OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jean Nouvel

Jean Nouvel (Fumel, Lot eta Garona, 1945eko abuztuaren 12a − ) arkitekto frantziarra da. 2008an Pritzker Saria irabazi zuen.

## Lan garrantzitsuak

* 1976 : Val-Notre-Dame zentro mediku-kirurgikoa, Bezons, Val-d’Oise, Frantzia.
* 1978 : Anne Franck ikastetxea, Antony, Senako Gainak, Frantzia.
* 1981-1987 : Institut du Monde Arabe, Paris
* 1983 : Udal Antzokia, Belfort, Frantzia (
* 1985-1987 : Nemausus 1 (114 etxebizitza), Nîmes, Frantzia
* 1986-1993 : Lyongo Operaren Eraberritzea, Lyon, Frantzia
* 1987-1989 : Saint-James hotela, Bouliac, Gironda, Frantzia
* 1989 : Dorre Amaigabea (La Tour sans fins), Paris, Frantzia (proiektu irabazlea, eraikigabea)
* 1990 : Hitzaldi Zentroa, Tours, Frantzia
* 1991-1995 : Galeries Lafayette Berlin, Alemania
* 1994 : Cartier Fundazioa, Paris
* 1995 : Euralilleko Merkatari Gunea, Lille, Frantzia (Rem Koolhaas arkitektoak egindako hirigintza plan orokorrean kokatua)
* 1998 : Dentsu Dorrea, Tokio, Japonia eta
* 1999 : Biltzar eta Kontzertu Jauregia, Luzerna, Suitza
* 2000 : Justizia Jauregia, Nantes, Frantzia
* 1998-2002 : Arteplage Morat, Friburgo, Suitza
* 1999-2001 : Kölnturm, Kolonia, Allemania
* 1999-2004 : Gasometroen Eraberritzea, Viena, Austria
* 2001-2005 : Reina Sofia Museoaren handitzea, Madril, Espainia eta
* 2002 : Monolitoa Expo2002 erakusketan, Murten, Suitza
* 2002 : Sainte-Marie eliza Kultura Etxean eraldaketa, Sarlat, Dordoina, Frantzia
* 2001-2005 : Agbar Dorrea, Bartzelona , eta
* 2003 : Vesuna Museoa, Périgueux, Dordoina, Frantzia

## Kanpo loturak

* Jean Nouvelen agentzia
* Jean Nouvel ARCHIGUIDE gunean
* Datuak: Q214317
* Multimedia: Jean Nouvel / Q214317
# Jean Orry

Jean Orry (Paris, 1652ko irailaren 4a - ibidem, 1719ko irailaren 29a) Espainiaren zerbitzuan izan zen frantses ekonomialaria, eta Vignoryko jauna. Finantza-kontuetan aditua zen. 1702an Luis XIV.ak Espainiara bidali zuen Filipe V.aren aholkulari izan zedin. 1713tik 1715 arte Lehen Ministro gisa jardun zuen Ursins printzesaren babesari esker, eta Espainiako administrazioa eraberritu zuen frantses ereduari jarraituz: administrazioa zentralizatu zuen, lehentasuna eman zion Gaztelako Kontseiluari, foruak kendu zituen Aragoiko gortean eta katastroa ezarri zuen Katalunian. Herriak gaitzetsi egin zuen; kargua utzi behar izan zuen Alberoniren eta Elisabet Farnesioren eraginez eta Frantziara itzuli zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q576733
# Juan Maria Altuna

Juan Maria Altuna Muñoa (Hondarribia, 1963ko abuztuaren 8a - ), Txisun ezizenaz ezaguna, euskal arraunlari ohia da.
Behin hartu du parte Joko Olinpikoetan: Bartzelonan hain zuzen ere. 1983an Munduko Txapelduna izan zen Duisburgon.
Hondarribia Arraun Elkartea izan zuen kluba. Kirola utzi ondoren, politikari ekin zion eta EAJren zerrendetan jaioterriko zinegotzi hautatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Entziklopedia
* ↑ www.sports-reference.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261044
# Juan Mari Lopez Agiriano

Juan Mari Lopez Agiriano (Ugaldetxo, Oiartzun, 1972 -) bertsolaria da.

