bai. Garaiko Sima Guang historialari eta idazle ospetsuak, adibidez, uste zuen emakumezkoek idatz zezaketela, baina ez zela egoki lanak inprimatuta eta zabaltzea. Li Qingzhaok ez zuen murriztapen hori onartu, eta argitalpenak bultzatu zituen.
Hurrengo milurtean Txinako hainbat mailatako emakumezkeentzako eredu eta irakurketa gogokoa izan da Li Qingzhao, eta 20. mendetik aurrera, haren lanaren irakurketa patriarkala ere berrikusi izan da, emakume funtsean independente gisa izan zuen garrantzia azpimarratuz.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Wood, Michael. (2020). «10. The Fall of the Northern Song» The story of China: a portrait of a civilisation and its people. Simon & Schuster ISBN 978-1-4711-7600-5. (Noiz kontsultatua: 2024-07-22).
* ↑ Li, Qing zhao; Zheng, Su; Stočes, Ferdinand. (1990). Les Fleurs du cannelier. la Différence ISBN 978-2-7291-0561-7. (Noiz kontsultatua: 2024-07-22).

## Bibliografia

* Rexroth, Kenneth; Chung, Ling (1979). Li Ch'ing-chao: Complete Poems. New York: New Directions.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelaniazko Wikipediako «Li Qingzhao» artikulutik itzuli da; zehazki, 2024-02-09ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q464470
* Multimedia: Li Qingzhao / Q464470