## Ibilbidea

Lagunartean zaletu zen eta Oiartzungo bertso eskolan hasi zen kantatzen. Gipuzkoako eskolartekoa irabazi zuen txikien mailan. 1993an Bertsolari Txapelketa Nagusian hartu zuen parte. Lesakan bizi denez, sagardotegi baten jabea da, 1998tik aurrera Nafarroako Txapelketan hartu izan du parte eta lau aldiz jokatu du finala. Emaitzarik onenak 1999ko laugarren postua eta 2004ko bosgarrena izan ditu.

## Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** parte hartzea (1): 1993
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa:
** Laugarren (1): 1999
** Bosgarren (1): 2004
** Finalista guztira (4): 1999, 2001, 2004, 2005
* Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txikien mailan txapeldun (2):

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Juan Mari Lopez - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Arotzena, Aitor. (2023-01-13). «Linddurrenborda de Lesaka inicia en familia la temporada de txotx en Navarra» Diario de Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).
* ↑ «Zortzi finalistak» www.argia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115590116
# Juan Mari Mañero

Juan Mari Mañero, gipuzkoar kazetari, telebista aurkezle eta irrati esatari bat da. Gaur egun, Laura Chamorro kazetariarekin batera Teledonostin Contigo la playa magazine saioa aurkezten du. Kate berdinean Gipuzkoa a diario saioa ere aurkezten du.
Punto Radio Euskadi irratian ere Euskadi y Punto magazine saioa Iker Marín eta Ainhoa Múgica kazetariekin batera aurkeztu zuen.
# Juan Mari Narbaiza

Juan Mari Narbaiza Arana (Eibar, Gipuzkoa, 1949 – Eibar, Gipuzkoa, 2016ko azaroaren 18a) gipuzkoar bertsolaria izan zen.

## Ibilbidea

Irratian bertsoak entzuda zaletu zen eta Arraten izan zuen lehenengo plaza 1967an, Loidisaletxe lagun zuela. 1971n Xenpelar sariaren lehenengo ekitaldia irabazi zuen eta 1976an Orixe saria. 1980. hamarkadan Bertsolari Txapelketa Nagusian kantatu zuen, eta 1990. hamarkadan Gipuzkoako txapelketan ere bai.
Gai jartzaile eta bertso-irakasle ere ibili zen, Eibarren eta Soraluzen.

## Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Parte hartu (4): 1980, 1982, 1986, 1989
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
** Parte hartu (2): 1991, 1995

## Sariak

* Xenpelar saria (1): 1971
* Orixe saria (1): 1976

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Juan Mari Narbaiza - Biografías - BDB. Base de datos sobre bertsolarismo» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-27).
* ↑ «Juan Mari Narbaiza bertsolaria hil da» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-27).
* ↑ «Juan Mari Narbaiza bertsolaria hil da» etakitto.eus 2016-11-18 (Noiz kontsultatua: 2022-12-27).
* ↑ «Iñaki Zelaiak irabazi dau XVI. Orixe Saria» bizkaie.biz (Noiz kontsultatua: 2022-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115902916
# Juan Mari Zubizarreta Larrañaga

Juan Mari Zubizarreta Larrañaga (Izengoitia: Etxeberritxo ; Azkoitia, 1855eko maiatzaren 15a - 1905eko uztailaren 22a) gipuzkoar bertsolaria izan zen.
Bizibidez espartingilea zen. Bat-bateko bertso gutxi egin zuen, Udarregirekin batera, baina bertsopaper ugari atera zuen. Erlijio-gaiko bertsoak egin zituen, batez ere. Bertso-sail ezagunenak hauek ditu: Zubizarretak bere bizi-moduari jarriak (1903), San Martin de Loinazen bertso berriak, Cubako gerrari eta, batez ere, Muatz´ko eriotza edo Azpeitiko urkamendiaren gañian jarriak (1900).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Antonio Zavala: JUAN MARIA ZUBIZARRETA BERTSOLARIA
* Datuak: Q12261043
# Juan Maria Apellaniz

Juan María Apellániz Castroviejo (Bilbo, 1932ko urtarrilaren 12a - Bilbo, 2021eko maiatzaren 8a) euskal herritar arkeologo eta antropologoa izan zen, Jose Migel Barandiaran maisuaren ikasle ezagunetarikoa. Historia Orokorrean doktoratua eta Elizaren Historian eta Arkeologia Kristauan lizentziatua. Deustuko Unibertsitateko Arkeologia Praktika Eskolako zuzendaria eta Museo Historikoko Arkeologia Saileko arduraduna. Urte luzeetan katedradun izan zen Deustuko Unibertsitatean. Bere ikerketaren ildo nagusia leizeetako artelanen egileak bereizi eta identifikatzean zetzan.
Bere tesia, "La evolución de las culturas prehistóricas con cerámica en la población de cavernas del País Vasco español", Martín Almagro Baschek zuzendu zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean eta 1972an defendatu zuen.
Espainiako Gerra Zibilaren ostean sortu zen euskal arkeologoen belaunaldi berriko kideetako bat izan zen.

## Argitalpenak

Bere argitalpen batzuk hauek dira:
* Juan María Apellániz Castroviejo, Imanol Amayra Caro (2014): La atribución de la autoría de las figuraciones paleolíticas: avances metodológicos desde la prehistoria y la psicología cognitiva. Deustuko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua. ISBN: 978-84-15759-22-5
* Jesús Altuna Etxabe, Iosu Zabaleta, Juan María Apellániz Castroviejo (1989): Historiaurrea. Donostia : Kriselu, ISBN: 84-7728-143-2
* Apellaniz, J.M. (1974), "El grupo de los husos durante la prehistoria con cerámica en el País Vasco", Estudios de Arqueología Alavesa 7, 7-409.
* Apellaniz, J.M. (1973), "La romanización en el País Vasco en los yacimientos en cuevas" in II Semana Internacional de Antropología Vasca (1971), Bilbo: La Gran Enciclopedia Vasca.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Juan María Apellániz Castroviejo. .
* ↑ https://esquelas.elcorreo.com/bizkaia/bilbao/fallecimiento/juan-maria-apellaniz-castroviejo/58527256
* ↑ (Gaztelaniaz) «Juan María Apellániz Castroviejo» Dialnet (Errioxako Unibertsitatea).
* ↑ «Arkeologi Museoak euskal arkeologiaren historiaren azken mendeak azaltzen ditu “Erraldoien bizkar gainean” erakusketan - Komunikazioa - Bizkaia.eus» www.bizkaia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).

## Bibliografia gehigarria

* (Gaztelaniaz) Apellániz, Juan María. (2004). «La trayectoria intelectual de Juan María Apellániz» Kobie (serie Anejos). Homenaje al profesor Dr. Juan Ma. Apellaniz : 30 años de arqueología (1972-2002) (Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, Kultura Saila) 6 (1 lib.): 11-30. ISSN 0214-7971..
* (Gaztelaniaz) Armendariz, Angel ¡. (2021eko maiatzaren 12). Fallece a los 89 años Juan María Apellániz, 'El Jefe' de la arqueología vizcaína. Aranzadi.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261045
# Juan Mari Mujika

Juan Mari Mujika Izagirre (Donostia, Gipuzkoa, 1963ko maiatzaren 12a - Zumarraga, Gipuzkoa, 2004ko ekainaren 14a), Musti Mujika izenaz ezaguna, 80ko eta 90eko hamarkadetan aritu zen euskal herritar futbolaria izan zen.
2001ean kotxe istripu larria eduki zuen, eta horren ondorioz hiru urte geroago hil zen, 41 urte zituelarik.

## Palmaresa

* Espainiako Errege Kopa 1 (1987)

## Erreferentziak

* ↑ Abizena Mujika idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, Muxika onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia

## Ikus, gainera

* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3324678
# Juan Mari Mendizabal

Juan Mari Mendizabal (Donostia, 1951ko abenduaren 19a) itzultzailea da.

## Itzulpenak

Danieratik euskarara:
* Isak Dinesen: Skæbne-Anekdoter (Patuaren pasadizoa). Itzulpen hori egiteko Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailaren laguntza jaso zuen.
* Knut Hamsun: Sult (Gosea).
* Soren Kierkegaard: Forfoererens dagbog (Seduzitzailearen egunkaria).
* Soren Kierkegaard: Either/Or - Diapsalmata- (Diapsalmata).
* Janne Teller Ezer ez. 2012. Alberdania. (ISBN: 978-84-9868-365-3)
Danieratik gaztelaniara:
* P. Hoeg: Kvinden og aben (La mujer y el mono)
* H. Stangerupen Det er svaert at doe i Dieppe (El seductor - Es difícil morir en Dieppe)
* J. C. Groendahlen Tavshed i oktober (Silencio en octubre) eta Hjertelyd (Latido)
* Iseline C. Hermannen Prioritaire
* Ib Michaelen Prins (Príncipe)
* K. Rifbjergen Anna(jeg)Anna (Anna(yo)Anna) eta 70 epifanier (70 epifanías)
* B. Reuterren Prins Faisals ring (El anillo del príncipe) eta Loegnhalsen fra Umbrien (El embustero de Umbría)
* J. Rielen Drengen som ville vaere menneske (El chico que quería convertirse en ser humano)
* W. Heinesenen "De fortabte spillermaend" (Los músicos perdidos)
* M. Ramsland-en "Hundehoved" (Cabeza de perro) eta
* C. Jensen-en "Vi, de druknede" (Nosotros, los ahogados).
Ingelesetik (S. Bellow, R. Carver, E. Waugh, J. Baldwin, E.A. Poe, J. Conrad, J. Joyce, I. Bashevis Singer, J. London) eta suedieratik' (H. Mankell) ere itzuli izan du euskarara.

## Erreferentziak

* ↑ Juan Mari Mendizabalen biografia, Galtzagorri elkartearen webgunean.
* Datuak: Q12261042
# Juan Mari Salegi

Juan Mari Salegi, Kortatxo, (Itziar, 1906 – Azpeitia, 1971) gipuzkoar bertsolari izan zen. 1936an ospatu zen Txapelketa Nagusian parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa – Bertsozale. Kortatxo - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea. (Noiz kontsultatua: 2017-01-26).
* Datuak: Q28530164
# John Amos

John Allen Amos Jr. (1939ko abenduaren 27a, Newark, New Jersey - 2024ko abuztuaren 21a, Los Angeles), estatubatuar aktore bat izan zen.
Nagusiki, Roots (1977) telesailan Kuntakinte heldua antzezteagatik ezaguna egin zen, baita hainbat filmetan bigarren mailako pertsonaiak antzezteagatik ere, tartean The Beastmaster (1982), Coming to America (1988), Lock Up (1989), Die Hard 2 (1990) eta Coming 2 America (2021).
* Datuak: Q498820
* Multimedia: John Amos / Q498820
# John A. Pople

John Anthony Pople (Burnham-on-Sea, Somerset, Ingalaterra, 1925eko urriaren 31 – Chicago, AEB, 2004ko martxoaren 15a) kimikari teorikoa izan zen. Kimikako Nobel Saria irabazi zuen 1998an, W. Kohnekin batera, gertaera kimiko-kuantikoen zenbakizko azterketa-metodoak asmatzeagatik.

## Biografia

Matematikako ikasketak egin zituen, Cambridgeko Unibertsitatean. 1964an, kimika fisikoko eskolak eman zituen, Estatu Batuetako Carnegie Mellon Unibertsitatean, eta 1986an, Northwesterneko Unibertsitatean. 1950eko hamarraldian, erresonantzia magnetiko nuklearraren oinarri teorikoak aztertzen lehena izan zen, baina molekulen portaera deskribatzen duten quantumen kimikako ekuazio konplexuen zenbakizko azterketa-metodoak asmatzea izan zen zientziari egin zion ekarpenik handiena. Formalismo hori oso konplexua da, eta bere azterketa matematikoa bi edo gehienez ere hiru atomo dituzten molekuletan aplika daiteke bakarrik, arrakastarik izango bada. Ekuazioen konplexutasuna berreketaz handitzen da atomo kopuruarekin, eta zisteina bezalako molekulak zenbakizko azterketaren bidez baizik ezin dira ebatzi; hau da, ordenagailuak erabiliz. Popleren aitzindari-lana funtsezkoa izan zen, eta matematikari izatea lagungarri izan zitzaion, kasu bakoitzean algoritmo egokia aurkitzeko. Popleren taldeak egin zuen lehen kalkulu programa Gaussian 70 izan zen. Programak esperimentu oso garestiak eta oso motelak aurrezteko balio izan zuen. Bere algoritmoek gero eta efektu fisiko zehatzagoak lortu zituzten, eta bere programak esperimentuak bezain zehatzak izatera iritsi ziren. Gaur egun, metodo horiek ezinbestekoak dira kimika eta fisika laborategietan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q233973
* Multimedia: John Pople / Q233973
# John Adams (musikagilea)

John Coolidge Adams (1947ko otsailaren 15a, Worcester, Massachusetts, AEB) musikagile eta zuzendari estatubatuarra da.
Harvard Unibertsitatean egin zituen ikasketak. 1979-1982 bitartean San Frantziskoko Musika Kontserbatorioko irakaslea izan zen, 1978-1985 bitartean San Frantziskoko Orkestra Sinfonikoaren musika abangoardistari buruzko aholkulari, eta musikagile titular gero. Heziketa klasikoa izan arren, Estatu Batuekin loturiko estiloek eragin handia izan dute Adamsen musikan, hala nola jazz, ragtime, swing eta rock musikak, eta baita higikunde esperimentalek –atonaltasunak eta musika elektronikoak, esate baterako–, eta Steve Reich eta Terry Rileyren erako musikagile minimalisten lanek ere.
Adamsen musika lan suhar eta ugariek –pianorako lanak, koru eta orkestrentzako lanak, operak– Estatu Batuetako musikagile onenetakoen artean kokatzen dute. Hala ere, kritikariak ez datoz beti bat bere lanen kalitateari dagokionez, eta entzuleen jarrera ere ez da beti aldekoa izaten. Bere lanik onenen artean Harmonium (1980), Grand Pianola Music (1983), Harmonia lezioak (1985) eta Nixon Txinan opera (1987) aipa daitezke, azkena Peter Sellars zuzendariarekin eta Alice Goodman poetarekin elkarlanean egina. Azken urteotan bere musika gero eta konplexutasun harmoniko handiagoa ari da hartzen; horren adibide da Ganbera Kontzertua (1992), esate baterako.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-02-13 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q84114
* Multimedia: John Coolidge Adams / Q84114
# John Aldridge

John William Aldridge (Liverpool, Ingalaterra, 1958ko irailaren 18a - ) Errealeko jokalaria izan zen 1989an hasi eta 1991a bitartean. Aurrelari postuan jokatzen zuen. 75 partidu jokatu zituen taldearekin, 40 gol lortuz.
Errealak Liverpool FC taldetik fitxatu zuen, eta bera izan zen taldeak azken hamarkadetan izan zuen lehen jokalari atzerritarra.
Bestela, Irlandako futbol selekzio nazionalarekin aritu zen 1986tik 1996ra, 69 partida jokatuz eta 19 gol sartuz.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
* Datuak: Q342826
* Multimedia: John Aldridge / Q342826
# John Aloisi

John Aloisi (Adelaide, 1976ko otsailaren 5) futbolari ohia australiarra da. Deportivo Alaves eta CA Osasuna taldeetako aurrelaria izan zen Espainiako Futbol Lehen Mailan. John Ross Aloisi Adelaide United taldeko aurrelariaren anaia gazteena da.

## Aritutako taldeak

* Adelaide United – 1991 – 1992
* Standard de Lieja – 1992 – 1993
* R. Antwerp F.C. – 1993 – 1996
* Unione Sportiva Cremonese – 1996 – 1997
* Portsmouth F.C. – 1997 – 1999
* Coventry City F.C. – 1999 – 2001
* Osasuna – 2001 – 2005
* Deportivo Alavés – 2005 – 2007

## Kanpo estekak

* Datuak: Q311216
* Multimedia: John Aloisi / Q311216
# John Aitken (geofisikaria)

John Aitken (1839ko irailaren 18a - 1919ko azaroaren 14a) meteorologo, fisikari eta itsas ingeniari eskoziarra izan zen. Hodei fisikaren eta aerosol zientziaren sortzaileetako bat izan zen, hauts eta laino partikulak atmosferan neurtzeko lehenengo gailua eraiki zuena, konimetroa.

## Biografia

Aitken Falkirken jaio zen 1839ko irailaren 18an, Henry Aitkenen semea, Falkirkeko abokatu bat.
Falkirk Grammar School-en ikasi zuen eta itsas ingeniaritza ikasi zuen Glasgoweko Unibertsitatean, bere ingeniari prestakuntza Messrs Napier & Sons-ekin burutuz, Glasgoweko ontziola.
Falkirken kokatu zen, non hainbat esperimentu burutu zituen. 1889an Errege Elkarteko kide izendatu zuten eta 1917ko Errege Dominarekin saritua izan zen. Edinburgheko Errege Elkarteko Keith Domina (1886) eta Gunning Saria (1897) ere jaso zituen. 1902ko apirilean Glasgoweko Unibertsitateko ohorezko doktoretza jaso zuen.
1961eko azaroaren 13an hil zen Ardenlean, Falkirken.

## Lana

Hauts atmosferikoko esperimentuak egin zituen hodeien eta lainoen eraketaren inguruan (1882), ihintzaren eraketari buruz (1885) eta zikloien legeei buruz (1891). Haren hauts partikulak airean zenbatzeko tresna izan da, gero, langile askok erabilia. Termometroko pantailen forma berriak ere asmatu zituen, meteorologiaren garapena lagunduz.
Hark diseinatutako aparatuarekin egindako esperimentuetako batek atmosferako partikula berrien formazioaren ebidentzia ekarri zuen. Lan hori argitaratu zuen "Hodei kondentsazioaren nukleoei buruz" izeneko artikulu batean, 1898an argitaratu zutena Edinburgheko Errege Elkartearen Transakzioen 39. liburukian.
Gaur egun, meteorologiako zientzialariek bere izena ematen dizkiete atmosferako aerosol partikularik txikienei (Aitken nukleoak), erradioa 0,1 mikrometro baino gutxiago dutenei. Tamaina tarte horretan, Aitkenek existentzia frogatu zuen berriki nukleatutako partikulak sartzen dira.
* Datuak: Q1694481
* Multimedia: John Aitken (meteorologist) / Q1694481
# John Anglin

John Anglin (1930eko maiatzaren 2a - 1962ko ekainaren 11n desagertua) anaia Clarence eta Alfredekin batera hainbat bankuetan lapurreta egiteagatik kondenatua izan zen, 1950eko hamarkadan. 1962an, Clarence anaia eta Frank Morrisekin batera Alcatrazeko kartzelatik ihes egin zuelako da ezaguna. Ez zuten sekula aurkitu, baina, froga garbirik ez zegoen arren, FBIk hiltzat eman zuen.

## Biografia

John Anglin (1930eko maiatzaren 2an jaio zen.
1950eko hamarkadan, bere anaiekin batera, bankuetan lapurretak egiten hasi zen eta 1956an atxilo hartu zuten. Floridako presondegira bidali zuten, Atlantako kartzelara eta han elkartu zen Allen West eta Frank Morrisekin. Ondoren bidali zuten Leavenworthera eta, azkenean, Alcatrazera.

## Alcatraz

Ihes egin nahian harrapatu zituztelako bidali zituzten John eta Clarence Alcatrazera. John 1960ko urriaren 21ean eraman zuten eta AZ1476 presoa izan zen.
1961eko irailerako, anaiek, Morris eta Westekin batera, ihes egiteko plana garatzen ari ziren; kartzelako ormak arraskatu eta tximiniarantz igoko ziren, teilatutik alde egiteko. Orman behera jaitsiko ziren, kanpora, itsasoan, plastikoz eginiko baltsan alde egiteko asmoz.
1962ko ekainaren 11n ekin zioten ihesari. Asteartea zen. Arrastorik gabe desagertu ziren eta FBIk ez dio oraindik esplikazio segururik eman. San Frantziskoko badian itoko zirela uste da.
Zurrumurru ugari zabaldu zen honen inguruan, baina, beste zerbait esan bazen ere, familiak ez zuen sekula iheslarien gutunik jaso.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz)http://internacional.elpais.com/internacional/2012/06/12/estados_unidos/1339526037_975586.html
* Datuak: Q581737
# Juan Vélez de Córdova

Juan Vélez de Córdova (Moquegua, Peru Beherea, 1711ko urriaren 3a - Oruro, Peru Garaia, 1739ko uztailaren 7a), Peruko inken ondorengoa zelakoan, Oruroko hiribilduaren espainiar dominazioaren aurkako lehen konspirazio garrantzitsuaren buru izan zen kreolea izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16585244